Read Mikotoksyny w ywnoci text version

Mikotoksyny w ywnoci

Katarzyna Kielich MWSZ im. Józefa Dietla w Krakowie Wydzial Humanistyki i Zdrowia Kierunek: Dietetyka, rok I, sem. II

1

Mikotoksyny - definicja

· Mianem mikotoksyn okrela si produkty przemiany materii grzybów nalecych do rodzajów: 1. Aspergillus 2.Penicillium 3. Fusarium · S one produktami rónych rodzajów grzybów strzpkowych, tzw. pleni, które wytwarzaj je jako produkt uboczny w procesach metabolicznych lub jako produkt slucy w celach obronnych.

© my.opera.com/jerz/blog/index.dml/tag/makro

2

Mikotoksyny

· Mog mie silne dzialanie toksyczne, mutagenne lub teratogenne. · Powstaj w szerokiej gamie artykulów rolnych i w rónych warunkach rodowiskowych · Ze wzgldu na rónorodne efekty toksyczne i wysok odporno na dzialanie temperatury obecno mikotoksyn w ywnoci i w paszach stanowi zagroenie dla zdrowia ludzi i zwierzt.

3

Troch historii...

· Problem mikotoksyn jest znany od dawna. Od wieków bowiem obserwowano zatrucia ludzi i zwierzt wywolane poprzez spoycie zaplenialej ywnoci czy pasz. Wiele staroytnych przekazów porusza to zjawisko, mówic np. o zatruciu sporyszem.

4

Historia ­ cd...

· Dzi wiadomo, e alkaloidy sporyszu i mikotoksyny Fusarium odgrywaly negatywn rol w wielu chorobach redniowiecznej Europy i w czasach kolonizacji obu Ameryk.

© pl.wikipedia.org/wiki/Sporysz

5

Historia ­ cd...

· W czasach bardziej wspólczesnych podejrzewano, e tajemnicze zgony wród archeologów, które notowane byly po otwarciu grobów w staroytnych piramidach egipskich, byly spowodowane przez wdychanie mikotoksyn, z zwlaszcza Ochratoksyny A, a w grobie polskiego króla Kazimierza Jagielloczyka stwierdzono obecno grzyba Aspergillus flavus.

© http://deser.pl/deser/1,83453,6946282,Grobowce_faraonow_ulegna_zagladzie_.html

6

Historia ­ cd...

· W roku 1960 w Anglii w cigu kilku zaledwie miesicy na hodowlach mlodych indyków zdechlo z nieznanych przyczyn ponad 100.000 ptaków. Choroba ta zostala nazwana mianem ,,Turkey X". Wkrótce okazalo si, e podobny los dotknl te mlode kaczki i baanty. Wnikliwe ,,ledztwo" wykazalo, e zwierzta karmione byly orzechami brazylijskimi. Ten ,,orzechowy posilek" okazal si by wysoce toksyczny dla drobiu. · Wyniki bada w 1961 r. dowiodly, e sprawc wyprodukowania toksyny byl grzyb Aspergillus flavus, a toksyna ta zostala nazwana Aflatoxin, od pocztkowych liter (A. flavus ­ Afla).

7

Historia ­ cd...

· To odkrycie doprowadzilo do zwrócenia uwagi na te substancje, jako na rodki zanieczyszczajce poywienia dla ludzi i zwierzt ­ grone zanieczyszczenia powodujce choroby a nawet mier. · W roku 1988 w Malezji podczas masowej imprezy podany do posilku makaron spowodowal mier 13 dzieci sporód 45 ofiar zatrucia.

8

Mikotoksyny

· Cho tak ostre efekty toksyczne s obserwowane niezwykle rzadko, to jednak dlugotrwale naraenie na niskie stenia poszczególnych mikotoksyn moe spowodowa róne choroby przewlekle, jak np. nowotwory wtroby czy nerek. · Dlatego zasadnicze znaczenie ma ustalenie, które mikotoksyny oraz jak czsto i w jakich ilociach wystpuj naturalnie.

9

Mikotoksyny

· Organizm tzw. grzybów niszych uformowany jest z grzybni, skladajcej si z pojedynczych, nitkowatych strzpek, tworzcych ple. Wiele gatunków grzybów pleniowych wytwarza do rodowiska substancje toksyczne dla czlowiek i zwierzt. W procesie rozkladu substancji organicznej mikotoksyny dzialaj statycznie na rozwój innych konkurencyjnych drobnoustrojów ­ np. obserwacje bakteriostatycznego dzialanie grzybów i zbadanie skladu ich produktów metabolicznych daly podstaw do produkcji wielu leków, w tym wikszoci antybiotyków, które dzisiaj wykorzystujemy

10

Mikotoksyny

· Jednak czym innym jest lek produkowany w warunkach kontrolowanych a czym innym jest mieszanina nierozpoznawalnych pod wzgldem ilociowym i jakociowym produktów wtórnego metabolizmu grzyba, która moe trafi si w paszy zwierzt czy poywieniu czlowieka.

© www.cafetino.pl/antybiotyki_a_zdrowie_kobiety..

11

Mikotoksyny

· Grzyby te mog rozwija si na wielu produktach rolinnych. Niebezpieczne metabolity tworz si najczciej w trakcie rozwoju rolin na polu lub wskutek niewlaciwego zbioru i magazynowania. Produkty rolne mog ulec zanieczyszczeniu w kadym momencie, poczwszy od rozwoju roliny na polu, poprzez zbiór, jak te w trakcie obróbki, przechowywania i produkcji.

© www.farmer.pl/produkcja-roslinna/zboza/interw..

12

Mikotoksyny

· Na obecno toksycznych metabolitów wytwarzanych przez grzyby duy wplyw maj 2 czynniki rodowiskowe: · Temperatura · Wilgotno

13

Mikotoksyny

· Mikotoksyny s: - magazynowane wewntrzkomórkowo w grzybni lub - wydzielane do otaczajcego je rodowiska, przenikajc do ywnoci i paszy Zakaone (skaone pleniami) produkty, nawet po usuniciu grzybni pozostaj toksyczne! Mikotoksyny s substancjami cieplo-stabilnymi, co pozwala im przetrwa procesy gotowania i przyrzdzania ywnoci.

© www.farmer.pl/produkcja-roslinna/zboza/interw..

14

Podzial mikotoksyn

· Do najbardziej znanych i zagraajcych yciu czlowieka zaliczamy:

© www.lulex.com.pl/img/produkty/936.jpg

15

Podzial ­ cd.

· Aflatoksyna ­ produkowane przez grzyb o nazwie Aspergillus flavus, Aspergillus parasiticus. Do najgroniejszych mikotoksyn w tej grupie zalicza si aflatoksyny: B1, B2, G1, G2. Lczy si je z powstawaniem rónych chorób, u podloa których ley zatrucie aflatoksynami ywego inwentarza, zwierzt domowych i ludzi. Pozostaloci aflatoksyn wykryto m.in.w wtrobach, nerkach i miniach. Aflatoksyna B1 wywoluje np.. Uszkodzenia wtroby. W organizmach ssaków ulega ona przeksztalceniu w tzw. aflatoksyn M, która przechodzi do mleka. Po spoyciu ywnoci lub paszy skaonej aflatoksynami, zaobserwowano wiksz zapadalno na nowotwory wtroby, zarówno u zwierzt jak i u czlowieka.

·

© botit.botany.wisc.edu/toms_fungi/thanks.html

16

Podzial ­ cd.

· Aflatoksyny otrzymaly wiksz uwag ni inne mikotoksyny z powodu ich zademonstrowanego potnego dzialania rakotwórczego na zwierztach w laboratorium i ich dotkliwych toksykologicznych skutkach u ludzi.

17

Podzial ­ cd.

Aflatoksyny czsto zdarzaj si w: · ziarnach zbó. · dostrzeono je równie w mleku, serze, fistaszkach · nasionach bawelny · orzechach kokosowych · migdalach · figach · kukurydzy · przyprawach · i innym poywieniu, szczególnie w wilgotnych rejonach tropikalnych Mleko, jaja i produkty misne s zanieczyszczone z powodu konsumpcji przez zwierzta paszy zanieczyszczonej aflatoksyn.

18

Podzial ­ cd.

· Najwyszym ryzykiem zanieczyszczenia przez aflatoksyny obcione s: Orzechy ziemne Migdaly Zboe Nasiona bawelny

19

Podzial ­ cd.

· Aflatoksyna uwaana jest za substancj o dzialaniu mutagennym i rakotwórczym, a przez to jedn z przyczyn pierwotnego raka wtroby, zwlaszcza u osób które przeszly zapalenie wtroby typu ,,B". · Powoduje ponadto zmiany krwotoczne nerek, trzustki, ledziony, obrzk mózgu z degeneracj nerwów (syndrom Reye`a)

20

Podzial ­ cd.

· Ochratoksyna (A, B) OTA s metabolitami grzybów nalecych do rodzaju Penicillium verrucosum oraz gatunków Aspergillus oraz Trichoderma

© faculty.college-prep.org/.../Fungi6/aso.html 21

Podzial ­ cd.

· Wystpuj w: Ziarnie zbó: kukurydzy, jczmienia, yta, owsa, pszenicy, ryu Produktach ich przerobu Szczególnie w krajach skandynawskich, na Balkanach i w Indiach, co niewtpliwie zwizane jest z klimatem, a zwlaszcza warunkami przeprowadzania niw i warunkami magazynowania zbiorów. OTA wykazuje silne dzialanie nefrotoksyczne i nefrokancerogenne.

22

Podzial ­ cd.

· Patulina ­ wystpujca najczciej na owocach. Jest toksycznym metabolitem zarówno grzybów z rodzaju Aspergillus, Penicillium jak i Byssochlamys nivea (ple truskawkowa). W warunkach naturalnych znana jest glównie jako substancja skaajca jablka i sok jablkowy.

© www.inra.fr/sante_animale/les_produits/faits_

23

Podzial ­ cd.

· Patulina wykrywana jest równie w innych owocach dotknitych tzw. ,,brzow zgnilizn" (brown rot), takich jak: Banany Ananasy Winogrona Brzoskwinie, morele Pomidory Spleniale przetwory owocowe (kompoty) Sok gruszkowy

Jest odporna na ogrzewanie i pasteryzacj, ulega zniszczeniu tylko pod wplywem SO2. U ludzi wywoluje mdloci i wymioty.

24

Podzial ­ cd.

· Fumonizyny ­ s produkowane przez plenie z rodzaju Fusarium, z których najwaniejsze s Fusarium moniliforme i Fusarium proliferatum. · Na calym wiecie infekuj one zbiory kukurydzy.

© www.ipm.iastate.edu/ipm/icm/node/227

25

Podzial ­ cd.

· Niewielkie stenia fumonizyn stwierdzono take w: Ryu Makaronie z mki pszennej Przyprawach Piwie Sorgu

26

Podzial ­ cd.

· W dostpnych komercyjnie oczyszczonych produktach przeznaczonych do konsumpcji przez czlowieka ( w rozdrobnionym ziarnie kukurydzy, mce i kaszy kukurydzianej, polencie, semolinie, platkach kukurydzianych, kukurydzy cukrowej) zanieczyszczenie zwykle nie przekracza poziomu 1000 mikrogramów/kg, aczkolwiek w niektórych krajach moe osiga wartoci wysze.

27

Podzial ­ cd.

· Stwierdzono oddzialywanie fumonizyn na komórki nerwowe ­ leukodystroficzne rozmikanie mózgu u koni, wystpowanie obrzku pluc u wi. · Fumonizyny maj równie dzialanie hepatotoksyczne, nefrotoksyczne oraz aktywuj nowotwory wtroby i przelyku u szczurów.

© www.zycie.ca/tag/watroba

28

Podzial ­ cd.

· Trichoteceny ­ s produkowane przez ,,wszdobylski" gatunek, typowy dla niemal wszystkich szerokoci geograficznych ­ Fusarium graminearum oraz Fusarium culmorum. Jest to grzyb bardzo toksyczny i agresywny wzgldem zbó. Powszechnie spotykany jest w Europie rodkowej i Pólnocnej.

© grainscanada.gc.ca/.../fusdmg-eng.htm

29

Podzial ­ cd.

· Mog powodowa schorzenie zwane aleukemi toksyczno-pokarmow, która charakteryzuje si gorczk, owrzodzeniami luzówki jamy ustnej, spadkiem plytek krwi a w póniejszym okresie zanikaniem szpiku.

30

Dzialanie mikotoksyn na organizm podsumowanie

· Mikotoksyny stwarzaj 2 rodzaje zagroe: Zatrucia ostre Zatrucia przewlekle ( na wskutek kumulacji w organimie) Dzialanie odlegle moe rozwija si bezporednio w organimie naraonym na dzialanie toksyny lub w nastpnym pokoleniu.

31

Dzialanie mikotoksyn na organizm

Kancerogenne ­ nowotwory wtroby, pluc, mózgu, szpiku kostnego Teratogenne ­ zaburzenia w organogenezie (tworzeniu i rozwoju narzdów w trakcie rozwoju zarodkowego, prowadzce do potworkowatoci plodu) Mutagenne ­ zaburzenia w transkrypcji i translacji genetycznej u mikro- i makroorganizmów

32

Dzialanie mikotoksyn na organizm

Bakteriobójcze ­ dzialanie toksyczne na wikszo bakterii Fitotoksyczne ­ dzialanie toksyczne na roliny nisze i wysze Neurotoksyczne ­ poraajce centralny uklad nerwowy i nerwy obwodowe Nefrotoksyczne ­ wywolujce schorzenia i uszkodzenia nerek

33

Dzialanie mikotoksyn na organizm

Niszczenie krzepliwoci krwi ­ zaburzenia w syntezie i dzialaniu protrombiny i syntezie witaminy K Niszczenie naturalnej odpornoci organizmu ­ zaburzenia immunologiczne, zaniki i zaburzenia naturalnej odpornoci ,,Zle" funkcjonowanie ukladu pokarmowego ­ zaburzenia fizjologiczne przewodu pokarmowego, uporczywe biegunki, zapalenie blon luzowych, nieyty jelit Powodowanie zlego samopoczucia ­ bojaliwo, apatia, zmczenie, zaniki pamici

34

Literatura

Jaroslaw Balas, ,,Postpy fitoterapii", wyd. Borgis, 2/2006, s. 98-104, M. Kolaczyska-Janicka,"Mikotoksyny ­ realne zagroenie", wyd. 1/2006, s.59-62 Izabela Mroczek, ,, Szkodliwo mykotoksyn w paszach wi", 11/2005, WODR Pozna Dr hab. Ewa Mdrela-Kuder, wykladowca MWSZ w Krakowie, wyklad autorski z przedmiotu Promocja zdrowia, na temat szkodliwoci mykotoksyn, z dnia 18.04.2009 www.gronkowiec.pl/aflatoksyna

35

Information

Mikotoksyny w ywnoci

35 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

715782