Read The Comparative Dhammapada text version

A Comparative Edition

of the

Dhammapada

Pàëi text with parallels from Sanskritised Prakrit

edited together with

A Study of the Dhammapada Collection

© ânandajoti Bhikkhu (2nd revised edition July, 2007 - 2551) (two additional parallels: June 2011)

Table of Contents

Map.....iii Preface.....iv Acknowledgements.....v Introduction.....vi Part 1: A Study of the Dhammapada Collection.....1 1: Chapters.....1 2: Contents.....4 3: Collocation.....24 4: Themes.....26 5. Summary and Conclusion.....31 Part 2: The Comparative Dhammapada.....34 1: Yamakavagga.....34 2. Appamàdavagga.....41 3. Cittavagga.....45 4. Pupphavagga.....49 5. Bàlavagga.....54 6. Paõóitavagga.....62 7. Arahantavagga.....67 8. Sahassavagga.....71 9. Pàpavagga.....78 10. Daõóavagga.....82 11. Jaràvagga.....89 12. Attavagga.....93 13. Lokavagga.....97 14. Buddhavagga.....101 15. Sukhavagga.....108 16. Piyavagga.....113 17. Kodhavagga.....116 18. Malavagga.....121 19. Dhammaññhavagga.....127 20. Maggavagga.....133 21. Pakiõõakavagga.....139 22. Nirayavagga.....144 23. Nàgavagga.....149 24. Taõhàvagga.....155 25. Bhikkhuvagga.....163 26. Bràhmaõavagga.....171

ii

iii

Preface

The present work gathers together all the Middle Indo-Aryan (MIA) parallels to the Pàëi Dhammapada found in the surviving remains of the various Buddhist traditions, and studies the principles underlying the way the collection has been organised and assembled. Part 1 of this book presents an abstract of the parallels to give a clear overview of how the various versions relate to each other. There are detailed notes discussing such matters as the titles of the chapters, the content and sequence of the verses, and the way the material has been collected and organised. Part 2 is the main portion of the book and contains the text of the Pàëi Dhammapada itself, along with all the parallels that have been collected here. When presented in this way the complex relationships between the various texts becomes evident. There is also a complete Comparative Index to the Dhammapada verses presented here, which acts as a kind of comparative vocabulary of the texts, showing the morphology of the words in the various recensions of the verses.

iv

Acknowledgements

This work was originally published on my website www.ancient-buddhist-texts.net in 2004. For the printed edition a new Introduction has been written; and the Studies have been somewhat revised in the light of various comments I have received from readers and scholars. The electronic edition of this text has also been updated. I am very grateful to Professor R. S. Bucknell, who read through the Introductions and Studies of both the main text and the Appendix, which helped me clarify the text. I am also indebted to Dr. Andrew Glass and Ven. Anàlayo who read through the Introduction and whose scholarship helped me correct a number of oversights, and generally improve the text. I would also like to thank the Head of the Department of Pali and Buddhist Studies at the University of Peradeniya, Dr. G. Somaratne, for being so supportive of the publication of this work; and I am grateful to Mr. Kulatunga of Printel Private Limited for undertaking to publish this work. In compiling this work I have been greatly assisted by the labours of previous scholars, amongst whom I should mention J. Brough (The Gàndhàrã Dharmapada), F. Bernhard (Udànavarga), M. Cone (Patna Dharmapada), O. von Hin^ber and K.R. Norman (Dhammapada), K.L. Dhammajoti (The Chinese Version of Dhammapada), and the unknown author of an article on The Origin of Dhammapada Verses (Buddhist Studies Review 6, 2 - 1989), all of whom gave parallels to the various texts. During the course of research for this work I was also able to find some other parallels that had not previously been listed. In preparing the main work I have had to prepare 4 major texts, and extracts from 4 others, and then compile it all. Although every care has been taken to ensure accuracy, it is quite possible that there are still some mistakes in this edition. If anyone has any corrections or additions that they could pass on, I could include them in any future edition. Kindly write to [email protected] ânandajoti Bhikkhu September, 2006/2550

v

Introduction

Texts of the early Buddhist tradition are preserved in Pàëi, Gàndhàrã, and various other forms of Sanskritised Prakrit;1 besides being found in Chinese and Tibetan translation. Of the MIA versions the only one that has come down to us in anything like a complete recension is preserved in the Pàëi Tipiñaka,2 and it is certainly the Pàëi texts, mainly in modern translations, that constitute the best known version of the early teachings, which is not surprising as they belong to a living Buddhist tradition. Of the Pàëi texts the Dhammapada is perhaps the best-loved collection of the Buddha's teachings. There have been many editions,3 and almost innumerable translations of this ever-popular text in nearly all modern languages.4 And in countries that have a Theravàda tradition there is a copy of the book in most Buddhist homes, and many people know at least some of the verses by heart. Apart from the Pàëi Dhammapada, however, there are comparable collections of the Dharmapadàni verses available in complete, or very nearly complete, editions in three other MIA recensions, and these parallels can often throw light on the early teachings, and act as a complement, and sometimes also as a corrective, to the Pàëi verses. There are also parallels to individual verses found in other texts belonging to the early Buddhist traditions of other schools.5

1

This term seems to me to be preferable to the usual Buddhist Hybrid Sanskrit or Mixed Sanskrit, which makes it sound as if we are dealing with forms of Sanskrit, whereas the languages underlying all the early texts, including Pàëi, are forms of Prakrit that have been Sanskritised to a greater or lesser degree. 2 The Tipiñaka, of course, contains texts of various ages, but undoubtedly in the four main nikàyas it preserves a fairly reliable recension of the original teaching. 3 The main editions in Roman script were made by V. FausbOEll (1855, 2nd ed. London, 1900); S. Sumangala Thera (London, 1914); D.J. Kalupahana (Lanham, 1986); J.R. Carter & M. Palihawadana (Oxford, 1987); O. von Hin^ber & K.R. Norman (Oxford, 1994). I also made a New Edition myself in 2002, which is the text used here. 4 For a survey of the Dhammapada translations up to 1989, see Russel Webb: The Dhammapada - East and West (Buddhist Studies Review 6.2 1989: 166-175). 5 According to Bhikkhu Kuala Lumpur Dhammajoti, in The Chinese Version of Dharmapada (Colombo, 1995, p. 26), there are "2 versions of the Dharmapada and 2 versions of the Udànavarga in Chinese ... and two or three versions of the Udànavarga in Tibetan". Moreover, there are parallels in the Jaina and Brahmanical traditions. Jaina Parallels have been enumerated by W.B. Boll,e, in his Reverse Index of the Dhammapada, Suttanipàta, Thera- and Therãgàthà Pàdas with Parallels from the âyàraïga, Såyagaóa, Uttarajjhàyà, Dasaveyàliya and Isibhàsiyàiü (Reinbek, 1983). The Brahmanical parallels have been collected by W. Rau in his essay: "Bermerkungen und nicht-buddhistische Sanskrit-Parallelen zum Pàli-Dhammapada", which was published in Jÿànamuktàvalã. Commemoration Volume in Honour of Johannes Nobel... edited by Claus Vogel (New Delhi, 1959). None of these, however, have been dealt with here, as we are concerned in this work with the relationship of the recensions of the verses in the various collections made in MIA. vi

Introduction

Of the collections, the closest to the Pàëi is what is now known as the Patna Dharmapada.6 All the editions are based on a manuscript found in a Tibetan Monastery by Ràhula SaükÔtyàyana some time in the 1930s.7 The photographs of this manuscript are now held in the K.P. Jayaswal Research Institute in Patna, which is how the conventional name for the text has arisen. The language of the verses that have been collected in the Patna Dharmapada is very close to the Pàëi version of the text. The morphology is slightly more Sanskritised, but anyone who can read Pàëi, and has even a passing acquaintance with Sanskrit, should be able to read the text. The same cannot be said of the Gàndhàrã Dharmapada, the scribe of which did not regularly distinguish between short and long vowels; for the most part he didn't mark the difference between assimilated conjuncts and the simplex, or preserve niggahãta (anusvara) either; also the phonetic values of the text are considerably different to the other recensions. It is a desideratum that some attempt be made to restore the phonetic values of the text, so as to clarify the true nature of the language underlying the written remains. The basis for this text is a set of manuscript remains that were found in the Gandhàra region in what is now Xinjiang Uyghur Autonomous Region of China in the late 19th century. There were initially a number of partial publications of this text which it appears had been broken into three pieces and sold off to various European explorers. One part found its way to France, another to Russia, and a third part, it appears, has been irretrievably lost.8 According to Prof. Brough's estimate there must have been approximately 540 verses in the text in total, but the verses in Brough's edition only amount to 342, and many of those are very fragmentary. The third major parallel to the text is not called a Dhammapada, but is known as the Udànavarga. However, it is clearly a recension of the same Dharmapadàni material,

6

7 8

There are 4 editions of this text at present. The first, made by N. S. Shukla under the name The Buddhist Hybrid Sanskrit Dharmapada, was published in Patna itself in 1979; a much more reliable version of the text was made by G. Roth, and published as a part of The Language of the Earliest Buddhist Tradition, ed. by Prof. Heinz Bechert (GOEttingen, 1980); the third was made by Margaret Cone as part of her doctrinal thesis, and published in the Journal of the Pali Text Society, Volume XIII (Oxford, 1989); the fourth was made by K. Mizuno in A Study of the Buddhist Sanskrit Dharmapada in Buddhist Studies Vol. 11 & 19 (Hamamatsu, 1982, 1990). Exactly when is not clear, but it was probably during the trip to Tibet in 1934 or 1936. A transcription of the material in France was published by ·. Senart under the title Le manscrit kharoùñhã du Dhammapada: les fragments Dutreuil de Rhins (Journal Asiatique, 1898); a 2nd edition of this material was made by B. Barua and S. Mitra in 1921, under the title Prakrit Dhammapada (University of Calcutta Press); a 3rd edition of the same material was made in 1945 by Prof H.W. Bailey under the title The Khotan Dharmapada (Bulletin of the School of Oriental and African Studies, volume xi, London). But it was not until Prof. John Brough's edition, entitled The Gàndhàrã Dharmapada that all the remaining parts of the text were collated and published in London in 1962 (School of Oriental and African Studies, London; reprinted by Motilal Banarsidass in Delhi, 2001). vii

Introduction

even if the collection has been greatly expanded. The Sanskrit remains of the text are fragmentary, but owing to the fact that there are many fragments to compare, it has been possible to restore the verses to a much greater degree than with the Gàndhàrã.9 The text is evidently much more Sanskritised than the other versions we have discussed so far, but the degree of Sanskritisation is not standardised throughout and the text contains something of a mixture in terms of its language. The metre of the text is also a mixture of early and late forms, as I have shown in a separate study.10 Of the incomplete parallels, two chapters from yet another Dharmapada have been preserved in the Mahàvastu, one of the earliest of the Sanskritised Prakrit texts; one of the chapters is named as the Sahasravarga, and appears to be the whole of the chapter; the other is a selection that comes from an unnamed Bhikùuvarga. Parallels also exist in the Divyàvadàna edited by E.B. Cowell & R.A. Neil (Cambridge 1886); the Gilgit Manuscripts edited by Prof. Nalinaksha Dutt (Calcutta, 1950); and the Avadàna-èataka, edited by J.S. Speyer (St. Petersburg, 1902, 1906). In preparing this Comparative Edition of the Dhammapada I have used the Pàëi Dhammapada as the basis, and collected the rest of the material around it. This should not, however, be taken as implying that the Pàëi is the standard from which the other versions have more or less departed; nor should it be thought to imply that the Pàëi edition is the original, or even the earliest version.11 * * *

In re-presenting this material my primary aim has been to present matter that actually throws substantial light on the verses in question. Because of this I have not presented every fragment that could possibly have been parallel to each of the verses, considering that it actually adds little to our understanding of the verses, but have normally only admitted material when it is at least parallel to a quarter verse.12

9

Chapter xxix was published by R. Pischel in 1908; part of chapter xxii, and chapters xxix xxxii were published by L. de la Vall,e Poussin in 1912; N.P. Chakravarti in Paris in 1930 published chapters i - iii; v - xxi; and B. Pauly published chapter xxxiii in 1961; but the first complete edition of the remains of the Sanskrit text were published by Dr. Franz Bernhard in 1965 in Gottingen. 10 See www.ancient-buddhist-texts.net/Buddhist-Texts/S1-Udanavarga/ for two studies of the Udànavarga relating to its prosody and to the Sanskritisation of the text. 11 Even if we could determine with certainty the relative ages of the various recensions of the Dharmapadàni material, that would tell us almost nothing about the genuineness of the verses contained in them. It may be that a verse that has been heavily Sanskritised reflects an authentic saying of the Buddha; and another verse in an early form of Pràkrit is intrusive. As all the recensions are in fact collections of already extant verses we can be quite sure they contain material of various ages. 12 What counts as a parallel is often a purely subjective judgement, and no doubt others may disagree occasionally with what has been included and what excluded; however, there seems to be no way to avoid this. Similarly, given the great mass of material at hand, there may be some inconsistencies in the presentation. For these failings I can only beg the reader's indulgence. viii

Introduction

Similarly, I have not reproduced every parallel to every verse, which would entail an enormous amount of redundancy, but have reproduced the parallels at the place where they are closest to the Pàëi verse, so that if there is a parallel that is equal to all four lines of one of the Pàëi verses, and later is found equal to three lines of another verse, it is only reproduced on the first occasion.13 Presenting the material in this way should throw much light on the Pàëi verses, and the relationship they have to the other versions. However, it does not reveal the whole picture, as the other texts sometimes have many verses that could be regarded as parallel to one of the Pàëi verses, owing to repetition of a verse with the replacement of keywords. This applies especially to the Udànavarga. To help rectify this situation, in the Appendix some important verses that have found their way into the parallel versions, but are missing in the Pàëi recension, have been gathered together, and are presented from four different angles. The first follows the parallels to the Pàëi with their variants, then the Patna, Gàndhàrã, and Udànavarga texts with their parallels in turn. This shows both the texts and parallels to the verses in all the editions, and also reveals how the verses have been organised in the various versions. 14

13

This was an essential policy to adopt, as there are many series of verses in all the editions that simply extend the number of verses by substituting keywords. If every parallel line had been printed everywhere it occurs, the situation would have been confused, I feel, rather than clarified. 14 Time permitting, I hope to produce a similar collection using the Udànavarga as the basis, which has the advantage of being the largest collection of verses, and therefore offering the largest amount of material to compare. ix

Introduction

Texts employed in this Edition

The Dhammapada, A New Edition edited by ânandajoti Bhikkhu (Ancient Buddhist Texts website, 2002). The text of the Dhammapada in this new edition has been established through a comparison of the Sinhalese, Burmese, Thai, and European editions. Changes in presentation made in this edition: Chapter and verse numbers have been added to the parallels, alongside the sequential numbers. I have somewhat simplified the punctuation to bring it into line with the parallel versions.

Patna Dharmapada edited by Margaret Cone (JPTS Vol XIII, Oxford 1989) (reproduced by permission of PTS). I am grateful to Prof. K.R. Norman, who sent a few small corrections to be made to the printed text. These include the accidental omission of a half-verse (145cd), and a repetition of a quarter-verse (149b). Changes in presentation made in this edition: Chapter and verse numbers have been added to the parallels, alongside the sequential numbers. The use of the avagraha (elipsis sign) in the original has been replaced with " ' ". The vowel ri sign in Sanskrit is written with a ring underneath, not with a dot e.g. dÔùñà (not dçùñà). Line breaks in the original manuscript, which were noted in the text by the first akùara being written in bold type, have been omitted. Uncertain readings are marked with red coloured italic text. Dr. Cone occasionally discussed uncertain readings in the notes, these discussions have had to be omitted, and the akùaras in question are marked with red coloured italic text. Missing words and akùaras that were marked by empty square brackets " [ ] " are here marked by elipsis " . . . " A few characters that Dr. Cone (in private correspondence) said she thought had no semantic meaning, have also been omitted.

The Gàndhàrã Dharmapada edited by John Brough (Motilal Banarsidass, Delhi, 2001) (reproduced by permission of Motilal Banarsidass). I am very grateful to the Early Buddhist Manuscript Project at the University of Washington, and particularly to Dr. Andrew Glass who prepared the database, for making the text available to me. This re-presentation of the text was made with the help of Dr. Mark Allon.

x

Introduction

Changes in presentation made in this edition: In the original text of the Gàndhàrã Dharmapada as printed by Brough certain conventions were employed which have had to be dropped here. These include: dividing compounds with a hyphen. using a double wavy line to show vowel elipsis. Brough indicated initial vowel mid-word with alif " ' ". Here vowels that occur after another vowel mid-word should be understood to have been written as an initial vowel in the original text. Note that where this change has resulted in a & i or a & u coming together, the second vowel is marked with diaresis (a< & a^) to distinguish it from Sanskrit ai & au.

Also note that: Chapter and verse numbers have been added to the parallels, alongside the sequential numbers. In his edition Brough provided titles for the last 13 vaggas of the text; he put them in square brackets and wrote them in Sanskrit. Here the brackets have been retained, but the Sanskrit has been replaced by Prakrit, which is more in keeping with the nature of the work. Uncertain readings which were marked with italic text are here marked with red coloured italic text. Brough sometimes entered conjectural readings into the text, and placed them in square brackets. The square brackets have been removed here, and they have been marked with green coloured italic text. Brough occasionally made suggestions in his footnotes for correcting mistakes in the readings in his footnotes; here I have inserted them into the text: they are also marked with green coloured italic text. The footnotes themselves, which were in any case very few in number, have had to be dropped.

Udànavarga edited by Franz Bernhard (Vandenhoeck + Ruprecht, GOEttingen, 1965) (reproduced by permission of the Akademie der Wissenschaften zu GOEttingen, and Mrs. Sobotzik the editor's sister and literary heir). Changes in presentation: The numbering of the chapter titles has been changed from Roman to Arabic numerals (e.g. 33: Bràhmaõavarga, not XXXIII: Bràhmaõavarga), which is the way they appear at the end of the chapters in the original edition anyway. The sequential numbers have been omitted. The vowel ri sign in Sanskrit is written with a ring underneath, not with a dot, e.g. dÔùñvà (not dçùñvà or dçiùñvà). Uncertain readings are marked with red coloured italic text. Verses which had 2 irreconcilable versions have been given separate numbering (as [a], [b]), rather than printed side by side.

xi

Introduction

Divyàvadàna edited by E.B. Cowell & R.A. Neil (Cambridge 1886). The transliteration of this text has been modified to accord with the other texts presented here. Excerpts from the following have been transliterated by the present writer: Mahàvastu, edited by E. Senart (Paris, 1882, 1890, 1897). Gilgit Manuscripts, edited by Prof. Nalinaksha Dutt (Calcutta, 1950). Avadàna-èataka, edited by J.S. Speyer (St. Petersburg, 1902, 1906). Mahà-karmavibhaïga, edited by Sylvian L,vi (Paris, 1932).

Method of Presentation

When lines in a verse of one of the parallels are not found in the Pàëi Dhammapada, I have included those lines, so as to represent better the form of the original, but have placed them in square brackets [ ], and they are written in grey coloured text. It should also be pointed out here that a verse that is only partially paralleled in the Dhammapada may find a complete parallel elsewhere in the Pàëi Tipiñaka, though it appears that normally when a verse as a whole is absent from the parallels it is also absent from the rest of the Canon. I have occasionally included more than one parallel where it seemed to me that the inclusion was justified by the light it throws on the Pàëi verse. But normally I have only chosen the closest parallel to the Pàëi verse that I could find - this applies particularly to the Udànavarga, where there are often a number of parallels to choose from. The layout adopted in regard to the parallels has been maintained throughout this presentation: Pàëi Gàndhàrã Patna Udànavarga

This layout has normally been preserved even when it leads to a lot of white space, as it makes referencing a lot easier if one is looking for a parallel from a particular text; also it seems useful to be able to see where no parallel exists in any of these texts. There are a few parallels from other sources, the Mahàvastu, Divyàvadàna, Avadànaèataka, & Målasarvàstivàdivinaya; these have normally been omitted from the table if no parallel has been found, but when they are included the layout is expanded thus:

xii

Introduction

Pàëi Gàndhàrã Mahàvastu

Patna Udànavarga Other Texts

However, occasionally when there are parallels from one of these sources but not from the Gàndhàrã and Udànavarga, then the layout looks like this: Pàëi Mahàvastu Patna Other Texts

I have given the reference numbers by chapter and verse number to the 3 main parallels, even though Brough's edition of Gàndhàrã and Cone's edition of Patna give only sequential numbers,15 as this allows us to see at a glance whether verses in the parallels are, for instance, at the beginning of a chapter.

15

In these cases I give the sequential numbers also; Udànavarga has sequential numbers, but these have been omitted here, as any quotation can easily be found under the chapter and verse number. xiii

Introduction

xiv

Part 1: A Study of the Dhammapada Collection

1: Chapters

In the Pàëi Dhammapada there are 26 chapters, having 423 verses. In the Patna Dharmapada there are 22 chapters, with 414 verses. In the Gàndhàri Dharmapada there are 26 chapters, of which a number are absent or fragmentary. Prof. Brough gives 344 extant verses, some of which are in a fragmentary state, and estimates that the collection would originally have stood at 540 verses or thereabouts. In the Udànavarga there are 33 chapters, having 1050 verses in Dr. Bernhard's edition, but many of these have irreconcilable versions (here marked with a, b), or have been numbered A, B, C, D, etc., so that the number printed is actually considerably greater than that (approx. 1100). The following table gives the chapter numbers and titles of the Pàëi Dhammapada and the parallels in the other collections: Pàëi 1: Yamaka 2: Appamàda 3: Citta 4: Puppha 5: Bàla 6: Paõóita 7: Arahanta 8: Sahassa 9: Pàpa 10: Daõóa 11: Jarà 12: Atta 13: Loka 14: Buddha 15: Sukha 16: Piya 17: Kodha 18: Mala 19: Dhammaññha

16

Patna 1: Jama 2: Apramàda 19: Citta 8: Puùpa 11: Bàla

Gàndhàrã 13: Yamaka 7: Apramadu 8: Cita [18: Puùpa]16 9: Bala [14: Paõida] 5: Araha [19: Sahasa] 4: Pavu 10: Jara

Udànavarga 29: Yuga 4: Apramàda 31: Citta 18: Puùpa

21: Sahasra 12: Daõóa 17: âtta

28: Pàpa

23: âtma

11: Suha [17: Kodha] 10: Mala

30: Sukha 5: Priya 20: Krodha

Brough gave titles to a number of chapters that lacked them, and put them in square brackets, in most cases the title seems certain. 1

A Study of the Dhammapada Collection

20: Magga 21: Pakiõõaka 22: 23: 24: 25: 26: Niraya Nàga Taõhà Bhikkhu Bràhmaõa

20: Màgga

6: Magu [16: Prakiõaka (?)17]

12: Màrga 16: Prakirõaka

9: Tahna 4: Bhikùu 3: Bràhmaõa

[22: Naga, or Aèa (?)] 3: Tasiõa 3: TÔùõà 2: Bhikhu 32: Bhikùu 1: Brammaõa 33: Bràhmaõa

The Patna Dharmapada has, besides those listed, the following nine chapter titles that find no parallel in the Pàëi: 5: Attha; 6: øoka; 7: Kalyàõã; 13: Saraõa; 14: Khànti; 15: âsava; 16: Vàcà; 18: Dadantã; & 22: Uraga. The Gàndhàrã Dharmapada has, besides those listed, the following four chapters titles: 12: Thera; [15: Bahoùuda]; [20: øila (?)]; [21: Kica (?)]; and Chapters 23 - 26 are lost along with their names. The Udànavarga, besides those listed, has the following nineteen chapters titles: 1: Anitya; 2: Kàma; 6: øãla; 7: Sucarita; 8: Vàca; 9: Karma; 10: øraddhà; 11: øramaõa; 13: Satkàra; 14: Droha; 15: SmÔti; 17: Udaka; 19: Aèva; 21: Tathàgata; 22: øruta; 24: Peyàla; 25: Mitra; 26: Nirvàõa; & 27: Paèya. We can see from this that there are parallel chapter titles to most of the Pàëi chapters, and some of the categories seem very well established, such as 1: Yamaka; 2: Appamàda; 3: Citta; 4: Puppha; 5: Bàla; 8: Sahassa; 20: Magga; 24: Taõhà; 25: Bhikkhu; & 26: Bràhmaõa. However, there are no parallels to these 4 chapters titles: 13: Loka; 14: Buddha; 19: Dhammaññha; & 22: Niraya; also 6: Paõóita & 23: Nàga may also not find parallels, as Brough's titles are only a guess, working from the extant contents of the work. It is interesting to note that it is clearly the opening and end chapters in the Pàëi that are paralleled; and the same can be said about the Patna Dharmapada, in which the first four chapters and three of the last four chapters find parallels in the Pàëi. Again with the Gàndhàrã Dharmapada, chapters 1-3; 5-11; 13-14; 16-19 all find parallels in the Pàëi; in this case, however, we do not know how the collection closed because the material is lost. Udànavarga breaks from this pattern in the opening, but has the last 6 chapters paralleled. The fact that there are parallels to most of the chapter titles, however, tells us little about what is collected within those chapters. We need therefore to look more closely at the contents of each chapter to gain a better overall view of the collection.

17

The naming of this chapter as Prakiõakavaga is only a guess by Brough, as the remaining contents do not seem to suggest a theme. 2

A Study of the Dhammapada Collection

2: Contents

One of the most striking things about the Pàëi Dhammapada is that nearly all of its verses (95%) are found in at least one of the other collections, and not infrequently in all of them. Given the fragmentary nature of the Gàndhàrã Dharmapada, and its close resemblance to the Pàëi where it does exist, we could expect that the figures would be even higher if we had more of that text available. Below are tables covering the twenty-six chapters in the Pàëi Dhammapada, with the information relating to the correspondence between chapter and verse abstracted, so that it is possible to see at a glance the correspondences in the four main collections.18 Following each of the tables I have made a few notes highlighting certain aspects they bring out in regard to content and sequence, together with other explanatory notes whenever necessary. There are certain verses in the Pàëi collection that find no parallel in any of the other collections; in that case I have also inspected the Pàëi Canon itself to see whether they are parallels there, and I give the findings in the notes that follow the tables. Where the verses only partially parallel the Pàëi, this is noted by indicating the quarters that are parallel (as a, b, c, d, etc). Where parts of two verses together make up a parallel, this is also clearly indicated. Parts of the Gàndhàrã Dharmapada are, unfortunately, badly damaged or lost, so that sometimes we no longer know the contents of the whole verse, and therefore how well it parallels the Pàëi. The verses affected in this way have therefore been marked with an asterick in the tables that follow. The total number of verses in the Pàëi and the parallels in the other collections are noted at the bottom of each table. 1: Yamakavagga Pàëi 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Yamaka Yamaka Yamaka Yamaka Yamaka Yamaka Yamaka Yamaka Patna 1.1 Jama 1.2 Jama 1.5 Jama 1.6 Jama 14.15 Khànti 14.16 Khànti 1.7 Jama 1.8 Jama Gàndhàrã 13.1 Yamaka 13.2 Yamaka Udànavarga 31.23 Citta 31.24 Citta 14.9 Droha 14.10 Droha 14.11 Droha 29.15 Yuga 29.16 Yuga

13.17 Yamaka 13.18 Yamaka

18

Normally the information concerning the Mahàvastu and the other texts is not presented here, as they are generally not collections of verses, and only contain incidental parallels (the Mahàvastu contains a Sahasravarga, and maybe a Bhikùuvarga, and the information concerning these chapters is summarised). 3

A Study of the Dhammapada Collection

1.9 Yamaka 1.10 Yamaka 1.11 Yamaka 1.12 Yamaka 1.13 Yamaka 1.14 Yamaka 1.15 Yamaka 1.16 Yamaka 1.17 Yamaka 1.18 Yamaka 1.19 Yamaka 1.20 Yamaka 20

6.11 øoka 6.12 øoka 10.15 Mala 10.16 Mala 19.10 Citta 19.11 Citta 1.3 Jama 1.4 Jama

12.11 Thera 12.12 Thera 13.13 Yamaka 13.14 Yamaka 13.19 Yamaka 13.20 Yamaka 13.5 Yamaka 13.6 Yamaka

29.7 Yuga 29.8 Yuga 29.3 Yuga 29.4 Yuga 31.11 Citta 31.17 Citta 28.34 Pàpa 28.35 Pàpa

16.13 Vàcà 16.14 Vàcà 18

12.9 Thera 12.10 Thera 14

4.22 Apramàda 4.23 Apramàda 17

It is clear, when looking at this table, that although the Yamaka category is well established, which verses belong to it is not. In the parallels most of the verses appear, but roughly half of them have been collected under different rubrics. There are no good parallels to the verses 17 - 18 of the Pàëi collection, and these also find no parallel elsewhere in the Canon. Patna is quite close to the Pàëi, having the first eight verses in common, albeit in different order. Gàndhàrã has twenty-three verses collected in its Yamakavaga, but only ten parallels from that chapter (it is very possible that other pairs appeared in different chapters, the contents of which have been lost). Udànavarga knows of all but three of the verses, but only six are in its Yugavarga. 2: Appamàdavagga

Pàëi 2.1 Appamàda 2.2 Appamàda 2.3 Appamàda 2.4 Appamàda 2.5 Appamàda 2.6 Appamàda 2.7 Appamàda 2.8 Appamàda 2.9 Appamàda 2.10 Appamàda 2.11 Appamàda 2.12 Appamàda 12

Patna 2.1 Apramàda 2.2 Apramàda 2.3 Apramàda 2.15 Apramàda 2.16 Apramàda 2.4 Apramàda 2.6 Apramàda 2.5 Apramàda 2.10 Apramàda 2.9 Apramàda 10

Gàndhàrã 7.6 Apramadu 7.7 Apramadu

Udànavarga

4.1 Apramàda 4.2 Apramàda 4.3 Apramàda 7.3 Apramadu 4.6 Apramàda (abd) 7.2 Apramadu 4.5 Apramàda 7.8 Apramadu 4.10 Apramàda 7.20bc & 25cd Apramadu 4.12 Apramàda 7.10 Apramadu 4.4 Apramàda 7.9 Apramadu 19.4 Aèva 7.11 Apramadu 4.24 Apramàda 2.24 Bhikhu 4.29 Apramàda 2.23 Bhikhu 4.32 Apramàda 11 12

4

A Study of the Dhammapada Collection

In the 2nd chapter the agreement is very high, there being thirty-three out of a potential thirty-six parallels, and all but three of them belong to an Appamàda chapter. The Pàëi, Patna, and Udànavarga chapters all open with the same three verses, but after that the sequence breaks down. 3: Cittavagga

Pàëi 3.1 Citta 3.2 Citta 3.3 Citta 3.4 Citta 3.5 Citta 3.6 Citta 3.7 Citta 3.8 Citta 3.9 Citta 3.10 Citta 3.11 Citta 11

Patna 19.1 19.2 19.4 19.5 19.3 18.9 19.6 19.9 19.8 Citta Citta Citta Citta Citta Dadantã Citta (abc) Citta Citta

Gàndhàrã 8.2 Cita (ab)* 8.? Cita (a)*

Udànavarga 31.8 Citta 31.2 Citta 31.1 Citta 31.8A Citta (ab) 31.28 Citta 28.6 Pàpa 31.35 Citta 1.35 Anitya 31.9 Citta (bc) 31.10 Citta (abc) 10

8.? Cita (a)* 8.? Cita 8.? Cita 8.19 Jara

9

6

All of the verses find a parallel in one or other of the collections, and nearly all are in a Cittavagga (four are in other vaggas). The Gàndhàrã Dharmapada, it should be stressed, is very badly broken in its Citavaga and may have contained other parallels that are lost. 4: Pupphavagga

Pàëi 4.1 Puppha 4.2 Puppha 4.3 Puppha 4.4 Puppha 4.5 Puppha 4.6 Puppha 4.7 Puppha 4.8 Puppha 4.9 Puppha 4.10 Puppha 4.11 Puppha 4.12 Puppha 4.13 Puppha 4.14 Puppha

Patna 8.11 Puùpa 8.12 Puùpa 8.14 Puùpa 8.8 Puùpa 8.9 Puùpa 8.7 Puùpa 17.4 âtta 8.5 Puùpa 8.6 Puùpa 8.10 Puùpa 8.1 Puùpa 8.2 Puùpa 8.3 Puùpa 8.4 Puùpa

Gàndhàrã 18.12 Puùpa (bcd)* 18.13 Puùpa 18.11 Puùpa (bcd)* 18.5 Puùpa (bcd)*

Udànavarga

18.1 Puùpa 18.2 Puùpa 18.18 Puùpa 18.14 Puùpa 18.15 Puùpa 18.3 Puùpa 18.8 Puùpa 16.13 Prakiõaka? (abc) 18.9 Puùpa (abc) 18.1 Puùpa 18.6 Puùpa 18.2 Puùpa 18.7 Puùpa 18.4 Puùpa 18.10 Puùpa 18.6 Puùpa 6.16 øãla 18.7 Puùpa (cd)* 6.17 øãla (acd) 6.18 øãla 18.8 Puùpa 6.19 øãla

5

A Study of the Dhammapada Collection

4.15 Puppha 4.16 Puppha 16

8.15 Puùpa 8.16 Puùpa 16

18.14 Puùpa 18.15 Puùpa 14

18.12 Puùpa 18.13 Puùpa 16

The collection of verses having a simile about flowers seems to have been well established, and there are good parallels not only to the chapter name, but to the contents also. Patna has sixteen verses in its Puùpavarggaþ, and fifteen are parallel to its Pàëi counterpart; Gàndhàrã Puùpavaga has fifteen verses and thirteen are parallel to the verses in the Pupphavagga. The sequence 11 - 14 finds a parallel in Patna and Udànavarga, and partly so in Gàndhàrã. 5: Bàlavagga

Pàëi 5.1 Bàla 5.2 Bàla 5.3 Bàla 5.4 Bàla 5.5 Bàla 5.6 Bàla 5.7 Bàla 5.8 Bàla 5.9 Bàla 5.10 Bàla 5.11 Bàla 5.12 Bàla 5.13 Bàla 5.14 Bàla 5.15 Bàla 5.16 Bàla

Patna 11.12 Bàla

Gàndhàrã

Udànavarga 1.19 Anitya 14.15 Droha (acd) 1.20 Anitya 25.22 Mitra 25.13 Mitra 25.14 Mitra 9.13 Karma 9.14 Karma 9.15 Karma 28.18 Pàpa 24.17 Peyàla (abd) 9.17 Karma 13.2 Satkàra 13.3 Satkàra 13.4 (bd) & 13.5 (ab) Satkàra 13.5cd & 13.6 Satkàra 16

11.11 Bàla 11.18 Bàla 11.19 Bàla 11.1 Bàla 11.2 Bàla 11.3 Bàla 21.13 Sahasra (abd) 7.12 Kalyàõã 11.4 Bàla 11.5 Bàla 11.6 (abd) & 11.7 (ab) Bàla 11.7 (cd) & 11.8 Bàla

14.10 Paõida (abc) 14.11 Paõida (abc)

16

13

2

Gàndhàrã's Balavaga is one of the lost chapters, and there are therefore only two verses parallel to the Pàëi in this chapter, that have been collected in its Paõidavaga. The sequence 6 - 9 is paralleled in Patna and Udànavarga; as is the sequence 13 16, but in the latter the division of the verses does not agree with the parallels, which however, agree with one another.

6

A Study of the Dhammapada Collection

6: Paõóitavagga Pàëi 6.1 Paõóita 6.2 Paõóita 6.3 Paõóita 6.4 Paõóita 6.5 Paõóita 6.6 Paõóita 6.7 Paõóita 6.8 Paõóita 6.9 Paõóita 6.10 Paõóita 6.11 Paõóita 6.12 Paõóita 6.13 Paõóita 6.14 Paõóita 14 Patna 12.12 Attha 12.13 Attha 12.11 Attha 19.7 Citta 6.10 øoka 15.15 âsava 5.16 Attha 17.21 âtta 15.1 âsava 15.2 âsava 15.3 âsava 15.4 âsava 15.5 âsava 13 7 Gàndhàrã 14.8 Paõida 14.7 Paõida 14.1 Paõida 14.16 Paõida 14.2 Paõida 14.3 Paõida 20.3 øila? Udànavarga 28.7 Pàpa 5.26 Priya 25.3 Mitra 30.13 Sukha 17.10 Udaka 29.49 Yuga 17.11 Udaka 30.52 Sukha 29.33 29.34 16.14 16.14 (ef) 31.39 13 Yuga Yuga Prakirõaka Prakirõaka Citta

The parallels to the Pàëi Paõóitavagga in the Patna Dharmapada are mainly to be found in its Atthavarggaþ and âsavavarggaþ. The last five verses are sequential in both collections. Only six of the Pàëi verses are paralleled in the Gàndhàrã Dharmapada, which is a bit surprising, as it has nineteen verses collected in its Paõidavaga. The Udànavarga parallels are scattered throughout that collection. 7: Arahantavagga

Pàëi 7.1 Arahanta 7.2 Arahanta 7.3 Arahanta 7.4 Arahanta 7.5 Arahanta 7.6 Arahanta 7.7 Arahanta 7.8 Arahanta 7.9 Arahanta 7.10 Arahanta 10

Patna 6.3 øoka 13.16 øaraõa 6.4ab øoka & 15.10c-f âsava 15.10 âsava 6.6 øoka 6.5 øoka 18.7 Dadantã 14.7 Khànti 9.19 Tahna 9

Gàndhàrã

Udànavarga 29.35 Yuga 17.1 Udaka 29.26 Yuga 29.29 Yuga 19.3 Aèva 31.45 29.23 29.18 29.17 9 Citta Yuga Yuga Yuga

7

A Study of the Dhammapada Collection

The Gàndhàrã had an Arahavaga, but it is lost, together with all the verses it contained. Neither Patna nor Udànavarga know of the rubric, and the parallels are scattered throughout those collections. There is no good parallel to 6, but compare Udànavarga 17.12. 8: Sahassavagga

Pàëi 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 Sahassa Sahassa Sahassa Sahassa Sahassa Sahassa

Patna 21.1 Sahasra 21.2 Sahasra 21.3 Sahasra 17.14 âtta 17.15 âtta 21.4 Sahasra 21.5 Sahasra 21.6 Sahasra 21.15 21.16 21.17 21.18 21.20 21.19 14 Sahasra Sahasra Sahasra Sahasra Sahasra Sahasra

Gàndhàrã 19.2 19.4 19.5 19.1 Sahasa Sahasa Sahasa Sahasa

Udànavarga 24.1 Peyàla (bcd) 24.2 Peyàla 23.3 âtmavarga 23.4 âtmavarga 23.5 âtmavarga (abc) 24.16 Peyàla 24.30 Peyàla 24.3 Peyàla 24.4 Peyàla 24.5 Peyàla 24.6 Peyàla 24.15 Peyàla 24.14 Peyàla 13

8.7 Sahassa 8.8 Sahassa 8.9 Sahassa 8.10 Sahassa 8.11 Sahassa 8.12 Sahassa 8.13 Sahassa 8.14 Sahassa 8.15 Sahassa 8.16 Sahassa 16

19.6ab & 19.16 Sahasa 19.15ab & 19.16 Sahasa 19.17 Sahasa 11.11 Suha

19.12 Sahasa 19.13 Sahasa 19.14 Sahasa 11

Although Udànavarga doesn't have a Sahasravarga, its Peyàlavarga (a name unknown to the other collections) contains many of the verses. The Pàëi sequence 11 - 14 is paralleled in both Patna and Udànavarga, and 2 of the verses appear in sequence in Gàndhàrã also. Mahàvastu has eleven parallels, they are to verses: 1, 2, 4, 7, 8, 9, 11, 13, 14, 15, & 16. 9: Pàpavagga

Pàëi 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 9.7 9.8 Pàpa Pàpa Pàpa Pàpa Pàpa Pàpa Pàpa Pàpa

Patna 7.1 Kalyàõã 7.2 Kalyàõã 7.3 Kalyàõã 7.7 Kalyàõã 7.8 Kalyàõã 11.20 Bàla 11.21 Bàla 7.21 Kalyàõã

8

Gàndhàrã

Udànavarga 28.23 Pàpa 28.21 Pàpa 28.22 Pàpa 28.19 Pàpa 28.20 Pàpa 17.5 Udaka 17.6 Udaka 28.14 Pàpa

13.7 Yamaka 13.8 Yamaka

13.9 Yamaka 13.10 Yamaka

A Study of the Dhammapada Collection

9.9 Pàpa 9.10 Pàpa 9.11 Pàpa 9.12 Pàpa 9.13 Pàpa 13

7.11 Kalyàõã 7.20 Kalyàõã 15.14 âsava

28.15 Pàpa 28.9 Pàpa 9.5 Karma 1.25 Anitya

11

4

12

There are many parallels from the verses in the Udànavarga Pàpavarga, but the sequence is very different. In Patna the Kalyàõãvarggaþ corresponds closely to the Pàpavagga, and has the opening three verses in common. The Pavuvaga in Gàndhàrã is one of the chapters that we know is lost, so there are only a few parallels in that collection, coming from its Yamakavaga. 10. Daõóavagga

Pàëi 10.1 Daõóa 10.2 Daõóa 10.3 Daõóa 10.4 Daõóa 10.5 Daõóa 10.6 Daõóa 10.7 Daõóa 10.8 Daõóa 10.9 Daõóa 10.10 Daõóa 10.11 Daõóa 10.12 Daõóa 10.13 Daõóa 10.14 Daõóa 10.15 Daõóa 10.16 Daõóa 10.17 Daõóa 17

Patna 12.8 Daõóa (acd) 12.8 Daõóa 12.9 Daõóa 12.10 Daõóa 12.3 Daõóa 12.4ab & 12.5cd Daõóa 12.6 Daõóa (abc)

Gàndhàrã

Udànavarga 5.19 Priya (acd) 5.19 Priya 30.3 Sukha 30.4 Sukha 26.3 Nirvàõa 26.5 Nirvàõa 1.17 Anitya 9.12 Karma 28.26 Pàpa 28.28 Pàpa 28.27 Pàpa (cdab) 28.29 Pàpa (abc) 33.1 Bràhmaõa 33.2 Bràhmaõa 19.5 Aèva (ad) 19.2 Aèva (abcde) 17.10 Udakavarga 17

13.11 Yamaka (cd) 12.1 Daõóa 12.2 Daõóa 18.3 Dadantã (abcd) 2.30 Bhikhu

10

2

In Patna there is sequential correspondence for the Pàëi verses 2 - 4, and it also knows of a Daõóavarggaþ. The Udànavarga has parallels to virtually all the verses, but they are dispersed throughout that collection.

9

A Study of the Dhammapada Collection

11. Jarà Pàëi 11.1 Jarà 11.2 Jarà 11.3 Jarà 11.4 Jarà 11.5 Jarà 11.6 Jarà 11.7 Jarà 11.8 Jarà 11.9 Jarà 11.10 Jarà 11.11 Jarà 11 Patna 13.18 øaraõa 14.21 Khànti Gàndhàrã 10.? Jara 10.? Jara 10.?ab & 10.?cd Jara 17.11 Kodha 10.? Jara Udànavarga 1.4 Anitya 27.20 Paèya 1.34 Anitya 1.5 Anitya 16.23 Prakirõaka 1.28 Anitya 31.6 31.7 17.3 17.4 10 Citta Citta Udaka Udaka

12.15 Daõóa

13.14 øaraõa 13.15 øaraõa 5

139b Jara 6

Although the Gàndhàrã Jaravaga is badly damaged, Brough nevertheless lists no fewer than twenty-four verses found in that chapter; it is surprising, therefore, that there are not more parallels to be found therein. Patna doesn't have a Jaràvarggaþ, and parallels to only half of the verses are found in that collection. Most of the verses occur in the Udànavarga, but not in a Jaràvarga.19 12. Attavagga

Pàëi 12.1 Atta 12.2 Atta 12.3 Atta 12.4 Atta 12.5 Atta 12.6 Atta 12.7 Atta 12.8 Atta 12.9 Atta 12.10 Atta 10

Patna 17.7 âtta 17.12 âtta 17.13 âtta 17.16 âtta 17.2 âtta 17.1 âtta 10.11 Mala 17.10 âtta 17.3 âtta 17.20 âtta 10

Gàndhàrã

Udànavarga 5.15 Priya 23.7 âtma 23.8 âtma 23.11 âtma 28.12 Pàpa 11.10 øramaõa 28.16 Pàpa 8.7 Vàca 28.11 & 28.12ab Pàpa 23.10 âtma 10

14.4 Paõida

20.9 øila? 16.6 Prakiõaka? 15.16 Bahoùuda 16.7 Prakiõaka? 5

19

Brough's suggestion that the Udànavarga Anityavarga is its equivalent to the Pàëi Jaràvagga does not seem to be borne out by the evidence presented here, as there are only 4 parallels between the two collections. 10

A Study of the Dhammapada Collection

Both Pàli and Patna have well-defined Attavaggas, with Patna being the more extensive of the two. Udànavarga also has an âtmavarga, but only four out of twenty-six verses are parallel to verses in the Pàëi Attavagga, though many of them are variations of Pàëi 12.4. 13. Lokavagga

Pàëi 13.1 Loka 13.2 Loka 13.3 Loka 13.4 Loka 13.5 Loka 13.6 Loka 13.7 Loka 13.8 Loka 13.9 Loka 13.10 Loka 13.11 Loka 13.12 Loka 12

Patna 2.18 Apramàda 2.14 Apramàda 13.9 øaraõa 14.20 Khànti 2.7 Apramàda

Gàndhàrã 7.12 Apramadu 7.1 Apramadu 20.7 øila?

Udànavarga 4.8 Apramàda 4.35 Apramàda 30.5 Sukha 27.15 Paèya 27.17 Paèya (bcd) 16.5 Prakirõaka 16.9 Prakirõaka 27.5 Paèya 17.2 Udaka (abc) 9.1 Karma 10.2 øraddhà

7.13 Apramadu

13.17 16.20 16.16 18.12 9

øaraõa (abc) Vàcà Vàcà (abc) Dadantã (bcd) 4

11

Here we can see that although a number of the verses are found in both Patna and Udànavarga, the Lokavagga rubric is unique to the Pàëi collection. The first two verses are found in the Apramàdavargas of the other collections. 14. Buddhavarga

Pàëi 14.1 Buddha 14.2 Buddha 14.3 Buddha 14.4 Buddha 14.5 Buddha 14.6 Buddha 14.7 Buddha 14.8 Buddha 14.9 Buddha 14.10 Buddha 14.11 Buddha 14.12 Buddha 14.13 Buddha 14.14 Buddha 14.15 Buddha

Patna 15.16 âsava 15.17 âsava 14.6 Khànti 18.8 Dadantã (abd) 19.16 Citta 14.1 Khànti 9.9 Tahna 9.10 Tahna 13.1 øaraõa 13.2 øaraõa 13.3 øaraõa 13.4 øaraõa 5.15 Attha

Gàndhàrã

Udànavarga 29.52 Yuga 29.53 Yuga 21.9 Tathàgata 16.5 Prakiõaka? 28.1 Pàpa 26.2 Nirvàõa 31.50 Citta 2.17 Kàma 2.18 Kàma 27.31 Paèya 27.32 Paèya 27.33 Paèya 27.34 Paèya 27.35 Paèya 30.27 Sukha

11.12 Suha

11

A Study of the Dhammapada Collection

14.16 Buddha 14.17 Buddha 14.18 Buddha 18

5.4 Attha

30.22 Sukha

14

1

16

The verses in this chapter are dispersed in the Patna and Udànavarga collections. We might have expected more than one of the verses from the Pàëi Buddhavagga to be paralleled in the Udànavarga Tathàgatavarga, but such is not the case. The fact that all but one verse is not found in Gàndhàrã would seem to suggest that that is one of the missing chapters from that collection. The absence of parallels to the last two verses is striking here; they also find no parallel in the Canon. 15. Sukhavagga

Pàëi 15.1 Sukha 15.2 Sukha 15.3 Sukha 15.4 Sukha 15.5 Sukha 15.6 Sukha 15.7 Sukha 15.8 Sukha 15.9 Sukha 15.10 Sukha 15.11 Sukha 15.12 Sukha 12

Patna 14.17 Khànti 14.18 Khànti 14.19 Khànti 5.17 Attha 5.11 Attha 5.12 Attha 5.5 Attha 5.6 Attha 5.7 Attha 9

Gàndhàrã 11.5 Suha 11.4 Suha 11.7 Suha 11.19 Suha 11.2 Suha 11.1 Suha 11.14 Suha 11.15 Suha 11.16 Suha 9

Udànavarga 30.47 Sukha 30.45 Sukha 30.43 Sukha 30.49 Sukha 30.1 Sukha 26.7 Nirvàõa 26.6 Nirvàõa 28.5 Pàpa 30.25 Sukha 30.26 Sukha

10

Given that a Sukhavagga is a well-defined category occurring in Pàëi, Gàndhàrã & Udànavarga, its absence in Patna is striking. The last three verses appear sequentially in Pàëi, Patna, Gàndhàrã, and the first two of them in Udànavarga also, which lacks the third verse altogether. 6 doesn't find a direct parallel, but Udànavarga 29.37 (parallel to 18.17) can be compared. There is no parallel in the Canon. 16. Piyavagga

Pàëi 16.1 Piya 16.2 Piya

Patna 10.17 Daõóa (abc) 5.9 Attha

Gàndhàrã 16.8 Prakiõaka?

Udànavarga 5.9 Priya 5.5 Priya (acd)

12

A Study of the Dhammapada Collection

16.3 Piya 16.4 Piya 16.5 Piya 16.6 Piya 16.7 Piya 16.8 Piya 16.9 Piya 16.10 Piya 16.11 Piya 16.12 Piya 12

5.10 Attha 5.8 Attha (abd)

5.8 Priya 5.1 Priya 2.3 Kàma 2.2 Kàma

16.17 Vàcà (bd)

20.1 øila? (bd)

5.24 Priya (bd) 2.9 Kàma 5.20 Priya 5.21 Priya 10

5

2

There are very few parallels in the Gàndhàrã collection here, and it may be that a Piyavaga has been lost. The category is established in the Udànavarga, but absent from Patna, and there are very few parallels from that collection. Again we have two verses in the Pàëi that fail to find exact parallels elsewhere in these collections, but perhaps it is easier to explain this time, as the verses in question are variations of a succession of verses, which all have the same structure, with a change of keyword. Neither of them is paralleled in the Canon either. 17. Kodhavagga

Pàëi 17.1 Kodha 17.2 Kodha 17.3 Kodha 17.4 Kodha 17.5 Kodha 17.6 Kodha 17.7 Kodha 17.8 Kodha 17.9 Kodha 17.10 Kodha 17.11 Kodha 17.12 Kodha 17.13 Kodha 17.14 Kodha 14

Patna 13.23 øaraõa

Gàndhàrã 17.1 17.2 17.7 17.8 Kodha Kodha Kodha Kodha

Udànavarga 20.1 Krodha 20.22 Krodha 20.19 Krodha 20.16 Krodha 7.7 Sucarita 15.8 SmÔti 29.45 Yuga (cdef) 29.46 Yuga 29.47 ab & 29.48ab Yuga 22.11cd Tathàgata 7.1 Sucarita 7.2 Sucarita 7.3 Sucarita 7.10 Sucarita 14

16.15 Vàcà 14.2 Khànti 15.9 âsava 16.6 Vàcà 16.7 Vàcà 16.9 Vàcà 16.10 Vàcà 16.2 Vàcà 16.3 Vàcà 16.4 Vàcà 16.5 Vàcà (abc) 12

14.14 14.17 14.18 14.19

Paõida Paõida Paõida Paõida

2.1 Bhikhu 9

Both Gàndhàrã and Udànavarga know of a Krodhavarga, but only a handful of verses found in the Pàëi are also in those chapters, the rest being scattered. Patna doesn't have a Krodhavarggaþ, but most of the parallels are found in its Vàcàvarggaþ.

13

A Study of the Dhammapada Collection

The Pàëi sequence 8 - 10 is also sequential in Gàndhàrã and Udànavarga, though the division of the verses differs in the latter. Two of the three verses are also sequential in Patna. Pàëi sequence 11 - 14 is also found in Patna, and 11 - 13 occurs also in Udànavarga. 18. Malavagga

Pàëi 18.1 Mala 18.2 Mala 18.3 Mala 18.4 Mala 18.5 Mala 18.6 Mala 18.7 Mala 18.8 Mala 18.9 Mala 18.10 Mala 18.11 Mala 18.12 Mala 18.13 Mala 18.14 Mala 18.15 Mala 18.16 Mala 18.17 Mala 18.18 Mala 18.19 Mala 18.20 Mala 18.21 Mala 21

Patna 10.5 Mala 10.6 Mala (cd)

Gàndhàrã

Udànavarga

10.7 10.4 10.1 10.2 10.3 10.8 10.9

Mala Mala Mala Mala Mala Mala Mala

16.3 Prakirõaka 2.10 Kàma 9.19 Karma

13.21 Yamaka 13.22 Yamaka

27.3 Paèya 27.4 Paèya

18.1 Dadantã 18.2 Dadantã 10.10 Mala 15.8 âsava 16.14 Prakiõaka? 21.8 Kica? (ef)*

10.12 øraddhà 10.13 øraddhà 29.37 Yuga (bcd) 27.1 Paèya 27.2 Paèya (ab) 29.38 Yuga 29.38 Yugavarga (ab) 12

13

4

The sequence 12 - 14 finds no parallel in the other collections, or in the Canon; nor do they mention mala or a synonym for mala, so it very much seems that they are intrusive here. There is no parallel for 3, either amongst the other collections or in the Canon. Patna is the only other collection that has a Malavarga, although it is possible that there was also one in Gàndhàrã, which has been lost. The sequence 7 - 9 is also found in Patna; and the pair 10 - 11 also occurs in all three parallel collections.

14

A Study of the Dhammapada Collection

19. Dhammaññhavagga Pàëi 19.1 19.2 19.3 19.4 19.5 19.6 Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Patna Gàndhàrã Udànavarga

2.19 Apramàda Vàcà Vàcà Vàcà (cd) øaraõa øaraõa

7.5 Apramadu 12.1 Thera

4.21 Apramàda 11.11 øramaõa

16.12 (abc) 19.7 Dhammaññha 16.11 19.8 Dhammaññha 16.12 19.9 Dhammaññha 13.20 19.10 Dhammaññha 13.21 19.11 19.12 19.13 19.14 19.15 19.16 19.17 17

12.5 Thera 12.6 Thera (d)* 12.7 Thera 1.1cd & 12.8cd Brammaõa 2.17 Bhikhu 2.18 Bhikhu (bcd)

Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha Dhammaññha 15.11 âsava Dhammaññha 15.12 âsava 8

29.10 Yuga 10.7 øraddhà (cd) 11.13 øramaõa 33.8 Bràhmaõa (cd) 32.18 Bhikùu 32.19 Bhikùu (abd)

2.15 Bhikhu (acd) 2.16 Bhikhu 10

32.31 Bhikùu 32.32 Bhikùu 10

We can see that none of the other versions knows of a Dhammaññhavagga,20 and the verses are pretty much scattered throughout the other collections. Again we find that some of the verses in this chapter are unrepresented in the parallels, with two sequences of three verses being absent from the other collections. These also find no parallel in other parts of the Canon. 20. Maggavagga

Pàëi 20.1 20.2 20.3 20.4 Magga Magga Magga Magga

Patna 20.1 Màgga 20.3 Màgga 20.3ef & 20.2ab Màgga 20.2 Màgga (cdef) 20.16 Màgga

Gàndhàrã 6.13 Magu

Udànavarga 12.4 Màrga 12.9 Màrga (ab) 12.9cd Màrga & 6.20cd øãla 12.5 Màrga 12.6 Màrga

20.5 Magga 20.6 Magga

6.10 Magu 6.11 Magu

20

Brough in his Introduction says that the Dhammaññhavagga, Theravaga, and øramaõavargas are equivalent in the 3 collections he had access to, but this is certainly not correct. 15

A Study of the Dhammapada Collection

20.7 Magga 20.8 Magga 20.9 Magga 20.10 Magga 20.11 Magga 20.12 Magga 20.13 Magga 20.14 Magga 20.15 Magga 20.16 Magga 20.17 Magga 17

20.17 Màgga 2.17 Apramàda 16.1 Vàcà (abc) 20.18 Màgga (abcdf) 20.4 Màgga 20.5 Màgga 20.6 Màgga 20.7 Màgga 20.8 Màgga 20.9 Màgga

6.12 Magu 7.4 Apramadu

3.3 Tasiõa (d)* 3.4 Tasiõa 18.10 Puùpa 21.2 Kica? 21.3 Kica? 16.3 Prakiõaka?

12.8 Màrga 31.32 Citta 7.12 Sucarita 29.40 Yuga (abcd) 18.3 Puùpa 18.4 Puùpa 18.5 Puùpa 1.38 Anitya 1.39 Anitya 1.40 Anitya 6.15 øãla 16

15

11

Although the Maggavagga seems very well established and there is close agreement between the Pàëi and Patna texts, the Gàndhàrã and Udànavarga material only agrees partially. The sequence 5 - 8 is followed in Gàndhàrã and Udànavarga (with an addition in the latter), but one of the verses is missing in Patna. The sequence 11 - 16 is followed in Patna, and the sequence in two groups in different chapters is also followed by Udànavarga, but the verses are scattered in Gàndhàrã. 21. Pakiõõakavagga

Pàëi 21.1 Pakiõõaka 21.2 Pakiõõaka 21.3 Pakiõõaka 21.4 Pakiõõaka 21.5 Pakiõõaka 21.6 Pakiõõaka 21.7 Pakiõõaka 21.8 Pakiõõaka 21.9 Pakiõõaka 21.10 Pakiõõaka 21.11 Pakiõõaka 21.12 Pakiõõaka 21.13 Pakiõõaka 21.14 Pakiõõaka

Patna 5.13 Attha 7.22 Kalyàõã 15.6 âsava 15.7 âsava 3.14 Bràhmaõa

Gàndhàrã 11.3 Suha 11.18 Suha 21.8 Kica? (abc)* 21.9 Kica? (abe)* 1.12 Brammaõa 6.4 Magu 6.5 Magu 6.6 Magu 6.7 Magu 6.8 Magu 6.9 Magu 16.4 Prakiõaka? (abcd) 20.2 øila? (abd)

Udànavarga 30.30 Sukha 30.2 Sukha 4.19 Apramàda 4.20 Apramàda 29.24 Yuga 33.62abc & 33.61d Bràhmaõa 15.12 SmÔti 15.13 SmÔti 15.14 SmÔti 15.15 SmÔti 15.17 SmÔti 15.25 SmÔti 11.8 øramaõa (abcd) 10.8 øraddhà (abd)

14.5 Khànti 14.3 Khànti 14.4 Khànti

18.5 Dadantã

16

A Study of the Dhammapada Collection

21.15 Pakiõõaka 21.16 Pakiõõaka

17.8 âtta

16.1 Prakiõaka? (abc) 14

29.19 Yuga 23.2 âtma (abc)

16

10

16

It is perhaps not surprising that there is little agreement about what belongs to a Miscellaneous chapter, which the Pàëi, Gàndhàrã (perhaps), and Udànavarga collections have. The sequence 7 - 12 is found in Gàndhàrã and also in Udànavarga, but there are many additions in the latter which intervene. Three of the verses are found sequentially in Patna also. 22. Nirayavagga

Pàëi 22.1 22.2 22.3 22.4 22.5 Niraya Niraya Niraya Niraya Niraya

Patna 7.19 Kalyàõã 7.18 Kalyàõã 16.18 Vàcà 12.16 Daõóa 12.17 Daõóa (abc) 16.19 Vàcà

Gàndhàrã 16.11 Prakiõaka? 20.10 øila? 16.12 Prakiõaka?

Udànavarga 8.1 Vàca (abc) 11.9 øramaõa (abc) 9.2 Karma 4.14 Apramàda 4.15 Apramàda (abc) 11.4 øramaõa 11.3 øramaõa 11.2 øramaõa (bcd) 29.41 &29.42 Yuga 5.16cd & 5.17 Priya 16.4 Prakirõaka (abef)

22.6 Niraya 22.7 Niraya 22.8 Niraya 22.9 Niraya 22.10 Niraya 22.11 Niraya 22.12 Niraya 22.13 Niraya 22.14 Niraya 14

13.15 Yamaka

7.5 & 7.6 Kalyàõã 13.19 øaraõa 10.13 Mala (abef) 10.13 Mala 10.14 Mala

21.6 Kica? 7.22 Apramadu (bcd)* 16.15 Prakiõaka? (abef) 16.15 Prakiõaka? (cdef)

11

8

11

None of the other collections knows of a Nirayavagga, and the verses are therefore scattered throughout those editions. The sequence 11 - 13 is followed in Patna. The last verse in the Pàëi, which is the reverse of the preceding verse, is not paralleled elsewhere, and is not found in the Canon either.

17

A Study of the Dhammapada Collection

23. Nàgavagga Pàëi 23.1 23.2 23.3 23.4 23.5 23.6 23.7 23.8 Nàga Nàga Nàga Nàga Nàga Nàga Nàga Nàga Patna 12.21 Daõóa 6.7 øoka 6.8 øoka 6.9 øoka (cd) Gàndhàrã 20.8 øila? 22.1 Naga or Asa? (d)* 22.? Naga or Asa? (d)* Udànavarga 29.21 Yuga 19.6 Aèva 19.7 Aèva

2.11 Apramàda 1.9 Jama 1.10 Jama 1.11 Jama 5.1 Attha 5.2 Attha 5.3ab & 5.18cd Attha 11

7.23 Apramadu (acd)

23.9 Nàga 23.10 Nàga 23.11 Nàga 23.12 Nàga 23.13 Nàga 23.14 Nàga

29.13 Yuga 31.5 Citta 4.27cd & 4.36ad Apramàda 14.13 Droha (acd) 14.14 Droha (acd) 14.16a & 14.16b Droha 30.34 Sukha 30.21 Sukha 30.20 Sukha (abd)

14

4

12

Gàndhàrã may have had a Nagavaga, the fragments that remain being too few to be certain; but the category is unknown to Patna and Udànavarga. 5 is not found in any of the other collections, and has no Canonical parallel either. The sequence 2 - 4 agrees with Patna, and also the sequence 12 - 14, but it breaks down in the last verse. 24. Taõhàvagga

Pàëi 24.1 Taõhà 24.2 Taõhà 24.3 Taõhà 24.4 Taõhà 24.5 Taõhà 24.6 Taõhà 24.7 Taõhà 24.8 Taõhà 24.9 Taõhà 24.10 Taõhà 24.11 Taõhà 24.12 Taõhà 24.13 Taõhà 24.14 Taõhà

Patna 9.1 Tahna 9.2 Tahna 9.3 Tahna 9.4 Tahna (ab) 9.20 Tahna 13.22 øaraõa 9.12 Tahna 9.13 Tahna 9.13 Tahna (ab) 9.15 Tahna 9.7 Tahna 9.8 Tahna

Gàndhàrã 3.3 Tasiõa (d)*

Udànavarga 3.4 TÔùõà (abd) 3.9 TÔùõà 3.10 TÔùõà 3.11 TÔùõà 3.16 TÔùõà

7.17 Apramadu

3.2 Tasiõa (d)* 11.8 Suha 11.9 Suha 11.10 Suha

3.5 TÔùõà 3.6 TÔùõà 3.6 TÔùõà (ab) 27.29 Paèya 2.5 Kàma (abd) 2.6 Kàma

18

A Study of the Dhammapada Collection

24.15 24.16 24.17 24.18 24.19 24.20 24.21 24.22 24.23 24.24 24.25 24.26 26

Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà Taõhà

9.14 Tahna

10.? Jara

29.57 Yuga 3.1 TÔùõà 3.2 TÔùõà

9.11 Tahna 21.1 Tathàgata 26.31 Nirvàõa (abd) 2.16 Kàma 16.16 Prakirõaka 16.17 Prakirõaka 16.18 Prakirõaka 16.21 Prakirõaka (acd) 7 21

9.16 9.17 9.18 9.18 18

Tahna Tahna Tahna Tahna (acd)

Although the Taõhà category is well-established and occurs in all the parallels (though the Gàndhàrã edition is fragmented at this point), again what it contains is not. There are four verses in the Pàëi that are not paralleled in the other editions, and they are not found elsewhere in the Pàëi Canon either. The sequences 2 - 4 and 23 - 26 also occur in Patna and Udànavarga,21 with the exception of the last verse. 25. Bhikkhuvagga

Pàëi 25.1 Bhikkhu 25.2 Bhikkhu 25.3 Bhikkhu 25.4 Bhikkhu 25.5 Bhikkhu 25.6 Bhikkhu 25.7 Bhikkhu 25.8 Bhikkhu 25.9 Bhikkhu 25.10 Bhikkhu 25.11 Bhikkhu 25.12 Bhikkhu 25.13 Bhikkhu 25.14 Bhikkhu

Patna

Gàndhàrã

Udànavarga

4.2 Bhikùu 4.3 Bhikùu 4.5 Bhikùu 13.11 øaraõa 4.6 Bhikùu 4.7 Bhikùu 4.10 Bhikùu 4.8 Bhikùu 2.19 Apramàda (bcd) 4.13 Bhikùu 4.11 Bhikùu

2.2 Bhikhu (abcde) 2.3 Bhikhu 2.4 Bhikhu 2.14 Bhikhu 2.11 Bhikhu 2.12 Bhikhu 2.29 Bhikhu 2.20 Bhikhu 2.26 Bhikhu 2.28 Bhikhu 2.25 Bhikhu 2.8 Bhikhu 2.5 Bhikhu

7.11 Sucarita 32.7 8.10 32.8 13.8 Bhikùu Vàca Bhikùu Satkàra

32.17 Bhikùu 32.21 Bhikùu 26.12 Nirvàõa 31.31 Citta (bc)

32.9 Bhikùu

21

Udànavarga has 3 other parallels with the substitution of mànadoùà, lobhadoùà, and tÔùõàdoùà in the 2nd line. 19

A Study of the Dhammapada Collection

25.15 Bhikkhu 25.16 Bhikkhu 25.17 Bhikkhu 25.18 25.19 25.20 25.21 25.22 25.23 23 Bhikkhu Bhikkhu Bhikkhu Bhikkhu Bhikkhu Bhikkhu

4.12 Bhikùu 4.14 Bhikùu 4.15 Bhikùu (abcde) 8.13 Puùpa 4.4 Bhikùu 17.19 âtta 17.17 âtta

2.6 Bhikhu 2.9 Bhikhu 2.10 Bhikhu (abcd)* 18.9 Puùpa

32.10 Bhikùu 32.26cd & 32.27ab Bhikùu 32.6 Bhikùu (bcde) 18.11 Puùpa 32.24 Bhikùu 19.14 Aèva (abd) 16.7 Prakirõaka

18

17

17

We can see again here the close connection between the Pàëi and Gàndhàrã collections, with fifteen verses in the latter also being found in its Bhikhuvaga,22 and only one from elsewhere in that collection. Udànavarga also has a Bhikùuvarga, but only about half of its parallels occur in that chapter, even though it has no fewer than eighty-two verses.23 The two verses that find no parallel also have no parallels in the Canon, but the 1st verse is paralleled in Mahàvastu, which also has parallels to the following verses: 2, 3, 5, 9, & 10. 26. Bràhmaõavagga

Pàëi 26.1 26.2 26.3 26.4 Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa

Patna 3.1 Bràhmaõa 3.8 Bràhmaõa 3.7 Bràhmaõa 3.16 Bràhmaõa 3.6 Bràhmaõa 3.13 Bràhmaõa 3.12 Bràhmaõa 3.2 Bràhmaõa (acd) 3.4 Bràhmaõa (ab)

Gàndhàrã 1.10 Brammaõa 1.14 Brammaõa 1.35 Brammaõa 1.48bd & 1.25cd Brammaõa 1.50 Brammaõa 1.16 Brammaõa 1.11 Brammaõa 1.15 Brammaõa (abc) 1.23 Brammaõa

Udànavarga 33.60a Bràhmaõa 33.72 Bràhmaõa 33.24 Bràhmaõa (abd) 33.32 Bràhmaõa (abd) 33.74 11.15 33.63 33.75 33.16 33.66 Bràhmaõa øramaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa

26.5 Bràhmaõa 26.6 Bràhmaõa 26.7 Bràhmaõa 26.8 Bràhmaõa 26.9 Bràhmaõa 26.10 Bràhmaõa 26.11 Bràhmaõa

1.1 Brammaõa (ab)

33.7 Bràhmaõa

22

The Gàndhàrã Bhikhuvaga has 39 verses, but the extra verses are mainly parallel to what is now the Uragasutta of Suttanipàta in Pàëi. 23 26 of these parallel the Uragasutta, but that still leaves a large collection of verses, of course. 20

A Study of the Dhammapada Collection

26.12 26.13 26.14 26.15 26.16 26.17 26.18 26.19 26.20 26.21 26.22 26.23 26.24 26.25 26.26 26.27 26.28 26.29 26.30 26.31 26.32 26.33 26.34 26.35 26.36 26.37 26.38

Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa Bràhmaõa

1.2 Brammaõa 1.38 Brammaõa (abd) 1.17 Brammaõa 1.42 Brammaõa 1.28 Brammaõa 3.5 Bràhmaõa 3.15 Bràhmaõa 3.11 Bràhmaõa 1.21 Brammaõa 1.30 Brammaõa 1.49abd & 1.25cd Brammaõa 1.32 Brammaõa 1.18 Brammaõa 1.29 Brammaõa 1.27 Brammaõa (abd) 1.22 Brammaõa 1.19 Brammaõa

33.6 Bràhmaõa 33.15 Bràhmaõa 33.49 Bràhmaõa (abd) 33.58a Bràhmaõa 33.18 Bràhmaõa 33.19 Bràhmaõa 33.30 Bràhmaõa 33.27 Bràhmaõa 33.33 Bràhmaõa 33.20 Bràhmaõa 33.36 Bràhmaõa 33.40 Bràhmaõa (abd) 33.17 Bràhmaõa 33.25 Bràhmaõa 33.43 Bràhmaõa 33.54 Bràhmaõa 33.29abd & 33.22cd Bràhmaõa 33.31C Bràhmaõa 33.41 Bràhmaõa 33.35 Bràhmaõa (abd) 33.42 Bràhmaõa (cd) 33.45 Bràhmaõa 33.44 Bràhmaõa 33.48 Bràhmaõa 33.46 Bràhmaõa (abd) 33.29A Bràhmaõa (acd) 33.50 Bràhmaõa 33.47 Bràhmaõa (abcdf) 39

3.10 Bràhmaõa

1.46 Brammaõa 1.36 Brammaõa (cd)* 1.20 Brammaõa

26.39 Bràhmaõa 26.40 Bràhmaõa 26.41 Bràhmaõa

1.44 Brammaõa (abd) 1.43abd & 1.26cd Brammaõa 1.34 Brammaõa (acd)* 1.41 Brammaõa (bcd)* 1.5 Brammaõa (abcd)

41

15

30

The last chapter in the collection is also the one showing the strongest correspondence in chapter title and contents in the parallels, with only one verse being found under another rubric, Udànavarga's parallel to 26.6. Patna's Bràhmaõavarggaþ is comparatively small, having only sixteen verses, but fourteen of them are parallel to the Pàëi. Udànavarga's Bràhmaõavarga, is its largest collection of verses, having eightythree verses in that chapter. Only two parallels to the Pàëi are missing here, and one of those is found in its related øramaõavarga. Perhaps surprisingly, no sequences seem to occur in the parallels.

21

A Study of the Dhammapada Collection

We can summarise the tables thus: the Pàëi Dhammapada has 423 verses, of which 23 do not find a parallel (5%); it is interesting that all of the verses which fail to find a parallel in the other editions also have no parallel in the rest of the Canon. There are 304 parallels in the Patna Dharmapada, of which 29 are partial; 214 in Gàndhàrã, of which 41 are partial; & 370 in the Udànavarga, of which 56 are partial. That gives a total of 888 parallels of which 126 are partial (14%). Or, to put it another way, there is a close resemblance in the parallels for 86% of the verses. Many of the others differ only by a line or so. In fact 165 verses (39%) find parallels in all the other collections, despite the fact that the Gàndhàrã collection is fragmentary.

22

A Study of the Dhammapada Collection

3: Collocation

Below I examine the chapters where collocation seems to occur on the keyword occurring in the title, and will discuss the other chapters in the next section on Themes. In what follows the verses that do not have the keyword are placed in brackets, and are discussed in the notes that follow. Special attention has been paid to the grouping of the verses in the commentary and the parallels in this section, as this throws light on how a verse that is lacking a keyword has entered into the collection. I also discuss the verses which seem to be intrusive, and wherever possible offer explanations for their appearance in the collections. 2. Appamàdavagga: 1ac; 2b; (3); 4d; 5a; 6c; 7c; 8a; 9a; 10ac; 11a; 12a. 3 does not mention appamàda but it is in the sequence 1 - 3 which occurs in the commentary, and also in Patna, and Udànavarga, and has come into the chapter through that connection. 3. Cittavagga: 1a; 2c; 3cd; 4cd; 5c; 6a; 7a; 8b; (9); 10c; 11c. Citta doesn't occur in 9, but its synonym viÿÿàõa does, and its subject matter (the fragility of the body) is similar to 8, so that they seem quite naturally to form a pair, even though they are not joined together in the other collections or in the commentary. 4. Pupphavagga: 1d; 2d; 3c; 4a; 5a; 6a; (7); 8a; 9a; 10a; 11a; (12); (13); (14); (15); (16). The verse 7 seems a bit intrusive as it doesn't mention puppha, or have anything to do with flowers; nor does it appear to be part of a sequence, although the pair 6 - 7 is paralleled in Udànavarga. The verses 11 - 14 are a sequence occurring also in Patna (where they open the Pupphavarggaþ); and Udànavarga (three of the verses are also paralleled in Gàndhàrã), and have been attracted into the collection by the word puppha occurring in the 1st verse of the sequence. Similarly, 15 & 16 are a pair, occurring in all editions; the mention of a lotus (paduma) is the link to flowers in this case, but puppha is not mentioned, so that it appears that these verses have come into the chapter through having thematic connection.24 5. Bàlavagga: 1c; 2d; 3b; 4acd; 5a; (6); 7a; (8); (9); 10ad; 11b; 12c; 13bc; (14); 15e; (16). 5 & 6 are a pair occurring together in all the collections, though they are treated separately by the commentary. 7 - 9 is a sequence, the first verse of which has bàla in its opening line, and occurs also in Patna, and Udànavarga (the Balavaga is known to have existed in Gàndhàrã, but the verses are missing from the extant collection). 13 - 16 are a sequence also occurring in Patna and Udànavarga, bàla occurring in 2 of the verses.

24

This chapter, then, is on the borderline between being classified here as having been organised through collocation; and in the next section, organised by theme. 23

A Study of the Dhammapada Collection

6. Paõóitavagga: 1d; (2); (3); 4d; 5d; 6d; 7d; 8d; (9); (10); (11); 12b; 13d; (14). 1 - 3 are not found in sequence in the other collections, and are separated by the commentary, but they are certainly thematic, and seem to have formed a group in the Pàëi tradition. The keyword occurs in the first of these verses. 9 - 11 appear to be intrusive. 9 might have been better collected under the Dhammaññha rubric, dealing as it does with the righteous man (dhammika); 10 & 11, which are a pair in the commentary, and also in the Patna and Udànavarga collections, might have been better placed in the Arahantavagga, given thematic considerations. 12 - 14 form a sequence in both the commentary and in Patna (but are absent from Gàndhàrã, and dispersed in Udànavarga). 9. Pàpavagga: 1bd; 2ad; (3); 4abcd; 5a; 6a; (7); 8d; 9d; 10c; 11b; 12d; (13). 2 & 3 and 6 & 7 are pairs occurring in all the parallels. 12 & 13 are also a pair, differing from each other only in their closing line; however, they are separated in Udànavarga. 12. Attavagga: 1a; 2a; 3a; 4ac; 5a; 6c; 7b; 8f; 9abcd; 10ac. There is clear collocation on the word atta in all the verses here. 13. Lokavagga: 1d; 2d; 3d; 4c; 5a; 6c; 7c; 8a; 9c; 10c; 11a; 12c. There is collocation on loka throughout. 14. Buddhavagga: 1c; 2c; 3d; 4d; 5d; 6b; 7f; (8); 9d; (10); (11); 12a; (13); (14); (15); 16a; 17b; (18). 8 & 9 form a pair, both in the parallels and in the commentary. The sequence 10 - 14 is found in Udànavarga and Patna (where one of the verses in missing), and in the commentary, though they would seem to belong more naturally to a Saraõavagga as in Patna, than to a Buddhavagga. They have presumably come into the collection at this point owing to the mention of the Buddha in 12. 15 doesn't mention Buddha, but has the synonymous epithet Purisàjaÿÿa. 17 & 18 form a pair in the commentary, though they are both absent from the parallels. 15. Sukhavagga: 1a; 2a; 3a; 4a; 5c; 6d; 7d; 8d; (9); 10bd; 11e; (12). 9 seems to be intrusive here as it is not in a pair, a sequence, or concerned with sukha in any way. 10 - 12 occur as a sequence in Patna, Gàndhàrã, and the commentary, and 2 of the verses also occur as a pair in Udànavarga, so it seems that 12 has come into the collection through that connection, though it does not mention sukha. 16. Piyavagga: 1c; 2abcd; 3abd; 4abc; (5); (6); (7); (8); 9d; (10); (11); 12d. 4 - 8 are part of a sequence which is the same verse with a change of keyword (all synonyms for piya in this context: pema; rati; kàma; taõhà). There seems to be no particular reason why 10 appears under this rubric. 11 - 12 are a pair, occurring as such in the commentary and also in their only parallel in Udànavarga.

24

A Study of the Dhammapada Collection

25. Bhikkhuvagga: (1); 2e; 3d; 4a; 5c; 6c; 7a; 8d; 9a; 10a; 11c; 12a; (13); 14b; (15); 16b; (17); 18d; 19c; 20d; (21); 22a; 23a. 1 & 2 are a pair in the commentary, though the first verse doesn't appear in any of the parallels. The commentary groups all the verses 9 - 17 together under one story. As the verses appear to be quite disparate, it is no surprise that this ordering is not followed in the parallels. 14 & 15, however, do appear as a pair in all the other collections. 16 & 17 are also a pair in both Patna and Gàndhàrã. 20 & 21 are a pair in the commentary, but not in Patna, which has both verses but separated. 26. Bràhmaõavagga: 1bd; 2b; 3d; 4d; 5d; 6a; 7abc; 8a; 9d; 10d; 11bd; (12); 13a; 14af; verses 15 - 41 all end with the refrain tam-ahaü bråmi bràhmaõaü (which also closes verses number 3, 4, & 9). The only verse to account for in the concluding chapter, then, is verse 12, which clearly forms a pair with verse 11, even though they are treated separately by the commentary. They appear as a pair in Patna, and in reverse order in Udànavarga. From this we can see that once pairs of verses and sequences are accepted the mode of collection in these chapters has clearly been keyword collocation, and that this method of organisation accounts for the following chapters, which amount to exactly half the chapters in the Pàëi collection:25 Appamàda, Citta, Puppha, Bàla, Paõóita, Pàpa, Atta, Loka, Buddha, Sukha, Piya, Bhikkhu, Bràhamaõa. Obviously then, keyword collocation was a very strong organising principle in the minds of the redactors, and in most of the remaining chapters the same will be seen to hold true. This is so even though those chapters are more loosely collected, and may better be termed thematic collections, though of diverse types as we shall see as we deal with them in order.

4: Themes

7. Arahantavagga: (1); (2); (3); (4); (5); (6); (7); (8); 9c; (10). There is no keyword collocation at all in the Arahantavagga, and the word only occurs once, in verse 9, but the theme is clear enough, as they all describe the character of the Arahant. Not surprisingly, there is no parallel to this chapter title in the other collections, and the parallels to the verses, where they exist, are dispersed throughout the various chapters.

25

My study of the Udàna produced the same result, with half the chapters being organised through collocation. Although I haven't analysed the other Dharmapada collections as yet, there is no doubt that the same will hold true for them also. 25

A Study of the Dhammapada Collection

8. Sahassavagga: 1a; 2a; (3); 4a; (5); (6); 7a; (8); (9); (10); (11); (12); (13); (14); (15); (16). The verses 3, 8, and 11 - 16 all include the number 100 (-sata, in vassasata), and so are included here through thematic considerations (they also all occur in Patna's Sahasravarggaþ). 5, 6 & 10 seem to be intrusive, as no numbers are mentioned, and they do not form a pair or a sequence. 8 & 9 are a pair occurring also in Patna and Gàndhàrã (the two verses, though clearly related, are separated by a long sequence of verses in Udànavarga). The thematic consideration in this chapter appears, then, to be numbers, principally thousands, but also hundreds are mentioned, although three of the verses seem to have no connection to the main theme. 10. Daõóavagga: 1a; 2a; 3b; 4b; 5d; (6); 7a; (8); 9a; (10); (11); (12); (13); 14c; (15); (16); (17). 5 & 6 are grouped as a pair by the commentary, though they are separated by another verse in both Patna and Udànavarga. 8 is thematic to the idea of punishment. 9 - 12 are grouped together by the commentary; they also occur together in Udànavarga, though in a different order. 15 - 16 are concerned with being hit with a whip (kasà), which is linked by theme to the rod or punishment (daõóa). 17 is intrusive, not mentioning a rod, nor being concerned with punishment. The theme running throughout this chapter is that of punishment or retribution, and nearly half the verses have collocation on the word daõóa. 11. Jaràvagga: (1); (2); (3); (4); 5c; 6b; (7); (8); (9); (10); (11). 3, 7 and 10 contain words related in their root to jarà. What has brought the famous verses beginning anekajàti saüsàraü into this chapter is not quite clear, unless it be the syntactic association of jàti with jarà. Some of the verses seem to have come in because they concern the decline of the body, even though jarà as such is not mentioned; cf. 2, 3, 4; but this is one of the loosest themes in the collection. It is surprising, therefore, that Gàndhàrã also has a Jaravaga, and one that is more than twice the size of the Pàëi, though there are only 5 parallels to the Pàëi verses. 17. Kodhavagga: 1a; 2a; 3a; (4); (5); (6); (7); (8); (9); (10); (11); (12); (13); (14). Collocation exists only in the first 3 verses of the chapter, though a Kodhavagga seems well-established, occurring in Gàndhàrã and Udànavarga. 4 has the root connected verb kujjhati. 5 & 6 are hard to account for in a Kodhavagga, and as we might expect, occur in different chapters in the parallels. They might have been better collected under the Arahanta rubric.

26

A Study of the Dhammapada Collection

The verses 7 -10 are vaguely thematic, having a sequence concerned with blaming (nindati). 11 - 14 are a sequence obviously related to the main theme, being concerned with kopa, which also means anger.

Collocation is weak in this chapter, though the theme has, for the most part, been maintained. 18. Malavagga: (1); 2c; (3); 4c; 5d; 6a; 7c; 8abc; 9abcd; (10); (11); (12); (13); (14); (15); (16); (17); (18); (19); (20); (21). 1 - 4 are a sequence in the commentary, and are connected by repetition, but they don't occur in the parallels. 10 & 11 are a pair occurring in all the parallels; corruptions (saükiliññha) in 10 is the connection with stains (mala). 12 - 14 are not found in the parallels, but occur as a group in the commentary; the listing of various vices, summarised as bad things (pàpadhamma) in 14 is the connection to the main theme. 15 & 16 are a pair occurring in Patna and Udànavarga, and also in the commentary; probably the reason they occur here is a connection to the previous sequence, as both mention måla (13d målaü khaõati attano; 16b målaghaccaü samåhataü) though in ethically opposite senses. 17 mentions ràga, dosa, moha, and taõhà, all of which are quintessential defilements. 18 & 19 are not a pair, but both mention faults (vajja), which is the connection here. 20 & 21 are a pair in the commentary, though they are not found in the parallels; the connection is presumably the mention of obstacles (papaÿca) in 20c. Although there is good collocation in the first half of this chapter, it continues according to the theme of stains or defilements. 19. Dhammaññhavagga: 1a; 2d; (3); (4); (5); (6); (7); (8); (9); (10); (11); (12); (13); (14; (15); (16); (17). 1 & 2 are a pair in the commentary but are not found in the parallels. They are the only verses to mention the righteous person (Dhammaññha). The other verses, however, describe the same thing under different names, which we can enumerate here (pairs are grouped together according to the commentary. 7 & 8; 9 & 10; 11 & 12 also occur as pairs in one or more of the parallels): 3ad; paõóita; 4ae Dhammadhara; 5a & 6d thera; 7c & 8d sàdhuråpa; 9ad & 10d samaõa; 11ad & 12d bhikkhu; 13a & 14bd muni; 15ad ariya. 16 & 17 are a pair in the commentary and in the parallels, concerned with the proper course of practice for a bhikkhu who is mentioned at 17c. The theme in this collection is very loose, and one can't help thinking that a number of the verses belong under different rubrics, as indeed they are found in the parallels, which have no Dhammaññhavagga.

27

A Study of the Dhammapada Collection

20. Maggavagga: 1a; 2a; 3c; (4); 5d; 6d; 7d; 8d; 9d; (10); (11); (12); 13c; (14); (15); (16); 17c. 4 is part of the sequence 1 - 4, which is grouped by the commentary; they are not found in sequence in any of the parallels. 10 mentions the road (patha), which is the connection to path (magga). 11 & 12, which are a pair in the commentary and in all the parallels, speak about clearing away the (metaphorical) forest (vana), thereby presumably clearing a path for oneself, which must be the connection here. 14 - 16 are a sequence in 2 of the parallels, but are separated by the commentary; One can't help feeling that 14 really belongs in the Bàlavagga. Neither 15 nor 16 mention a path, and are really concerned with death, and might have been better placed in Jaràvagga through thematic considerations. Although there appear to be a number of intrusive verses in this chapter, nevertheless collocation on the keyword magga appears in 11 of the verses. 22. Nirayavagga: 1a; 2d; (3); 4d; (5); 6d; (7); (8); (9); 10f; (11); (12); (13); (14). 3 is only vaguely thematic to this rubric, and may have been joined to the 2nd verse by asaÿÿata which occurs in both (2b & 3d). It is not grouped together in a pair or a sequence. 4 & 5 are a pair in the commentary, Patna, and Udànavarga (Gàndhàrã is damaged at this point, and only one of the verses appears). 6 - 8 are a sequence in the commentary and appear as a sequence in reverse order in Udànavarga. 9 seems a little out of place, despite its mention of pacchà tapati, being tormented later, but it is probably this that has brought it into the collection at this point. 11 and 12 mention duggati, which is a synonym of niraya. 13 & 14 which are a pair, mention duggati in the first verse, and the contrasting suggati (sic, m.c., = sugati) in the second. The theme is well-established in this chapter, even though niraya itself in mentioned in only 5 of the verses. 23. Nàgavagga: 1a; (2); 3c; (4); 5d; (6); (7); (8); (9); 10d; 11d; (12 ); (13); (14). 1 - 3 are a sequence in the commentary, and 2 & 3 appear as a pair in Patna and Udànavarga. 4 may also be part of the sequence joined not by nàga, but by the theme of control (danta). 6 appears to have no connection with the main theme of the chapter, and maybe would have been better placed in the Bàlavagga (with its mention of the synonymous manda); or the Pakiõõakavagga. 7d mentions hatthi, a synonym for one of the meanings of nàga. 8d has kuÿjara, another synonym. 9 - 11 are a sequence in the commentary, and in Patna - it is interesting to note that they appear in the Jamavarggaþ in that collection, even though they are a sequence of 3 verses and not a pair as would be expected.

28

A Study of the Dhammapada Collection

12 - 14 seeem completely out of place in a Nàgavagga, having no connection to the main theme; they mention sukha in every line of all 3 verses and, one would think, they might have been better collected in the Sukhavagga.

The theme here is elephants, which accounts for 10 of the verses in this chapter. 24. Taõhàvagga: 1b; 2b; 3b; 4c; 5c; (6); (7); (8); (9); (10); (11); (12); (13); (14); (15); 16c; (17); 18b; 19a; 20c; 21d; 22c; (23); (24); (25); (26). 5 - 10 form a sequence in the commentary, though not in the parallels. They all deal with the theme of craving, even though the word doesn't always appear; its root synonym tasiõa occurs at 9a and 10a. 11, 12 & 13, and also 16 & 17 (both pair of verses appear as such in the commentary and the parallels) include the word bandhana (bondage), which seems to imply that the redactors took it as a synonym for taõhà. 14 is connected to taõhà by the mention of ràga. 15 seems out of place here, and with its mention of jàtijaraü may have found a better home in the Jaràvagga. 16 & 17 are a pair in the commentary and in Udànavarga. 23 - 26 form a sequence in the commentary; and 23 - 25 also are sequential in Patna and Udànavarga. They are concerned with ràga, dosa, moha, and icchà respectively, which may be taken as manifestations of craving. Interestingly, the Udànavarga, though missing icchà, has a parallel to the latter with the reading tÔùõà as the alternative keyword. The theme of craving seems to have been loosely maintained, through including synonyms for taõhà on the one hand and manifestations of taõhà on the other. We can see from this that some of the chapters have well-established themes, and even though collocation doesn't always occur, nevertheless the theme prevails; on the other hand some of the chapters are very loose. Quite a number of the verses might have found better homes under diffferent rubrics. There are still 2 chapters that need to be discussed: 1. Yamakavagga: the title is normally translated as The Pairs, but in fact when examining it, it is clear that the verses are comprised not simply of pairs, but of opposites, and ethical opposites at that. It is therefore the grouping of contrasting pairs of verses that has served as the underlying organisational principle in this chapter. On a cursory examination, this also appears to be the case in the parallel chapters in the other collections. 21. Pakiõõakavagga: There is no theme, of course, in a miscellaneous chapter! But it is interesting to note that the first 2 verses mention sukha no less than 5 times, and might have been better placed in the Sukhavagga.

29

A Study of the Dhammapada Collection

3 & 4 are a pair in all the collections. The chapters they are collected in have different names âsava (Patna), Kica ? (Gàndhàrã, Brough adds a question mark as the chapter title is unsure) and Apramàda (Udànavarga), presumably because of the occurrence of pamatta in 3c). 5 & 6, which are a pair, are concerned with the aloofness of the true Bràhmaõa, and might have been better placed in the Bràhmaõavagga. 7 - 12 form a sequence in Pàëi, Gàndhàrã (Maguvaga), & Udànavarga (SmÔtivarga), and the last 3 verses are a sequence in Patna (Khàntivarggaþ). As the first verse mentions contemplation of the Buddha, it might have been possible to place them in the Buddhavagga. 16, with its mention of damayam attànaü, could have found a place in the Attavagga.

5. Summary and Conclusion

We have now examined the Dhammapada collection from the point of view of its chapter titles, specific contents, and organisational principles. Anyone even glancing at these tables, I think, will be driven to the following conclusion, which was noted by Brough a long time ago:26 it is really impossible that there could have been a primitive Dhammapada, from which the others have evolved by way of addition and rearrangement, this theory simply would not be able to account for the similarities and divergences that now exist between the four collections. Although there is some correspondence between the chapter titles in the four collections, there is virtually no agreement, and certainly no regular agreement, about the contents of the chapters. As with the Udàna,27 it appears that the two main guiding principles must have been word-collocation and secondarily, thematic considerations.28 Half of the chapters show keyword collocation, provided we accept that verses sometimes come into the collections in pairs or even longer sequences, and a number of the others have collocation as a subsidiary organisational principle. We can note that a collection of Dhamma verses does seem to be well-established, as well as the idea of collecting them under rubrics and dividing them into vaggas. It appears, therefore, that there must originally have been the idea of a collection of Dhamma verses, grouped around certain general themes, which were perhaps at first suggested by a number of the verses having keyword collocation. They must then have been collected and organised by different readactors working more or less independently in the different schools.

26

See his Introduction to The Gàndhàrã Dharmapada, pg 26 ff. Brough only had the Pàëi, Gàndhàrã and Udànavarga to compare, but his conclusions still hold true after the publication of the Patna Dharmapada. 27 See my Comparison of the Pàëi Udànas and the Sanskrit Udànavarga www.ancient-buddhisttexts.net\Buddhist-Texts\C2-Udana-Parallels\index.htm. 28 These are not the same thing, though they do, of course, overlap - very often the verses collected by collocation do not have a theme as such running through them, whereas those collected by theme do not necessarily have a keyword repeated in the verses. 30

A Study of the Dhammapada Collection

It is noticeable that a number of the well-established chapter titles, such as Appamàda, Citta, Bàla, Bhikkhu, & Bràhmaõa are also the ones showing strong keywordcollocation, and it is tempting to see a small original collection of material. But this may not be due to there being a primitive collection, but owing to the frequency of the verses having these keywords, and the then obvious choice for the title. To reinforce this, we may note that some of the chapters in the Pàëi, like the Lokavagga and Buddhavagga, which show collocation throughout, do not appear as chapter titles in the other collections;29 and on the other hand some of the chapter headings that show poor collocation in their contents, such as the Taõhàvagga & Maggavagga, appear in all the collections. It is interesting in this regard to compare the Dhammapada with some of the other collections in the Tipiñaka, where the criterion has sometimes been length (Dãgha, Majjhima), or theme (Saüyutta), or numbers (Aïguttara), but where the exact contents that have been collected and organised under these rubrics appears to have been similarly fluid amongst the various schools that arose after the parinibbàna of the Buddha. In the light of this it may be suggested that what was established at the 1st Council was not a Canon as such, but a set of baskets (piñaka) for the collection of the materials that were being memorised and passed on from teacher to pupil; and that the eventual contents of these baskets, was very much according to the recensions made in the various schools, which were more or less separated in time and location. ânandajoti Bhikkhu, November 2004

29

That is, as we now have them, it is possible that Gàndhàrã did contain one or both of these rubrics, but that they have been lost. 31

A Study of the Dhammapada Collection

32

Part 2: The Comparative Dhammapada

Pàëi Namo tassa Bhagavato Arahato Sammàsambuddhassa Patna siddhaü namaþ sarvabuddhadharmmàryyasaüghebhyaþ Udànavarga siddham

1: Yamakavagga

Pàëi 1 [1.1] Yamaka manopubbaïgamà dhammà, manoseññhà manomayà, manasà ce paduññhena bhàsati và karoti và, tato naü dukkham anveti cakkaü va vahato padaü. Gàndhàrã 201 [13.1] Yamaka maõopuvagama dhama maõoèeñha maõojava maõasa hi praduñheõa bhaùadi va karodi va tado õa duhu amedi cako va vahaõe pathi. Patna 1 [1.1] Jama manopårvvaügamà dhammà manoèreùñhà manojavà | manasà ca praduùñena bhàùate và karoti và | tato naü dukham anneti cakram và vahato padaü || Udànavarga 31.23 Citta manaþpårvaïgamà dharmà manaþèreùñhà manojavàþ | manasà hi praduùñena bhàùate và karoti và | tatas taü duþkham anveti cakraü và vahataþ padam || Mahà-karmavibhaïga XXV manaþpårvaïgamà dharmà manaþèreùñhà manojavàþ manasà cet praduùñena bhàùate và karoti và tatas taü duþkham anveti cakraü và vahataþ padam *****

33

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 2 [1.2] Yamaka manopubbaïgamà dhammà, manoseññhà manomayà, manasà ce pasannena bhàsati và karoti và, tato naü sukham anveti chàyà va anapàyinã. Gàndhàrã 202 [13.2] Yamaka maõopuvagama dhama maõoèeñha maõojava maõasa hi prasaneõa bhaùadi va karodi va tado õa suhu amedi chaya va aõukamiõi.

Patna 2 [1.2] Jama manopårvvaügamà dhammà manoèreùñhà manojavà | manasà ca prasannena bhàùate và karoti và | tato naü sukham anneti cchàyà và anapàyinã || Udànavarga 31.24 Citta manaþpårvaïgamà dharmà manaþèreùñhà manojavàþ | manasà hi prasannena bhàùate và karoti và | tatas taü sukham anveti cchàyà và hy anugàminã || Mahà-karmavibhaïga XXV manaþpårvaïgamà dharmà manaþèreùñhà manojavàþ manasà cet prasannena bhàùate và karoti và tatas taü sukham anveti chàyà và anuyàyinã

34

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 3 [1.3] Yamaka akkocchi maü avadhi maü ajini maü ahàsi me, ye ca taü upanayhanti veraü tesaü na sammati.

Patna 5 [1.5] Jama àkroèi maü avadhi maü ajini maü ahàsi me | ye tàni upanahyanti veraü tesaü na èàmyati || Udànavarga 14.9 Droha àkroèan màm avocan màm ajayan màm ajàpayet | atra ye hy upanahyanti vairaü teùàü na èàmyati || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.184) àkroèan màm avocan màm ajayan màm ahàpayan | atra ye upanahyanti vairaü teùàü na èàmyati || *****

Pàëi 4 [1.4] Yamaka akkocchi maü avadhi maü ajini maü ahàsi me, ye taü na upanayhanti veraü tesåpasammati.

Patna 6 [1.6] Jama àkroèi maü avadhi maü ajini maü ahàsi me | ye tàni nopanahyanti veraü tesaü upaèàmyati || Udànavarga 14.10 Droha àkroèan màm avocan màm ajayan màm ajàpayet | atra ye nopanahyanti vairaü teùàü praèàmyati || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.184) àkroèan màm avocan màm ajayan màm ahàpayan | atra ye nopanahyanti vairaü teùàü praèàmyati || *****

35

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 5 [1.5] Yamaka na hi verena veràni sammantãdha kudàcanaü, averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.

Patna 253 [14.15] Khànti na hi vereõa veràõi èàmantãha kadàcanaü | avereõa tu èàmaüti esa dhaümo sanàtano || Udànavarga 14.11 Droha na hi vaireõa vairàõi èàmyantãha kadà cana | kùàntyà vairàõi èàmyanti eùa dharmaþ sanàtanaþ || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.184) na hi vaireõa vairàõi èàmyantãha kadàcana | kùàntyà vairàõi èàmyanti eùa dharmaþ sanàtanaþ || *****

Pàëi 6 [1.6] Yamaka pare ca na vijànanti mayam ettha yamàmase, ye ca tattha vijànanti tato sammanti medhagà.

Patna 254 [14.16] Khànti pare ca na vijànaüti vayam ettha jayàmatha | ye ca tattha vijànaüti tato èàümaüti medhakà || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.183) pare 'tra na vijànanti vayam atrodyamàmahe | atra ye tu vijànanti teùàü èàmyanti medhakàþ || *****

36

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 7 [1.7] Yamaka subhànupassiü viharantaü indriyesu asaüvutaü, bhojanamhi amattaÿÿuü, kusãtaü hãnavãriyaü, taü ve pasahati màro vàto rukkhaü va dubbalaü. Gàndhàrã 217 [13.17] Yamaka èuhaõupaèi viharadu idrieùu asavudu bhoyaõasa amatraÿo kusidu hiõaviryava ta gu prasahadi raku vadu rakhkùa ba drubala.

Patna 7 [1.7] Jama èubhà 'nupaèèiü viharantaü indriyesu asaüvÔtaü | bhojanamhi amàttaüÿå kuèãdaü hãnavãriyaü || taü ve prasahate màro vàto rukkham va dubbalaü | Udànavarga 29.15 Yuga èubhànudarèinaü nityam indriyaiè càpy asaüvÔtam | bhojane càpy amàtrajÿaü hãnaü jàgarikàsu ca | taü vai prasahate ràgo vàto vÔkùam ivàbalam || *****

Pàëi 8 [1.8] Yamaka asubhànupassiü viharantaü indriyesu susaüvutaü, bhojanamhi ca mattaÿÿuü, saddhaü àraddhavãriyaü, taü ve nappasahati màro vàto selaü va pabbataü. Gàndhàrã 218 [13.18] Yamaka aèuhaõupaèi viharadu idrieùu sisavudu bhoyaõasa ya matraÿo ùadhu aradhaviryava ta gu na prasahadi raku vadu èela va parvada.

Patna 8 [1.8] Jama aèubhànupaèèiü viharantaü indriyeùu susaüvÔtaü || bhojanamhi ca mà. . . . . .ddhaü àraddhavãriyaü | taü ve na prasahate màro vàto èelaü va parvvataü || Udànavarga 29.16 Yuga aèubhànudarèinaü nityam indriyaiè ca susaüvÔtam | bhojane càpi màtrajÿaü yuktaü jàgarikàsu ca | taü na prasahate ràgo vàtaþ èailam iva sthiram || *****

37

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 9 [1.9] Yamaka anikkasàvo kàsàvaü yo vatthaü paridahessati, apeto damasaccena na so kàsàvam arahati. Gàndhàrã 192 [12.11] Thera anikaùayu kaùaya yo vastra parihasidi avedu damasoraca na so kaùaya arahadi.

Patna 94 [6.11] øoka anikkaùàyo kàùàyaü yo vastaü paridhehiti | apeto damasaccena na so kàùàyam arihati || Udànavarga 29.7 Yuga aniùkaùàyaþ kàùàyaü yo vastraü paridhàsyati | apetadamasauratyo nàsau kàùàyam arhati || *****

Pàëi 10 [1.10] Yamaka yo ca vantakasàvassa sãlesu susamàhito, upeto damasaccena sa ve kàsàvam arahati. Gàndhàrã 193 [12.12] Thera yo du vadakaùayu èileùu susamahidu uvedu damasoraca so du kaùaya arahadi.

Patna 95 [6.12] øoka yo tu vàntakaùàyassa èãlehi susamàhito | upeto damasaccena sa ve kàùàyam arihati || Udànavarga 29.8 Yuga yas tu vàntakaùàyaþ syàc chãleùu susamàhitaþ | upetadamasauratyaþ sa vai kàùàyam arhati || *****

Pàëi 11 [1.11] Yamaka asàre sàramatino sàre càsàradassino, te sàraü nàdhigacchanti micchàsaïkappagocarà. Gàndhàrã 213 [13.13] Yamaka asari saravadiõo sari asaradaèiõo te sara nadhikachadi michasaggapagoyara.

Patna 171 [10.15] Mala asàre sàramatino sàre cà 'sàrasaüÿino | te sàran nàdhigacchanti micchasaükappagocarà || Udànavarga 29.3 Yuga asàre sàramatayaþ sàre càsàrasaüjÿinaþ | te sàraü nàdhigacchanti mithyàsaükalpagocaràþ || *****

38

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 12 [1.12] Yamaka sàraÿ ca sàrato ÿatvà asàraÿ ca asàrato, te sàraü adhigacchanti sammàsaïkappagocarà. Gàndhàrã 214 [13.14] Yamaka sara du saradu ÿatva asara ji asarado te sara adhikachadi samesagapagoyara.

Patna 172 [10.16] Mala sàraÿ ca sàrato ÿÿàttà asàraÿ ca asàrato | te sàram adhigacchanti saümasaükappagocarà || Udànavarga 29.4 Yuga sàraü tu sàrato jÿàtvà hy asàraü càpy asàrataþ | te sàram adhigacchanti samyaksaükalpagocaràþ || *****

Pàëi 13 [1.13] Yamaka yathà agàraü ducchannaü vuññhã samativijjhati, evaü abhàvitaü cittaü ràgo samativijjhati. Gàndhàrã 219 [13.19] Yamaka yadha akara druchana vuñhi samadibhinadi emu arakùida cata raku samadibhinadi.

Patna 351 [19.10] Citta yathà agàraü ducchannaü vaññhã samitivijjhati | evaü abhàvitaü cittaü ràgo samitivijjhati || Udànavarga 31.11 Citta yathà hy agàraü ducchannaü vÔùñiþ samatibhindati | evaü hy abhàvitaü cittaü ràgaþ samatibhindati || ***** Patna 352 [19.11] Citta yathà agàraü succhannaü vaññhã na samitivijjhati | evaü subhàvitaü cittaü ràgo na samitivijjhati || Udànavarga 31.17 Citta yathà hy agàraü succhannaü vÔùñir na vyatibhindati | evaü subhàvitaü cittaü ràgo na vyatibhindati || *****

Pàëi 14 [1.14] Yamaka yathà agàraü succhannaü vuññhã na samativijjhati, evaü subhàvitaü cittaü ràgo na samativijjhati. Gàndhàrã 220 [13.20] Yamaka yadha akara suchana vuñhi na samadibhinadi emu surakùida cita raku na samadibhinadi.

39

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 15 [1.15] Yamaka idha socati pecca socati, pàpakàrã ubhayattha socati, so socati so vihaÿÿati disvà kammakiliññham attano. Gàndhàrã 205 [13.5] Yamaka idha èoyadi preca èoyadi pavakamu duhayatra èoyadi so èoyadi so vihaÿadi diùpa kamu kiliñha atvaõo.

Patna 3 [1.3] Jama iha èocati precca èocati pàpakammo ubhayattha èocati | so èocati so vihaünyati dÔùñà kammakileèam àttano || Udànavarga 28.34 Pàpa iha èocati pretya èocati pàpakarmà hy ubhayatra èocati | sa hi èocati sa praèocati dÔùñvà karma hi kliùñam àtmanaþ || *****

Pàëi 16 [1.16] Yamaka idha modati pecca modati, katapuÿÿo ubhayattha modati, so modati so pamodati disvà kammavisuddhim attano. Gàndhàrã 206 [13.6] Yamaka idha nanadi preca nanadi puÿakamo duhayatra nanadi so nanadi so pramodadi diùpa kamu vièudhu atvaõo.

Patna 4 [1.4] Jama iha nandati precca nandati katapuüÿo ubhayattha nandati | so nandati . . . . . .dati dÔùñà kammavièuddhim àttano || Udànavarga 28.35 Pàpa iha nandati pretya nandati kÔtapuõyo hy ubhayatra nandati | sa hi nandati sa pramodate dÔùñvà karma hi vièuddham àtmanaþ || *****

Pàëi 17 [1.17] Yamaka idha tappati pecca tappati, pàpakàrã ubhayattha tappati, pàpaü me katan ti tappati, bhiyyo tappati duggatiü gato. ***** Pàëi 18 [1.18] Yamaka idha nandati pecca nandati, katapuÿÿo ubhayattha nandati, puÿÿaü me katan ti nandati, bhiyyo nandati suggatiü gato. *****

40

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 19 [1.19] Yamaka bahum pi ce sahitaü bhàsamàno, na takkaro hoti naro pamatto, gopo va gàvo gaõayaü paresaü, na bhàgavà sàmaÿÿassa hoti. Gàndhàrã 190 [12.9] Thera baho bi ida sahida bhaùamaõa na takaru bhodi naru pramatu govo va ga^ gaõa^ pareùa na bhakava ùamaÿathasa bhodi .

Patna 290 [16.13] Vàcà bahuü pi ce sahitaü bhàùamàno na takkaro hoti naro pramatto | gopo va gàvo gaõayaü paresaü na bhàgavà èàmaõõassa hoti || Udànavarga 4.22 Apramàda subahv apãha sahitaü bhàùamàõo na tatkaro bhavati naraþ pramattaþ | gopaiva gàþ saügaõayaü pareùàü na bhàgavàü cchràmaõyàrthasya bhavati || *****

Pàëi 20 [1.20] Yamaka appam pi ce sahitaü bhàsamàno, dhammassa hoti anudhammacàrã, ràgaÿ ca dosaÿ ca pahàya mohaü, sammappajàno suvimuttacitto, anupàdiyàno idha và huraü và, sa bhàgavà sàmaÿÿassa hoti. Gàndhàrã 191 [12.10] Thera apa bi ida sahida bhaùamaõa dhamasa bhodi aõudhamacari aõuvadiaõu idha va horo va so bhakava ùamaÿathasa bhodi.

Patna 291 [16.14] Vàcà appaü pi ce sahitaü bhàùamàno dhammassa hoti anudhammacàrã | ràgaü ca doùaü ca prahàya mohaü vimuttacitto akhilo akaücho | anupàdiyàno iha và hure và sa bhàgavà èàmannassa hoti || Udànavarga 4.23 Apramàda alpam api cet sahitaü bhàùamàõo dharmasya bhavati hy anudharmacàrã | ràgaü ca doùaü ca tathaiva mohaü prahàya bhàgã èràmaõyàrthasya bhavati ||

Yamakavaggo pañhamo.

2. Appamàdavagga

Pàëi 21 [2.1] Appamàda appamàdo amatapadaü, pamàdo maccuno padaü, appamattà na mãyanti, ye pamattà yathà matà. Gàndhàrã 115 [7.6] Apramadu apramadu amudapada pramadu mucuõo pada apramata na miyadi ye pramata yadha mudu. Patna 14 [2.1] Apramàda apramàdo amatapadaü pramàdo maccuno padaü | apramattà na mrãyanti ye pramattà yathà matà || Udànavarga 4.1 Apramàda apramàdo hy amÔtapadaü pramàdo mÔtyunaþ padam | apramattà na mriyante ye pramattàþ sadà mÔtàþ || *****

41

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 22 [2.2] Appamàda etaü visesato ÿatvà appamàdamhi paõóità, appamàde pamodanti, ariyànaü gocare ratà. Gàndhàrã 116 [7.7] Apramadu eda vièeùadha ÿatva apramadasa paõido apramadi pramodia ariaõa goyari rado.

Patna 15 [2.2] Apramàda etaü vièeùataü nyàttà apramàdamhi paõóità | apramàde pramodanti ayiràõàü gocare ratà || Udànavarga 4.2 Apramàda etàü vièeùatàü jÿàtvà hy apramàdasya paõóitaþ | apramàdaü pramudyeta nityam àryaþ svagocaram || *****

Pàëi 23 [2.3] Appamàda te jhàyino sàtatikà, niccaü daëhaparakkamà, phusanti dhãrà nibbànaü, yogakkhemaü anuttaraü.

Patna 16 [2.3] Apramàda te jhàyino sàtatikà niccaü dÔóhaparàkramà | phusanti dhãrà nibbàõaü yogacchemaü anuttaraü || Udànavarga 4.3 Apramàda apramattàþ sàtatikà nityaü dÔóhaparàkramàþ | spÔèanti dhãrà nirvàõaü yogakùemam anuttaram || *****

Pàëi 24 [2.4] Appamàda uññhànavato satãmato, sucikammassa nisammakàrino, saÿÿatassa ca dhammajãvino, appamattassa yasobhivaóóhati. Gàndhàrã 112 [7.3] Apramadu uÂhaõamado svadimado suyikamasa nièamacariõo saÿadasa hi dhamajiviõo apramatasa yaèidha vaóhadi.

Patna 28 [2.15] Apramàda uññhàõavato satãmato èucikammassa nièàmmakàriõo | saüyyatassa ca dhammajãvino apramattassa yaèo 'ssa vaddhati || Udànavarga 4.6 Apramàda utthànavataþ smÔtàtmanaþ [èubhacittasya nièàmyacàriõaþ] | saüyatasya hi dharmajãvino hy apramattasya yaèo 'bhivardhate || *****

42

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 25 [2.5] Appamàda uññhànenappamàdena saüyamena damena ca, dãpaü kayiràtha medhàvã, yaü ogho nàbhikãrati. Gàndhàrã 111 [7.2] Apramadu uÂhaõeõa apramadeõa saÿameõa dameõa ca divu karodi medhavi ya jara nabhimardadi.

Patna 29 [2.16] Apramàda uññhàõenà 'pramàdena saüyyamena damena ca | dãpaü kayiràtha medhàvã yam ogho nàdhipårati || Udànavarga 4.5 Apramàda utthànenàpramàdena saüyamena damena ca | dvãpaü karoti medhàvã tam ogho nàbhimardati || *****

Pàëi 26 [2.6] Appamàda pamàdam anuyuÿjanti bàlà dummedhino janà, appamàdaÿ ca medhàvã dhanaü seññhaü va rakkhati. Gàndhàrã 117 [7.8] Apramadu pramada aõuyujadi bala drumedhiõo jaõa apramada du medhavi dhaõa èeñhi va rakùadi.

Patna 17 [2.4] Apramàda pramàdam anuyuÿjanti bàlà dummedhino janà | apramàdan tu medhàvã dhanaü èreùñhaü va rakkhati || Udànavarga 4.10 Apramàda pramàdam anuvartante bàlà durmedhaso janàþ | apramàdaü tu medhàvã dhanaü èreùñhãva rakùati || *****

Pàëi 27 [2.7] Appamàda mà pamàdam anuyuÿjetha mà kàmaratisanthavaü, appamatto hi jhàyanto pappoti vipulaü sukhaü. Gàndhàrã 129 [7.20] Apramadu [apramadi pramodia] ma gamiradisabhamu apramato hi Áayadu [vièeùa adhikachadi.] Gàndhàrã 134 [7.25] Apramaduvaga [na< pramadasamayu aprati asavakùayi] apramato hi jayadu pranodi paramu sukhu. ***** Udànavarga 4.12 Apramàda pramàdaü nànuyujyeta na kàmaratisaüstavam | apramattaþ sadà dhyàyã pràpnute hy acalaü sukham ||

43

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 28 [2.8] Appamàda pamàdaü appamàdena yadà nudati paõóito, paÿÿàpàsàdam àruyha, asoko sokiniü pajaü, pabbataññho va bhummaññhe dhãro bàle avekkhati. Gàndhàrã 119 [7.10] Apramadu pramadu apramadeõa yadha nudadi paõidu praÿaprasada aruèu aèoka èoiõo jaõa pravadaÂho va bhumaÂha dhiru bala avekùidi.

Patna 19 [2.6] Apramàda pramàdam apramàdena yadà nudati paõóito | praüÿàpràsàdam àruyha aèoko èokiniü prajàü | parvvataññho va bhoma 'ññhe dhãro bàle avecchati || Udànavarga 4.4 Apramàda pramàdam apramàdena yadà nudati paõóitaþ | prajÿàpràsàdam àruhya tv aèokaþ èokinãü prajàm | parvatasthaiva bhåmisthàü dhãro bàlàn avekùate || *****

Pàëi 29 [2.9] Appamàda appamatto pamattesu, suttesu bahujàgaro, abalassaü va sãghasso hitvà yàti sumedhaso. Gàndhàrã 118 [7.9] Apramadu apramatu pramateùu suteùu bahojagaru avalaèa va bhadraèu hitva yadi sumedhasu.

Patna 18 [2.5] Apramàda apramatto pramattesu suttesu bahujàgaro | abalàèèam va èãghràèèo hettà yàti sumedhaso || Udànavarga 19.4 Aèva apramattaþ pramatteùu supteùu bahujàgaraþ | abalàèva iva bhadràèvaü hitvà yàti sumedhasam || *****

Pàëi 30 [2.10] Appamàda appamàdena maghavà devànaü seññhataü gato, appamàdaü pasaüsanti, pamàdo garahito sadà. Gàndhàrã 120 [7.11] Apramadu apramadeõa makavha devaõa samidhi gadu apramada praèaÁadi pramadu gara hidu sada. Udànavarga 4.24 Apramàda apramàdaü praèaüsanti pramàdo garhitaþ sadà | apramàdena maghavàü devànàü èreùñhatàü gataþ || *****

44

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 31 [2.11] Appamàda appamàdarato bhikkhu, pamàde bhayadassivà, saüyojanaü aõuü thålaü óahaü aggãva gacchati. Gàndhàrã 74 [2.24] Bhikhu apramadaradu yo bhikhu pramadi bhayadaèima saÿoyaõa aõuthula óahu agi va gachadi.

Patna 23 [2.10] Apramàda apramàdagaru bhikkhå pramàde bhayadaüèino saüyojanam aõutthålaü dahaü aggãva gacchati | Udànavarga 4.29 Apramàda apramàdarato bhikùuþ pramàde bhayadarèakaþ | saüyojanam aõusthålaü dahann agnir iva gacchati || *****

Pàëi 32 [2.12] Appamàda appamàdarato bhikkhu, pamàde bhayadassivà, abhabbo parihànàya, nibbànasseva santike. Gàndhàrã 73 [2.23] Bhikhu apramadaradu yo bhikhu pramadi bhayadaèima abhavu parihaõa< nivaõaseva sadii.

Patna 22 [2.9] Apramàda apramàdagaru bhikkhå pramàde bhayadaüèino | abhavvo parihàõàya nibbàõasseva santike || Udànavarga 4.32 Apramàda apramàdarato bhikùuþ pramàde bhayadarèakaþ | abhavyaþ parihàõàya nirvàõasyaiva so 'ntike || Appamàdavaggo dutiyo.

3. Cittavagga

Pàëi 33 [3.1] Citta phandanaü capalaü cittaü dårakkhaü dunnivàrayaü, ujuü karoti medhàvã usukàro va tejanaü. Gàndhàrã 136 [8.2] Cita phanaõa cavala cita drurakùa drunivaraõa u....... ......... Patna 342 [19.1] Citta phandanaü capalaü cittaü durakkhaü dunnivàrayaü | ujjuü karoti medhàvã uùukàro va tejanà || Udànavarga 31.8 Citta spandanaü capalaü cittaü durakùyaü durnivàraõam | Ôjuü karoti medhàvã iùukàra iva tejasà || *****

45

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 34 [3.2] Citta vàrijo va thale khitto okam okata' ubbhato, pariphandatidaü cittaü màradheyyaü pahàtave. Gàndhàrã 137b [8.?] Citavaga vario va thale kùito ........ ........ .........

Patna 343 [19.2] Citta vàrijo va thale khitto okamokàtu ubbhato | pariphandatimaü cittaü màradheyaü prahàtaye || Udànavarga 31.2 Citta vàrijo và sthale kùipta okàd oghàt samuddhÔtaþ | parispandati vai cittaü màradheyaü prahàtavai || *****

Pàëi 35 [3.3] Citta dunniggahassa lahuno yatthakàmanipàtino, cittassa damatho sàdhu, cittaü dantaü sukhàvahaü.

Patna 345 [19.4] Citta dunniggrahassa laghuno yatthakàmanipàtino | cittassa damatho sàdhu cittaü dàntaü sukhàvahaü || Udànavarga 31.1 Citta durnigrahasya laghuno yatrakàmanipàtinaþ | cittasya damanaü sàdhu cittaü dàntaü sukhàvaham || *****

Pàëi 36 [3.4] Citta sududdasaü sunipuõaü yatthakàmanipàtinaü, cittaü rakkhetha medhàvã, cittaü guttaü sukhàvahaü.

Patna 346 [19.5] Citta sududdaèaü sunipuõaü yatthakàmanipàtinaü | cittaü rakkheya medhàvã tad<a>hi guttaü sukhàvahaü || *****

Pàëi 37 [3.5] Citta dåraïgamaü ekacaraü asarãraü guhàsayaü, ye cittaü saÿÿam essanti mokkhanti màrabandhanà. Gàndhàrã 137a [8.?] Citavaga duragama eka ........ ........ .........

Patna 344 [19.3] Citta dåraügamaü ekacaraü aèarãraü guhàèayaü | ye cittaü saüyyamehinti mokkhaüte màrabaüdhanà || Udànavarga 31.8A Citta dåraügamam ekacaram aèarãraü guhàèayam | ye cittaü damayiùyanti vimokùyante mahàbhayàt ||

46

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 38 [3.6] Citta anavaññhitacittassa saddhammaü avijànato, pariplavapasàdassa paÿÿà na paripårati. Gàndhàrã 137c [8.?] Citavaga aõunaÂhidacitasa ........ ........ .........

Patna 335 [18.9] Dadantã anavaññhitacittassa saddhaümam avijànato | pàriplavaprasàdassa praüÿà na paripårati || Udànavarga 31.28 Citta anavasthitacittasya saddharmam avijànataþ | pàriplavaprasàdasya prajÿà na paripåryate || *****

Pàëi 39 [3.7] Citta anavassutacittassa ananvàhatacetaso, puÿÿapàpapahãnassa natthi jàgarato bhayaü. Gàndhàrã 137d [8.?] Citavaga aõuvaùudacitasa ........ ........ .........

Patna 347 [19.6] Citta anapràèrayamàõassa ananvàhatacetaso | [hettà kallàõapàpàni] nàsti jàgarato bhayaü || Udànavarga 28.6 Pàpa anavasrutacittasya tv anunnahanacetasaþ | puõyapàpaprahãõasya nàsti durgatito bhayam || *****

Pàëi 40 [3.8] Citta kumbhåpamaü kàyam imaü viditvà, nagaråpamaü cittam idaü ñhapetvà, yodhetha màraü paÿÿàvudhena, jitaÿ ca rakkhe anivesano siyà. Gàndhàrã 138b. [8.?] Cita kummovamu kaya . . ........ ........ .........

Patna 350 [19.9] Citta kuübhopamaü kàyam imaü vidittà nagaropamaü cittam adhiùñhihittà | yodheya màraü praüÿàyudhena jitaü ca rakkhe aniveèano siyà || Udànavarga 31.35 Citta kumbhopamaü kàyam imaü viditvà nagaropamaü cittam adhiùñhitaü ca | yudhyeta màraü prajÿàyudhena jitaü ca rakùed aniveèanaþ syàt || *****

47

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 41 [3.9] Citta aciraü vatayaü kàyo pañhaviü adhisessati, chuddho apetaviÿÿàõo niratthaü va kaliïgaraü. Gàndhàrã 153 [10.19] Jara ayireõa vada< kayu paóha< vari èa<ùadi tuchu avakadaviÿaõa niratha ba kaóigÌara.

Patna 349 [19.8] Citta acirà vata ayaü kàyo pañhaviü abhièehiti | chåóo apetaviünyàõo niràtthaü và kañiügaraü || Udànavarga 1.35 Anitya aciraü bata kàyo 'yaü pÔthivãm adhièeùyate | èunyo vyapetavijÿàno nirastaü và kaóaïgaram || *****

Pàëi 42 [3.10] Citta diso disaü yantaü kayirà verã và pana verinaü micchàpaõihitaü cittaü pàpiyo naü tato kare. Udànavarga 31.9 Citta [na dveùã dveùiõaþ kuryàd] vairã và vairiõo hitam | mithyàpraõihitaü cittaü [yat kuryàd àtmanàtmanaþ] || ***** Pàëi 43 [3.11] Citta na taü màtà pità kayirà aÿÿe và pi ca ÿàtakà sammàpaõihitaü cittaü seyyaso naü tato kare. Udànavarga 31.10 Citta na taü màtà pità vàpi kuryàj jÿàtis tathàparaþ | samyakpraõihitaü cittaü [yat kuryàd dhitam àtmanaþ] || Cittavaggo tatiyo.

48

A Comparative Edition of the Dhammapada

4. Pupphavagga

Pàëi 44 [4.1] Puppha ko imaü pañhaviü vicessati yamalokaÿ ca imaü sadevakaü. ko dhammapadaü sudesitaü, kusalo puppham ivappacessati. Gàndhàrã 301 [18.12] [Puùpa] ........ yamaloka ji ida sadevaka ko dhamapada sudeèida kuèala puùa viva payeùidi. Patna 131 [8.11] Puùpa ko imaü pañhaviü vijehiti yamalokaü va imaü sadevakaü | ko dhammapade sudeèite kuèalo puùpam iva prajehiti | Udànavarga 18.1 Puùpa ka imàü pÔthivãü vijeùyate yamalokaü ca tathà sadevakam | ko dharmapadaü sudeèitaü kuèalaþ puùpam iva praceùyate || ***** Pàëi 45 [4.2] Puppha sekho pañhaviü vicessati yamalokaÿ ca imaü sadevakaü. sekho dhammapadaü sudesitaü, kusalo puppham ivappacessati. Gàndhàrã 302 [18.13] [Puùpa] budhu pradha . . . ùidi yamaloka ji ida sadevaka budhu dhamapada sudeèida kuèala puùa viva payiùidi. Patna 132 [8.12] Puùpa èekho pañhaviü vijehiti yamalokaü va imaü sadevakaü | so dhammapade sudeèite kuèalo puùpam iva prajehiti || Udànavarga 18.2 Puùpa èaikùaþ pÔthivãü vijeùyate yamalokaü ca tathà sadevakam | sa hi dharmapadaü sudeèitaü kuèalaþ puùpam iva praceùyate || ***** Pàëi 46 [4.3] Puppha pheõåpamaü kàyam imaü viditvà, marãcidhammaü abhisambudhàno, chetvàna màrassa papupphakàni, adassanaü maccuràjassa gacche. Gàndhàrã 300 [18.11] [Puùpa] pheõovamu kayam ida viditva mariyi . . . . . . . bhuda< chetvaõa marasa pa<pa>vuùeaõa a....... Patna 134 [8.14] Puùpa phenopamaü lokam imaü vidittà marãcidhammaü abhisaübudhànàü| chettàna màrassa prapuùpakàni addaüèanaü maccuràjassa gacche || Udànavarga 18.18 Puùpa phenopamaü kàyam imaü viditvà marãcidharmaü paribudhya caiva | chitveha màrasya tu puùpakàõi tv adarèanaü mÔtyuràjasya gacchet || *****

49

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 47 [4.4] Puppha pupphàni heva pacinantaü byàsattamanasaü naraü, suttaü gàmaü mahogho va maccu àdàya gacchati. Gàndhàrã 294 [18.5] [Puùpa] puùaõi yeva payiõadu vasitamaõasa nara sutu gamu mahoho va ada . . . . . . .

Patna 128 [8.8] Puùpa puùpàõi heva pracinantaü vyàsattamanasaü naraü | suttaü ggràmaü mahogho và maccu r àdàya gacchati || Udànavarga 18.14 Puùpa puùpàõy eva pracinvantaü vyàsaktamanasaü naram | suptaü gràmaü mahaughaiva mÔtyur àdàya gacchati || *****

Pàëi 48 [4.5] Puppha pupphàni heva pacinantaü byàsattamanasaü naraü, atittaü yeva kàmesu antako kurute vasaü.

Patna 129 [8.9] Puùpa puùpàõi heva pracinantaü vyàsattamanasaü naraü | asaüpunnesu kàmesu antako kurute vaèe || Udànavarga 18.15 Puùpa puùpàõy eva pracinvantaü vyàsaktamanasaü naram | atÔptam eva kàmeùu tv antakaþ kurute vaèam || *****

Pàëi 49 [4.6] Puppha yathà pi bhamaro pupphaü vaõõagandhaü aheñhayaü paëeti rasam àdàya, evaü gàme munã care. Gàndhàrã 292 [18.3] [Puùpa] yatha vi bhamaru puùpa vaõagana aheóa< paridi rasam ada< emu gami muõi cara.

Patna 127 [8.7] Puùpa yathà pi bhramaro puùpà vannagandham aheóayaü | praóeti rasam àdàya evaü ggràme munã care || Udànavarga 18.8 Puùpa yathàpi bhramaraþ puùpàd varõagandhàv aheñhayan | paraiti rasam àdàya tathà gràmàü muniè caret || *****

50

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 50 [4.7] Puppha na paresaü vilomàni, na paresaü katàkataü, attano va avekkheyya katàni akatàni ca. Gàndhàrã 271 [16.13] [Prakiõakavaga?] na pareùa vilomaõi na pareùa kidakida atvaõo i samikùea [samaõi viùamaõi ca.]

Patna 309 [17.4] âtta na paresaü vilomàni na paresaü katà 'kataü | àttanà ye aveccheyà katàni akatàni ca || Udànavarga 18.9 Puùpa na pareùàü vilomàni na pareùàü kÔtàkÔtam | àtmanas tu samãkùeta [samàni viùamàni ca] ||

***** Pàëi 51 [4.8] Puppha yathà pi ruciraü pupphaü vaõõavantaü agandhakaü, evaü subhàsità vàcà aphalà hoti akubbato. Gàndhàrã 290 [18.1] [Puùpa] yatha vi ruyida puùu vaõamada aganaa emu subhaùida vaya aphala . . akuvadu. Patna 125 [8.5] Puùpa yathà pi ruciraü puùpaü vannavantaü agandhakaü | evaü subhàùità vàcà aphalà hoti akurvvato || Udànavarga 18.6 Puùpa yathàpi ruciraü puùpaü varõavat syàd agandhavat | evaü subhàùità vàcà niùphalàsàv akurvataþ || ***** Pàëi 52 [4.9] Puppha yathà pi ruciraü pupphaü vaõõavantaü sagandhakaü, evaü subhàsità vàcà saphalà hoti pakubbato. Gàndhàrã 291 [18.2] [Puùpa] yatha vi ruyida puùu vaõamada saganaa emu subhaùida vaya saphala bhodi kuvadu. Patna 126 [8.6] Puùpa yathà pi ruciraü puùpaü vannavantaü sagaüdhakaü | evaü subhàùità vàcà saphalà hoti kurvvato || Udànavarga 18.7 Puùpa yathàpi ruciraü puùpaü varõavat syàd sugandhavat | evaü subhàùità vàcà saphalà bhavati kurvataþ || *****

51

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 53 [4.10] Puppha yathà pi puppharàsimhà kayirà màlàguõe bahå, evaü jàtena maccena kattabbaü kusalaü bahuü. Gàndhàrã 293 [18.4] [Puùpa] yada vi puùparaèisa kuya malaguõa baho emu jadeõa maceõa katavi . . . . . .

Patna 130 [8.10] Puùpa yathà pi puùparàèimhà kayirà màlàguõe bahå | evaü jàtena màccena kàtavvaü kuèalaü bahuü | Udànavarga 18.10 Puùpa yathàpi puùparàèibhyaþ kuryàn màlàguõàü bahån | evaü jàtena martyena kartavyaü kuèalaü bahu || *****

Pàëi 54 [4.11] Puppha na pupphagandho pañivàtameti, na candanaü tagaramallikà và, sataÿ ca gandho pañivàtam eti, sabbà disà sappuriso pavàyati. Gàndhàrã 295 [18.6] [Puùpa] . . . . pradivada vayadi na malia takara canaõa va sadaõa gano pradivada va<di sarva dièa sapuruùo pada<di.

Patna 121 [8.1] Puùpa na puùpagandho pañivàtam eti na candanaü tagaraü vàhlikaü và | satàn tu gandho pañivàtam eti sabbà dièà sappuruùo pravàti || Udànavarga 6.16 øãla na puùpagandhaþ prativàtam eti na vàhnijàt tagarac candanàd và | satàü tu gandhaþ prativàtam eti sarvà dièaþ satpuruùaþ pravàti || *****

Pàëi 55 [4.12] Puppha candanaü tagaraü và pi, uppalaü atha vassikã, etesaü gandhajàtànaü sãlagandho anuttaro. Gàndhàrã 296 [18.7] [Puùpa] . . . . . . ya vi ........ . . . ganajadaõa èilagano ivutama.

Patna 122 [8.2] Puùpa candanaü tagaraü càpi uppalaü atha vàèèikiü | etesàü gandhajàtànàü èãlagandho anuttaro || Udànavarga 6.17 øãla tagaràc candanàc càpi [vàrùikàyàs tathotpalàt] | etebhyo gandhajàtebhyaþ èãlagandhas tv anuttaraþ || *****

52

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 56 [4.13] Puppha appamatto ayaü gandho yàyaü tagaracandanã, yo ca sãlavataü gandho vàti devesu uttamo.

Patna 123 [8.3] Puùpa appàmàtro ayaü gaüdho yoyaü tagaracandane | yo tu èãlavatàü gandho vàti devesu uttamo || Udànavarga 6.18 øãla alpamàtro hy ayaü gandho yo 'yaü tagaracandanàt | yas tu èãlavatàü gandho vàti deveùv apãha saþ || *****

Pàëi 57 [4.14] Puppha tesaü sampannasãlànaü appamàdavihàrinaü sammad aÿÿàvimuttànaü, màro maggaü na vindati. Gàndhàrã 297 [18.8] [Puùpa] . . . baõaèilaõa apramadavihariõa samadaÿavimutaõa gadi maro na vinadi.

Patna 124 [8.4] Puùpa tesàü sampannaèãlànàü apramàdavihàriõàü | sammadaüÿàvimuttànàü màro màggaü na viõóati || Udànavarga 6.19 øãla teùàü vièuddhaèãlànàm apramàdavihàriõàm | samyagàjÿàvimuktànàü màro màrgaü na vindati || *****

Pàëi 58 [4.15] Puppha yathà saïkàradhànasmiü ujjhitasmiü mahàpathe, padumaü tattha jàyetha sucigandhaü manoramaü. Gàndhàrã 303 [18.14] [Puùpa] yadha sagara^óasa uÁidasa mahapathe padumu tatra jaea suyiga-a maõoramu.

Patna 135 [8.15] Puùpa yathà saükàrakåñamhi ujjhitamhi mahàpathe | padumaü ubbhidaü assa èucigandhaü manoramaü || Udànavarga 18.12 Puùpa yathà saükàrukåñe tu vyujjhite hi mahàpathe | padmaü tatra tu jàyeta èucigandhi manoramam || *****

53

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 59 [4.16] Puppha evaü saïkàrabhåtesu andhabhåte puthujjane, atirocati paÿÿàya sammàsambuddhasàvako. Gàndhàrã 304 [18.15] [Puùpa] emu saghasadhama^ a-ahodi prudhijaõe abhiroyadi praÿa< samesabudhaùavaka.

Patna 136 [8.16] Puùpa evaü saükàrabhåtesu andhabhåte pÔthujjane | atirocanti praüÿàya saümàsabuddhasàvakà || Udànavarga 18.13 Puùpa evaü saükàrabhåte 'sminn andhabhåte pÔthagjane | prajÿayà vyatirocante samyaksaübuddhaèràvakàþ ||

Pupphavaggo catuttho.

5. Bàlavagga

Pàëi 60 [5.1] Bàla dãghà jàgarato ratti, dãghaü santassa yojanaü, dãgho bàlànaü saüsàro saddhammaü avijànataü. Patna 185 [11.12] Bàla drãghà assupato ràtrã drãghaü èàntassa yojanaü | drãgho bàlànà saüsàro saddhaümam avijànatàü || Udànavarga 1.19 Anitya dãrghà jàgarato ràtrir dãrghaü èràntasya yojanam | dãrgho bàlasya saüsàraþ saddharmam avijànataþ || *****

54

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 61 [5.2] Bàla caraÿ ce nàdhigaccheyya seyyaü sadisam attano, ekacariyaü daëhaü kayirà, natthi bàle sahàyatà. Udànavarga 14.15 Droha caraüè ca nàdhigaccheta [sahàyaü tulyam àtmanaþ] | ekacaryàü dÔóhaü kuryàn nàsti bàle sahàyatà || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.185) caraüè cen nàdigaccheta èreyaþ sadÔèam àtmanaþ | ekacaryàü dÔóhàü kuryànÒ Ònàsti bàle sahàyatà || ***** Pàëi 62 [5.3] Bàla puttà matthi dhanam matthi iti bàlo vihaÿÿati, attà hi attano natthi kuto puttà, kuto dhanaü. Udànavarga 1.20 Anitya putro me 'sti dhanaü me 'stãty evaü bàlo vihanyate | àtmaiva hy àtmano nàsti kasya putraþ kuto dhanam || *****

55

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 63 [5.4] Bàla yo bàlo maÿÿati bàlyaü, paõóito và pi tena so, bàlo ca paõóitamànã sa ve bàlo ti vuccati.

Patna 184 [11.11] Bàla yo bàlo bàlamànã paõóito càpi tattha so | bàlo tu paõóitamànã sa ve bàlo ti vuccati || Udànavarga 25.22 Mitra yo jànãyàd ahaü bàla iti bàlaþ sa paõóitaþ | bàlaþ paõóitamànã tu bàla eva nirucyate || Divyàvadàna p. 490 yo bàlo bàlabhàvena paõóitas tatra tena saþ | bàlaþ paõóitamànã tu sa vai bàla ihocyate || *****

Pàëi 64 [5.5] Bàla yàvajãvam pi ce bàlo paõóitaü payirupàsati na so dhammaü vijànàti, dabbã såparasaü yathà. Gàndhàrã 233 [14.10] [Paõida] yavajiva bi ya balu paõida payuvasadi neva dhamu viaõadi [praÿa hisa na vijadi.]

Patna 191 [11.18] Bàla yàvaj jãvaü pi ce bàlo paõóite payirupàsati | neva dhammaü vijànàti dravvã såparasàn iva || Udànavarga 25.13 Mitra yàvajjãvaü pi ced bàlaþ paõóitàü paryupàsate | na sa dharmaü vijànàti darvã såparasàn iva || *****

Pàëi 65 [5.6] Bàla muhuttam api ce viÿÿå paõóitaü payirupàsati khippaü dhammaü vijànàti, jivhà såparasaü yathà. Gàndhàrã 234 [14.11] [Paõida] muhuta bi ya viÿu paõada payuvasadi so du dhamu viaõadi [praÿa hisa tadovia.]

Patna 192 [11.19] Bàla muhuttam api ce praüÿo paõóite payirupàsati | khipraü dhammaü vijànàti jivhà såparasàn iva || Udànavarga 25.14 Mitra muhårtam api saprajÿaþ paõóitàü paryupàsate | sa vai dharmaü vijànàti jihvà såparasàn iva || *****

56

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 66 [5.7] Bàla caranti bàlà dummedhà amitteneva attanà, karontà pàpakaü kammaü yaü hoti kañukapphalaü.

Patna 174 [11.1] Bàla caranti bàlà dummedhà amitteõa r iva àttanà | karontà pàpakaü kammaü yaü hoti kañukapphalaü || Udànavarga 9.13 Karma caranti bàlà duùprajÿà hy amitrair iva càtmabhiþ | kurvantaþ pàpakaü karma yad bhavati kañukaü phalaü || *****

Pàëi 67 [5.8] Bàla na taü kammaü kataü sàdhu yaü katvà anutappati, yassa assumukho rodaü vipàkaü pañisevati.

Patna 175 [11.2] Bàla kathaÿ ca taü kare kaümaü yaü kattà anutappati | yassa aüèumukho rodaü vipàkaü pañisevati || Udànavarga 9.14 Karma na tat karma kÔtaü sàdhu yat kÔtvà hy anutapyate | rudann aèrumukho yasya vipàkaü pratiùevate || *****

57

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 68 [5.9] Bàla taÿ ca kammaü kataü sàdhu yaü katvà nànutappati, yassa patãto sumano vipàkaü pañisevati.

Patna 176 [11.3] Bàla taü ca kaümaü kataü sàdhu yaü kattà nànutappati | yassa pratãto sumano vipàkaü pañisevati || Udànavarga 9.15 Karma tat tu karma kÔtaü sàdhu yat kÔtvà nànutapyate | yasya pratãtaþ sumanà vipàkaü pratiùevate || *****

Pàëi 69 [5.10] Bàla madhuvà maÿÿati bàlo, yàva pàpaü na paccati, yadà ca paccati pàpaü, atha (bàlo) dukkhaü nigacchati. Udànavarga 28.18 Pàpa madhuvad manyate bàlo yàvat pàpaü na pacyate | yadà tu pacyate pàpam atha duþkhaü nigacchati || ***** Pàëi 70 [5.11] Bàla màse màse kusaggena bàlo bhuÿjetha bhojanaü, na so saïkhàtadhammànaü kalaü agghati soëasiü. Patna 388 [21.13] Sahasra màse màse kuèàggreõa bàlo bhuÿjeya bhojanaü | [na taü saüghe prasàdassa] kalàm agghati ùoóaèiü || Udànavarga 24.17 Peyàla màse màse kuèàgreõa yo hi bhuÿjãta bhojanam | [na tad buddhe prasàdasya] kalàm arghati ùoóaèãm || Mahàvastu iii. p. 435 Sahasra màse màse kuèàgreõa bàlo bhuüjeya bhojanaü | na so buddhe prasàdasya kalàm arghati ùoóaèãü || *****

58

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 71 [5.12] Bàla na hi pàpaü kataü kammaü sajju khãraü va muccati, óahantaü bàlam anveti bhasmacchanno va pàvako.

Patna 107 [7.12] Kalyàõã na hi pàpakaü kataü kammaü sajjaü chãraü va mucchati | dahantaü bàlam anneti bhassachanno va pàpako || Udànavarga 9.17 Karma na hi pàpakÔtaü karma sadyaþ kùãram iva mårchati | dahantad bàlam anveti bhasmàcchanna ivànalaþ || *****

Pàëi 72 [5.13] Bàla yàvad eva anatthàya ÿattaü bàlassa jàyati, hanti bàlassa sukkaüsaü muddham assa vipàtayaü.

Patna 177 [11.4] Bàla yàvad eva anatthàya ÿàttaü bàlassa jàyati | hanti bàlassa èukràïggaü muddham assa nipàtaye || Udànavarga 13.2 Satkàra yàvad eva hy anarthàya jÿàto bhavati bàlièaþ | hanti bàlasya èuklàüèaü mårdhànaü càsya pàtayet || *****

Pàëi 73 [5.14] Bàla asataü bhàvanam iccheyya, purekkhàraÿ ca bhikkhusu, àvàsesu ca issariyaü, påjà parakulesu ca.

Patna 178 [11.5] Bàla asatàü bhàvanam icchanti purekkhàraÿ ca bhikkhusu | àvàsesu ca essariyaü påjàü parakulesu ca || Udànavarga 13.3 Satkàra asanto làbham icchanti satkàraü caiva bhikùuùu | àvàseùu ca màtsaryaü påjàü parakuleùu ca || *****

59

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 74 [5.15] Bàla mameva kata' maÿÿantu gihã pabbajità ubho, mameva ativasà assu kiccàkiccesu kismici, iti bàlassa saïkappo icchà màno ca vaóóhati.

Patna 179 [11.6] Bàla mameva katamannentu gÔhã pravrajità ca ye | [na me pratibalà assa] kiccà 'kiccesu kesuci || Patna 180 [11.7] Bàla iti bàlassa saükappo icchàmàno ca vaddhati | [aüÿà hi làbhopanièà aüÿà nibbàõagàminã] ||

Udànavarga 13.4 Satkàra [màm eva nityaü jànãyur] gÔhã pravrajitas tathà | [mama prativaèàè ca syuþ] kÔtyàkÔtyeùu keùu cit || Udànavarga 13.5 Satkàra iti bàlasya saükalpà icchàmànàbhivardhakàþ | [anyà hi làbhopaniùad anyà nirvàõagàminã] || *****

60

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 75 [5.16] Bàla aÿÿà hi làbhåpanisà, aÿÿà nibbànagàminã, evam etaü abhiÿÿàya bhikkhu buddhassa sàvako sakkàraü nàbhinandeyya, vivekam anubråhaye.

Patna 180 [11.7] Bàla [iti bàlassa saükappo icchàmàno ca vaddhati] | aüÿà hi làbhopanièà aüÿà nibbàõagàminã || Patna 181 [11.8] Bàla evam etaü yathàbhåtaü paèèaü buddhassa sàvako | sakkàraü nàbhinandeyà vivekam anubråhaye || Udànavarga 13.5 Satkàra [iti bàlasya saükalpà icchàmànàbhivardhakàþ] | anyà hi làbhopaniùad anyà nirvàõagàminã ||

Udànavarga 13.6 Satkàra etaj jÿàtvà yathàbhåtaü buddhànàü èràvakaþ sadà | satkàraü nàbhinandeta vivekaü anubÔühayet || Bàlavaggo paÿcamo.

61

A Comparative Edition of the Dhammapada

6. Paõóitavagga

Pàëi 76 [6.1] Paõóita nidhãnaü va pavattàraü yaü passe vajjadassinaü, niggayhavàdiü medhàviü tàdisaü paõóitaü bhaje, tàdisaü bhajamànassa seyyo hoti na pàpiyo. Gàndhàrã 231 [14.8] [Paõida] nisedara pravatara yo paèi vajidaèaõa nigièavadi medhavi tadièa paõada bhayi tadi bhayamaõaõa ùeho bhodi na paviu. Patna 206 [12.12] Attha nidhino va pravattàraü yaü paèèe vajjadaüèinaü | nigÔhyavàdiü medhàvãü tàrisaü puruùaü bhaje | tàrisaü bhajamànassa èreyo hoti na pàpiyo || Udànavarga 28.7 Pàpa niùeddhàraü pravaktàraü yaj jàned vadyadarèinam | nigÔhyavàdinaü dhãraü tàdÔèaü satataü bhajet | tàdÔèaü bhajamànasya èreyo bhavati na pàpakam || ***** Pàëi 77 [6.2] Paõóita ovadeyyànusàseyya, asabbhà ca nivàraye, sataü hi so piyo hoti, asataü hoti appiyo. Gàndhàrã 230 [14.7] [Paõida] anuèaèadi ovadadi asabhe hi navara< paõidaõa prio bhodi balaõa bhodi aprio. Patna 207 [12.13] Attha ovadeyà anuèàseyà asabbhàto nivàraye | satàü hetaü priyaü hoti asatàü hoti apriyaü || Udànavarga 5.26 Priya avavadetànuèàsãta càsabhyàc ca nivàrayet | asatàü na priyo bhavati satàü bhavati tu priyaþ || *****

62

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 78 [6.3] Paõóita na bhaje pàpake mitte, na bhaje purisàdhame, bhajetha mitte kalyàõe, bhajetha purisuttame.

Patna 205 [12.11] Attha na bhajetha pàpake mitre na bhajetha puruùà 'dhame | bhajetha praüÿe medhàvã bhajetha puruùottame | [tàrise bhajamànassa èreyo hoti na pàpiyo] || Udànavarga 25.3 Mitra na bhajet pàpakaü mitraü na bhajet puruùàdhamam | bhajeta mitraü kalyàõaü bhajed uttamapåruùam || *****

Pàëi 79 [6.4] Paõóita dhammapãti sukhaü seti, vippasannena cetasà, ariyappavedite dhamme sadà ramati paõóito. Gàndhàrã 224 [14.1] [Paõida] dhamapridi suhu èayadi viprasaneõa cedaso ariapravedidi dharmi sada ramadi paõidu.

Patna 348 [19.7] Citta dhammaprãtirasaü pàttà viprasannena cetasà | ayirapravedite dhamme sadà ramati paõóito || Udànavarga 30.13 Sukha dharmaprãtiþ sukhaü èete viprasannena cetasà | àryapravedite dharme ramate paõóitaþ smÔtaþ || *****

Pàëi 80 [6.5] Paõóita udakaü hi nayanti nettikà, usukàrà namayanti tejanaü, dàruü namayanti tacchakà, attànaü damayanti paõóità. Udànavarga 17.10 Udaka udakena nijanti nejakà iùukàrà namayanti tejasà | dàruü namayanti takùakà hy àtmànaü damayanti paõóitàþ || *****

63

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 81 [6.6] Paõóita selo yathà ekaghano vàtena na samãrati, evaü nindàpasaüsàsu na samiÿjanti paõóità. Gàndhàrã 239 [14.16] [Paõida] èelu yadha ekakhaõo vadeõa na sabhijadi emu ninapraèaÁaùu na sammijadi paõida.

Patna 93 [6.10] øoka èelo yathà ekaghano vàtena na samãrati | evaü nindàpraèaüsàsu na samãranti paõóità || Udànavarga 29.49 Yuga èailo yathàpy ekaghano vàyunà na prakampyate | evaü nindàpraèaüsàbhir na kampyante hi paõóitàþ || *****

Pàëi 82 [6.7] Paõóita yathà pi rahado gambhãro vippasanno anàvilo, evaü dhammàni sutvàna vippasãdanti paõóità. Gàndhàrã 225 [14.2] [Paõida] yatha vi rada gammiro viprasano aõavilo emu dhamu ùuõitvaõa viprasidadi paõida.

Patna 275 [15.15] âsava yathà hrado 'ssa gaübhãro viprasanno anàvilo | evaü dhaümàõi èottàna viprasãdaüti paõóità || Udànavarga 17.11 Udaka yathà hradaþ sugambhãro viprasanno hy anàvilaþ | evaü èrutvà hi saddharmaü viprasãdanti paõóitàþ || *****

Pàëi 83 [6.8] Paõóita sabbattha ve sappurisà vajanti, na kàmakàmà lapayanti santo, sukhena phuññhà atha và dukhena, noccàvacaü paõóità dassayanti. Gàndhàrã 226 [14.3] [Paõida] sarvatra ya sapuruùa vivedi na kamakama lavayadi dhira suheõa phuñha adhava duheõa na ucavaya paõida daèayadi.

Patna 80 [5.16] Attha sabbattha ve sappuruùà bhavanti na kàmakàmà lapayanti santo | sukhena phuññhà uttavà dukhena noccàvacaü sappuruùà karonti || Udànavarga 30.52 Sukha sàpatrapàþ satpuruùà bhavanti na kàmahetor lapayanti santaþ | spÔùñà hi duþkena tathà sukhena noccàvacàþ satpuruùà bhavanti || *****

64

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 84 [6.9] Paõóita na attahetu na parassa hetu, na puttam icche na dhanaü na raññhaü, na iccheyya adhammena samiddhim attano, sa sãlavà paÿÿavà dhammiko siyà. Gàndhàrã 324 [20.3] [øilavaga?] yo natvahedu na parasa hedu pavaõi kamaõi samayarea na ichi a . . samidhi atvaõo so èilava paõidu dhamio sia.

Patna 326 [17.21] âtta nevàttaheto na parassa heto na saggam icche na dhanaü na ràùñaü | necche adhammeõa samÔddhim àttano so èãlavà praüÿavà dhàümiko siyà ||

***** Pàëi 85 [6.10] Paõóita appakà te manussesu ye janà pàragàmino, athàyaü itarà pajà tãram evànudhàvati. Patna 261 [15.1] âsava appakà te manuùyesu ye janà pàragàmino | athàyam itarà prajà tãram evànudhàvati || Udànavarga 29.33 Yuga alpakàs te manuùyeùu ye janàþ pàragàminaþ | atheyam itaràþ prajàs tãram evànudhàvati || ***** Pàëi 86 [6.11] Paõóita ye ca kho sammad akkhàte dhamme dhammànuvattino te janà pàram essanti, maccudheyyaü suduttaraü. Patna 262 [15.2] âsava ye ca kho saümadàkkhàte dhamme dhaümànuvattino | te janà pàraü ehiüti maccudheyaü suduttaraü || Udànavarga 29.34 Yuga ye tarhi samyag àkhyàte dharme dharmànudarèinaþ | te janàþ pàram eùyanti mÔtyudheyasya sarvaèaþ || *****

65

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 87 [6.12] Paõóita kaõhaü dhammaü vippahàya sukkaü bhàvetha paõóito, okà anokaü àgamma viveke yattha dåramaü.

Patna 263 [15.3] âsava kihne dhamme viprahàya èukre bhàvetha paõóità | okà anokam àgaüma viveko yattha dåramaü || Udànavarga 16.14 Prakirõaka kÔùnàü dharmàü viprahàya èuklàü bhàvayata bhikùavaþ | okàd anokam àgamya vivekam anubÔühayet | [tatra càbhirametàryo hitvà kàmàn akiÿcanaþ] || *****

Pàëi 88 [6.13] Paõóita tatràbhiratim iccheyya hitvà kàme akiÿcano, pariyodapeyya attànaü cittaklesehi paõóito.

Patna 264 [15.4] âsava tatthàbhiratim eùàõà hettà kàme akiücanà | pariyodametha àttànaü cittaü kileèehi sabbaèo || Udànavarga 16.14 Prakirõaka [kÔùnàü dharmàü viprahàya èuklàü bhàvayata bhikùavaþ | okàd anokam àgamya vivekam anubÔühayet] | tatra càbhirametàryo hitvà kàmàn akiÿcanaþ || *****

66

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 89 [6.14] Paõóita yesaü sambodhi aïgesu sammà cittaü subhàvitaü, àdànapañinissagge anupàdàya ye ratà, khãõàsavà jutimanto te loke parinibbutà.

Patna 265 [15.5] âsava yassa saübodhiaügehi samaü cittaü subhàvitaü | àttànapañinissagge anupàdàya ye ratà | khãõàsavà jutãmanto te loke parinivvÔtà || Udànavarga 31.39 Citta saübodhyaïgeùu yeùàüs tu samyak cittaü subhàvitam | àdànaü pratiniþsÔjya cànupàdàyam àèritàþ | kùãõàsravà vàntadoùàs te loke parinirvÔtàþ || Paõóitavaggo chaññho.

7. Arahantavagga

Pàëi 90 [7.1] Arahanta gataddhino visokassa vippamuttassa sabbadhi, sabbaganthappahãnassa pariëàho na vijjati. Patna 86 [6.3] øoka gataddhuno vièokassa vipramuttassa sabbahiü | sabbaggrantaprahãõassa paridàhà na vijjati || Udànavarga 29.35 Yuga gatàdhvano vièokasya vipramuktasya tàyinaþ | sarvagranthaprahãõasya paridàgho na vidyate || ***** Pàëi 91 [7.2] Arahanta uyyuÿjanti satãmanto, na nikete ramanti te, haüsà va pallalaü hitvà okam okaü jahanti te. Patna 231 [13.16] øaraõa ujjujjanti satãmanto na nikete ramaüti te | haüsà va pallaraü hettà okam okaü jahaüti te || Udànavarga 17.1 Udaka smÔtimantaþ prayujyante na nikete ramanti te | haüsavat palvalaü hitvà hy okam oghaü jahante te || *****

67

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 92 [7.3] Arahanta yesaü sannicayo natthi, ye pariÿÿàtabhojanà, suÿÿato animitto ca vimokkho yesa' gocaro, àkàse va sakuntànaü gati tesaü durannayà.

Patna 87 [6.4] øoka yesàü sannicayo nàsti ye pariÿàtabhojanà | àkàèe va èakuntànàü padaü tesàü durannayaü || Patna 270 [15.10] âsava [yesà 'savà parikkhãõà àhàre ca anièèità] | èuüÿatà ànimitto ca vimogho yesa gocaro | àkàèe va èakuntànàü padaü tesaü durannayaü | Udànavarga 29.26 Yuga yeùàü saünicayo nàsti ye parijÿàtabhojanàþ | èunyatà cànimittaü ca vivekaè caiva gocaraþ | àkàèaiva èakuntànàü gatis teùàü duranvayà || *****

Pàëi 93 [7.4] Arahanta yassàsavà parikkhãõà àhàre ca anissito, suÿÿato animitto ca vimokkho yassa gocaro, àkàse va sakuntànaü padaü tassa durannayaü

Patna 270 [15.10] âsava yesà 'savà parikkhãõà àhàre ca anièèità | èuüÿatà ànimitto ca vimogho yesa gocaro | àkàèe va èakuntànàü padaü tesaü durannayaü | Udànavarga 29.29 Yuga yeùàü bhavaþ parikùãno hy aparàntaü ca nàèritàþ | èunyatà cànimittaü ca vivekaè caiva gocaraþ | àkàèaiva èakuntànàü padaü teùàü duranvayam || *****

68

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 94 [7.5] Arahanta yassindriyàni samathaü gatàni, assà yathà sàrathinà sudantà, pahãnamànassa anàsavassa, devà pi tassa pihayanti tàdino.

Patna 89 [6.6] øoka yassendriyàõi samathaü gatàni aèèà yathà sàrathinà sudàntà | prahãõamànassa anàsavassa devà pi tassa prihayanti tàyino ||

Udànavarga 19.3 Aèva yasyendriyàõi samatàü gatàni aèvo yathà sàrathinà sudàntaþ | prahãõadoùàya niràsravàya devàpi tasmai spÔhayanti nityam || ***** Pàëi 95 [7.6] Arahanta pañhavisamo no virujjhati, indakhãlåpamo tàdi subbato, rahado va apetakaddamo, saüsàrà na bhavanti tàdino. ***** Pàëi 96 [7.7] Arahanta santaü tassa manaü hoti, santà vàcà ca kamma ca, sammad aÿÿàvimuttassa, upasantassa tàdino. Patna 88 [6.5] øoka èànto tassa mano hoti èàntà vàcà ca kaümu ca | saümadaüÿàvimuttassa upaèàntassa tàyino || Udànavarga 31.45 Citta èàntam asya mano bhavati èàntà vàk kàyakarma ca | samyagàjÿàvimuktasya hy upaèàntasya bhikùuõaþ || *****

69

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 97 [7.8] Arahanta assaddho akataÿÿå ca sandhicchedo ca yo naro, hatàvakàso vantàso sa ve uttamaporiso.

Patna 333 [18.7] Dadantã aèraddho akataüÿå ca saüdhicchedo ca yo naro | hatàvakàèo vàntàèo sa ve uttimaporuùo || Udànavarga 29.23 Yuga aèraddhaè càkÔtajÿaè ca saüdhicchettà ca yo naraþ | hatàvakàèo vàntàèaþ sa vai tåttamapåruùaþ || *****

Pàëi 98 [7.9] Arahanta gàme và yadi vàraÿÿe, ninne và yadi và thale, yattharahanto viharanti taü bhåmiü ràmaõeyyakaü.

Patna 245 [14.7] Khànti aranne yadi và ggràme ninne và yadi và thale | yattha arahanto viharaüti taü bhomaü ràmaõãyakaü || Udànavarga 29.18 Yuga gràme và yadi vàraõye nimne và yadi và sthale | yatràrhanto viharanti te deèà ramaõãyakàþ || *****

Pàëi 99 [7.10] Arahanta ramaõãyàni araÿÿàni, yattha na ramatã jano, vãtaràgà ramissanti, na te kàmagavesino.

Patna 155 [9.19] Tahna ramaõãyaü vatà 'raõõaü yamhiü na ramate jano | vãtaràgàttha raüsanti nàüÿe kàmagaveùiõo || Udànavarga 29.17 Yuga ramaõãyàny araõyàni na càtra ramate janaþ | vãtaràgàtra raüsyante na tu kàmagaveùiõaþ || Arahantavaggo sattamo.

70

A Comparative Edition of the Dhammapada

8. Sahassavagga

Pàëi 100 [8.1] Sahassa sahassam api ce vàcà anatthapadasaühità, ekaü atthapadaü seyyo yaü sutvà upasammati. Gàndhàrã 306 [19.2] [Sahasa] sahasa bi ya vayaõa aõathapadasahida eka vayapada ùevha ya ùutva uvaèamadi. Mahàvastu iii. p. 434 Sahasra sahasram api vàcànàü anarthapadasaühità | ekà arthavatã èreyà yàü èrutvà upaèàmyati || ***** Pàëi 101 [8.2] Sahassa sahassam api ce gàthà anatthapadasaühità, ekaü gàthàpadaü seyyo yaü sutvà upasammati. Gàndhàrã 308 [19.4] [Sahasa] . hasa bi ya gadhaõa aõathapadasahida eka gadhapada ùeho ya ùutva uvaèamadi. Mahàvastu iii. p. 434 Sahasra sahasram api gàthànàm anarthapadasaühità | ekà arthavatã èreyà yàü èrutvà upaèàmyati || ***** Patna 376 [21.1] Sahasra sahasram api ce vàcà anatthapadasàhità | ekaü atthapadaü èreyo yaü èottà upaèàümati || Udànavarga 24.1 Peyàla [yac ca gàthàèataü bhàùed] anarthapadasaühitam | ekam arthapadaü èreyo yac chrutvà hy upaèàmyati ||

71

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 102 [8.3] Sahassa yo ce gàthàsataü bhàse anatthapadasaühità ekaü dhammapadaü seyyo yaü sutvà upasammati. Gàndhàrã 309 [19.5] [Sahasa] yo ja gadhaèada bhaùi aõathapadasahida eka gadhapada ùebha ya ùutva uvaèamadi.

Patna 377 [21.2] Sahasra yo ca gàthàèataü bhàùe anatthapadasàhitaü | ekaü dhamapadaü èreyo yaü èottà upaèàümati || Udànavarga 24.2 Peyàla yac ca gàthàèataü bhàùed adharmapadasaühitam | ekaü dharmapadaü èreyo yac chrutvà hy upaèàmyati || *****

Pàëi 103 [8.4] Sahassa yo sahassaü sahassena saïgàme mànuse jine, ekaÿ ca jeyya attànaü sa ve saïgàmajuttamo. Gàndhàrã 305 [19.1] [Sahasa] yo sahasa sahasaõi saÙami maõuùa jiõi eka ji jiõi atvaõa so ho sagamu utamu. Mahàvastu iii. p. 434 Sahasra yo èatàni sahasràõàü saügràme manujà jaye | yo caikaü jaye àtmànaü sa vai saügràmajit varaþ ||

Patna 378 [21.3] Sahasra yo sahasraü sahasràõàü saüggràme mànuùe jine | ekaü ca paüÿam àttànaü sa ve saüggràmamuttamo || Udànavarga 23.3 âtma yaþ sahasraü sahasràõàü saügràme dviùatàü jayet | yaè càtmànaü jayed ekaü saügràmo durjayaþ sa vai ||

***** Pàëi 104 [8.5] Sahassa attà have jitaü seyyo yà càyaü itarà pajà attadantassa posassa, niccaü saÿÿatacàrino. Patna 319 [17.14] âtta àttà hi bhe varaü dànto yacchàyam itarà prajà | àttadàntassa poùassa sadà saüyyatacàriõo || Udànavarga 23.4 âtma àtmà hy asya jitaþ èreyàü yac ceyam itaràþ prajàþ | àtmadàntasya puruùasya nityaü saüvÔtacàriõaþ || *****

72

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 105 [8.6] Sahassa neva devo na gandhabbo, na màro saha brahmunà, jitaü apajitaü kayirà tathàråpassa jantuno.

Patna 320 [17.15] âtta neva devà na gandhabbà na màro saha brahmuõà | jitaü apajitaü kayirà tattharåpassa jantuno || Udànavarga 23.5 âtma na devà nàpi gandharvà na màro bràhmaõà saha | jitasyàpajitaü kuryus [tathà pràjÿasya bhikùuõaþ] || *****

Pàëi 106 [8.7] Sahassa màse màse sahassena yo yajetha sataü samaü, ekaÿ ca bhàvitattànaü muhuttam api påjaye, sà yeva påjanà seyyo yaÿ ce vassasataü hutaü. Gàndhàrã 310 [19.6] [Sahasa] masamasi sahasiõa yo yaea èadeõa ca [nevi budhi prasadasa kala avedi ùoóaèa.] Gàndhàrã 320 [19.16] [Sahasa] eka ji bhavidatvaõa muhuta viva puya< sameva puyaõa ùevha ya ji vaùaèada hodu. Mahàvastu iii. p. 434 Sahasra yo yajeta sahasràõàü màse màse èataü èataü | na so buddhe prasàdasya kalàm arghati ùoóaèãü ||

Patna 379 [21.4] Sahasra màse màse sahasreõa yo yajeya èataü samà | ekaÿ ca bhàvi<tta>tàttànaü muhuttam api påjaye | sà eva påjanà èreyo yac cha vaèèaèataü hutaü ||

*****

73

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 107 [8.8] Sahassa yo ca vassasataü jantu aggiü paricare vane, ekaÿ ca bhàvitattànaü muhuttam api påjaye, sà yeva påjanà seyyo yaÿ ce vassasataü hutaü. Gàndhàrã 319 [19.15] [Sahasa] ya ja vaùaèada jadu agi pariyara vaõi [kùireõa sapiteleõa divaratra atadrido.] Gàndhàrã 320 [19.16] [Sahasa] eka ji bhavidatvaõa muhuta viva puya< sameva puyaõa ùevha ya ji vaùaèada hodu. Mahàvastu iii. p. 435 Sahasra yo ca varùaèataü jãve agniparicaraü caret | [pannàhàro chavàvàsã karonte vividhaü tapaü] || yo caikaü bhàvitàtmànaü muhårtam api påjayet | sà ekapåjanà èreyo na ca varùaèataü hutaü ||

Patna 380 [21.5] Sahasra yo ca vaèèaèataü jantå aggiü paricare vane | ekaÿ ca bhàvitàttànaü muhuttam api påjaye | sà eva påjanà èreyo yac cha vaèèaèataü hutaü || Udànavarga 24.16 Peyàla yac ca varùaèataü pårõam agniü paricared vane | yac caikaü bhàvitàtmànaü muhårtam api påjayet | sà tasya påjanà èreùñhà na tad varùaèataü hutam ||

***** Pàëi 108 [8.9] Sahassa yaü kiÿci yiññhaü ca hutaü ca loke, saüvaccharaü yajetha puÿÿapekkho, sabbam pi taü na catubhàgam eti, abhivàdanà ujjugatesu seyyo. Gàndhàrã 321 [19.17] [Sahasa] ya keja yañha va hoda va loke savatsara yayadi puÿavekùa sava bi ta na cadubhaku vedi ahivadaõa ujukadeùu ùiho. Patna 381 [21.6] Sahasra yaü kiÿci yaùñaü va hutaü va loke saüvatsaraü yajate puüÿapekhã | sabbaü pi taü na catubbhàgam eti abhivàdanà ujjugatesu èreyo || Udànavarga 24.30 Peyàla yat kiü cid iùñaü ca hutaü ca loke saüvatsaraü yajati puõyaprekùã | sarvaü pi taü na caturbhàgam eti abhivàdanaü tv Ôjjugateùu èreyaþ || *****

74

A Comparative Edition of the Dhammapada

Mahàvastu iii. p. 435 6 Sahasra yat kiücid iùñaü ca hutaü ca loke saüvatsaraü yajati puõyaprekùã | sarvaü pi taü na caturbhàgam eti abhivàdanaü ujjugateùu èreyaü || ***** Pàëi 109 [8.10] Sahassa abhivàdanasãlissa niccaü vaddhàpacàyino, cattàro dhammà vaóóhanti: àyu vaõõo sukhaü balaü. Gàndhàrã 172 [11.11] Suha ahivadaõaèilisa nica vridhavayariõo catvari tasa vardhadi ayo kirta suha bala. ***** Pàëi 110 [8.11] Sahassa yo ca vassasataü jãve dussãlo asamàhito, ekàhaü jãvitaü seyyo sãlavantassa jhàyino. Patna 390 [21.15] Sahasra yo ca vaèèaèataü jãve duèèãlo asamàhito | ekàhaü jãvitaü èreyo èãlavantassa jhàyato || Udànavarga 24.3 Peyàla yac ca varùaèataü jãved duþèãlo hy asamàhitaþ | ekàhaü jãvitaü èreyaþ sadà èãlavataþ èuceþ || Mahàvastu iii. p. 436 Sahasra yo ca varùaèataü jãve duþèãlo asamàhitaþ | ekàhaü jãvitaü èreyaü èãlavantasya dhyàyato || *****

75

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 111 [8.12] Sahassa yo ca vassasataü jãve duppaÿÿo asamàhito, ekàhaü jãvitaü seyyo paÿÿavantassa jhàyino.

Patna 391 [21.16] Sahasra yo ca vaèèaèataü jãve dupraüÿo asamàhito | ekàhaü jãvitaü èreyo praüÿavantassa jhàyato || Udànavarga 24.4 Peyàla yac ca varùaèataü jãved duùprajÿo hy asamàhitaþ | ekàhaü jãvitaü èreyaþ pràjÿasya dhyàyinaþ sadà || *****

Pàëi 112 [8.13] Sahassa yo ca vassasataü jãve kusãto hãnavãriyo, ekàhaü jãvitaü seyyo viriyam àrabhato daëhaü. Gàndhàrã 316 [19.12] [Sahasa] ya ja vaùaèada jivi kusidhu hiõaviyava muhutu jivida ùevha virya arahado drióha. Mahàvastu iii. p. 436 Sahasra yo ca varùaèataü jãve kuèãdo hãnavãryavàn | ekàhaü jãvitaü èreyo vãryam àraübhato dÔóhaü ||

Patna 392 [21.17] Sahasra yo ca vaèèaèataü jãve kusãdo hãnavãriyo | ekàhaü jãvitaü èreyo vãryyam àrabhato dÔóaü || Udànavarga 24.5 Peyàla yac ca varùaèataü jãvet kusãdo hãnavãryavàn | ekàhaü jãvitaü èreyo vãryam àrabhato dÔóham ||

***** Pàëi 113 [8.14] Sahassa yo ca vassasataü jãve apassaü udayabbayaü, ekàhaü jãvitaü seyyo passato udayabbayaü. Gàndhàrã 317 [19.13] [Sahasa] ya ji vaùaèado jivi apaèu udakavaya muhutu jivida ùevha paèado udakavaya. Patna 393 [21.18] Sahasra yo ca vaèèaèataü jãve apaèèaü udayavyayaü | ekàhaü jãvitaü èreyo paèèato udayavyayaü || Udànavarga 24.6 Peyàla yac ca varùaèataü jãved apaèyann udayavyayam | ekàhaü jãvitaü èreyaþ paèyato hy udayavyayam || *****

76

A Comparative Edition of the Dhammapada

Mahàvastu iii. 436 Sahasra yo ca varùaèataü jãve apaèyaü udayavyayam | ekàhaü jãvitaü èreyo paèyato udayavyayaü || ***** Pàëi 114 [8.15] Sahassa yo ca vassasataü jãve apassaü amataü padaü, ekàhaü jãvitaü seyyo passato amataü padaü. Patna 395 [21.20] Sahasra yo ca vaèèasataü jãve apaèèaü amataü padaü | ekà 'haü jãvitaü èreyo paèèato amataü padaü || Udànavarga 24.15 Peyàla yac ca varùaèataü jãved apaèyann amÔtaü padam | ekàhaü jãvitaü èreyaþ paèyato hy amÔtaü padam || Mahàvastu iii. 436 Sahasra yo ca varùaèataü jãve apaèyaü amÔtaü padaü | ekàhaü jãvitaü èreyaü paèyato amçtaü padaü || ***** Pàëi 115 [8.16] Sahassa yo ca vassasataü jãve apassaü dhammam uttamaü, ekàhaü jãvitaü seyyo passato dhammam uttamaü. Gàndhàrã 318 [19.14] [Sahasa] ya ja vaùaèada jivi apaèu dhamu utamu mohotu jivida ùehu paèadu dhamu utamu. Mahàvastu iii. 436 Sahasra yo ca varùaèataü jãve apaèyaü dharmam uttamaü | ekàhaü jãvitaü èreyo paèyato dharmam uttamaü || Sahassavaggo aññhamo. Patna 394 [21.19] Sahasra yo ca vaèèaèataü jãve apaèèaü dhammam uttamaü | ekà 'haü jãvitaü èreyo paèèato dhammam uttamaü || Udànavarga 24.14 Peyàla yac ca varùaèataü jãved apaèyann uttamaü padam | ekàhaü jãvitaü èreyaþ paèyato hy uttamaü padam ||

77

A Comparative Edition of the Dhammapada

9. Pàpavagga

Pàëi 116 [9.1] Pàpa abhittharetha kalyàõe, pàpà cittaü nivàraye, dandhaü hi karoto puÿÿaü pàpasmiü ramatã mano. Patna 96 [7.1] Kalyàõã abhittaretha kallàõe pàpà cittaü nivàraye | daüdhaü hi karato puüÿaü pàpamhi ramate mano || Udànavarga 28.23 Pàpa abhitvareta kalyàõe pàpàc cittaü nivàrayet | dhandhaü hi kurvataþ puõyaü pàpeùu ramate manaþ || ***** Pàëi 117 [9.2] Pàpa pàpaÿ ce puriso kayirà, na taü kayirà punappunaü, na tamhi chandaü kayiràtha, dukkho pàpassa uccayo. Gàndhàrã 207 [13.7] Yamaka pava ja puruùu kuya na õa kuya puõapuõu na tasa chana kuvia dukhu pavasa ayayu. Patna 97 [7.2] Kalyàõã kayira ce puruùo pàpaü na naü kayirà punappuno | na tamhi chandaü kayiràtha dukkho pàpassa saücayo || Udànavarga 28.21 Pàpa kuryàc cet puruùaþ pàpaü nainaü kuryàt punaþ punaþ | na tatra cchandraü kurvãta duþkhaü pàpasya saücayaþ || ***** Pàëi 118 [9.3] Pàpa puÿÿaÿ ce puriso kayirà, kayiràthetaü punappunaü, tamhi chandaü kayiràtha, sukho puÿÿassa uccayo. Gàndhàrã 208 [13.8] Yamaka puÿa ca puruùu kuya kuya yo õa puõapuõu athatha chana korvia sukhu puÿasa ucayu. Patna 98 [7.3] Kalyàõã kayira ce puruùo puüÿaü kayira cenaü punappuno | tamhi eva chandaü kayiràtha sukho puüÿassa saücayo || Udànavarga 28.22 Pàpa kuryàc cet puruùaþ puõyaü kuryàc cainaü punaþ punaþ | tatra cchandraü ca kurvãta sukhaü puõyasya saücayaþ || *****

78

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 119 [9.4] Pàpa pàpo pi passati bhadraü yàva pàpaü na paccati, yadà ca paccati pàpaü atha (pàpo) pàpàni passati.

Patna 102 [7.7] Kalyàõã pàpo pi paèèate bhadraü yàva pàpaü na paccati | yadà tu paccate pàpaü atha pàpo pàpàni paèèati || Udànavarga 28.19 Pàpa pàpo 'pi paèyate bhadraü yàvat pàpaü na pacyate | yadà tu pacyate pàpam atha pàpàni paèyati || *****

Pàëi 120 [9.5] Pàpa bhadro pi passati pàpaü yàva bhadraü na paccati, yadà ca paccati bhadraü atha (bhadro) bhadràni passati.

Patna 103 [7.8] Kalyàõã bhadro pi paèèate pàpaü yàva bhadraü na paccati | yadà tu paccate bhadraü atha bhadro bhadràõi paèèati || Udànavarga 28.20 Pàpa bhadro 'pi paèyate pàpaü yàvad bhadraü na pacyate | yadà tu pacyate bhadram atha bhadràõi paèyati || *****

Pàëi 121 [9.6] Pàpa màppamaÿÿetha pàpassa na maü taü àgamissati. udabindunipàtena udakumbho pi pårati, bàlo pårati pàpassa, thokathokam pi àcinaü. Gàndhàrã 209 [13.9] Yamaka na apu maÿea pavasa "na me ta akamiùadi" udabinunivadeõa udakubho va puyadi puyadi balu paveõa stukastoka bi ayaro.

Patna 193 [11.20] Bàla nàppaü pàpassa maüÿeyà na me taü àgamiùyati | udabindunipàtena udakuübho pi pårati || pårate bàlo pàpassa thokathokaü pi àcinaü | Udànavarga 17.5 Udaka nàlpaü manyeta pàpasya naitaü màm àgamiùyati | udabindunipàtena mahàkumbho 'pi påryate | påryanti bàlàþ pàpair hi stokastokaü kÔtair api || *****

79

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 122 [9.7] Pàpa màppamaÿÿetha puÿÿassa na maü taü àgamissati. udabindunipàtena udakumbho pi pårati, dhãro pårati puÿÿassa, thokathokam pi àcinaü. Gàndhàrã 210 [13.10] Yamaka na apu maÿea puÿasa na me ta akamiùadi udabinunivadeõa udakubho va puyadi puyadi dhiru puÿeõa stokastuka bi ayaru.

Patna 194 [11.21] Bàla nàppaü puüÿassa manyeyà na me taü àgamiùyati || udabindunipàtena udakumbho pi pårati | pårate praüÿo puüÿassa thokathokaü pi àcinaü || Udànavarga 17.6 Udaka nàlpaü manyeta puõyasya naitaü màm àgamiùyati | udabindunipàtena mahàkumbho 'pi påryate | påryanti dhãràþ puõyair hi stokastokaü kÔtair api || *****

Pàëi 123 [9.8] Pàpa vàõijo va bhayaü maggaü appasattho mahaddhano, visaü jãvitukàmo va, pàpàni parivajjaye.

Patna 116 [7.21] Kalyàõã vàõijo va bhayaü màggaü appasàttho mahaddhano | viùaü jãvitukàmo va pàpàni parivajjaye || Udànavarga 28.14 Pàpa vaõig và sabhayaü màrgam alpaèàstro mahàdhano | viùaü jãvitakàmo và pàpàni parivarjayet || *****

Pàëi 124 [9.9] Pàpa pàõimhi ce vaõo nàssa hareyya pàõinà visaü, nàbbaõaü visam anveti, natthi pàpaü akubbato.

Patna 106 [7.11] Kalyàõã pàõimhi ce vraõo nà 'ssa dhàreyà pàõinà viùaü | nàvraõe viùam anneti nàsti pàpaü akurvvato || Udànavarga 28.15 Pàpa pàõau càsya vraõo na syàd dhàrayet pàõinà viùam | nàvraõe kràmati viùaü nàsti pàpam akurvataþ || *****

80

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 125 [9.10] Pàpa yo appaduññhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaïgaõassa, tam eva bàlaü pacceti pàpaü sukhumo rajo pañivàtaü va khitto.

Patna 115 [7.20] Kalyàõã yo apraduùñassa naro praduùyati èuddhassa poùassa anaügaõassa | tam eva bàlaü pracceti pàpaü sukhumo rajo pañivàtaü va khitto || Udànavarga 28.9 Pàpa yo hy apraduùñasya narasya duùyate èuddhasya nityaü vigatàïgaõasya | tam eva bàlaü pratiyàti pàpaü kùiptaü rajaþ prativàtaü yathaiva || *****

Pàëi 126 [9.11] Pàpa gabbham ekepapajjanti nirayaü pàpakammino, saggaü sugatino yanti parinibbanti anàsavà.

Patna 274 [15.14] âsava gabbham eke okraümanti nirayaü pàpakaümuõo | saggaü sugatino yànti parinivvànti anàsavà || *****

Pàëi 127 [9.12] Pàpa na antalikkhe, na samuddamajjhe, na pabbatànaü vivaraü pavissa, na vijjatã so jagatippadeso yatthaññhito mucceyya pàpakammà. Udànavarga 9.5 Karma naivàntarãkùe na samudramadhye na parvatànàü vivaraü pravièya | na vidyate 'sau pÔthivãpradeèo yatra sthitaü na prasaheta karma || Divyàvadàna p. 561 naivàntarãkùe na samudramadhye na parvatànàü vivaraü pravièya | na vidyate sa pÔthivãpradeèo yatra sthitaü na prasaheta karma || *****

81

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 128 [9.13] Pàpa na antalikkhe, na samuddamajjhe, na pabbatànaü vivaraü pavissa, na vijjatã so jagatippadeso yatthaññhitaü nappasahetha maccu. Udànavarga 1.25 Anitya naivàntarãkùe na samudramadhye na parvatànàü vivaraü pravièya | na vidyate 'sau pÔthivãpradeèo yatra sthitaü na prasaheta mÔtyuþ || Pàpavaggo navamo.

10. Daõóavagga

Pàëi 129 [10.1] Daõóa sabbe tasanti daõóassa, sabbe bhàyanti maccuno, attànaü upamaü katvà, na haneyya na ghàtaye. Patna 202 [12.8] Daõóa sabbe trasanti daõóànàü [sabbesaü jãvitaü priyaü] | àttànaü upamaü kattà neva haüyyà na ghàtaye || Udànavarga 5.19 Priya sarve daõóasya bibhyanti [sarveùàü jãvitaü priyam] | àtmànam upamàü kÔtvà naiva hanyàn na ghàtayet || ***** Pàëi 130 [10.2] Daõóa sabbe tasanti daõóassa, sabbesaü jãvitaü piyaü, attànaü upamaü katvà, na haneyya na ghàtaye. Patna 202 [12.8] Daõóa sabbe trasanti daõóànàü sabbesaü jãvitaü priyaü | àttànaü upamaü kattà neva haüyyà na ghàtaye || Udànavarga 5.19 Priya sarve daõóasya bibhyanti sarveùàü jãvitaü priyam | àtmànam upamàü kÔtvà naiva hanyàn na ghàtayet || *****

82

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 131 [10.3] Daõóa sukhakàmàni bhåtàni yo daõóena vihiüsati, attano sukham esàno pecca so na labhate sukhaü.

Patna 203 [12.9] Daõóa sukhakàmàni bhåtàni yo daõóena vihiüsati | àttano sukham eùàõo precca so na labhate sukhaü || Udànavarga 30.3 Sukha sukhakàmàni bhåtàni yo daõóena vihiüsati | àtmanaþ sukham eùàõaþ sa vai na labhate sukham || *****

Pàëi 132 [10.4] Daõóa sukhakàmàni bhåtàni yo daõóena na hiüsati, attano sukham esàno pecca so labhate sukhaü.

Patna 204 [12.10] Daõóa sukhakàmàni bhåtàni yo daõóena na vihiüsati | àttano sukham eùàõo precca so labhate sukhaü || Udànavarga 30.4 Sukha sukhakàmàni bhåtàni yo daõóena na hiüsati | àtmanaþ sukham eùànaþ sa pretya labhate sukham || *****

Pàëi 133 [10.5] Daõóa màvoca pharusaü kaÿci, vuttà pañivadeyyu' taü, dukkhà hi sàrambhakathà, pañidaõóà phuseyyu' taü.

Patna 197 [12.3] Daõóa mà vade paruùaü kaüci vuttà pañivadeyu taü | dukkhà hi sàrambhakathà pañidaõóà phuseyu taü || Udànavarga 26.3 Nirvàõa mà kaü cit paruùaü bråthaþ proktàþ prativadanti tam | duþkhà hi saürambhakathàþ pratidaõóaü spÔèanti hi || *****

83

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 134 [10.6] Daõóa sace neresi attànaü, kaüso upahato yathà, esa pattosi nibbànaü, sàrambho te na vijjati.

Patna 198 [12.4] Daõóa sace iresi àttànaü kaüso upahato r iva | [jàtimaraõasaüsàraü ciraü praccanubhohisi] || Patna 199 12.5] Daõóa [na ce iresi àttànaü kaüso anupahato r iva] | esa pràtto si nibbàõaü sàrambhà te na vijjati || Udànavarga 26.5 Nirvàõa na tv ãrayasi hàtmànaü kaüsir nopahatà yathà | eùa pràpto 'si nirvàõaü saürambhas te na vidyate || *****

Pàëi 135 [10.7] Daõóa yathà daõóena gopàlo gàvo pàceti gocaraü, evaü jarà ca maccu ca àyuü pàcenti pàõinaü.

Patna 200 [12.6] Daõóa yathà daõóena gopàlo gàvo pràjeti gocaraü | evaü jarà ca maccå ca [pràõinàü adhivattati] ||

Udànavarga 1.17 Anitya yathà daõóena gopàlo gàþ pràpayati gocaram | evaü rogair jaràmÔtyuþ àyuþ pràpayate nÔõàm || ***** Pàëi 136 [10.8] Daõóa atha pàpàni kammàni karaü bàlo na bujjhati, sehi kammehi dummedho aggidaóóho va tappati. Udànavarga 9.12 Karma sa cet pàpàni karmàõi kurvaü bàlo na budhyate | karmabhiþ svais tu durmedhà hy agnidagdhaiva tapyate ||

84

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 137 [10.9] Daõóa yo daõóena adaõóesu appaduññhesu dussati dasannam aÿÿataraü ñhànaü khippam eva nigacchati: Udànavarga 28.26 Pàpa adaõóeùu hi daõóena yo 'praduùñeùu duùyate | daèànàm anyatamaü sthànaü kùipram eva nigacchati || ***** Pàëi 138 [10.10] Daõóa vedanaü pharusaü jàniü, sarãrassa ca bhedanaü, garukaü và pi àbàdhaü, cittakkhepaü va pàpuõe,

Udànavarga 28.28 Pàpa vedanàü kañukàü vàpi èarãrasya ca bhedanam | àbàdhaü vàpi paruùaü cittakùepam athàpi và || ***** Pàëi 139 [10.11] Daõóa ràjato và upasaggaü, abbhakkhànaü va dàruõaü, parikkhayaü va ÿàtãnaü, bhogànaü va pabhaïguraü. Udànavarga 28.27 Pàpa ÿàtãnàü và vinàbhàvaü bhogànàü và parikùayam | ràjato hy upasargaü vàpy abhyàkhyànaü ca dàruõam || *****

85

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 140 [10.12] Daõóa atha vàssa agàràni, aggi óahati pàvako. kàyassa bhedà duppaÿÿo nirayaü so upapajjati. Gàndhàrã 211 [13.11] Yamaka [kayakamu vayikamu maõokama ca pavaka] aseva<ti drupaÿu niraeùu vavajadi. Udànavarga 28.29 Pàpa atha vàsyàpy agàràõi hy agnir dahati sarvathà | bhedàt kàyasya càpràjÿo [daèamàü durgatiü vrajet] || ***** Pàëi 141 [10.13] Daõóa na naggacariyà na jañà na païkà, nànàsakà thaõóilasàyikà và, ràjo ca jallaü ukkuñikappadhànaü, sodhenti maccaü avitiõõakaïkhaü. Patna 195 [12.1] Daõóa na naggacariyà na jañà na paüko nànàèanaü tthaõóãlaèàyikà và | rajocelaü ukkuñukapradhànaü èodhenti màccaü avitiõõakaüchaü || Udànavarga 33.1 Bràhmaõa na nagnacaryà na jañà na païkà no 'nàèanaü sthaõóilaèàyikà và | na rajomalaü notkuñukaprahàõaü èodheta martyaü hy avitãrõakàïkùam || Mahàvastu iii. 412 na muõóabhàvo na jañà na paüko nànàsanaü thaõóilaèàyikà và | rajojalaü votkuñukaprahàõaü [duþkhapramokùaü na hi tena bhoti] || Divyàvadàna p. 339 also Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.iv.40) na nagnacaryà na jañà na païko nànàèanaü sthaõóilaèàyikà và | na rajomalaü notkuñukaprahànaü vièodhayen moham avièãrõakàïkùam ||

*****

86

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 142 [10.14] Daõóa alaïkato ce pi samaü careyya, santo danto niyato brahmacàrã, sabbesu bhåtesu nidhàya daõóaü, so bràhmaõo so samaõo sa bhikkhu. Gàndhàrã 80 [2.30] Bhikhu alagido ya vi carea dhamu dadu èadu saÿadu brammayari saveùu bhudeùu niha< daõa so bramaõo so ùamaõo so bhikhu. Mahàvastu iii. 412 alaükçto vàpi caretha dharmaü èànto dànto niyato brahmacàrã | sarvehi bhåtehi nivàrya daõóaü so bràhmaõo so èramaõo sa bhikùuþ ||

Patna 196 [12.2] Daõóa alaükato càpi samaü careyà dànto èànto niyato dhammacàrã | sabbesu pràõesu nidhàya daõóaü so bràhmaõo so èamaõo sa bhikkhå || Udànavarga 33.2 Bràhmaõa alaükÔtaè càpi careta dharmaü kùànto dàõño niyato brahmacàrã | sarveùu bhåteùu nidhàya daõóaü sa brahmaõaþ sa èramaõaþ sa bhikùuþ || Divyàvadàna p. 339 also Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.iv.40 41) alaükçtaè càpi càreta dharmaü dàntendriyaþ èàntaþ saüyato brahmacàri | sarveùu bhåteùu nidhàya daõóaü sa bràhmaõaþ sa èramaõaþ sa bhikùuþ || *****

Pàëi 143 [10.15] Daõóa hirãnisedho puriso koci lokasmi' vijjati, yo nindaü appabodhati asso bhadro kasàm iva. Udànavarga 19.5 Aèva hrãniùevã hi puruùaþ [pràjÿo yaþ susamàhitaþ | sarvapàpaü jahàty eùa] bhadràèvo hi kaèàm iva || *****

87

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 144 [10.16] Daõóa asso yathà bhadro kasàniviññho àtàpino saüvegino bhavàtha. saddhàya sãlena ca vãriyena ca, samàdhinà dhammavinicchayena ca, sampannavijjàcaraõà patissatà, pahassatha dukkham idaü anappakaü.

Patna 329 [18.3] Dadantã aèèo va bhadro kaùàya puññho àtàpino saviügaõo caràõo | èraddhàya sãlena ca vãriyeõa ca samàdhinà dhammavipaèèanàya ca | [te khàntisoracchasamàdhisaüñhità èutassa praüÿàya ca sàram ajjhagå] || Udànavarga 19.2 Aèva bhadro yathàèvaþ kaèayàbhitàóita hy àtàpinaþ saüvijitàè careta | èràddhas tathà èãlaguõair upetaþ samàhito dharmaviniècayajÿaþ | saüpannavidyàcaraõaþ pratismÔtas [tàyã sa sarvaü prajahàti duþkham] ||

***** Pàëi 145 [10.17] Daõóa udakaü hi nayanti nettikà, usukàrà namayanti tejanaü, dàruü namayanti tacchakà, attànaü damayanti subbatà. Udànavarga 17.10 Udaka udakena nijanti nejakà iùukàrà namayanti tejasà | dàruü namayanti takùakà hy àtmànaü damayanti paõóitàþ || Daõóavaggo dasamo.

88

A Comparative Edition of the Dhammapada

11. Jaràvagga

Pàëi 146 [11.1] Jarà ko nu hàso kim ànando niccaü pajjalite sati. andhakàrena onaddhà padãpaü na gavesatha. Patna 233 [13.18] øaraõa kin nu hàèo kim ànando niccaü prajjalite sati | andhakàramhi prakkhittà pradãpaü na gaveùatha ||

Gàndhàrã 143 [10.?] Jara ko nu harùo kim aõano tava pajvalide sado anakarasma pakùiti pra . . . . . . Mahàvastu iii. p. 376 [kà nu krãóà kà nu ratã] evaü prajvalite sadà | andhakàrasmiü prakùiptà pradãpaü na gaveùatha || ko nu harùo ko nu ànando evaü prajvalite sadà | andhakàrasmiü prakùiptà [àlokaü na prakàèatha] ||

Udànavarga 1.4 Anitya ko nu harùaþ ka ànanda evaü prajvalite sati | andhakàraü praviùñàþ stha pradãpaü na gaveùatha ||

***** Pàëi 147 [11.2] Jarà passa cittakataü bimbaü arukàyaü samussitaü àturaü bahusaïkappaü yassa natthi dhuvaü ñhiti. Udànavarga 27.20 Paèya paèya citrakÔtaü bimbam arukaü kàyasaüjÿitam | àturaü moùasaükalpaü yasya nàsti dhruvasthitiþ || *****

89

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 148 [11.3] Jarà parijiõõam idaü råpaü roganióóhaü pabhaïguraü, bhijjati påtisandeho maraõantaü hi jãvitaü. Gàndhàrã 142 [10.?] Jara parijiõam ida ruvu roaneóa pravhaguõo bhetsidi pudi . . . .........

Patna 259 [14.21] Khànti parijinnam idaü råpaü roganãóaü prabhaüguraü | bhijjãhiti<ti> påtisaüdeho maraõàttaü hi jãvitaü || Udànavarga 1.34 Anitya parijãrõam idaü råpaü roganãóaü prabhaïguram | bhetsyate påty asaüdehaü maraõàntaü hi jãvitam || *****

Pàëi 149 [11.4] Jarà yànimàni apatthàni alàpåneva sàrade, kàpotakàni aññhãni tàni disvàna kà rati. Gàndhàrã 154 [10.?] Jara yaõimaõi avathaõi ala^õi ba èarada [èaghavarõaõi èiùaõi] taõi diùpaõi ka radi. Gàndhàrã 155 [10.?] Jara [yaõimaõi pravhaguõi vikùitaõi dièo dièa] kavodakaõi aÂhiõi taõi diùpaõi ka radi. Divyàvadàna p. 561 yànãmànyapaviddhàni [vikùiptàni dièo daèa] | kapotavarõànyasthãni tàni dÔùñveha kà ratiþ || ***** Udànavarga 1.5 Anitya yànãmàny apaviddhàni [vikùiptàni dièo dièam] | kàpotavarõàny asthãni tàni dÔùñveha kà ratiþ ||

90

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 150 [11.5] Jarà aññhãnaü nagaraü kataü maüsalohitalepanaü, yattha jarà ca maccu ca màno makkho ca ohito. Gàndhàrã 284 [17.11] [Kodha] nakara aÂhipakara matsalohidalevaõa yatra rako ya doùo ya maõo makùo samokadu. Udànavarga 16.23 Prakirõaka nagaraü hy asthipràkàraü màüsaèoõitalepanam | yatra ràgaè ca dveùaè ca màno mrakùaè ca bàdhyate || ***** Pàëi 151 [11.6] Jarà jãranti ve ràjarathà sucittà, atho sarãram pi jaraü upeti. sataÿ ca dhammo na jaraü upeti, santo have sabbhi pavedayanti. Gàndhàrã 160 [10.?] Jara jiyadi hi rayaradha sucitra adha èarira bi jara uvedi sada du dharma na jara uvedi sado hi ùa sabhi praverayadi. Udànavarga 1.28 Anitya jãryanti vai ràjarathàþ sucitrà hy atho èarãram api jaràm upaiti | satàü tu dharmo na jaràm upaiti santo hi taü satsu nivedayanti || ***** Pàëi 152 [11.7] Jarà appassutàyaü puriso balivaddo va jãrati, maüsàni tassa vaóóhanti, paÿÿà tassa na vaóóhati. Patna 209 [12.15] Daõóa appaèèuto ayaü puruùo balivaddo va jjãrati | màüsàni tassa vaddhanti praüÿà tassa na vaddhati || ***** Pàëi 153 [11.8] Jarà anekajàtisaüsàraü sandhàvissaü anibbisaü gahakàrakaü gavesanto: dukkhà jàti punappunaü. Udànavarga 31.6 Citta anekaü jàtisaüsàraü saüdhàvitvà punaþ punaþ | gÔhakàrakaiùamàõas tvaü duþkhà jàtiþ punah punaþ ||

91

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 154 [11.9] Jarà gahakàraka diññhosi! puna gehaü na kàhasi: sabbà te phàsukà bhaggà, gahakåñaü visaïkhitaü, visaïkhàragataü cittaü, taõhànaü khayam ajjhagà. Udànavarga 31.7 Citta gÔhakàraka dÔùño 'si na punar gehaü kariùyasi | sarve te pàrèukà bhagnà gÔhakåñaü visaüskÔtam | visaüskàragate citte ihaiva kùayam adhyagàþ || ***** Pàëi 155 [11.10] Jarà acaritvà brahmacariyaü aladdhà yobbane dhanaü jiõõakoÿcà va jhàyanti khãõamacche va pallale. Patna 229 [13.14] øaraõa acarittà brahmaceraü aladdhà yovvane dhanaü | jinnakroücà va jhàyaüti jhãnamacche va pallare || Udànavarga 17.3 Udaka acaritvà brahmacaryam alabdhvà yauvane dhanam | jãrõakrauÿcaiva dhyàyante 'lpamatsya iva palvale || ***** Pàëi 156 [11.11] Jarà acaritvà brahmacariyaü aladdhà yobbane dhanaü senti càpàtikhittà va puràõàni anutthunaü. Gàndhàri 139b Jara ........ ........ ........ poraõaõi aõusvaru. Patna 230 [13.15] øaraõa acarittà brahmaceraü aladdhà yovvane dhanaü | èenti càpàdhikinno và poràõàni a 'nutthunaü || Udànavarga 17.4 Udaka acaritvà brahmacaryam alabdhvà yauvane dhanam | èenti càpàtikãrõà và pauràõàny anucintitàþ || Jaràvaggo ekàdasamo.

92

A Comparative Edition of the Dhammapada

12. Attavagga

Pàëi 157 [12.1] Atta attànaÿ ce piyaü jaÿÿà rakkheyya naü surakkhitaü tiõõam aÿÿataraü yàmaü pañijaggeyya paõóito. Patna 312 [17.7] âtta àttànaÿ ce priyaü ÿàyyà, rakkheyà naü surakkhitaü; ttiõõam aÿÿataraü yàmànaü pañijàggreya paõóito.

Udànavarga 5.15 Priya àtmànaü cet priyaü vidyàd rakùed enaü surakùitam | [yathà pratyantanagaraü gambhãraparikhaü dÔóham] | trayàõàm anyatamaü yàmaü pratijàgreta paõóitaþ || ***** Pàëi 158 [12.2] Atta attànam eva pañhamaü patiråpe nivesaye, athaÿÿam anusàseyya na kilisseyya paõóito. Gàndhàrã 227 [14.4] [Paõida] atmaõam eva pradhamu pradiruvi niveèa< tadaÿi aõuèaèea na kilièea paõidu. Patna 317 [17.12] âtta àttànaü ce priyaü ÿàyyà rakkheyà naü surakkhitaü | ttiõõam aÿataraü yàmànaü pañijàggreya paõóito || Udànavarga 23.7 âtma àtmànam eva prathamaü pratiråpe niveèayet | tato 'nyam anuèàsãta na klièyeta hi paõóitaþ || ***** Pàëi 159 [12.3] Atta attànaÿ ce tathà kayirà yathaÿÿam anusàsati, sudanto vata dametha, attà hi kira duddamo. Patna 318 [17.13] âtta àttanà ye tathà kayirà yathàüÿam anuèàsaye | adànto vata dameyà àttà hi kira duddamo || Udànavarga 23.8 âtma àtmànaü hi tathà kuryàc chàsãtànyaü yathà svayam | sudànto bata me nityam àtmà sa hi sudurdamaþ || *****

93

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 160 [12.4] Atta attà hi attano nàtho ko hi nàtho paro siyà. attanà va sudantena nàthaü labhati dullabhaü.

Patna 321 [17.16] âtta àttà hi àttano nàtho ko hi nàtho paro siyà | àttanà hi sucinnena nàthaü labhati dullabhaü || Udànavarga 23.11 âtma àtmà tv ihàtmano nàthaþ ko nu nàthaþ paro bhavet | àtmanà hi sudàntena nàthaü labhati paõóitaþ || *****

Pàëi 161 [12.5] Atta attanà va kataü pàpaü attajaü attasambhavaü, abhimatthati dummedhaü vajiraü vasmamayaü maõiü.

Patna 307 [17.2] âtta àttanà hi kataü pàpaü àttajaü àttasaübhavaü | anumaüdhati dummedhaü vayiraü và ahmamayaü maõiü || Udànavarga 28.12 Pàpa [aèuddhabuddhiü pratyàtmaü nànyo hy anyaü vièodhayet] | abhimathnàti taü pàpaü vajram aèmamaõiü yathà || *****

Pàëi 162 [12.6] Atta yassa accantadussãlyaü màluvà sàlamivotataü karoti so tathattànaü yathà naü icchatã diso. Gàndhàrã 330 [20.9] [øilavaga?] yasa acadadruèilia malua va vilada vaõi kuya so tadha atvaõa yadha õa viùamu ichadi.

Patna 306 [17.1] âtta yassa accantadoèèillaü malutà sàlam ivo 'tatà | karoti so tathàttànaü yathà naü biùam icchati || Udànavarga 11.10 øramaõa yo 'sàv atyantaduþèãlaþ sàlavàü màlutà yathà | karoty asau tathàñmànaü yathainaü dviùa d icchati || *****

94

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 163 [12.7] Atta sukaràni asàdhåni attano ahitàni ca, yaü ve hitaÿ ca sàdhuÿ ca taü ve paramadukkaraü. Gàndhàrã 264 [16.6] [Prakiõakavaga?] sukaraõi asadhuõi atvaõo ahidaõa yi ya du hida ji sadhu ji ta gu paramadrukara.

Patna 167 [10.11] Mala sukaràõi asàdhåni àttano ahitàni ca | yaü ve hitaü ca sàdhuÿ ca taü ve paramadukkaraü || Udànavarga 28.16 Pàpa sukaràõi hy asàdhåni svàtmano hy ahitàni ca | yad vai hitaü ca pathyaü ca tad vai paramaduùkaram ||

***** Pàëi 164 [12.8] Atta yo sàsanaü arahataü ariyànaü dhammajãvinaü, pañikkosati dummedho diññhiü nissàya pàpikaü, phalàni kaññhakasseva attaghaÿÿàya phallati. Gàndhàrã 258 [15.16] [Bahoùuda] ye èaèaõa arahadu ariaõa dhamajiviõo paóikoèadi drumedho diñhi niùa< pavia phalaõi kaóakaseva atvakaÿa< phaladi. Patna 315 [17.10] âtta yo èàsanaü arahatàü ayiràõàü dhammajãvinàü | pañikroèati dummedho dÔùñiü nièèaya pàpikàü | phalàni kaõñakasseva àttaghannàya phallati || Udànavarga 8.7 Vàca yaþ èàsanaü hy arhatàm àryàõàü dharmajãvinàm | pratikroèati durmedhà dÔùñiü niþèritya pàpikàm | phalaü kaõñakaveõur và phalaty àtmavadhàya saþ || *****

95

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 165 [12.9] Atta attanà va kataü pàpaü, attanà saïkilissati, attanà akataü pàpaü, attanà va visujjhati, suddhã asuddhã paccattaü, nàÿÿo aÿÿaü visodhaye.

Patna 308 [17.3] âtta àttanà hi kataü pàpaü àttanà saükilièèati | àttanà akataü pàpaü àttanà ye vièujjhati | èoddhã aèoddhã praccattaü nàüÿo aüÿaü vièodhaye || Udànavarga 28.11 Pàpa àtmanà hi kÔte pàpe tv àtmanà klièyate sadà | àtmanà tv akÔte pàpe hy àtmanaiva vièudhyate || Udànavarga 28.12 Pàpa aèuddhabuddhiü pratyàtmaü nànyo hy anyaü vièodhayet | [abhimathnàti taü pàpaü vajram aèmamaõiü yathà] || *****

Pàëi 166 [12.10] Atta attadatthaü paratthena bahunà pi na hàpaye, attadattham abhiÿÿàya sadatthapasuto siyà. Gàndhàrã 265 [16.7] [Prakiõakavaga?] apaõatha paratheõa na kudayiõo hava< atvatha paramu ÿatva svakathaparamu sia.

Patna 325 [17.20] âtta àttadàtthaü paràtthena bahunà pi na hàpaye | àttadàtthaü paraü ÿàttà sadàtthaparamo siyà || Udànavarga 23.10 âtma àtmano 'rthaü paràrthena bahunàpi na hàpayet | àtmàrthaü paramaü jÿàtvà svakàrthaparamo bhavet ||

Attavaggo dvàdasamo.

96

A Comparative Edition of the Dhammapada

13. Lokavagga

Pàëi 167 [13.1] Loka hãnaü dhammaü na seveyya, pamàdena na saüvase, micchàdiññhiü na seveyya, na siyà lokavaóóhano. Gàndhàrã 121 [7.12] Apramadu hiõa dharma na sevea pramadeõa na savasi michadiñhi na royea na sia lokavaóhaõo. Patna 31 [2.18] Apramàda hãnaü dhammaü na seveyà pramàdena na samvase | micchadÔùñiü na seveyà na siyà lokavaddhano || Udànavarga 4.8 Apramàda hãnàü dharmàü na seveta pramàdena na saüvaset | mithyàdÔùñiü na roceta na bhavel lokavardhanaþ || ***** Pàëi 168 [13.2] Loka uttiññhe nappamajjeyya, dhammaü sucaritaü care, dhammacàrã sukhaü seti asmiü loke paramhi ca. Gàndhàrã 110 [7.1] Apramadu udiñha na pramajea dhamu sucarida cari dhamacari suhu èeadi asvi loki parasa yi. Patna 27 [2.14] Apramàda uññheyà na pramajjeyà dhammaü sucaritaü care | dhammacàrã . . . . . èeti aèèiü loke paramhi ca || Udànavarga 4.35 Apramàda uttiùñhen na pramàdyeta dharmaü sucaritaü caret | dharmacàrã sukhaü èete hy asmiü loke paratra ca || ***** Pàëi 169 [13.3] Loka dhammaü care sucaritaü, na naü duccaritaü care, dhammacàrã sukhaü seti asmiü loke paramhi ca. Gàndhàrã 328 [20.7] [øilavaga?] dhamu cari sucarida . . . . . drucarida cari dhamayari suha èedi asvi loki parasa yi. Patna 224 [13.9] øaraõa dhaümaü care sucaritaü na naü duccaritaü care | dhammacàrã sukhaü èeti assiü loke paramhi ca || Udànavarga 30.5 Sukha dharmaü caret sucaritaü nainaü duècaritaü caret | dharmacàrã sukhaü èete hy asmiü loke paratra ca || Avadànaèataka 1 p. 220 dharmaü caret sucaritaü nainaü duècaritaü caret | dharmacàrã sukhaü èete asmi´lloke paratra ca ||

97

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 170 [13.4] Loka yathà bubbulakaü passe, yathà passe marãcikaü, evaü lokaü avekkhantaü maccuràjà na passati.

Patna 258 [14.20] Khànti yathà bubbudakaü paèèe yathà paèèe marãcikaü | evaü lokaü avecchànam maccuràjà na paèèati || Udànavarga 27.15 Paèya yathà budbudikàü paèyed yathà paèyen marãcikàm | evaü lokam avekùaü vai mÔtyuràjaü na paèyati || *****

Pàëi 171 [13.5] Loka etha passathimaü lokaü cittaü ràjarathåpamaü yattha bàlà visãdanti, natthi saïgo vijànataü. Udànavarga 27.17 Paèya [paèyatemaü sadà kàyaü] citraü ràjarathopamam | yatra bàlàþ pramuhyante saïgo nàsti prajànatàm || ***** Pàëi 172 [13.6] Loka yo ca pubbe pamajjitvà pacchà so nappamajjati, somaü lokaü pabhàseti abbhà mutto va candimà. Gàndhàrã 122 [7.13] Apramadu yo du puvi pramajeti pacha su na pramajadi so ida loku ohasedi abha muto va suriu. Patna 20 [2.7] Apramàda pårvve càpi pramajjittà yo pacchà na pramajjati | so imaü lokaü prabhàseti abhramutto va candramà || Udànavarga 16.5 Prakirõaka yas tu pårvaü pramàdyeha paècàd vai na pramàdyate | sa imaü bhàsate lokam abhramuktaiva candramàþ || *****

98

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 173 [13.7] Loka yassa pàpaü kataü kammaü kusalena pithãyati, somaü lokaü pabhàseti abbhà mutto va candimà. Udànavarga 16.9 Prakirõaka yasya pàpakÔtaü karma kuèalena pithãyate | sa imaü bhàsate lokam abhramuktaiva candramàþ || ***** Pàëi 174 [13.8] Loka andhabhåto ayaü loko, tanukettha vipassati, sakunto jàlamutto va appo saggàya gacchati. Udànavarga 27.5 Paèya andhabhåto hy ayaü lokas tanuko 'tra vipaèyakaþ | èakunto jàlamuktaiva hy alpaü svargeùu modate || ***** Pàëi 175 [13.9] Loka haüsàdiccapathe yanti, àkàse yanti iddhiyà, nãyanti dhãrà lokamhà jetvà màraü savàhanaü. Patna 232 [13.17] øaraõa haüsà va àdiccapathe vehàyasaü yànti iddhiyà | niyyàüti dhãrà lokamhi [màrasenaü pramaddiya] || Udànavarga 17.2 Udaka haüsàdityapathe yànti àkàèe jãvitendriyàþ | niryànti dhãrà lokàn [màrasainyaü pramathya te] || *****

99

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 176 [13.10] Loka ekaü dhammaü atãtassa musàvàdissa jantuno vitiõõaparalokassa natthi pàpaü akàriyaü.

Patna 297 [16.20] Vàcà ekadhaümam atãtassa muùàvàdissa jaütuno | vitinnaparalokassa nàsti pàpaü akàriyaü || Udànavarga 9.1 Karma ekadharmam atãtasya mÔùàvàdasya jantunaþ | vitãrõaparalokasya nàkàryaü pàpam asti yat || *****

Pàëi 177 [13.11] Loka na ve kadariyà devalokaü vajanti, bàlà have nappasaüsanti dànaü, dhãro ca dànaü anumodamàno, teneva so hoti sukhã parattha.

Patna 293 [16.16] Vàcà na ve kadàryyà devalokaü vrajanti bàlà hi bhe (te) na praèaüsanti dànaü | dhãro tu dànaü anumodamàno [teneva so devalokaü pareti] || Udànavarga 10.2 øraddhà na vai kadaryà devalokaü vrajanti bàlà hi te na praèaüsanti dànam | èràddhas tu dànaü hy anumodamàno 'py evaü hy asau bhavati sukhã paratra || *****

Pàëi 178 [13.12] Loka pathavyà ekarajjena saggassa gamanena và sabbalokàdhipaccena sotàpattiphalaü varaü.

Patna 338 [18.12] Dadantã [manuùyapañilàbhena] saggànàü gamanena ca | pÔthivyàm ekaràjjena sotàpattiphalaü varaü || Lokavaggo terasamo.

100

A Comparative Edition of the Dhammapada

14. Buddhavagga

Pàëi 179 [14.1] Buddha yassa jitaü nàvajãyati, jitaü assa no yàti koci loke, tam buddham anantagocaraü apadaü kena padena nessatha. Patna 276 [15.16] âsava yassa jitaü nà 'ppajjãyati jitam assà na upeti antako | taü buddham anomanikramaü apadaü kena padena nehisi || Udànavarga 29.52 Yuga yasya jitaü nopajãyate jitam anveti na kaü cid eva loke | taü buddham anantagocaraü hy apadaü kena padena neùyasi || Mahàvastu iii. p. 91 yasya jitaü nàtha jãvati jitam asya na jinàti antako | taü buddham anantagocaraü apadaü kena padena neùyatha || ***** Pàëi 180 [14.2] Buddha yassa jàlinã visattikà, taõhà natthi kuhiÿci netave, tam buddham anantagocaraü apadaü kena padena nessatha. Patna 277 [15.17] âsava yassa jàlinã visattikà tahnà nàsti kahiü ci netaye | taü buddham anantagocaraü apadaü kena padena nehisi || Udànavarga 29.53 Yuga yasya jàlinã viùaktikà tÔùõà nàsti hi lokanàyinã | taü buddham anantagocaraü hy apadaü kena padena neùyasi || Mahàvastu iii. p. 92 yasya jàlinã samåhatà tçùõà nàsya kahiü pi netrikà | taü buddham anantavikramaü apadaü kena padena neùyatha || *****

101

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 181 [14.3] Buddha ye jhànapasutà dhãrà nekkhammåpasame ratà, devà pi tesaü pihayanti, sambuddhànaü satãmataü.

Patna 244 [14.6] Khànti ye jhànaprasutà dhãrà nekkhaümo 'paèame ratà | devà pi tesaü prihayanti saübuddhànàü satãmatàü || Udànavarga 21.9 Tathàgata ye dhyànaprasÔtà dhãrà naiùkramyopaèame ratàþ | devàpi spÔhayanty eùàü buddhànàü èrãmatàü sadà || *****

Pàëi 182 [14.4] Buddha kiccho manussapañilàbho, kicchaü macchàna' jãvitaü, kicchaü saddhammasavanaü, kiccho buddhànam uppàdo. Gàndhàrã 263 [16.5] [Prakiõakavaga?] kiche maõuèapradilabhu kicha macaõa jivida kiche sadhamaèramaõa kiche budhaõa upaya.

Patna 334 [18.8] Dadantã kiccho buddhàna uppàdo kicchà dhammassa deèanà | [kiccho èraddhapañãlàbho] kicchaü maccàna jãvitaü ||

***** Pàëi 183 [14.5] Buddha sabbapàpassa akaraõaü, kusalassa upasampadà, sacittapariyodapanaü etaü buddhàna' sàsanaü. Patna 357 [19.16] Citta sabbapàpassa akaraõaü kuèalassa apasaüpadà | sacittapariyodamanaü etaü buddhàna èàsanaü || Udànavarga 28.1 Pàpa sarvapàpasyàkaraõaü kuèalasyopasaüpadaþ | svacittaparyavadanam etad buddhasya èàsanam || Mahàvastu iii. p. 420 sarvapàpasyàkaraõaü kuèalasyopasaüpadà | svacittaparyàdàpanaü etad buddhànuèàsanaü || *****

102

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 184 [14.6] Buddha khantã paramaü tapo titikkhà, nibbànaü paramaü vadanti buddhà. na hi pabbajito paråpaghàtã, samaõo hoti paraü viheñhayanto.

Patna 239 [14.1] Khànti khàntã praramaü tapo titikkhà nibbàõaü paramaü vadanti buddhà | na hi pravrajito paropaghàtã èamaõo hoti pare vihesayàno || Udànavarga 26.2 Nirvàõa kùàntiþ paramaü tapas titãkùà nirvàõaü paramaü vadanti buddhàþ | na hi pravrajitaþ paropatàpã èramaõo bhavati paraü viheñhayaü vai || *****

Pàëi 185 [14.7] Buddha anupavàdo anupaghàto, pàtimokkhe ca saüvaro, mattaÿÿutà ca bhattasmiü, pantaÿ ca sayanàsanaü, adhicitte ca àyogo etaü buddhàna' sàsanaü. Udànavarga 31.50 Citta nopavàdã nopaghàtã pràtimokùe ca saüvaraþ | màtrajÿatà ca bhakteùu pràntaü ca èayanàsanam | adhicitte samàyoga etad buddhasya èàsanam || *****

103

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 186 [14.8] Buddha na kahàpaõavassena titti kàmesu vijjati, appassàdà dukhà kàmà iti viÿÿàya paõóito.

Patna 145 [9.9] Tahna na kàhàpaõavàsena ttrettã kàmesu vijjati | appàssàdà dukhà kàmà iti viüÿàya paõóito || Udànavarga 2.17 Kàma na karùàpaõavarùeõa tÔptiþ kàmair hi vidyate | alpàsvàdasukhàþ kàmà iti vijÿàya paõóitaþ || Divyàvadàna p. 224 na kàrùàpaõavarùena tÔptiþ kàmeùu vidyate | alpàsvàdàn bahuduþkhàn kàmàn vijÿàya paõóitaþ || *****

Pàëi 187 [14.9] Buddha api dibbesu kàmesu ratiü so nàdhigacchati. taõhakkhayarato hoti sammàsambuddhasàvako.

Patna 146 [9.10] Tahna api divvesu kàmesu ratiü so nàdhigacchati || tahnakkhayarato hoti saümasaübuddhasàvako || Udànavarga 2.18 Kàma api divyeùu kàmeùu sa ratiü nàdhigacchati | tÔùõàkùayarato bhavati buddhànàü èràvakaþ sadà || Divyàvadàna p. 224 api divyeùu kàmeùu ratiü naivàdhigacchati | tÔùõàkùaye rato bhavati samyaksaübuddhaèràvakaþ || *****

104

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 188 [14.10] Buddha bahuü ve saraõaü yanti, pabbatàni vanàni ca, àràmarukkhacetyàni, manussà bhayatajjità.

Patna 216 [13.1] øaraõa bahå ve èaraõaü yànti parvvate ca vanàni ca | vaståni rukkhacittàõi manuùyà bhayatajjità || Udànavarga 27.31 Paèya bahavaþ èaraõaü yànti parvatàüè ca vanàni ca | àràmàü vÔkùacaityàüè ca manuùyà bhayatarjitàþ || Divyàvadàna p. 164 bahavaþ èaraõaü yànti parvatàüè ca vanàni ca | àràmàüè caityavçkùàüè ca manuùyà bhayavarjitàþ || *****

Pàëi 189 [14.11] Buddha netaü kho saraõaü khemaü, netaü saraõam uttamaü, netaü saraõam àgamma sabbadukkhà pamuccati.

Patna 217 [13.2] øaraõa na etaü èaraõaü khemmaü na etaü èaraõam uttamaü | etaü èaraõam àgaüma sabbadukkhà pramuccati || Udànavarga 27.32 Paèya naitad dhi èaraõaü kùemaü naitac charaõam uttamam | naitac charaõam àgamya sarvaduþkhàt pramucyate || Divyàvadàna p. 164 na hyetaccharaõaü èreùñhaü naitac charaõam uttamam | naitac charaõam àgamya sarvaduþkhàt pramucyate || *****

105

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 190 [14.12] Buddha yo ca buddhaÿ ca dhammaÿ ca saïghaÿ ca saraõaü gato, cattàri ariyasaccàni sammappaÿÿàya passati:

Patna 218 [13.3] øaraõa yo tu buddhaÿ ca dhammaÿ ca saghaü ca èaraõaü gato | cattàri ca ayirasaccàni yathàbhåtàni paèèati || Udànavarga 27.33 Paèya yas tu buddhaü ca dharmaü ca saüghaü ca èaraõaü gataþ | catvàri càryasatyàni prajÿayà paèyate yadà || Divyàvadàna p. 164 yas tu buddhaü ca dharmaü ca saüghaü ca èaraõaü gataþ | àryasatyàni catvàri paèyati prajÿayà sadà || *****

Pàëi 191 [14.13] Buddha dukkhaü dukkhasamuppàdaü dukkhassa ca atikkamaü, ariyaÿ caññhaïgikaü maggaü dukkhåpasamagàminaü. Udànavarga 27.34 Paèya duþkhaü duþkhasamutpàdaü duþkhasya samatikramam | àryaü càùñàïgikaü màrgaü duþkhopaèamagàminam || Divyàvadàna p. 164 duþkhaü duþkhasamutpannaü nirodhaü samatikramam | àryaü càùñàïgikaü màrgaü kùemaü nirvàõagàminàm || *****

106

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 192 [14.14] Buddha etaü kho saraõaü khemaü, etaü saraõam uttamaü, etaü saraõam àgamma sabbadukkhà pamuccati.

Patna 219 [13.4] øaraõa etaü ve èaraõaü khemmaü etaü èaraõam uttamaü | etaü èaraõam àgamma sabbadukkhà pramuccati || Udànavarga 27.35 Paèya etad dhi èaraõaü kùemam etac charaõam uttamam | etac charaõam àgamya sarvaduþkhàt pramucyate || Divyàvadàna p. 164 etac charaõaü èreùñhaü etac charaõam uttamam | etac charaõam àgamya [sarvaduþkhàt pramucyate] || *****

Pàëi 193 [14.15] Buddha dullabho purisàjaÿÿo, na so sabbattha jàyati, yattha so jàyatã dhãro taü kulaü sukham edhati. Gàndhàrã 173 [11.12] Suha drulavhu puruùayaÿu na sa savatra jayadi yatra . . jayadi viru ta kulu suhu modadi. Mahàvastu iii. p. 109 dullabho puruùàjanyo na so sarvatra jàyate | yatra so jàyate vãraþ taü kulaü sukham edhati ||

Patna 79 [5.15] Attha dullabho puruùàjaüÿo na so sabbattha jàyati | yattha so jàyate vãro taü kulaü sukham edhati || Udànavarga 30.27 Sukha durlabhaþ puruùo jàtyo nàsau sarvatra jàyate | yatràsau jàyate vãras tat kulaü sukham edhate ||

*****

107

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 194 [14.16] Buddha sukho buddhànam uppàdo, sukhà saddhammadesanà, sukhà saïghassa sàmaggã, samaggànaü tapo sukho.

Patna 68 [5.4] Attha sukho buddhàna uppàdo sukhà dhammassa deèanà | sukhà saüghassa sàmaggrã samaggràõàü tapo sukho || Udànavarga 30.22 Sukha sukhaü buddhasya cotpàdaþ sukhaü dharmasya deèanà | sukhaü saüghasya sàmagrã samagràõàü tapaþ sukham || *****

Pàëi 195 [14.17] Buddha påjàrahe påjayato, buddhe yadi va sàvake, papaÿcasamatikkante, tiõõasokapariddave. ***** Pàëi 196 [14.18] Buddha te tàdise påjayato, nibbute akutobhaye, na sakkà puÿÿaü saïkhàtuü imettam api kenaci. Buddhavaggo cuddasamo. Pañhamakabhàõavàraü.

15. Sukhavagga

Pàëi 197 [15.1] Sukha susukhaü vata jãvàma verinesu averino, verinesu manussesu viharàma averino. Gàndhàrã 166 [11.5] Suha suha< vada jivamu veraõeùu averaõa veraõeùu maõuèeùu viharamu averaõa. Patna 255 [14.17] Khànti susukhaü vata jãvàmo veriõesu averiõo | veriõesu manuùyesu viharàma averiõo || Udànavarga 30.47 Sukha susukhaü bata jãvàmo vairikeùu tv avairikàþ | vairikeùu manuùyeùu viharàmo hy avairikàþ ||

108

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 198 [15.2] Sukha susukhaü vata jãvàma àturesu anàturà, àturesu manussesu viharàma anàturà. Udànavarga 30.45 Sukha susukhaü bata jãvàmo hy àtureùu tv anàturàþ | àtureùu manuùyeùu viharàmo hy anàturàþ || ***** Pàëi 199 [15.3] Sukha susukhaü vata jãvàma ussukesu anussukà ussukesu manussesu viharàma anussukà. Gàndhàrã 165 [11.4] Suha . . ha< vada jivamu usueùu aõusua usueùu maõaèeùu viharamu aõusua. Patna 256 [14.18] Khànti susukhaü vata jãvàmo ussukesu anussukà | ussukesu manuùyesu viharàma anussukà || Udànavarga 30.43 Sukha susukhaü bata jãvàmo hy utsukeùu tv anutsukàþ | utsukeùu manuùyeùu viharàmo hy anutsukàþ || ***** Pàëi 200 [15.4] Sukha susukhaü vata jãvàma yesaü no natthi kiÿcanaü, pãtibhakkhà bhavissàma devà àbhassarà yathà. Gàndhàrã 168 [11.7] Suha suha< vada jivamu yeùa mu nasti kijaõa [kijaõeùu maõuèeùu viharamu akijaõa.] Patna 257 [14.19] Khànti susukhaü vata jãvàmo yesaü no nàsti kiücanaü | [sakiÿcanesu manuùyesu viharàma akiücanà] || Udànavarga 30.49 Sukha susukhaü bata jãvàmo yeùàü no nàsti kiÿcanam | prãtibhakùà bhaviùyàmo devà hy àbhasvarà yathà || *****

109

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 201 [15.5] Sukha jayaü veraü pasavati dukkhaü seti paràjito, upasanto sukhaü seti hitvà jayaparàjayaü. Gàndhàrã 180 [11.19] Suha jaya vera prasahadi dukhu èayadi parayidu uvaèadu sohu èayadi hitva jayaparayaa.

Patna 81 [5.17] Attha jayaü veraü prasavati dukkhaü èeti paràjito | upaèànto sukhaü èeti hettà jayaparàjayaü || Udànavarga 30.1 Sukha jayàd vairaü prasavate duþkhaü èete paràjitaþ | upaèàntaþ sukhaü èete hitvà jayaparàjayau || Avadànaèataka 1 p. 57 jayo vairaü prasavati duþkhaü èete paràjitaþ | <upaèàntaþ> sukhaü èete hitvà jayaparàjayam || *****

Pàëi 202 [15.6] Sukha natthi ràgasamo aggi, natthi dosasamo kali, natthi khandhasamà dukkhà, natthi santiparaü sukhaü. ***** Pàëi 203 [15.7] Sukha jighacchàparamà rogà, saïkhàraparamà dukhà, etaü ÿatvà yathàbhåtaü nibbànaü paramaü sukhaü. Gàndhàrã 163 [11.2] Suha . . . kitsa parama roka saghara parama duha eda ÿatva yadhabhudu nivaõa paramo suha. Patna 75 [5.11] Attha chudhà parama rogàõàü saükhàraparamaü dukhaü | etaü ÿàttà yathàbhåtaü nibbàõaparamaü sukhaü || Udànavarga 26.7 Nirvàõa kùudhà parama rogàõàü saüskàrà duþkham eva tu | etaj jÿàtvà yathàbhåtaü nirvàõaparamo bhavet || *****

110

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 204 [15.8] Sukha àrogyaparamà làbhà, santuññhiparamaü dhanaü, vissàsaparamà ÿàtã, nibbànaü paramaü sukhaü. Gàndhàrã 162 [11.1] Suha aroga parama labha saduñhi parama dhaõa vièpaèa parama mitra nivaõa paramo suha.

Patna 76 [5.12] Attha àroggaparamà làbhà sàütoùñãparamaü dhanaü | vièèàsaparamà ÿàtã nibbàõaparamaü sukhaü || Udànavarga 26.6 Nirvàõa àrogyaparamà làbhà saütuùñiparamaü dhanam | vièvàsaparamaü mitraü nirvàõaparamaü sukham || *****

Pàëi 205 [15.9] Sukha pavivekarasaü pitvà, rasaü upasamassa ca, niddaro hoti nippàpo, dhammapãtirasaü pivaü. Udànavarga 28.5 Pàpa pravivekarasaü jÿàtvà rasaü copaèamasya vai | nirjvaro bhavati niùpàpo dharmaprãtirasaü piban || ***** Pàëi 206 [15.10] Sukha sàhu dassanam ariyànaü, sannivàso sadà sukho, adassanena bàlànaü niccam eva sukhã siyà. Gàndhàrã 175 [11.14] Suha suha darèaõa ariaõa savaso vi sada suho adaèeõeõa balaõa nicam eva suhi sia. Patna 69 [5.5] Attha sukhaü daüèanam ayiràõàü saüvàso pi satàü sukho | addaüèanena bàlànàü niccam eva sukhã siyà || Udànavarga 30.25 Sukha sukhaü darèanam àryàõàü saüvàso 'pi sadà sukham | adarèanena bàlànàü nityam eva sukhã bhavet || *****

111

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 207 [15.11] Sukha bàlasaïgatacàrã hi dãgham addhàna' socati, dukkho bàlehi saüvàso amitteneva sabbadà. dhãro ca sukhasaüvàso ÿàtãnaü va samàgamo. Gàndhàrã 176 [11.15] Suha balasaghadacariu drigham adhvaõa èoyiùu dukhu balehi savasu amitrehi va savrasi . . ra du suhasavasa ÿadihi va samakamo.

Patna 70 [5.6] Attha bàlàsaïgatacàrã hi drãgham addhàna èocati | dukkho bàlehi saüvàso amittehi r iva sabbadà | dhãrà tu sukhasaüvàsà ÿàtãnaü và samàgamo || Udànavarga 30.26 Sukha bàlasaüsargacàrã hi dãrghàdhvànaü praèocati | duþkho bàlair hi saüvàso hy amitrair iva sarvaèaþ | dhãrais tu sukhasaüvàso jÿàtãnàm iva saügamaþ || *****

Pàëi 208 [15.12] Sukha tasmà hi, dhãraÿ ca paÿÿaÿ ca bahussutaÿ ca, dhorayhasãlaü vatavantam ariyaü, taü tàdisaü sappurisaü sumedhaü, bhajetha nakkhattapathaü va candimà.

Patna 71 [5.7] Attha tassà hi dhãraü ca bahuèèutaÿ ca dhoreyaèãlavratamantam ayiraü | taü tàrisaü sappuruùaü sumedhaü sevetha nakkhattapathe va candramà ||

Gàndhàrã 177 [11.16] Suha dhira hi praÿa i bhayea praõido dhorekaèila vadamada aria . . . tadièa sapuruùa sumedha bhayea nakùatrapatha va cadrimu. Sukhavaggo paõõarasamo.

112

A Comparative Edition of the Dhammapada

16. Piyavagga

Pàëi 209 [16.1] Piya ayoge yuÿjam attànaü, yogasmiÿ ca ayojayaü, atthaü hitvà piyaggàhã, pihetattànuyoginaü. Gàndhàrã 266 [16.8] [Prakiõakavaga?] ayoi yuji atvaõa yoaseva ayujadu atha hitva priagaha [svihadi arthaõupaèiõo.] Patna 173 [10.17] Daõóa ayoge yuÿjiyàttànaü yogamhi ca ayuüjiya | atthaü hettà priyaggràhã pÔhayantatthànuyoginàü || Udànavarga 5.9 Priya ayoge yujya càtmànaü yoge càyujya sarvadà | arthaü hitvà priyagràhã spÔhayaty arthayogine ||

***** Pàëi 210 [16.2] Piya mà piyehi samàgaÿchã appiyehi kudàcanaü, piyànaü adassanaü dukkhaü, appiyànaÿ ca dassanaü. Patna 73 [5.9] Attha mà priyehi samàgaüma apriyehi kadàcanaü | priyassa addaüèanaü dukkhaü apriyassa ca daüèanaü || Udànavarga 5.5 Priya mà priyaiþ saügamo jàtu [mà ca syàd apriyaiþ sadà] | priyàõàm adarèanaü duþkham apriyàõàü ca darèanam || ***** Pàëi 211 [16.3] Piya tasmà piyaü na kayiràtha, piyàpàyo hi pàpako, ganthà tesaü na vijjanti yesaü natthi piyàppiyaü. Patna 74 [5.10] Attha tassà priyaü na kayiràtha priyàvàdo hi pàpako | ggraüthà tesaü na vijjanti yesaü nàsti priyàpriyaü || Udànavarga 5.8 Priya tasmàt priyaü na kurvãta priyabhàvo hi pàpakaþ | granthàs teùàü na vidyante yeùàü nàsti priyàpriyam || *****

113

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 212 [16.4] Piya piyato jàyatã soko, piyato jàyatã bhayaü, piyato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü.

Patna 72 [5.8] Attha priyàto jàyate dukkhaü [priyà èokà priyà bhayaü] | priyàto vipramuttassa nàsti èokà kato bhayaü || Udànavarga 5.1 Priya priyebhyo jàyate èokaþ priyebhyo jàyate bhayam | priyebhyo vipramuktànàü nàsti èokaþ kuto bhayam || Avadànaèataka 1 p. 191 priyebhyo jàyate èokaþ priyebhyo jàyate bhayam | priyebhyo vipramuktànàü nàsti èokaþ kuto bhayam || *****

Pàëi 213 [16.5] Piya pemato jàyatã soko, pemato jàyatã bhayaü, pemato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü. ***** Pàëi 214 [16.6] Piya ratiyà jàyatã soko, ratiyà jàyatã bhayaü, ratiyà vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü. Udànavarga 2.3 Kàma ratibhyo jàyate èoko ratibhyo jàyate bhayam | ratibhyo vipramuktànàü nàsti èokaþ kuto bhayam || *****

114

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 215 [16.7] Piya kàmato jàyatã soko, kàmato jàyatã bhayaü, kàmato vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü. Udànavarga 2.2 Kàma kàmebhyo jàyate èokaþ kàmebhyo jàyate bhayam | kàmebhyo vipramuktànàü nàsti èokaþ kuto bhayam || ***** Pàëi 216 [16.8] Piya taõhàya jàyatã soko, taõhàya jàyatã bhayaü, taõhàya vippamuttassa natthi soko kuto bhayaü. ***** Pàëi 217 [16.9] Piya sãladassanasampannaü, dhammaññhaü saccavàdinaü attano kamma kubbànaü, taü jano kurute piyaü. Gàndhàrã 322 [20.1] [øilavaga?] [èilamadu suyidrakùo] dhamaÂho sadhujivaõo [atvaõo karako sadu] ta jaõo kuradi priu. Patna 294 [16.17] Vàcà [èãlavantaü èuciü dacchaü] dhammaññhaü saccavàdinaü | [àttano kàrakaü èantaü] taü jano kurute priyaü || Udànavarga 5.24 Priya [dharmasthaü èãlasaüpannaü] hrãmantaü satyavàdinam | [àtmanaþ kàrakaü santaü] taü janaþ kurute priyam || ***** Pàëi 218 [16.10] Piya chandajàto anakkhàte, manasà ca phuño siyà, kàmesu ca appañibaddhacitto, uddhaüsoto ti vuccati. Udànavarga 2.9 Kàma chandajàto hy avasràvã manasànàvilo bhavet | kàmeùu tv apratibaddhacitta årdvasroto nirucyate ||

115

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 219 [16.11] Piya cirappavàsiü purisaü dårato sotthim àgataü, ÿàtimittà suhajjà ca abhinandanti àgataü. Udànavarga 5.20 Priya cirapravàsinaü yadvad dårataþ svastinàgatam | jÿàtayaþ suhÔdo mitràè càbhinandanti àgatam || ***** Pàëi 220 [16.12] Piya tatheva katapuÿÿam pi asmà lokà paraü gataü, puÿÿàni pañigaõhanti piyaü ÿàtãva àgataü. Udànavarga 5.21 Priya kÔtapuõyaü tathà martyam asmàl lokàt paraü gatam | puõyàny evàbhinandanti priyaü jÿàtim ivàgatam || Piyavaggo soëasamo.

17. Kodhavagga

Pàëi 221 [17.1] Kodha kodhaü jahe vippajaheyya mànaü saüyojanaü sabbam atikkameyya taü nàmaråpasmiü asajjamànaü akiÿcanaü nànupatanti dukkhà. Gàndhàrã 274 [17.1] [Kodha] kothu jahi viprayahea maõa saÿoyaõa savi adikamea ta namaruvasa aùajamaõa akijaõa naõuvadadi dukhu. Patna 238 [13.23] øaraõa krodhaü jahe viprajaheya mànaü saüyojanaü sabbam atikrameyà | taü nàmaråpamhi asajjamànaü akiücanaü nànupatanti dukkhà || Udànavarga 20.1 Krodha krodhaü jahed viprajahec ca mànaü saüyojanaü sarvam atikrameta | taü nàmne råpe ca asajyamànam akiÿcanaü nànupatanti saïgàþ || *****

116

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 222 [17.2] Kodha yo ve uppatitaü kodhaü rathaü bhantaü va dhàraye, tam ahaü sàrathiü bråmi rasmiggàho itaro jano. Gàndhàrã 275 [17.2] [Kodha] yo du upadida kodhu radha bhada va dhara< tam aho saradi bromi rasviggaha idara jaõa. Udànavarga 20.22 Krodha yas tv ihotpatitaü krodhaü rathaü bhràntam iva dhàrayet | vadàmi sàrathiü taü tu raèmigràho 'yam anyathà || ***** Pàëi 223 [17.3] Kodha akkodhena jine kodhaü, asàdhuü sàdhunà jine, jine kadariyaü dànena, saccena alikavàdinaü. Gàndhàrã 280 [17.7] [Kodha] jiõa kodha akotheõa asadhu sadhuõa jiõa jiõa kradava daõeõa saceõa alia jiõa. Udànavarga 20.19 Krodha akrodhena jayet krodham asàdhuü sàdhunà jayet | jayet kadaryaü dànena satyena tv anÔtaü jayet || ***** Pàëi 224 [17.4] Kodha saccaü bhaõe na kujjheyya, dajjàppasmim pi yàcito, etehi tãhi ñhànehi gacche devàna' santike. Gàndhàrã 281 [17.8] [Kodha] saca bhaõi na kuvea daya apadu yayida edehi trihi Âhaõehi gacha devaõa sadii. Patna 292 [16.15] Vàcà saccaü bhaõe na krujjheyà deyà appà pi yàcito | etehi ttihi ññhàõehi gacche devàna santike || Udànavarga 20.16 Krodha satyaü vaden na ca krudhyed dadyàd alpàd api svayam | sthànair ebhis tribhir yukto devànàm antikaü vrajet || *****

117

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 225 [17.5] Kodha ahiüsakà ye munayo, niccaü kàyena saüvutà, te yanti accutaü ñhànaü, yattha gantvà na socare.

Patna 240 [14.2] Khànti ahiüsakà ye munayo niccaü kàyena saüvÔtà | te yànti accutaü ññhàõaü yattha gantà na èocati || Udànavarga 7.7 Sucarita ahiüsakà vai munayo nityaü kàyena saüvÔtàþ | te yànti hy acyutaü sthànaü yatra gatvà na èocati || *****

Pàëi 226 [17.6] Kodha sadà jàgaramànànaü ahorattànusikkhinaü, nibbànaü adhimuttànaü, atthaü gacchanti àsavà.

Patna 269 [15.9] âsava jàgarikàm anuyuttànàü ahoràttànuèikkhiõàü | nibbàõe adhimuttànàü atthaü gacchaüti àsavà || Udànavarga 15.8 SmÔti jàgaryam anuyuktànàm ahoràtrànuèikùiõàm | amÔtaü càdhimuktànàm astaü gacchanti àsravàþ || *****

Pàëi 227 [17.7] Kodha poràõam etaü atula netaü ajjatanàm iva, nindanti tuõhim àsãnaü, nindanti bahubhàõinaü, mitabhàõinam pi nindanti, natthi loke anindito. Gàndhàrã 237 [14.14] [Paõida] poraõam ida adura na ida ajetaõa iva ninadi tu¬ibhaveõa ninadi bahobhaõiõo manabhaõi vi ninadi nasti loki aninia.

Patna 283 [16.6] Vàcà poràõam etaü àdhora na etaü ahunà r iva | nindanti tohnim àsãnaü nindanti mitabhàõikaü | bahubhàõikaü pi nindanti nàsti loke anindito || Udànavarga 29.45 Yuga nindanti tuùõim àsãnaü nindanti bahubhàùiõam | alpabhàõiü ca nindanti nàsti lokeùv aninditaþ ||

*****

118

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 228 [17.8] Kodha na càhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati ekantaü nindito poso ekantaü và pasaüsito. Gàndhàrã 240 [14.17] [Paõida] ekada ninido prodhu ekada ji praèaÁidu na i aha na i bheùida na yi edarahi vijadi.

Patna 284 [16.7] Vàcà na càbhu na ca bhaviùyati na cetarahi vijjati | ekàntanindito poùo ekàntaü và praèaüsito || Udànavarga 29.46 Yuga ekàntaninditaþ puruùaþ ekàntaü và praèaüsitaþ | nàbhåd bhaviùyati ca no na càpy etarhi vidyate || *****

Pàëi 229 [17.9] Kodha yaÿ ce viÿÿå pasaüsanti, anuvicca suve suve, acchiddavuttiü medhàviü, paÿÿàsãlasamàhitaü, Gàndhàrã 241 [14.18] [Paõida] yo nu ho viÿa praèaÁadi aõuija èuhaèuhu achidravuti medhavi praÿaèilasamahida.

Patna 286 [16.9] Vàcà yaü ca viÿå praèaüsanti anuvicca suve suve | acchidravattiü medhàviü praüÿàèãlasamàhitaü || Udànavarga 29.47 Yuga yaü tu vijÿàþ praèaüsanti hy anuyujya èubhàèubham | [praèaüsà sà samàkhyàtà na tv ajÿair yaþ praèaüsitaþ] || Udànavarga 29.48 Yuga medhàvinaü vÔttayuktaü pràjÿaü èãleùu saüvÔtam | [niùkaü jàmbunadasyaiva kas taü ninditum arhati] || *****

Pàëi 230 [17.10] Kodha nekkhaü jambonadasseva, ko taü ninditum arahati. devà pi naü pasaüsanti, brahmunà pi pasaüsito. Gàndhàrã 242 [14.19] [Paõida] nikhu jabodaõaseva ko õa ninidu arahadi deva mi õa praèajadi bramoõa vi praèajidu.

Patna 287 [16.10] Vàcà nikkhaü jàübånadasseva ko taü ninditum arihati | devà pi naü praèansanti brahmuõà pi praèaüsito || Udànavarga 22.11 Tathàgata [bahuèrutaü dharmadharaü pràjÿaü nityaü samàhitam] | niùkaü jàmbunadasyaiva kas taü ninditum arhati || *****

119

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 231 [17.11] Kodha kàyappakopaü rakkheyya, kàyena saüvuto siyà, kàyaduccaritaü hitvà kàyena sucaritaü care.

Patna 279 [16.2] Vàcà kàyapradoùaü rakkheyà kàyena saüvÔto siyà | kàyaduccaritaü hettà kàyena sucaritaü care || Udànavarga 7.1 Sucarita kàyapradoùaü rakùeta syàt kàyena susaüvÔtaþ | kàyaduècaritaü hitvà kàyena sukÔtaü caret || *****

Pàëi 232 [17.12] Kodha vacãpakopaü rakkheyya, vàcàya saüvuto siyà, vacãduccaritaü hitvà vàcàya sucaritaü care.

Patna 280 [16.3] Vàcà vàcàpradoùaü rakkheyà vàcàya saüvÔto siyà | vàcàduccaritaü hettà vàcàya sucaritaü care || Udànavarga 7.2 Sucarita vàcaþ pradoùaü rakùeta vacasà saüvÔto bhavet | vàco duècaritaü hitvà vàcà sucaritaü caret || *****

Pàëi 233 [17.13] Kodha manopakopaü rakkheyya, manasà saüvuto siyà, manoduccaritaü hitvà manasà sucaritaü care.

Patna 281 [16.4] Vàcà manapradoùaü rakkheyà manasà saüvÔto siyà | manoduccaritaü hettà manasà sucaritaü care || Udànavarga 7.3 Sucarita manaþpradoùaü rakùeta manasà saüvÔto bhavet | manoduècaritaü hitvà manaþsucaritaü caret || *****

120

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 234 [17.14] Kodha kàyena saüvutà dhãrà, atho vàcàya saüvutà, manasà saüvutà dhãrà, te ve suparisaüvutà. Gàndhàrã 51 [2.1] Bhikhu kaeõa savrudo bhikhu atha vaya< savrudo maõeõa savrudo bhikhu [sarva druggadeo jahi.]

Patna 282 [16.5] Vàcà kàyena saüvÔtà dhãrà vàcàya utta cetasà | sabbattha saüvÔtà dhãrà te ve suparisaüvÔtà || Udànavarga 7.10 Sucarita kàyena saüvÔtà dhãrà dhãrà vàcà susaüvÔtàþ | manasà saüvÔtà dhãrà dhãràþ sarvatra saüvÔtàþ | [te yànti hy acyutaü sthànaü yatra gatvà na èocati] || Kodhavaggo sattarasamo.

18. Malavagga

Pàëi 235 [18.1] Mala paõóupalàso va dànisi, yamapurisà pi ca taü upaññhità, uyyogamukhe ca tiññhasi, pàtheyyam pi ca te na vijjati. Patna 161 [10.5] Mala pàõóupalàèo ca dàni si yamapuruùà pi ca te upaññhità | uyyogamukhe ca tiùñhasi pàtheyaü pi ca te na vijjati || ***** Pàëi 236 [18.2] Mala so karohi dãpam attano, khippaü vàyama paõóito bhava, niddhantamalo anaïgaõo, dibbaü ariyabhåmim ehisi. Patna 162 [10.6] Mala [uyyamassa ghañassa àttanà kaümàro rajataü va niddhame] | niddhàntamalo anaïgano bitiyaü ayirabhåmim esi || ***** Pàëi 237 [18.3] Mala upanãtavayo ca dànisi, sampayàtosi yamassa santike, vàso pi ca te natthi antarà, pàtheyyam pi ca te na vijjati. *****

121

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 238 [18.4] Mala so karohi dãpam attano, khippaü vàyama paõóito bhava, niddhantamalo anaïgaõo, na punaü jàtijaraü upehisi. Udànavarga 16.3 Prakirõaka [uttiùñhata vyàyamata] kurudhvaü dvãpam àtmanaþ | [karmàro rajatasyaiva haradhvaü malam àtmanaþ] | nirdhàntamalà hy anaïgaõà na punar jàtijaràm upeùyetha || ***** Pàëi 239 [18.5] Mala anupubbena medhàvã thokathokaü khaõe khaõe, kammàro rajatasseva niddhame malam attano. Patna 163 [10.7] Mala anupårvveõa medhàvã thokathokaü khaõe khaõe | kammàro rajatasseva niddhame malam àttano || Udànavarga 2.10 Kàma anupårveõa medhàvã stokaü stokaü kùaõe kùaõe | karmàro rajatasyaiva nirdhamen malam àtmanaþ || ***** Pàëi 240 [18.6] Mala ayasà va malaü samuññhitaü, taduññhàya tam eva khàdati, evaü atidhonacàrinaü sakakammàni nayanti duggatiü. Patna 160 [10.4] Mala ayasà tu malo samuññhito tato uññhàya tam eva khàdati | em eva vidhånacàriyaü sakàni kaümàõi nayanti doggatiü || Udànavarga 9.19 Karma ayaso hi malaþ samuttitaþ sa tadutthàya tam eva khàdati | evaü hy anièàmyacàriõaü svàni karmàõi nayanti durgatim || *****

122

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 241 [18.7] Mala asajjhàyamalà mantà, anuññhànamalà gharà, malaü vaõõassa kosajjaü, pamàdo rakkhato malaü.

Patna 157 [10.1] Mala asajjhàyamalà vedà anuññhàõamalà gharà | malo vaõõassa kosajjaü pramàdo rakkhatàü malo || *****

Pàëi 242 [18.8] Mala malitthiyà duccaritaü, maccheraü dadato malaü, malà ve pàpakà dhammà asmiü loke paramhi ca.

Patna 158 [10.2] Mala malo istiye duccaritaü maccheraü dadatàü malo | malo pàpàni kaümàõi assiü loke paramhi ca || *****

Pàëi 243 [18.9] Mala tato malà malataraü, avijjà paramaü malaü, etaü malaü pahatvàna nimmalà hotha bhikkhavo.

Patna 159 [10.3] Mala tato malataraü bråmi avijjà maraõaü malaü | ete male prahattàna niümalà caratha bhikkhavo || *****

Pàëi 244 [18.10] Mala sujãvaü ahirikena kàkasårena dhaüsinà, pakkhandinà pagabbhena, saïkiliññhena jãvitaü. Gàndhàrã 221 [13.21] Yamaka sujivu ahirieõa kayaèuriõa dhakùiõa prakhaõiõo prakabhiõa sagiliñheõa jaduõa.

Patna 164 [10.8] Mala sujãvaü ahirãkena [saükiliùñan tu jãvati] | prakkhaõóinà pragabbheõa kàkaèåreõa dhansinà || Udànavarga 27.3 Paèya ahrãkena sujãvaü syàt kàkaèåreõa dhvàïkùiõà | praskandinà pragalbhena saükliùñaü tv iha jãvate || *****

123

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 245 [18.11] Mala hirãmatà ca dujjãvaü, niccaü sucigavesinà, alãnenàpagabbhena, suddhàjãvena passatà. Gàndhàrã 222 [13.22] Yamaka hirimada du drujivu nica èuyigameùiõo aliõeõa aprakabhiõa èudhayiveõa jaduõa.

Patna 165 [10.9] Mala hirãmatà tu dujjãvaü niccaü èucigaveùiõà | alãnenàpragabbheõa èuddhàjãvena paèèatà || Udànavarga 27.4 Paèya hrãmatà tv iha durjãvaü nityaü èucigaveùiõà | sulãnenàpragalbhena èuddhàjãvena paèyatà || *****

Pàëi 246 [18.12] Mala yo pàõam atipàteti, musàvàdaÿ ca bhàsati, loke adinnaü àdiyati, paradàraÿ ca gacchati, ***** Pàëi 247 [18.13] Mala suràmerayapànaÿ ca yo naro anuyuÿjati, idheva m eso lokasmiü målaü khanati attano. ***** Pàëi 248 [18.14] Mala evaü bho purisa jànàhi pàpadhammà asaÿÿatà. mà taü lobho adhammo ca ciraü dukkhàya randhayuü. *****

124

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 249 [18.15] Mala dadàti ve yathàsaddhaü yathàpasàdanaü jano, tattha yo maïku bhavati paresaü pànabhojane na so divà và rattiü và samàdhiü adhigacchati.

Patna 327 [18.1] Dadantã dadanti ve yathàèraddhaü yathàprasàdanaü janà | tattha yo duümano hoti paresaü pànabhojane | na so divà ca ràtto ca samàdhim adhigacchati || Udànavarga 10.12 øraddhà dadanty eke yathà èraddhà yathàvibhavato janàþ | tatra yo durmanà bhavati pareùàü pànabhojane | nàsau divà ca ràtrau ca samàdhim adhigacchati || *****

Pàëi 250 [18.16] Mala yassa cetaü samucchinnaü målaghaccaü samåhataü, sa ve divà và rattiü và samàdhiü adhigacchati.

Patna 328 [18.2] Dadantã yassa cetaü samucchinnaü målo 'gghaccaü samåhataü | sa ve divà ca ràtto ca samàdhim adhigacchati || Udànavarga 10.13 øraddhà yasya tv ete samucchinnàs tàlamastakavad dhatàþ | sa vai divà ca ràtrau ca samàdhim adhigacchati || *****

Pàëi 251 [18.17] Mala natthi ràgasamo aggi, natthi dosasamo gaho, natthi mohasamaü jàlaü, natthi taõhàsamà nadã. Udànavarga 29.37 Yuga [nàsti kàmasamo hy ogho] nàsti doùasamo grahaþ | nàsti mohasamaü jàlaü nàsti tÔùõàsamà nadã *****

125

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 252 [18.18] Mala sudassaü vajjam aÿÿesaü, attano pana duddasaü, paresaü hi so vajjàni opunàti yathà bhusaü, attano pana chàdeti kaliü va kitavà sañho. Gàndhàrã 272 [16.14] [Prakiõakavaga?] supaèi vaja aÿeùa atvaõo maõa drudaèa pareùa eùu vajaõa upuõadi yatha busu atvaõo maõa chadedi kali va kidava èaóha.

Patna 166 [10.10] Mala supaèèaü vajjaü aüÿesaü àttano puna duddaèaü | paresàm iha vajjàni uppunàti yathà busaü | àttano puna chàdeti kalim va kÔtavàü èañho || Udànavarga 27.1 Paèya supaèyaü paravadyaü syàd àtmavadyaü tu durdÔèam | paraþ parasya vadyàni tåtpunàti busaü yathà | àtmanaè chàdayaty eùa kÔtvà yadvat kaliü èañhaþ ||

***** Pàëi 253 [18.19] Mala paravajjànupassissa niccaü ujjhànasaÿÿino àsavà tassa vaóóhanti, àrà so àsavakkhayà. Gàndhàrã 339 [21.8] [Kicavaga?] [ya kica ta a . . . . . . . . kiyadi unaóaõa pramataõa] ........ asava teùa vaóhadi ara te asavakùaya. Patna 268 [15.8] âsava paravajjànupaèèãnàü niccaü ojjhàyasaüÿinà | àsavà tesaü vaddhanti àrà te àsavakkhayà || Udànavarga 27.2 Paèya paravadyànudarèino nityàvadhyànasaüjÿinaþ | [vàmà dharmàþ pravardhante sa hy àràd dharmadarèanàt] ||

***** Pàëi 254 [18.20] Mala àkàse va padaü natthi, samaõo natthi bàhire, papaÿcàbhiratà pajà, nippapaÿcà tathàgatà. Udànavarga 29.38 Yuga àkàèe tu padaü nàsti èramaõo nàsti bàhyakaþ | prapaÿcàbhiratà bàlà niùprapaÿcàs tathàgatàþ || *****

126

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 255 [18.21] Mala àkàse va padaü natthi, samaõo natthi bàhire, saïkhàrà sassatà natthi, natthi buddhànam iÿjitaü. Udànavarga 29.38 Yuga àkàèe tu padaü nàsti èramaõo nàsti bàhyakaþ | [prapaÿcàbhiratà bàlà niùprapaÿcàs tathàgatàþ] || Malavaggo aññhàrasamo.

19. Dhammaññhavagga

Pàëi 256 [19.1] Dhammaññha na tena hoti dhammaññho yenatthaü sahasà naye, yo ca atthaü anatthaÿ ca ubho niccheyya paõóito, ***** Pàëi 257 [19.2] Dhammaññha asàhasena dhammena samena nayatã pare, dhammassa gutto medhàvã dhammaññho ti pavuccati. ***** Pàëi 258 [19.3] Dhammaññha na tena paõóito hoti yàvatà bahu bhàsati, khemã averã abhayo paõóito ti pavuccati. *****

127

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 259 [19.4] Dhammaññha na tàvatà dhammadharo yàvatà bahu bhàsati, yo ca appam pi sutvàna dhammaü kàyena passati, sa ve dhammadharo hoti yo dhammaü nappamajjati. Gàndhàrã 114 [7.5] Apramadu na tavada dhamadharo yavada baho bhaùadi yo du apa bi ùutvaõa dhamu kaeõa phaùa< so ho dhamadharo bhodi yo dhamu na pramajadi.

Patna 32 [2.19] Apramàda na tàvatà dhammadharo yàvatà bahu bhàùati | yo tu appam pi sottàna dhammaü kàyena phassaye | sa ve dhammadharo hoti yo dhamme na pramajjati || Udànavarga 4.21 Apramàda na tàvatà dharmadharo yàvatà bahu bhàùate | yas tv ihàlpam api èrutvà dharmaü kàyena vai spÔèet | sa vai dharmadharo bhavati yo dharme na pramàdyate || *****

Pàëi 260 [19.5] Dhammaññha na tena thero hoti yenassa palitaü siro, paripakko vayo tassa moghajiõõo ti vuccati. Gàndhàrã 182 [12.1] Thera na tavada theru bhodi yaasa pali . . . r. . parivako vayu tasa mohajiõo di vucadi. Udànavarga 11.11 øramaõa sthaviro na tàvatà bhavati yàvatà palitaü èiraþ | paripakvaü vayas tasya mohajãrõaþ sa ucyate || ***** Pàëi 261 [19.6] Dhammaññha yamhi saccaÿ ca dhammo ca ahiüsà saüyamo damo, sa ve vantamalo dhãro thero iti pavuccati. Patna 289 [16.12] Vàcà yamhi saccaü ca dhammo ca viratã saüyyamo damo | sa vàntadoùo medhàvã [sàdhuråpã ti vuccati] || *****

128

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 262 [19.7] Dhammaññha na vàkkaraõamattena vaõõapokkharatàya và sàdhuråpo naro hoti issukã maccharã sañho. Gàndhàrã 186 [12.5] Thera . . . . karaõamatreõa varõapuùkalarõa< va sadaruvu naru bhodi iùui matsari èaóhu.

Patna 288 [16.11] Vàcà na vàkkaraõamàtteõa vannapukkhalatàya và | sàdhuråpã naro hoti ièèukã maccharã èañho || Udànavarga 29.10 Yuga na nàmaråpamàtreõa varõapuùkalayà na ca | sàdhuråpo naro bhavati màyàvã matsarã èañhaþ || *****

Pàëi 263 [19.8] Dhammaññha yassa cetaü samucchinnaü målaghaccaü samåhataü sa vantadoso medhàvã sàdhuråpo ti vuccati. Gàndhàrã 187 [12.6] Thera ........ ........ ........ sadaruvu di vucadi.

Patna 289 [16.12] Vàcà [yamhi saccaü ca dhammo ca viratã saüyyamo damo] | sa vàntadoùo medhàvã sàdhuråpã ti vuccati || Udànavarga 10.7 øraddhà [yasya èraddhà ca èãlaü caivÒ Òàhiüsà saüyamo damaþ] | sa vàntadoùo medhàvã sàdhuråpo nirucyate || *****

Pàëi 264 [19.9] Dhammaññha na muõóakena samaõo abbato alikaü bhaõaü icchàlobhasamàpanno samaõo kiü bhavissati. Gàndhàrã 188 [12.7] Thera . . . . . . . . . ùamaõo avradu alia bhaõi ichalohasamavarõo ùamaõo ki bhaviùadi.

Patna 235 [13.20] øaraõa na muõóabhàvà èamaõo avrato alikaü bhaõaü | icchàlobhasamàpanno èamaõo kiü bhaviùyati || Udànavarga 11.13 øramaõa na muõóabhàvàc chramaõo hy avÔtas tv anÔtaü vadan | icchàlobhasamàpannaþ èramaõaþ kiü bhaviùyati || *****

129

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 265 [19.10] Dhammaññha yo ca sameti pàpàni, aõuü thålàni sabbaso, samitattà hi pàpànaü samaõo ti pavuccati. Gàndhàrã 1 [1.1] 189 Brammaõa [na jaóa< na gotreõa na yaca bhodi bramaõo] yo du brahetva pavaõa aõuthulaõi sarvaèo [brahidare va pavaõa brammaõo di pravucadi.] Gàndhàrã 189 [12.8] Brammaõa [. . . . va pavaõi ta viÿu èramaõa vidu] èamadhare va pavaõi èramaõo di pravucadi.

Patna 236 [13.21] øaraõa yo tu èameti pàpàni aõutthålàni sabbaèo | èamaõà eva pàpànàü èamaõo ti pravuccati || Udànavarga 33.8 Bràhmaõa [na jañàbhir na gotreõa na jàtyà bràhmaõaþ smÔtaþ] | yas tu vàhayate pàpàny aõusthålàni sarvaèaþ | [vàhitatvàt tu pàpànàü bràhmaõo vai nirucyate] ||

***** Pàëi 266 [19.11] Dhammaññha na tena bhikkhu hoti yàvatà bhikkhate pare, vissaü dhammaü samàdàya bhikkhu hoti na tàvatà. Gàndhàrã 67 [2.17] Bhikhu na bhikhu tavada bhodi yavada bhikùadi para veèma dharma samada< bhikhu bhodi na tavada. Mahàvastu iii. p. 422 bhikùu na tàvatà bhavati yàvatà bhikùate paràü | viùamàü dharmàü samàdàya bhikùu bhoti na tàvatà || ***** Udànavarga 32.18 Bhikùu bhikùur na tàvatà bhavati yàvatà bhikùate paràn | veèmàü dharmàü samàdàya bhikùur bhavati na tàvatà ||

130

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 267 [19.12] Dhammaññha yodha puÿÿaÿ ca pàpaÿ ca bàhetvà brahmacariyavà, saïkhàya loke carati, sa ce bhikkhå ti vuccati. Gàndhàrã 68 [2.18] Bhikhu [yo du baheti pavaõa] vadava brammayiyava sagha< caradi loku so du bhikhu du vucadi. Mahàvastu iii. p. 422 yo ca kàmàü ca pàpaü càÒ ÒdhikÔtvà brahmacaryavàü | [niþèreõãbhåto saprajÿo] sa vai bhikùå ti vuccati || ***** Pàëi 268 [19.13] Dhammaññha na monena munã hoti måëharåpo aviddasu, yo ca tulaü va paggayha varam àdàya paõóito, ***** Pàëi 269 [19.14] Dhammaññha pàpàni parivajjeti, sa munã tena so muni, yo munàti ubho loke muni tena pavuccati. ***** Pàëi 270 [19.15] Dhammaññha na tena ariyo hoti yena pàõàni hiüsati, ahiüsà sabbapàõànaü ariyo ti pavuccati. ***** Udànavarga 32.19 Bhikùu yas tu puõyaü ca pàpaü ca prahàya brahmacaryavàn | [vièreõayitvà carati] sa vai bhikùur nirucyate ||

131

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 271 [19.16] Dhammaññha na sãlabbatamattena, bàhusaccena và pana, atha và samàdhilàbhena, vivittasayanena và, Gàndhàrã 65 [2.15] Bhikhu na èilavadamatreõa [bahoùukeõa va maõo] adha samadhilabheõa vevitaèayaõeõa va. Mahàvastu iii. p. 422 na èãlavratamàtreõa bàhuèrutyena và punaþ | atha và samàdhilàbhena pràntaèayyàsanena ca ||

Patna 271 [15.11] âsava na hi èãlavrateneva bàhuèoccena và puna | atha và samàdhilàbhena vivittaèayanena và || Udànavarga 32.31 Bhikùu na èãlavratamàtreõa bahuèrutyena và punaþ | tathà samàdhilàbhena viviktaèayanena và ||

***** Pàëi 272 [19.17] Dhammaññha phusàmi nekkhammasukhaü, aputhujjanasevitaü, bhikkhu vissàsa' màpàdi appatto àsavakkhayaü. Gàndhàrã 66 [2.16] Bhikhu phuùamu nekhamasukhu aprudhajaõasevida bhikhu vièpaèa mavadi aprate asavakùaye. Mahàvastu iii. 422 sphÔhayaü naiùkramyasukhaü apÔthagjanasevitaü | bhikùu vièvàsamàpadye apràpte àèravakùaye || Dhammaññhavaggo ekånavãsatimo. Patna 272 [15.12] âsava phusàma nekkhaümasukhaü apÔthujjanasevitaü | bhikkhå vièèàsamàpàdi apràpyàsavakkhayaü || Udànavarga 32.32 Bhikùu bhikùur vièvàsam àpadyed apràpte hy àsravakùaye | spÔèet tu saübodhisukham akàpuruùasevitam ||

132

A Comparative Edition of the Dhammapada

20. Maggavagga

Pàëi 273 [20.1] Magga maggànaññhaïgiko seññho, saccànaü caturo padà, viràgo seññho dhammànaü, dipadànaÿ ca cakkhumà. Gàndhàrã 109 [6.13] Magu magaõa añhagÌio èeñho sacaõa ca^ri pada viraku èeñho dhamaõa praõabhudaõa cakhuma Patna 358 [20.1] Màgga màggànaùñaügiko èreùñho saccànàü caturo padà | viràgo èreùñho dhammàõàü dupadànàü ca cakkhumà || Udànavarga 12.4 Màrga màrgeùv aùñàïgikaþ èreùñhaè catvàry àryàõi satyataþ | èreùñho viràgo dharmàõàü cakùuùmàü dvipadeùu ca || ***** Pàëi 274 [20.2] Magga eso va maggo natthaÿÿo dassanassa visuddhiyà, etaü hi tumhe pañipajjatha, màrassetaü pamohanaü. Patna 360 [20.3] Màgga eseva màggo nàstaü 'ÿo daüèanassa vièuddhiye | taü màggaü pañipajjahvo màrasse 'sà pramohanã | [etàhi tubbhe pañipannà dukkhassa antaü kariùyatha] || ***** Pàëi 275 [20.3] Magga etaü hi tumhe pañipannà dukkhassantaü karissatha, akkhàto ve mayà maggo aÿÿàya sallasanthanaü. Patna 360 [20.3] Màgga [eseva màggo nàstaü 'ÿo daüèanassa vièuddhiye | taü màggaü pañipajjahvo màrasse 'sà pramohanã] | etàhi tubbhe pañipannà dukkhassa antaü kariùyatha || Patna 359 [20.2] Màgga àkkhàto vo mayà màggo aüÿàye èallasaüsano | [tubbhehi kiccam àtappaü akkhàtàro tathàgatà | pañipannà pramokkhanti jhàyino màrabaüdhanà] ||

Udànavarga 12.9 Màrga àkhyàto vo mayà màrgas tv ajÿàyai èalyakÔntanaþ | [yuùmàbhir eva karaõãyam àkhyàtàras tathàgatàþ] ||

133

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 276 [20.4] Magga tumhehi kiccaü àtappaü akkhàtàro tathàgatà, pañipannà pamokkhanti jhàyino màrabandhanà.

Patna 359 [20.2] Màgga [àkkhàto vo mayà màggo aüÿàye èallasaüsano] | tubbhehi kiccam àtappaü akkhàtàro tathàgatà | pañipannà pramokkhanti jhàyino màrabaüdhanà || Udànavarga 12.9 Màrga [àkhyàto vo mayà màrgas tv ajÿàyai èalyakÔntanaþ] | yuùmàbhir eva karaõãyam àkhyàtàras tathàgatàþ || Udànavarga 6.20 øãla [eùa kùemagamo màrga eùa màrgo vièuddhaye] | pratipannakàþ prahàsyanti dhyàyino màrabandhanam || *****

Pàëi 277 [20.5] Magga sabbe saïkhàrà aniccà ti, yadà paÿÿàya passati, atha nibbindatã dukkhe esa maggo visuddhiyà. Gàndhàrã 106 [6.10] Magu savi saghara aõica di yada praÿaya paèadi tada nivinadi dukha eùo magu vièodhia.

Patna 373 [20.16] Màgga aniccà sabbasaükhàrà yato praüÿàya paèèati | atha nivvaõóate dukkhà esa màggo vièuddhiye || Udànavarga 12.5 Màrga anityàü sarvasaüskàràü prajÿayà paèyate yadà | atha nirvidyate duþkhàd eùa màrgo vièuddhaye || *****

Pàëi 278 [20.6] Magga sabbe saïkhàrà dukkhà ti, yadà paÿÿàya passati, atha nibbindatã dukkhe esa maggo visuddhiyà. Gàndhàrã 107 [6.11] Magu savi saghara dukha di yada praÿa< gradhadi tada nivinadi dukha eùo magu vièodhia. Udànavarga 12.6 Màrga duþkhaü hi sarvasaüskàràü prajÿayà paèyate yadà | atha nirvidyate duþkàd eùa màrgo vièuddhaye ||

134

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 279 [20.7] Magga sabbe dhammà anattà ti, yadà paÿÿàya passati, atha nibbindatã dukkhe esa maggo visuddhiyà. Gàndhàrã 108 [6.12] Magu sarvi dhama aõatva di yada paèadi cakhkùuma tada nivinadi dukha eùo mago vièodhia.

Patna 374 [20.17] Màgga sabbadhaümà anàttà ti yato praüÿàya paèèati | atha nivvaõóate dukkhà esa màggo vièuddhiye || Udànavarga 12.8 Màrga sarvadharmà anàtmànaþ prajÿayà paèyate yadà | atha nirvidyate duþkhàd eùa màrgo vièuddhaye || *****

Pàëi 280 [20.8] Magga uññhànakàlamhi anuññhahàno, yuvà balã àlasiyaü upeto, saüsannasaïkappamano kusãto, paÿÿàya maggaü alaso na vindati. Gàndhàrã 113 [7.4] Apramadu uÂhaõealasa aõuÂhehadu yoi bali alasie uvidu satsanasagapamaõo svadima praÿa< maga alasu na vinadi.

Patna 30 [2.17] Apramàda uññhàõakàlamhi anuññhihàno yuvà balã àlasiko upoko | saüsannasaükappamano kusãdo praüÿàya màggaü alaso na yeti || Udànavarga 31.32 Citta utthànakàleùu nihãnavãryo vàcà balã tv àlasiko niràèaþ | sadaiva saükalpahataþ kusãdo jÿànasya màrgaü satataü na vetti || *****

Pàëi 281 [20.9] Magga vàcànurakkhã manasà susaüvuto, kàyena ca akusalaü na kayirà, ete tayo kammapathe visodhaye, àràdhaye maggaü isippaveditaü.

Patna 278 [16.1] Vàcà vàcànurakkhã manasà susaüvÔto kàyena yo akuèalaü na sevati | ete ttayo kaümapathe vièodhiya [pràppojja so èàntipadaü anuttaraü] || Udànavarga 7.12 Sucarita vàcànurakùã manasà susaüvÔtaþ kàyena caivàkuèalaü na kuryàt | etàü èubhàü karmapathàü vièodhayann àràdhayen màrgam Ôùipraveditam || *****

135

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 282 [20.10] Magga yogà ve jàyatã bhåri, ayogà bhårisaïkhayo, etaü dvedhàpathaü ÿatvà bhavàya vibhavàya ca, tathattànaü niveseyya yathà bhåri pavaóóhati.

Patna 375 [20.18] Màgga yogà hi bhårã saübhavati ayogà bhårisaükhayo | etaü jethàpathaü ÿàttà bhavàya vibhavàya ca | [tathà èiccheya medhàvã] yathà bhårã pravaddhati || Udànavarga 29.40 Yuga yogàd bhavaþ prabhavati viyogàd bhavasaükùayaþ | etad dvaidhàpathaü jÿàtvà bhavàya vibhavàya ca | [tatra èikùeta medhàvã yatra yogàn atikramet] || *****

Pàëi 283 [20.11] Magga vanaü chindatha mà rukkhaü, vanato jàyatã bhayaü, chetvà vanaÿ ca vanathaÿ ca, nibbanà hotha bhikkhavo. Gàndhàrã 93 [3.3] Tasiõa ......... ......... . . . . . . . yi nivaõa bhodha bhikùavi.

Patna 361 [20.4] Màgga vanaü chindatha mà rukkhe vanàto jàyate bhayaü | chettà vanaÿ ca vanadhaÿ ca nibbanena gamièèatha || Udànavarga 18.3 Puùpa vanaü chindata mà vÔkùaü vanàd vai jàyate bhayam | chitvà vanaü samålaü tu nirvaõà bhavata bhikùavaþ || *****

136

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 284 [20.12] Magga yàva hi vanatho na chijjati aõumatto pi narassa nàrisu pañibaddhamano va tàva so, vaccho khãrapako va màtari. Gàndhàrã 94 [3.4] Tasiõa ......... ......... ......... . . . kùiravayo va madara.

Patna 362 [20.5] Màgga yàvatà vanadho na cchijjati aõumàtto pi narassa ÿàtisu | pañibaddhamano hi tattha so vaccho cchãravako va màtari || Udànavarga 18.4 Puùpa na chidyate yàvatà vanaü hy anumàtram api narasya bandhuùu | pratibaddhamanàþ sa tatra vai vatsaþ kùãrapaka iva màtaram || *****

Pàëi 285 [20.13] Magga ucchinda sineham attano, kumudaü sàradikaü va pàõinà santimaggam eva bråhaya nibbànaü sugatena desitaü. Gàndhàrã 299 [18.10] [Puùpa] uchina siõeha atvaõo kumudu èaradaka ba praõiõa èadimagam eva broha< nivaõa sukadeõa deèida.

Patna 363 [20.6] Màgga ucchinna sineham àttano kumudaü èàradikaü va pàõinà | èàntimàggam eva byåhaya nibbàõaü sugatena deèitaü || Udànavarga 18.5 Puùpa ucchindi hi sneham àtmanaþ padmaü èàradakaü yathodakàt | èàntimàrgam eva bÔühayen nirvàõaü sugatena deèitam || *****

Pàëi 286 [20.14] Magga idha vassaü vasissàmi, idha hemantagimhisu, iti bàlo vicinteti antaràyaü na bujjhati. Gàndhàrã 333 [21.2] [Kicavaga?] idha vaùa kariùamu idha hemadagi . . ............. .............

Patna 364 [20.7] Màgga idaü vaèèà kariùyàmi idaü hemaüna gÔhmasu | iti bàlo viciüteti antaràyaü na bujjhati || Udànavarga 1.38 Anitya iha varùaü kariùyàmi hemantaü grãùmam eva ca | bàlo vicintayaty evam antaràyaü na paèyati || *****

137

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 287 [20.15] Magga taü puttapasusammattaü byàsattamanasaü naraü, suttaü gàmaü mahogho va maccu àdàya gacchati. Gàndhàrã 334 [21.3] [Kicavaga?] ta putrapaèusamadha ............. sutu ga . . . . . . . .............

Patna 365 [20.8] Màgga taü puttapaèusaümattaü vyàsattamanasaü naraü | suttaü ggràmaü mahogho và maccu r àdàya gacchati || Udànavarga 1.39 Anitya taü putrapaèusaümattaü vyàsaktamanasaü naram | suptaü gràmaü mahaughaiva mÔtyur àdàya gacchati || *****

Pàëi 288 [20.16] Magga na santi puttà tàõàya, na pità na pi bandhavà, antakenàdhipannassa, natthi ÿàtisu tàõatà. Gàndhàrã 261 [16.3] [Prakiõakavaga?] na sadi putra traõa< na bhoa na vi banava adeõa abhiduõasa nasti ÿadihi traõadha.

Patna 366 [20.9] Màgga na santi puttà ttàõàya na pità no pi bhàtaro | antakenà 'dhibhåtassa nàsti ÿàtãsu ttàõatà || Udànavarga 1.40 Anitya na santi putràs tràõàya na pità nàpi bàndhavàþ | antakenàbhibhåtasya na hi tràõà bhavanti te ||

***** Pàëi 289 [20.17] Magga etam atthavasaü ÿatvà, paõóito sãlasaüvuto, nibbànagamanaü maggaü khippam eva visodhaye. Udànavarga 6.15 øãla [etad dhi dÔùñvà èikùeta] sadà èãleùu paõóitaþ | nirvàõagamanaü màrgaü kùipram eva vièodhayet || Maggavaggo vãsatimo.

138

A Comparative Edition of the Dhammapada

21. Pakiõõakavagga

Pàëi 290 [21.1] Pakiõõaka mattàsukhapariccàgà passe ce vipulaü sukhaü, caje mattàsukhaü dhãro sampassaü vipulaü sukhaü. Gàndhàrã 164 [11.3] Suha . . . trasuhaparica< yo paèi vivulu suha cayi matrasuha dhiro sabaèu vivula suha. Patna 77 [5.13] Attha màttàsukhapariccàgà paèèe ce vipulaü sukhaü | caje màttàsukhaü dhãro saüpaèèaü vipulaü sukham || Udànavarga 30.30 Sukha màtràsukhaparityàgàd yaþ paèyed vipulaü sukham | tyajen màtràsukhaü dhãraþ saüpaèyaü vipulaü sukham || ***** Pàëi 291 [21.2] Pakiõõaka paradukkhåpadànena attano sukham icchati, verasaüsaggasaüsaññho verà so na parimuccati. Gàndhàrã 179 [11.18] Suha pa . . . . . . . . . õeõa yo atvaõa su . .icha . . . . rasaùaga . . tsiñha so duha na parimucadi. Patna 117 [7.22] Kalyàõã paradukkhopadhànena yo icche sukham àttano | verasaüsaggasaüsaññho dukkhà na parimuccati || Udànavarga 30.2 Sukha paraduþkhopadhànena ya icchet sukham àtmanaþ | vairasaüsargasaüsakto duþkhàn na parimucyate || ***** Pàëi 292 [21.3] Pakiõõaka yaü hi kiccaü tad apaviddhaü, akiccaü pana kayirati, unnalànaü pamattànaü tesaü vaóóhanti àsavà. Gàndhàrã 339 [21.8] [Kicavaga?] ya kica ta a . . . . . . . . . . . . . . . kiyadi unaóaõa pramataõa ............... [asava teùa vaóhadi ara te asavakùaya.] Patna 266 [15.6] âsava yad<a>hi kiccaü tad apaviddhaü akiccaü puna kãrati | unnaddhànàü pramattànàü tesaü vaddhaüti àsavà || Udànavarga 4.19 Apramàda yat kÔtyaü tad apaviddham akÔtyaü kriyate punaþ | uddhatànàü pramattànàü teùàü vardhanti àsravàþ | [àsravàs teùu vardhante àràt te hy àsravakùayàt] || *****

139

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 293 [21.4] Pakiõõaka yesaÿ ca susamàraddhà niccaü kàyagatà sati, akiccaü te na sevanti kicce sàtaccakàrino, satànaü sampajànànaü atthaü gacchanti àsavà. Gàndhàrã 340 [21.9] [Kicavaga?] yeùa du susamaradha nica kayakada svadi .............. .............. sadaõa sabrayaõaõa [taùa kùayadi . . . . . ]

Patna 267 [15.7] âsava yesaü ca susamàraddhà niccaü kàyagatà satã | akiccaü te na sevaüti kicce sàtaccakàriõo | satànàü samprajànànàü [tesaü khãyaüti àsavà] || Udànavarga 4.20 Apramàda yeùàü tu susamàrabdhà nityaü kàyagatà smÔtiþ | akÔtyaü te na kurvanti kÔtye sàtatyakàriõaþ | smÔtànàü saüprajànànàm astaü gacchanti àsravàþ || *****

Pàëi 294 [21.5] Pakiõõaka màtaraü pitaraü hantvà, ràjàno dve ca khattiye, raññhaü sànucaraü hantvà, anãgho yàti bràhmaõo. Gàndhàrã 12 [1.12] Brammaõa madara pidara Áatva rayaõa dvayu èotria rañha saõuyara Áatva aõiho yadi brammaõo.

Patna 47 [3.14] Bràhmaõa màtaraü pañhamaü hantà ràjànaü do ca khattiye | ràùñaü sànucaraü hantà anigho carati bràhmaõo || Udànavarga 29.24 Yuga màtaraü pitaraü hatvà ràjànaü dvau ca èrotriyau | ràùñraü sànucaraü hatvà anigho yàti bràhmaõaþ || *****

140

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 295 [21.6] Pakiõõaka màtaraü pitaraü hantvà, ràjàno dve ca sotthiye, veyyagghapaÿcamaü hantvà, anãgho yàti bràhmaõo. Udànavarga 33.62 Bràhmaõa màtaraü pitaraü hatvà ràjànaü dvau ca èrotiyau | vyàghraü ca paÿcamaü hatvà [èuddha ity ucyate naraþ] || Udànavarga 33.61 [màtaraü pitaraü hatvà ràjànaü dvau ca èrotiyau | ràùñraü sànucaraü hatvà] anigho yàti bràhmaõaþ || ***** Pàëi 296 [21.7] Pakiõõaka suppabuddhaü pabujjhanti sadà gotamasàvakà, yesaü divà ca ratto ca niccaü buddhagatà sati. Gàndhàrã 100 [6.4] Magu supra^dhu pra^jadi imi godamaùavaka yeùa diva ya radi ca nica budhakada svadi. Udànavarga 15.12 SmÔti suprabuddhaü prabudhyante ime gautamaèràvakàþ | yeùàü divà ca ràtrau ca nityaü buddhagatà smÔtiþ || ***** Pàëi 297 [21.8] Pakiõõaka suppabuddhaü pabujjhanti sadà gotamasàvakà, yesaü divà ca ratto ca niccaü dhammagatà sati. Gàndhàrã 101 [6.5] Magu supra^dhu pra^Áadi imi godamaùavaka yeùa diva ya radi ca nica dhamakada svadi. Udànavarga 15.13 SmÔti suprabuddhaü prabudhyante ime gautamaèràvakàþ | yeùàü divà ca ràtrau ca nityaü dharmagatà smÔtiþ || *****

141

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 298 [21.9] Pakiõõaka suppabuddhaü pabujjhanti sadà gotamasàvakà, yesaü divà ca ratto ca niccaü saïghagatà sati. Gàndhàrã 102 [6.6] Magu supra^dhu pra^Áadi imi godamaùavaka yeùa diva ya radi ca nica saÎakada svadi. Udànavarga 15.14 SmÔti suprabuddhaü prabudhyante ime gautamaèràvakàþ | yeùàü divà ca ràtrau ca nityaü saüghagatà smÔtiþ || ***** Pàëi 299 [21.10] Pakiõõaka suppabuddhaü pabujjhanti sadà gotamasàvakà, yesaü divà ca ratto ca niccaü kàyagatà sati. Gàndhàrã 103 [6.7] Magu supra^dhu pra^Áadi imi godamaùavaka yeùa diva ya radi ca nica kayakada svadi. Patna 243 [14.5] Khànti suprabuddhaü prabujjhanti sadà gotamasàvakà | yesàü divà ca ràtto ca niccaü kàyagatà satã || Udànavarga 15.15 SmÔti suprabuddhaü prabudhyante ime gautamaèràvakàþ | yeùàü divà ca ràtrau ca nityaü kàyagatà smÔtiþ || ***** Pàëi 300 [21.11] Pakiõõaka suppabuddhaü pabujjhanti sadà gotamasàvakà, yesaü divà ca ratto ca ahiüsàya rato mano. Gàndhàrã 104 [6.8] Magu supra^dhu pra^Áadi imi godamaùavaka yeùa diva ya radi ca ahitsa< rado maõo. Patna 241 [14.3] Khànti suprabuddhaü prabujjhanti sadà gotamasàvakà | yesàü divà ca ràtto ca ahiüsàya rato mano || Udànavarga 15.17 SmÔti suprabuddhaü prabudhyante ime gautamaèràvakàþ | yeùàü divà ca ràtrau caivÒ Òàhiüsàyàü rataü manaþ || *****

142

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 301 [21.12] Pakiõõaka suppabuddhaü pabujjhanti sadà gotamasàvakà yesaü divà ca ratto ca bhàvanàya rato mano. Gàndhàrã 105 [6.9] Magu supra^dhu pra^Áadi imi godamaùavaka yeùa diva ya radi ca bhamaõa< rado maõo.

Patna 242 [14.4] Khànti suprabuddhaü prabujjhanti sadà gotamasàvakà | yesàü divà ca ràtto ca bhàvanàya rato mano || Udànavarga 15.25 SmÔti suprabuddhaü prabudhyante ime gautamaèràvakàþ | yeùàü divà ca ràtrau ca bhàvanàyàü rataü manaþ || *****

Pàëi 302 [21.13] Pakiõõaka duppabbajjaü durabhiramaü, duràvàsà gharà dukhà, dukkhosamànasaüvàso, dukkhànupatitaddhagå, tasmà na caddhagå siyà na ca dukkhànupatito siyà. Gàndhàrã 262 [16.4] [Prakiõakavaga?] druprava< druabhiramu druaÁavasaõa ghara dukhu samaõasavaso dukhaõuvadida bhava. Udànavarga 11.8 øramaõa duùpravrajyaü durabhiramaü duradhyàvasità gÔhàþ | duþkhàsamànasaüvàsà duþkàè copacità bhavàþ ||

***** Pàëi 303 [21.14] Pakiõõaka saddho sãlena sampanno yasobhogasamappito, yaü yaü padesaü bhajati tattha tattheva påjito. Gàndhàrã 323 [20.2] [øilavaga?] ùadhu èileõa sabaõo yaèabhoasamapidu [yeõa yeõeva vayadi] teõa teõeva puyidu. Patna 331 [18.5] Dadantã èraddho sãlena saüpanno yaèabhogasamàhito | yaü yaü so bhajate deèaü tattha tattheva påjiyo || Udànavarga 10.8 øraddhà èràddhàþ èãlena saüpannas [tyàgavàü vãtamatsaraþ | vrajate yatra yatraiva] tatra tatraiva påjyate || *****

143

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 304 [21.15] Pakiõõaka dåre santo pakàsenti himavanto va pabbato, asantettha na dissanti rattiü khittà yathà sarà. Udànavarga 29.19 Yuga dåràt santaþ prakàèyante himavàn iva parvataþ | asanto na prakàèyante ràtrikùiptàþ èarà yathà || ***** Pàëi 305 [21.16] Pakiõõaka ekàsanaü ekaseyyaü eko caram atandito eko damayam attànaü vanante ramito siyà. Gàndhàrã 259 [16.1] [Prakiõakavaga?] ekasaõa ekasaya eka<ya< savudu eku ramahi atvaõa [araÿi ekao vasa.] Patna 313 [17.8] âtta ekàsanaü ekaèeyaü ekacariyàm atandrito | eko ramayam àttànaü vanànte ramità siyà || Udànavarga 23.2 âtma ekàsanaü tv ekaèayyàm ekacaryàm atandritaþ | ramayec caikam àtmànaü [vaneùv ekaþ sadà vaset] ||

Pakiõõakavaggo Ekavãsatimo.

22. Nirayavagga

Pàëi 306 [22.1] Niraya abhåtavàdã nirayaü upeti, yo vàpi katvà na karomã ti càha, ubho pi te pecca samà bhavanti, nihãnakammà manujà parattha. Gàndhàrã 269 [16.11] [Prakiõakavaga?] abhudavadi naraka uvedi yo ya vi kitva na karodi àha uvha< ami preca sama bhavadi nihiõakama maõuya paratri. Patna 114 [7.19] Kalyàõã abhåtavàdã nirayaü upeti yo càpi kattà na karomã ti àha | ubho pi te precca samà bhavanti nihãnakaümà manujà paratra || Udànavarga 8.1 Vàca abhåtavàdã narakàn upaiti [yaè cànyad apy àcaratãha karma] | ubhau hi tau pretya samau niruktau nihãnadharmau manujau paratra ||

*****

144

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 307 [22.2] Niraya kàsàvakaõñhà bahavo pàpadhammà asaÿÿatà, pàpà pàpehi kammehi nirayaü te upapajjare.

Patna 113 [7.18] Kalyàõã kàùàyakaüñhà bahavo pàpadhaümà asaüyyatà | pàpà pàpehi kaümehi nirayaü te upapajjatha || Udànavarga 11.9 øramaõa kàùàyakaõñhà bahavaþ pàpadharmà hy asaüyatàþ | pàpà hi karmabhiþ pàpair [ito gacchanti durgatim] || *****

Pàëi 308 [22.3] Niraya seyyo ayoguëo bhutto tatto aggisikhåpamo, yaÿ ce bhuÿjeyya dussãlo raññhapiõóaü asaÿÿato. Gàndhàrã 331 [20.10] [øilavaga?] . . . . . ayokuóu bhuta tata agièihovamo . . . . . . . . bhujea rañhapiõa asaÿadu.

Patna 295 [16.18] Vàcà èreyo ayoguóà bhuttà tattà aggièikhopamà | yaü ca bhuÿjeya duèèãlo ràùñapiõóaü asaüyyato || Udànavarga 9.2 Karma èreyo hy ayoguóà bhuktàs taptà hy agnièikhopamàþ | na tu bhuÿjãta duþèãlo ràùñrapiõóam asaüyataþ || *****

Pàëi 309 [22.4] Niraya cattàri ñhànàni naro pamatto àpajjatã paradàråpasevã, apuÿÿalàbhaü na nikàmaseyyaü, nindaü tatãyaü nirayaü catutthaü. Gàndhàrã 270 [16.12] [Prakiõakavaga?] catvari Âhaõaõi naro pramatu avajadi paradarovasevi amuÿalabha aniamasaya nina tridia niraya ca^Âha.

Patna 210 [12.16] Daõóa cattàri ññhànàni naro pramatto àpajjate paradàropasevã | apuüÿalàbhaü anikàmaèeyaü nindaü tritãyaü nirayaü catutthaü || Udànavarga 4.14 Apramàda sthànàni catvàri naraþ pramatta àpadyate yaþ paradàrasevã | apuõyalàbhaü hy anikàmaèayyàü nindàü tÔtãyaü narakaü caturtham ||

*****

145

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 310 [22.5] Niraya apuÿÿalàbho ca gatã ca pàpikà, bhãtassa bhãtàya ratã ca thokikà, ràjà ca daõóaü garukaü paõeti tasmà naro paradàraü na seve.

Patna 211 [12.17] Daõóa apuüÿalàbho ca gatã ca pàpiko bhãtassa bhãtàya ratã pi appikà | ràjà ca daõóaü garukaü praõeti [kàyassa bhedà nirayaü upeti] || Udànavarga 4.15b Apramàda apuõyalàbhaè ca gatiè ca pàpikà bhãtasya bhãtàbhir athàlpikà ratiþ | ràjà ca daõóaü gurukaü dadàti [kàyasya bhedàd narakeùu pacyate] || *****

Pàëi 311 [22.6] Niraya kuso yathà duggahito hattham evànukantati, sàmaÿÿaü dupparàmaññhaü nirayàyupakaóóhati. Gàndhàrã 215 [13.15] Yamaka èaru yadha drugahido hasta aõuvikatadi ùamaÿa droparamuñho niraya uvakaóhadi.

Patna 296 [16.19] Vàcà kuèo yathà duggÔhãto hastam evànukaütati | èàmannaü dupparàmàññhaü nirayàya upakaññati || Udànavarga 11.4 øramaõa èaro yathà durgÔhãto hastam evàpakÔntati | èràmaõyaü duùparàmÔùñaü narakàn upakarùati || *****

Pàëi 312 [22.7] Niraya yaü kiÿci sithilaü kammaü, saïkiliññhaÿ ca yaü vataü, saïkassaraü brahmacariyaü, na taü hoti mahapphalaü. Udànavarga 11.3 øramaõa yat kiü cic chitilaü karma saükliùñaü vàpi yat tapaþ | aparièuddhaü brahmacaryaü na tad bhavati mahàphalam || *****

146

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 313 [22.8] Niraya kayiraÿ ce kayiràthenaü daëham enaü parakkame, sañhilo hi paribbàjo bhiyyo àkirate rajaü. Udànavarga 11.2 øramaõa [kurvàõo hi sadà pràjÿo] dÔóham eva paràkramet | èithilà khalu pravrajyà hy àdadàti puno rajaþ || ***** Pàëi 314 [22.9] Niraya akataü dukkataü seyyo, pacchà tapati dukkataü, kataÿ ca sukataü seyyo, yaü katvà nànutappati. Patna 100 [7.5] Kalyàõã akataü dukkataü èreyo pacchà tapati dukkataü | [dukkataü me kataü ti èocati bhåyo èocati doggatiü gato] || Patna 101 [7.6] Kalyàõã kataÿ ca sukataü sàdhu yaü kattà nànutappati | [sukataü me kataü ti nandati bhåyo nandati soggatiï gato] || Gàndhàrã 337 [21.6] [Kicavaga?] akida kukida ùehu pacha tavadi drukida kida nu sukida ùeho ya kitva naõutapadi. Udànavarga 29.41 Yuga akÔtaü kukÔtàc chreyaþ paècàt tapati duùkÔtam | [èocate duùkÔtaü kÔtvà èocate durgatiü gataþ] || Udànavarga 29.42 Yuga kÔtaü tu sukÔtaü èreyo yat kÔtvà nànutapyate | [nandate sukÔtaü kÔtvà nandate sugatiü gataþ] *****

147

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 315 [22.10] Niraya nagaraü yathà paccantaü guttaü santarabàhiraü, evaü gopetha attànaü, khaõo vo mà upaccagà, khaõàtãtà hi socanti nirayamhi samappità. Gàndhàrã 131 [7.22] Apramadu [. . . darada bhodha] khaõo yu ma uvaca< khaõadida hi èoyadi niraeùu samapida.

Patna 234 [13.19] øaraõa praccaütimaü và nagaraü guttaü sàntarabàhiraü | evaü rakkhatha àttànaü khaõo vo mà upaccagå | khaõàtãtà hi èocaüti nirayamhi samappità || Udànavarga 5.16 Priya [àtmànaü cet priyaü vidyàd gopayet taü sugopitam] | yathà pratyantanagaraü guptam antarbahisthiram || Udànavarga 5.17 Priya evaü gopayatàtmànaü kùano vo mà hy upatyagàt | kùaõàtãtà hi èocante narakeùu samarpitàþ || *****

Pàëi 316 [22.11] Niraya alajjitàye lajjanti, lajjitàye na lajjare, micchàdiññhisamàdànà, sattà gacchanti duggatiü.

Patna 169 [10.13] Mala alajjitavve lajjanti lajjitavve na lajjatha | [abhaye bhayadaüèàvã bhaye càbhayadaüèino] | micchadÔùñisamàdànà sattà gacchanti doggatiü || Udànavarga 16.4 Prakirõaka alajjitavye lajjante lajjitavye tv alajjinaþ | [abhaye bhayadarèãno bhaye càbhayadarèinaþ] | mithyàdÔùñisamàdànàt satvà gacchanti durgatim ||

Gàndhàrã 273 [16.15] [Prakiõakavaga?] alajidavi lajadi lajidavi na lajadi [abhayi bhayadarèavi bhayi abhayadarèaõo] michadiñhisamadaõa satva gachadi drugadi.

*****

148

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 317 [22.12] Niraya abhaye bhayadassino, bhaye càbhayadassino, micchàdiññhisamàdànà, sattà gacchanti duggatiü. Gàndhàrã 273 [16.15] [Prakiõakavaga?] [alajidavi lajadi lajidavi na lajadi] abhayi bhayadarèavi bhayi abhayadarèaõo michadiñhisamadaõa satva gachadi drugadi.

Patna 169 [10.13] Mala abhaye bhayadaüèàvã bhaye càbhayadaüèino | micchadÔùñisamàdànà sattà gacchanti doggatiü ||

***** Pàëi 318 [22.13] Niraya avajje vajjamatino, vajje càvajjadassino, micchàdiññhisamàdànà, sattà gacchanti duggatiü. Patna 170 [10.14] Mala avajje vajjamatino vajje càvajjasaüÿino | micchadÔùñisamàdànà sattà gacchanti doggatiü || ***** Pàëi 319 [22.14] Niraya vajjaÿ ca vajjato ÿatvà, avajjaÿ ca avajjato, sammàdiññhisamàdànà, sattà gacchanti suggatiü. Nirayavaggo dvàvãsatimo.

23. Nàgavagga

Pàëi 320 [23.1] Nàga ahaü nàgo va saïgàme càpàto patitaü saraü ativàkyaü titikkhissaü, dussãlo hi bahujjano. Gàndhàrã 329 [20.8] [øilavaga?] aho nako va sagami cavadhivadida èara adivaka tidikùami druèilo hi bahojaõo. Patna 215 [12.21] Daõóa ahaü nàgo va saüggràme càpàtipatite sare | atãvàde titikkhàmi duèèãlo hi bahujano || Udànavarga 29.21 Yuga ahaü nàga iva saügràme càpàd utpatitàü èaràn | ativàkyaü titãkùàmi duþèãlo hi mahàjanaþ || *****

149

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 321 [23.2] Nàga dantaü nayanti samitiü dantaü ràjàbhiråhati, danto seññho manussesu yotivàkyaü titikkhati.

Patna 90 [6.7] øoka dàntaü nayanti samitiü dàntaü ràjàbhiråhati | dànto èreùñho manuùyesu yo 'tivàde titikkhati || Udànavarga 19.6 Aèva dànto vai samitiü yàti dàntaü ràjàdhirohati | dàntaþ èreùñho manuùyàõàü yo 'tivàkyaü titãkùati || *****

Pàëi 322 [23.3] Nàga varam assatarà dantà àjànãyà ca sindhavà kuÿjarà ca mahànàgà, attadanto tato varaü. Gàndhàrã 341 [22.1] [Naga or Asavaga?] .............. .............. .............. atvadada tada vara

Patna 91 [6.8] øoka varam assatarà dàntà àjàneyà ca sendhavà | kuÿjarà va mahànàgà àttà dànto tato varaü || Udànavarga 19.7 Aèva yo hy aèvaü damayej jànyam àjàneyaü ca saindhavam | kuÿjaraü và mahànàgam àtmà dàntas tato varam ||

***** Pàëi 323 [23.4] Nàga na hi etehi yànehi gaccheyya agataü disaü, yathattanà sudantena, danto dantena gacchati. Gàndhàrã 342 [22.?] [Naga or Asavaga?] ............. ............. ............. . . . . dadeùu gachadi. ***** Patna 92 [6.9] øoka [na hi tehi jànajàtehi tàü bhåmim abhisaübhave] | yathà 'ttanà sudàntena dànto dàntena gacchati ||

150

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 324 [23.5] Nàga dhanapàlako nàma kuÿjaro kañukappabhedano dunnivàrayo, baddho kabalaü na bhuÿjati, sumarati nàgavanassa kuÿjaro. ***** Pàëi 325 [23.6] Nàga middhã yadà hoti mahagghaso ca, niddàyità samparivattasàyã, mahàvaràho va nivàpapuññho, punappunaü gabbham upeti mando. Udànavarga 29.13 Yuga middhã ca yo bhavati mahàgrasaè ca ràtriü divaü saüparivartaèàyã | mahàvaràhaiva nivàpapuùñaþ punaþ punar mandam upaiti garbham || ***** Pàëi 326 [23.7] Nàga idaü pure cittam acàri càrikaü yenicchakaü yatthakàmaü yathàsukhaü, tad ajjahaü niggahessàmi yoniso, hatthim pabhinnaü viya aïkusaggaho. Udànavarga 31.5 Citta idaü purà cittam acàri càrikàü yenecchakaü yena kàmaü yatheùñam | tat saünigÔhõàmi hi yonièas tv idaü nàgaü prabhinnaü hi yathàïkuèena || *****

151

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 327 [23.8] Nàga appamàdaratà hotha sacittam anurakkhatha, duggà uddharathattànaü païke sanno va kuÿjaro. Gàndhàrã 132 [7.23] Apramadu apramadarada bhodha [sadhami supravedide] drugha udhvaradha atvaõa pagasana va kuÿa . . .

Patna 24 [2.11] Apramàda apramàdaratà hotha saü cittam anurakkhatha || duggà uddharathàttànaü pake sanno va kuÿjaro | Udànavarga 4.27 Apramàda [apramàdarato bhikùuþ pramàde bhayadarèakaþ] | durgàd uddharate tmànaü païkasannaiva kuÿjaraþ || Udànavarga 4.36 Apramàda apramàdaratà bhavata [suèãlà bhavata bhikùavaþ | susamàhitasaükalpàþ] svacittam anurakùata || *****

Pàëi 328 [23.9] Nàga sace labhetha nipakaü sahàyaü saddhiücaraü sàdhuvihàridhãraü, abhibhuyya sabbàni parissayàni careyya tenattamano satãmà.

Patna 9 [1.9] Jama sace labheyà nipakaü sapraüÿaü sàddhiücaraü sàdhuvihàradhãraü | adhibhåya sabbàõi parièrav . . . careyà tenàttamano satãmà || Udànavarga 14.13 Droha sa cel labhed vai nipakaü sahàyaü [loke caraü sàdhu hi nityam eva] | abhibhåya sarvàõi parisravàõi careta tenàptamanà smÔtàtmà || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.185) sa cel labheta nipakaü sahàyikaü sàrdhaücaraü sàdhuvihàridhãram | abhibhåya sarvàõi parisravàõi careta tenàttamanàþ pratismçtaþ || *****

152

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 329 [23.10] Nàga no ce labhetha nipakaü sahàyaü saddhiücaraü sàdhuvihàridhãraü, ràjà va raññhaü vijitaü pahàya eko care màtaïgaraÿÿe va nàgo.

Patna 10 [1.10] Jama no ce labheyà nipakaü sapraüÿaü sàddhiücaraü sàdhuvihàradhãraü | ràjà va ràùñaü vijitaü prahàya eko ccare màtaügàranne va nàgo || Udànavarga 14.14 Droha sa cel labhed vai nipakaü sahàyaü [loke caraü sàdhu hi nityam eva] | ràjeva ràùñraü vipulaü prahàya ekaè caren na ca pàpàni kuryàt || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.185) no cel labheta nipakaü sahàyikaü sàrdhaücaraü sàdhuvihàridhãram | ràjeva ràùñraü vipulaü prahàya ekaè caren na ca pàpàni kuryàt || *****

Pàëi 330 [23.11] Nàga ekassa caritaü seyyo natthi bàle sahàyatà, eko care na ca pàpàni kayirà, appossukko màtaïgaraÿÿe va nàgo.

Patna 11 [1.11] Jama ekassa caritaü èreyo nàsti bàle bitãyatà | eko ccare na ca pàpàni kayirà appussuko màtaügàranne va nàgo || Udànavarga 14.16a Droha ekasya caritaü èreyo na tu bàlaþ sahàyakaþ | ekaè caren na ca pàpàni kuryàd alpotsuko 'raõyagataiva nàgaþ || Udànavarga 14.16b Droha ekasya caritaü ùreyo na tu bàlasahàyatà | alposukaè cared eko màtaïgàraõye nàgavat || Målasarvàstivàdivinaya (Gilgit III.ii.185) ekasya caritaü èreyo na tu bàle sahàyatà | alpotsukaè cared eko màtaïgàraõyanàgavat || *****

153

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 331 [23.12] Nàga atthamhi jàtamhi sukhà sahàyà tuññhã sukhà yà itarãtarena puÿÿaü sukhaü jãvitasaïkhayamhi sabbassa dukkhassa sukhaü pahàõaü.

Patna 65 [5.1] Attha atthesu jàtesu sukhà sakhàyà puüÿaü sukhaü jãvitasaükhayamhi | toùñã sukhà yà itarã . . . . . . sabbassa pàpassa sukhaü prahàõaü || Udànavarga 30.34 Sukha artheùu jàteùu sukhaü sahàyàþ puõyaü sukhaü jãvitasaükùayeùu | tuùñiþ sukhà yà tv itaretareõa sarvasya duþkhasya sukho nirodhaþ || *****

Pàëi 332 [23.13] Nàga sukhà matteyyatà loke, atho petteyyatà sukhà, sukhà sàmaÿÿatà loke, atho brahmaÿÿatà sukhà.

Patna 66 [5.2] Attha sukhà màtreatà loke tato petteatà sukhà | èàmannatà sukhà loke tato bràhmannatà sukhà || Udànavarga 30.21 Sukha sukhaü màtÔvyatà loke sukhaü caiva pitÔvyatà | sukhaü èràmaõyatà loke tathà bràhmaõyatà sukhaü || *****

Pàëi 333 [23.14] Nàga sukhaü yàva jarà sãlaü, sukhà saddhà patiññhità, sukho paÿÿàya pañilàbho, pàpànaü akaraõaü sukhaü.

Patna 67 [5.3] Attha sukhaü yàvaj jarà èãlaü sukhà èraddhà pratiùñhità | [sukhà attharasà vàcà assiü mànakkhayo sukho] || Patna 82 [5.18] Attha [sukhà najjo såpatitthà sukho dhammajito jano] | sukho èraddhapañãlàbho pàpassa akaraõaü sukhaü || Udànavarga 30.20 Sukha sukhaü yàvaj jarà èãlaü sukhaü èraddhà pratiùñhità | [sukhaü càrtharatà vàcà] pàpasyàkaraõaü sukham || Nàgavaggo tevãsatimo.

154

A Comparative Edition of the Dhammapada

24. Taõhàvagga

Pàëi 334 [24.1] Taõhà manujassa pamattacàrino taõhà vaóóhati màluvà viya, so palavatã huràhuraü phalam icchaü va vanasmi' vànaro. Gàndhàrã 91 [3.3] Tasiõa ............. ............. . . . . . . . . . . . horu phalam icho va vaõasma vaõaru. Patna 137 [9.1] Tahna manujassa pramattacàriõo tahnà vaddhati màlutà iva | sà pràplavate huràhuraü phalameùã va vanamhi vànnaro || Udànavarga 3.4 TÔùõà manujasya pramattacàriõas tÔùõà vardhati màluteva hi | [sa hi saüsarate punaþ punaþ] phalam icchann iva vànaro vane || ***** Pàëi 335 [24.2] Taõhà yaü esà sahatã jammã taõhà loke visattikà sokà tassa pavaóóhanti abhivaññhaü va bãraõaü. Patna 138 [9.2] Tahna yaü cesà sahate jaümã tahnà loke duraccayà | èokà tassa pravaddhaüti ovaññhà beruõà iva || Udànavarga 3.9 TÔùõà ya etàü sahate gràmyàü tÔùõàü loke sudustyajàm | èokàs tasya nivardhante hy avavÔùñà bãraõà yathà || ***** Pàëi 336 [24.3] Taõhà yo cetaü sahatã jammiü taõhaü loke duraccayaü sokà tamhà papatanti udabindu va pokkharà. Patna 139 [9.3] Tahna yo cetàü sahate jaümiü tahnàü loke duraccayàü | èokà tassa vivaññanti udabindå va pukkhare || Udànavarga 3.10 TÔùõà yas tv etàü tyajate gràmyàü tÔùõàü loke sudustyajàm | èokàs tasya nivartante udabindur iva puùkaràt || *****

155

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 337 [24.4] Taõhà taü vo vadàmi bhaddaü vo, yàvantettha samàgatà, taõhàya målaü khaõatha usãrattho va bãraõaü, mà vo naëaü va soto va màro bhaÿji punappunaü. Gàndhàrã 126 [7.17] Apramadu ta yu vadami bhadraÿu yavaditha samakada [apramadarada bhodha sadhami supravedidi.]

Patna 140 [9.4] Tahna taü vo vademi bhadraü vo yàvaüt ittha samàgatà | tahnàü samålàü khaõatha uùãràtthã va beruõiü | [tahnàya khatamålàya nàsti èokà kato bhayaü] || Udànavarga 3.11 TÔùõà tad vai vadàmi bhadraü vo yàvantaþ stha samàgatàþ | tÔùõàü samålàü khanata uèãràrthãva bãraõàm | [tÔùõàyàþ khàtamålàyà nàsti èokaþ kuto bhayam] || *****

Pàëi 338 [24.5] Taõhà yathà pi måle anupaddave daëhe chinno pi rukkho punar eva råhati, evam pi taõhànusaye anåhate nibbattatã dukkham idaü punappunaü.

Patna 156 [9.20] Tahna yathà pi måle anupadrute dÔóhe chinno pi rukkho punar ãva jàyati | em eva tahnànuèaye anåhate nivvattate dukkham idaü punappuno || Udànavarga 3.16 TÔùõà yathàpi målair anupadrutaiþ sadà chinno 'pi vÔkùaþ punar eva jàyate | evaü hi tÔùõànuèayair anuddhÔtair nivartate duþkham idaü punaþ punaþ ||

***** Pàëi 339 [24.6] Taõhà yassa chattiüsatã sotà manàpassavanà bhusà, vàhà vahanti duddiññhiü saïkappà ràganissità. Patna 237 [13.22] øaraõa yassa chattrãèatiü sotà mànàphassamayà bhrièà | vàhà vahanti dudriùñiü saükappà ggredhanièèità || ***** Pàëi 340 [24.7] Taõhà savanti sabbadhã sotà latà ubbhijja tiññhati taÿ ca disvà lataü jàtaü målaü paÿÿàya chindatha. *****

156

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 341 [24.8] Taõhà saritàni sinehitàni ca somanassàni bhavanti jantuno, te sàtasità sukhesino, te ve jàtijaråpagà narà.

Patna 148 [9.12] Tahna saritàni sinehitàni ca somanassàni bhavanti jantuno | ye sàtasità sukheùiõo te ve jàtijaropagà || Udànavarga 3.5 TÔùõà saritàni vai snehitàni vai saumanasyàni bhavanti jantunaþ | ye sàtasitàþ sukhaiùiõas te vai jàtijaropagà naràþ || *****

Pàëi 342 [24.9] Taõhà tasiõàya purakkhatà pajà parisappanti saso va bàdhito, saüyojanasaïgasattakà dukkham upenti punappunaü ciràya.

Patna 149 [9.13] Tahna tahnàya purekkhañà prajà parisappanti èaèo va bàdhito | te saüjotanasaïgasaïgasattà gabbham upenti punappuno ciraü pi || Udànavarga 3.6 TÔùõà tÔùõàbhir upaskÔtàþ prajàþ paridhàvanti èaèà va vàguràm | saüyojanaiþ saïgasaktà duþkhaü yànti punaþ punaè ciraràtram || *****

Pàëi 343 [24.10] Taõhà tasiõàya purakkhatà pajà parisappanti saso va bàdhito, tasmà tasiõaü vinodaye bhikkhu àkaïkha' viràgam attano.

Patna 149 [9.13] Tahna tahnàya purekkhañà prajà parisappanti èaèo va bàdhito | [te saüjotanasaïgasaïgasattà gabbham upenti punappuno ciraü pi] || Udànavarga 3.6 TÔùõà tÔùõàbhir upaskÔtàþ prajàþ paridhàvanti èaèà va vàguràm | [saüyojanaiþ saïgasaktà duþkhaü yànti punaþ punaè ciraràtram] || *****

157

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 344 [24.11] Taõhà yo nibbanatho vanàdhimutto vanamutto vanam eva dhàvati taü puggalam etha passatha mutto bandhanam eva dhàvati. Gàndhàrã 92 [3.2] Tasiõa ................. ................. . . . . . . . . . . . paèadha muto ba-aõam eva jayadi.

Patna 151 [9.15] Tahna yo nivvanadho vanà tu mutto vanamutto vanam eva dhàvati | taü puggalam etha paèèatha mutto bandhanam eva dhàvati || Udànavarga 27.29 Paèya yo nirvanagair vimokùitaþ saüvanamukto vanam eva dhàvati | taü paèyatha pudgalaü tv imaü mukto bandhanam eva dhàvati || *****

Pàëi 345 [24.12] Taõhà na taü daëhaü bandhanam àhu dhãrà, yad àyasaü dàrujaü pabbajaÿ ca, sàrattarattà maõikuõóalesu puttesu dàresu ca yà apekhà, Gàndhàrã 169 [11.8] Suha na ta drióha ba-aõam aha dhira ya ayasa taruva babaka va saratacita maõikuõaleùu putreùu dareùu ya ya aveha.

Patna 143 [9.7] Tahna na taü dÔóhaü bandhanam àhu dhãrà yad àyasaü dàrujaü babbajaü và | sàrattarattà maõikuõóalesu putresu dàresu ca yà apekhà || Udànavarga 2.5 Kàma na tad dÔóhaü bandhanam àhur àryà yad àyasaü dàravaü balbajaü và | [saüraktacittasya hi mandabuddheþ] putreùu dàreùu ca yà avekùà || *****

Pàëi 346 [24.13] Taõhà etaü daëhaü bandhanam àhu dhãrà, ohàrinaü sithilaü duppamuÿcaü, etam pi chetvàna paribbajanti anapekkhino kàmasukhaü pahàya. Gàndhàrã 170 [11.9] Suha eda drióha ba-aõam aha dhira ohariõa èièila drupamokùu eda bi chitvaõa parivrayadi aõavehiõo kamasuhu praha<.

Patna 144 [9.8] Tahna etaü dÔóhaü bandhanam àhu dhãrà ohàrimaü sukhumaü dupramuÿcaü | etappi chettàna vrajanti santo anapekhino sabbadukhaü prahàya || Udànavarga 2.6 Kàma etad dÔóhaü bandhanam àhur àryàþ samantataþ susthiraü duùpramokùam | etad api cchitvà tu parivrajanti hy anapekùiõaþ kàmasukhaü prahàya || *****

158

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 347 [24.14] Taõhà ye ràgarattànupatanti sotaü sayaükataü makkañako va jàlaü, etam pi chetvàna vajanti dhãrà, anapekkhino sabbadukkhaü pahàya. Gàndhàrã 171 [11.10] Suha ye rakarata aõuvadadi sodu sa<gada makaóao jala eda bi chitvaõa parivrayadi aõavehiõo kamasuha praha<. ***** Pàëi 348 [24.15] Taõhà muÿca pure muÿca pacchato, majjhe muÿca bhavassa pàragå, sabbattha vimuttamànaso na punaü jàtijaraü upehisi. Gàndhàrã 161 [10.?] Jara muju pura muju pachadu maÁadu muju bhavasa parako sarvatra vimutamoõaso na puõu jadijara uvehiùi. Patna 150 [9.14] Tahna muÿca pure muÿca pacchato majjhe muÿca bhavassa pàragå | sabbattha vimuttamànaso na puno jàtijaràm upehisi || Udànavarga 29.57 Yuga muÿca purato muÿca paècato madhye muÿca bhavasya pàragaþ | sarvatra vimuktamànaso na punar jàtijaràm upeùyasi || ***** Pàëi 349 [24.16] Taõhà vitakkapamathitassa jantuno tibbaràgassa subhànupassino bhiyyo taõhà pavaóóhati, esa kho daëhaü karoti bandhanaü. Udànavarga 3.1 TÔùõà vitarkapramathitasya jantunas tãvraràgasya èubhànudarèinaþ | bhåyas tÔùõà pravardhate gàóhaü hy eùa karoti bandhanam || *****

159

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 350 [24.17] Taõhà vitakkupasame ca yo rato asubhaü bhàvayatã sadà sato, esa kho vyantikàhiti, esacchecchati màrabandhanaü. Udànavarga 3.2 TÔùõà vitarkavyupaèame tu yo rato hy aèubhàü bhàvayate sadà smÔtaþ | [tÔùõà hy eùa prahàsyate sa tu khalu påtikaroti bandhanam] || ***** Pàëi 351 [24.18] Taõhà niññhaü gato asantàsã, vãtataõho anaïgaõo, acchindi bhavasallàni, antimoyaü samussayo. ***** Pàëi 352 [24.19] Taõhà vãtataõho anàdàno, niruttipadakovido, akkharànaü sannipàtaü jaÿÿà pubbaparàni ca, sa ve antimasàrãro mahàpaÿÿo (mahàpuriso) ti vuccati. Patna 147 [9.11] Tahna vãtatahno anàdàno niruttãpadakovido | akkharàõàü sannipàtena ÿÿàyyà pårvvàparàõi so | sa ve antimaèàrãro mahàpraüÿo ti vuccati || ***** Pàëi 353 [24.20] Taõhà sabbàbhibhå sabbavidåham asmi, sabbesu dhammesu anåpalitto, sabbaÿjaho taõhakkhaye vimutto, sayaü abhiÿÿàya kam uddiseyyaü. Udànavarga 21.1 Tathàgata sarvàbhibhåþ sarvavid eva càsmi sarvaiè ca dharmaiþ satataü na liptaþ | sarvaüjahaþ sarvabhayàd vimuktaþ svayaü hy abhijÿàya kam uddièeyam || *****

160

A Comparative Edition of the Dhammapada

Mahàvastu iii. 118 sarvàbhibhå sarvavidå 'ham asmi sarveùu dharmeùu anopaliptaþ | sarvaü jahe tçùõakùayà vimukto [na màdÔèo saüprajaneti vedanà] || ***** Pàëi 354 [24.21] Taõhà sabbadànaü dhammadànaü jinàti, sabbaü rasaü dhammaraso jinàti, sabbaü ratiü dhammaratã jinàti, taõhakkhayo sabbadukkhaü jinàti. Udànavarga 26.31 Nirvàõa sarvaü dànaü dharmadàna jinàti sarvàü ratiü dharmaratiü jinàti | [sarvaü balaü kùàntibalaü jinàti] tÔùõàkùayaþ sarvasukhaü jinàti || ***** Pàëi 355 [24.22] Taõhà hananti bhogà dummedhaü, no ve pàragavesino, bhogataõhàya dummedho hanti aÿÿe va attanaü. Udànavarga 2.16 Kàma durmedhasaü hanti bhogo na tv ihàtmagaveùiõam | durmedhà bhogatÔùnàbhir hanty àtmànam atho paràn || ***** Pàëi 356 [24.23] Taõhà tiõadosàni khettàni, ràgadosà ayaü pajà, tasmà hi vãtaràgesu, dinnaü hoti mahapphalaü. Patna 152 [9.16] Tahna ttriõadoùàõi khettràõi ràgadoùà ayaü prajà | tassà hi vãtaràgesu dinnaü hoti mahapphalaü || Udànavarga 16.16 Prakirõaka kùetràõi tÔõadoùàõi ràgadoùà tv iyaü prajà | tasmàd vigataràgebhyo dattaü bhavati mahàphalam ||

161

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 357 [24.24] Taõhà tiõadosàni khettàni, dosadosà ayaü pajà, tasmà hi vãtadosesu, dinnaü hoti mahapphalaü.

Patna 153 [9.17] Tahna ttriõadoùàõi khettràõi doùadoùà ayaü prajà | tassà hi vãtadoùesu dinnaü hoti mahapphalaü || Udànavarga 16.17 Prakirõaka kùetràõi tÔõadoùàõi dveùadoùà tv iyaü prajà | tasmàd vigatadveùebhyo dattaü bhavati mahàphalam || *****

Pàëi 358 [24.25] Taõhà tiõadosàni khettàni, mohadosà ayaü pajà, tasmà hi vãtamohesu, dinnaü hoti mahapphalaü.

Patna 154 [9.18] Tahna ttriõadoùàõi khettràõi mohadoùà ayaü prajà | tassà hi vãtamohesu dinnaü hoti mahapphalaü || Udànavarga 16.18 Prakirõaka kùetràõi tÔõadoùàõi mohadoùà tv iyaü prajà | tasmàd vigatamohebhyo dattaü bhavati mahàphalam || *****

Pàëi 359 [24.26] Taõhà tiõadosàni khettàni, icchàdosà ayaü pajà, tasmà hi vigaticchesu, dinnaü hoti mahapphalaü.

Patna 154 [9.18] Tahna ttriõadoùàõi khettràõi [mohadoùà ayaü prajà] | tassà hi vãtamohesu dinnaü hoti mahapphalaü || Udànavarga 16.21 Prakirõaka kùetràõi tÔõadoùàõi [tÔùõàdoùà tv iyaü prajà] | tasmàd vigatamohebhyo dattaü bhavati mahàphalam || Taõhàvaggo catuvãsatimo.

162

A Comparative Edition of the Dhammapada

25. Bhikkhuvagga

Pàëi 360 [25.1] Bhikkhu cakkhunà saüvaro sàdhu, sàdhu sotena saüvaro, ghàõena saüvaro sàdhu, sàdhu jivhàya saüvaro. Mahàvastu iii. p. 423 [Bhikùu] cakùuùà saüvaro sàdhu sàdhu èrotreõa saüvaraþ | ghràõena saüvaro sàdhu sàdhu jivhàya saüvaro || ***** Pàëi 361 [25.2] Bhikkhu kàyena saüvaro sàdhu, sàdhu vàcàya saüvaro, manasà saüvaro sàdhu, sàdhu sabbattha saüvaro, sabbattha saüvuto bhikkhu sabbadukkhà pamuccati. Gàndhàrã 52 [2.2] Bhikhu kaeõa saÿamu sadhu sadhu vaya< saÿamu maõeõa saÿamu sadhu sadhu savatra saÿamu sarvatra saÿado bhikhu [sarva dugadio jahi.] Mahàvastu iii. p. 423 [Bhikùu] kàyena saüvaro sàdhu manasà sàdhu saüvaraþ | sarvatra saüvçto bhikùuþ sarvaduþkhà pramucyate || ***** Patna 51 [4.2] Bhikùu kàyena saüvaro sàdhu sàdhu vàcàya saüvaro | manasà pi saüvaro sàdhu sàdhu sabbattha saüvaro | sabbattha saüvÔto bhikkhå sabbadukkhà pramuccati || Udànavarga 7.11 Sucarita kàyena saüvaraþ sàdhu sàdhu vàcà ca saüvaraþ | manasà saüvaraþ sàdhu sàdhu sarvatra saüvaraþ | sarvatra saüvÔto bhikùuþ sarvaduþkhàt pramucyate ||

163

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 362 [25.3] Bhikkhu hatthasaüyato pàdasaüyato, vàcàya saüyato saüyatuttamo, ajjhattarato samàhito, eko santusito tam àhu bhikkhuü. Gàndhàrã 53 [2.3] Bhikhu hastasaÿadu padasaÿadu vayasaÿadu savudidrio aÁatvarado samahido ekosaduùido tam ahu bhikhu. Mahàvastu iii. p. 423 [Bhikùu] [yatayàyã yataseyyo asyà yatasaükalpa dhyàyi apramatto] | adhyàyarato samàhito eko saütuùito tam àhu bhikùuü ||

Patna 52 [4.3] Bhikùu hastasaüyyato pàdasaüyyato vàcàsaüyyato saüvÔtendriyo || ajjhattarato samàhito eko saütuùito tam àhu bhikkhuü | Udànavarga 32.7 Bhikùu hastasaüyataþ pàdasaüyato vàcàsaüyataþ sarvasaüyataþ | àdhyàtmarataþ samàhito hy ekaþ saütuùito hi yaþ sa bhikùuþ ||

***** Pàëi 363 [25.4] Bhikkhu yo mukhasaüyato bhikkhu, mantabhàõã anuddhato, atthaü dhammaÿ ca dãpeti madhuraü tassa bhàsitaü. Gàndhàrã 54 [2.4] Bhikhu yo muheõa saÿado bhikhu maõabhaõi aõudhado artha dharma ci deèedi masuru tasa bhaùida. Patna 54 [4.5] Bhikùu yo mukhe saüyyato bhikkhå mantàbhàùã anuddhato || atthaü dhammaÿ ca deèeti madhuraü tassa bhàùitaü | Udànavarga 8.10 Vàca mukhena saüyato bhikùur mandabhàùã hy anuddhataþ | arthaü dharmaü ca deèayati madhuraü tasya bhàùitam || ***** Pàëi 364 [25.5] Bhikkhu dhammàràmo dhammarato, dhammaü anuvicintayaü, dhammaü anussaraü bhikkhu, saddhammà na parihàyati. Gàndhàrã 64 [2.14] Bhikhu dhamaramu dhamaradu dhamu aõuvicidao dhamu aõusvaro bhikhu sadharma na parihayadi. Patna 226 [13.11] øaraõa dhaümàràmo dhaümarato dhaümaü anuvicintayaü | dhammaü anussaraü bhikkhå dhammà na parihàyati || Udànavarga 32.8 Bhikùu dharmàràmo dharmarato dharmam evànucintayan | dharmaü cànusmaraü bhikùur dharmàn na parihãyate || *****

164

A Comparative Edition of the Dhammapada

Mahàvastu iii. p. 422 [Bhikùu] dharmàràmo dharmarato dharmam anuvicintayaü | dharmaü samanusmaraü bhikùu saddharmàn na parihàyati || ***** Pàëi 365 [25.6] Bhikkhu salàbhaü nàtimaÿÿeyya, nàÿÿesaü pihayaü care, aÿÿesaü pihayaü bhikkhu samàdhiü nàdhigacchati. Gàndhàrã 61 [2.11] Bhikhu salavhu nadimaÿea naÿeùa svihao sia aÿeùa svihao bhikhu samadhi nadhikachadi. Patna 55 [4.6] Bhikùu saü làbhaü nàtimaüÿeyà nà 'üÿesaü prihayaü care || aüÿesaü prihayaü bhikkhå samàdhin nàdhigacchati | Udànavarga 13.8 Satkàra svalàbhaü nàvamanyeta nànyeùàü spÔhako bhavet | anyeùàü spÔhako bhikùuþ samàdhiü nàdhigacchati || ***** Pàëi 366 [25.7] Bhikkhu appalàbho pi ce bhikkhu salàbhaü nàtimaÿÿati, taü ve devà pasaüsanti suddhàjãviü atanditaü. Gàndhàrã 62 [2.12] Bhikhu apalabho du yo bhikhu salavhu nadimaÿadi ta gu deva praèaÁadi èudhayivu atadrida. ***** Pàëi 367 [25.8] Bhikkhu sabbaso nàmaråpasmiü yassa natthi mamàyitaü, asatà ca na socati, sa ve bhikkhå ti vuccati. Gàndhàrã 79 [2.29] Bhikhu savaèu namaruvasa yasa nasti mama<da asata i na èoyadi so hu bhikhu du vucadi. Udànavarga 32.17 Bhikùu [yasya saünicayo nàsti] yasya nàsti mamàyitam | asantaü èocate naiva sa vai bhikùur nirucyate || Patna 56 [4.7] Bhikùu appalàbho pi ce bhikkhå saü làbhaü nàtimaüÿati || taü ve devà praèaüsanti èuddhàjãviü atandritaü ||

165

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 368 [25.9] Bhikkhu mettàvihàrã yo bhikkhu, pasanno buddhasàsane, adhigacche padaü santaü, saïkhàråpasamaü sukhaü.

Patna 59 [4.10] Bhikùu mettàvihàrã bhikkhå prasanno buddhaèàsane || pañivijjhi padaü èàntaü saükhàropaèamaü sukhaü | [dÔùñe va dhamme nibbàõaü yogacchemaü anuttaraü] || Udànavarga 32.21 Bhikùu maitràvihàrã yo bhikùuþ prasanno buddhaèàsane | adhigacchet padaü èàntaü saüskàropaèamaü sukham ||

Gàndhàrã 70 [2.20] Bhikhu metravihara yo bhikhu prasanu budhaèaèaõe paóiviÁu pada èada sagharavoèamu suha. Mahàvastu iii. p. 421 [Bhikùu] maitràvihàrã yo bhikùuþ prasanno buddhaèàsane | adhigacchati padaü èàntaü [aèecanaü ca mocanaü] ||

***** Pàëi 369 [25.10] Bhikkhu siÿca bhikkhu imaü nàvaü, sittà te lahum essati, chetvà ràgaÿ ca dosaÿ ca, tato nibbànam ehisi. Gàndhàrã 76 [2.26] Bhikhu sija bhikhu ima nama sita di lahu bheùidi chetva raka ji doùa ji tado nivaõa eùidi. Mahàvastu iii. p. 421 [Bhikùu] siüca bhikùu imàü nàvàü maitràye siktà te laghu bheùyati | chittvà ràgaü ca doùaü ca tato nirvàõam eùyasi || ***** Patna 57 [4.8] Bhikùu siÿca bhikkhu imàü nàvàü sittà te laghu hehiti | hettà ràgaÿ ca doùaü ca tato nibbàõam ehisi || Udànavarga 26.12 Nirvàõa siÿca bhikùor imàü nàvaü siktà laghvã bhaviùyati | hitvà ràgaü ca doùaü ca tato nirvàõam eùyasi ||

166

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 370 [25.11] Bhikkhu paÿca chinde paÿca jahe, paÿca cuttaribhàvaye, paÿca saïgàtigo bhikkhu oghatiõõo ti vuccati. Gàndhàrã 78 [2.28] Bhikhu paja china paje jahi paja utvaribhava< pajaùaÙadhio bhikhu ohatiõo di vucadi. ***** Pàëi 371 [25.12] Bhikkhu jhàya bhikkhu mà ca pàmado, mà te kàmaguõe bhamassu cittaü, mà lohaguëaü gilã pamatto, mà kandi dukkham idan ti óayhamàno. Gàndhàrã 75 [2.25] Bhikhu ja< bhikhu ma yi pramati ma de kamaguõa bhametsu cita ma lohaguóa gili pramata kani dukham ida di óaÁamaõo. Patna 33 [2.19] Apramàda [dhammaü vicanàtha apramattà] mà vo kàmaguõà bhrameüsu cittaü | mà lohaguóe gilaü pramatto kraõóe dukkham idan ti dayhamàno || Udànavarga 31.31 Citta [àtàpã vihara tvam apramatto] mà te kàmaguõo matheta cittam | mà lohaguóàü gileþ pramattaþ [krandaü vai narakeùu pacyamànaþ] || ***** Pàëi 372 [25.13] Bhikkhu natthi jhànaü apaÿÿassa, paÿÿà natthi ajhàyato, yamhi jhànaÿ ca paÿÿà ca sa ve nibbànasantike. Gàndhàrã 58 [2.8] Bhikhu nasti Áaõa apraÿasa praÿa nasti aÁayado yasa jaõa ca praÿa ya so hu nirvaõasa sadii. ***** Patna 62 [4.13] Bhikùu nàsti jhànam apraüÿassa praüÿà nàsti ajhàyato | yamhi jhànaÿ ca praüÿà ca sa ve nibbàõasantike ||

167

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 373 [25.14] Bhikkhu suÿÿàgàraü paviññhassa, santacittassa bhikkhuno, amànusã ratã hoti sammà dhammaü vipassato. Gàndhàrã 55 [2.5] Bhikhu èuÿakare praviñhasa èadacitasa bhikhuõo amaõuùaradi bhodi same dharma vivaèadu.

Patna 60 [4.11] Bhikùu suüÿà 'gàraü praviùñassa èàntacittassa bhikkhuõo | amànuùà ratã hoti sammaü dhammaü vipaèèato || Udànavarga 32.9 Bhikùu èunyàgàraü praviùñasya prahitàtmasya bhikùuõaþ | amànuùà ratir bhavati samyag dharmàü vipaèyataþ || *****

Pàëi 374 [25.15] Bhikkhu yato yato sammasati khandhànaü udayabbayaü labhatã pãtipàmojjaü, amataü taü vijànataü. Gàndhàrã 56 [2.6] Bhikhu yado yado sammaùadi kanaõa udakavaya lahadi pridipramoju amudu ta viaõadu.

Patna 61 [4.12] Bhikùu yathà yathà sammasati khandhànàm udayavyayaü | labhate cittassa pràmojjaü amatà hetaü vijànato || Udànavarga 32.10 Bhikùu yato yataþ saüpÔèati skandhànàm udayavyayam | pràmodyaü labhate tatra [prãtyà sukham analpakam | tataþ pràmodyabahulaþ smÔto bhikùuþ parivrajet] || *****

168

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 375 [25.16] Bhikkhu tatràyam àdi bhavati idha paÿÿassa bhikkhuno: indriyagutti santuññhã pàtimokkhe ca saüvaro. Gàndhàrã 59 [2.9] Bhikhu tatra< adi bhavadi tadha praÿasa bhikhuõo idriagoti saduñhi pradimukhe i . . . . ro.

Patna 63 [4.14] Bhikùu tatthàyam àdã bhavati iha praüÿassa bhikkhuõo | indriyagottã sàntoùñã pràtimokkhe ca saüvaro || Udànavarga 32.26 Bhikùu [tasmàd dhyànaü tathà prajÿàm anuyujyeta paõóitaþ] | tasyàyam àdir bhavati tathà pràjÿasya bhikùuõaþ || Udànavarga 32.27 Bhikùu saütuùñir indriyair guptiþ pràtimokùe ca saüvaraþ | [màtrajÿatà ca bhakteùu pràntaü ca èayanàsanam | adhicitte samàyogaü yasyàsau bhikùur ucyate] || *****

Pàëi 376 [25.17] Bhikkhu mitte bhajassu kalyàõe suddhàjãve atandite, pañisanthàravuttassa, àcàrakusalo siyà, tato pàmojjabahulo dukkhassantaü karissati. Gàndhàrã 60 [2.10] Bhikhu mitra bhayea paóiruva èudhayiva atadridi paóisadharagutisa ayarakuèa . . . . . [tadu ayarakuèalo suhu bhikhu vihaùisi.]

Patna 64 [4.15] Bhikùu mitte bhajetha kallàõe èuddhàjãvã atandrito | pañisandharavaññi ssa àcàrakuèalo siyà | tato pràmojjabahulo [sato bhikkhå parivraje] || Udànavarga 32.6 Bhikùu [màtraü bhajeta pratiråpaü] èuddhàjãvo bhavet sadà | pratisaüstàravÔttiþ syàd àcàrakuèalo bhavet | tataþ pràmodyabahulaþ [smÔto bhikùuþ parivrajet] || *****

169

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 377 [25.18] Bhikkhu vassikà viya pupphàni maddavàni pamuÿcati, evaü ràgaÿ ca dosaÿ ca vippamuÿcetha bhikkhavo. Gàndhàrã 298 [18.9] [Puùpa] vaùia yatha puùaõa poraõaõi pramujadi emu raka ji doùa ji vipramujadha bhikùavi.

Patna 133 [8.13] Puùpa vàèèikã r iva puùpàõi maÿcakàni pramuÿcati | evaü ràgaÿ ca doùaÿ ca vipramuÿcatha bhikkhavo || Udànavarga 18.11 Puùpa varùàsu hi yathà puùpaü vaguro vipramuÿcati | evaü ràgaü ca doùaü ca vipramuÿcata bhikùavaþ || *****

Pàëi 378 [25.19] Bhikkhu santakàyo santavàco santavà susamàhito vantalokàmiso bhikkhu upasanto ti vuccati.

Patna 53 [4.4] Bhikùu èàntakàyo èàntacitto èàntavà susamàhito || vàntalokàmiùo bhikkhå upaèànto ti vuccati | Udànavarga 32.24 Bhikùu èàntakàyaþ èàntavàk susamàhitaþ | vàntalokàmiùo bhikùur upaèànto nirucyate || *****

Pàëi 379 [25.20] Bhikkhu attanà codayattànaü, pañimàsettam attanà, so attagutto satimà sukhaü bhikkhu vihàhisi.

Patna 324 [17.19] âtta àttanà codayà 'ttànaü parimaèàttànam àttanà | so àttagutto satimà sukhaü bhikkhå vihàhisi | *****

Pàëi 380 [25.21] Bhikkhu attà hi attano nàtho, attà hi attano gati, tasmà saüyamayattànaü assaü bhadraü va vàõijo.

Patna 322 [17.17] âtta àttà hi àttano nàtho àttà hi àttano gatã | tassà saüyyamayà 'ttànaü aèèaü bhadraü va vàõijo || Udànavarga 19.14 Aèva àtmaiva hy àtmano nàthaþ [àtmà èaraõam àtmanaþ] | tasmàt saüyamayàtmànaü bhadràèvam iva sàrathiþ ||

170

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 381 [25.22] Bhikkhu pàmojjabahulo bhikkhu, pasanno buddhasàsane, adhigacche padaü santaü, saïkhàråpasamaü sukhaü. ***** Pàëi 382 [25.23] Bhikkhu yo have daharo bhikkhu yuÿjati buddhasàsane, somaü lokaü pabhàseti abbhà mutto va candimà. Udànavarga 16.7 Prakirõaka daharo 'pi cet pravrajate yujyate buddhaèàsane | sa imaü bhàsate lokam abhramuktaiva candramàþ || Bhikkhuvaggo paÿcavãsatimo.

26. Bràhmaõavagga

Pàëi 383 [26.1] Bràhmaõa chinda sotaü parakkamma, kàme panuda bràhmaõa, saïkhàrànaü khayaü ÿatvà, akataÿÿåsi bràhmaõa. Gàndhàrã 10 [1.10] Brammaõa china sadu parakamu kama praõuyu bramaõa sagharaõa kùaya ÿatva akadaÿo si brammaõa. Patna 34 [3.1] Bràhmaõa chinna såtraü paràkràmma bhavaü praõuda bràhmaõa | saükhàràõàü khayaü ÿàttà akathaso si bràhmaõa || Udànavarga 33.60a Bràhmaõa chindi srotaþ paràkramya kàmàü praõuda bràhmaõa | saüskàràõàü kùayaü jÿàtvà hy akÔtajÿo bhaviùyasi || *****

171

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 384 [26.2] Bràhmaõa yadà dvayesu dhammesu pàragå hoti bràhmaõo, athassa sabbe saüyogà atthaü gacchanti jànato. Gàndhàrã 14 [1.14] Brammaõa yada dvaeùu dharmeùu parako bhodi brammaõo athasa sarvi saÿoka astaÙachadi jaõada.

Patna 41 [3.8] Bràhmaõa yadà dayesu dhammesu pàragå hoti bràhmaõo | athassa sabbe saüyogà atthaü gacchanti jànato || Udànavarga 33.72 Bràhmaõa yadà hi sveùu dharmeùu bràhmaõaþ pàrago bhavet | athàsya sarvasaüyogà astaü gacchanti paèyataþ || *****

Pàëi 385 [26.3] Bràhmaõa yassa pàraü apàraü và pàràpàraü na vijjati, vãtaddaraü visaüyuttaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 35 [1.35] Brammaõa yasa pari avare ca para . . . . . . . . vikadadvara visaÿota tam aho brommi brammaõa.

Patna 40 [3.7] Bràhmaõa yassa pàram apàram và pàràpàraü na vijjati | vãtajjaraü visaüyuttaü tam ahaü bråmi bràhmaõaü || Udànavarga 33.24 Bràhmaõa yasya pàram apàraü ca pàràpàraü na vidyate | [pàragaü sarvadharmàõàü] bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

Pàëi 386 [26.4] Bràhmaõa jhàyiü virajam àsãnaü katakiccaü anàsavaü uttamatthaü anuppattaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 48 [1.48] Brammaõa [ja< parakada budhu] kida kica aõasÔvu [budhu daèabaloveda] tam ahu bromi bramaõa. Gàndhàrã [1.25] Brammaõa [aèada varada manabhaõi aõudhada] utamatha aõuprato tam aho bromi brammaõa.

Patna 49 [3.16] Bràhmaõa jhàyiü virajam àsãnaü katakiccaü anàsavaü | uttamàtthaü anupràttaü tam ahaü bråmi bràhmaõaü || Udànavarga 33.32 Bràhmaõa dhyàyinaü vãtarajasaü kÔtakÔtyam anàsravam | [kùãõàsravaü visaüyuktaü] bravãmi bràhmaõaü hi tam ||

*****

172

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 387 [26.5] Bràhmaõa divà tapati àdicco, rattiü àbhàti candimà, sannaddho khattiyo tapati, jhàyã tapati bràhmaõo, atha sabbam ahorattiü buddho tapati tejasà. Gàndhàrã 50 [1.50] Brammaõa diva tavadi adicu radi avha< cadrimu sanadhu kùatrio tavadi Áa< tavadi bramaõo adha sarva ahoratra budhu tavadi teyasa.

Patna 39 [3.6] Bràhmaõa udayaü tapati àdicco ratrim àbhàti candramà || sannaddho khattiyo tapati jhàyiü tapati bràhmaõo || atha sabbe ahoràtte buddho tapati tejasà || Udànavarga 33.74 Bràhmaõa divà tapati hàdityo ràtràv àbhàti candramàþ | saünaddhaþ kùatriyas tapati dhyàyã tapati bràhmaõaþ | atha nityam ahoràtraü buddhas tapati tejasà || *****

Pàëi 388 [26.6] Bràhmaõa bàhitapàpo ti bràhmaõo, samacariyà samaõo ti vuccati, pabbàjayam attano malaü, tasmà pabbajito ti vuccati. Gàndhàrã 16 [1.16] Brammaõa brahetva pavaõi brammaõo sama<rya èramaõo di vucadi parvahia atvaõo mala tasa parva<do di vucadi. Udànavarga 11.15 øramaõa bràhmaõo vàhitaiþ pàpaiþ èramaõaþ èamitàèubhaþ | pravràjayitvà tu malàn uktaþ pravrajitas tv iha || ***** Pàëi 389 [26.7] Bràhmaõa na bràhmaõassa pahareyya, nàssa muÿcetha bràhmaõo, dhã bràhmaõassa hantàraü, tato dhã yassa muÿcati. Gàndhàrã 11 [1.11] Brammaõa na brammaõasa praharea nasa mujea bramaõi dhi bramaõasa hadara tada vi dhi yo õa mujadi. Patna 46 [3.13] Bràhmaõa mà bràhmaõassa prahare nàssa mucceya bràhmaõo | dhã bràhmaõassa hantàraü ya ssa và su na muccati || Udànavarga 33.63 Bràhmaõa na bràhmaõasya praharen na ca muÿceta bràhmaõaþ | dhig bràhmaõasya hantàraü dhik taü yaè ca pramuÿcati || *****

173

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 390 [26.8] Bràhmaõa na bràhmaõassetad akiÿci seyyo, yadà nisedho manaso piyehi, yato yato hiüsamano nivattati, tato tato sammati m eva dukkhaü. Gàndhàrã 15 [1.15] Brammaõa na bramaõasediõa kiji bhodi yo na nisedhe maõasa priaõi yado yado yasa maõo nivartadi [tado tado samudim aha saca.] Udànavarga 33.75 Bràhmaõa na bràhmaõasyedÔèam asti kiü cid yathà priyebhyo manaso niùedhaþ | yathà yathà hy asya mano nivartate tathà tathà saüvÔtam eti duþkham || ***** Pàëi 391 [26.9] Bràhmaõa yassa kàyena vàcàya, manasà natthi dukkataü, saüvutaü tãhi ñhànehi, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 23 [1.23] Brammaõa yasya kaeõa vaya< maõasa nasti drukida savrudu trihi Âhaõehi tam aho bromi brammaõa. Patna 45 [3.12] Bràhmaõa yassa kàyena vàcàya manasà nàsti dukkataü | saüvÔtaü trisu ññhàõesu tam ahaü bråmi bràhmaõaü || Udànavarga 33.16 Bràhmaõa yasya kàyena vàcà ca manasà ca na duùkÔtam | susaüvÔtaü tÔbhiþ sthànair bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 392 [26.10] Bràhmaõa yamhà dhammaü vijàneyya sammàsambuddhadesitaü, sakkaccaü taü namasseyya aggihuttaü va bràhmaõo. Patna 35 [3.2] Bràhmaõa yamhi dhammaü vijàneyà [vÔddhamhi daharamhi và] | sakkacca naü namasseyà aggihotraü va bràhmaõo || Udànavarga 33.66 Bràhmaõa yasya dharmaü vijànãyàt samyaksaübuddhadeèitam | satkÔtyainaü namasyeta hy agnihotram iva dvijaþ || *****

174

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 393 [26.11] Bràhmaõa na jañàhi na gottena, na jaccà hoti bràhmaõo, yamhi saccaÿ ca dhammo ca so sucã so va bràhmaõo.

Patna 37 [3.4] Bràhmaõa na jañàhi na gotreõa na jàccà hoti bràhmaõo | [yo tu bàhati pàpàni aõutthålàni sabbaèo || bàhanà eva pàpànàü brahmaõo ti pravuccati] | Udànavarga 33.7 Bràhmaõa na jañàbhir na gotreõa na jàtyà bràhmaõaþ smÔtaþ | yasya satyaü ca dharmaü ca sa èucir bràhmaõaþ sa ca ||

Gàndhàrã 1 [1.1] Brammaõa na jaóa< na gotreõa na yaca bhodi bramaõo [yo du brahetva pavaõa aõuthulaõi sarvaèo brahidare va pavaõa brammaõo di pravucadi.]

***** Pàëi 394 [26.12] Bràhmaõa kiü te jañàhi dummedha kiü te ajinasàñiyà, abbhantaraü te gahanaü bàhiraü parimajjasi. Gàndhàrã 2 [1.2] Brammaõa ki di jaóa< drumedha ki di ayiõaèaóia adara gahaõa kitva bahire parimajasi. Udànavarga 33.6 Bràhmaõa kiü te jañàbhir durbuddhe kiü càpy ajinaèàñibhiþ | abhyantaraü te gahanaü bàhyakaü parimàrjasi || ***** Pàëi 395 [26.13] Bràhmaõa paüsukåladharaü jantuü, kisaü dhamanisanthataü, ekaü vanasmiü jhàyantaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 38 [1.38] Brammaõa patsukuladhara jadu kièa dhamaõisadhada [jayada rukhamulasya] tam ahu brommi bramaõa. *****

175

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 396 [26.14] Bràhmaõa na càhaü bràhmaõaü bråmi yonijaü mattisambhavaü, bhovàdã nàma so hoti sace hoti sakiÿcano, akiÿcanaü anàdànaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 17 [1.17] Brammaõa na aho brammaõa bromi yoõekamatrasabhamu bhova< namu so bhodi sayi bhodi sakijaõo akijaõa aõadaõa tam aho bromi brommaõa. Udànavarga 33.15 Bràhmaõa bravãmi bràhmaõaü nàhaü yonijaü màtÔsaübhavam | bhovàdã nàma sa bhavati sa ced bhavati sakiÿcanaþ | akiÿcanam anàdànaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 397 [26.15] Bràhmaõa sabbasaüyojanaü chetvà yo ve na paritassati, saïgàtigaü visaüyuttaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.49 Bràhmaõa sarvasaüyojanàtãto yo vai na paritasyate | [asaktaþ sugato buddho] bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 398 [26.16] Bràhmaõa chetvà naddhiü varattaÿ ca, sandàmaü sahanukkamaü, ukkhittapalighaü buddhaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 42 [1.42] Brammaõa chetva nadhi valatra ya sadaõa samadikrammi ukùitaphalia vira tam aho brommi brammaõa. Udànavarga 33.58a Bràhmaõa chitvà naddhrãü varatràü ca saütànaü duratikramam | utkùiptaparikhaü buddhaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

176

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 399 [26.17] Bràhmaõa akkosaü vadhabandhaÿ ca, aduññho yo titikkhati, khantãbalaü balànãkaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 28 [1.28] Brammaõa akroèa vadhaba-a ca aduñhu yo tidikùadi kùadibala balaõeka tam ahu bromi brammaõa. Udànavarga 33.18 Bràhmaõa àkroèàü vadhabandhàüè ca yo 'praduùñas titãkùate | kùàntivratabalopetaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 400 [26.18] Bràhmaõa akkodhanaü vatavantaü, sãlavantaü anussutaü, dantaü antimasàrãraü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.19 Bràhmaõa akrodhanaü vratavantaü èãlavantaü bahuèrutam | dàntam antimaèàrãraü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 401 [26.19] Bràhmaõa vàri pokkharapatte va, àragge r iva sàsapo, yo na lippati kàmesu, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 21 [1.21] Brammaõa vari puùkarapatre va arage r iva sarùava yo na lipadi kamehi tam ahu bromi brammaõa. Patna 38 [3.5] Bràhmaõa vàrã pukkharapatte và àràgre r iva sàsavo || yo na lippati kàmesu tam ahaü bråmi bràhmaõaü | Udànavarga 33.30 Bràhmaõa vàri puùkarapatreõevÒ Òàràgreõeva sarùapaþ | na lipyate yo hi kàmair bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

177

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 402 [26.20] Bràhmaõa yo dukkhassa pajànàti idheva khayam attano, pannabhàraü visaüyuttaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 30 [1.30] Brammaõa yo idheva preaõadi dukhasa kùaya atvaõo vipramutu visaÿutu tam aho bromi brammaõa. Udànavarga 33.27 Bràhmaõa ihaiva yaþ prajànàti duþkhasya kùayam àtmanaþ | vãtaràgaü visaüyuktaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 403 [26.21] Bràhmaõa gambhãrapaÿÿaü medhàviü, maggàmaggassa kovidaü, uttamatthaü anuppattaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 49 [1.49] Brammaõa gammirapraÿa medhavi margamargasa koia [utamu pravara vira] tam ahu brommi bramaõa. Gàndhàrã 25 [1.25] Brammaõavaga [vaèada varada manabhaõi aõudhada] utamatha aõuprato tam aho bromi brammaõa. ***** Pàëi 404 [26.22] Bràhmaõa asaüsaññhaü gahaññhehi, anàgàrehi cåbhayaü, anokasàriü appicchaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 32 [1.32] Brammaõa asatsiñha ghahaÂhehi aõakarehi yuha< aõovasari apicha tam aho brommi brammaõa. Patna 44 [3.11] Bràhmaõa asaüsaññhaü gÔhaññhehi anagàrehi cåbhayaü | anokasàriü appicchaü tam ahaü bråmi bràhmaõaü || Udànavarga 33.20 Bràhmaõa asaüsÔùñaü gÔhasthebhir anagàrais tathobhayam | anokasàriõaü tuùñaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Patna 48 [3.15] Bràhmaõa gambhãrapraüÿaü medhàviü màggà 'màggassa kovidaü | uttamàttham anupràttaü tam ahaü bråmi bràhmaõaü || Udànavarga 33.33 Bràhmaõa gambhãrabuddhiü medhàóhyaü màrgàmàrgeùu kovidam | uttamàrtham anupràptaü bravãmi bràhmaõaü hi tam ||

178

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 405 [26.23] Bràhmaõa nidhàya daõóaü bhåtesu tasesu thàvaresu ca, yo na hanti na ghàteti, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 18 [1.18] Brammaõa niha< daõa bhudeùu traseùu thavareùu ca yo na hadi na ghadhedi tam aho bromi bramaõa. Udànavarga 33.36 Bràhmaõa nikùiptadaõóaü bhåteùu traseùu sthàvareùu ca | yo na hanti hi bhåtàni bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 406 [26.24] Bràhmaõa aviruddhaü viruddhesu, attadaõóesu nibbutaü, sàdànesu anàdànaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 29 [1.29] Brammaõa avirudhu virudheùu atadaõeùu nivudu sadaõeùu aõadaõa tam aho bromi brammaõa. ***** Pàëi 407 [26.25] Bràhmaõa yassa ràgo ca doso ca màno makkho ca pàtito, sàsapo r iva àraggà, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 27 [1.27] Brammaõa yasya rako ca doùo ca maõu makùu pravadido [paõabhara visaÿutu ] tam ahu bromi brammaõo. Udànavarga 33.40 Bràhmaõa yasya ràgaè ca doùaè ca màno mrakùaè ca èàtitaþ | [na lipyate yaè ca doùair] bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

179

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 408 [26.26] Bràhmaõa akakkasaü viÿÿapaniü giraü saccaü udãraye, yàya nàbhisaje kaÿci, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 22 [1.22] Brammaõa akakaèa viÿamaõi gira saca udira< ya< naviùa< kaji tam ahu bromi brammaõa.

Patna 43 [3.10] Bràhmaõa akakkaèiü vinnapaõiü giràü saccam udãraye | tàya nàbhiùape kaüci tam ahaü bråmi bràhmaõaü || Udànavarga 33.17 Bràhmaõa yo 'karkaèàü vijÿapanãü giraü nityaü prabhàùate | yayà nàbhiùajet kaè cid bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

Pàëi 409 [26.27] Bràhmaõa yodha dãghaü va rassaü và aõuü thålaü subhàsubhaü loke adinnaü nàdiyati, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 19 [1.19] Brammaõa yo du drigha ci rasa ji aõothulu èuhaèuhu loki adiõa na adiadi tam aho brommi bramaõa. Udànavarga 33.25 Bràhmaõa yas tu dãrghaü tathà hrasvam aõusthålaü èubhàèubham | loke na kiü cid àdatte bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 410 [26.28] Bràhmaõa àsà yassa na vijjanti asmiü loke paramhi ca, niràsayaü visaüyuttaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.43 Bràhmaõa na vidyate yasya càèà hy asmiü loke pare 'pi ca | niràèiùaü visaüyuktaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

180

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 411 [26.29] Bràhmaõa yassàlayà na vijjanti, aÿÿàya akathaïkathã, amatogadhaü anuppattaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.54 Bràhmaõa yasyàlayo nàsti sadà yo jÿàtà niùkathaükathaþ | amÔtaü caiva yaþ pràpto bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 412 [26.30] Bràhmaõa yodha puÿÿaÿ ca pàpaÿ ca ubho saïgaü upaccagà, asokaü virajaü suddhaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 46 [1.46] Brammaõa yo du puÿe ca pave ca uhu ùaÙa uvaca< aùaÙa viraya budhu tam ahu bromi bramaõa. Udànavarga 33.29 Bràhmaõa yas tu puõyaü ca pàpaü càpy ubhau saïgàv upatyagàt | [saïgàtigaü visaüyuktaü] bravãmi bràhmaõaü hi tam || Udànavarga 33.22 Bràhmaõa [àgataü nàbhinandanti prakramantaü na èocati] | aèokaü virajaü èàntaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 413 [26.31] Bràhmaõa candaü va vimalaü suddhaü, vippasannam anàvilaü nandãbhavaparikkhãõaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 36 [1.36] Brammaõa [chitvaõa paja saüdaõa] ............. nanibhavaparikùiõa tam ahu bromi bramaõa. Udànavarga 33.31C Bràhmaõa candro và vimalaþ èuddho viprasanno hy anàvilaþ | nandãbhavaparikùãõaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

181

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 414 [26.32] Bràhmaõa yo imaü palipathaü duggaü saüsàraü moham accagà, tiõõo pàragato jhàyã anejo akathaïkathã, anupàdàya nibbuto, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.41 Bràhmaõa ya imàü parikhàü durgàü saüsàraugham upatyagàt | tãrõaþ pàragato dhyàyã hy aneyo niùkathaükathaþ | nirvÔtaè cànupàdàya bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 415 [26.33] Bràhmaõa yodha kàme pahatvàna anàgàro paribbaje kàmabhavaparikkhãõaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 20 [1.20] Brammaõa yo du kama prahatvaõa aõakare parivaya kamabhokaparikùiõa tam aho bromi bramaõa. Udànavarga 33.35 Bràhmaõa sarvakàmàü viprahàya yo 'nagàraþ parivrajet | [kàmàsravavisaüyuktaü] bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 416 [26.34] Bràhmaõa yodha taõhaü pahatvàna, anàgàro paribbaje, taõhàbhavaparikkhãõaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.42 Bràhmaõa [na vidyate yasya tÔùõà càsmiü loke pare 'pi ca] | tÔùõàbhavaparikùãõaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

182

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 417 [26.35] Bràhmaõa hitvà mànusakaü yogaü, dibbaü yogaü upaccagà, sabbayogavisaüyuttaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.45 Bràhmaõa hitvà mànuùyakàü kàmàü divyàü kàmàn upatyagàt | sarvalokavisaüyuktaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 418 [26.36] Bràhmaõa hitvà ratiÿ ca aratiÿ ca, sãtibhåtaü niråpadhiü, sabbalokàbhibhuü vãraü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Udànavarga 33.44 Bràhmaõa hitvà ratiü càratiü ca èãtãbhåto niraupadhiþ | sarvalokàbhibhår dhãro bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 419 [26.37] Bràhmaõa cutiü yo vedi sattànaü upapattiÿ ca sabbaso, asattaü sugataü buddhaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 44 [1.44] Brammaõa yo cudi uvedi satvaõa vavati ca vi sarvaèo [budhu adimaèarira] tam aho bromi bramaõa. Udànavarga 33.48 Bràhmaõa cyutiü yo vetti satvànàm upapattiü ca sarvaèaþ | asaktaþ sugato buddho bravãmi bràhmaõaü hi tam || *****

183

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 420 [26.38] Bràhmaõa yassa gatiü na jànanti, devà gandhabbamànusà, khãõàsavaü arahantaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 43 [1.43] Brammaõa yasa gadi na jaõadi deva ga-avamaõ . . [tadhakadasa budhasa] tam ahu brommi bramaõa. Gàndhàrã 26 [1.26] Brammaõa [yasya rako ca doùo ca avija ca vira<da] kùiõasavu arahada tam ahu bromi brammaõa. ***** Pàëi 421 [26.39] Bràhmaõa yassa pure ca pacchà ca majjhe ca natthi kiÿcanaü, akiÿcanaü anàdànaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 34 [1.34] Brammaõa yasa pure ya pacha ya . . . . . . . . . . .i akijaõa aõadaõa tam ahu brommi brammaõa. Udànavarga 33.29A Bràhmaõa yasya paècàt pure càpi madhye càpi na vidyate | [virajaü bandhanàn muktaü] bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Pàëi 422 [26.40] Bràhmaõa usabhaü pavaraü vãraü, mahesiü vijitàvinaü, anejaü nhàtakaü buddhaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 41 [1.41] Brammaõa . . . . . . . . ra dhira (.) . h . . . . viyidaviõo aõiha õadaka budhu tam ahu bromi bramaõa. Udànavarga 33.50 Bràhmaõa Ôùabhaü pravaraü nàgaü maharùiü vijitàvinam | aneyaü snàtakaü buddhaü bravãmi bràhmaõaü hi tam || ***** Udànavarga 33.46 Bràhmaõa gatiü yasya na jànanti devagandharvamànuùàþ | [anantajÿànasaüyuktaü] bravãmi bràhmaõaü hi tam ||

184

A Comparative Edition of the Dhammapada

Pàëi 423 [26.41] Bràhmaõa pubbenivàsaü yo vedã, saggàpàyaÿ ca passati, atho jàtikkhayaü patto, abhiÿÿàvosito muni, sabbavositavosànaü, tam ahaü bråmi bràhmaõaü. Gàndhàrã 5 [1.5] Brammaõa purvenivasa yo uvedi svaga avaya ya paèadi atha jadikùaya prato abhiÿavosido muõi. Udànavarga 33.47 Bràhmaõa pårvenivàsaü yo vetti svargàpàyàüè ca paèyati | atha jàtikùayaü pràpto hy abhijÿàvyavasito muniþ | [duþkhasyàntaü prajànàti] bravãmi bràhmaõaü hi tam ||

Bràhmaõavaggo chabbãsatimo.

185

Information

The Comparative Dhammapada

199 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

874420