Read Plenare lezing G. Schippers text version

Beter vroeg opgespoord dan laat gerepareerd

Stand van zaken vroegsignalering van alcoholproblemen

Gerard M. Schippers

THE AMSTERDAM INSTITUTE FOR ADDICTION RESEARCH

Academisch Medisch Centrum

Universiteit van Amsterdam

Kwartaalschrift sinds 2005 Bohn Stafleu Van Loghum

Alcoholgebruik in Nederland

85% van de volwassen bevolking drinkt alcohol (CBS, 2003) We drinken gemiddeld 7,8 liter pure alcohol per persoon (World drink trends, 2003) 10% van de volwassen bevolking is probleemdrinker 14,2% is zware drinker (van Dijck en Knibbe, 2005) 3,7% van de volwassen bevolking is alcoholafhankelijk en ca 10% alcoholmisbruik (NEMESIS, 2003) 40% van patiënten spoedeisende hulp zijn onder invloed (in piekuren)

Ouderen gaan meer drinken

Bron: Stichting IVZ

Ca 1% van de mortaliteit 4.5% van de ziektelast en 0.6% van de kosten van de gezondheidszorg (in 2003)

is het gevolg van overmatig alcoholgebruik

Is daar wat aan te doen?

Alcohol in de VWS Preventienota

Speerpunten Kiezen voor Gezond Leven

· Roken · Schadelijk alcoholgebruik · Overgewicht (bewegen en voeding) · Diabetes · Depressie

Schadelijk alcoholgebruik:

- het gebruik van alcohol bij jongeren onder de 16 jaar terugbrengen naar het niveau van 1992; - minder volwassen probleemdrinkers: van 10,3 procent nu naar 7,5 procent in 2010.

Is daar wat aan te doen?

Behandeling Preventie Vroegtijdige signalering en interventie

Behandeling altijd nodig?

Verslaving geneest bij een belangrijk deel van de algemene bevolking - `spontaan' (zonder professionele interventie)

Herstel van alcoholafhankelijkheid in de algemene bevolking

NEMESIS is grote (n=7076) representatieve studie in algemene bevolking met 1 en 3 jaar follow-up. DSM-IV misbruik and ICD-10 schadelijk gebruik hebben een gunstig verloop van tussen 81 and 89% na 1 jaar follow-up en tussen 85 and 92% na 3 jaar GEEN misbruik. Afhankelijkheid volgens DSM-IV en ICD-10 had een iets minder gunstig verloop: 67 a 67% was na 1 en 69 a 74% na 3 jaar NIET meer afhankelijk . Degene die hersteld waren na 1 jaar kenden terugval in 0-14% bij afhankelijken en 4-12% voor misbruik.

De Bruijn, Van den Brink, De Graaf, & Volleberg (2005). The three year course of alcohol use disorders in the general population. Addiction.

Professionele behandeling van verslaving

is redelijk effectief (weten we dank zij ROM gegevens),

maar

bereikt nog geen 10% van degenen die het nodig hebben.

Conclusie: Behandelen is belangrijk, maar draagt weinig bij aan verminderen van invloed alcohol als volksgezondheidsprobleem

Internethulpverlening een alternatief?

Aantal succesvol na 6 maanden

Table 2.2 Success rates of adherence to the low-risk drinking guideline at 6-month follow up: intention-to-treat (multiple imputation) and completers-only analyses.

Experimental condition (DL) n Intention-to-treat Completers-only % succes Control condition (PBA) n 131 81 % succes 5.4 4.9 OR 3.66 4.39 95% CI 1.3­10.8 1.4­13.4 NNT 8.5 7.3 Test result t2105.5= 2.69 21 = 6.99 P .006 .008

130 17.2 70 18.5

DL = drinking less, web-based self-help intervention (experimental condition); PBA = web-based psychoeducational brochure on alcohol use (control condition); OR = odds ratio; CI = confidence interval; NNT = numbers needed to treat.

Alcoholconsumptie na 6 maanden

Table 2.3 Mean weekly alcohol consumption (WR) at 6-month follow-up: intention-to-treat (multiple imputation) and completers-only analysis.

Experimental condition (DL) n Intentionto-treat Completersonly M 130 28.7 70 28.7 Control condition (PBA) n M dif 12.0 10.6 95% CI SE diff T(d.f.) P d 131 40.6 81 39.2 5.86­18.10 2.72 4.33­16.94 3.19 T(570.5)=4.40 <.001 0.40 T(149)=3.33 .001 0.38

DL = drinking less. web-based self-help intervention (experimental condition); PBA = web-based psychoeducational brochure on alcohol use (control condition);WR = weekly recall; dif = difference in means; SE dif = standard error of difference in means; d = differential effect size.

Conclusie: Internethulpverlening werkt!

Wij zetten in op Vroegsignalering

Is dat nuttig?

Beginleeftijd

tussen 24 en 34 jaar

Beginleeftijd

tussen 24 en 34 jaar

Herhaald surveyonderzoek bij 22.000 volwassen Amerikanen, optreden van AUD in de loop van 3 geobserveerde jaren. After adjusting for all risk factors, the incidence of dependence was increased for AFD <15 years (OR = 1.38) and for women only with AFD at ages 15 to 17 (OR = 1.54). The incidence of abuse was increased at AFD <15 and 15 to 17 years (OR = 1.52 and 1.30, respectively).

Conclusie over vroeg beginnen

Vroege beginners lopen aanzienlijk meer risico. Maar helpt preventie?

Universele preventie

Effectiviteit erg beperkt Multimediale preventie: geen of nauwelijks effect Schoolprogramma's hebben grote NNT

Selectieve preventie (bij niet-gebruikenden)

Selectieve preventieve interventies die afhankelijk worden gemaakt van persoonlijkheidstrekken blijken veel effectiever in het later doen optreden van (problematisch) gebruik Veel lagere NNT (dus veel efficienter) (Patricia Conrod)

Geïndiceerde preventie = vroegtijdige signalering en kortdurende interventie bij hoog-risicogroepen

Geïndiceerde preventie bij jongeren

Effectief, maar nog nauwelijks onderzocht in Nederland

Geïndiceerde preventie bij volwassenen

Weinig onderzoek naar lange termijn effecten van vroegtijdige interventie

Mortaliteit en morbiditeit

The effects on mortality of brief interventions for problem drinking: a meta-analysis

Pim Cuijpers, Heleen Riper & Lex Lemmers

Addiction 2004 RR: 0,3 ­ 0,5 Cochrane Database Syst Rev. 2004;(3):CD001857. Interventions for preventing injuries in problem drinkers. Dinh-Zarr T, Goss C,

Heitman E, Roberts I, DiGuiseppi C.

RR: 0,6

Geïndiceerde preventie bij volwassenen Effectiviteit op kortere termijn ruim aangetoond

Effectiveness of brief alcohol interventions in primary care populations

Eileen F.S. Kaner1, Heather O Dickinson2, Fiona R Beyer3, Fiona Campbell4, Carla Schlesinger5, Nick Heather6, John B Saunders7, Bernard Burnand, Elizabeth D Pienaar

Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4, 2009

29 studies uit verschillende landen, waarvan 5 op spoedeisende hulp. > 7000 drinkers, gem 43 jaar, drinken gemiddeld ruim 30 glazen per week. een jaar na kortdurende interventie ongeveer 2-5 glazen minder per week dan de controlegroep. Mannen profiteerden meer dan vrouwen. Langere behandeling had nauwelijks meerwaarde. Conclusie: in eerste lijn (en in ambulante setting) duidelijk aanwijsbare effecten.

Brief interventions for heavy alcohol users admitted to general hospital wards

Jean McQueen1, Tracey E Howe2, Linda Allan3, Diane Mains4

Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 4, 2009

11 studies, vooral GB en USA 2441 deelnemers geindentificeerd als probleemdrinker. Een trend in de richting van minder drankgebruik in de interventiegroep, maar niet minder binges, doden of rijden onder invloed.

Conclusie: bij patiënten opgenomen in algemene ziekenhuizen nog steeds geen duidelijk aanwijsbare effecten.

Kortdurende interventies kosten-effectief?

Kortdurende interventies kosten-effectief?

Nederlandse bevolking 20-65 10 milj Excessieve/probl drinkers 1,4 milj Gescreend bij huisarts 6,2 milj Gescreende excessieve/probl drinker 850.000 Krijgt Minimale Interventie 570.000 Modereert drinken of abstineert 39.000

SBI kosten-effectief

Wat gaan we eraan doen?

Multidisciplinaire richtlijn

Indeling Hoofdstuk 6

Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Stoornissen in het gebruik van alcohol

1. motiverende gespreksvoering 2. eenmalige en kortdurende interventies 3. de cognitief gedragstherapeutische interventies 4. zelfhelpgroepen en de twaalf stappenbenadering.

Indeling Hoofdstuk 6

Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Stoornissen in het gebruik van alcohol

1. motiverende gespreksvoering 2. eenmalige en kortdurende interventies 3. de cognitief gedragstherapeutische interventies 4. zelfhelpgroepen en de twaalf stappenbenadering.

Motiverende gespreksvoering

Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Stoornissen in het gebruik van alcohol

een directieve, cliëntgerichte manier van hulpverlenen om gedragsverandering mogelijk te maken door patiënten te helpen bij het exploreren en oplossen van ambivalentie.

Motiverende gespreksvoering

Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Stoornissen in het gebruik van alcohol

Conclusies Motiverende gespreksvoering is in niet-klinische populaties effectiever dan geen behandeling. Motiverende gespreksvoering is even effectief als andere kortdurende en langer durende actieve psychologische interventies. (Niveau 1) Er zijn aanwijzingen dat motiverende gespreksvoering voorafgaand aan een klinische behandeling bijdraagt aan de effectiviteit daarvan. (Niveau 3)

Aanbeveling Motiverende gespreksvoering dient te worden ingezet bij alle psychosociale behandelingen van alcoholmisbruik en alcoholafhankelijkheid, ongeacht de ernst van de afhankelijkheid.

Indeling Hoofdstuk 6

Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Stoornissen in het gebruik van alcohol

1. motiverende gespreksvoering; 2. eenmalige en kortdurende interventies 3. de cognitief gedragstherapeutische interventies, en 4. zelfhelpgroepen en de twaalf stappenbenadering.

Eenmalige en kortdurende interventies

Multidisciplinaire Richtlijn Behandeling Stoornissen in het gebruik van alcohol

Conclusies In de eerstelijnsgezondheidszorg hebben kortdurende interventies een klein tot middelmatig effect in het stoppen met of minderen van alcoholgebruik. Dit geldt op de korte termijn zowel voor degenen die behandeling zoeken als voor degenen die opportunistisch op hun alcoholgebruik worden aangesproken. (Niveau 1) In de spoedeisende hulp zijn kortdurende interventies effectief, het is onzeker of dat ook geldt voor andere afdelingen van het algemeen ziekenhuis. (Niveau 1) Aanbeveling Iedere patiënt met een stoornis in het gebruik van alcohol behoort na vaststelling daarvan zowel in de eerste als tweede lijn tenminste een korte interventie te worden aangeboden.

Wat zijn kortdurende interventies?

Screening + eenmalig persoonlijk advies (ca 5 minuten) Kortdurende, ondersteunende interventie (10 + 5 minuten in twee consulten)

Wat zijn kortdurende interventies?

Ask geven van feedback over excessief alcoholgebruik naar aanleiding van bij de patiënt verricht onderzoek geven van advies en bespreken van keuze voor en mogelijkheden tot verandering van het gebruik stimuleren van verander(zelf)afspraken ondersteunen van veranderpogingen vervolgafspraken maken

Advice

Agree Assist Arrange

De partners

CBO GGD-Nederland IQ Healthcare UMC St Radboud (WOK) NIGZ NHG Trimbos-instituut Ministerie van VWS

Doelstellingen Partnership Vroegsignalering Alcohol

het identificeren van tekortkomingen en problemen bij de implementatie van vroegsignalering en kortdurende interventies voor probleemdrinkers, waaronder e-health toepassingen een betere beschikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van vroegsignalering en kortdurende interventies een grotere betrokkenheid van de gezondheidszorg bij de uitvoering van vroegsignalering en kortdurende interventies.

Fase 1: 2005-2007 Vijf PVA projecten

1. 2. 3. 4. 5.

Lokale aanpak vroegsignalering alcoholproblemen Basisprogramma preventie verslavingszorg Consultatieprojecten in de eerste lijn Implementatie Multidisciplinaire Richtlijn Alcoholafhankelijkheid Implementatie NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik

Fase 2: 2008-2010 Drie PVA projecten + extra

Nulde en Eerste Lijn ­ ondersteuning implementatie 2. Tweede Lijn - modelprojecten 3. Jongeren ­ ontwikkeling 4. Extra: Training Motiverende gespreksvoering

1.

Doelstelling Nulde en Eerste Lijn

Versterken van de vroegsignalering en het toepassen van kortdurende interventies voor problematisch alcoholgebruik in de eerstelijns gezondheidszorg

Activiteiten Nulde en Eerste Lijn

Uitgeven van stimuleringssubsidies aan reeks pilotprojecten Uitvoering 0-meting bij huisartsen Disseminatie van trainingen

Doelstelling Tweede Lijn

Identificeren `best practices' en stimuleren toepassen van deze voorbeelden op afdelingen spoedeisende hulp en interne geneeskunde

Activiteiten Tweede Lijn

Best practices zijn geïdentificeerd In drie ziekenhuizen worden binnenkort stimuleringsprojecten gestart

Doelstelling Jongeren

1. Protocol ontwikkelen en in de praktijk testen voor kortdurende interventies bij jongeren (16-24 jaar), o.a. in onderwijs bij schoolartsen en studentpsychologen 2. Protocol ontwikkelen en in de praktijk testen voor interventies bij kinderen opgenomen op afdeling spoedeisende hulp en hun ouders

Activiteiten Jongeren - 1

Landelijke werkgroep samen met IVORotterdam bezig ontwikkelen van protocol `vroegtijdige signalering en kortdurende behandeling', beginleeftijd verlaagd naar 12 jaar

Activiteiten Jongeren - 2

Vier ziekenhuizen piloten een samen met CBO samengesteld en bij Reinier de Graafziekenhuis ontwikkeld protocol

Ontwikkeling Training Motiverende Gespreksvoering en Kortdurende Interventies Extra ondersteuningsproject Draaiboek voor (huis)artsen en praktijkondersteuners In samenwerking met NHG Twee trainingshandleidingen E-learning en digitale toetsing onderweg

Conclusie

Partnership kan en zal een rol spelen bij het terugdringen van alcoholproblemen in de samenleving Of het zal leiden tot een werkelijjke drastische vermindering is echter de vraag, maar net als in de verslavingszorg: niets doen is ook geen optie.

Information

Plenare lezing G. Schippers

54 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

607818


You might also be interested in

BETA
Plenare lezing G. Schippers