Read Skining mamografija text version

SKRINING MAMOGRAFIJA

Biljana Maksimovi

BIJELJINA,BANJA LUKA,2008.

PROGRAM

SKRINING MAMOGRAFIJA U RANOJ DETEKCIJI KARCINOMA DOJKE

Inicijativa: Ministrastvo zdravlja Republike Srpske Pokrovitelji (finansijeri): Fond zdrastvenog osiguranja Republike Srpske Nosioci aktivnosti: o KC Banja Luka, Klinika za onkologiju o Domovi zdravlja RS, Mamografski kabineti (ambulatne) u drzavnom i privatnom sektoru

CILJEVI PROJEKTA

smanjienje mortaliteta od karcinoma dojke obuhvatanje sto veeg broja zena Republike Srpske (osiguranih i neosiguranih, zdravih ili sa promjenama u dojkama, ili ve lijecenih od karcinoma dojke, ili zene sa poveanim rizikom) podizanje svijesti kod zdravih zena o znacaju ranog otkrivanja karcinoma dojke (rusenje tabua, pogresnih pretpostavki, zabluda o ovoj bolesti i poducavanje zena o faktorima rizika, kalendaru pretraga, samopregledu i znacaju skrining mamografisanja)

izdvajanje sumnjivih mamografskih nalaza, a potom i dodatna dijagnostika podizanje svijesti ljekara porodicne medicine i srednjeg medicinskog kadra o znacaju skrining mamografije u ranom otkrivanju karcinoma dojke, te o dijagnostickom algoritmu za karcinom dojke nakon dobijanja sumnjivog mamografskog nalaza, o terapijskim opcijama i nacinu praenja bolesti evaluiranje i analiza dobijenih rezultata, iz kojih e proizai budue smjernice i preporuke za karcinom dojke

rano otkrivanje minimalnog karcinoma dojki (MBC) i premalignih lezija je garant za odabir boljih opcija lijecenja, duze prezivljavanje i izljecenje sredstva ulozena u skrining opravdavaju sredstva ulozena u lijecenje, koje je u uznapredovaloj bolesti skupo a zivot pacijenta i pored toga, kratak dug i kvalitetan zivot opravdava sva sredstva ulozena u skrining

MAMOGRAFIJA

Mamografija je radioloska dijagnosticka tehnika ispitivanja dojki Skrining mamografija je mamografija svih zena jedne drzave gdje je osnovni kriterij za snimanje starost zene Skrining mamografiju su prvi proveli u SAD sedamdesetih godina XX vijeka cime se smanjio mortalitet od karcinoma dojke za 30% kod zena starosti 50-69 godina Skining mamografije se provode u SAD i zemljama EU kao zakonska obaveza po pozivu

Ovaj program je prvi skining program na teritoriji cijele RS Prema postavljenim ciljevima ovo nije tipicna skining mamografija zbog vise razloga: o U RS nije bilo popisa stanovnistva posljednjih 15 godina te se ne zna tacan broj zena starosti preko 50 godina o Zbog nepostojanja sistematskih mamografskih pregleda dojki i velikog postotka neosiguranih zena koje ne pregledaju dojke,starosna granica se spustila na 40 godina

Zbog malog broja mamografskih kabineta sa edukovanim kadrom izostavljeno je drugo citanje urednih mamografskih nalaza o Zene nee biti pozivane iz jedne baze podataka ve preko javnog poziva,oglasom i preko porodicnih doktora U program se ipak krenulo da bi se nakon obavljenih predvienih 30 000 mamografija uradila evaluacija i mogle donijeti smijernice koje bi bile osnova za zakonsku regulativu i uvoenje skining mamografije kao i u ostalim zemljama EU.

o

MAMOGRAFIJA

Za kvalitetnu mamografiju su potrebni optimalni tehnicki uslovi i odgovarajue tehnike pozicioniranja Aparatura (mamograf,komora za razvijanja filma), kasete(folije) i film moraju biti tehnicki zadovoljavajui

NACELA SAVREMENE MAMOGRAFIJE: nizak napon Rtg cijevi, kratka ekspozicija, visok intenzitet zracenja mala doza zracenja

Pri snimanju mamograma potrebno je postii kontrast izmeu razlicitih tkiva dojke Graa dojki i njihova velicina pokazuju individualne varijacije,zavisno od starosti pacijentice,njene konstitucije,raanja i dojenja,genetske determinacije Raspon grae dojki je od fibroglandularnih do dominantno lipomatoznih

Departmant of Radyology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

Debljina komprimirane dojke moze biti 2-8cm a povrsina dojke na mamografiji iz jednog pravca 35-250 cm2 Dojka je graena iz tkiva koja su slicne gustine molekula pa se snima zracima velike talasne duzine koji se dobiju pri naponima struje 20-40kV i jacini struje 50-500mA Razlika u apsorpciji X-zraka izmeu masnog i zljezdanog tkiva je vea nego izmeu zljezdanog tkiva i karcinoma,te se za mamografiju stoga trebaju koristiti X-zrake sto veih talasnih duzina da bi se postigao zadovoljavajui kontrast i mogle razlikovati patoloske promjene na mamogramima

Rad rendgen tehnicara kod snimanja mamogarfije je izrazito vazan. Rendgen tehnicar treba zenu upoznati sa nacinom snimanja, uraditi pregled dojki inspekcijom i palpacijom i uocene promjene zabiljeziti na obrascu koji se prosljeuje radiologu. Snimanje dojki se mora uraditi u dvije C-C i dvije MLO projekcije. Tehnicki mamogrami moraju biti kvalitetni,bez artefakata i propisno snimljeni.

SVAKI MAMOGRAM MORA IMATI: profilno snimljene mamile jasno vidljiv subkutani masni sloj (prosvjetljenje) jasno vidljiv zljezdani konus (ako ga dojka ima) jasno vidljiv prepektoralni masni sloj vidljivu sjenku pektoralnog misia u polukosnim snimcima snimljenu axilu oznacenu poziciju snimanja (C-C dex, MLO dex...) Ime, prezime i godiste zene, datum snimanja mamografije i naziv ustanove u kojoj je snimljena

Departmant of Radyology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

INTERPRETACIJA MAMOGRAMA

Mamogrami se uvijek analiziraju prema odreenoj semi (kao uostalom i druge radioloske pretrage) da bi se sagledale sve karakteristike mamograma i doslo do potpune dijagnoze. Analizira se koza, areolarno podrucje, subkutano masno tkivo, parenhimni konus dojke, retroglandulano masno tkivo, vidljivi dio m.pectoralisa i axilarnog podrucja.

UREDAN MAMOGRAM

Uredan mamogram podrazumijeva : kozu dojke koja nije zadebljala, pravilno izvucenu i profilno snimljenu mamilu, urednu sirinu svjetline subkutanog masnog tkiva, urednu sirinu svjetline retroglandulanog masnog sloja, pravilan fibroglandularni konus, odsustvo izdvojenih nodularnih ili zvjezdastih TU sjenki odsustvo mikro- i makrokalcifikata.

PATOLOSKI MAMOGRAM

Patoloski mamogram podrazumijeva bilo kakvu promjenu navedenih struktura kod urednog mamograma koje se zavisno od prisustva i tumace. Primarni znak Mg je TU sjenka koja spikulira (stelatna sjenka ) Sekundarni mamografski znaci maligniteta se

javljaju i kod benignih i kod malignih promjena u dojci . Prisustvo samo jedne karakteristike na mamogramima nosi vjerovatnou 20-30% da je rijec o malignom tumoru. Prisustvom vise sekundarnih znakova vjerovatnoa raste na preko 50%.

Sekundarni znaci maligniteta su: grupacija patoloskih kalcifikacija u dojci (mikrokalcifikati ili linearni razgranati kalcifikati) tumorska sjenka lobulirane konture neostro ogranicena TU sjenka kruzna,ostro ogranicena TU sjenka narusena arhitektonika dojke fokalna asimetrija u strukturi dojke

asimetrija sjenki duktusa,posebno izolovane segmentne distribucije asimetrija i prosirenje vaskularnih sjenki prosirena sjena koze retrakcija koze i retrakcija bradavice uveane aksilarne lgl novoformirana sjena i/ili kalcifikacije u komparaciji sa prethodnom mamografijom

STRUKTURIRANJE NALAZA

Nalaz u skining mamografiji treba biti kategorisan u BI-RADS kategorije ACR BI-RADS sistem je standardizirani nacin interpretacije slikovnih metoda pregleda koje se primjenjuju u dijagnostici bolesti dojke,osmisljen i razvijen u American College of Radiology, primjenjuje se u SAD i Evropi. Kada u dojkama postoje razlicite promjene koje spadaju u razlicite BI-RADS kategorije teba navesti sve kategorije a zakljucak temenjiti na ,,najlosijem" nalazu, odnosno na onom koji nosi najvei rizik za malignu bolest.

BI-RADS KATEGORIJE PROCJENE ­ MAMOGRAFIJA

( BREAST IMAGING REPORTING AND DATA SYSTEM)

KATEGORIJA 0: (potrebna dodatna imaging evaluacija) Kategorija za koje je potrebna dodatna imaging evaluacija. Ovo se gotovo uvijek koristi u skrining situacijama i rijetko se koristi nakon potpune imaging pretrage. Preporuka za dodatnu imaging evaluaciju ukljucuje: ciljana kompresija, magnifikacija (uveanje) i ciljani snimci u okviru mamografske pretrage,dodatna ultrazvucna evaluacija i sl. Ponekad je potrebno mamogram komparirati sa prethodnim mamogramima. Radiolog daje procjenu kako se trebaju pratiti prethodne studije i kategorijom 0 se oznacava samo nalaz pri kome je usporedba sa prethodnim mamogramima kljucna za procjenu snimaka.

KATEGORIJA 1 (negativno) Ovdje se ne treba nista tumaciti. Dojke su simetricne,nema masa,tumorskih sjenki, arhitektonskih poremeaja, niti vidljivih suspektnih kalcifikata

KATEGORIJA 2 (benigna promjena) Ovo je takoe negativan mamogram,ali interpretator moze opisivati promjene: involucija, kalcificirani fibroadenomi,multiple sekretorne kalcifikacije, promjene koje sadrze mast (oleine ciste), lipomi, galaktokele i heterogeni hamartromi mijesanog denziteta, koji svi imaju karakteristicne prikaze a mogu biti oznaceni kao takvi sa sigurnosu. Interpretator moze opisati intramamarne limfne zlijezde, vaskularne kalcifikacije, implantate dojki itd, koji mogu biti vidljivi ali nemaju mamografske elemente maligniteta.

KATEGORIJA 3 (vjerovatno benigne promjene,preporucuje se kratak interval praenja)

Promjene u ovoj kategoriji su benigne sa velikom vjerovatnoom i imaju manje od 2% rizika da se radi o malignoj promjeni. Ne ocekuje se njihova promjena tokom praenja ali radiolog zeli da utvrdi njihovu nepromjenjivost. Kontrolni pregled se preporucuje u kratkom intervalu zbog njihovog izgleda. One mogu napredovati u budunosti,modifikovati se te se tada tacno odrediti. U intervalu izmeu dvije pretrage ocekuje se da se promjena razvije do diferenciranja iste.

Ovi nalazi ukljucuju nekalcificiranu ostro ogranicenu tvorbu,fokalnu asimetriju i nakupinu (cluster) okruglih (punktiforminih) kalcifickacija. Ne preporucuje se upotreba kategorije 3 u praenju palpabilnih lezija,kao i u slucajevima gdje lezija koja inace spada u grupu vjerovatno benignih,pokazuje tendenciju rasta u poreenju sa prethodnim mamogramima,kada je indicirano uraditi biopsiju. Osim u navedenim slucajevima ili ako je biopsija ucinjena na izrazitu zelju pacijentice,lezije u kategoriji 3 prate se mamografskim snimanjima u razmacima od 6 mjeseci, u razdoblju od barem 2 godine,kada se moze definitivno potvrditi stabilnost, a time i benignost lezije.

KATEGORIJA 4: (suspektne maligne promjene, potrebna je biopsija) Ove lezije nemaju morfoloske karakteristike karcinoma dojke ali ih karakterisu kao vjerovatno maligne.Radiolog ima dovoljno elemenata da trazi hitnu biopsiju. Ako se promjena vidi u toku skrining pregleda treba pozvati pacijenticu i njenog porodicnog doktora da bi se donijela odluka o neophodnom tretmanu. Dodatna podjela ove kategorije u 4a, 4b i 4c je pozeljna kako bi se bolje kvantificirao rizik za malignu bolest te time olaksala zajednicka odluka ljekara i pacijentice o daljem postupku.

KATEGORIJA 4a Ova kategorija ukljucuje promjene niskog rizika za malignu bolest koje je potrebno bioptirati.Ne ocekuje se maligan nalaz i u pravilu se nakon biopsije ako je rezultat benigan preporucuju kontrole u kraem vremenskom intervalu (6 mjeseci). Primjeri nalaza ukljucuju palpabilnu dijelom ogranicenu tvorbu,koja na ultrazvucnom pregledu pokazuje karakteristike fibroadenoma, komplicirane ciste ili abscesa.

KATEGORIJA 4b Ova kategorija ukljucuje promjene srednjeg rizika za malignu bolest. Rezultat patohistoloske analize treba biti u meuodnosu sa radioloskim nalazom. Ako se npr radi o djelomicno ostro a dijelom nejasno ogranicenoj tvorbi, patohistoloski nalaz fibroadenoma ili masne nekroze odgovara radioloskom nalazu. Ako PH pokaze papilom treba razmotriti hirursku eksciziju.

KATEGORIJA 4c Ova kategorija ukljucuje nalaze veeg rizika za malignu bolest, no ne i apsolutno karakteristicne promjene koje se svrstavaju u kategoriju 5. Primjeri promjena ukljucuju iregularnu solidnu tvorbu ili nakupinu finih pleomorfnih kalcifikacija. Ocekuje se maligni nalaz patohistoloske analize ovih lezija.

KATEGORIJA 5: (visoka vjerovatnoa maligniteta,trazi preduzimanje neodlozne akcije)

Ova lezija je sa velikom vjerovatnoom karcinom.(>95%) Spikularna iregularna tvorba ili prikaz finih linearnih kalcifikacija u segmentnoj distribuciji tipicni su primjeri promjena kategorije BI-RADS 5. Radi se staging: FNAB i citoloska analiza ili CNB i PH analiza vrste karcinoma, ultrazvucni pregled dojki i pripadajuih limfatika: axile, infraklavikularne i supraklavikularne regije, Rtg snimci kostiju glave,cijele kicme,karlice, Rtg snimci plua, Ehotomografija gornjeg abdomena, laboratorijska obrada. Na osnovu staginga se predvia terapijski protokol.

KATEGORIJA 6: (patohistoloskom obradom prethodno dokazana maligna bolest)

malignitet ve dokazan prethodnom patohistoloskom obradom Kod ovih lezija moze biti potrebna dodatna evaluacija drugih promjena dijagnostikovanih u istoj ili drugoj dojci u svrhu procjene rasirenosti malignog procesa ili praenje odgovora na preoperativnu hemoterapiju. Kategoriju 6 nije preporucljivo koristiti nakon provedene hirurske ekscizije tumora. Ako nema znakova recidiva ili rezidualne bolesti moze se upotrebiti kategorija 3 (vjerovatno benigan nalaz) ili kategorija 2 (benigan nalaz).

Ako su vidljive promjene koje mogu upuivati na reziduu ili recidiv maligne bolesti nalaz je potrebno kategorisati kao BI-RADS kategoriju 3 ili 4 te preporuciti biopsiju ili ponoviti hirursku eksciziju

BI-RADS 2: FA

BI-RADS 3 : CYSTIS

BI-RADS 3: FIBROSIS

Departmant of Radiology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

BI-RADS 3:MASTHITIS CHR. HYPERPLASIO DUCTALIS

BI-RADS 3: MASTHITIS CHR

BI-RADS 3: FA

Departmant of Radiology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

BI-RADS 4: DCIS

BI-RADS 4:ADH,PAPILOMA,FA

BI-RADS 4:MASTHITIS CHR,ADH

Departmant of Radiology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

BI-RADS 4: DCIS

BI-RADS 4:CA INTRADUCTALE

BI-RADS 4: SARCOMA

Departmant of Radiology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

BI-RADS 5 :CA INTRADUCTALE

BI-RADS 5: CA INTRADUCTALE

BI-RADS 5 : DCIS

Departmant of Radiology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

BI-RADS 5: CA INTRADUCTALE BI-RADS 5:ADENOSIS SCLEROTISANS BI-RADS 5: DCIS

Departmant of Radiology University of Wiena / Austria Austrian Roentgen Society

Hvala na paznji

Hvala na paznji

Information

Skining mamografija

51 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

408523


You might also be interested in

BETA
Skining mamografija
Corel Ventura - MILOSEV.CHP