Read Ba Nh' Hai Quên text version

Ba Nh' Hai Quên Nguyên Quôc Lâp Co khi ngi ta nh la vi muôn nh, quên la vi muôn quên. Nghi lai thi la hoc sinh Quôc Hoc (1962-64), tôi nh ên Thây Ngô ôc Khanh, ên cai ngô nghê cu lân cua hoc sinh ban Vn Chng--Anh Ng, va nh th viên cua Phong Thông Tin Hoa Ky. Tôi muôn quên gi hoc âu tiên vi Thây Hoang Phu Ngoc Tng, va quên luôn chuyên hoc sinh nem a sn lung giao s sau cuôc ao chanh 1/11/63. Nh Thây Ngô ôc Khanh Thây Khanh day Phap vn cho lp chung tôi suôt ba nm liên. Theo y nghi cua tôi thi o va ên ca bây gi, thi t hinh dang, c chi va ngôn ng, Thây la biêu tng cho s thanh lich cua môt chang công t Ha Nôi, tng môt thi phong lu va a tinh. trng lp, hâu nh luc nao Thây cung xuât hiên trong môt bô complet trng, sach se, thng thm. Trang trong chng khac gi y phuc ma Tông Thông Ngô inh Diêm va cac công chc cao câp thng hay mt trong cac buôi lê, nhng complet cua Thây thi không bng vai sharkskin trng lang bong ma qui vi nay thich dung. Thây gi voc dang thng thm khi bc i, dng chân, hay ngôi xuông. Dng nh thi gian va sc khoe cua tuôi gia a không lam cho vai hay lng cua Thây môi ngay môt cong i ên ô mây a chung tôi thây c. Thây châm rai khoan thai, t cai xoay lng, lc âu, nâng tay. Tôi cha bao gi thây Thây lam môt ông tac gi ôt ngôt. Co thê rng, trong s hiên diên cua Thây, chng co s kiên t nhiên nao xay ra môt cach ôt ngôt, va bon hoc sinh chung tôi thi, khi co Thây chng a nao muôn lam chuyên gi ôt ngôt. Thây Khanh noi tiêng Bc thuân tuy. T ch dung, cach phat âm tng ch, cach lên bông xuông trâm trong môt câu, nhât nhât chng môt ty anh hng nao cua X Huê. Tiêng noi cua Thây châm rai va nho nhe. Ngôi di bng ghê khi nghe giang bai hay khi lên tra bai canh ban Thây, luc nao tôi cung nghe ro giong noi o. Thây giang bai vê tiêng Phap, vn pham Phap, va cach hanh vn Phap. Thây noi cho chung tôi nghe vê ngi Phap va nên vn minh Phap. Ky c tôi không ghi lai lân nao Thây noi vê môt hanh ông hay s viêc sai trai cua môt ca nhân nao ngoai i hay cua môt hoc sinh nao trong lp. Thêm vao s ngng mô lâu dai danh cho con ngi con la môt s kinh nê sâu sc danh cho viêc dây dô cua Thây. Thây Khanh thich thu va ung dung day tiêng Phap cho hoc sinh ban Anh Ng trong thi iêm ma vn hoc nghê thuât My ang tim cach anh bat vn hoc nghê thuât Phap trong lp hoc cung nh ngoai i. (Phim My, noi tiêng Phap, phu ê Viêt Ng thinh hanh trong rap xi nê vao thi buôi ây co le la môt ngoai lê, biêu hiên cho môt s lp rap thng mai tam b cua ba th vn hoa.) Thây a truyên lai cho không it hoc sinh trong lp Vn Chng­Anh Ng cua tôi s thich thu va ung dung o khi hoc tiêng Phap. Không khi nao tôi thây Thây dung môt ch, noi môt câu, hay lam môt c chi to ve, du chi môt chut thôi, s nao nung hay nghi ng gi vê gia tri cua nhng gi ma Thây ang day. Vi thê, trong tâm cam tôi âm ra thich tiêng Phap nh thich môn sinh ng chinh cua minh. Tôi hoc tron hai cuôn Cours de Langue et de Civilisation Françaises bia xanh ch o cua Gaston Mauger, t âu ên cuôi môt cach thich thu va ung dung, co khi con thây thoai mai hn la khi hoc mây cuôn sach giao khoa danh cho lp Anh Ng. (Thai ô khac biêt nay môt phân la do chuyên vao thi gian o sach giao khoa Anh Ng con rât "hm ba lng". Khi thi sach My "rt" nh Practice Your English, ma t ch dung cho ti thi du lây thng t cuôc sông cua chi nc My ma thôi, khi thi sach soan cho hoc sinh bên Phap, nh

L'Anglais par la Conversation va La Vie en Amerique, vi bai giang va bai tâp toan bng tiêng Phap. Tinh chât "khi My, khi Tây, không bao gi Viêt" cua sach giao khoa Anh Ng a lam hoc sinh chung tôi phân nao th vi nhng li noi, viêc lam, va suy t cua nhng nhân vât xuât hiên trong sach. Nhng ngi nay, va xuyên qua ho, Anh Ng, không mang c tinh sông ông ma tôi tim gp trong cua gia inh cua Monsieur Vincent, phong viên cua t bao Le Courier de Montreal tai Paris, nhân vât h câu trong cuôn sach giao khoa Phap ng cua Gaston Mauger.) Bon hoc sinh chung tôi chi biêt s sai vê cuôc sông cua Thây Khanh bên ngoai trng. Nghe mây "ngi ln" cho biêt rng con gai Thây la môt trong nhng hoa khôi cua trng ông Khanh, va tuy cha biêt mt mui "ngi ep" ra sao, môt vai a chung tôi a thinh thoang bn ct vi nhau xin lam rê cua Thây. Chi bn ct va chi thinh thoang thôi, vi âu oc chung tôi luc o ang cha nhiêu hinh anh va suy nghi con thich thu hn nhiêu, va trong thâm tâm, chung tôi t biêt rng hoa khôi ông Khanh se không bao gi lam quen vi nhng hoc sinh trung hoc ngô nghê. Nh Cai Ngô Nghê Cua Hoc Sinh Ban Vn Chng--Anh Ng Chung tôi qua la ngô nghê thât. Goi la "cu lân" cung rât ung. Chung tôi la nhng câu be tuôi t 16 ên 18 trong môt trng hoc hoan toan danh cho con trai. (Nm tôi vao lp ê Nhât cung la nm trng ông Khanh thanh lâp lp ê Nhât riêng cua ho, không con gi n sinh qua hoc chung.) Nhng câu be nay co thê ôi pho vi mây bai hoc bai tâp môt cach t nhiên va t tin. a sô chung tôi biêt phai lam gi, t bc âu ti bc cuôi. Nhng ke xuât sc trong am lai nghi ra c nhng cach thc, bc i mi ê giai quyêt vân ê. Nhng cuôc sông bên ngoai mây bai hoc bai tâp, ngay trong lp hoc hay sân trng, cha noi chi ti cai xa hôi bên ngoai, chung tôi không co c s t nhiên va t tin o. Trong tinh huông tâp thê nay tinh huông xa hôi no, cu thê phai x s ra sao, lam iêu gi, noi cai chi cho phai cach, cho lich s lich lam, thi trong trm a chung tôi hoa hon lm mi co môt vai a biêt c. (Nhng hoc sinh nay--tôi cht nh ên anh Lê Xinh va anh Nguyên Phan Thinh--thng ln hn tuôi trung binh cua lp, co thê t 3 ên 4 nm. Ho t âu ên? Chung tôi không biêt mt ho trong thi gian ê nhât câp tai cac trng Huê. Xuât hiên trong lp rât ôt ngôt, co mt trong lp cung ngn ngui, ho cht ên, rôi cht i, va trong thi gian co mt, ho chng them tiêp xuc gi vi bon tre con. Vi thê, bon tre con chung tôi chng hoc hoi c gi t ho.) Mây bai hoc va bai tâp trng không giup c gi trong chuyên x s sao cho lich s lich lam. Qua nhng ang vn chng cô Viêt Nam ê hoc thuôc va binh giang, chung tôi tim biêt c nhng sc thai tông quat, môt vai c chi cua mâu ngi an ông A ông ly tng. Nh, ngi thi "khô dang trâm anh, nêt na chng phu," ma ngôn ng thi "khi khai thi thao Y Pho," theo kiêu tai t a cung cua Cao Ba Quat. Hay, ngi thi "ê huê lng gio tui trng" ma khi muôn nghe "ngi ep" an thi "vôi vang sinh a tay nâng ngang may," theo kiêu Kim Trong. Nhng phai lam gi cho co tinh, co nghia khi môt ban hoc, môt sm nao o bông ên lp rât trê, xuât hiên tai ca lp chi ê thông bao vi moi ngi rng anh phai thôi hoc va ngay mai anh lên ng nhâp ngu? Tai sao toan thê lp Vn Chng--Anh Ng chung tôi chi biêt ngôi yên tai chô, ngng âu lên rôi lai cui xuông sach v im lng nh t, trong khi anh ây mt tai xanh va giong noi thi run run? Tai sao không ai, kê ca trng lp, nghi ti chuyên xin phep thây ê thay mt cac ban noi vai li t biêt? Hay, hn thê na, cung ng dây ên bt tay t biêt ngi ban hoc? Tai sao môt viêc n gian nh vây ma không ai lam c? Co phai la ngô nghê cu lân không? Cuôc sông trong gia inh cung mây khi day cho chung tôi chuyên lich s lich lam. Tôi nghi la chung tôi, mây a con trai X Huê tuôi 16 ên 18, guông nhau rât nhiêu iêm, ma iêm quan trong nhât la cha me chung tôi xem thanh qua hoc hanh la thanh qua hang âu, nêu không noi la thanh qua ôc nhât cân xet ti. Moi thanh qua khac cua chung tôi, kê ca thê thao hay vn nghê,

chi la th yêu. Vi thê, "cu lân cung c" miên sao la "hoc gioi"! Hay, "nêu nho ma hoc gioi thi ln lên t nhiên se thanh lich lam"! (Co thê vi vây ma it ngi trong am chung tôi anh gia cao nhng li noi, viêc lam ma môt vai hoc sinh ln tuôi cung lp co khi phô diên va coi la biêu tng cho tinh chât lich s lich lam cua ho. a vây, chung tôi ôi khi lai biên nhng li noi viêc lam nay thanh tro ci.) Chung tôi cung con giông nhau chô la hâu nh it co c hôi ê chu ông ê xng, xêp t, iêu hanh môt hoat ông tâp thê hay xa hôi co tinh cach vui chi, chi gia ngi cung trang cung la ma thôi, không dinh dang gi ên bai ên v. ê ma qua o hoc cach x s sao cho co tinh co ly co thuy co chung. ê rôi trc thi con x s "bai ban" va vung vê nhng ên sau thi t nhiên va âu vao o. ai s trong gia inh, nh quan, hôn, tang, tê, không phai la th c hôi cân thiêt o. Trong dip ai s gia inh, chung tôi nhân công tac t ngi ln (nh chui nha, lau ban ghê, anh bong l hng, i mua trâm tra vang bac, v.v.) va lâp i lâp lai nhng ông tac lê nghi (bôn lay ba vai, khân kha...) ma chung tôi quan sat ngi ln. o la môt vai tro thu ông va bang quang, ma a la thu ông va bang quang thi không thê nao lich s va lich lam c. Lich s va lich lam thê nao c khi ma không biêt Cô Ha Thi Phong, giao s Anh Vn, giao s hng dân cua lp minh sp lên xe hoa vê nha chông? Khi ma biêt rôi cung vây thôi, cung tinh b, không co c môt c chi tâp thê gi (thiêp, qua, bo hoa...) ê chuc mng Cô, ê Cô biêt rng toan ca lp rât vui mng? Khi ma ên luc Cô Liên (tc Ba Pho) co li trach moc ca lp vê s s h o, vân thêm môt lân na dng dng, nh ang nghe chuyên vê môt ngi nao o bên Phi Châu? Ch ên bao gi ây, dip nao ây mi biêu lô tinh cam va s kinh trong ôi vi Cô Phong ma hoc sinh cua lp Vn Chng--Anh Ng ai ai cung co? i ên khi "ngi ln" quyêt inh rôi phân chia công tac? Sau nay cang nghi ti nhng chuyên nay tôi cang thây minh va ban hoc bung thi cha ti hai ba "bô ch" ma sao ngô nghê cu lân qua chng. Nhng o la nhng suy nghi vê sau, ch hôi o thi chung tôi không y thc ung mc s trâm trong cua cai ngô nghê va cu lân cua minh. Chung tôi quan tâm hn, lo lng hn vê chuyên lam sao nhôi nhet vao mây cai bô ch nay nhng thông tin d kiên vn chng khoa hoc nghê thuât t bât c nguôn côi nao trong tâm tay. Nh Th Viên Phong Thông Tin Hoa Ky ôi vi môt hoc sinh trung hoc không ông xu dinh tui, th viên cua Phong Thông Tin Hoa Ky tai Thanh Phô Huê la nguôn côi trong tâm tay quan trong nhât vê nhng thông tin d kiên vn chng khoa hoc nghê thuât. Tôi nghe noi trng Quôc Hoc cung co môt th viên, nhng suôt ba nm liên tôi cha khi nao vao th viên o va cung không biêt no nm chô nao, nêu qua thc trng co môt th viên. Thi buôi o, khi nhc ên ch th viên tôi nghi ngay ên Phong Thông tin Hoa Ky. o la môt ngôi nha trêt hinh ch V quet vôi trng ng goc ng Ly Thng Kiêt va Lê Thanh Tôn (nay la ng Ha Nôi) trông ra môt nga sau. Trong thi Phap thuôc, ngôi nha nay la nha hang thc phâm va lo banh mi Phap Chaffengeon. Tôi thm viêng toa nha nay môi tuân it nhât môt lân, lm khi vi oc oi va môt ôi khi vi bung oi. Lân nao ti thm rôi thi khi ra vê tôi êu cam thây no nê. Tôi ên th viên Phong Thông Tin Hoa Ky ê "nhin" vao nc My, ê tim biêt chuyên gi ang xay ra trong thê gian bên ngoai nc Viêt Nam, va ê tim toi vê nghê thuât nc My. Nhng hoat ông nhin tim o diên ra trong môt ngôi nha mat me sach se, nh s hng dân tân tinh cua cac nhân viên th viên, ma ang mên nhât la Ông Bosco, môt ngi Viêt sc diên hông hao, phong thai hoa nha vui ve.

Qua nhng tap chi nhiêu hinh hn la ch tôi a thây c mt mui, ao quân, nha ca, xe cô, hang quan, va sinh hoat hng ngay t hêt ia phng nay ên ia phng khac trong nc My. Nhng iêu "nhin" nay sông ông hn va thc hn nhng cai gi tôi a "hoc" c vê nc My trong cac sach giao khoa Anh Ng do ngi My soan. Tap chi tôi oc thng xuyên nhât la Arizona Highways ma nôi dung luc nao cung ây hinh anh sa mac, bui xng rông, trong vung ât hoang thi xe 4x4 chay tung bui, va ngoai ng lô thênh thang thi mây chang "cao bôi" th thiêt hung dung trên cac con tuân ma thân nâu tuyên uôi dai vang ong anh. Tôi oc cac tap chi thi s, nh Time va Life, theo kiêu "mo mâm". Bai tng thuât hay phong s dai môt trm ch thi biêt âu c ba chuc ch, bay chuc ch con lai thi oan mo. Lây nôi dung cua bai ma phong chng y nghia cua nhng ch "kho". oc xong vê nha nh mang man c ch "kho" nao thi lây t iên ra tra nghia va cach phat âm. Dân da, môi tuân biêt thêm c chng ba ch mi. Luc o thi không y thc c, nhng oc riêt cac tap chi thi s My tôi âm ra thich nhng câu vn, Anh cung nh Viêt, thiêt ngn gon va trc tiêp, va bc minh vi nhng câu hai ba mênh ê chong cheo nhau. oc cac tap chi thi s, tôi biêt c nhiêu chuyên "lâm câm" bên My ma chc kê lai ban be chng ai muôn nghe. Vi thê biêt ma chi ê bung. Nh chuyên Tony Boyle chu tich nghiêp oan th mo thuê ngi am sat ôi thu chinh tri Jock Yablonski, hay chuyên William Buckley Jr. môt sinh viên tai ai hoc Yale viêt cuôn "God and Man at Yale" ê a kich thai ô vô thân cua thây ban trong trng. Hoa ra X My thi tôi biêt ro dây m rê ma ma con ngi va ât ai cua quê nôi Triêu Phong Quang Tri thi hoan toan mu tit, dâu rng ca hai ni nây tôi cha lân nao t chân ti. Thu vi nhât trong th viên cua Phong Thông Tin Hoa Ky la cac sach vê nghê thuât. Cuôn t iên Larousse cua tôi tuy co nhiêu hinh tranh, iêu khc, va kiên truc, nhng hinh thi phân ln en trng, nho ti xiu, va tâp trung vao nghê thuât cô Châu Âu. Gp lai nhng hinh tranh, iêu khc va kiên truc nay trong mây cuôn sach khô ln nhiêu mâu thi chng khac gi mi gp lân âu. Chi tiêt mi, mâu sc mi, nêu trc nm nh dep lep trong không gian hai chiêu thi nay nh mang thêm chiêu sâu. Quan trong hn thê na, nhng cuôn sach nay cho tôi thây cai sô lng không lô va chât lng thiên hinh van trang xuât phat t tri tng tng sang tao cua ngi My. Nhng cuôn sach o không inh nghia "ep" la cai gi, nhng tôi t y kêt luân rng my thuât không nhât thiêt phai la vê cai "ep", va "ep" không nhât thiêt phai la mum mim, mau me, rc r, hoanh trang nh công trinh cua Michelangelo, Rubens, hay Tintoretto ma tôi a bt gp trong cuôn Larousse. Tôi a thc s xuc ông bi cai ep trong tranh thiên nhiên cua Georgia O'Keeffe, trong iêu khc di ông cua Alexander Calder, trong kiên truc phan qui c cua Frank Lloyd Wright. (Sau nay tai nc My, khi ng trc hay bên trong nhng công trinh nghê thuât nay, tôi co cam tng nh ang chuyên tro vi nhng ngi ban cô tri bao lâu xa cach.) oi oc thi ên th viên cua Phong Thông Tin Hoa Ky. oi bung thi ên lo banh mi nm trong môt goc sau lng th viên. Mc du hiêu banh nay nm trong môt xo lup xup, không bao gi co bong môt ông tây "mui lo" nao, va cha bao gi no c xac inh la "hâu duê" cua Chaffengeon ngay xa, chung tôi vân co thoi quen goi no la hiêu banh mi Chaffengeon. Co thê rng hiêu banh san xuât c nhiêu mt hang, nhng chung tôi ên o la chi ê mua ôc nhât môt th: Pâte chaud. Ngay trong thi gian o, tôi không thê khng inh rng pâte chaud cua Chaffengeon rât ngon. Tôi cung chng biêt banh lam bng dâu gi, thit gi. Nhng tôi biêt chc rng tôi co c cai cam giac phi phi cua môt ngi va thc hiên c môt công trinh ang kê gi o, môi khi tôi danh dum c u tiên ê theo anh Nguyên c Hoa, ban cung lp cung xom giêng, hay hai anh Nguyên Vn inh va oan T, ap xe ap ên hiêu mua môt cai pâte chaud. Mai mai sau nay, tôi không bao gi so sanh pâte chaud do thân nhân, ban be, hay cac hiêu khac lam, vi pâte chaud cua Chaffengeon. Tôi biêt không thê va không nên so sanh cai banh vi môt ky niêm.

Tôi a viêt vê ba iêu tôi muôn nh: Thây Khanh, s ngô nghê cua hoc sinh lp Vn Chng-- Anh Ng, va th viên cua Phong Thông Tin Hoa Ky. Tôi muôn quên i gi hoc âu tiên vi Thây Hoang Phu Ngoc Tng va chuyên hoc sinh nem a sn lung giao s sau cuôc ao chanh 1/11/63. Ma a muôn quên i thi không thê nao muôn viêt c. Tôi danh hai ê tai nay cho nhng ngi a trai qua nhng s viêc nay va vân muôn nh. Tôi ch i va se oc ngâu nghiên nhng giong hôi ky cua ho. Nguyên Quôc Lâp: Sau Quôc Hoc, du hoc New Zealand; day kinh tê chinh tri tai ai hoc Wellington, Huê va a Lat; sau 30/4/75, hoc tâp cai tao 7 nm; vt biên, tôt nghiêp Ph.D. vê kinh tê tai ai hoc Rutgers (New Jersey); day Rutgers 3 nm; hiên lam viêc trong môt công ty tai chinh Washington, DC.

Information

Ba Nh' Hai Quên

5 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

102675