Read Microsoft Word - Studijski program-Sestrinstvo-2008.doc text version

Banja Luka: Bosna i Hercegovina/RS, Pere Krece 13, Post. fah 51 Banja Luka 78102; Studentska sluzba: Tel: +387 (0) 51 430 890; 430 892;

430 893; 430 894; Fax: 430 891; WEB mail: [email protected]; Rektorat: Tel: +387 (0) 51 430 920; Fax; 430 921; Vijee za postdiplomske i doktorske studije: +387 (0) 51 430 978; E-mail: [email protected]; Management Panevropskog univerziteta ­ Upravni odbor & Direktor +387 (0) 51 430 940; fax 430 921; [email protected]; Biblioteka: +387 (0) 51 430 941; Travnik: Skolska 23 Travnik 72270; Studentska sluzba: Skolska 23, Tel: +387 (0) 30 519 750; 519 755; Fax: +387 (0) 30 519 759; E-mail: [email protected];

STUDIJSKI PROGRAM

"S E S T R I N S T V O"

Banja Luka, april 2008

SADRZAJ

1) OSNOVNI PODACI .........................................................................................................1 a) Naziv studijskog programa ...........................................................................................1 b) Skraceni naziv ..............................................................................................................1 c) Vrsta (tip) studija ..........................................................................................................1 d) Institucije koje izvode/admin. program ........................................................................2 e) Jezici izvoenja nastave ................................................................................................2 2) Strucni, akademski, odn. naucni naziv zanimanja ............................................................2 3) OPIS PROGRAMA ..........................................................................................................3 f) Obrazovni i profesionalni ciljevi stud. programa ..........................................................3 g) Kompetencije/obrazovni ishodi stud. programa ...........................................................4 h) Savladane vjestine ........................................................................................................8 i) Sadrzaj programa ...........................................................................................................9 4) Osnovne studijske/maticne oblasti ..................................................................................12 5) USLOVI ZA UPIS ..........................................................................................................13 6) Lista predmeta sa okvirnim sadrzajem, maticnosu i metrikom.....................................14 7) METODIKA IZVOENJA PREDMETA .....................................................................15 8) PROHODNOST ­ kriterijumi i uslovi prenosa ECTS bodova .......................................20 9) PREDUSLOVI za upis predmeta....................................................................................21 10) Nacin izbora predmeta iz drugih studijskih programa ....................................................22 11) Kriterijumi i nacin osiguranja kvaliteta ..........................................................................24 12) Uslovi za prelazak sa drugih studijskih programa ..........................................................25 13) Obaveze studenata, dinamiku studiranja.........................................................................27 14) EVALUACIJA ZNANJA STUDENATA ......................................................................29 15) PRILOG 1. ......................................................................................................................34 16) Studijski program "SESTRINSTVO" .............................................................................35 j) TROGODISNJI PROGRAM (6-to semestralni) .........................................................35 k) CETVEROGODISNJI PROGRAM (8-mo semestralni)............................................38 17) PRILOG 2. ......................................................................................................................39 Mundologija ................................................................................................................. 40 Filosofija zivota: opsta i specijalna metodologija........................................................ 44 Statisticke metode u zdravstvu..................................................................................... 49 Informatika i racunarske tehnologije ........................................................................... 53 Strani jezik ................................................................................................................... 56 Osnovi anatomije i histologije ..................................................................................... 62 Medicinska biohemija .................................................................................................. 66 Fiziologija sa patofiziologijom .................................................................................... 71 Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu ......................................................................... 76 Strani jezik - drugi ....................................................................................................... 79 Biologija sa humanom genetikom ............................................................................... 83 Mikrobiologija sa parazitologijom............................................................................... 86 Osnovi patologije ......................................................................................................... 89 Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna zdravstvena njega .......................... 93 Propedevtika i zdravstvena njega u klinicko-bolnickoj praksi .................................... 96 Epidemiologija ............................................................................................................. 99 Osnovi farmakologije sa toksikologijom ................................................................... 102 Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti ............................................................ 105 Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine .................................. 108 Komunikologija (sa teorijom informacija) ................................................................ 111

Zdravstvena njega u pedijatriji................................................................................... 114 Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije ...................................................... 117 Njega psihijatrijskih bolesnika sa osnovama psihijatrije ........................................... 125 Njega starih osoba sa osnovama gerijatrije ................................................................ 129 Zdravstvena njega zene sa osnovama ginekologije i akuserstva ............................... 132 Osnovi transfuziologije .............................................................................................. 139 Njega u porodicnoj medicini i primarnoj zdravstvenoj zastiti ................................... 142 Onkologija i palijativna zdravstvena njega ................................................................ 147 Ishrana, nutritivna terapija i dijetetika ....................................................................... 152 Radiologija i imizing u zdravstvu ............................................................................ 155 Osnove hirurskog instrumentiranja ............................................................................ 158 Zdravstvene njega kardio-pulmonalnog bolesnika-intenzivna njega u kardiologiji .. 161 Oftalmologija i pridruzena njega ............................................................................... 164 Neurologija i pridruzena njega................................................................................... 167 Ergonomija i medicina rada ....................................................................................... 171 Dermatovenerologija i pridruzena njega .................................................................... 174 ORL i pridruzena njega .............................................................................................. 177 Organizacija zdravstvenih ustanova .......................................................................... 180

Banja Luka: Bosna i Hercegovina/RS, Pere Krece 13, Post. fah 51 Banja Luka 78102; Studentska sluzba: Tel: +387 (0) 51 430 890; 430 892;

430 893; 430 894; Fax: 430 891; WEB mail: [email protected]; Rektorat: Tel: +387 (0) 51 430 920; Fax; 430 921; Vijee za postdiplomske i doktorske studije: +387 (0) 51 430 978; E-mail: [email protected]; Management Panevropskog univerziteta ­ Upravni odbor & Direktor +387 (0) 51 430 940; fax 430 921; [email protected]; Biblioteka: +387 (0) 51 430 941; Travnik: Skolska 23 Travnik 72270; Studentska sluzba: Skolska 23, Tel: +387 (0) 30 519 750; 519 755; Fax: +387 (0) 30 519 759; E-mail: [email protected];

OSNOVNI PODACI:

Naziv studijskog programa 01.07.410.

Sestrinstvo

Nursing

FZN-HCN-Ss Panevropski univerzitet "APEIRON" obavlja prema tipu studija: studije prvog ciklusa koje mogu biti o osnovne i o sub-specijalisticke, studije drugog ciklusa koji mogu biti o magistarske i o specijalisticke, doktorske studije treeg ciklusa, programe cjelozivotnog ucenja i programe stalnog strucnog osposobljavanja i usavrsavanja. Univerzitet obavlja prema vrsti studija: redovne studije, prosirene redovne studije i redovne-mentorske studije, a prema nacinu izvoenja studija: obrazovanje u sjedistu, obrazovanje van sjedista i studije "ucenja na daljinu" (distant learning) odn. virtuelne studije, kao i dozvoljene kombinacije ovih nacina studiranja. Studije "ucenja na daljinu" obavljaju se u razlicitim naucnim oblastima koje su kompatibilne sa prirodom te vrste studija studija, Prosireni redovni studij je redovan studij sa obnovljenom zadnjom godinom studija u kojoj student pohaa samo jedan semestar zbog ispunjavanja zaostalih ispitnih obaveza iz prethodnog skolovanja ili zaostalih obaveza iz diferencijalnog programa. Programe ucenja na daljinu i programi cjelozivotnog ucenja mogu se organizovati i van okvira studijskih programa za koje je Panevropski univerzitet dobio dozvolu za rad. Kandidati u sistemu cjelozivotnog

engleski naziv

Skraceni naziv

Vrsta (tip) studija

ucenja ili strucnog usavrsavanja nemaju status studenta. Cjelozivotno ucenje i stalno strucno osposobljavanje i usavrsavanje e se sprovoditi u okviru organizacionih jedinica za ostvarivanje obrazovne i naucno-istrazivacke djelatnosti ili u okvirima specijalizovanih strukovnih akademija. Studijskim programom koji organizuje i izvodi dvije ili vise visokoskolskih ustanova koje imaju dozvolu za rad, stice se zajednicka diploma (tzv. joint degree).

Institucije koje izvode/admin. program

Panevropski univerzitet "APEIRON" Banja Luka ­ ustanova koja je nosioc (registrovala) program Fakultet zdravstvenih nauka Banja Luka ­ organizaciona jedinica koja izvodi program

Jezici izvoenja nastave

Jezici naroda BiH

Strucni, akademski, odn. naucni naziv zanimanja: Sifra Naziv zanimanja

I Isprave koje imaju status diplome

a/ Bachelor stepen prvog ciklusa u trajanju od 3 godine (6 semestara) ­ 180 ECTS 2230016

Engleski naziv

Diplomirana medicinska sestra ­ bachelor zdravstvene njege Diplomirana medicinska sestra ­ specijalista zdravstvene njege Magistar zdravstvene njege - u odabranoj oblasti maticnosti studijskog programa Doktor medicinskih nauka u oblasti zdravstvene njege Pocasni doktor zdravstvene njege (Doctor

honoris causa)

Bachelor of Health Care and Nursing (B.H.Sc) Specialist of Health Care and Nursing (B.H.Sc ­ spec. HCN) Master of Health Care and Nursing ­ in the field of ...(M.H.Sc)

b/ Studije prvog ciklusa ­ subspecijalistickog stepena u trajanju od 4 godine (8 semestara) ­ 240 ECTS 2230017

c/ Magistarske (master) studije drugog ciklusa u trajanju od ukupno 5 godina (10 semestara) ­ 300 ECTS (sa odbranom magistarskog rada) 2230018

d/ Doktorske studije treeg ciklusa u trajanju od 3 godine (6 semestara) -180 ECTS (prethodno zavrsene magistarske studije i odbranjen doktorski rad) 2230019 2230010

PhD in Health Care and Nursing ­ field of ... PhD Honoris Causa in Health Care and Nursing

e/ Zajednicka diploma o zavrsenim skolovanju odreenog stepena (sa registrovanom stranom ustanovom) 223001 6-9

Zajednicka diploma zdravstvene njege ­ Joint Degree in Health Care and Nursing (bacheolor, master, PhD) stepena ... II Isprave koje nemaju status diplome Medicinski tehnicar u parcijalnom dodiplomskom skolovanju Specijalista zdravstvene njege u odabranoj oblasti maticnosti studijskog programa Uvjerenje/svjedocanstvo/certifikat o zavrsenom programu u oblasti zdravstvene njege

a/ Certifikat (svjedocanstvo) o zavrsenim cetvero-semestralnom skolovanju ­ 120 ECTS 3231065

Associate degree in Health Care and Nursing

b/ Specijalisticke studije drugog ciklusa u trajanju do godine dana 2230017

Specialist in the filed of ...

c/ Uvjerenje/svjedocanstvo/certifikat o zavrsenom programu cjelozivotnog obrazovanja / strucnog obrazovanja i usavrsavanja / strukovne akademije 3231065

Certificate / credentials on finalized program in Health Care and Nursing

2

OPIS PROGRAMA: Proces intenzivnog razvoja i primjene visokih tehnologija u medicini, hiperprodukcija informacija i sirenje naucnih saznanja, multipliciranje specijalistickih znanja, ali i interdisciplinarnog karaktera savremenih znanja reflektuju se na organizaciju, metodiku i didaktiku obrazovanja kolaterarnih zanimanja u zdravstvenoj oblasti. To je jedan od glavnih razloga da se programi u obrazovanju tih struka pomjeraju ka zahtjevima viseg i visokog obrazovanja, sto postaje standard u obrazovnim sistemima razvijenih drzava. Osnovni razlozi za osnivanje studija ovog tipa su: o o o unapredjenje zdravstvene zastite; prosirene mogunosti akademskog skolovanja ucenika srednjih medicinskih skola; veliko interesovanje medicinskih sestara i tehnicara za prosirenjem obrazovanja i otvaranjem mogunosti dodatnog obrazovanja u kontekstu cjelo-zivotnog ucenja (life long learning); pozitivna iskustva razvijenih zemalja; potrebe u praksi zdravstvene njege; potrebe uvoenja bolonjskih principa u edukativnoj praksi u oblasti zdravstvene njege (trogodisnji diplomski studij, jednosemestralni predmeti, sistem prenosa i akumulacije kredit-bodova, transparentnost stecenog obrazovanja i vertikalna i horizontalna prohodnost, efikasnost i pragmaticnost studija etc.); potrebe da se oblast zdravstvene njege i pratecih naucnih disciplina koje obezbjeuju holisticki pristup funkciji zdravstvene njege, studiraju na interdisciplinarni i multidisciplinarni nacin; velike potrebe za kadrovima navedenih profila u razvijenim zemljama, sto otvara mogunost zaposlenja u inostranstvu.

o o o

Obrazovni i profesionalni ciljevi stud. programa

o

o

Da bi postigli ove obrazovne ciljeve u studiju prvog ciklusa studenti treba da iskuse razlicite tipove nastavnih metoda kao sto su tradicionalna predavanja i vjezbe, seminari, istrazivacki seminari, projektni zadaci, pedagoske radionice, problemski orjentisane radionice, laboratorijska nastava, demonstracioni casovi, klinicka praksa, studentska praksa i praktican rad, radno orjentisane vjezbe, izrada modela, rad na terenu, istrazivacki rad. Povezano sa tim studenti treba da prou i razlicite metode procjene znanja kojima se dokumentuju postignuti obrazovni ishodi. To znaci da obrazovni ishodi predmeta treba da budu postignuti odgovarajucim nastavnim i ispitnim metodama, gdje studenti prezentuju ne samo nivo svoga osnovnog znanja, ve i svoju sposobnost da organizuju svoj rad, da komuniciraju u kontekstu svoga rada i da argumentuju rezultate. To znaci da obrazovna ustanova treba da koristi mnostvo razlicitih metoda procjene znanja i postignua studenata, ve tokom studija prvog ciklusa, a narocito da procjenjuju metode kojima se unapreuju organizacione, komunikacione i sistemske kompetencije studenata. Nakon

3

studija prvog ciklusa, studenti bi trebali da imaju mogunost zaposlenja, mobilnosti u daljim studijima, ili mogunost kasnijeg ukljucivanja u sistem "ucenje za zivot". Nastava drugog ciklusa se bazira na jezgrenim znanjima prvog ciklusa. Prema nastavnom usmjerenju moze da bude vertikalna, horizontalna ili interdisciplinarna sto zavisi od znanja koja su stecena tokom studija prvog ciklusa. U drugom ciklusu, kao i u prvom, koriste se razliciti nastavni i ispitni metodi kojima se stimulise ne samo preuzimanje znanja u predmetnim oblastima, ve takoe i priprema studenta da pronalaze relevantne instrumente za rjesavanje problema, kao i njihovu sposobnost da se organizuju i komuniciraju i konacno da budu u stanju da prezentuju rjesenje problema u sirem poslovnom kontekstu. Diplomirani studenti zdravstvene njege e uglavnom biti involvirani u razlicitim aspektima zdravstvene njege i neposrednog rada sa pacijentima, te u planiranju i menadzmentu ljudskih resursa. To vodi prema fokusiranju ka sljedecim generickim sposobnostima koje su neophodne u razlicitim tipovima organizacija i razlicitim oblastima kako bi diplomirani studenti bili pripremljeni za stalne i ubrzane promjene radnog okruzenja. Opsti genericki deskriptori studija prvog i drugog ciklusa prema definisanim obrazovnim ishodima koji su usvojeni na Bergenskoj konferenciji (19-20 May 2005): Kvalifikacije koje obiljezavaju zavrsetak prvog ciklusa dodjeljuju se studentu koji: posjeduje pokazano znanje i razumjevanje studijske oblasti, steceno produzetkom opsteg srednjoskolskog obrazovanja, i koje je podrzano naprednim nastavnim sredstvima, na nivou koji ukljucuje i odreene aspekte poznavanja savremenih dostignuca u toj studijskoj oblasti; moze da primjeni znanje i razumjevanje studijske oblasti na nacin koji pokazuje profesionalni pristup u radu i struci, i ima kompetencije koje demonstrira kroz promisljanje i iznosenje argumenata i rjesavanje problema u svojoj studijskoj oblasti; ima sposobnost da prikupi i interpretira relevantne podatke (obicno u svojoj strucnoj oblasti) kako bi formirao strucno misljenje koje ukljucuje i implikacije koje ti stavovi mogu da imaju na relevantne drustvene, naucne ili eticke teme; moze da prenosi informacije, ideje, probleme i rjesenja, bilo strucnoj bilo laickoj publici; razvio je sposobnost ucenja koja je neophodna da bi, sa visokim nivoom samostalnosti, mogao da nastavi naredni nivo studija. Kvalifikacije koje obiljezavaju zavrsetak drugog ciklusa dodjeljuju se studentu koji: posjeduje pokazano znanje i razumjevanje koji su izgraeni na, i prosiruju i/ili poveavaju, znanja koja su uobicajeno povezana sa prvim ciklusom, i koja obezbjeuju osnovu i mogunost za originalnost u razvoju i/ili primjeni ideja, cesto u istrazivackim kontekstima; moze da primjeni znanje, razumijevanje i sposobnosti rjesavanja problema u novom, nepoznatom okruzenju u okviru sireg (ili multidisciplinarnog) konteksta vezanog za njegovu studijsku oblast; ima sposobnost uvezivanja znanja i rukovanja sa kompleksnim

Kompetencije/obrazovni ishodi stud. programa

4

situacijama, te da formulise sudove na osnovu nedovoljnih ili ogranicenih informacija, uvazavajuci pritom drustvenu i eticku odgovornost koja je vezana za primjenu tih znanja i sudova; moze da jasno i nedvosmisleno prenese zakljucke, saznanja i obrazlozenje teze koju podupire, strucnoj ili laickoj publici; posjeduje sposobnost ucenja koja mu dozvoljava da nastavi studij na nacin koji moze da bude siroko samo-organizovan i autonoman. Kvalifikacije koje obiljezavaju zavrsetak treceg ciklusa dodjeljuju se studentu koji: posjeduje pokazano sistematsko razumjevanje studijske oblasti i ekspertnog nivoa istrazivackih vjestina i metoda u toj naucnoj oblasti; posjeduje pokazanu sposobnost da zamisli, projektuje, implementira i prilagodi kljucni istrazivacki proces sa potrebnim akademskim integritetom; napravio je doprinos kroz originalno istrazivanje koje prosiruje granice znanja i izradom bitnog pisanog djela, koje zasluzuje nacionalno ili meunarodno recenzirano objavljivanje; sposoban je za kriticku analizu, procjenu i sintezu novih i kompleksnih ideja; moze da komunicira u vezi cinjenica iz svoga podrucja i strucnosti na nivou sire naucne zajednice ili drustva u cjelini; ocekuje se da je u stanju, da u drustvu baziranom na znanju, promovise u akademskom i profesionalnom kontekstu, tehnoloska, drustvena i kulturna unapreenja. Rezime generickih sposobnosti studenta u rjesavanju problema: a/ Sposobnost analize: Identifikacije radno-strucnog okruzenja u kojem se odvija rjesavanje problema; Definisanje pretpostavki i ciljeva za rjesavanje problema; Utvrivanje resursa i kompetencija koji su neophodni da bi se rijesio problem; b/ Sposobnost izbora; Sposobnost donosenja odluka; Svijest o stepenu neizvjesnosti i rizicima koji su vezani za donosenje odluke; Uvianje implikacija i konsekveci koje donosi izbor; Sposobnost argumentovanja i odbrane odluke. c/ Sposobnost implementacije pretpostavlja: Planiranje i organizaciju za izvrsenje poslova / zadataka Odgovarajue podesavanje parametara Izbor opcije i donosenje odluke Argumentovanje i sprovoenje odluke Fokusiranje na ciljeve u procesu implementacije Vjestine rukovoenja Rezime opstih predmetno-strucnih - generickih kompetencija PRVI CIKLUS

5

Kljucne predmetno-strucne kompetencije Studenti treba da budu sposobni da:

° Da pokazu poznavanje osnova i istorije svoje glavne studijske oblasti/discipline; ° Da pokazu (izraze) steceno osnovno znanje na koherentan nacin; ° Da u taj kontekst ukljuce nove strucne infrormacije i interpretacije; ° Da pokazu razumjevanje ukupne strukture studijske oblasti i povezanost sa naucnim disciplinama; ° Da pokazu da razumiju i da mogu primjeniti metode kriticke analize i teorijskog razvoja u svojoj studijskoj oblasti; ° Da ispravno primjenjuju odgovarajue disciplinarne metode i tehnike; ° Da pokazu razumjevanje metoda istrazivanja u odgovarajuoj oblasti; ° Da pokazu da razumiju eksperimentalna testiranja i posmatranja na kojima su bazirane naucne teorije.

Kljucne genericke kompetencije

° ° ° ° °

bazicno znanje profesije bazicno znanje studijske oblasti sposobnost donosenja odluka vjestine komunikacije sposobnost rada u interdisciplinarnim timovima; kapacitet da primenjuju znanje u praksi, kreativnost sposobnost upravljanja informacijama (pronalazenje i analiza informacija iz razlicitih izvora) osnovne kompjuterske vestine sposobnost adaptacije novim uslovima kapacitet da urade usmenu i pisanu prezentaciju na maternjem jeziku istrazivacke sposobnosti kapacitet da uci sposobnost samostalnog rada

° ° °

° ° °

° ° °

DRUGI CIKLUS Kljucne predmetno-strucne kompetencije Studenti treba:

° Da imaju dobra znanja o specijalizaciji unutar discipline na visem nivou

To znaci da student treba da poznaje najnovije teorije, interpretacije, metode i tehnike;

Kljucne genericke kompetencije

sposobnost analize i sinteze sposobnost rjesevanje problema sposobnost samokritike znanje drugog jezika eticka opredjeljenost

° Da budu sposobni da kriticki prate i interpretiraju najnoviji razvoj u teoriji i praksi; ° Da imaju dovoljno kompetencija u okviru tehnika nezavisnih istrazivanja i da budu sposobini da interpretiraju rezultate na visem nivou;

6

° Da budu sposobni da urade originalni doprinos unutar kanona same discipline u formi zavrsne teze; ° Da pokazu kreativnost i originalnost u rjesavanju

TRECI CIKLUS Kljucne predmetno-strucne kompetencije Studenti treba:

° Da demonstriraju sposobnost da izvedu nezavisno, originalno i u konacnici objavljivo istrazivanje u jednoj ili vise naucnih podrucja koja se odnose bilo na fundamentalna ili na primjenjena saznanja;

Kljucne genericke kompetencije

Ekspertne vjestine u specificnim naucnim podrucjima Istrazivacke sposobnosti Kreativnost Uvazavanje razlika i multikulturalizma Sposobnosti kritike i samokritike

Specificni deskriptori studija zdravstvene njege u programu "Sestrintva" Po zavrsetku studija diplomanti e imati usvojena znanja i vjestine za obavljanje sestrinske prakse, te e biti sposobni: raditi po nacelima jedinstvene sestrinske njege postujui individualnost stienika, primjenjujui holisticki pristup i partnerski odnos; primijeniti proces sestrinske njege, tj. izvrsiti procjenu potreba za zdravstvenom njegom, postaviti ciljeve i odrediti prioritete, planirati i implementirati adekvatne postupke (izvoenje), te evaluirati i po potrebi modifikovati plan njege; voditi sestrinsku dokumentaciju i ocijeniti rezultate; organizirati sestrinsku njegu za razlicite korisnike u razlicitim zdravstvenim i socijalnim ustanovama kao i u njegovom porodicnom okruzenju i nadzirati njezino provoenje; pratiti rast i razvoj covjeka kroz sve zivotne cikluse i poduzimati aktivnosti koje doprinose unapreenju rasta i razvoja; suvereno vladati znanjima i vjestinama koje doprinose unapreenju zdravlja te poduzimati aktivnosti koje sluze odrzavanju dobrog zdravlja i zastiti od bolesti pojedinca, porodice i zajednice; procijeniti potrebe za edukacijom i primijeniti nacela i tehnike poducavanja pojedinca, porodica i zajednice; primijeniti adekvatnu komunikaciju sa pacijentima, porodicama, clanovima tima i drugima; brinuti se za odrzavanje zdrave i bezbjedne okoline u kojoj korisnik boravi i sprijeciti sve rizike; vladati znanjem i vjestinama praenja zdravstvenog stanja bolesnika i zivotno ugrozenih i intervenirati u skladu sa ovlastenjima; sudjelovati u planiranju i provoenju dijagnostickih i terapijskih

7

zahvata koji su ordinirani i provode se pod nadzorom lijecnika; ukljuciti se i djelovati u zdravstvenom timu na svim razinama zdravstvene zastite, kao i saraivati u multidisciplinarnom timu; rukovoditi timom zdravstvene njege, organizirati i rukovoditi sestrinskom sluzbom na svim razinama zdravstvene zastite; razvijati profesionalan odnos i odgovornost, ponasati se u skladu sa zakonskim, moralnim i etickim normama; zalagati se za poboljsanje standarda sestrinske prakse; prepoznati vlastite potrebe i mogunosti daljnjeg ucenja, pratiti srodne naucne discipline i znanja primjenjivati u struci, pratiti istrazivanja u sestrinstvu i sudjelovati u njima; sudjelovati u obrazovanju sestara i ostalih zdravstvenih radnika, a po potrebi i ostalih.

Savladavanjem nastavnog plana i programa studenti sticu ne samo odgovarajua znanja vezana za teorijsko razumijevanje predmeta, ve takoe i specificne vjestine odnosno sposobnosti i kompetencije vezane za prakticnu i operativnu primjenu tih znanja, te vjestine neophodne za sticanje odgovarajuih profesionalnih kvalifikacija studenata.

Obrazovni ishodi bi trebali studentima da daju opste vjestine rjesavanja problema u praksi koje se odnose na: ° ° ° ° ° ° ° ° ° Formulianje pitanja koja se odnose na pozadinu problema; Formulisanje istrazivackih pitanja; Analizu problema; Definisanje metodologije rjesavanja problema; Donosenje zakljucaka vezanih za elaboriranje problema; Artikulisanje preporuka vezanih za rjesavanje problema; Pronalazenje izvora za dalju elaboraciju problema; Orkestriranje i harmoniziranje timova koji rjesavaju problem; Prezentaciju problema i komunikaciju u vezi sa problemom.

Savladane vjestine:

Po zavrsetku studija diplomanti e biti pripremljeni za obavljanje sestrinske prakse sa sljedeim prakticnim znanjima i vjestinama: o imati primjerena znanja iz bioloskih i humanistickih nauka, znanja o ljudskom rastu i razvoju, o konceptu zdravlja i unapreenja zdravlja, znanja iz patofiziologije razlicitih zdravstvenih problema, znanja o principima ucenja i poducavanja, komunikaciji, kao i ostala relevantna znanja potrebna za obavljanje sestrinske prakse; biti sposobni upozoriti na eticke dimenzije zdravstvene njege u kadrovskim propustima, nepostojanje politike njege, realizaciju pacijentovih prava, nedostacima opreme, lijekova i sl., koja ukljucuju pravedno postupanje prema pacijetima u odnosu na druge; vladati vjestinama sestrinske prakse kao sto su: primjena procesa sestrinske njege, uspjesna komunikacija sa pacijentima i clanovima tima, voenje sestrinske dokumentacije, osiguravanje bezbjednosti i udobnosti pacijenata, primjena principa poducavanja i ucenja, organizovanje sestrinske njege za razlicite pacijente, primjenjivanje principa donosenja odluka, kritickog misljenja i rjesavanja problema,

o

o

8

primjena principa "socijalne pravde", sudjelovanje u provoenju dijagnostickih i terapijskih postupaka; o o sagledavanje cjelokupne pacijentove situacije (porodicne, psiholoske, duhovne, socijalne) vezane uz njegu pacijenta. imati usvojeno profesionalno ponasanje koje se ogleda u: pridrzavanju zadataka i primjeni onih intervencija za koje je ovlastena, prepoznavanju vlastitih potreba za nastavak ucenja, sposobnosu funkcioniranja kao odgovoran clan zdravstvenog tima, profesionalnim ponasanjem u odnosu na ostale saradnike, zastitom interesa vlastite struke, prepoznavanjem i potrebom strukovnog udruzivanja, praktikovanjem i unapreivanjem standarda sestrinske prakse.

Na osnovu obrazovnog profila diplomiranog bachelora i diplomiranog specijaliste zdravstvene njege, u domenu diplomskog, specijalistickog i postdiplomskog studija Univerzitet je kreirao veliki broj operativnih i primjenjenih subspecijalizacija/usmjerenja, koje kvalifikuju studente za strucne odn. ekspertne, administrativne, upravljacke i konsultantske poslove u sektoru zdravstva i to u javnim i privatnim zdravstvenim ustanovama, rehabilitacionim ustanovama i banjama, sportskim organizacijama i ustanovama, inspekcijskim ustanovama, zdravstvenim fondovima i organima lokalne uprave odn. organima drzavne uprave. Diplomirani studenti i diplomirani studenti-specijalisti na studijskom programu "Sestrinstva" osposobljeni su za prestizna zanimanja i poslove: strucne poslove diplomiranog medicinskog tehnicara/sestre (bachelor zdravstvene njege) u specijalistickim oblastima: intenzivne zdravstvene njege i urgentnog zbrinjavanja, njege u infektologiji, njege internistickih bolesnika, pedijatrijske njege, njege hirurskih bolesnika, gerijatrijske njege, akusersko-ginekoloske njege, njege onkoloskih bolesnika, njege psihi-jatrijskih bolesnika, njege u neurologiji, njege u oftalmologiji, njege u primarnoj zdravstvenoj zastiti i porodicnoj medicini, zatim strucne poslove: radioloskog asistenta, stomatoloskog asistenta i hirurskog asistenta ­instrumentarca, te asistenta u terapijskodijagnostickim procedurama, takoer i rukovodee poslove: rukovodioca/organizatora procesa njege i zbrinjavanja pacijenata u domovima zdravlja, odjelima, poliklinikama, klinikama, klinickim centrima i institutima, rukovodioca sluzbi/sektora za nabavku lijekova, sanitetskog i ostalog materijala, poslove vezane za edukaciju i javno zdravstvo: profesora-instruktora zdrav-stvene njege u srednjim medicinskim skolama, edukatora u sistemu javnog zdravstva i porodicne medicine. U okviru studija stvoreni su temelji za dozivotnu profesionalnu mobilnost i permanentni strucni razvoj. Nastavni plan i program je raen na osnovu preporuka Meunarodnog savjeta sestara (ICN) i Svjetske zdravstvene organizacije. Plan i program studija je raen po uzoru na planove i programe fakulteta za zdravstvenu njegu u Velikoj Britaniji, SAD, Australiji, Kanadi i nekim zapadnoevropskim zemaljama. Osnovna nacela nastavnog plana i programa su: a) Holisticki pristup usmjeren covjeku Svaki pojedinac je jedinstveno, cjelovito bie. Svojstva i potrebe svakog

Sadrzaj programa:

9

pojedinca uslovljeni su nasljednim, konstitucionalnim i stecenim bioloskim, psiholoskim, socijalnim i duhovnim faktorima nedjeljivim od uslova okoline u kojoj zivi. Stoga je jedan od osnovnih principa u pruzanju sestrinske njege holisticki pristup covjeku uz njegovo puno postovanje. b) Zdravlje i unapreenje zdravlja Sestrinska praksa temelji se na filozofiji ocuvanja i unapreenja zdravlja kao najvee ljudske vrijednosti, prema savremenom shvatanju fenomena zdravlja. Zdravlje je dinamican fenomen i svaki pojedinac konstantno tezi ostvarenju ciljeva opstanka, rasta, reprodukcije i znanja u okviru svoje zivotne okoline. Bioloski, psiholoski, sociokultoroloski, ekonomski, ekoloski i politicki faktori uticu na sposobnosti pojedinaca u obavljanju zivotnih aktivnosti i odrzavanju zdravlja. O novom pristupu zdravlju i zdravstvenoj politici kroz unapreenje zdravlja govore dokumenti Svjetske zdravstvene organizacije i savremene definicije zdravlja: "Zdravlje stvaraju ljudi u prilikama svakodnevnog zivota, gdje uce, rade, igraju se i vole. Zdravlje se stvara brigom za samog sebe i za druge, osposobljenosu da se odlucuje i da se kontroliraju zivotne okolnosti, te osiguranjem zivota u takvom drustvu koje e omoguiti svim svojim clanovima da postignu zdravlje." (Ottawa,1986.) "Zdravlje je sa stajalista pojedinca u znacajnoj mjeri naslijeen i odgojem uslovljen proces, ali takoer dinamican, potencijalno slobodan i kreativan, tako da je u znatnoj mjeri posljedica ucenja i vlastitog izbora, pa prema tome vezan za odgovornost pred samim sobom i drugima." Unapreenje zdravlja ukljucuje djelovanje pojedinaca i cjelokupne zajednice na bitne faktore koji uticu na zdravlje kao sto su stanovanje, prehrana, jacanje drustvene podrske ugrozenim kategorijama stanovnistva, suzbijanje ovisnosti i dr. Stoga su bitni zadaci koje treba unapreivati sistemom zdravstvene njege: pristupacnost zdravstvene zastite, povoljna okolina, socijalna podrska, stilovi zivota koji vode zdravlju, odlucivanje pojedinca i zajednice o pitanjima zdravlja na bazi dostupnosti relevantnih informacija. c) Sestrinska praksa kao ishodiste Sestrinska praksa je usmjerena na pomo ljudima u svakodnevnom zivotu da sprijece, ublaze ili razrijese probleme vezane za osnovne dnevne zdravstvene potrebe (aktivnosti), ili da se s njima uspjesno nose u slucaju bolesti. To je pomo u unapreenju adaptacije pojedinca, porodice i zajednice. Sestre zajedno s drugim strucnjacima pomazu da ljudi preuzmu odgovornost za zdravlje. Zdravstvena se njega (sestrinska njega) ostvaruje kroz meuljudski proces koji ukljucuje procjenu, planiranje, primjenu i evaluaciju. Sestre mogu pruzati zastitu tokom cijelog zivotnog ciklusa, od zacea do smrti, u bilo kojoj tacki zivotnog hoda od zdravlja do bolesti. Njihov je cilj osposobiti ljude da potpuno koriste svoje mogunosti i postignu najveu moguu samostalnost. Ciljevi sestrinske njege su: unapreenje zdravlja i sprecavanje bolesti, vraanje zdravlja (ozdravljanje, oporavak), te pomo bolesnima i pomo pri umiranju i ublazavanju patnji. d) Sestrinsko obrazovanje kao osnova profesije

10

Obrazovanje sestara je trajan proces koji sluzi licnom i profesionalnom razvoju. Visoko (i vise) obrazovanje sestara je formalno priznat program studija, koji cini siroku i cvrstu osnovu za opstu sestrinsku praksu i za nastavak obrazovanja na specijalnim podrucjima zdravstvene njege. Bazicnim visokim obrazovanje smatra se program studija u trajanju od najmanje tri godine. Magistarske studije II ciklusa fokusiraju se na predmete koji produbljuju znanje sa moguim orjentacijama, bilo u vertikalnom pravcu, gdje studenti ulaze u dubinu predmetnog podrucja studija prvog ciklusa, ili u horizontalnom pravcu, sto znaci da studenti dodaju nova predmetna podrucja zdravstvene njege i javnog zdravstva u svom studiju drugog ciklusa, ili idu na diversifikaciju odn. interdisciplinarni studij, sto znaci ukljucivanje predmeta i oblasti koje nisu direktno povezani sa zdravstvenom njegom kao npr. menadzment u zdravstvu, wellness, razlicite grane fizickih aktivnosti i sporta, primjena savremenih tehnologija u oblasti zdravstvene zastite i u medicinskoj praksi i dr. Magistarski program sadrzava kljucnu komponentu teze koja uobicajeno ukljucuje jednu ili vise podrucja u maticnim oblastima zdravstvene njege. Nastavni plan osnovnog diplomskog trogodisnjeg studija na studijskoj grupi "Sestrinstva" sastoji se od 32 predmeta koji cini obavezni program i dva izborna bloka opste klinicke prakse (u petom i sestom semestru). U okviru obaveznog programa 16 predmeta predstavljaju zajednicke osnove sa ostalim studijskim grupama koje su uvedene na Fakultetu (od kojih su dva predmeta strani jezici). Ukupno 11 predmeta cine "jezgreni" studijski program, a 7 predmeta cine kolaterarni program preuzet sa studijskih grupa drugih Fakulteta clanica Panevropskog univerziteta "APEIRON". Predmeti zajednickih osnova i predmeti studijskog jezgra cine maticno (strukovno i kvali-fikaciono) jezgro studijske grupe "Sestrinstva" (maksimalno 26 predmeta) i predstavljaju osnovu sticanja zvanja odn. priznavanja diplome u ovoj studijskoj grupi. Nastavni plan diplomskog cetverogodisnjeg specijalistickog studija u studijskoj grupi "Sestrinstva" sastoji se od 48 predmeta, od kojih 42 predmeta cini obavezni program, a dva izborna bloka opste klinicke prakse (u petom i sestom semestru) i i 2 izborna predmeta (lociranih u sedmom i osmom semestru) cine izborni program. U okviru obaveznog programa 17 predmeta predstavljaju zajednicke osnove sa ostalim studijskim grupama, a preostalih 31 predmet se sastoji od "jezgrenog" studijskog programa (26 predmeta), kolaterarnog programa preuzetog iz drugih studijskih grupa, i specijalistickog programa u maticnoj oblasti. Izborni program studijske grupe "Sestrinstva" se sastoji iz o klinicko-prakticnog dijela koji je lociran u dva bloka klinicke prakse u petom i sestom semestru (u okviru trogodisnjeg studija) i o teorijsko-specijalistickog dijela koji se sastoji od dva izborna predmeta locirana u sedmom i osmom semestru (u okvirima cetverogodisnjih studija); Nastavni program na studijskoj grupi "Sestrinstva" realizuje se tako sto je studentima na raspolaganju tokom jedne skolske godine (dva semestra) ukupno 16 predmeta od kojih je 10 obaveznih predmeta (iz grupe zaje-dnickih osnova i studijskog jezgra), 2 izborna specijalisticka predmeta (koje student bira iz skupa od 60 predmeta rasporeenih u 7 kategorija izbornih predmeta), 2 izborna bloka opste klinicke prakse i 4 fakultativna (opciona) predmeta u rezimu intenzivnih

11

studija.

Prakticni oblici rada na Fakultetu ucestvuju u ukupnom broju casova planiranih za nastavne aktivnosti sa 50,53 %, sto je vidljivo iz sljedee tabele: Nastavne aktivnosti

Kontakt casovi Vjezbe/treninzi Seminarski i studentski radovi Pedagoske radionice Strucna i klinicka praksa SVEGA: nastavne aktivnosti Praktican rad (ucese) Sestrinstvo Cas 1818 364 240 126 936 3484 1666 % 52,18 10,45 6,89 3,62 26,87 100,01 47,83

Osnovne studijske/maticne oblasti: Sifra Naziv naucne oblasti

Studijski program "Sestrinstvo"

3.01. 3.01.01. 3.01.02. 3.01.03. 3.01.04. 3.01.05. 3.01.06. 3.01.07. 3.01.08. 3.01.09. 3.01.10. 3.01.11. 3.01.21. 3.02. 3.02.01. 3.02.24. 3.02.34.001. 3.02.35. 5.07.02.

Engleski naziv

Basic Medical Sciences Anatomy Cytology, Histology and Embryology Molecular Medicine Genetics Physiology Medical Biochemistry Pathology Pharmacology and Toxicology Medical Microbiology Immunology and Immunohematology Neuroscience History, Sociology and Philosophy of Medicine Clinical Medicine Anesthesiology Clinical Chemistry and Laboratory Medicine Radiology and Medical Imaging Forensic Medicine Clinical Psychology

Bazne medicinske nauke Anatomija Citologija, histologija i embriologija Molekularna medicina Genetika Fiziologija Medicinska biohemija Patologija Farmakologija i toksikologija Medicinska mikrobiologija Imunologija i imunohematologija Neuronauka Istorija, sociologija i filozofija medicine Klinicke medicinske nauke Anesteziologija Klinicka hemija i laboratorijska medicina Radiologija i imizing u zdravstvu Sudska medicina Klinicka psihologija

12

3.02.38. 3.02.38.001. 3.02.38.003. 3.02.38.005. 3.02.38.007. 3.02.38.009. 3.02.38.011. 3.02.38.013. 3.02.38.015.

Nursery Introduction to the Medical Science and Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Healthcare Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna Emergency Medicine, CPR & Intensive Medical zdravstvena njega Care Propedevtika i zdravstvena njega u klinickoMedical Propedeutics and Clinical Care bolnickoj praksi Njega internistickih bolesnika sa osnovama Basics of Internal Medicine and Medical Care of interne medicine Internal Patients Infectious Diseases and Medical Care of Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti Infectious Patients Zdravstvena njega u pedijatriji Medical Care in Pediatrics Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije Basics of Surgery and Surgical Care Basics of surgical instrumentation Basics of Psychiatry and Medical Care of Psychiatric Patients Basics of Geriatrics and Medical Care of Geriatric Patients Basics of Ginecology and Obstetrics and Medical Care of Women Family Medicine and Primary Care Oncology and Paliative Care Cardiologic Intensive Care of Cardiology Patients Ophthalmology and Related Care Neurology and Neurological Care Dermatovenereology and Related Care Otorhinolaryngology and Related Care General Practice Medicine Public Health and Health Care Epidemiology Hygiene

Sestrinstvo

Osnove hirurskog insturmetiranja Njega psihijatrijskih bolesnika sa osnovama 3.02.38.017. psihijatrije

3.02.38.019. 3.02.38.021. 3.02.38.023. 3.02.38.025. 3.02.38.027. 3.02.38.029. 3.02.38.031. 3.02.38.033. 3.02.38.035. 3.02.39. 3.03. 3.03.02. 3.03.04.

Njega starih osoba sa osnovama gerijatrije Zdravstvena njega zene sa osnovama ginekologije i akuserstva Njega u porodicnoj medicini i primarnoj zdravstvenoj zastiti Onkologija i palijativna zdravstvena njega Zdravstvene njega kardio-pulmonalnog bolesnika-intenzivna njega u kardiologiji Oftalmologija i pridruzena njega Neurologija i pridruzena njega Dermatovenerologija i pridruzena njega ORL i pridruzena njega Opsta medicina Preventivne medicinske nauke Epidemiologija Higijena

USLOVI ZA UPIS

U prvu godinu osnovnih studija moze se upisati lice koje ima zavrseno cetverogodisnje srednje obrazovanje u entitetima BiH i disktriktu Brcko ili ekvivalentno obrazovanje u inostranstvu, pod uslovom da je uplatilo upisninu odn. skolarinu prema Pravilima o visini naknade za studiranje i cijeni usluga koje se naplauju na Univerzitetu, koja donosi Upravni odbor Univerziteta. Kandidat prilikom upisa zakljucuje Ugovor o studiranju kojim obje ugovorne strane, Panevropski univerzitet "APEIRON" i student koji se upisuje, preuzimaju obaveze i sticu odreena prava u procesu studiranja. U zavisnosti od vrste srednje skole, te nastavnog plana i programa koji je realizovan u srednjoj skoli, koju je zavrsio kandidat za upis na Panevropskom univerzitetu "APEIRON", upisani kandidati mogu imati razlicit raspored obaveznih predmeta u prvom i drugom semestru. Odluku o rasporedu obaveznih predmeta u zavisnosti od prethodnog obrazovanja donosi Rektor Univerziteta ili dekan Fakulteta na prijedlog Senata Univerziteta ili Naucno-nastavnog vijea. Ucenici koji su srednju skolu zavrsili u inostranstvu moraju da prethodno izvrse nostrifikaciju diplome srednje skole u

13

Ministarstvu prosvjete i kulture Republike Srpske. Stranac se upisuje u prvu godinu studija pod istim uslovima kao i drzavljanin Republike odn. BiH, uz dokaz da je platio upisninu i skolarinu prema Pravilima o visini naknade za studiranje i cijeni usluga koje se naplauju na Univerzitetu, koja donosi Upravni odbor Univerziteta. Univerzitet raspisuje Konkurs za upis studenata na odgovarajuoj skolskoj godini u svim studijskim grupama ili za pojedine studijske grupe u svim ili samo pojedinim tipovima i vrstama studija odn. studijskim ciklusima, na osnovu odluke Upravnog odbora Univerziteta i uz prethodno pribavljeno misljenje Senata Univerziteta. Konkursom se utvruje broj kandidata za upis na odgovarajue studijske cikluse, tipove i vrste studija odn. studijske programe prema raspolozivim kapacitetima Univerziteta i uz zadovoljavanje predvienih parametara kvaliteta studija. Univerzitet moze da raspisuje vise konkursa za prijem studenata u istoj skolskoj godini sve do popune planiranog broja studenata i ukoliko termin konkursa ne ugrozava parametre kvaliteta studija. Za upis na prvu godinu studija prvog ciklusa kandidati ne polazu prijemni odn. kvalifikacioni ispit ukoliko je broj prijavljenih kandidata na javnom konkursu za upis studenata manji od broja kandidata koji su planirani za upis na prvu godinu studija i koji su naznaceni u Konkursu. Kandidati koji su konkurisali za upis na prvu godinu studija prvog ciklusa polazu kvalifikacioni ispit ukoliko je broj prijavljenih kandidata vei od planiranog broja kandidata za upis. Kvalifikacioni ispit obuhvata znanja iz opste kulture i programskih sadrzaja srednjeg obrazovanja. Kvalifikacioni ispit se polaze u pismenoj formi. Kandidati koji su upisani na Univerzitet prolaze test inteligencije i test opstih i specificnih sposobnosti i sklonosti, i poslovni interviju kojima se ocjenjuju njihove preferencije, sto sluzi kao podloga za mentorsko izvoenje obrazovanja i usmjereno voenje karijere u okviru Centra za voenje karijere studenta. Upis na studije koji Panevropski univerzitet "APEIRON" organizuje po osnovu Sporazuma sa drugim visokoskolskim ustanovama iz zemlje i inostranstva vrsi se u skladu sa pravilima koja su definisana tim Sporazumima i u skladu sa zakonskim propisima koji vaze u Republici Srpskoj i BiH. Panevropski Univerzitet "APEIRON", prije raspisivanja konkursa za upis novih studenata, definise i javno objavljuje visinu naknade za studiranje i cijenu usluga koje se naplauju na Univerzitetu, a koji se odnose na troskove studija za jednu skolsku godinu. Visina naknade za studiranje i cijene usluga koje se naplauju na Univerzitetu zavise od konkurentske sposobnosti visokoskolske ustanove, parametara trzista obrazovnih usluga i trzista troskova u oblasti visokog obrazovanja, te od realne kupovne moi razlicitih kategorija korisnika usluga Panevropskog univerziteta. Naknade za skolarine mogu da variraju zavisno od studijske grupe koju upisuje kandidat, tipa studija, obima dopunskih obrazovnih usluga, godine studija, geografske regije u kojoj se nalazi mjesto boravka kandidata ili drugih parametara koji uticu na trzisnu poziciju Panevropskog univerziteta i njegovih organizacionih jedinica u kojima se organizuje studijski proces. Student ne moze da upise narednu skolsku godinu ukoliko nije izmirio sve finansijske obaveze prema Univerzitetu iz prethodnih godina. Clanovi uze porodice radnika zaposlenih na Univerzitetu i uze porodice clanova Upravnog odbora i Nadzornog odbora Univerziteta, studenti iz porodica iz kojih na Panevropskom univerzitetu studira vise od jednog clana uze porodice, talenti koji su postigli visok uspjeh u prethodnom skolovanju, studenti koji na Panevropskom univerzitetu studiraju vise obrazovnih ciklusa u kontinuitetu, studenti koji se prvi put upisuju na neki od Fakulteta Panevropskog univerziteta ili na studijske programe koje organizuje Panevropski univerzitet i upis obave u rokovima predvienim za prvi upisni termin, studenti koji uplate cijeli iznos skolarine prije pocetka tekue skolske godine, kao i druge kategorije korisnika usluga Univerziteta koje utvrdi Upravni odbor Univerziteta svojim posebnim odlukama, imaju pravo na odgovarajue popuste/povlastice u plaanju obaveza prema Univerzitetu u skladu sa kriterijumima razraenim u Pravilima o visini naknade za studiranje i cijeni usluga koje se naplauju na Univerzitetu.

Lista predmeta sa okvirnim sadrzajem, maticnosu i metrikom

Kompletna lista predmeta studijskog programa, sa metrikom studija prema kategorijama nastavnih aktivnosti u kojima su razdvojeni kontakt casovi, vjezbe i treninzi, seminarski i studentski radovi, pedagoske radionice, strucna i klinicka praksa, sati individualnog i grupnog ucenja i istrazivanja izvora, te pregled predmeta po semestrima i skolskim godinama sa sumarnim podacima metrike studija na nivou semestra, skolske godine, trogodisnjeg, 6-to semestralnog studija i cetverogodisnjeg, 8-mo semestralnog studija, data je u prilogu (1) ovog programa u vidu Nastavnog plana studijskog programa "Sestrinstvo". U prilogu (2) Nastavni programi studija "Sestrinstva", dat je pregled programskih sadrzaja svakog pojedinacnog predmeta sa podacima o organizacionoj jedinici u okviru koje se izvodi nastavni predmet, katedri kojoj pripada predmet, funkcionalna oblast predmeta, nivou apstraktnosti i tipu predmeta prema kriteriju obaveznosti, maticnosti premeta prema naucnoj oblasti, naucnom polju i uzoj naucnoj oblasti kojoj

14

pripada predmet, specificiranju obrazovnih i profesionalnih ciljeva, kompetencija/obrazovnih ishoda, savladanih vjestina u okviru predmeta, detaljnom opisu sadrzaja predmeta, metrici izvoenja predmeta sa specificiranim satima prema kategorijama i vrstama nastavnih aktivnosti, jezicima izvoenja nastave za predmet, definisanim preduslovima za pristup (izucavanje predmeta odn. polaganje ispita) predmetu, detaljno opisanoj metodici izvoenja predmeta, nacinima evaluacije rada studenata na predmetu i izvorima za ucenje podjeljenim na kategorije: osnovna literatura, dopunska literatura, casopisi i Internet (WEB) izvori, koji su formatirani sa podacima trazenim prema akademskim zahtjevima za korektno citiranje.

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

Prilikom izvoenja programskih sadrzaja u edukativnoj praksi Univerziteta primjenjuju se metodoloski principi kojima se podstice zamjena obrazovanja orjientisanog ka "poucavanju" obrazovanjem orjentisanim ka "ucenju". Principi koji obezbjeju primjenu ove paradigme su:

o

Promjena uloge nastavnika od osobe koja struktuira znanje, poucava i artikulise kljucne koncepte, te nadzire i upravlja radom studenta, prema ulozi nastavnika kao pratioca, savjetnika i motivatora koji omoguava da student sagleda znacaj i mjesto odreene naucne discipline u sistemu znanja, posreduje u razvijanju sposobnosti razumjevanja i primjene znanja u kontekstu zeljene kvalifikacije, preuzima ulogu medijatora licnih interesa i preferencija studenta, koji sagledava vrijednosti i specificne sposobnosti studenta i praznine u znanju i prethodnom kurikulumu studenta, te na osnovu tih uvida asistira studentu u kriticnoj selekciji didaktickih materijala i izvora i organizaciji obrazovnih scenarija i situacija; Obrazovanje orjentisano ka studentu i njegovim stvarnim mogunostima i sposobnostima ucenja zahtjevajui vei stepen ucesa (interakcije) studenta u nastavi da bi se kod studenta razvile sposobnosti samostalnog upravljanja izvorima informacija i sposobnost evaluacije informacija u razlicitim oblicima; Redefinisanje ciljeva obrazovanja uzimajui u obzir potrebe drustvene zajednice za odreenim obrazovnim kompetencijama i kvalifikacijama i mogunostima zaposljavanja. Dodavanje indikatora sa veim stepenom mjerenja ucinaka obrazovnog procesa, koji omoguavaju i veu pedagosku relevantnost prilikom evaluacije znanja; Promjena u pristupu obrazovnim aktivnostima kroz podsticanje licnog sistematskog ucesa studenta u individualnoj i grupnoj pripremi relevantnih pedagoskih sadrzaja, u licnim i grupnim prezentacijama tih sadrzaja i u kontinuiranom sagledavanju rezultata ucenja, te povratnoj vezi u procjeni pedagoskih sadrzaja na relaciji student - edukativno okruzenje - profesor; Promjena u organizaciji procesa ucenja kroz razvoj inovativnih nacina participacije studenata u obrazovnom procesu u vidu promjene konteksta ucenja, promjene pristupa organizaciji ucenja, ukljucivanja koncentrovanih programa, racionalizacije predmeta, definisanja fleksibilinijih i operativnijih programa i primjene fleksibilnijih pedagoskih metoda obrade predmeta, obezbjeujui neposredne konsultacije i direktnu podrsku studentima.

o

o o o

o

Oblici i metode kojima se ostvaruje nastavno-edukativni proces za sve vrste studija impliciraju ostvarivanje uslova za visoku motivaciju studenata, aktivan odnos studenata kroz multidimenzionalnu interakciju i participaciju u nastavnom procesu i ostvarivanje nastavnog procesa u vidu pedagoske radionice u kojoj studenti aktivno rade na gradivu i ostvaruju efikasne modele interaktivnog pedagoskog komuniciranja i planirane pedagoske ishode bilo samostalno, bilo u meusobnoj interakciji i uz pomo nastavnog osoblja. Na univerzitetu se primjenjuju sljedei oblici i metode pedagoskog rada: Redovno izvoenje predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva.

15

Tokom predavanja student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima Katedre nadlezne za predmet koji se obrauje i ima pravo na redovne konsultacije sa nazivnim profesorom odn. moze da se obrati za tutorsku podrska koja se organizuje u slucaju problema pri savladavanju nastavnih sadrzaja odn. potrebe studenta za dodatnim radom zbog nedostatka odgovarajucih predznanja za predemt koji se izucava. Predavanja se izvode koristenjem didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (interaktivni multimedijalni opticki mediji). Nastava se u cjelini izvodi primjenom informaciono-komunikacionih tehnologija (ICT) koje omoguavaju studentima da kroz kompjuterski podrzano ucenje i istrazivanje (Computer Assisted Learning & Research) ostvare aktivan odnos u procesu sticanja znanja uz pomo racunarske i komunikacione tehnologije, da ostvare dublju interakciju sa nastavnim sadrzajima i primjenu istrazivackih tehnika u samom procesu sticanja znanja. Sistem kompjuterski podrzanog ucenja koji se primjenjuje na Univerzitetu/Collegu ukljucuje odgovarajui multimedijalni obrazovni softver (Learning Management System), primjenu racunarskih simulacija, individualno sticanje znanja koristenjem racunarskih, multimedijalnih i mreznih tehnologija, stalnu povratnu informaciju o napredovanju studenata i realnije vrednovanje procesa sticanja i akvizicije znanja i vjestina, koristenje mreznih i internet didaktickih medija za istrazivanje izvora iz razlicitih oblasti i za empirijska istrazivanja uz upotrebu adekvatnog softvera. Tokom izvoenja predavanja vrse se stalne evaluacije progresa u radu studenta sa procjenama njegovog akceptiranja nastavnih sadrzaja i dubinskog razumijevanja predmeta ucenja. Aktivno ucese studenata u nastavi se boduje i predstavlja jedan od izvora konacne ocjene studenta. Studentima su obezbjeeni odgovarajui udzbenici za vecinu predmeta u izdanju Panevropskog univerziteta. Osnovni udzbenici nalaze se na raspolaganju studentima prije pocetka obrade samog predmeta o cemu se sistematski vodi racuna u Centru za izdavacku djelatnost Panevropskog univerziteta. Univerzitet je registrovan kao izdavacka kua i samostalno izdaje veliki broj udzbenika i knjiga (predstavlja treeg izdavaca u RS u 2006 godini). Univerzitet podupire cijelim arsenalom razlicitih podsticaja i pozitivnih mjera izradu udzbenika i ostalih didaktickih materijala od strane nastavnog osoblja angazovanog na univerzitetu. Ovakav odnos prema izdavanju udzbenika je nametnula potreba zbog nedostatka udzbenika za odreene predmete obzirom da se nastavni plan poslovne ekonomije razlikuje od klasicnih ekonomskih studija i obzirom da je nastavni plan raen prema zapadnim uzorima, kao i zbog nedostatka udzbenika koji su formatirani prema zahtjevima bolonjskog interdisciplinarnog studija koji pretpostavlja reinzenjering nastavnih programa. Literatura ili udzbenici koji nisu obuhvaeni u izdavackoj delatnosti Univerziteta nalaze se u biblioteci Univerziteta. Na univerzitetu se primjenjuje i mentorsko voenje studenata kao specifican vid nastavnog procesa, bilo da je student obavezan da pribavi misljenje mentora za pojedine kljucne odluke odn. akcije tokom studija za koje je Statutom univerziteta predvieno mentorsko savjetovanje studenta, bilo kao vid nastavnog procesa u kojem mentor preuzma obavezu voenja i nadziranja studeneta tokom studija. Izvoenje vjezbi, praktikuma i trening sesija namjenjenih za prakticnu obradu programskih sadrzaja, sticanje prakticnih vjestina i elaboriranje prakticnih aspekata osnovnih tema. Vjezbe sadrzajem prate tematske jedinice predavanja. Tokom vjezbi student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre. Pojedine vjezbe se vrse u kabinetima i laboratorijama koje su opremljene na Panevropskom univerzitetu. Zadaci za vjezbanje (Problem Sets), u pojedinim predmetima, kao vid satruktuiranog i nadziranog individualnog rada studenta, distribuiraju se studentima redovno - sedmicno (najcese putem interneta), prateci blokove gradiva koji su savladani tokom sedmice. Programski zadaci su izvedeni iz programskih sadrzaja predmeta i svojom strukturom odgovaraju zadacima koji e biti dati studentima na ispitu. Obraeni sedmicni zadaci za vjezbanje vraaju se predmetnom nastavniku i predstavljaju osnovu za evaluaciju rada studentima tokom vjezbi, te se boduju i ucestvuju u konacnoj strukturi ocjene. Meutim, nema kazni za netacno uraene zadatke odn. za zadatke koji nisu vraeni predmetnom nastavniku. U tom slucaju, procenat ucesa ove kategorije rada studenata ne ucestvuje u

16

ukupnoj ocjeni i smanjuje konacnu ocjenu za "jedan stepen". Takoe, izostanak ove kategorije rada studenata moze da se nadoknadi relociranjem tog gradiva na ispitne aktivnosti ­ parcijalni test odn. ispitne aktivnosti ­ finalni test. Procesirani zadaci za vjezbanje ne mogu da ugroze prolaznost na predmetu, ali mogu da koriguju navise ili nanize postignutu ocjenu za jedan stepen. Rjesenja za zadatke za vjezbanje se objavljuju i dostavljaju studentima odmah nakon isteka vremena za predaju zadataka predmetnom nastaviku. Zadaci koji su dostavljeni nakon tog vremena ne prihvataju se. Timski rad u rjesavanju problema. Vjezbe za pojedine predmete organizovane su tako da studenti samostalno rjesavaju problemske zadatke u manjim timovima 5-7 studenata. Saradnik u nastavi ili asistent je u ulozi trenera, obezbjeujui studentima savjete i objasnjenja ukoliko su neophodni. Studenti dolaze na vjezbe pripremljeni obzirom da se nastava predmetnih sadrzaja koji se vjezbaju u vidu problemskih zadataka odvija prije termina vjezbi. Na univerzitetu se kao specificni oblici vjezbi primjenjuju repetitoriji gdje asistenti odn. saradnici u nastavi pripremaju studente za polaganje ispita nudei im koncizni pregled glavnih tacaka odreenog predmeta ili konverzatoriji u kojima studenti produbljuju znanje iz posebnih podrucja tako da izlazu pojedine teme o cemu se vodi rasprava. Univerzitet ohrabruje studente na kolaborativni rad i grupno ucenja na isti nacin na koji se organizuje obrada nastavnih problema i vjezbi u kontaktnom dijelu nastave. Grupe za ucenje mogu da budu izvrstan nacin za perfekcioniranje programske grae predmeta. Meutim, domai rad koji je dodjeljen studentu i koji je predmet evaluacije, kao sto su seminarski radovi, problemski zadaci, projekti, zadaci za vjezbanje, studentska praksa moraju da se izrade samostalno bez kopiranja tuih rjesenja. Ukoliko se moraju navoditi izvori tada se obavezno primjenjuju akademski standardi citiranja. Ukoliko je rjesenje odn. zadani rad studenta, rezultat rada vise studenata, tada se moraju citirati svi ucesnici u rjesenju odn. radu. Takoe, moraju se navesti i svi ostali izvori koje student koristi mimo materijala za ucenje koji je definisan nastavnim programom i/ili materijala koji je distribuiran studentima. Univerzitet obeshrabruje studente, ali ne zabranjuje, koristenje ispitnih i problemskih pitanja i zadataka iz ranijih skolskih godina, koje su studenti pribavili na razne nacine. Meutim, student je u takvim prilikama duzan da navede koristenje takvog materijala kao izvora u rjesavanju domacih zadataka, odn. zadanih studentskih radova. Izostavljanje takvih navoda e se smatrati "plagijarizmom" i moze da bude predmet sankcionisanja. Plagijarizam, varanje na ispitima, i slicna anti-intelektualna ponasanja su ozbiljno narusavanje akademske etike i bit ce sankcionisano. U svakom slucaju, Panevropski univerzitet razumije pritisak koji student trpi zbog potrebe da blagovremeno izvrsi sve svoje obaveze i uspjesno zavrsi skolsku godinu, te e Panevropski univerzitet na takve incidente reagovati izbalansirano. Vjerujemo da je iskustvo aktivnosti rjesavanja problema u manjim timovima kljucno iskustvo u savladavanju specificnog simbolicki orjentisanog gradiva. Vjezbe izvodi, programira, organizuje i nadzire voditelj vjezbi koji moze da bude iz reda nastavnog osoblja ili saradnickog osoblja. Tokom vjezbi, student u saradnji sa voditeljem vjezbi, izrauje strucni izvjestaj, koji ocjenjuje voditelj vjezbi. Aktivno ucese u rjesavanju problema na vjezbama i stepen pripremljenosti studenta za ucese na vjezbama, kao i strucni izvjestaj sa vjezbi, boduju se i ucestvuju u konacnoj strukturi ocjene studenta. "Online Tutor" servis omoguava odgovore na pitanja studenata vezana za gradivo koje je obraeno u nastavnom odn. sedmicnom bloku, koji se upucuju sistemom ucenja na daljinu ili WEB mailom saradniku u nastavi ili predmetnom nastavniku. Sastoji se od direktnih i jasnih pitanja vezanih za nejasne sadrzaje u indivudualnoj obradi predmetnog bloka iz izvora za ucenje. Pitanja vezana za jedan nastavni odn. sedmicni blok u okviru ovog servisa mogu da se postave samo do pocetka obrade narednog bloka. Pitanja vezana za bilo koji dio gradiva mogu da se postave tokom predmetnih konsultacija koje se za nastavni predmet organizuju u planirano i zakazano vrijeme. Postavljena pitanja i odgovori pojavljuju se na WEB stranici predmeta u FAQ sekciji (cesto postavljena pitanja).

17

Osim postavljenih pitanja, studenti mogu da ovim putem komentarisu izvore za ucenje tako sto e uz referencu odreene stranice odn. citiranog dijela izvora za ucenje u najkraem objasniti zasto se ti dijelovi po proceni studenta veoma teski, iznenaujui ili nerazumljivi. Ovim putem student moze da predlozi da se taj dio gradiva dodatno obradi. Seminari i seminarski radovi su specifican oblik samostalnog rada studenta sa temama koje zadaje nazivni profesor iz sirih programskih okvira predmeta iz kojeg se pise rad. Seminarskim radovima, uvjezbava se pismenost studenta i metode i tehnike istrazivanja odn. koristenja akademskih izvora, te prosiruju saznaja iz tematske oblasti seminarskog rada. Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran. Problemske radionice (workshops) u kojima se sadrzaji vezani za odreene teme predstavljaju u vidu konkretnog problema cije se rjesenje treba ponuditi kroz individualnu i grupnu interakciju studenata. Na univerzitetu se primjenjuju i specificne radionice obrade "studija slucaja" (case-study analysis), kao i "psiholoske radionice" namjenjene za produbljivanje i razvoj interpersonalnih i intrapersonalnih sposobnosti i vjestina studenata. Sistem VIP panela (very important person) i okruglih stolova, kao i tribine za menadzment implementirane kroz rad u sekcijama; Simulacije u kojima se simulira realna situacija nastala primjenom naucenih znanja i vjestina, simulacije sa podjelom uloga (role-playing games), simulacije u vidu modeliranja realnih situacija i odnosa koje omoguavaju da studenti izdvajaju bitne elemente predmeta predstavljenog modelom i da misaonim aktivnostima dolaze do njihove strukture i funkcija elemenata strukture omoguavajui misaone operacije analize i sinteze. Simulacije predstavljaju zavrsnu fazu ostalih interaktinih formi rada u kojoj se sumiraju zakljucci prethodnih faza tako da studenti moraju da kreativno primenjuju znanja i vestine prethodno stecene kroz predavanja, radionice i treninge. Konsultativna i instruktivna nastava koja se primjenjuje za male grupe studenata, vanredne studente, u nastavi "jedan na jedan" i za studente u postdiplomskoj i doktorskoj skoli. Sistem ljetnih instruktivnih kampova koji se primjenjuju u organizaciji seminara i tribina, te u postdiplomskoj i doktorskoj skoli. Klinicka i strucna praksa, strucni radovi i strucni projekti studenata e se obavljati u partnerskim ustanovama, poslovnim organizacijama, klinickim laboratorijama odn. u ovlastenim samostalnim laboratorijama. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre. Prakticna obuka, koja je u vidu strucne i klinicke prakse i ne-klinicke prakse u okvirima pedagoskih radionica, te kroz seminarske i studentske radove, fokusirana na strucna znanja primjenjena na stvarne

18

klinicke, poslovne, urgentne i konfliktne situacije i radne procese, kvalifikuje studente za buduu ulogu u procesima zdravstvene njege u klinickom i postklinickom lijecenju i rehabilitaciji, procesima cuvanja i odrzavanja zdravlja, prevencije javnog zdravlja kroz sanitarni tretman i nadzor, primjene pravnih propisa i ostalih regulativnih akata, administrativne, upravljacke i kont-rolne poslove u radu ustanova i organizacija u zdravstvenom sektoru. Tokom obavljanja strucne prakse studenti izrauju strucne izvjestaje koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta je da obezbjedi savladavanje i primjenu specificnih metoda i tehnika koje se odnose na programske sadrzaje predmeta. Specifican oblik strucne prakse je "interna praksa" koju e studenti obavljati u strucnim jedinicama organizovanim na Univerzitetu kao sto su: College Business inkubacioni centar, Centar za voenje karijere - College Career Guidance Centre, Centar za odnose sa javnosu - College Public Relation Centre, Institut za integralni menadzment, reinzenjering i tranziciju. Mali studentski "poslovni" projekti u okviru College Business-inkubacionog centra namjenjenog za inicijalizaciju studentskih preduzetnickih projekata u formi malog biznisa u okviru kojeg se obezbjeuje agregacija mikro-finansijske podrske preko "Obrtnog fonda za novo zaposljavanje". Studentska "akciona istrazivanja" kao idealna, fleksibilna forma aktivne participacije svih ucesnika u istrazivanju usmjerenom prvenstveno ka razumjevanju pojava (a manje prema naucnom objasnjavanju). Specificnost akcionih istrazivanja je da se akcijom djeluje na fenomen, ali se u toku istrazivanja mijenjaju i parametri akcije zavisno od promjena izazvanih na fenomenu koji se istrazuje, u skladu s ciljem istrazivanja (saznavanje mijenjanjem i mijenjanje saznavanjem). Ucese u naucnim istrazivanjima tokom studija. Strucne i rekreativne ekskurzije. Dopunska obuka za sticanje vjestina koje su neophodne u savremenom poslovanju (ECDL-European Computer Driving Licence, kursevi dopunskog stranog jezika, daktilografija, odnosi sa javnoscu, novinarstvo, sportske aktivnosti) za koje studenti dobijaju odgovarajue certifikate u prilogu osnovne diplome. Mogunost sticanja "minor" kvalifikacije i odgovarajue sekundarne diplome kroz individualno i slobodno kreiranje izbornog programa. Domaa i meunarodna takmicenja (kao "moot court" u pravnim naukama ili takmicenje iz retorike itd.). Problematiziranje konkretne realne prakse drustva u tranziciji radi sticanje znanja za: otvaranje novog sopstvenog preduzea, preuzimanje voenja porodicnog preduzea, osposobljavanje za revitalizaciju i obnovu preduzea u procesu tranzicijskog reinzinjeringa, uvoenja savremenih korporativnih metoda voenja poslovnih sistema, prodaje znanja na otvorenom trzistu. Na univerzitetu se stimulisu sljedee metode ucenja: o o o o o o o o Aktivno ucese na predavanjima; Citanje knjiga i/ili strucnih casopisa radi memorisanja nastavnih sadrzaja; Istrazivanje relevantnih izvora u biblioteci ili putem Interneta; Izrada pregleda literature i/ili izvora za ucenje; Izrada vlastitih rekapitulacija preraenog materijala iz razlicitih izvora; Nauciti kako da se samostalno postavljaju problemi, kao i kako da se rjesavaju problemi postavljeni od strane nastavnika; Izvoenje relativno kompleksnih istrazivanja malog obima; Vjezbe tehnickih ili laboratorijskih vjestina;

19

o o o o o o o o o

Vjezbe profesionalnih vjestina (zdravstvene njega, predavanja itd.); Izrada istrazivackih izvjestaja ili dizertacija sa postupno rastucom metodoloskom tezinom (u smislu velicine i kompleksnosti); Kolaborativni rad sa drugim studentima u smislu zajednicke izrade izvjestaja, rjesavanja postavljenih zadataka ili izrade rada; Priprema i izvoenje oralne prezentacije, bilo u grupi, bilo individualno; Konstruktivni kriticizam vlatitog rada i rada drugih sa produktivnim koristenjem kritike; Predsjedavanje ili pristustvovanje sastancima seminarskih grupa i konverzatorija; Grupno ucenje u kojem student moderira rad grupe ili aktivno ucestvuje u radu grupe; Rad u uslovima vremenskog ogranicenja da bi se postigli planirani rokovi; Razmjenjivanje pitanja ili saznanja sa drugima studentima koristeci kreativno razlicite medije;

PROHODNOST ­ kriterijumi i uslovi prenosa ECTS bodova

Izmeu razlicitih studijskih programa moze da se vrsi prenos ECTS bodova. U skladu sa principom cjelozivotnog ucenja i priznavanja prava na obrazovanje kao osnovnog ljudskog prava, Univerzitet e omoguiti produzetak skolovanja i nee diskriminisati studente koji prelazi sa drugog univerziteta, ili studente koji imaju diplomu iz prethodnog skolovanja, ili studente koji imaju polozenih ispita u prethodnom skolovanju po bilo kom osnovu (diploma stecena u nekoj od republika bivse Jugoslavije, diploma stecena u visoj skoli, diploma stecena u skoli koja je prestala sa radom, politicka struktura predavaca itd.) u skladu sa maticnim oblastima Univerziteta. Studentu koji u toku godine prelazi sa drugog univerziteta, ili studentu koji ima polozenih ispita u prethodnom skolovanju priznaju se polozeni ispiti odlukom Rektora odn. dekana Fakulteta, a na osnovu prijedloga Komisije za priznavanje ispita. Komisiju za priznavanje ispita imenuje Rektor Univerziteta. Za rad komisije student je duzan da uplati naknadu predvienu u Pravilima o visini naknade za studiranje i cijeni usluga koje se naplauju na Univerzitetu. Priznavanje ispita iz prethodnog skolovanja vrsi se na osnovu uvida u ovjerene i autenticne dokumente kojima se dokazuje plan i program prethodnog skolovanja, polozeni ispiti i ostvareni uspjeh kao sto su: prepis ocjena, uvjerenje o polozenim predmetima sa postignutim ocjenama, original studentske knjizice, dodatak diplomi (diploma supplement), transcript of records i drugi dokumenti koji imaju svojstvo javne isprave i koji su utvreni zakonskim i podzakonskim aktima. Komisija priznaje studentu polozene ispite iz onih nastavnih predmeta koji se po sadrzaju prema svom nastavnom programu preklapaju bar 50 % sa nastavnim programom odgovarajueg predmeta koji se izucava na Panevropskom univerzitetu "APEIRON". Prilikom priznavanja pojedinacnih ispita Komisija na osnovu uvida u nastavne programe, te na osnovu kriterijuma dodjele ECTS bodova na Panevropskom univerzitetu odreuje i ECTS bodovnu vrijednost predmeta koji se priznaje. Broj alociranih ECTS bodova za pojedinacnu predmetnu jedinicu (nastavni predmet, modul, seminar itd.) utvruje se proporcijom u kojoj je odnos izmeu radnog optereenja predmetne jedinice (workload) prema ukupnom fondu sati rada skolske godine, jednak odnosu ECTS bodova alociranih za tu predmetnu jedinicu prema ukupnom propisanom godisnjem fondu ECTS bodova (koji iznosi 60). Metodologija primjene i visina dodjeljenih kredita je usklaena sa preporukama ECTS - European Credit Transfer System. Radno optereenje za pojedinu predmetnu jedinicu (workload) utvruje se prema metodologiji razraenoj u studiji "Tuning Educational Structures in Europe" ­ Socrates Programme University of Groningen-2003 koja ukljucuje uporednu procjenu baziranu na evaluaciji radnog optereenja od strane predmetnog nastavnika, ali i procjenu i evaluaciju radnog optereenja od strane studenata. Univerzitet u praksi prenosa ECTS bodova takoe primjenjuje i preporuke iz direktiva EU o priznavanju visokoskolskih isprava Directive 89/48/EEC i Directive 92/51/EEC koje se odnose na opsti sistem priznavanja visokoskolskih isprava stecenih u najmanje trogodisnjem trajanju. Kako bi podrzao proces mobilnosti studenata Univerzitet izdaje dodatak diplomi (Diploma Supplement)

20

svojim diplomiranim studentima na jednom od jezika naroda BiH i na engleskom jeziku. Panevropski univerzitet u postupku transfera ECTS bodova i priznavanja visokoskolskih isprava u cilju nastavka skolovanja takoe primjenjuje preporuke ENIC Network (European Network of Information Centres) i NARIC Network (National Academic Recognition Information Centres).

PREDUSLOVI za upis predmeta

Potreba definisanja uslova pristupa predmetu pojavljuje se iz dva razloga: o o uslovi su sastavni dio opisa studijskog programa ili nekog od dokumenata koji proizilazi iz opisa studijskog programa (kao npr. "diploma supplement"); procesiranjem uslova sprecavaju se zloupotrebe ili slucajne greske koje moze da nacini ovlastena osoba u nekoj od transakcija koje se vrse sa studentima (kao npr.: upis studenta, prelazak sa druge visokoskolske ustanove, prelazak sa drugog studijskog programa u okviru iste ustanove i dr.);

Uslovi za pristup predmetu (prerequisites & requirements) strukturno se razlikuju od uslova za pristup studijskom programu. Definisanje ovih uslova je bitno kod polaganja diferencijalnog programa od strane studenata i kod izbora predmeta iz drugih studijskih programa. Takoe, predstavljaju osnovu za odreene obrade (kao npr. obrada spiskova studenata podobnih za pristup polaganju ispita), te se moraju razraivati u okviru nastavnih programa i drugih akata na Univerzitetu odn. moraju se operativno razraditi sa stanovista automatske obrade podataka. Uslovi mogu biti izrazeni minimalnim nivoom strucne spreme odn. zavrsene/upisane godine studija, ili odgovarajuim nivoom akademskih zvanja osobe koja je polozila ispit odn. sa odgovarajuim nivoom obrazovne ustanove u kojoj je ispit polozen. Uslovi upisa/pristupa se mogu odnositi i na ispunjavanje uslova vezanih za polaganje kvalifikacionog ispita. Navedeni uslovi su formalne prirode. Kao sustinski uslov pristupa predmetu pojavljuje se skup odreenih predznanja koja posjeduje student, sto je uslov za razumjevanje programskih sadrzaja predmeta i efikasnu obradu navedenog predmeta. Utvrivanje nivoa i sadrzaja potrebnih predznanja u ranijem predbolonjskom sistemu visokog obrazovanja definisalo se odgovarajuom godinom studija, tako da student ne bi mogao da polaze ispite iz tekue upisane godine dok ne bi polozio sve ispite iz diferencijalnog programa. Prethodne zavrsene godine studija kao uslov pristupa odgovarajuem predmetu su previse sirok i nedovoljno precizan uslov. Uobicajena praksa vecine visokoskolskih ustanova u EU i SAD je da se uslov pristupa predmetu definise skupom predmeta koji daju potrebna prethodna znanja neophodna za razumjevanje i efikasnu obradu predmeta. Ovaj uslov se kod nekih etabliranih univerziteta (posebno u SAD) dopunjava dodatnim zahtjevima postizanja odreene ocjene iz pojedinih predmeta studijskog jezgra neophodnih za vertikalnu prohodnost na studiju. Panevropski univerzitet se opredjelio za slicno rjesenje. Uslovi pristupa predmetu se definisu skupom prethodno polozenih predmeta ciji broj nije ogranicen. Kao eventualni dodatni uslov predviena je i mogunost postizanja odreene minimalne ocjene iz pojednih predmeta. Ovaj uslov se definise na nivou nastavnog programa svakog pojedinacnog predmeta sa podacima o siframa predmeta i nazivu predmeta koji su uslov za pristup odreenom predmetu, postignutom ocjenom i dodatnim opisom. Skup prethodno polozenih predmeta moze da se odnosi na predmete iz bilo koje prethodne godine studija. U ovom skupu se ne mogu referencirati predmeti iz buduih godina studija. Broj predmeta koji su uslov pristupa odnosnom predmetu moze biti razlicit. Maksimalan teorijski broj predmeta je fakticki jednak skupu svih predmeta iz svih prethodnih godina studija. Prethodno zavrsene godine studija mogu da predstavljaju uslove pristupa studijskom programu, ali ne i pojedinacnom predmetu. Ukoliko je dodatni opis uslova jedino polje koje je u slogu popunjeno, tada predstavlja samostalni opisni uslov. Modul znanja se ne obuhvata samostalno obzirom da je supsumiran u okviru predmeta (jer se modul znanja ne moze preuzeti bez polaganja odgovarajueg predmeta, seminara ili kursa). Kao uslov za pojedine predmete prve godine studija, odn. za predmete koji ne zahtjevaju prethodno predznanje, definise se zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje, sto je i generalni uslov pristupa visokom obrazovanju.

21

Prethodno skolovanje u srednjoj skoli moze da bude uslov pristupa predmetu samo ukoliko se za pristup tom predmetu ne definisu posebni akademski uslovi (prethodno polozeni predmeti).

Nacin izbora predmeta iz drugih studijskih programa U skladu sa opredjeljenjem Panevropskog univerziteta APEIRON da primjeni sve aspekate Bolonjskog procesa i da uvede savremeni evropski pristup nastavnim programima studija, uveden je pored obaveznog jos i izborni i fakultativni program koji zajedno cine jedinstven studijski program akademske godine studija. Studentu je omoguena sloboda i inicijativa da samostalno odabere izborne i fakultativne predmete u okviru multidisciplinarnih studijskih grupa, sticui specificna znanja i vjestine i dizajnirajui na taj nacin samostalno dio svog studijskog programa. Odgovarajuim izborom predmeta iz drugih studijskih programa odn. izborom predmeta u okviru izbornog programa student moze da postigne sljedee ciljeve u individualizaciji vlastitog studija: da stekne specificna znanja odn. vjestine koji nisu u okviru njegovog obaveznog programa, a za koje ima licni afinitet odn. koje e mu trebati u nastavku studija i u profesionalnoj karijeri; da realizuje interdisciplinarni studij kombinujui razlicite sire naucne oblasti tokom studija, potvrujui time svestranost vlastite licnosti; da u kombinaciji sa fakultativnim programom u rezimu intenzivnog studija odn. uz dodatni semestar na kraju studija stekne pored osnovne diplome i drugu diplomu u komplementarnoj studijskoj oblasti; da stekne odgovarajuu subspecijalizaciju u okviru svoje studijske grupe ciji se naziv referencira u tekstu osnovne diplome; da tokom studija lakse prelazi sa maticne studijske grupe na druge studijske grupe locirane na drugim fakultetima Panevropskog univerziteta smanjujui diferencijalni program koji se komisijski definise prilikom prelaska na nekomplementarne studijske grupe; da se kroz izborni program pripremi za nastavak studija u zemlji ili u inostranstvu.

Ukoliko se izabrani predmet realizuje u okviru redovnog i obaveznog programa u pojedinim studijskim grupama pojednih fakulteta Panevropskog univerziteta, tada se student slobodno prikljucuje toj grupi i u okviru iste grupe savladava sve nastavne obaveze predviene za taj predmet. Svi studenti Panevropskog univerziteta imaju pravo da realizuju svoj izborni odn. fakultativni program bez obzira na kojem Fakultetu odn. na kojoj organizacionoj jedinici se oranizuje navedeni predmet. U realizaciji tog programa studenti imaju sva prava kao da su upisani na istom Fakultetu. U tom slucaju izborni predmet za studenta predstavlja drugi predmet u okviru nekog od ciklusa blok-nastave. Ukoliko se realizacija izbornog programa vremenski preklapa sa rasporedom obaveznog programa kojeg student ima u istom nastavnom bloku, tada obavezni program ima prioritet, a student savladava izborni program prema rasporedu za vanredne studenate. Student mora da vodi racuna o parametrima rasporeda predmeta koje je odabrao kao svoje izborne predmete. Raspored podrazumjeva sljedee parametre: globalnu vremensku komponentu (rasporeivanje pojedinog predmeta u nekom od blok-nastavnih ciklusa), lokalnu vremensku komponentu (sedmicni raspored i pripadajuu dnevnu vremensku satnicu), kao i prostornu komponentu (odgovarajuu ucionicu, kabinet ili drugi prostor u kojem su planirane odreene nastavne ili slobodne aktivnosti za izabrani predmet). Raspored podrazumjeva i "komponentu akademskog osoblja" koje je planirano za realizaciju odgovarajueg predmeta. U tom pogledu studentima se preporucava da predmete ne biraju iskljucivo prema kriteriju "podobnosti" rasporeenog akademskog osoblja (stroziji ili fleksibilniji profesori) odn. prema specificnoj tezini predmeta, ve prema vlastitim ciljevima definisanim prilikom individualizacije studija. Ukoliko student propusti da ucestvuje u nastavnom procesu pojedinih predmeta koje je izabrao kao svoje izborne predmete, fakultet NEMA OBAVEZU da naknadno organizuje nastavu iz tih predmeta. Studentu je ostavljena mogunost da samostalno izrsi pripremu iz navedenog predmeta i da pristupi svim ispitima koji se

22

za navedeni predmet organizuju u redovnom i dopunskom ispitnom roku odn. u opstem septembarskom roku. Ukoliko se izabrani predmet ne realizuje u redovnoj ve u instruktivnoj odn. konsultativnoj nastavi tada se studentu isporucuje obim i vrsta nastavnih aktivnosti koje su planirane za ovaj vid nastave. Izborni i fakultativni program studija predstavlja dio Nastavnog plana i programa Fakulteta i Univerziteta. Student je duzan da tokom realizacije prvog nastavnog ciklusa/bloka (do 20. novembra tekue skolske godine) odabere izborne predmete za tekuu skolsku godinu i da svoj izbor verifikuje na odgovarajuem obrascu u studentskoj sluzbi. Prilikom odabira izbornih predmeta student mora da vodi racuna o sljedeim kriterijima: Broj odabranih predmeta mora da odgovara planiranom broju izbornih predmeta prema nastavnom planu studijske grupe. Student ne moze da odabere manji broj predmeta od broja koji je planiran nastavnim planom. Ovaj broj se zavisno od Fakulteta i studijske grupe kree od jednog do maksimalno cetiri izborna predmeta za jednu skolsku godinu. Kvantitativni pregled broja izbornih predmeta sa njihovim tezinskim faktorom izrazenim u sumi ECTS kredit-bodova dat je u tabelarnom obliku u prilogu ovog Uputstva; Izborni predmeti moraju biti vremenski transparentno rasporeeni u oba semestra jedne skolske godine. To znaci da student ne moze izabrati sve izborne predmete za realizaciju u okviru jednog semestra, jer time ugrozava savladavanje obaveznog nastavnog programa u tom semestru (obavezni nastavni program svakog semestra se sastoji od minimalno cetiri do sest predmeta); Student ne moze odabrati predmete koji su uslovljeni prethodnim znanjima, ukoliko ne posjeduje ta znanja. Ovaj kriterijum se u praksi realizuje tako da je u nastavnom planu izbornog programa za svaki izborni predmet navedena najranija godina studija u kojoj se taj predmet moze izucavati. Predmet se ne moze izabrati u ranijoj godini studija od godine specificirane prema ovom uslovu. Student ne moze da odabere predmete, koje ve ima u nastavnom programu svoje studijske grupe, u visim godinama studija, kao obavezne. Izuzetak su predmeti 4.godine studija, obzirom da cetvrta godina moze da predstavlja i prvu godinu studija drugog ciklusa. Ukoliko student u nastavku skolovanja produzi na cetvrtu godinu studija, tada mora da umjesto predmeta cetvrte godine koje je polozio tokom studija 1. ciklusa u izbornom programu, odabere neke dopunske izborne predmete. Prilikom dizajniranja izbornog i fakultativnog programa studija primjenjen je fleksibilni pristup najvee mogue "razmjenjivosti" meu predmetima razlicitih studijskih programa, tako da veliki broj studijskih programa mogu razmjenjivati predmete. Meutim, pojedini studijski programi, obzirom na prirodu studija, ne mogu razmjenjivati predmete. U sljedeoj tabeli je Pregled izbornih oblasti prema studijskim grupama i mogucnostima razmjene izbornih predmeta

Fakultet poslovne ekonomije Kategorrija izborne oblasti Fak. pravnih nauka Poslovno pravo X Fak. poslovne informatike Fakultet zdravstvenih nauka Sanitarni inz. X

Preduz. Menadz. Bankar- Opste javne stvo, pravna menadz. uprave fin. trg. grupa X X X X X X X X X X X

Poslovna MenaNastavn. SestrinFizioinfordzment u informat. stvo terapija matika zdravstvu X X X X X X X

Diferencijalni studij zajednickih osnova Oblast racunarskih nauka Maticno jezgro smjera "Preduzetnicki menadzment" Maticno jezgro smjera "Menadzment bankarstva, finansija i trgovine"

X

X

X

X

X

X

X

X

23

Maticno jezgro smjera "Menadzment javne uprave" Uze strucni predmeti iz oblasti opsteg menadzmenta Uze strucni i spec. predmeti u oblasti preduzetnistva Uze strucni i spec. predmeti u oblasti bankarstva, finansija i trgovine Uze strucni i spec. predmeti u oblasti javne uprave Uze strucni i spec. predmeti u oblasti pravnih nauka Maticno jezgro smjera "Sestrinstvo" Specijalisticki predmeti iz oblasti "Sestrinstva" Spec. izborni predmeti iz oblasti "Sestrinstva" Maticno jezgro smjera "Menadzment u zdravstvu" Izborni predmeti iz smjera "Menadzment u zdravstvu" Izborni predmeti iz oblasti poslovne ekonomije za zdravstveni menadzment Maticno jezgro smjera "Fizioterapija" Maticno jezgro smjera "Sanitarni inzenjering" Izborni predmeti iz oblasti filologije

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X X X X X X X X X X X

X

X X X X X X X X X X X X X X X X X X X

Kriterijumi i nacin osiguranja kvaliteta

Univerzitet sprovodi kontinuirano na kraju svake skolske godine postupak samovrednovanja i ocjenjivanja kvaliteta svojih studijskih programa, opstih uslova rada, rada organizacionih jedinica za ostvarivanje obrazovne djelatnosti, organizacionih jedinice za logistiku i funkcionalnih jedinice, kvaliteta nastave i rada nastavnog osoblja. Samovrednovanje se sprovodi na nacin i po postupku propisanom Pravilnikom o osiguranju kvaliteta na Panevropskom univerzitetu "APEIRON". Izvjestaj o samovrednovanju i ocjeni kvaliteta Panevropskog univerziteta objavljuje se tako da je dostupan akademskom osoblju i studentima. Izvjestaji o ocjeni kvaliteta rada akademskog osoblja u realizaciji

24

pojedinacnih nastavnih planova i programa razmatraju se na Senatu Univerziteta i po pravilu nisu dostupni studentima. Procedure planiranja i kontrole kvaliteta Panevropski univerzitet je razradio i uskladio prema preporukama Evropske asocijacije za obezbjeenje kvaliteta u visokom obrazovanju ENQA - European Association for Quality Assurance in Higher Education u dokumentu "Standards and Guidelines for Quality Assurance in the European Higher Education Area" (prilog ministarske konferencije u Bergenu) Obezbjeivanje i vrednovanje kvaliteta na Panevropskom univerzitetu obuhvata kako djelatnosti koje se obavljaju integrisano na Univerzitetu, tako i djelatnosti organizacionih jedinica u sastavu Univerziteta. Standardi za samovrednovanje i ocenjivanje kvaliteta Panevropskog univerziteta su: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. Strategija obezbjeivanja kvaliteta; Nacin i postupci za obezbjeivanje kvaliteta; Organizaciona struktura za obezbjeivanje kvaliteta; Kvalitet studijskog programa; Kvalitet nastavnog procesa; Kvalitet naucnoistrazivackog i strucnog rada; Kvalitet nastavnika i saradnika; Kvalitet studenata; Kvalitet udzbenika, literature, biblioteckih i informatickih resursa; Kvalitet upravljanja Univerzitetom i organizacionim jedinicama u sastavu Univerziteta; Kvalitet prostora i opreme; Finansiranje; Uloga studenata u samovrednovanju i proveri kvaliteta; Sistematsko praenje i periodicna provjera kvaliteta

Za vrednovanje standarda utvruju se odgovarajui indikatori i instrumenti za procjenu stepena zadovoljavanja utvrenih standarda. Radi obavljanja poslova samovrednovanja na Univerzitetu, obrazuje se Komisija za obezbjeivanje kvaliteta na Univerzitetu. Zadatak komisije za samovrednovanje je da sprovodi utvrenu strategiju obezbjeivanja kvaliteta na Univerzitetu, a narocito: da organizuje prikupljanje podataka na osnovu utvrenih instrumenata i po utvrenoj metodologiji, da sprovede anketu kojom e se vrednovati pedagoska aktivnost nastavnika jednom u toku svakog semestra, da se stara o realizaciji utvrenih mjera za unapreivanje kvaliteta i da predlaze organima Univerziteta mere unapreivanja kvaliteta. Izvjestaj o samovrednovanju Univerziteta sadrzi: ocjenu ispunjenosti svakog pojedinacnog standarda kvaliteta, ocjenu stanja na Univerzitetu u kontekstu vrednovanja kvaliteta svih aspekata rada Univerziteta, dokumentovane podatke na osnovu kojih su izvedene ocjene, opstu ocjenu ispunjenosti standarda, mjere za poboljsanje kvaliteta.

Izvjestaj o samovrednovanju usvaja Senat Univerziteta. Senat Univerziteta razmatra najmanje jedanput godisnje stanje na Univerzitetu i utvruje mjere koje je potrebno sprovesti radi unapreenja kvaliteta rada i otklanjanja uocenih slabosti. Panevropski univerzitet je dana 20.06.2007. godine pristupio procesu uvoenja sistema kvaliteta po standardu ISO 9001:2000. Za proces uvoenja sistema kvaliteta imenovan je tim koji obavlja operativne poslove, dok je sa agencijom BH Quality sklopljen ugovor za strucnu podrsku tom procesu.

Uslovi za prelazak sa drugih studijskih programa

U toku skolovanja na osnovu odluke Rektora, student moze prei sa jednog na drugi smjer / studijski program unutar Panevropskog univerziteta "APEIRON", ukoliko nije popunjen utvreni broj studenata za taj smjer. Student je duzan da polozi sve predmete studijskog jezgra smjera na koji prelazi, a koje nema polozene u

25

okviru svoje prethodne studijske grupe. Student takoe moze da pree sa druge visokoskolske ustanove na kojoj ima status studenta na Panevropski univerzitet tokom trajanja skolske godine. Ukoliko student prelazi sa visokoskolske ustanove koja je maticna iz istih naucnih oblasti u kojima je matican i Univerzitet, tada student moze da upise na Panevropskom univerzitetu narednu godinu studija u odnosu na godinu studija koja mu je priznata na toj visokoskolskoj ustanovi. Ukoliko student prelazi sa visokoskolske ustanove koja nije maticna u istim naucnim oblastima u kojima je matican i Univerzitet, tada student na Univerzitetu moze da upise onu godinu studija koja odgovara broju priznatih kredit-bodova i to: o Minimum 40 priznatih kredit-bodova za upis u drugu godinu studija i o Minimum 90 kredit bodova za upis u treu godinu studija Student je duzan da u daljem skolovanju na Univerzitetu polozi svu razliku ispita i da stekne broj kreditbodova predvien za upis u naredne godine studija u skladu sa odredbama ovog Statuta. Studenti koji imaju diplomu vise skole ili studenti koji su stepenovali steceno obrazovanje na nekom od fakulteta na podrucju BiH i po tom osnovu posjeduju odgovarajuu javnu ispravu, mogu da produze skolovanje na treoj godini Fakulteta i studijskih programa koji su organizovani na Panevropskom univerzitetu "APEIRON", ukoliko je maticnost te vise skole odn. visokoskolske ustanove u skladu sa maticnosti Fakulteta/studijskih programa Panevropskog univerziteta. Maticnost vise skole odn. visokoskolske ustanove, te usklaenost sa maticnosti Panevropskog univerziteta utvruje akademska komisija izabrana na Fakultetu/organizacionoj jedinici. Ukoliko Komisija utvrdi podudarnost maticnosti visokoskolske ustanove na kojoj je student stekao diplomu u prethodnom skolovanju sa maticnosti Panevropskog univerziteta, studentu se omoguava produzetak skolovanja na 5. semestru maticnog Fakulteta odn. studijske grupe Panevropskog univerziteta, te se na osnovu prethodnog obrazovanja studentu priznaje ulazni nivo od 120 ECTS kredit-bodova. U postupku procjene usklaenosti maticnosti visokoskolske ustanove u kojoj je student stekao diplomu u prethodnom skolovanju sa maticnosti Panevropskog univerziteta Komisija vrsi vrednovanje studijskog programa te visokoskolske ustanove, te vrste i novoa postignutih znanja i vjestina studenta u skladu sa clanom 37. Statuta Panevropskog univerziteta i Zakonom o visokom obrazovanju Republike Srpske. Jednom izvrseno pozitivno vrednovanje studijskog programa vazi za sve naredne slucajeve. Studenti iz clana 1. dokazuju legalitet diploma iz prethodnog obrazovanja odgovarajuim dokumentima koji su prema zakonskim propisima priznati kao javne isprave, a koje je izdala visokoskolska ustanova ili drugi nadlezni organ odn. ustanova. Studenti koji su diplomu stekli na visokoskolskim ustanovama cija se maticnost djelimicno podudara sa maticnosti Panevropskog univerziteta, mogu da produze skolovanje na 5. semestru maticnog Fakulteta odn. studijske grupe Panevropskog univerziteta uz uslov polaganja diferencijalnog programa kojim se upotpunjava maticno kvalifikaciono jezgro struke. Akademska komisija za maticnost je duzna da jednoznacno definise sadrzaj diferencijalnog programa kojeg studenti polazu paraleleno sa programom nastavka skolovanja. Ukoliko je diferencijalni program manji ili jednak broju izbornih predmeta predvienih programom produzetka skolovanja, tada diferencijalni program zamjenjuje izborni program studija. Ukoliko je diferencijalni program vei od izbornog programa, tada se poistovjeuje sa fakultativnim programom intenzivnih studija. Student po osnovu obaveznog i diferencijalnog programa ne moze da stekne vise od 75 ECTS kredit bodova tokom jedne skolske godine u skladu sa clanom 58. Statuta Panevropskog univerziteta. Studenti koji su obrazovanje stekli na podrucju bivse SFRJ mogu da produze skolovanje na Panevropskom univerzitetu pod istim uslovima kao i studenti iz BiH u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju Republike Srpske. Studenti koji su obrazovanje stekli na podrucju novonastalih drzava bivse SFRJ nakon 27. aprila 1992. godine mogu da produze skolovanje na Panevropskom univerzitetu nakon prethodno sprovedenog postupka priznavanja strane visokoskolske isprave u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju. Na osnovu prijedloga komisije, Dekan fakulteta izdaje odgovarajue Rjesenje o uslovima upisa i produzetka

26

skolovanja za studente koji produzavaju skolovanje. Studenti su duzni da do sticanja diplome prvog stepena steknu minimalno 180 ECTS kredit- bodova savladavajui program odgovarajue studijske grupe iz 5. i 6. semestra i savladavajui program diferencijalnog studija ukoliko je takav program odreen Rjesenjem o nastavku skolovanja na Panevropskom univerzitetu. Ukoliko je student tokom svog prethodnog skolovanja polozio neki od predmeta koji se izucavaju u programu nastavka njegovog skolovanja na Panevropskom univerzitetu, tada moze da umjesto tog predmeta polaze neki od obaveznih strucnih predmeta navedene studijske grupe iz prethodnih godina. Zamjenu predmeta iz prethodnog stava odobrava dekan Fakulteta na osnovu posebnog pismenog zahtjeva studenta.

Obaveze studenata, dinamiku studiranja

Skolska godina traje od 1. oktobra tekue godine do 30. septembra naredne godine. Nastavna godina traje od 1. oktobra tekue godine do 31. jula naredne godine. Mjesec septembar je namjenjen za polaganje propustenih ispita. U mjesecu augustu su ljetni praznici u trajanju od 5 sedmica, a u mjesecu februaru su zimski praznici u trajanju od 2 sedmice. Godisnja nastava se zavisno od studijskih programa i izbornih programa organizuje u najvise devet nastavnih blokova i/ili u dva semestra. Nastavni blokovi pojedinacno nisu vei od 6 sedmica. Zimski semestar traje 20 sedmica, a ljetni semestar 21 sedmicu. Po pravilu zimski semestar pocinje 1. oktobra tekue godine, a ljetni semestar pocinje 1. marta naredne kalendarske godine. Univerzitet e radno optereenje studenata (workload) i obracun odgovarajuih ECTS bodova pojedinih predmetnih jedinica vrsiti na osnovu slijedeih parametara metrike studija:

· · · · · · · · · · · · · · · · ·

Ukupno sedmicno angazovanje studenata ................................................................. 40 sati Broj casova nastave (kontakt-sati) semicno.................................................... 20 < cas < 25 Trajanje nastavnog bloka .................................................................................. < 6 sedmica Trajanje semestra ........................................................................................... > 15 sedmica Nastava I semestra pocinje 01.10. tekue godine) ............................................. 20 sedmica Nastava II semestra (pocinje od 01.03. naredne godine). .................................. 21 sedmica Polaganje zaostalih ispita 01.09. ­ 30.09. naredne godine ................................. 4 sedmice Ljetna pauza - raspust (01.08. ­ 31.08. naredne godine) .................................... 5 sedmica Zimska pauza ...................................................................................................... 2 sedmice Ukupno radnih sedmica u skolskoj godini ........................................................ 45 sedmica Ukupan fond sati rada (workload) skolske godine .............................................. 1.800 sati Ukupno sati rada (workload) po 1 ECTS .................................................................. 30 sati Standardni godisnji broj ECTS bodova (evropska norma) ................................... 60 ECTS Standardni semestralni broj ECTS bodova (evropska norma) ............................. 30 ECTS Intenzivan studij (pune kalendarske godine) .................................................... < 75 ECTS Diplomski ­ specijalisticki rad (< 300 sati rada) ............................................... < 10 ECTS Magistarski rad (< 900 sati rada) ...................................................................... < 30 ECTS

Ukupan broj kredit-bodova alociranih za pojedini predmet, edukativni modul ili pojedinacnu pedagosku aktivnost zavisi od vrste i karaktera predmeta, stepena apstrakcije predmeta i ukupnog radnog optereenja predvienog nastavnim programom, a neophodnog da bi se uspjesno zavrsio navedeni program i procjenila uspjesnost studenta u savladavanju tog programa. Osnovne studije prvog ciklusa na Panevropskom univerzitetu "APEIRON" traju sest (bachelor stepen) i osam (specialisticki stepen) semestara. Posebne specijalisticke studije u trajanju od tri do osam mjeseci mogu se organizovati na Panevropskom

27

univerzitetu "APEIRON" nakon zavrsenog studija prvog ciklusa u cetverogodisnjem trajanju. Univerzitet u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju organizuje: redovne dvosemestralne magistarske studije; i vanredne cetverosemestralne magistarske studije Univerzitet u skladu sa Zakonom o visokom obrazovanju i Pravilnikom o postdiplomskim i doktorskim studijama na Panevropskom univerzitetu, organizuje doktorsku skolu iz naucnih disciplina za koje je matican. Doktorske studije se organizuju prema posebnom programu i ukljucuju odgovarajue naucno-istrazivacke aktivnosti. Doktorske studije traju minimalno 6 semestara i pretpostavljaju akumulaciju od minimalno 180 ECTS bodova uz prethodno ostvaren obim studija od 300 ECTS bodova na osnovnim akademskim i magistarskim studijima. Ostvarivanje prava i obaveza studenta u nastavnom procesu prati se u okviru semestra. Pri upisu svake skolske godine student se opredjeljuje za obavezne predmete iz upisanog studijskog programa. Polaganjem ispita student stice odreen broj ECTS bodova u skladu sa Planom i programom studija na upisanom studijskom programu. Student je duzan da polozi sve obavezne predmete iz upisanog studijskog programa. Student slobodno bira izborne predmete iz studijskog programa za kojeg se opredjelio, ili iz drugih studijskih programa organizovanih na Panevropskom univerzitetu, ukoliko su meusobno kompatibilni. Student koji ne polozi izborni predmet moze ponovo upisati isti ili se opredjeliti za drugi izborni predmet. Nastavnim planom izbornog i fakultativnog programa studija na Panevropskom univerzitetu definisu se ciljevi izbornog i fakultativnog programa, kriteriji odabira i nacin realizacije izbornog programa, rezim intenzivnih studija, program subspecijalizacija, meusobna kompatibilnost studijskih programa u razmjeni programskih sadrzaja, te lista izbornih i fakultativnih predmeta sistematizovana prema studijskim oblastima sa specificnim uslovima vezanim za izbor i polaganje tog predmeta (prerequisites). Studenti su duzni da postuju kriterije i pravila realizacije izbornog programa definisanih Nastavnim planom izbornog i fakultativnog programa studija na Panevropskom univerzitetu. Obavezni, izborni i fakultativni program, zajedno cine jedinstven studijski program akademske godine studija. Student je duzan da obaveznim predmetima studijskog programa kojeg je upisao i izbornim programom za kojeg se opredjelio, ostvari najmanje 60 ECTS bodova u skolskoj godini. Fakultativni program je slobodno definisan izborni studijski program koji omoguava studentima sticanje dopunske "sekundarne" kvalifikacije odn. diplome (tzv, "minor kvalifikacije") u toku redovnog skolovanja ili prosirenog redovnog skolovanja. Slobodno izabranim programom student takoe stice znanja neophodna za nastavak studija na nekom drugom univerzitetu. Vrste sekundarnih (minor) kvalifikacija i minimalni sadrzaj slobodno izabranog programa koji predstavlja uslov za sticanje odgovarajue "minor" kvalifikacije utvruje Senat Univerziteta. Fakultativni studij i utvreni plan studija, odobrava Rektor Univerziteta. Za realizaciju fakultativnog studijskog programa u rezimu intenzivnih studija, Rektor moze da imenuje mentora fakultativnog programa. Student moze da bira "Interdisciplinarni fakultativni studij" koji se sastoji od predmeta iz vise studijskih grupa. Intenzivan studij pune kalendarske godine je studijski program koji odgovara radnoj metrici od 46 do 50 sedmica i sticanju maksimalno dozvoljene i legitimne sume kredit-bodova u evropskom sistemu ECTS od 75 ECTS-bodova u jednoj skolskoj godini, po osnovu ispunjavanja odgovarajueg studijskog programa. Student Panevropskog univerziteta, tokom jedne skolske godine, po svim programskim i studijskim osnovama (redovni program, izborni program, fakultativni program, diferencijalni program) ne moze steci vise od 75 ECTS kredit-bodova. Student koji azurno i uspjesno ispunjava sve obaveze vezane za ostvarivanje plana i programa redovnih studija i koji nema zaostalih ispitnih obaveza iz prethodnih godina studija moze da uputi zahtjev za odobravanje intezivnih studija. Rezim intenzivnih studija se odobrava studentima zbog savladavanja diferencijalnog programa koji je odreen studentu Rjesenjem dekana/rektora po osnovu prelaska sa druge visokoskolske ustanove ili po osnovu upisa sa diplomom druge visokoskolske ustanove. Rezim intenzivnih studija moze da se odobri studentu na licni zahtjev zbog savladavanja fakultativnog studijskog programa uporedo sa tekuim studijskim programom. Rezim intenzivnog studija sa utvrenim planom intenzivnog

28

studija, odobrava Rektor Univerziteta odn. dekan Fakulteta. Izvoenje intenzivnog studija se obavlja pod kontrolom rukovodioca odgovarajueg studijskog smjera/programa. Studentima je omogueno da odgovarajuim odabirom diferencijalnih predmeta u okviru izbornog programa steknu subspecijalizaciju u okviru svoje studijske grupe. Student koji zeli da ostvari odgovarajuu subspecijalizaciju duzan je da podnese zahtjev studentskoj sluzbi na pocetku skolske godine. Naziv dodatne kvalifikacije koja proizilazi iz savladanog programa subspecijalizacije referencira se u tekstu osnovne diplome gdje se pored naziva osnovnog zvanja, navodi se jos i naziv subspecijalizacije. Ukoliko studenti zele da postignu odgovarajuu subspecijalizaciju moraju da u okviru izbornog programa poloze predmete predviene za sticanje subspecijalizacije prema Nastavnom planu izbornog i fakultativnog programa studija na Panevropskom univerzitetu. Subspecijalizacije na studijskom programu "Sestrinstva":

Sestrinstvo

Intenzivna zdravstvena njega i urgentno zbrinjavanje; Njega u infektologiji; Njega internistickih bolesnika: Pedijatrijska njega; Njega hirurskih bolesnika; Hirurski asistent ­instrumentarac; Gerijatrijska njega; Akusersko-ginekoloska njega; Njega u primar. zdravstvenoj zastiti i porodicnoj medicini; Njega onkoloskih bolesnika; Njega psihijatrijskih bolesnika; Njega u neurologiji; Njega u oftalmologiji; Radioloski asistent Stomatoloski asistent;

Nursing

Intensive Care & CPRC Care of Infectious Diseases Care in Internal Medicine Pediatric Care Surgical Care Surgical Operation Assistant Geriatric Care Gynecology & Obstetrics Care Primary Health Care & Family Medicine Oncological Care Psychiatric Care Neurological Care Care in Ophthalmology Medical Imaging Assistant Assitant in Dentistry

EVALUACIJA ZNANJA STUDENATA

Evaluacija (ocjenjivanje) znanja studenata je proces koji prema bolonjskim zahtjevima treba da obuhvati sve aspekte rada studenta prilikom savladavanja odreenog predmeta odn. odreenog modula znanja. Ishod evaluacije moze biti ocjena (u skladu sa zakonom), procjena (u skladu sa internim aktima visokoskolske ustanove) odn. samo dodjela ECTS. Bitan ishod evaluacije znanja je atribut prolaznosti (prosao ­ nije prosao), jer omogucava pristup konacnoj evaluaciji znanja u odreenom predmetu/modulu odn. omogucava vertikalno napredovanje tokom studija. Evaluacija moze biti opciona i obavezna. Obavezna evaluacija je uslov vertikalne prohodnosti. Evaluacija moze biti parcijalna ili konacna. Parcijalna evaluacija se odnosi na zadovoljavanje predispitnih obaveza odn. razlicitih formi koje cine sastavni dio konacne ocjene ili se moze odnositi na dijelove

29

konacnog ispita koji je podjeljen u manje cjeline. Konacna evaluacija moze da procesira rezultate parcijalnih evaluacija a moze da bude i samostalna procjena. Tek konacna evaluacija omogucava vertikalno napredovanje studenta tokom studija. U praksi Panevropskog univerziteta, kao mogue vrste evaluacija, pojavljuju se: Ocjena/procjena ucesa (aktivnosti) studenta u kontaktnom radu (class participation), kao sto su interakcija na predavanjima, ucese na mentorskim i drugim vjezbama, radionicama, klinikama, laboratorijama, pripremi nastavnih blokova (reading assignments); Ocjena/procjena ucesa studenata u ostalim formama rada; Ocjene razlicitih predispitnih aktivnosti specificno definisanih za svaki predmet; o Domai rad (Homework) o Zadaci (Assignment) o Projekat (Project Assignment) o Problemski zadaci (Problem Sets) o i drugi ... Testovni ispiti; o testovi visestrukog izbora (MCQ-multiple choice questiones); o testovi "kratkih odgovora" (ili nadopune); o kombinovani testovi sa elementima visestrukog izbora, kratkih dogovora i problemskih pitanja; Usmeni (oralni) ispiti; Pisani ispiti; o Pisani ispiti sa pitanjima; o Problemski - pisani ispiti; o Pisani ispiti tipa "Eseja"; Esej o "programskoj/nastavnoj jedinici znanja"; Esej "studija slucaja"; Esej sa podjelom uloga (preuzimanjem uloge); o Odbrana seminarskog rada; o Odbrana diplomskog rada; Otvoreni ispiti (ispiti sa otvorenom izvorima); Prakticni rad; o Izvjestaj o prakticnom radu; o Izvjestaj o studentskoj praksi; o Laboratorijski rad ­ napomene i procjene; o Procjena izvoenja (neke vjestine odn. procedure); o Ocjena kreiranog materijala/uradka (proizvoda); o Prakticni ispiti (klinicki ispiti itd.); Grupni projekti (grupni/timski rad); Upitnici za samoocjenu; Uspjesnost studenata u savladavanju pojedinog predmeta kontinuirano se prati u nastavnom procesu i tokom obrade tog predmeta. Polaganje svih ispita na Fakultetu/College je javno i transparentno. Na Fakultetu/College se primjenjuje princip da ocjena predstavlja izraz ukupnog rada studenta ulozenog u savladavanje pojedinog predmeta, te stoga mora da obuhvati vise izvora. Pri utvrivanju konacne ocjene za pojedini predmet odn. za aktivnost studenta koja se ocjenjuje, ocjenjivac je duzan da vrednuje ne samo znanja i vjestine koje je student stekao i naucio tokom obrade tog predmeta (sto se utvruje na ispitu), ve i rezultate studenta postignute u svim oblicima edukativnog i pedagoskog rada koji su planirani i izvedeni za odnosni predmet ukljucujui i procjenu aktivnosti i interakcije studenta na predavanjima, vjezbama, kolokvijumima, seminarima, radionicama, okruglim stolovima, te drugim oblicima nastave i pedagoskog rada (pred-ispitne

30

obaveze). Distribucija procentualnog ucesa razlicitih formi evaluacije rada i postignua studenata u konacnoj ocjeni je sljedea: Ispitne aktivnosti ­ "exams" (razlicite forme ispita koje su primjenjene ukljucujui i sve parcijalne ispite i konacan ispit ukoliko se organizuju) ...................................... 50 % - 60 % NAPOMENA: Prejudiciraju se pismeni ispiti u odnosu na usmeni ispit, a u okviru pismenih ispita prejudiciraju se testovi (kombinovani) i problemski testovi u odnosu na klasicne pismene ispite tipa "eseja". Ocjena ucesa (aktivnosti) studenta u kontaktnom radu - "class participation", (kao sto su interakcija na predavanjima, ucese na vjezbama, laboratorijski rad, ucese na radionicama, klinikama, sesijama obrade studija slucaja itd) ............................. 20 % - 30 % Ocjena razlicitih oblika samostalnog rada ili kolaborativnog rada studenata u grupama van direktnog nastavnog procesa ­ "Assignments & Homeworks" (seminarski radovi, domai radovi, problemski zadaci, studentska praksa, ........................................ 30 % - 20 % Opsta struktura ocjene, obzirom na kriterij vrednovanja ukupnih postignua studenata (na ispitima i predispitnim obavezama) je sljedea:

R. br. 01 02 03 04 05 06 06 07

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Aktivnost na vjezbama/laboratorijski rad Ucese u pedagoskim radionicama Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Seminarski/strucni radovi studenta Ispitne aktivnosti ­ parcijalni test (problemski test) Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit) Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni obavezni obavezni obavezni / opcioni obavezni obavezni

Procenat Ucesa 10-20 % 20-30 % 20-30 % 20-30 % 20-30 % 10-20 % 30-60 % 30-60 %

Tipovi procjene znanja: ° ° ° ° ° ° ° ° ° ° ° Problemski zadaci tokom obrade predmeta Testovi znanja ili vjestina Oralne (usmene) prezentacije Laboratorijski izvjestaji; Analize teksta, istrazivackih podataka itd. Izvoenje odreenih vjestina u kontrolisanim uslovima Izvjestaji sa prakse ili prakticnog rada Profesionalni dosije (dokaz radnog iskustva) Izvjestaj sa terenskog rada Esej ili izvjestaj kao dio teze Razlicite sumarne procjene rada studenta

Ispit se po pravilu polaze u pisanom obliku. Pisani oblik ispita moze da bude testovnog oblika (sa pitanjima visestrukog izbora, pitanjima dopune odredbe vezane za nacin utvrivanja znanja i ocjenjivanje, te principe poslovne politike koji se primjenjuju na Pan-evropskom univerzitetu. Primjenjeni metodi procjene znanja predmetom su stalne evaluacije od strane menadzmenta i Senata

31

Univerziteta, ali i od strane studenata (sistemom anonimnih upitnika). Metodi procjene znanja i prolaznost studenata predstavljaju mjerljive parametre "kvaliteta" rada visokoskolske ustanove i uticu na ispunjavanje ISO standarda kvaliteta u oblasti visokog obrazovanja. Princip poslovne politke Fakulteta je uvoenje odgovornosti nastavnog osoblja prema rezultatima vlastitog rada. Najbitniji elementi rezultata rada nastavnog osoblja su svakako kvalitet, kriticna masa i upotrebna vrijednost znanja i vjestina koje su prenesene studentima, te prolaznost studenata kao kvantitativni izraz efikasnosti rada. U tom smislu i Univerzitet i nastavno osblje e kontinuirano zajednicki raditi na stalnom unapreivanju kako nastavnog procesa i motivacije studenata, tako i kvaliteta i efikasnosti sistema evaluacije i procjene znanja i postignua studenata. Studentu su omoguena tri polaganja ispita iz svakog predmeta i to: redovan rok, dopunski rok i opsti septembarski rok. Student polaze ispit u redovnom roku neposredno po zavrsetku nastave iz tog predmeta. Dopunski rok se organizuje ne ranije od 7 dana i ne kasnije od 15 dana nakon redovnog ispitnog roka i namjenjen je za studente koji nisu polozili ispit u redovnom roku, odnosno za studente koji zbog razloga vise sile nisu pristupili polaganju ispita u redovnom roku. Opsti septembarski rok se organizuje za sve predmete studijske grupe koji su izucavani u skolskoj godini i namjenjen je za polaganje zaostalih ispita kako bi se studentima omoguio upis u narednu skolsku godinu. Poslije tri neuspjela ponavljanja istog ispita student moze taj ispit da polaze u vanrednom roku uz naknadu troskova prema Pravilima o visini naknade za studiranje i cijeni usluga koje se naplauju na Fakultetu poslovne ekonomije. Uspjeh studenta na ispitu izrazava se kvalitativno "ocjenom" i kvantitativno brojem "kredit-bodova" (ili kredita) Uslov za dodjelu kredit-bodova iz predmeta koji podlijeze ocjenjivanju je dobijanje pozitivne ocjene iz tog predmeta. Rezultat ispita se izrazava alfabetskom oznakom ocjene, numerickom ocjenom i opisnom ocjenom koji su predstavljeni su u sljedeoj tabeli:

Slovna ocjena (ECTS standard) A Numericka ocjena

Opisna ocjena / definicija ocjene IZVRSTAN ­ izvrstan nastup sa manjim greskama VRLO DOBAR ­ iznad uobicajenog standarda ali sa pojedinim greskama DOBAR ­ generalno cjelovit rad sa odreenim brojem upadljivih gresaka ZADOVOLJAVAJU-I jasan odgovor ali sa znacajnim nedostaci-ma /manama DOVOLJAN ­ nastup studenta zadovoljava minimum kreiterija NEDOVOLJAN ­ zahtjeva se malo dodatnog rada prije dodjele kredita za prolaznu ocjenu NIJE ZADOVOLJIO ­ zahtjeva se znatan dalji rad

Opisna oznaka / definicija (engleski tekst) EXCELLENT - outstanding performance with only minor errors VERY GOOD -above the average standard but with some errors GOOD -generally sound work with a number of notable errors SATISFACTORY- fair but with significant shortcomings SUFFICIENT - performance meets the minimum criteria FAIL- some more work required before the credit can be awarded FAIL- considerable further work is required

10

B

9

C

8

D

7

E

6

FX

5 -

F

32

Student koji nije postigao zadovoljavajui uspjeh na ispitu i predispitnim obavezama dobija ocjenu "nije zadovoljio" koja ne predstavlja osnov za akumulaciju ECTS kredit-bodova. Za kolaterarne aktivnosti studenata koje su izraz prepoznatljivog ulozenog rada i koje su relevantne za studijski program odn. za budui profesionalni i kvalifikacioni profil studenta dodjeljuju se takoe ECTS kredit-bodovi. Kolaterarne aktivnosti za koje se dodjeljuju kredit-bodovi sa pripadajuim ECTS keditbodovima upisuju se u odgovarajuoj sekciji studentske knjizice ­ indeksa. Bodovi dobijeni po osnovu kolaterarnih aktivnosti studenata ne mogu da supstituisu kredit-bodove iz fonda obaveznih predmeta. ECTS kredit-bodovi za kolaterarne aktivnosti studenata dodjeljuju se prema sljedeoj tabeli:

Oznaka Vrsta aktivnosti Seminarski ili pristupni rad ­ izraen po nastavnom predmetu u pismenoj formi na najmanje 20 stranica A4 formata Studentska praksa, ili praktican rad u trajanju od najmanje mjesec dana Studentska praksa, ili praktican rad u trajanju od najmanje dva mjeseca Studentska praksa, ili praktican rad u trajanju od preko tri mjeseca Referat na okruglim stolovima i tribinama Koreferat na okruglim stolovima i tribinama Verifikovano ucese na eksternim seminarima, radionicama, konferencijama (vise od 50 % vremena trajanja seminara) Ucese u radu na projektima Ucese u naucno-istrazivackim projektima Certifikati i uvjerenja o polozenim kursevima, cija je tema i sadrzaj usko vezana za sire naucno podrucje studijske grupe/specijalizacije, koju studira student Radovi publikovani u relevantnim medijima cija je tema i sadrzaj usko vezana za sire naucno podrucje studijske grupe/specijalizacije, koju studira student Inovacije i patenti koji su zvanicno priznati odn. certificirani Diplomski ­ specijalisticki rad Magistarski rad Broj Kredita 3 3 4 5 3 2 2 3 5 3

0I 0II 0III 0IV 0V 0VI 0VII 0VIII 0IX 0X

0XI 0XII 0XIII 0XIV

3 4 10 30

Ispiti u sistemu studiranja na daljinu (distance learning) koje organizuje Fakultet vrse se prema posebnoj proceduri predvienoj za ovaj oblik studiranja. Metode procjene znanja u sistemu ucenja na daljinu, detaljno su razraene u Pravilniku o virtuelnom studiju i ucenju na daljinu Panevropskog univerziteta "APEIRON".

33

PRILOG 1.

Nastavni plan studijskog programa "SESTRINSTVA"

NASTAVNI PLAN

Studijski program "SESTRINSTVO"

TROGODISNJI PROGRAM (6-to semestralni): ZVANJE: "Diplomirana medicinska sestra ­ bachelor zdravstvene njege" ­ 6 semestara (Bachelor of Health Care and Nursing);

TIP predmeta

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt

casovi Vjezbe treninzi

Red. br.

Sifra I SEMESTAR

Naziv predmeta

SVEGA Seminar- Pedago- Strucna i Individual. Istraziv. casova ski i stud. ske klnicka i grupno rada izvora radovi radionice praksa ucenje

Individualni rad

1 2 3 4 5

5.06.04.005. Mundologija 6.01.01.021. Filosofija zivota: opsta i specijalna metodologija 1.06.05.007. Statistika-statisticke metode u zdravstvu 2.09.10.035. Informatika i racunarske tehnologije u zdravstvu 6.03.a

Strani jezik ­ prvi Izborni program ­ neparni semestar

Zajed. osnove Zajed. osnove Zajed. osnove Zajed. osnove Zajed. osnove

6 5 6 5 4 4 30

48 40 48 40 30 24 230 84 24 30 30

24 18

100 86 108 72 56 86

8 6

180 150 180

8 4 10 36

150 120 120 900

UKUPNO I semestar II SEMESTAR 6 7 8 9 10 3.01.01.003. Osnovi anatomije i histologije 3.01.06.001. Medicinska biohemija 3.01.05.003. Fiziologija sa patofiziologijom 3.02.38.001. Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu 6.03.b

Strani jezik ­ drugi

Zajed. Osnove Zajed. osnove Zajed. osnove Jezgro Zajed. Osnove

42

0

0

508

7 6 7 6 4

56 48 56 48 30

40 30 40 24 30

96 90 102 96 56

18 12 12 12 4

210 180 210 180 120 35

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

Red. br.

Sifra

Naziv predmeta

TIP predmeta

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt

casovi Vjezbe treninzi

SVEGA Seminar- Pedago- Strucna i Individual. Istraziv. casova ski i stud. ske klnicka i grupno rada izvora radovi radionice praksa ucenje

Individualni rad

UKUPNO II semestar III SEMESTAR 11 3.01.04.001. Humana genetika 12 3.01.09.005. Mikrobiologija sa parazitologijom 13 3.01.07.001. Osnovi patologije 14 3.02.38.003. zdravstvena njega Propedevtika i zdravstvena njega u klinicko15 3.02.38.005. bolnickoj praksi UKUPNO III semestar IV SEMESTAR 16 3.03.02.001. Epidemiologija 17 3.02.23.001. Osnovi farmakologije sa toksikologijom 18 3.02.38.009. Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti 19 3.02.38.007. medicine

Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne

Zajed. osnove Opsti Jezgro Jezgro Zajed. Osnove Zajed. osnove Zajed. osnove Zajed. osnove Jezgro Jezgro

30

238

140

0

24

0

440

58

900

5 6 6 6 7 30

40 48 48 48 56 240 24 84 30 30

24

78 94 92 42 42 84 80 428

8 8 10 6 8 40

150 180 180 180 210 900

Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna

24

0

84

5 6 7 7 5 30

40 48 56 56 40 240 0 18 42 24

24

78 96 48 56 94 86 72 104 426

8 12 12 12 8 52

150 180 210 210 150 900 36

20 5.09.01.001. Komunikologija­vjestina komuniciranja u zdravstvu UKUPNO IV semestar

12 36

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

Red. br.

Sifra

Naziv predmeta

TIP predmeta

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt

casovi Vjezbe treninzi

SVEGA Seminar- Pedago- Strucna i Individual. Istraziv. casova ski i stud. ske klnicka i grupno rada izvora radovi radionice praksa ucenje

Individualni rad

V SEMESTAR 21 3.02.38.011. Zdravstvena njega u pedijatriji 22 3.02.38.013. Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije

Jezgro Jezgro

6 6 5 4 5 4 30

48 48 40 30 40 18 206 0 18 0

48 42 28 18 40 90 266

78 84 74 66 64

6 6 8 6 6 12

180 180 150 120 150 120 900

23 3.02.38.017. Njega psihijatrijskih bolesnika sa osnovama psihijatrije Jezgro 24 3.02.38.019. Njega starih osoba sa osnovama gerijatrije 25 3.02.38.021. akuserstva OPSTA KLINICKA PRAKSA (1) UKUPNO V semestar VI SEMESTAR 26 3.06.05.005. Osnovi transfuziologije 27 3.02.38.023. zastiti

Njega u porodicnoj medicini i primarnoj zdravstvenoj

Spec. Spec. Spec. Zajed. osnove Spec. Spec. Jezgro

Zdravstvena njega zene sa osnovama ginekologije i

366

44

5 5 6 6 4 4 30 180

40 40 48 48 30 18 206 1360 0 308 42 168 0 60 24

32 32 42

72 70 82 96

6 8 8 12

150 150 180 180 120

28 3.02.38.025. Onkologija i palijativna zdravstvena njega 29 4.03.06.005. Ishrana, nutritivna terapija i dijetetika 30 3.02.34.001. Radiologija i imizing u zdravstvu SPEC. KLINICKA PRAKSA (2) UKUPNO VI semestar U K U P N O bachelor program:

24 90 220 674

66 12 386 2554 46 276

120 900 5400 37

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

CETVEROGODISNJI PROGRAM (8-mo semestralni):

ZVANJE: "Diplomirana medicinska sestra ­ specijalista zdravstvene njege"- 8 semestara (Specialist of Health Care and Nursing);

Red. br.

Sifra

Naziv predmeta

TIP predmeta

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt

casovi Vjezbe treninzi

SVEGA Seminar- Pedago- Strucna i Individual. Istraziv. casova ske ski i stud. klnicka i grupno rada izvora radovi radionice praksa ucenje

Individualni rad

VII SEMESTAR 31 3.02.38.015. Osnove hirurskog insturmetiranja 32 3.02.38.027. intenziv.njega u kardiologiji

Zdravstvene njega kardiopulmonalnog bolesnikaOpsti Spec. Spec. Spec.

7 7 5 6 5 30

56 56 40 48 30 230

24 18

48 48 30

74 82 74 78 80 388

8 6 6 6 10 36

210 210 150 180 150 900

33 3.02.38.029. Oftalmologija i pridruzena njega 34 3.02.38.031. Neurologija i pridruzena njega

Izborni program - neparni semestar

24 66 0 0

24 30 180

UKUPNO VII semestar VIII SEMESTAR 35 3.02.25.005. Ergonomija i medicina rada 36 3.02.38.033. Dermatovenerologija i pridruzena njega 37 3.02.38.035. ORL i pridruzena njega 38 3.03.01.007. Organizacija zdravstvenih ustanova Specijalisticki/diplomski rad UKUPNO VIII semestar U K U P N O specijalisticki program:

Spec. Spec. Spec. Jezgro

5 5 5 5 10 30 240

40 40 40 40 48 208 1798 0 374 0 168

24 24 30 24

78 74 74 74 232

8 12 6 12 20 58 370

150 150 150 150 300 900 7200

24 84

78 932

532 3474

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

38

PRILOG 2.

Nastavni programi studija

"SESTRINSTVA"

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

39

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.100. FPE-CMM 01.06.470. 5.06.04.005. Katedra za filozofsko, sociolosko-kulturoloske nauke

Fakultet poslovne ekonomije

Mundologija

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni civilizacijskim paradigmama i da razumije njihov uticaj na globalne ekonomske tokove. Stecena znanja su neophodna u izucavanju nekih naucnih disciplina kao npr. marketing ciljevi:

psihologija ili socijalna psihologija. Uspjesnim zavrsetkom odnosnog predmeta i savladavanjem gradiva, odnosno, usvajanjem modula znanja i vjestina planiranih nastavnim programom za ovaj predmet student e biti u stanju da: 1. spozna kulturno-civilizacijske paradigme graanskog drustva 2. razumije svjetske procese globalizacije drustva 3. spozna razlicite naucne i religijske poglede na svijet kao i uticaje razlicitih kultura i religija, drzave i prava kao i politickih partija na ponasanje ljudi Kroz izucavanje ovog predmeta student treba da stekne spoznaju o kulturno5 5.06. 5.06.04. Drustvene nauke Sociologija Sociologija kulture

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

Uticaj kulture i civilizacije na ponasanje ljudi Aksioloski i ontoloski zakoni koji vladaju svetom Glavni zakoni koji vladaju svetom, Zakon odrzavanja Sveta, Zakon uzrocnosti i slobode, Zakon privlacenja i odbijanja, Zakon (ne)ravnoteze, Zakon (ne)reda i (bes)poretka, Zakon (ne)sklada, Zakon razvoja Sveta: Aksiologija, Norme ponasanja, Obicaji, Moral i etika, Pravo i zakon, Vrednosti sistemi i orijentacije, Istina kao vrednosna orijentacija, Pravda kao vrednosni sistem, Sloboda kao univerzalna vrednosna orijentacija, Red (poredak), Mir kao neotuivo ljudsko pravo, Ocuvanje ljudskog dostojanstva, Umetnost (lepo), Nevrednosti, Zlo, Smrt Gneseologija ­ ucenje o saznanju sveta: Apriorno saznanje , Saznajna mo coveka, Saznanje o postojanju svojeg Ja Opsta teorija sistema i demokratija kao kognitivno otkrie: Znacaj opste teorije sistema, Nastanak kapitalizma i uloga protestantizma u razvoju preduzetnistva, Odnos ekonomije i politike, Demokratija kao politicko-socijalni okviri vladanja: Obelezja, vrednosti, procedure i uslovi demokratije, Objasnjenje pojma politicka tolerancija, Objasnjenje pojma odnosi i politicki interesi, Graanski demokratski oblik drustvenog sistema, Objasnjenje pojma tehnokratija. Determinisanje pojmova boljsevizam i kult licnosti: Determinisanje pojma boljsevizam, Determinisanje pojma kult licnosti, Uslovi pojave kulta voe, Etioloski koreni vostva i autoritarnosti , Kult voe, vostvo i sledbenici, Javnost i tipovi voa, Proces izgradnje voe, Potrebne sposobnosti da bi se bilo voa. Determinisanje pojma javno mnjenje: Objasnjenje znacenja pojmova, Pojam i sustina javnog mnjenja, Istorijsko nastajanje javnog mnjenja, Javno mnjenje i demokratija, Totalitarizam ii javno mnjenje, Objasnjenje pojma autoritet i autoritarizam ,Objasnjenje pojma dominacija ,Objasnjenje pojma dogmatizam, Objasnjenje pojma tabu Tiranija nad javnosu, Drzavno nasilje (strahovlada) nad javnosu. Rasprava o konceptu suverenosti, Zablude i iluzije zapadno-evropske kulture, civilizacije ii nauke Znacenje civilizacije u razvoju covecanstva. Definisanje pojma civilizacija, Civilizacijska paradigma dvadesetog veka, Komunizam i njegove reforme, Propast komunistickog civilizacijskog koncepta, Iluzije na osnovu lakoe obeanja. Prednosti, nedostaci i civilizacijske posledice raspada multietnickih evropskih drzava, Identifikovanje faktora koji su izmenili

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

40

kulturno-civilizacijske vrednosne orijentacije, Identifikovanje kulturno-civilizacijskih promena, Definisanje pojmova u vezi ocekivanih reformiu preduzetnicko drustvo Uticaj kulture na ponasanje coveka: Definisanje pojma kultura, Opste napomene o kulturi, Shvatanje kulture, Filosofija istorije kao osnova izlaganja istorije kulture Klasifikacija kulture: Klasifikacija kulturnih pojava, Kulturna stvarnos,tCovek i kultura, Kulturni oblici Kulturolosko-civilizacijski pogled na svet: Kineski pogled na svet, Budizam i indijski pogled na svet, Zen-budizam i japanska kultura, Jevrejska (hebrejska) kultura, Evropska kultura i hrisanski pogled na svet: Starogrcka helenska kultura, Kultura starog Rima, Kulturni znacaj Vizantije, Pojava hrisanstva, Hrisanski pogled na svet. Islam i arapska kultura¸Priroda islama, Karakteristike islama. Americka kultura: Kultura maja, Kultura Azteka, Kultura Inka, Prastanovnici Severne Amerike, Odnos Evrope prema Americi. Africka kultura:Magije, Mitologija i religija, Totem, Africka umetnost, Porobljavanje i oslobaanje Aftike Naucni pogled na svet :Naucno, religijsko i umetnicko misljenje, Definisanje pojmova nauka, istrazivanje i razvoj, Definisanje pojma nauka, Definisanje istrazivanja i razvoja, Definisanje pojmova naucno-istrazivacki programi i razvoj, Stare i nove paradigme o nauci i znanju. Kulturno-civilizacijske vrednostne orijentacije: Opste determinante vrednosnih orijentacija, Identifikovanje faktora koji su izmenili kulturno-civilizacijske vrednosne orijentacije. Podrzavanje kulture, Institucije kao organizacijski oblik kulture, Kulturni statusi, Kulturna pravila Uloga tajnih drustava u razvoju kultura i civilizacija: Humanisti, Slobodni zidari (Masonstvo), Iluminati. Uloga slobodnih zidara na balkanskim prostorima Proizvodi kulture i civilizacije: Materijalni i umetnicki proizvodi kulture, Sistem edukacije clanova drustva Kulturni tipovi i uticaj religije:Kulturni tipovi, Uticaj religije na ponasanje ljudi, Osnovne znacajke Istocnog Pravoslavlj:, Sustina Pravoslavlja ­ biti drugaciji i ostati nepromenjen, Pravoslavlje-Rimokatolicizam-Protestantizam, Pravoslavlje i Pravoslavna Crkva, Objasnjenje sedam svetih tajni, Pravoslavlje, Pravoslavna Crkva i okruzenje Uticaj potkulture na ponasanje ljudi Uticaj kulturnih procesa na ponasanje ljudi: Procesi oblikovanja kulture,Procesi obogaivanja kulture, Procesi kulturalizacije i akulturalizacije, Trajnost kulture,Socijalni (humani) kapital ili sklonost srpskog drustva ka spontanoj socijalizaciji. Uticaj drzave i prava na ponasanje ljudi: Postanak drzave i prava, Funkcije drzave i prava: Drzava i savremeno drustvo, Drzava blagostanja ili totalitarizma, Americki drzavni pragmatizam, Nove tendencije u razvoju drzave: Krah ideje drzave blagostanja, Osavremenjene drzave revolucije,Procesi izumiranja drzave blagostanja.Oblici drzave i prava, Kriza - zakonomeran proces savremenog drustvenog kretanja Uticaj politickih partija na ponasanje ljudi:Politicka kultura, Priroda politickih partija, Vrste politickih partija, Covek i politika, Kriza morala - opasna kriza drustva, Novi pluralizam Manipulisanja ljudskom svesti u procesu upravljanja marketingom Covekove neprevaziene enigme: Covek po prirodi bezi od istine, Covek po prirodi bezi od razuma u zadovoljstva , Izlozenost coveka religioznim propovedima .Kulturne paradigme balkanskog prostora, Preduzetnicki motivi i odgovornosti, Aktualiziranje motiva, Preduzetnicka socijalna odgovornost, Preduzetnicka eticka odgovornost. Aspekti simbolike u upravljanju marketingom: Funkcija simbolike u marketing menidzmentu Opsti simbolicki aspekti, Kategorijalni sistem simbolike. Mitoloski kategorijalni sistem, Opsti aspekti mitoloskih sistema, Specificnosti politickih mitova.Aspekti svojstava, dinamizama i funkcija simbola: Svojstva simbola, Funkcije simbola, Klasifikacija simbola, Boja kao simbol, Ljubav kao simbol, Drustveni kodovi kao simboli, Drustveni znakovi, Drustveni kodovi, Politicki simbol, Logika imaginarnog i logika razuma. Identifikovanje problema i ogranicenja sa izborom resenja izlaska iz paradigme manipulacija: Identifikovanje problema Alternativni izbori resenja problema: Model rigidnog ubrzanog trosenja prirodnih resursa-bez rasta i strategije odrzivog razvoja, Model usporenog trosenja prirodnih resursa i prividnog rasta i strategije odrzivog razvoja, Model demokratskog drustva, savremene i otvorene, trzisne privrede sa strategijama odrzivog razvoja, Sidra budueg srpskog demokratskog drustva i otvorene trzisne privrede odrzivog razvoja, Osnovne premise strategije demokratskog drustva i trzisne privrede, Kljucni problemi izbora metoda promena, tranzicije i reformi. Problemi koji ogranicavaju kreiranje odrzivog socijalno-ekonomskog razvoja i opstojnosti srpskih zemalja: Negativne istorijske prepreke demokratskom ustrojstvu srpskog drustva, Paradigme koje su uzrokovale raspade drzavnih zajednica Juznih Slovena, Interesi Zapada u odnosu na ciljeve i interese srpskog naroda, Identifikovanje elemenata oporavka i odrzivog razvoja bosanskohercegovackog prostora, Ocena projekta ­ jedinstvena BiH, Ocena projekta ­ dostizanje Zapadne Evrope, Ocena projekta ­ oponasanje Zapadne Evrope, Ocena projekta ­ drzavna ili privatna privreda, Otvorena pitanja, problemi, razlozi i kriterijumi post-komunistickihreformi srpskog drustva:Razvoj potrebe za tolerancijom, Razvoj potrebe za dijalogom, Razvoj komunikacijskoinformacijskih potreba

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

41

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

24

100

8

180

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja Ocjena Opis uslova (dodatni)

Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 8 sata za istrazivanje izvora; 24 sata za izradu seminarskog rada; Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Seminarski/strucni radovi studenta Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

42

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Milan Galogaza

Naziv publikacije

Sjediste izdavaca

Izdavac

God. izdanja

Vrsta publk.*

Mundologija

Panevropski Banja Luka univerzitet APEIRON

2006

Knjiga

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

43

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.100. FPE-CMM 01.06.470. 6.01.01.021. Katedra za filozofsko, sociolosko-kulturoloske nauke

Fakultet poslovne ekonomije

Filosofija zivota: opsta i specijalna metodologija

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni Cilj predmeta Opsta i specijalna metodologija je da osposobi studenta da na ispravan metodoloski nacin napise pisani rad primjenom ispravnih naucnih principa i metoda. ciljevi:

Uspjesnim zavrsetkom odnosnog predmeta i savladavanjem gradiva, odnosno, usvajanjem modula znanja i vjestina planiranih nastavnim programom za ovaj predmet student e biti u stanju da: 1. struktuira i metodski razradi odgovarajue pismene radove kao sto su npr. seminarski rad i diplomski rad primjenom naucnih metoda pristupa u izradi rada, prikupljanja i sistematizacije podataka 2. primjeni odgovarajue naucne metode logickog zakljucivanja (indukcija, dedukcija,...) za potrebe pisanja pismenog rada koji ukljucuje elemente analize i zakljucivanja Ispravno struktuiranje i pisanje rada zasnovanog na primjeni naucnih principa prikupljanja, obrade, analize, sinteze i prezentovanja podataka. 6 6.01. 6.01.01. Humanisticke nauke Filozofija Logika

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Logicka svrha I smisao nauke, naucnih metoda, misaonih tehnika I alata savremenog coveka Definisanje nauke

Vrednovanje kao obli stvaralackog misljenja, Vrednosna orijentacija I argumentacija, Faktori vcrednovanja vrednosti: Unutrasnji faktori vrednovanja vrijednosti: Emocije (osjeanja), Misljenje (opazanje.) Spoljni faktori vrednovanja vrednosti, Norme I vrednosti, Logicko misljenje kao vrednost, Istina kao vrednost Vrednosno zakljucivanje: Naucni I logicki pogledi na svet: Poimanje vrednosti :Definisanje pojmova, Vrste pojmova, Odnosi pojmova, Klasifikacija pojmova, Generalizacija pojmova, Vrednosno suenje: Pojam i elementi suda, Klasifikacija sudova. Logicka determinacija suda ­ zakljucivanje: Definicije sudova, Vrste sudova I neposredno logicko zakljucivanje, Odnosi meu sudovima I metode izvoenja I zasnivanje sudova: Induktivna metoda ­ induktivno zakljucivanje: Promatranje, eksperiment, brojanje I merenje: promatranje, eksperiment, brojanje, Merenje, Statististicke metode, Induktivne metode, Logicki problem indukcije. Deduktivna metoda: Aksiomatski system, Vrste aksiomatskih sistema, Svha I znacaj deduktivne metode­deduktivno zakljucivanje. Dokazivanje I argumentacija vrednosnih sudova, Postupak opovrgavanja.

Zadaci nauke, Nauka o logickoj argumentaciji vrednostima ­ aksiologija:

Sadrzaj predmeta:

Umetnicki pogled na svet, Naucni pogled na svet. Tradicionalno ucenje o osnovnim zakonima misljenja, Nauka I umetnost kao najvisa dostignua umnog stvaralastva, Naucno istrazivanje I razvoj

Kulturno ­ civilizacijski pogledi na svet prema kriterijumu naucnogpristupa I misljenja: Religijski, eticko ­ moralni, naucni I umetnicki pogled na svet: Religiski pogled na svet,

Logicki naucni postupci I naucne metode

Naucni postupci (deskripcija), objasnjenje (ekplanacija) I predvianje (predikcija) Naucno otkrie I dokazi Naucno istrazivanje I izlaganja, Problem, hipoteza,

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

44

verifikacija

Formalno ­ logicka analiza ljudskih stavova

Analiza ljudskih stavova, Ispitivanja logickih relacija izmeu stavova

Logicka analiza pojma zakljucak

I posredni zakljucak, Deduktivni posredni zakljucak, Induktivni posredni zakljucak, Analogijski posredni zakljucak Racun sudova I racun pojmova I greske u zakljucku Racun sudova I racun pojmova, Logicke greske u zakljucku Drustvene potrebe I opsti istorijski razvoj nauke: Naucni proces proizvodnje: istrazivanje oblika naucne politike: Naucna politika nauke, politicka politika nauke, Vojna politika nauke. Politika u strategiji proucavanja znanja, Naucno ­ istrazivacki programi u ekonomiji.

Definisanje pojma zakljucakNeposredni

Pristup osnivanju I izradi projekata

Tehnicka kompozicija rada, Problematizovanje otvorenih pitanja, Nacin izbora tema, Postavljanje radne hipoteze(a), Faze za pripremu I izvoenje istrazivanja, pristup studiranju literature, Sticanje sklonosti aktivnoj saradnji u timskom radu.

Proces I plan istrazivanja trzista I marketing ­ istrazivanja, Definisanje ciljeva istrazivanja marketinga, Razgranicenje menidzment I marketing istrazivanja, Utvrivanje izvora podataka informacija, varijabla, indikatora I indeksa,Izvori podataka informacija: Sekundarni izvori podataka: Primarni izvori podataka I informacija, Pojedinacni ­ nestrukturalni primarni izvori podataka I informacija. Izbor varijabla ,Izbor indikatora I indeksa

Organizacija, izbor metoda I tehnika, prognoziranje I interpretacija prikupljenih podataka I informacija sa zakljuccima I preporukama

Izbor konceptualnog postupka menidzment I marketing ­ istrazivanja:

Izbor metoda kao menidzment I marketing ­ istrazivanja, Metod slucajeva, Opisni metod (deskripcija), Metod objasnjenja (eksplanacije), Metod predvianja (simulacije), Eksperimentalna metoda.

Definisanje metoda za prikupljanje podataka I informacija,Definisanje marketing modela istrazivanja, Organizovanje I plan menidzment I marketing ­ istrazivanja:

Organizovanje istrazivanja marketinga, Terminski, prostorni I finansijski plan istrazivanja marketinga

Definisanje metoda za prikupljanje I registrovanje podataka I informacija:

Prikupljanje podataka I inforamacija komparativnom (istoriskom) metodom , Prikupljanje podataka I informacija metodom posmatranja ili opservacija, Prikupljanje podataka I informacija eksperimentalnim metodama, Prikupaljne podataka I informacija metodom ispitivanja, Prikupljanje podataka I informacija iz statisticke banke podataka: Formiranje banke I podataka, Osnivanje banke modela, Analiza prikupljenih podataka I informacija, Sinteza podataka I informacija, sa interpretacijom rezultata istrazivanja , Izvestaj sa glavnim nalazima I preporukama. .

Tipovi izvestaja I distribucija na mesta nosilaca odluka, Prezentacija rezultata istrazivanja I kontrola uspesnosti istrazivanja, Provoenje dopunskih istrazivanja

Primer pisanja rada

Pisanje uvoda, problematiziranje metodike, Izlaganje rezultata istrazivanja, Izvoenje zakljucaka, Usmeno izlaganje.

Drugi deo Kako pristupiti ucenju I studiranju Zanimljive grae Naucni rezultati istrazivanja licnosti

Autorski rezultati istrazivanja licnosti: Frojdova psihoanaliticka teorija licnosti: Frojdova psihoanaliticka teorija strukture licnosti, Frojdova psihoanaliticka teorija instinkata u dinamici licnosti, Frojdova psihoanaliticka teorija napetosti u razvoju licnosti, Frojdove postavke o nesvesnim mehanizmima odbrane. Olportova humanisticka psiholoska teorija licnosti, Adlerova socioloska teorija licnosti, Fromm-ova kulturolosko- psiholoska teorija licnosti, Levin- Marfi- Andjel- ova teorija osobenosti licnosti, Pavlovljeva teorija ucenja I uslovljavanja,Jugova teorija licnosti, Neofrojdijanska teorija licnosti, Olport-Katelova teorija osobina licnosti, Teorija karakteristika licnosti, Teorija licnosti Berajeva, Srpska teorija licnosti: Etnopsiholoska teorija Jovana Cvijia, Karakterologija Jugoslovena Vladimira Dvornikovia, Filosofija Branislava Petronijevia, Svetosavlje Nikolaja Velimorivia. Istrazivanje strukture licnosti: Licnost kao organizacija osobina, Faktorska analiza licnosti,Temperament I osobine temperamenta, Karakterne crte strukture licnosti, Sposobnosti kao osobine licnosti, Telesne karakteristike kao osobine licnosti, Istrazivanje dinamike licnosti:Motivi I motivacija, Teorija o ljudskim potrebama u odnosu na opstu teoriju sistema, Opsta teorija ljudskih potreba, Istrazivanje razvoja licnosti:Fizioloski faktori razvoja licnosti,Socijalizacija I cinioci socijalizacije licnosti, Konflikti u motivacijskom kompleksu licnosti.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

45

Istraznivanje kognitivnih psihickih funkcija licnosti Istrazivanje procesa pamenja

Definisanje problema, Objasnjenje procesa ucenja I upamivanja Fiziologija ucenja I pamenja, Istrazivanja procesa ucenja potrosaca:Bihejvioristicke teorije, Teorije kognicije (razumevanja). postupci ucenja: Ucenje na MM College, Postupak efikasnosti belezaka radi poveanja sterena pamenja, Razvijanje licnog sistema briljantnog razmisljanja, Kreiranje mape uma, Vezbanje decijeg uma u porodici: Pricanje prica uz pomo mape uma, Grupno ucenje u krugu porodice (sa kolegama). Istrazivanje procesa ozivljavanja upamenog: Kratkotrajno I dugotrajno pamenje, Bioloske osnove pamenja, Kreiranje mape znanja (pamenje): Grcka mitologija, Multidimenzionalno sredstvo pamenja, Psiholoski procesi transformacije znanja u toku stvaralackog Ucenja, Psiholoske karakteristike stvaralackog ucenja, Testiranje imaginativnog ucenja. Zaboravljanje I poremeaji pamenja, Proces izrazavanja upamenogproizvodi kao kriterijum stvaralackog ponasanja licnosti: Brejnstorning reci, Brejnstorning slika, Upravljanje znanjem- mapiranje uma, Ucenje briljatnom razmisljanju: Upotreba mape uma kod pisanja radova (beleski), Upotreba mape uma kod pripreme ispita, Upotreba ampe uma kod pripreme projekta. Ucenje kreativnom razmisljanju: Ciljevi I koristi kreativnog razmisljanja, Mehanizmi kreativnog razmisljanja, Proces kreativnog razmisljanja radi ostvarivanja novih paradigmi, Menidzment uma: Grupna mapa uma:Faze grupnog mapiranja uma, Primjena I koristi grupnog mapiranja uma, Licna upotreba uma: Ispoljavanje uma: Samoanaliza uz pomo mapa uma, Samoanaliza proslosti I planiranje budunosti. Proces resavanja problema, Terminiranje mapa uma. Segmenti planiranja zivota, Terminiranje mapa uma, Upravljanje odlukama: Organizovanje ideja: Organizovanje sopstvenih ideja, Organizovanje tuih ideja. Menidzment znanja: Testovi znanja:IQ- factor I testovi inteligencije, G- faktor ili sposobnost misljenja, Sposobnost dugotrajne memorije, Kreativne sposobnosti. Kreiranje ponude znanja, Poducavanje drugih, Prezentacija (Komunikacija) znanja, Profeionalna (menidzerska) upotreba mape uma,

Istrazivanje percepcija

Cula opazanja I izlozenost potrosaca uticajmima:Cula opazanja I izlaganja potrosaca spoljnim uticajima: Selektivno izlaganje potrosaca, Selektivna paznja potrosaca, Cula opazanja I razvijanje paznje potrosaca. Opazanje prostora I pojava I razumjevanja sadrzaja poruke: Opazanje prostora I poruka, Principi razumevanja poruke, Razumevanje celine- pretpostavka razumevanja: Objasnjenje pojma gestalt, Gestalt faktori koji uticu na proces razumevanja,

Razumevanje celine- stimulansi koji pojacavaju pamenje Analiza kognitivnog procesa opaanja I oseanja Istrazivanje misljenja:

Gestalt- fenomen, Gestalt- iluzija, Gestalt- kvalitetaq. Procesi logickog misljenja, Primitivno ili konkretno misljenje, Oblici misljenja, Misao I operacije misljenja, Spontano misljenje- asocijacije, Simbolicki misliti I govoriti. Istrazivanje inteligencije kao vazne kongnitivne psihicke funkcije Objasnjenje kategorijalnog sistema u vezi s inteligencijom, Objasnjenje pojma inteligencija, Kolicnik inteligencije I sposobnost rjesavanja zadataka.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

18

86

6

150

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja Ocjena Opis uslova (dodatni)

Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja;

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

46

6 sati za istrazivanje izvora; 18 sati za izradu seminarskog rada; Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Seminarski/strucni radovi studenta Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Milan Galogaza Filosofija zivota Panevropski Banja Luka univerzitet APEIRON 2006 Knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

47

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

48

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Srednji

01.07.100. FZN-HCN 01.06.010. 1.06.05.007. Katedra za matematiku i primjenjenu matematiku

Fakultet zdravstvenih nauka

Statisticke metode u zdravstvu

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni ciljevi:

Primjenom metoda i tehnika statistickog posmatranja i istrazivanja statistika obezbjeuje relevantne informacije iz raspolozive baze podataka sa unaprijed odreenom vjerovatnoom pouzdanosti u cilju donosenja kvalitetnih poslovnih odluka. Cilj je osposobiti studenta da primjenom statistickih metoda i tehnika na elemente posmatranog uzorka dolazi do pouzdanih informacija potrebnih za upravljanje slozenim dinamickim sistemima. Uspjesnim zavrsetkom odnosnog predmeta i savladavanjem gradiva, odnosno, usvajanjem modula znanja i vjestina planiranih nastavnim programom za ovaj predmet student e biti u stanju da: 1. obavlja statisticko posmatranje i prikupljanje podataka, 2. vrsi sreivanje, grupisanje, obradu i prikazivanje podataka, 3. primjeni statisticke metode u procesu statisticke analize masovnih pojava (metod uzorka, primjena regresione i korelacione analize, primjena indeksa, testiranje hipoteza, metoda trenda,...) 4. kreira publikacije zasnovane na statistickoj analizi 5. testira i provjerava parametarske hipoteze Primjena metoda i tehnika statistickog posmatranja, istrazivanje i statisticka analiza posmatranog uzorka POJAM, DEFINISANJE I RAZVOJ STATISTIKE PREDMET, CILJ, ZADACI I METODI STATISTICKOG ISTRAZIVANJA Izbor i vrednovanje programskih statistickih paketa OSNOVNI STATISTICKI POJMOVI I KATEGORIJE Statisticki skup, Statisticka obiljezja, Statisticke jedinice, Varijacija PRISTUP STATISTICKOM ISTRAZIVANJU STATISTICKO POSMATRANJE I PRIKUPLJANJE PODATAKA Cilj, predmet, jedinica i obiljezja posmatranja, Izvori prikupljanja, Nacini prikupljanja, Obim i oblik (metode) obuhvatanja jedinica, Sredstva prikupljanja, Kontrola i provjera GRUPISANJE I SREIVANJE PODATAKA Statisticke serije, Numericke serije strukture, Atributivne serije strukture, Vremenske serije, Prostorne serije PRIKAZIVANJE STATISTICKIH PODATAKA Tabelarno prikazivanje (statisticke tabele) GRAFICKO PRIKAZIVANJE Linijski dijagrami, Povrsinski dijagrami DESKRIPTIVNE MJERE STATISTICKE ANALIZE Srednje vrijednosti (mjere centralne tendencije), Izracunate srednje vrijednosti ­ sredine Aritmeticka sredina, Harmonijska sredina, Geometrijska sredina, Pozicione vrijednosti, 1 1.06. 1.06.05. Prirodne nauke Matematika Vjerovatnoa i statistika

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

49

Modus (Mo), Medijana (Me) MJERE VARIJABILITETA (DISPERZIJE) Apsolutne mjere varijabiliteta, Interval varijacije, Srednje apsolutno odstupanje, Varijansa, Standardna devijacija, Relativne mjere varijabiliteta, Koeficijent varijacije, Normalizovano (standardno) odstupanje, Mjere oblika rasporeda TEORIJSKE RASPODJELE SLUCAJNIH PROMJENLJIVIH RASPODJELA DISKRETNE SLUCAJNE PROMJENLJIVE Numericki pokazatelji diskretne slucajne promjenljive, Binomna raspodjela, Poasonova raspodjela, Hipergeometrijska raspodjela RASPODJELA NEPREKIDNE SLUCAJNE PROMJENLJIVE Funkcija i gustina raspodjele, Numericki pokazatelji neprekidne slucajne promjenljive, Normalna raspodjela, Studentova raspodjela, Fisher ­ Snedecor-ova F-raspodjela, Metod uzorka IZBOR I NACINI FORMIRANJA UZORKA RASPODJELA PARAMETARA UZORKA Tacne raspodjele parametara uzorka iz osnovnog skupa sa normalnom raspodjelom ODREIVANJE OBIMA UZORKA Obim uzorka za ocjenu srednje vrijednosti osnovnog, Obim uzorka za ocjenu proporcije svojstva A u osnovnom skupu STATISTICKA OCJENA NEPOZNATIH PARAMETARA OSNOVNOG SKUPA POJAM I VRSTE STATISTICKE OCJENE OSNOVNA SVOJSTVA TACKASTE OCJENE INTERVALNE OCJENE PARAMETARA RASPODJELE Interval povjerenja za srednju vrijednost osnovnog skupa (poznata varijansa), Interval povjerenja za srednju vrijednost osnovnog skupa (nepoznata varijansa), Interval povjerenja za proporciju osnovnog skupa TESTIRANJE STATISTICKIH HIPOTEZA TESTIRANJE PARAMETARSKIH HIPOTEZA Testiranje hipoteze o srednjoj vrijednosti osnovnog skupa, Testiranje hipoteze o jednakosti srednjih vrijednosti dva osnovna skupa, Testiranje hipoteze o proporciji u osnovnom skupu, Testiranje hipoteze o jednakosti proporcija dva osnovna skupa, Analiza varijanse, Jednofaktorska analiza varijanse sa fiksiranim nivoima faktora, kriterijum za provjeru hipoteze o raspodjeli osnovnog skup REGRESIJA I KORELACIJA POJAM KORELACIONE ZAVISNOSTI PROSTA LINEARNA REGRESIJA Jednacina regresije, Testiranje znacajnosti regresionih koeficijenata, Analiza varijanse Interpolacija i ekstrapolacija KOEFICIJENT KORELACIJE Testiranje znacajnosti koeficijenta korelacije VISESTRUKA REGRESIJA I KORELACIJA Linearna regresija sa dvije nezavisno-promjenljive, Analiza varijanse, Interpolacija i ekstrapolacija, Visestruka korelacija KRIVOLINIJSKA REGRESIJA I KORELACIJA Prosta kvadratna regresija i korelacija RELATIVNI BROJEVI INDEKSI Individualni indeksi, Grupni indeksi, Testiranje indeksa EKONOMSKI POKAZATELJI DINAMIKE STATISTICKA ANALIZA DINAMIKE PRODUKTIVNOSTI Mjerenje produktivnosti, Individualni indeks produktivnosti, Grupni indeks produktivnosti STATISTICKA ANALIZA DINAMIKE ZARADA Indeksi zarada ANALIZA VREMENSKIH SERIJA TREND KOMPONENTA METOD POKRETNIH PROSJEKA METOD TRENDA Linearni trend, Kvadratni trend, Eksponencijalni trend KORELACIONA ZAVISNOST IZMEDJU VREMENSKIH SERIJA SEZONSKA KOMPONENTA Metod sezonskih indeksa DODATAK ­ TABLICE ....

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

50

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

24

108

180

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

1.06.05.007.

Naziv predmeta/modula znanja

Statisticke metode u menadzmentu

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prije pristupa polaganju student mora prethodno odslusati vjezbe Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za izvoenje vjezbi Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Primjena informaciono-komunikacionih tehnologija (ICT) koje omoguavaju studentima da kroz kompjuterski podrzano ucenje i istrazivanje (Computer Assisted Learning & Research) ostvare aktivan odnos u procesu sticanja znanja uz pomo racunarske i komunikacione tehnologije, da ostvare dublju interakciju sa nastavnim sadrzajima i primjenu istrazivackih tehnika u samom procesu sticanja znanja. Izvoenje vjezbi namjenjenih za sticanje prakticnih vjestina i elaboriranje prakticnih aspekata osnovnih tema. Vjezbe su svojim sadrzajem prate tematske jedinice predavanja Kao specificni oblici vjezbi primjenjuju se repetitoriji gdje asistenti/demonstratori pripremaju studente za polaganje ispita nudei im koncizni pregled glavnih tacaka odreenog predmeta.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Aktivnost na vjezbama Ispitne aktivnosti ­ parcijalni test (problemski test) Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni opcioni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 15 % 35 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Doc. Dr uro Miki Statisticke metode u menadzmentu Banja Luka Panevropski univerzitet "APEIRON" 2006 Knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

51

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

52

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Osnovni

01.07.100. FPE-CMM 01.06.020. 2.09.10.035. Katedra za racunarski inzenjering i CAD tehnologije

Fakultet poslovne ekonomije

Informatika i racunarske tehnologije

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni ciljevi:

Sticanje osnovnih znanja iz oblasti hardvera, softvera i Interneta, kao sustinskih preduslova za dalje izucavanje Informacionih i komunikacionih tehnologija. Upoznavanje sa informaciono komunikacionim tehnologijama kao prerekvizitima savremenog poslovanja. Profesionalna primjena u menadzmentu, marketingu, finansijama i drugim podrucjima od interesa. Studenti upoznaju programske alate, gotova programska rjesenja i nacin njihovog koristenja u rjesavanju poslovnih problema, te tako dobivaju specificna znanja potrebna za njihovo zvanje. 2 2.09. 2.09.10. Tehnicke nauke Racunarstvo i informatika IT- Informacione tehnologije

Student koji zavrsi ovaj predmet:

razumije korisenje informacionih mreza kao i znacaj upotrebe aplikacija u svakodnevnom zivotu; razumije probleme koje mogu imati korisnici, sa zdravstvenog i bezbjednosnog aspekta, kao i one koji se odnose na okolinu; razumije primjenu autorskih prava u oblasti racunarstva; Upravlja datotekama operativnog sistema, upravlja i organizuje racunarske resurse (datoteke i direktorijume); poznaje i koristi standardne i napredne opcije tekst procesora; poznaje i koristi standardne i napredne opcije tablarnih kalkulatora; poznaje i koristi standardne i napredne opcije kancelarijskih baza podataka; poznaje i koristi standardne i napredne opcije poslovne prezentacione grafike; poznaje i koristi sisteme za efikasnu elektronsku komunikaciju a posebno Internet i elektronsku postu. Vjestine koristenja tekst procesora, tabelarnog kalkulatora, kancelarijskih baza podataka, poslovne prezentacione grafike, Interneta i elektronske poste.

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Razvoj informacione tehnologije Istorija racunarstva, Generacije razvoja kompjutera, Prva generacija kompjutera, Druga generacija kompjutera, Trea generacija kompjutera, Cetvrta generacija kompjutera, Perspektive razvoja IT. Kategorije kompjutera, Makrokompjuteri, Minikompjuteri, Mikrokompjuteri, Primjena IT Principi informacione tehnologije

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

53

Brojni sistemi, Dekadni brojni sistem, Binarni brojni sistem, Oktalni brojni sistem, Heksadecimalni brojni sistem, Binarna aritmetika, Logicka algebra, Aritmetika fiksnog i kliznog zareza, Kodovi, Tetradni kod, Sest-bitni kod, Osam-bitni kod, Prikaz brojeva, Programiranje, Algoritam, Kompjuterski program, Programski jezici, Organizacija podataka, Podaci, Datoteka, Baza podataka, Obrada podataka, Batch ­ serijska obrada , Teleprocessing ­ daljinska obrada, Time sharing - obrada sa podjelom vremena, Multiprogramming ­ multiprogramska obrada, Multiprocessing ­ simultana obrada, Real time ­ obrada u stvarnom vremenu, Distribuirana obrada, H Hardver Pojam hardvera, Centralna jedinica, Aritmeticko-logicka jedinica, Memorija, Ulazne i izlazne jedinice, Ulazne jedinice, Izlazne jedinice, Softver Sistemski softver, Operativni sistem, Programi prevodioci, Usluzni programi, Aplikativni softver, Racunovodstveni paketi, Industrijski paketi, Statisticki paketi, Procesori teksta, Radne tabele, Graficki programi. Internet Pojam i razvoj interneta, Organizacija interneta, Servisi interneta, Osnovni servisi, Javni servisi, Posebni servisi

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

30

76

4

150

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

2.09.10.035.

Naziv predmeta/modula znanja

Informatika i racunarske tehnologije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prije pristupa ispitu student mora prethodno odslusati vjezbe

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za izvoenje vjezbi; 4 sata za istrazivanje izvora; Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Primjena informaciono-komunikacionih tehnologija (ICT) koje omoguavaju studentima da kroz kompjuterski podrzano ucenje i istrazivanje (Computer Assisted Learning & Research) ostvare aktivan odnos u procesu sticanja znanja uz pomo racunarske i komunikacione tehnologije, da ostvare dublju interakciju sa nastavnim sadrzajima i primjenu istrazivackih tehnika u samom procesu sticanja znanja. Izvoenje vjezbi namjenjenih za sticanje prakticnih vjestina i elaboriranje prakticnih aspekata osnovnih tema. Vjezbe su svojim sadrzajem prate tematske jedinice predavanja Kao specificni oblici vjezbi primjenjuju se repetitoriji gdje asistenti/demonstratori pripremaju studente za polaganje ispita nudei im koncizni pregled

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

54

glavnih tacaka odreenog predmeta. Oblici i metode kojima se ostvaruje nastavno-edukativni proces za sve vrste studija impliciraju ostvarivanje uslova za visoku motivaciju studenata, aktivan odnos studenata kroz multidimenzionalnu interakciju i participaciju u nastavnom procesu i ostvarivanje nastavnog procesa u vidu pedagoske radionice u kojoj studenti aktivno rade na gradivu i ostvaruju efikasne modele interaktivnog pedagoskog komuniciranja i planirane pedagoske ishode bilo samostalno, bilo u meusobnoj interakciji i uz pomo nastavnog osoblja.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Aktivnost na vjezbama Ispitne aktivnosti ­ parcijalni test (problemski test) Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni opcioni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 15 % 35 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Branko Latinovi Informacione tehnologije Banja Luka Panevropski univer2007 zitet "APEIRON" Knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

55

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Vjestine Osnovni

01.07.100. FPE-CMM 01.06.500. 6.03.a Katedra za filoloske nauke

Fakultet poslovne ekonomije

Strani jezik

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni Studenti treba da steknu osnovna znanja iz stranog jezika, savladaju osnove gramatike i korespodenciju uz koristenje tekstova prema literaturi. ciljevi:

Uspjesnim zavrsetkom odnosnog predmeta i savladavanjem gradiva, odnosno, usvajanjem modula znanja i vjestina planiranih nastavnim programom za ovaj predmet student e stei osnovna znanja u sledeim oblastima: 1. Citanje 2. Pisanje 3. Razumijevanje 4. Konverzacija 5. Gramatika 1. Citanje 2. Pisanje 3. Razumijevanje 4. Konverzacija ENGLESKI JEZIK: 6 6.03. 6.03.08. Humanisticke nauke Filologija Anglistika

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

Grammer 1: Verb 'to be' the present (affirmative, interrogative, negative), possessive adjectives, possessive 's, plural of nouns, articles (introduction) Vocabulary Letters of alphabet, numbers 1-20, countries, everyday objects, family members Reading Introducing yourself, a letter from America Listening Introducing yourself, telephone numbers Speaking/Conversation Learning how to present yourself, basic things, talking about your family, making a phone call Everyday English Social expressions (greeting, saying goodbye) Writing Writing about yourself. Grammer 2: Present Simple (affirmative, interrogative, negative),

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

56

short answers Vocabulary, Verbs help, make, serve, jobs, Reading, 'The man with 13 jobs', Listening, Listening about an ordinary working day, Speaking/Conversation, Talking about jobs and daily routines, ordering food, Everyday English, In a cafe, what time it is, Writing Writing about your family Grammar 3 Present Simple, revision,Vocabulary, Leisure activities, Reading'Take it easy' a woman describes her job, favourite season, Listening Three people talking about their favourite seasons.Speaking/Conversation, Talking about sports and leisure activities (questionnaire), Everyday English, Social expressions (Pardon, Sorry, Excuse me), Writing Writing about your partner Grammar 4 There is/ there are, demonstrative adjectives, some/any, prepositions of place, Vocabulary, Flat/house, rooms, household goods, parts of a plane, Reading 'At home on a plane', Listening Homes around the world, giving directions, Speaking/Conversation Talking about your home, giving directions, Everyday English Directions Writing Writing about your home Grammar 5 Can/can't, was'/were, could, Vocabulary, Countries and languages, words that sound the same, Reading, 'Super Kids' children geniuses, Listening, Talking about past activitie, Speaking/Conversation, Questionnaire - What can you do?Everyday English, Making a phone call - Directory Enquiries, Writing, What you could do when you were a child Grammar 6 Past Simple - regular verbs (positive, interrogative, negative), Vocabulary, Spelling and silent letters, Reading'. George Washington and Margaret Thatcher' biographies, Listening, Life in the past, famous people, Speaking/Conversation, What did you do at the end of the 20th century?, Everyday English, Special occasions: festivals, Writing, Writing a paragraph describing a holiday Grammar 7 Past Simple - irregular verbs (positive, interrogative, negative), Vocabulary, Phonetic symbols, relationships, linking words (because, when...), Reading, Three inventors, Listening, How did you two meet?, Speaking/Conversation, Incredible information, Everyday English, Date, Writing, Describing an old friend Grammar 8 Past Simple (review), countable/uncountable nouns, much/many, a/some, Vocabulary, Food and drink, shops, and shopping, Reading, Food around the world, Meals in your country, Listening, My favourite food, Speaking/Conversation, Talking about food, Everyday English, Polite requests, Writing, Formal letters Grammar 9 Comparatives and superlatives, Vocabulary, City and country adjectives and nouns, Reading, Three musical cities, Listening, Three musical cities, Speaking/Conversation, Tve got more than you!', Everyday English, Directions 2, Writing, Writing about your city Grammar 10 Present Continuous, going to future, possessive pronouns, Vocabulary, Clothes, describing people, tongue twisters, Reading, Dangerous sports, Listening, 'What a wonderful world' song, Speaking/Conversation, Talking to people who do dangerous sports, Everyday English, In a clothes

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

57

shop, Writing, Describing people Grammer 11, Question forms, adverbs and adjectives, Vocabulary Describing feelings, Reading, A story in a story, Listening, A story in a story, Speaking/Conversation, Noises in the night, Everyday English Catching a train, Writing Writing a story Grammer 12 Present Perfect (introduction), revision, Vocabulary Revision, Reading Revision, Listening' Leaving on a jet plane' song, Speaking/Conversation, Revision Everyday English Revision, Writing, Revision/ Test

NJEMACKI JEZIK:

Deutsch als Fremdsprache: Programm

1. Lektion:

Sich begrüßen und vorstellen - Herkunftsland - Berufe - Zahlen von 1-100 Telefonnummern - Wörter aus anderen Sprachen Grammatik: Position des Verbs: Aussage; W-Frage und Ja/Nein-Frage Artikel: die, der, das

Phonetik:

Wortakzent, Satzakzent und Satzmodele Die Vokale: a, e, i, o, u 2. Lektion: Adresse - Buchstabieren - Angaben zur Person - Einladung - Bestellen im Lokal Grammatik: W-Fragen Konjugation Präsens Nominativ: bestimmter, unbestimmter und negativer Artikel Akkusativ: unbestimmter und negativer Artikel Phonetik: Lange und kurze Vokale 3. Lektion: Währungen - Zahlen über 100 - Möbel - Wie findest du...? - Statistische Angaben - Im Kaufhaus - Kleinanzeigen ____________________ Grammatik:

Adjektive

Akkusativ-Ergänzung Artikel als Pronomen Phonetik: Die Umlaute: ä und ö 4. Lektion: Lebensmittel - Sonderangebote - Preise - Maßeinheiten - Einkaufen im Feinkostladen - Ratschläge und Bitten Grammatik: Dativ-Ergänzung: Personalpronomen und Ortsangaben

RUSKI JEZIK

·

elementarni pojmovi u ruskom jeziku - ruska azbuka - izgovor 58

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

· · · · · · · · · · · · · · · · ·

- akcenat "Na casu" ­ razgovor, citanje i pisanje na ruskom jeziku uz upotrebu imenica zenskog roda, glagola i licnih zamjenica "Moj dan" ­ razgovor uz vjezbe izgovora tvrdih i mekih suglasnika, pravilna upotreba glagola u prezentu u recenicama, vid glagola "Nasa soba" ­ imenice zenskog roda u mnozini - govorne vjezbe "U ucionici" ­ pridjevi i zamjenica "kakav" (rod i broj), pokazna zamjenica "taj" (rod i broj) "Nasa biblioteka" ­ prisvojne zamjenice, zamjenice "ciji", "moj", "tvoj", "nas", "vas" (rod i broj), zamjenice "njegov", "njen" i "njihov", razgovor uz upotrebu prisvojnih zamjenica "Nedjelja" i "Pismo" ­ glagoli u proslom vremenu, proslo vrijeme glagola "ii" i "nositi" "Subota" ­ glagoli u buduem vremenu (svrseni i nesvrseni vid glagola) "Razgovor telefonom" ­ pomoni glagoli i glagoli kretanja "Fotografije" ­ padezi, promjena imenica muskog i zenskog roda kroz padeze, razgovor o profesiji "Nas radni dan" ­ povratni glagoli, razgovor o sebi "Pismo kui" ­ promjena licnih zamjenica kroz padeze, imperativ glagola (zapovjedni nacin) i upotreba izraza "ja imam" i "ja nemam" "Mi idemo u goste" ­ promjena imenica srednjeg roda kroz padeze, brojevi, redni brojevi "Zima" ­ promjena imenica u mnozini sa akcentom na genitiv mnozine, vjezbe diktata "Nova godina" ­ razgovor sa posebnim akcentom na izraze "ja i ti", "ja i on", "ja i ona","ja i vi", "ja i oni", "ti i on", "ti i ona" "U selu" ­ prijedlozi sa posebnim akcentom na upotrebu prijedloga sa imenicama koji oznacavaju mjesto "U robnoj kui" ­ redni brojevi, promjena kroz padeze "U restoranu" ­ upotreba imenica sa brojevima, govorne vjezbe "Koliko je sati?"

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

4

30

30

Engleski

56

4

120

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

6.03.a

Naziv predmeta/modula znanja

Strani jezik - prvi

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prije pristupa polaganju student mora prethodno odslusati vjezbe Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

59

U toku obrade predmeta predviena su: 30 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za izvoenje vjezbi; 4 sata za istrazivanje izvora; Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Primjena informaciono-komunikacionih tehnologija (ICT) koje omoguavaju studentima da kroz kompjuterski podrzano ucenje i istrazivanje (Computer Assisted Learning & Research) ostvare aktivan odnos u procesu sticanja znanja uz pomo racunarske i komunikacione tehnologije, da ostvare dublju interakciju sa nastavnim sadrzajima i primjenu istrazivackih tehnika u samom procesu sticanja znanja. Izvoenje vjezbi namjenjenih za sticanje prakticnih vjestina i elaboriranje prakticnih aspekata osnovnih tema. Vjezbe svojim sadrzajem prate tematske jedinice predavanja Kao specificni oblici vjezbi primjenjuju se repetitoriji gdje asistenti/demonstratori pripremaju studente za polaganje ispita nudei im koncizni pregled glavnih tacaka odreenog predmeta.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Aktivnost na vjezbama Ispitne aktivnosti ­ parcijalni test (problemski test) Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni opcioni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 15 % 35 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Liz and John Soars Larisa Covi Elementary English Ruski jezik I BiH OXFORD universty press 2007 1998 Knjiga Knjiga Knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

Banja Luka Apeiron B.Luka Njemacka Heuber

Rosa-maria Dallapiazza, Dduard von Jan, Til Tangram a 1/1 Schonher b/ Dopunska literatura Valentina Devi-Romanov Prirucnik za razgovor Matija Dautovi Larisa Covi c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Ruski jezik za svakoga Ruski jezik I - CD vjezbe

Beograd Zagreb

Zavod za udzbenike nastavna sredstva, 1996 Beograd Skolska knjiga, 1970 Zagreb 2007

Knjiga Knjiga CD

Banja Luka Apeiron B. Luka Sjediste izdavaca

Izdavac

God. Vrsta izdanja casopisa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

60

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

61

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.100. 3.01.01.003. Katedra za anatomiju, histologiju i embriologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Osnovi anatomije i histologije

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni Tokom ovog kolegija student treba savladati opste pojmove o morfologiji i grai pojedinih organa i organskih sistema. ciljevi:

Student nakon odslusanog predmeta iz anatomije mora biti osposobljen da poznaje i obrzlaze anatomiju covjekovog tijela. To podrazumjva da se student nauci da moze da prepozna klincki, radiograski osnovnu biomehanicku funkciju kostiju i zglobova glave, vrata, grudne i slabinske kicme kao i gornjih i donjih ekstremiteta. Uz kostani skelet mora da upozna biomehaniku i funkciju misia covjaka kao i anatomiju plunog, srcanog sistema, centralni i periferni nervni sistem, urogenitalni , vaskularni, limfni sistem.Osposobljen e biti da diskutuje i obrazlolaze snovne funkciju organa za disanjenje, varenje, kardiovaskularnog i limfnog sistema, reproduktivni organi . . . Priprema i konzervacija anatomskih i histoloskih preparata. Osnove stanicne morfologije i nauke o tkivima (histologije). Osnovna nacela sklopa ljudskog tijela, Sklop kostiju, zglobova i misia: kostur lubanje i celjusnih zglobova, kraljesci i funkcijska anatomija kraljeznice, kostur trupa i mehanika disanja, kostur gornjih ekstremiteta, spojevi i zglobovi, te njihova biomehanika, kostur zdjelice i donjih ekstremiteta, spojevi i zglobovi, te njihova biomehanika, mimicni i zvacni misii, misije vrata, misije trupa, leno misije, misije ramenog obruca i gornjeg ekstremiteta, misije zdjelicnog obruca i donjeg ekstremiteta. Respiracijski sistem. Digestivni sistem. Sistem endokrinih zlijezda. Uropoetski sistem. Muski i zenski polni organi. Funkcijska anatomija srca. Krvnozilni i limfni sistem. Sredisnji i periferni zivcani . Osjeaji. Lokomotorni aparat, grudni kos i kicmeni stub, abdomen i mala karlica, glava i vrat. Organi za disanje, organi za varenje, kardiovaskularni i limfni aparat, reproduktivni organi, centralni i periferni nervni sistem. Osnovi citologije. Histoloska gradja tkiva i organa. Polne elije, zacee, razvoj embriona i fetusa.

3 3.01. 3.01.01. Medicinska nauke Bazne medicinske nauke Anatomija

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

METRIKA PREDMETA:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

62

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa

Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora

SVEGA casova rada

7

56

40

Jezici naroda BiH

96

18

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja

Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

3.01.06. 001. Medicinka biohemija

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prednost imaju kandidati koji su zavrsili srednje skole zdravstvenomedicinskog usmjerenja i kandidati koji su slusali predmet anatomije u srednjim skolama

METODIKA IZVOENJA PREDMETA Red. br.

NASTAVNA JEDINICA PROGRAM PREDAVANJA

Broj casova

I

Uvod, Predmet izucavanja anatomiije i histologije. Meusobna uslovljenost grae i funkcije. Osnovi grae (elija, tkivo, organ i sistem). Sistematska anatomija i njena podjela. Opsta osteologija, Podjela kostiju, elementi grae vrste kostanog tkiva. Elementarna osteologija glave, trupa i udova. Kostani elementi znacajni za opstu i antropolosku orijentaciju. Spojevi kostiju (opsta artrologija). Opsta miologija (vrste misinog tkiva), misi kao organ, neurovaskularni snop i hilus misia. Sistematska miologija (mimicni, mastikatorni i respiratorni misii, trbusni misi /trbusna presa, ingvinalni kanal/, najvei misii trupa i udova) Opsta angiologija: arterije, vene i kapilari (graa i zakonitosti polozaja), anastomoze, kolateralni i terminalni sudovi. Veliki i mali krvotok. Srce (polozaj, spoljna morfologija, opis srcane duplje-podjela na komore i pretkomore, otvori i zalisci). Graa (endokard, miokard i provodni sistem), Koronarni sudovi, Srcana kesa. Dio pribora za disanje i dio pribora za varenje smjesten na glavi i vratu. Gornji disajni putevi: nosna duplja, paranazalni sinusi. Usna duplja i njen sadrzaj (jezik, zubi i pljuvacne zlijezde). Zdrijelo (spratovi i komunikacije). Grkljan (fonacioni aparat - glotis), TiroiDNK i paratiroiDNK zlijezda. GruDNK duplja (zid i otvori). Podjela i raspored organa. Dusnik i glavne dusnice (polozaj, opis i graa), Plua (opis, kapacitet, reznjevi, bronhopulmonalni segmenti, sekundarni i primarni lobulus). Pluna maramica (parijetalni i visceralni list, pleuralna duplja i plenraini sinusi). Jednjak. Timus. Trbusna duplja. Trbusna maramica i podjela trbusne duplje. Sistematska anatomija organa za varenje (zeludac, duodenum, jejunum, ileum, cekum, apendiks, kolon i rektum jetra i zucni putevi pankreas), Odnosi organa prema trbusnoj maramici. Aorta i njene visceralne grane. Magistralni sudovi: glave, gornjih i donjih udova. Sistem: gornje i donje suplje vene. Portalni venski sistem i njegove anastomoze. Linfni sistem i slezina. Retroperitonealni prostor. Bubrezi i mokrani putevi. Graa bubrega (makroskopska i mikroskopska). Mokrana besika. Nadbubrezna zlijezda.

4

II

4

III

4

IV

4

V

4

VI

4

VII VIII IX

4 4 4 63

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

X XI XII XIII XIV XV

Mala karlica. Zidovi i krvni sudovi. Muski polni organi - polozaj i graa (sjemenik, pasjemnik, sjemevod, briznik, sjemena kesica i prostata, muska uretra). Zenski polni organi - polozaj i graa (jajnik, jajovod, materica, usmina). Pregled spoljnih polnih organa (muskih i zenskih). Centralni nervni sistem. Podjela. Kicmena mozdina, rombasti mozak, srednji mozak i meumozak. Hipofiza i epifiza. Veliki mozak. Limbicki sistem. Provodni putevi. Mozdanice i meumozdanicni prostori, likvor cerebrospinalis (stvaranje i evakuacija), Osnovni krvni sudovi mozga. Periferni nervni sisteni. Mozdani zivci (podjela i glavne grane - inervaciona podrucja). Spinalni zivci (podjela, veliki spletovi - rameni, slabinski i krsni). Glavne grane i njihova inervaciona podrucja. Autonomni nervni sistem (simapaticki i parasimpaticki dio). Veliki autonomni spletovi (srcani, pluni, celijacni i karlicni). Anatomija cula vida, cula sluha i ravnoteze, Koza (definicije, podjele, najvazniji nazivi i shema grae). PROGRAM VJEZBANJA Orijentacione linije i ravni (frontalna, sagitalna, transverzalna). Dijelovi tijela i udova (granice i regioni), Anatomska nomenklatura i nazivi polozaja i pravaca (termini situm et directionem partium corporis indicantes). Skelet i pojedinacne kosti trupa i udova. Lobanja kao cjelina, baza lobanje i otvori za prolaz zivaca i krvnih sudova, Grudni kos kao cjelina. Karlica kao cjelina. Skeletni misii (oblik, primjeri velikih misia, dijafragma, mastikatorni i mimicni misii) Misii i krvni sudovi. EM struktura misia, fotografije preparata skeletnog i srcanog nisia i krvnih sudova, EM: struktura srcanog misia. SM: srcani misi (sa kapilarom), skeletni, aorta, arterija misinog tipa i vena Srce, polozaj, spoljasnji izgled pretkomora i komora, srcana pregrada, pretkomorno-komorni i arterijski otvori, zalisci na otvorima (mjesta auskultacije i projekcije na prednjem zidu grudnog kosa) Koronarne arterije, srcana kesa. Veliki krvni sudovi na bazi srca. Kost i hematopoeza. Savremena sema hematopoeze. EM nekih elija krvi, SK razmaz periferne krvi. Kostana srz kost, slezina, tonziula, nodus lymphaticus, thymus Nosna duplja (zidovi i podjela na nosne hodnike, olfaktivni predio), sitasti, klinasti i gornjevilicni). Usna duplja (zidovi, jezik, gingiva, pod usne duplje. zdrijelno suzenje). Zdrijelo (podjela na spratove, morfologija zidova ­ otvori na prednjem zidu i formacije na spoljnem zidu nosnog sprata). Grkljan (sastav, podjela na spratove, glasne zice i glotis-organ glasnog govora). TiroiDNK zlijedzda i paratiroidne zlijezde). Zidovi grudnog kosa. Podjela grudne duplje, Pregled organa i njihov polozaj u medijastinumu. Spoljasnji izgled i opis dusnika, njegove racve i glavnih dusnica, Morfologija plua, glavne projekcije. Pluna maramica i maramicni sinusi. Koza i respiratorni sistem. Seme i preparati. SM: plua, traheja, koza glave, koza dlana. Organi za varenje: zeludac, duodenum, jejunoileum, cekum, apendiks i kolon. Jetra (polozaj, opis i podjela na reznjeve) i zucni putevi. Pankreas. Slezina Digestivni sistem. Seme digestivnog sistema. SM: jezik, ezofagus, fundus ventriculi, ileum, duodenum, kolon, jetra, pankreas Mokrano-polni sistem, Bubrezi, spoloasnji izgled, presjek (makroskopska graa - kora i srz bubrega). Bubrezne casice i bubrezna karlica. Ureter. Muski polni organi (presjek karlice), Zenski polni organi (presjek karlice). Urogenitalni sistem. Seme i preparati. SM: preparati, testis, ovarijum, uterus, placenta, gl.mammaria, bubreg. Morfologija sive i bijele mase CNS-a i pregled perifernog nervnog sistema Nervni sistem. seme i preparati. SM: veliki mozak, mali mozak, kicmena mozdina, zivac, plexus choroideus i hematolikvorna barijera Endokrini sistem. Seme. SM: hipofiza, tiroidea i paratiroidea, nadbubreg, Langerhansovo ostrvo.

4 4 4 4 4 4

I/A II / A III/H IV/A V/H

2 2 2 2 2

VI / A

2

VII / A VIII / H IX / A X/H XI / A XII / H XIII / A XIV / H XV / H

2 2 2 2 2 2 2 2 2 64

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Testovi kratkog odgovora I Testovi kratkog odgovora I Ocijena kreiranja materijala Prakticni ispit

Parcijalna/ konacna Parcijalni Parcijalni Predispitne obaveze Konacni

Opciona / obavezna Obavezni Obavezni Obavezni Obavezni

Procenat ucesa 20 % 20 % 20 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Milosavljevi ANATOMIJA Beograd Med. Fakultet 2007 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura Prof. dr Zdenka Krivokua Skripta, Anatomija Prof. drVera Dragovi 2007.

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

65

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.080. 3.01.06.001. Katedra za hemiju, biohemiju i klinicku hemiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Medicinska biohemija

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Upoznati studenta s hemijskim zakonima koji regulisu kvantitativne odnose izmeu supstanci, te s osnovama hemijske analitike.

Elementarne kvalitativne i kvantitativne metode neorganske i organske hemije. Osnovni biohemijski mehanizmi u ljudskom organizmu, metabolizam belancevina, masti, ugljenih hidrata, vitamina i minerala. Laboratorijske tehnike i priprema materijala za biohemijske analize. Graa i bioloske funkcije proteina: strukturna i hemijska svojstva aminokiselina, strukturne razine i konformacija proteina, denaturacija proteina. Metode razdvajanja i analize proteina. Enzimi: graa i kataliticko djelovanje enzima, kinetika enzimskih reakcija, utjecaj temperature i pH, mehanizmi inhibicije enzimskih reakcija, alostericki enzimi, mehanizmi djelovanja i specificnost proteolitickih enzima. Nukleinske kiseline: struktura i bioloska uloga DNK i RNA, replikacija DNK, sinteza RNA. Sinteza proteina: aktivacija aminokiselina, struktura i uloga RNA, graa ribozoma i proces translacije. Postsintetske modifikacije proteina. Rjesavanje problema iz podrucja enzimske katalize i kinetike, metoda razdvajanja i analize proteina, sinteze proteina. Vjezbe: Odreivanje koncentracije proteina metodom po Lowry-u. Enzimska kinetika (ovisnost brzine reakcije o temperaturi i pH, odreivanje kinetickih konstanti Km i Vmax, reverzibilna inhibicija). Razdvajanje proteina gel filtracijom i SDSelektroforezom na poliakrilamidnom gelu. 3 3.01. 3.01.06. Medicinska nauke Bazne medicinske nauke Medicinska biohemija

Obrazovni i profesionalni ciljevi:

Studenti koji uspjesno zavrse ovaj predmet bit e u stanju da prakticno izvedu i procesiraju: 1. Fizicke osobine urina, kvalitativne reakcije na urin i sediment urina 2. Kvalitativne reakcije na ugljene hidrate 3. Kvantitativno odreivanje glukoze u krvi 4. Kvalitativne reakcije na lipide 5. Kvantitativne reakcije na lipide 6. Kvantitativno odreivanje holesterola u serumu 7. Kvalitativne rakcije na proteine 8. Kvantitativne reakcije na proteine i neproteinske azotne supstance 9. Odreivanje uticaja pH i temperature na aktivnost amilaze 10. Kvalitativne reakcije na vitamine

Kompetencije/obrazovni ishodi:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

66

Savladane vjestine:

1. Uzimanje i cuvanje krvi, derivati krvi 2. Odreivanje Michaelis-ove konstante 3. Metode odreivanja aktivnosti enzima 4. Odreivanje vitamina C 2,4-dinitrofenilhidrazinom I Biohemija elije (2 casa) - Biohemija mitohondrija - Biohemija lizozoma - Biohemija endoplazmatskog retikuluma - Biohemija Goldzijevog aparata - Biohemija elijskog jedra - Biohemija citoplazme - Biohemija elijskih membrana II Voda u zivim organizmima (2 casa) - Osobine i uloga vode u zivim organizmima - Poremeaj prometa vode III Enzimi (3 casova) - Pojam, mehanuzam djelovanja i faktori koji uticu na enzimsku aktivnost - Michaelis-Menten-ova jeDNKcina - Inhibicija enzimske aktivnosti - Jedinice enzimske aktivnosti - Podjela i nomenklatura enzima - Koenzimi, pojam i podjela - Koenzimi oksido-reduktaza-flavinski nukleotidi - Timinpirofosfat, piridoksalfosfat i biotin - Tetrahidrofolna kiselina i kobamidni koenzimi - Koenzimi nevitaminske strukture IV Metabolizam ugljenih hidrata (4 casova) - Glokoliza - Energetski bilans glikolize - Glukoneogeneza - Energetski bilans glukoneogeneze, Cori-ev ciklus i regulacija glukoneogeneze - Ciklus pentoza fosfata - Glikogeneza - Glokogenoliza - Ciklus limunske kiseline - Energetski bilans ciklusa limunske kiseline i regulacija ciklusa limunske kiseline - Respiratorni lanac V Metabolizam lipida (4 casa) - Metabolizam triacilglicerola - Beta oksidacija masnih kiselina - Metabolizam glicerola i etanola - Lynen-ov ciklus - Biosinteza masnih kiselina - Biosinteza holesterola - Katabolizam i lucenje holesterola

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

67

VI Metabolizam proteina (4 casa) - Putevi metabolizma proteina - Metabolizam aminokiselina i uloga piridoksalfosfata - Dekarboksilacija aminokiselina - Transaminacija aminokiselina - Dezaminacija aminokiselina - Uklanjanje amonijaka iz organizma - Metabolizam C-lanca aminokiselina VII Biohemija nukleinskih kiselina (2 casa) VIII Vitamini (2 casa) IX Biohemija hormona (3 casa) X Biohemijske funkcije tjelesnih tecnosti i organa (4 casa) - Biohemija krvi - Biohemija bubrega i urina - Biohemijske funkcije jetre

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

30

Jezici naroda BiH

90

12

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003.

Naziv predmeta/modula znanja

Zavrseno puno cetvorogodisnje srednjoskolsko obrazovanje.

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prednost imaju kandidati koji su zavrsili srednju skolu zdravstveno medicinskog smjera.

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

Vidovi nastave: teorijska i prakticna Broj casova nedjeljno: 2 casa predavanja i 4 casa vjezbi U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za laboratorijske vjezbe; 12 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u univerzitetskoj laboratoriji za hemiju i biohemiju i u ovlastenim laboratorijima sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji i kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status nastavne baze odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

68

Strucna/klinicka praksa se obavlja u klinickim laboratorijama odn. u ovlastenim samostalnim laboratorijama u trajanju od ukupno 30 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima Katedre za hemiju, biohemiju i klinicku hemiju. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 12 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih fizikalnih i hemijskih metoda i tehnika koje se odnose na: Fizicke osobine urina, kvalitativne reakcije na urin i sediment urina Kvalitativne reakcije na ugljene hidrate Kvantitativno odreivanje glukoze u krvi Kvalitativne reakcije na lipide Kvantitativne reakcije na lipide Kvantitativno odreivanje holesterola u serumu Kvalitativne rakcije na proteine Kvantitativne reakcije na proteine i neproteinske azotne supstance Odreivanje uticaja pH i temperature na aktivnost amilaze Kvalitativne reakcije na vitamine

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Procijena znanja studenta vrsi se na labarorijskim vjezbama pri izvoenju prakticne edukacije Pismeni ispit sa pitanjima Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna Predispitne obaveze Parcijalni Konacan

Opciona / obavezna Obavezan Obavezan Obavezan

Procenat ucesa 20 % 40 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Zivko Sanicanin Biohemija - Osnovni pojmovi - Pitanja, problemi i zadaci - Odgovori i rjrsenja Banja Luka Med. Fakultet i Banjoj Luci 2001. knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Zivko Sanicanin Naziv casopisa Praktikum iz biohemije Sjediste izdavaca Banja Luka Izdavac Med. Fakultet i Banjoj Luci God. Vrsta izdanja casopisa 2007.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

69

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

70

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.110. 3.01.05.003. Katedra za fiziologiju, patofiziologiju i patologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Fiziologija sa patofiziologijom

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Upoznati studente s osnovnim zivotnim funkcijama, kako cijelog organizma tako i pojedinih organa i tkiva. Steceno i usvojeno znanje iz Fiziologije treba Obrazovni i profesionalni omoguiti studentu bolje razumijevanje patoloskih i patofizioloskih procesa u organizmu, koji su temelj svih bolesnih (nenormalnih) stanja te laksem ciljevi: savladavanju predmeta klinicke medicine i razumijevanju postupaka sestrinske njege. Student treba da bude edukovan o normalnoj, zdravoj funkciji organizma. On mora da pozna i obrazlaze osnovne fizioloske funkcije od elije preko organa do ljudskog organizma. To podrazumeva poznavanje funkcije (fiziologije) : nervnog, endokrinog, bubreznog i kardiovaskularnog , lokomotornog sistema... Student treba da obrazlaze razvoj ljudskog organizma od intrauterinog zivota do starosti. Odrediti komplet krvnu sliku, seer u krvi, krvnu grupu, snimiti EKG, obuciti raditi spirometrom, ergometrom, preparacij organa zabe i odrediti pinalne reflekse Osnovne fizioloske funkcije od elije do ljudskog organizma. Funkcija nervneg sistema i cuka, iokomotornog aparata, disajnih organa, organa za varenje, endokrinog sistema, bubrega, krvotoka. Hemostaza, regulacija elijske i vanelijske tecnosti i metabolizma, hematopoeza. Razvoj ljudskog organizma: intrauterini zivot i poroaj, rast i razvoj, pubertet, zrelo doba, starost. Sadrzaj: Opsta fiziologija; krvotok; krv, krvne stanice, imunitet i zgrusavanje krvi; srce; tjelesne tekuine i bubrezi; disanje; zivcani i osjeaji; probavni ; metabolizam i regulacija temperature; endokrinologija i reprodukcija.

3 3.01. 3.01.05. Medicinska nauke Bazne medicinske nauke Fiziologija

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

71

7

56

40

Jezici naroda BiH

102

12

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.06.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Medicinska biohemija

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

TEORIJSKA NASTAVA I SEMINARI IZ PATOFIZIOLOGIJE l. Definicija, predmet i zadaci patoloske fiziologije;etiologija i patogeneza Patofizioloski aspekti bolesti definicija, patogeneza, simptomi i znaci, periodi i trajanje bolesti pojam normalnih vrijednosti u medicini Etioloski faktori (podjela, znacaj za terapiju i zastupljenost) Patogenetski faktori i patogenetski uslovljena terapija. Dejstvo mehanicke sile i mehanicki faktori, lokalne mehanicke povrede (komocija, kontuzija, kompresija, ruptura, luksacija, fraktura) opste mehanicke povrede ( blast sindrom, kras sindrom). 2. Bioloski znacaj i patogenetski efekti jonizujuih radijacija jonizacija tkiva, spoljasnje i unutrasnje ozracenje akutna i hronicna radijaciona bolest, lokalno ozracivanje Nejonizujue radijacije radio talasi, kratki i ultra kratki talasi, infracrveni zraci, vidljiva svjetlost i ultraljubicasti zraci Dejstvo elektricne struje Dejstvo buke i vibracije, brzina i ubrzanje Uticaj promjena atmosferskog pritiska na organizam 3. Putevi prodiranja i dejstvo hemijskih faktora na organizam. Mehanizmi detoksikacije Toksicni aspekti bolesti zavisnosti (narkomanija, alkholizam, pusenje) Genetski etioloski faktori, nasljedne bolesti izazvane promjenom broja i grade hromozoma, nasljedne bolesti izazvane mutacijom gena nasljedne bolesti izazvane poligenskim nasljeivanjem kongenitalne malformacije 4. Bioloski etioloski faktori Zapaljenje Etiopatogeneza zapaljenja, flogisticki faktori i mehanizam njihovog dejstva, formiranje ognjista zapaljenja (inicijalni procesi, poremeaji mikrocirkulacije, medijatori i modulatori zapaljenja, proliferativne i reperativne promjene) dejstvo ognjista zapaljenja na organizam, uloga leukocita u procesu zapaljenja, klinicki tok i ishod zapaljenja Infekcija, Nespecificna zastita organizma, spoljasnje i unutrasnje barijere organizma, opsti adaptacioni sindrom. Specificna odbrana organizma, humoralni i celulami odgovor. 5. Etopatogenetski aspekti soka Hipovolemijski sok Neurogeni sok Kardiogeni sok Septicki sok anafilakticki sok 6. Poremeaji metabolizma ugljenih hidrata Poremeaji metabolizma bjelancevina hipoproteinemija, disproteinemija i hiperproteinemija Poremeaj metabolizma masti hiperlipoproteinemija i dislipoproteinemija. Gojaznost i gladovanje 7. Poremeaj osmolarnosti Edemi (podjela i patogeneza) Etiopatogeneza kardijalnih edema Etiopatogeneza nefrotskih edema Etipatogeneza nefritickih edema Hiper i hipokalijemije 8. Poremeaj hematopoetskog sistema Poremeaj crvene loze Sindrom anemije etiopatogeneza sideropenijskih anemija etiopatogeneza megaloblastnih anemija etiopatogeneza hemolitickih anemija Poremeaj bijele loze etiopatogeneza leukoze leukopenija i agranulocitoza 9. Podjela i znacaj vitamina Poremeaji metabolizma oligoelemenata Etiopatogeneza malignih procesa paraneoplasticni sindrom 10. Etiopatogeneza osnovnih simptoma kod oboljenja digestivnog trakta Poremeaji zvakanja i gutanja Etiopatogeneza akutne crijevne opstrukciije (ileus) Etiopatogeneza ulkusne bolesti Sindrom poremeene apsorpcije Bakterijska flora crijeva. Etiopatogeneza poremeaja funkcije egzokrinog pankreasa. Poremeaji funkcije jetre. Etiopatogeneza ciroze jetre. Etiopatogeneza hepaticne kome Etiopatogeneza infekcije zucnih puteva Etiopatogeneza holelitijaze.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

72

11. Bubrezna insuficijencija (akutna i hronicna) Infekcije urinarnog trakta Glomerulopatije Nefrotski sindrom Nefrolitijaza 12.Poremeaji respiratornog sistema Poremeaji ventilacije. Etiopatigeneza respiratorne insificijencije Opstruktivni i restriktivni sindrom. Edem plua 13. Poremeaji funkcije endokrinog sistema Etiopatogeneza poremeaja kore nadbubrega etiopatogeneza poremeaja funkcija adenohipofize etiopatogeneza poremeaja funkcije tireoideje etiopatogeneza poremeaja funkcije paratireoideje etiopatogeneza poremeaja fiinkcije polnih zlijezda 14. Etiopatogeneza poremeaja kardiovaskularnog sistema Srcana insuficijencija Adptacioni mehanizmi bolesnog srca Uroene srcane mane Stecene srcane mane aortna stenoza i insuficijencija mitralna stenoza i insuficijencija Koronama bolest infarkt miokarda angina pektoris Etiopatogeneza ateroskleroze 15. Poremeaj funkcije nervnog sistema Osteenje centralnog i perifernog motomog neurona Poremeaji stvaranja i toka likvora, Epilepsija Patofiziologija bola Patofiziologija starenja PRAKTICNA NASTAVA l.Terminalna stanja (preagonalno, agonalno, klinicka, cerebralna i bioloska smrt) Poremeaji svijesti kvantitativni (somnolencija, letargija, stupor, prekoma, koma) Poremeaji lokalne cirkulacije ishemija hiperemiija embolija tromboza 2. Dejstvo toplote na organizam opsta hipertermija (suncanica, toplotni udar, hipertermicki kolaps i termogenetska anhidroza) Opekotine (odreivanje tezine opekotina) Opsta hipotermija smrzotine 3. Groznica, patogeneza, stadijumi groznice Temperaturne krive kod trazlicitih tipova groznice Funkcionalni i metabolicki poremeaji u groznici Jatrogena osteenja kortizonskim preparatima antibioticima citostaticima 4. Biolosko-biohemijski sindrom zapaljenja Osnovna svojstva imunoloskog sistema primarni i sekundami imuni odgovor Reakcije hiprsenzitivnosti anafilakticke reakcije citotoksicne reakcije reakcije imunih kompleksa kasna hipersenzitivnost 5.Hipoksija Asfiksija

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

73

Dejszvo promjenjenog atmosferskog pritiska 6.Sindrom hiperglikemije Etiopatogeneza Diabetes mellitus-a Sindrom hipoglikemije i hipoglikemicni sok UKUPAN BROJ CASOVA: teorijska nastava 15 casova seminarska nastava 15 casova prakticna nastava 15 casova STRUCNA PRAKSA: Praksa se izvodi na za to osposobljenim odjelima ili zavodima za patologiju. Tokom prakse student mora obii slijedee laboratorije: histoloski, mikroskopiju i molekularnu patologiju. Mogue je da se praksa odradi na jednom ili vise lokacija (obzirom na tehnolosku opremljenost pojedinih odjela). Tokom prakse student mora samostalno obavljati slijedee poslove i vidjeti u obliku demonstracije: HISTOLOSKI LAB: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 1. 2. Primanje i obiljezavanje prispjelih uzoraka Fiksacija Priprema uzoraka za preuzimanje Priprema za procesiranje, stavljenje u pogon (programiranje) aparata za procesiranje (histokinet, centar) Uklapanje Rezanje Bojenje HE Bojenje specijalnih metoda (Mallory, Gomory, PAS, Giemsa) Montiranje, pokrivanje, obiljezavanje preparata Priprema hemikalija Arhiviranje preparata i blokova Priprema hemikalija Fiksacija uzoraka

MIKROSKOPIJA:

DEMONSTRACIJA: Rezanje, kontrastiranje snimanje uzoraka MOLEKULARNA PATOLOGIJA: 1. Priprema uzoraka za PCR

2. DEMONSTRACIJA: PCR reakcija, in situ hibridizacija

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Procijena ucesa studenta u radu na predavanjima, i u labaratorijskim vjezbama Pismeni dio ispita Usmeni (oralni) ispit

Parcijalna/ konacna Predispitne obaveze Parcijalni Konacan

Opciona / obavezna Obavezan Obavezan Obavezan

Procenat ucesa 20 % 40 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

Guyton, A.C.

Ganong WF

Medicinska fiziologija

Patoloska fiziologija

Zagreb

Beograd

Medicinska naklada

1999

2003

knjiga

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

74

Prof. dr Kalusevi Milijan

Patofiziologija

Banja Luka

2005

b/ Dopunska literatura Rajkovaca Z, Kovacevi P Skripta iz fiziologije Banja Luka 2007

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

75

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Srednji

01.07.400. FZN-HCN 01.06.140. 3.02.38.001. Katedra za medicinsku propedeutiku i etiku;

Fakultet zdravstvenih nauka

Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Proces sestrinske njege; Utvrivanje potreba za zdravstvenom njegom: procjena prema osnovnim ljudskim potrebama V. Henderson i obrascima zdravstvenog Obrazovni i profesionalni funkcioniranja M. Gordon; planiranje (definisanje ciljeva i intervencija); provoenje zdravstvene njege; trajno praenje; evaluacija; otpusno pismo ciljevi: zdravstvene njege. Sestrinska dokumentacija. Najcesi problemi koje rjesava medicinska sestra - dijagnoze u procesu zdravstvene njege ICNP. Znacaj sestrinstva kao strucnog radnika u zdravstvu je neprocijenjljiva. To se ogleda u sestrinjskoj njezi bolesnika, klinickom praenju, davanju terapije, previjanju ... Sestrinjska vjestina ogleda se u klinickom zapazanju i postavljanju pravovremeno sestrinjske dijagnoze i pruzanjem pravovremene pomoi. Svakodnevno organizuje sestrinjsku sluzbu, vodi medicinske dokumentaciju, kontrolise potrosnju medicinskog materijala, organuzuje strucno obrazovanje medicinskih sestara , kao i njihov rad. Proces sestrinske njege funkcionise prema zakonima zdravstvenog sistema. Vjestine sestrinske prakse. Uvod u zdravstvenu njegu stvara temelje i daje okvir za studentov daljnji strucni razvoj tokom studija i poslije. Kroz ovaj predmet student e shvatiti sto je sestrinska njega, kako se organizira i pruza, te na kojem sistemu vrijednosti se temelji. Osnovni pojmovi u medicini i zdravstvenoj njezi. Definicija zdravstvene njege. Zdravstvena njega kao nauka i savremeno sestrinstvo. Teorijski modeli u sestrinstvu. Principi i metode zdravstvene njege. Vrste zdravstvene njege. Proces zdravstvene njege: utvrdjivanje potreba za njegom, sestrinska dijagnoza, planiranje zdravstvene njege i realizacija plana, evaluacija zdravstvene njege. Dokumentacija zdravstvene njege. Sistem organizacije pruzanja zdravstvene njege i timski rad. Sestrinske funkcije i kompetencije. Obrazovanje i strucno usavrsavanje medicinskih sestara. Sestra kao osoba i strucni radnik, nacela sestrinske njege. Proces sestrinske njege: sestrinska procjena prema obrascima zdravstvenog funkcioniranja, planiranje njege: ciljevi i intervencije, vrednovanje i sestrinska dokumentacija.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

76

Istorija sestrinstva. Osnove organizacije i nacin pruzanja sestrinske njege. Sestrinska njega za posebne grupe. Vjestine sestrinske prakse. Osnove opste sestrinske njege (najcesi problemi koje rjesava sestra - sestrinske dijagnoze).

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

Jezici naroda BiH

24

96

12

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.0003 3.01.06.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Medicinska biohemija

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za pedagosku radionicu koja se organizuje iz oblasti uvoda u medicini u zdravstvenu njegu; 12 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima za zdravstvenu i sestrinsku njegu odn. u specijalizovanim ustanovama koje se bave klinickim aspektima zdravstvene njege a sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna praksa u okviru pedagoske radionice se obavlja u partnerskim ustanovama zdravstvene odn. sestrinske njege, odn. u poslovnim organizacijama. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za medicinsku propedeutiku i etiku. Za obradu predmeta i strucnu praksu planirano je da student utrosi i 12 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja aktivnosti u okviru pedagoske radionice posvecene problemima zdravstvene njege izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj radionice. Zadatak voditelja radionice i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na procedure i postupke zdravstvene i sestrinske njege.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ocjena znanja studenta vrsi se u radu na predavanju, mentorskim vjezbama u zdravstvenim vjezbama gdje se provodi prakticna obuka Ocjena rezultata pedagoske radionice Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna predispitne obaveze predispitne obaveze konacni

Opciona / obavezna obavezan obavezan obavezan

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

77

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Branivoje Timoti, prof.dr UVOD U MEDICINU I ZDRAVSTVANU NJEGU Beograd Elit medika 2004 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Klinicki centar Srbije Naziv casopisa SESTRINSTVO Sjediste izdavaca Beograd Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

78

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Vjestine Srednji

01.07.100. FPE-CMM 01.06.500. 6.03.b Katedra za filoloske nauke

Fakultet poslovne ekonomije

Strani jezik - drugi

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni Studenti treba da steknu visa znanja iz stranog jezika, da savladaju gramatiku i da budu u stanju da aktivno ucestvuju u konverzaciji ciljevi: Kompetencije/obrazovni ishodi:

Uspjesnim zavrsetkom odnosnog predmeta i savladavanjem gradiva, odnosno, usvajanjem modula znanja i vjestina planiranih nastavnim programom za ovaj predmet student e stei napredna znanja u sledeim podrucjima: 1. Razumijevanje 2. Konverzacija 3. Gramatika 1. Citanje 2. Pisanje 3. Razumijevanje 4. Konverzacija ENGLESKI JEZIK 2 6 6.03. 6.03.08. Humanisticke nauke Filologija Germanistika

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

Grammar: Revision of tenses, Present Perfect (Headway Elementary), regular and irregular, ever, never, yet and just, Verb patterns 1; going to/ will, comparative and superlative adjectives, Present Perfect and Past Simple, for/ since Have got to, should must, Time and conditional clauses, Verb patterns 2, infinitives, Passives, Grass snar Second conditional, might, Present rerfect Simple,' Continuous, Revision Vocabulary Past Participles, countries, Hot verbs (have, go, come), money, synonyms and antonyms, Past participles, music, adverbs, word pairs, Jobs travelling abroad, words that go together, Hot verbs (take, get, make, do), hotels, Shops, describing feelings and situations, Verbs and past participles, verbs and nouns that go together, Phrasal verbs, Jobs, word formation, adverbs Reading How to live to be 100, "People the great communicators', living in-the-USA-, 'Hollywood kids',' A tale of two millionaires' , Celebrity interview, Problem pages, 'The world's first megalopolis', 'Don't look down': 'Into the wild', Three plants that changed the world, ''The vicar who is a ghostbuster', \A funnv wav to eam a living Listening A song (of teacher's choice), Neighbours: 'You drive me mad', A radio drama; 'My uncle is a shopkeeper', A song: 'You've got a friend', living in another country, An. interview with a band, Holidays in January,

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

79

At the doctor's, Life in 2050, When I was young, The history of chewing gum, An interview with a woman who heard voices Speaking/Conversation Things you have done, Discussion about ideal neighbours, exchanging information about immigrants in me USA, Telling stories, good and bad things about living in your town, attitudes to shopping, Your plans and ambitions, comparing cities, Interviewing Everyday , Jobs game, discussing house rules, discussing a problem, What will life be like in the 21st century, the biggest cities in the woria, Talking about childhood, describing feelings, Exchanging information about important plants, Giving advice, telling stories, What is a good job, making a phone call Everyday English Situation role-play, Time expressions, prices and shopping, Feelings, directions, English Short answers, At the doctor's, In a hotel, Exclamations, Notices, Exoressions,Telephoning NJEMACKI JEZIK:

1. Lektion: Familie und Verwandte - Klassenzeitung - Haushaltsarbeit - Computerspiele Brieffreundschaften Grammatik: Possessivartikel trennbare und nicht-trennbare Verben Wechselpräpositionen Phonetik: Die Plosivse: b, d, g und p, t, k Auslautverhärtung 2. Lektion: Wohnformen - ,,Bumerang-Kinder" - Kindheit und Jugend - Erziehung und Eltern - Alltagssituationen Grammatik: weil und obwohl Präteritum der Modalverben Präteritum von haben, sein und werden Phonetik: Die Nasale n und -ng Aussprache von -ng und -nk 3. Lektion: Urlaubsangebote, Weltreise: Reisebericht und Reisepost - Informationen zu Deutschland, Österreich und der Schweiz- Deutschland-Reise Grammatik: Perfekt: regelmäßige, unregelmäßige, trennbare und nicht-trennbare Verben und Verben auf-ieren Fragen mit WelchKomposita Phonetik: ,,s"-Laute: s, ß, sch

Ruski jezik: , , , , B2B, B2C, C2C, , -, -,

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

80

-, , -, -, , , , , ,, , , , , , -, , , , , , , , , , , , , , o , , , -, METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

4

30

30

Njemacki

56

4

120

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

6.03.a

Naziv predmeta/modula znanja

Strani jezik - prvi

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Polozen ispit

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 30 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za izvoenje vjezbi; 4 sata za istrazivanje izvora; Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Primjena informaciono-komunikacionih tehnologija (ICT) koje omoguavaju studentima da kroz kompjuterski podrzano ucenje i istrazivanje (Computer Assisted Learning & Research) ostvare aktivan odnos u procesu sticanja znanja uz pomo racunarske i komunikacione tehnologije, da ostvare dublju interakciju sa nastavnim sadrzajima i primjenu istrazivackih tehnika u samom procesu sticanja znanja. Izvoenje vjezbi namjenjenih za sticanje prakticnih vjestina i elaboriranje prakticnih aspekata osnovnih tema. Vjezbe su svojim sadrzajem prate tematske jedinice predavanja.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Aktivnost na vjezbama Ispitne aktivnosti ­ parcijalni test (problemski test) Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni opcioni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 15 % 35 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) Naziv publikacije Sjediste Izdavac God. Vrsta

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

81

izdavaca a/ Osnovna literatura Liz and John Soars New Headway INTERMEDIATE BiH Njemacka Moskva Oxford Heuber

izdanja

publk.*

2003 1998 1989

Knjiga Knjiga Knjiga

Rosa-maria Dallapiazza, Dduard von Jan, Til Tangram a 1/2 Schonher .., . , b/ Dopunska literatura Marojevi P. Ruski poslovni jezik

Beograd

1996

Knjiga

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

82

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.120. 1.01.05.005. Katedra za biologiju i humanu genetiku

Fakultet zdravstvenih nauka

Biologija sa humanom genetikom

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni sistema, dinamikom zivotnih procesa te s meuzavisnostima nezive i zive ciljevi: prirode ukljucivo covjeka i njegovu zivotnu sredinu. Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Granicu nezive i zive prirode cini osnovni element , elija. Njeno stvaranje, funkcionisanje , zivot, ishrana, raznozavanje, mutacije gena...Nastanak tkiva cija raznolikost formira organ, odnosno organizam, koji funkcionise besprijekorno kao je DNK cijelina. Mendeljeva pravila nasleivanja, elijske organele, aberacije hromozoma , prenos bolesti preko DNK 1 1.01. 1.01.05. Prirodne nauke Bioloske nauke Genetika

Upoznati studenta s temeljima biologije, ulogom makromolekula bioloskih

Sadrzaj predmeta:

elijski membranski sistemi. Molekulska organizacija i funkcija. Citoplazmatski matriks i citoskelet. elijska energetika. Metabolicki putevi. Struktura i molekulska organizacija elijske jezgre. DNK i RNK. Tok genetskih uputa, molekularna genetika, mehanizmi djelovanja gena, mutacija i rekombinacija gena, genetska nestabilnost i pregraivanje genetske osnove, biologija razvitka, rasta i reprodukcije. Mehanizmi patoloskog razvitka ukljucivo maligni rast i karcinogenezu. Bioloski i na zemlji, meuovisnosti zive i nezive prirode. Bioloski znacaj biljnog i zivotinjskog svijeta s naglaskom na hranjivu vrijednost i onecisenje. Nasljeivanje, ribonukleinske kiseline, hromozomi i geni, genski polimorfizam, genska mapa. Citogenetske i genske analize i priprema materijala. Nasljedne bolesti, prenatalna dijagnostika. Interakcija genoma i okoline, teratogeni, mutageni, karcinogeni. Genetsko savjetovaliste. Uloga medicinske sestre u prevenciji i lijecenju nasljednih bolesti i prevenciji teratogenih i mutagenih uticaja sredine.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

83

5

40

24

Jezici naroda BiH

78

8

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja

Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje 3.01.06.001. Medicinska biohemija

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prednost imaju kandidati koji su tokom srednje skole slusali predmet biologije u minimalno dvogodisnjem trajanju.

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za izradu seminarskog rada; 8 sati za istrazivanje izvora. Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran. Metodoloske nastavne jedinice su: Uvod Osnovne karakteristike zivota Bioloske discipline; elija kao osnova bioloske organizacije- prokarioti i eukarioti; Elementarni sastav protoplazme Hemijska jedinjenja u eliji Fizicke osobine protoplazme Diferencijacija elije - elijske organele; Zivotni procesi: razmnozavanje (mitoza, mejoza) metabolizam (fotosinteza, proteinosinteza, disimilacija) Osnovna pravila bioloskog nasljeivanja Autoregulacija zivotnih procesa u eliji (Zakob-Monoova hipoteza,

-

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

84

-

teorija Saterlanda) Zivotinjska tkiva i organi Definicija i osnovni pojmovi ekologije (ekosistem, biocenoza, biotop, populacija) Ekoloski faktori (abioticki, bioticki) Materija i energija u ekosistemu Odnosi ishrane u ekosistemu Ekoloska ravnoteza Zivotna okolina i zagaenje (zastita voda i vazduha) Ekoloski monitoring Izrada lokalnog ekoloskog akcionog plana (LEAP-a)

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Seminarski rad Testovni ispit

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezna obavezna obavezna

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Dikli, Prof. dr Kosanovi, Prof. dr Nikoli b/ Dopunska literatura Biologija sa humanom genetikom Beograd 2002 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

85

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.130. 3.01.09.005. Katedra za mikrobiologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Mikrobiologija sa parazitologijom

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Omoguiti studentu usvajanje znanja o mikroorganizmima i njihovom djelovanju na ljudski organizam sto omoguava razumijevanje klinicke slike Obrazovni i profesionalni infektivnih bolesti i zdravstvenih problema oboljelog, djelovanja antimikrobnih ciljevi: sredstava. To doprinosi osposobljavanju za sprecavanje zaraznih bolesti i intrahospitalnih infekcija. Infektivne boleti izazivaju : virusi, bakterije, paraziti, gljive. Uzrocnici infekcije se nalaze svuda oko covjeka. Mnogi zive na covjeku i saprofiti su , a u odreenim uslovima izazivaju bolest. Obucuti sudenta sta preventivnim mjerama moze se uraditi da do infekcije ne doe. Treba znati koji su to putevi sirenja infekcije. Interhospitalne infekcije predstavljaju poseban problem. Najcese se radi o nazokomijalnoj infekciji, koju dobiju bolesnici, kod kojih je imunoloski sistem organizma, kao mehanizam zastite oslobljen.Studenta obuciti o aktivnoj i pasivnoj imunizaciji kao i nacina aplikacije vakcina.. Osposobiti studenta da samostalno zna da uzime bakterijskog ili parazitnog uzorka sa koze, sluzokoze, krvi, stolice, zdrjela, rane... Koristei taj materijal i znanje koje stekne na ovom predmetu osposobiti da samostalno moze da identifikuje uzrocnika. Studenta nauciti da radi sa mikroskopom koji se najcese koristi u identifikaciji bakterija. To podrazumjeva nauciti bojenje po Gramu i priprma preparat i da se mikroskopski identifikuje bakterije. Izazivaci zaraznih bolesti: virusi, bakterije, paraziti, gljive. Identifikacija, izolacija izazivaca zaraznih bolesti u krvi, sekrelima, kozi i sluzokozama, tkivima i okolini bolesnika, testiranje njihove osetljivosti na antimikrobne lijekove. Intrahospitalne infekcije. Imunoloski sistem organizma, mehanizmi zastite od zaraznih i nezaraznih bolesti. Vakcinacija. Uvod u medicinsku mikrobiologiju: definicija i podjela mikrobiologije i parazitologije. Mikroorganizmi kao uzrocnici bolesti; njihova morfologija i fiziologija. Rasprostranjenost mikroorganizama u prirodi. Mikroflora ljudskog tijela. Putevi sirenja uzrocnika zaraznih bolesti. Vakcina.

3 3.01. 3.01.09. Medicinska nauke Bazne medicinske nauke Medicinska mikrobiologija

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

86

Imunitet i seroloske reakcije. Virusi uzrocnici infekcija probavnog, respiratornog, centralno-nervnog i polno-mokranog sistema. Bakterije uzrocnici infekcije probavnog, respiratornog, centralno-nervnog i polnomokranog sistema. Osnovne morfoloske karakteristike gljiva. Bolesti uzrokovane gljivama. Paraziti probavnog, respiratornog, centralno-nervnog i polno-mokranog sistema.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

30

Jezici naroda BiH

94

8

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.09.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

Prednost imaju kandidati koji su tokom srednje skole slusali predmet biologije odn. mikrobiologije u minimalno dvogodisnjem trajanju.

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za laboratorijske vjezbe; 8 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u univerzitetskoj laboratoriji za hemiju i biohemiju i u ovlastenim laboratorijima sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji i kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status nastavne baze odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja u klinickim laboratorijama odn. u ovlastenim samostalnim laboratorijama u trajanju od ukupno 30 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima Katedre za hemiju, biohemiju i klinicku hemiju. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih fizikalnih i hemijskih metoda i tehnika koje se odnose na: Uzimanje bakterijskog ili parazitnog uzorka sa koze, sluzokoze, krvi, stolice, zdrjela, rane... da samostalno moze da identifikuje uzrocnika, rad sa mikroskopom, bojenje po Gramu i priprema preparata, mikroskopska identifikacija bakterija.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01

Vrsta evaluacije

Ocjena studenata na labarotorijskim vjezbama

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza

Opciona / obavezna obavezna

Procenat ucesa 20 %

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

87

02 03 04 05

Pisani ispit sa pitanjima Usmeno ispitivanje studenta

predispitna obaveza konacni

obavezna obavezna

30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Jovanovi i saradnici Karakasevi i saradnici Opsta i specijalna epidemiologija Parazitologija odabrana poglavlja Beograd Beograd 2001. 1999 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

88

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.110. 3.01.07.001. Katedra za fiziologiju, patofiziologiju i patologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Osnovi patologije

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Cilj predmeta je da upozna studente sa karakteristikama morfoloskih i funkcionalnih poremeaja na organima, a koji su bitni za dijagnostikovanje pojedinih bolesti. Patologija sa patofiziologijom, kao pretklinicki nastavni predmet koji u medicinskoj nastavi cini sponu izmeu bazicnih predmeta, kao sto su anatomija i fiziologija i klinickih predmeta, kao sto su interna medicina i hirurgija. Patologija proucava promjene koje su nastale u tijelu kao posljedica bolesti ali i kao posljedice lijecenja. Patoloski se podaci mogu dalje upotrijebiti za Obrazovni i profesionalni odreivanje lijecenja, kao i za prognozu prezivljenja (quo ad vitam) ili izljecenja (quo ad sanationem).

3 3.01. 3.01.07. Medicinska nauke Bazne medicinske nauke Patologija

ciljevi:

Omoguiti studentu da usvoji spoznaje o patoloskim osnovama bolesti i poremeenim funkcijama organizma u obimu koji je neophodan za daljnje praenje studija. Omoguiti studentu usvajanje znanja potrebnih za razumijevanje patofizioloskih zbivanja u organizmu sto cini osnovu procjene bolesnikova stanja, uocavanja utjecaja bolesti na zadovoljavanje osnovnih ljudskih potreba, te razumijevanja odreenih postupaka u zdravstvenoj njezi i procesu dijagnosticiranja i lijecenja.

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Student e biti u stanju da obavi: Pripremu bolesnika i bolesnickog materijala za funkcionu dijagnostiku. Osnovne elementi obdukcije lesa, uzrok smrti. Patoloske i patohistoloske osnovi patoloskih stanja i patofizioloski mehanizmi bolesti i patoloskih procesa. Metode funkcione dijagnostike i merenja terapijskog odgovora: klinicko-hemijske, eletrofizioloske, ultrasonografske, citoloske, hematoloske i druge. elija - gradnja elije, sposobnost prilagoenja elije, osteenja i smrt elije, regresivni procesi; poremeaji metabolizma pigmenta; nekroze - gangrene, dekubitus, nenekroze; upale - definisanje upale, podjela, faze, cijeljenje, akutna

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

89

i kronicna upala, specificne upale (karakteristike mikrobioloskih upala; tjelesne tekuine i hemodinamika - raspodjela tjelesnih tekuina, edem, hiperemija, krvarenje, tromboza i trombi, embolija, infarkti, sok; neoplazme; bolesti kardiovaskularnog, respiratornog, probavnog, genitourinarnog i lokomotornog. Etiopatogenetski faktori i morfoloske i patofizioloske promjene elije, osteenja i smrti stanice, upale i reparacije, neoplazmi, genetskih poremeaja, bolesti imunosti, poremeaja tjelesnih tekuina i hemodinamike. Patofizioloska osnova boli, poremeaja svijesti, poremeaja rasta i razvoja. Osnove patofiziologije pojedinih funkcionalnih cjelina (kostano-zglobni , krv i krvotvorni organi, zivcani , respiratorni , kardiovaskularni , digestivni , urogenitalni ).

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

30

Jezici naroda BiH

92

10

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.09.005. 3.02.38.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Mikrobiologija sa parazitologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

Nastava patologije sa patofizologijom odrzava se u III semestru studija u vidu nastave u bloku, odnosno tzv. turnusne nastave. Za vrijeme bloka studenti ne slusaju niti jedan drugi predmet, ve slobodno vrijeme koriste za ponavljanje naucenog gradiva i pripremu gradiva za sljedeu nastavnu jedinicu. Nastavu patologije sa patolfiziologijom cine predavanja, seminari i vjezbe. Teme se pojedinih predavanja, seminara i vjezbi, uz naznaku propisanoga gradiva, objavljuju na pocetku semestra, odnosno prije svake sljedee nastavne sedmice, na oglasnoj ploci. Patologija elije i meuelijskih struktura; Osteenje elije. Reverzibilno osteenje elije. Adaptacija elije. Ireverzibilno osteenje elije. Starenje. Smrt. Zapaljenje; elije u upalnoj reakciji. Hemijski posrednici zapaljenja. Akutno zapaljenje. Hronicno zapaljenje. Morfoloski oblici akutnog i hronicnog zapaljenja. Sistemski znaci zapaljenja. Celijska proliferacija i reparacija; Poremeaji cirkulacije; Edem. Dehidracija. Hiperemija i kongestija. Krvarenje. Tromboza. Embolija. Infarkt. Sok. Poremeaji acido-bazne ravnoteze. Bolesti imuniteta i transplantacije; Osnove imunog sistema. Imunoloski mehanizmi osteenja tkiva. Transplantacijska reakcija. Autoimune bolesti. Imunodeflcijentna stanja. Amiloidoza Opsta patologija i patofiziologija tumora; Definicija. Nomenklatura. Podjela tumora. Patohistoloska obiljezja tumora.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

90

Epidemiologija. Molekularna patologija tumora. Karcinogeneza. Tumorska imunost. Klinicka obiljezja tumora. Laboratorijsko dijagnosticiranje tumora. Osteenja izazvana uticajima spoljasnje sredine i nutritivne bolesti; Bolesti kardiovaskularnog sistema; Arteroskleroza. Hipertenzija i hipertenzivna vaskularna bolest. Upalne bolesti krvnih sudova. Aneurizme. Bolesti vena. Bolesti limfnih sudova. Tumori limfnih i krvnih sudova. Poremeaji srcanog ritma. Srcana insuficijencija. Uroene srcane mane. Ishemijska Bolest srca. Hipertenzivna bolest srca. Pluna bolest srca. Bolesti endokarda i zalistaka. Bolesti miokarda. Bolesti perikarda. Tumori srca. Bolesti respiratornog sistema; Bolesti nosa i paranazalnih sinusa. Bolesti zdrijela. Bolesti grkljana. Uroene anomalije plua. Pluna atelektaza. Vaskularne i cirkulatorne plune bolesti. Upale plua (pneumonije). Respiratorna insuficijencija. Opstrukcijske i restrikcijske plune bolesti. Tumori plua. Bolesti pleure. Bolesti gastrointestinalnog sistema; Usta i zdrijelo. Zlijezde slinovnice. Jednjak. Zeludac. Tanko i debelo crijevo. Crvuljak. Potrbusnica. Egzokrini pankreas: akutni pankreatitis, kronicni pankreatitis, karcinom gusterace Bolesti jetre i bilijarnog trakta; Klinicki znakovi morfologija i patogenezajetrenih bolesti. Vaskularne bolesti jetre. Upalne bolesti jetre. Hronicni hepatitis. Toksicna osteenja jetre. Ciroza jetre. Portalna hipertenzija. Tumori jetre i srodne lezije. Bolesti zucne kese i zucnih puteva. Bolesti endokrinog sistema; Bolesti hipofize, kore i srzi nadbubrezne zlijezde. Multipla endokrina neoplazija Bolesti stitnjace i paratiroidne zliezde Endokrini pankreas: seerna bolest, tumori elija ostrvaca. Bolesti dojke i zenskog genitalnog sistema; Dojka: razvojni poremeaji, upala, fibrocisticne promjene i epitelna proliferacija, dobroudni tumori dojke, maligni tumori dojke, patologija muske dojke Bolesti stidnice, rodnice i vrata maternice. Bolesti tijela maternice. Bolesti jajnika i jajovoda. Endometrioza. Gestacijska trofoblasticna bolest Bolesti bubrega i mokranih puteva i muskog genitalnog sistema; Klinicka obiljezja bubreznih bolesti. Razvojni poremeaji bubrega. Cisticne boJesti bubrega. Bolesti glomerula Tubulointersticijske bolesti bubrega. Bolesti krvnih sudova bubrega. Smetnje u otjecanju mokrae. Tumori bubrega. Bubrezna insuficijencija. Bolesti mokraovoda. Bolesti mokranog mjehura. Bolesti mokrane cijevi. Razvojni poremeaji muskog genitalnog sistema. Upalne bolesti muskog genitalnog sistema. Cirkulatorni poremeaji muskog genitalnog sistema. Neplodnost. Tumori. Bolesti limfnog i hematopoeznog sistema; Poremeaji broja elija bijele krvne loze. Maligne bolesti bijelih krvnih elija. Limfadenitisi. Limfadenopatije. Nehodgkinski limfomi. Hodgkinova bolest. Langerhansova histiocitoza. Slezena. Anemije. Policitemije. Bolesti krvarenja. Bolesti koze, kosti i mekih tkiva; Koza i meka tkiva: Osnovne patoloske promjene koze, Tumori koze. Patologija mekih tkiva. Poremeaji razvoja kostiju. Cirkulatorni poremeaji. Osteomijelitis. Metabolicke bolesti. Lomovi kostiju. Tumori. Bolesti zglobova. Bolesti centralnog nervnog sistema; Poveani intrakranijalni tlak. Trauma mozga. Cerebrovaskularne bolesti. Infektivne bolesti. Tumori centralnog nervnog sistema.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

91

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Ocijena studenta na obdukcijskim vjezbama Pisani ispit sa pitanjima

Parcijalna/ konacna Predispitna obaveza Predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezan obavezan obavezan

Procenat ucesa 10 % 40 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Tati Vujadin Osnovi patologije Banja Luka Apeiron 2008 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura Juki S, Damjanov I Budakov P Juki S, Darajanov I Gamulin S, Marusi M, Kovac Z, i saradnici c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Tati Vujadin GajaninR, Klem I Naziv casopisa Osnovi patologije Praktikum iz Patologije Sjediste izdavaca Beograd Izdavac Med, Fakultet God. Vrsta izdanja casopisa 2007 2001 Opa patologija Patologija za studente stomatologije Specijalna patologija Patofiziologija, V izdanje Zagreb Novi Sad Zagreb Zagreb Medicinska naklada 2002 Medicinski fakultet 2006

Medicinska naklada 2004 Medicinska naklada 2006

Banja Luka Medicinski fakultet

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

92

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.170. 3.02.38.003. Katedra za hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna zdravstvena njega

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Pruzanje hitne medicinske pomoi sastavni je dio cjelokupne zdravstvene zastite. Hitnu pomo moraju pruziti svi zdravstveni radnici, bez obzira u kojem dijelu sistema zdravstva djeluju, razumljivo, svaki na nivou strucne Obrazovni i profesionalni osposobljenosti i opremljenosti. S obzirom na veliku vaznost urgentnih stanja za ishod lijecenja bolesnika studente valja upoznati i izvjezbati u osnovnim ciljevi: vjestinama koje se primjenjuju u hitnoj medicini, a koje su "conditio sine qua non" osmisljenog i uspjesnog cuvanja zivota koji je ugrozen akcidentom ili naglom bolesu. Studenti e biti osposobljeni za: Kardiopulmonalna reanimaciju-CPR odrzavanje prohodnosti disajnih puteva i umjetno odrzavanje respiracije, umjetno odrzavanje krvotoka, elektricna defibrilacija srca, tretman kardiopulmonalni arest, specificnosti reanimacijskih postupaka u djece.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Tehnike i metode kardiopulmonalne reanimacije-CPR Bolesti uzrokovane fizickim faktorima - radijacija, elektricni udar (udar groma), hipertermija, hipotermija, utapljanje (opasnosti ronjenja), visinska bolest;

Sadrzaj predmeta:

Akutna otrovanja - identifikacija i eliminacija otrova, najcesa otrovanja (antidotska i simptomatska terapija), ugriz zmije, ujedi insekta; Urgentna stanja u internoj medicini - kardiologija, pulmologija, gastrointestinalni , nefrologija, endokrinologija; Alergijske reakcije - alergija na hranu, lijekove, transfuzija krvi, posttransfuzijska reakcija; Sok - kardiogeni, opstruktivni, hipovolemicki, distributivni;

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

93

Poremeaji svijesti - sinkopa, konfuzija, delirij, amnezija, koma, status epilepticus; Povrede - kraniocerebralne povrede, povrede kraljeznice, "Crush" povrede, "Blast" povrede, opekline; Kardiopulmonalna reanimacija - odrzavanje prohodnosti disajnih puteva, umjetno odrzavanje respiracije, umjetno odrzavanje krvotoka, elektricna defibrilacija srca, uspostava intravenskog puta i primjena lijekova, kardiopulmonalni arest, specificnosti reanimacijskih postupaka u djece. Pojam intenzivnog lijecenja, nadgledanja i njege, multidisciplinarnost intenzivne njege. Patoloska stanja koja neposredno ugrozavaju zivot bolesnika. Mjerenje, praenje i registrovanje vitalnih funkcija, centralni i individualni monitoring sistemi. Sestrinske dijagnoze u intenzivnoj nezi. Mere reanimacije. Uloga medicinske sestre u artificijelnom odrzavanju vitalnih funkcija.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

Jezici naroda BiH

42

84

6

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.38.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 42 sata za strucnu/klinicku praksu iz oblasti urgentne medicine, reanimatologije i intenzivne zdravstvene njege 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u odjelima i/ili klinikama urgentne medicine, reanimatologije i intenzivne zdravstvene njege odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama urgentne medicine, reanimatologije i intenzivne zdravstvene njege u trajanju od ukupno 42 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

94

primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na: kardiopulmonalna reanimaciju-CPR odrzavanje prohodnosti disajnih puteva i umjetno odrzavanje respiracije, umjetno odrzavanje krvotoka, elektricna defibrilacija srca, tretman kardiopulmonalni arest, specificnosti reanimacijskih postupaka u djece. postupke hitne medicinske pomoi urgentne i intenzivne njege za bolesti uzrokovane fizickim faktorima - radijacija, elektricni udar, hipertermija, hipotermija, utapljanje, akutna otrovanja, Urgentna stanja u internoj medicini, alergijske reakcije, sok stanja, poremeaji svijesti, kraniocerebralne povrede, povrede kicmenog stupa, "Crush" i "Blast" povrede, opekline.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Ocjena studenta pri izvoenju prakticne nastave Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna Predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezan obavezna obavezna

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Kalusevi i saradnici Urgentna medicina i reanimacija Banja Luka 2007. Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

95

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.140. 3.02.38.005. Katedra za medicinsku propedeutiku i etiku;

Fakultet zdravstvenih nauka

Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Proces sestrinske njege; Utvrivanje potreba za zdravstvenom njegom: procjena prema osnovnim ljudskim potrebama V. Henderson i obrascima zdravstvenog Obrazovni i profesionalni funkcioniranja M. Gordon; planiranje (definisanje ciljeva i intervencija); provoenje zdravstvene njege; trajno praenje; evaluacija; otpusno pismo ciljevi: zdravstvene njege. Sestrinska dokumentacija. Najcesi problemi koje rjesava medicinska sestra - dijagnoze u procesu zdravstvene njege ICNP. Znacaj sestrinstva se ogleda u sestrinjskoj njezi bolesnika, klinickom praenju, davanju terapije, previjanju ... Sestrinjska vjestina ogleda se u klinickom zapazanju i postavljanju pravovremeno sestrinjske dijagnoze I pruzanjem pravovremene pomoi.Svakodnevno organizuje sestrinjsku sluzbu, vodi medicinske dokumentaciju, kontrolise potrosnju medicinskog materijala, organuzuje strucno obrazovanje medicinskih sestara , kao I njihov rad. Proces sestrinske njege funkcionise prema zakonima zdravstvenog sistema. Vjestine sestrinske prakse. Simptomi i znaci bolesti. Inspekcija, palpacija, perkusija, auskultacija. Dopunske dijagnosticke metode. Sestrinska dijagnoza i timsko zbrinjavanje bolesnika. Uloga medicinske sestre u sprovodjenju dijagnostike i terapije. Prijem i smestaj bolesnika, praenje fizickog, psihickog i socijalnog stanja bolesnika i kvaliteta zivota. Edukacija bolesnika, clanova njegove porodice i socijalnog okruzenja bolesnika. Otpust bolesnika.iz bolnice i kontinuirana nega. Posete bolesnicima. Znaci smrti, nega umirueg bolesnika, odnos prema umrlom i postupak sa umrlim. Opsti postupci sprjecavanja infekcija, vitalni znakovi, tjelesne tecnosti, primjena lijekova, sestrinska njega za odrzanje integriteta koze, sestrinska skrb za bolesnika s kognitivno perceptivnim teskoama, sestrinska skrb za stare ljude, sestrinska skrb za umirueg bolesnika, sestrinska dokumentacija, pruzanje sestrinske zbrinjavanja za specificne skupine bolesnika. Modeli organizacije zdravstvene njege, timski rad.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

96

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

7

56

24

Jezici naroda BiH

42

80

8

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.01.09.005. 3.02.38.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Mikrobiologija sa parazitologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 56 kontakt-sati interaktivnih predavanja; Klnicke vjezbe iz oblasti zdravstvena njega u klinicko-bolnickoj praksi; 42 sata za strucnu/klinicku praksu iz oblasti propedevtika i zdravstvena njega u klinicko-bolnickoj praksi; 8 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u odjelima i/ili klinikama zdravstvene njege u klinickobolnickoj praksi odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavnonaucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama zdravstvene njege u klinicko-bolnickoj praksi u trajanju od ukupno 42 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za medicinsku propedeutiku i etiku. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na vjestine sestrinske prakse.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Ocjena studenta za izvoenje vjezbi Klinicke vjezbe Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna Predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezan obavezna obavezna obavezna

Procenat ucesa 10 % 20 % 30 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

97

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr oro Stojici

Naziv publikacije

Sjediste izdavaca

Izdavac

God. izdanja 1998

Vrsta publk.* knjiga

INTERNA PROPEDEVTIKA

Banja Luka Naucna knjiga

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

98

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.150. 3.03.02.001. Katedra za epidemiologiju i zarazne bolesti

Fakultet zdravstvenih nauka

Epidemiologija

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Omoguiti studentu stjecanje znanja potrebnih za procjenu zdravstvenog stanja zajednice i planiranje zdravstvene njege kao sastavnog dijela cjelokupne zdravstvene zastite. U dijelu opste epidemiologije naglasak je stavljen na epidemioloske pojmove i epidemioloska mjerenja za njihovo jasno razumijevanje i primjenu. Segment primarne i sekundarne prevencije zaraznih bolesti dok su kod nezaraznih bolesti mjere prevencije.

3 3.03. 3.03.02. Medicinska nauke Preventivne medicinske nauke Epidemiologija

Obrazovni i profesionalni ciljevi: Specijalna epidemiologija obuhvata najznacajnija podrucja zaraznih i

nezaraznih bolesti. Obraditi i objasniti ulogu i znacaj masovnih nezaraznih bolesti u svijetu i kod nas, s posebnim osvrtom na udio u ukupnom mortalitetu te mogue nacine propagiranja mjera za njihovo smanjivanje. Posebno naglasiti mjere podsticanja zdravog nacina zivota i akcije koje se provode s tim ciljem. Upoznati studente sa vaznosu odabira osoba (dijela populacije) pod rizikom i nacina propagande zdravog nacina zivota. Studenta treba obuciti da zna sta su epidemioloski uzroci bolesti i nacin sirenja zarazne bolesti, da bi se sprijecile epidemije odnosno pandemijske infekcije. Poseban osvrt treba dati na mjesto i uloga medicinske sestre u sprijecavanju i suzbijanju zaraznih i nezaraznih bolesti. Postupci u karantenskim zaraznim bolestima i drugim slicnim stanjima Epidemioloski pristup bolesti; uzroci bolesti; domain i uzrocnik; otpornost domaina; epidemioloski lanac; epidemioloska dijagnoza - mjere morbiditeta, i mortaliteta; osobine domaina; ope zakonitosti epidemiologije zaraznih bolesti - osobni i kolektivni imunitet, sirenje epidemije; vrijeme i mjesto; jatrogene bolesti; epidemioloska istrazivanja; naucni pristupi; primarna prevencija zaraznih bolesti; sekundarna prevencija zaraznih bolesti; primarna prevencija hronicnih nezaraznih bolesti; sekundarna prevencija hronicnih nezaraznih bolesti; tercijarna prevencija hronicnih nezaraznih bolesti. Sadrzaj i metode epidemiologije. Incidencija, prevalencija, morbidilet i mortalitet. Masovne zarazne i nezarazne bolesti, uzroci i faktori rizika, mere

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

99

za njihovo sprecavanje i suzbijanje. Uloga medicinske sestre u sprecavanju i suzbijanju masovnih zaraznih i nezaraznih bolesti.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

24

78

8

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.09.005. 3.01.07.001. 3.02.38.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Mikrobiologija sa parazitologijom Osnovi patologije Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata planirana za pedagosku radionicu iz epidemiologije; 8 sati za istrazivanje izvora.

Rad studenata u okviru pedagoske radionice se zasebno evaluira.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ocjena znanja studenta vrsi se u radu na predavanju, mentorskim vjezbama u zdravstvenim vjezbama gdje se provodi prakticna obuka Ocjena rezultata pedagoske radionice Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna predispitne obaveze predispitne obaveze konacni

Opciona / obavezna obavezan obavezan obavezan

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Puvaci Z i saradnici Opsta i specijalna epidemiologija Sarajevo 2000 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

100

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

101

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Opsti Srednji

01.07.400. FZN-HCN 01.06.090. 3.02.23.001. Katedra za farmakologiju i toksikologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Osnovi farmakologije sa toksikologijom

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Omoguiti studentu usvajanje opstih znanja o primjeni i djelovanju pojedinih skupina lijekova, njihovom pravilnom nacinu nabavljanja i pohranjivanja.

3 3.02. 3.02.23. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Klinicka farmakologija sa toksikologijom

Obrazovni i profesionalni Po zavrsetku kolegija student e znati osnove farmakologije, znacaj ciljevi:

prepoznavanja nezeljenih i stetnih djelovanja lijekova te brze i odgovarajue intervencije pri pojavi simptoma anafilaksije. Student e biti osposobljen da izvrsi: Ekstrakcija i izolacija otrova iz uzorka Hromatografske postupce (kromatografija u stupcu, tankoslojna kromatografija, plinska kromatografija), Spektralne analize (spektrografija, spektrofotometrija, atomska apsorpcijska spektrofotometrija, spektrometrija masa), Fluorimetrijske i spektrofluorimetrijske metode, Metode hemiluminescencije. Nacin apikacije lijeka, kao i odreivanje koncetracije lijeka, vremena i duzine aplikacije.

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Opsta farmakologija: uvod, sudbina lijeka u tijelu, djelovanje lijekova, faktori koji modificiraju djelovanje lijekova, nezeljena i stetna djelovanja lijekova, istrazivanje novih lijekova, kontrola lijekova. Farmakologija autonomnog i centralnog nervnog sistema, farmakologija kardiovaskularnog, urogenitalnog, respiratornog, probavnog, hematopoetskog i endokrinog sistema.

Sadrzaj predmeta:

Osnovne nastavne jedinice: Opsta farmakologija; Antimikrobni lijekovi; Istrazivanje i klinicko ispitivanje lijekova; Alergijske reakcije; Toksicnost lijekova; Analgetici i farmakologija boli; Primjena lijekova u pojedinim organskim poremeajima (kardiovaskularni, probavni, sredisnji i autonomni zivcani te bubreg); Racionalna farmakoterapija Hemijska antiinfektivna sredstva: pesticidi, dezinfekcijska sredstva i antiseptici, kemoterapijska sredstva.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

102

Vitamini, citostatici, ostalo (histamin, eikosonoidi, topici itd.) Nacela hemijske toksikoloske analize. Ekstrakcija i izolacija otrova iz uzorka, postupci dokazivanja. Glavni postupci kvantitativnog odreivanja, klasicne metode, kromatografski postupci, spektralne analize, fluorimetrijske i spektrofluorimetrijske metode, metode kemiluminescencije.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

24

Jezici naroda BiH

96

12

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.06.001. 3.01.05.003. 3.01.09.005. 3.01.07.001. 3.03.02.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Medicinska biohemija Fiziologija sa patofiziologijom Mikrobiologija sa parazitologijom Osnovi patologije Epidemiologija

Ocjena

-

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za izradu seminarskog rada sa temama iz zastite zivotne sredine; 12 sati za istrazivanje izvora. Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br.

Vrsta evaluacije

Parcijalna/ konacna

Opciona / obavezna

Procenat ucesa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

103

01 02 03 04 05

Ucese u radu na predavanjima Seminarski rad Pisani ispit sa pitanjima

predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

obavezna obavezna obavezna

20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Vladislav Varagi Milenko Milosevi b/ Dopunska literatura FARMAKOLOGIJA Beograd Medika elit 2007 knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

104

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Srednji

01.07.400. FZN-HCN 01.06.150. 3.02.38.009. Katedra za epidemiologiju i zarazne bolesti

Fakultet zdravstvenih nauka

Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Omoguiti studentu usvajanje znanja o najznacajnijim zaraznim bolestima koja Obrazovni i profesionalni su medicinskoj sestri potrebna pri procjeni zdravstvenog stanja bolesnika, utvrivanju potreba za zdravstvenom njegom i sudjelovanju u procesu ciljevi: dijagnosticiranja i lijecenja.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Sestrinske intervencije kod zaraznih bolesti (hiperpireksija, sprecavanje sirenja infekcije, sestrinski postupci kod najcesih zaraznih bolesti) Nauciti da uzima bris zdrijela, grla, nacin rukovanja sa zaraznim materijalom, osnovne elemente asepse, antisepse, karantina

Sadrzaj predmeta:

Pojam infektivnih bolesti. Putevi prenosenja zaraze. Intrahospitalne infekcije. Sestrinske dijagnoze u infektivnim bolestima. Izolacija bolesnika. Uloga medicinske sestre u otkrivanju i lecenju zaraznog bolesnika i sprecavanju sirenja zaraze u bolnickim i vanbolnickim ustanovama. Crijevne zarazne bolesti u odraslih; antropozoonoze i bolesti prirodnih zarista; bakterijske i nebakterijske infekcije disajnih puteva; virusni hepatitis, infekciozna mononukleoza i CMV infekcije; osipne zarazne bolesti; imunologija; nacela antimikrobne terapije i profilakse; vakcinacija.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

7

56

Jezici naroda BiH

48

94

12

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja Ocjena Opis uslova (dodatni) 105

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.09.005. 3.01.07.001. 3.03.02.001.

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Mikrobiologija sa parazitologijom Osnovi patologije Epidemiologija

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 56 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 48 sati klinicke prakse na internistickim odjelima; 12 sati za istrazivanje izvora. Strucna/klinicka praksa se obavlja u klinickim infektivnim odjelima klinika sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji i kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status nastavne baze odn. univerzitetskog klinickog centra u trajanju od ukupno 48 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima Katedre za internu medicinu i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 12 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih fizikalnih i hemijskih metoda i tehnika koje se odnose na:

Sestrinske intervencije kod zaraznih bolesti (hiperpireksija, sprecavanje sirenja infekcije, sestrinski postupci kod najcesih zaraznih bolesti) te uzimanje brisa zdrijela, grla, rukovanja sa zaraznim materijalom, osnovnih elemenata asepse, antisepse, karantina.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Ocjena rada na klinici Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezna obavezna obavezna

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Bozi M i saradnici Infektivne bolesti Beograd Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

106

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

107

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul

01.07.400. FZN-HCN 01.06.160. 3.02.38.007. Katedra za internu medicinu i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine

VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Napredni

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni organa, koja su medicinskoj sestri potrebna pri procjeni zdravstvenog stanja bolesnika, utvrivanju potreba za zdravstvenom njegom i sudjelovanju u ciljevi:

procesu dijagnosticiranja i lijecenja.

Studenti e biti osposobljeni za procjene stanja i sestrinske intervencije: 3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Omoguiti studentu usvajanje znanja o najznacajnijim bolestima unutarnjih

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Procjenu potreba za sestrinskom njegom, planiranje - sestrinske dijagnoze i ocekivani ciljevi, sestrinske intervencije narocito kod: o poremeaja oksigenacije i ventilacije - disanje (disnea, ortopnea, respiratorna insuficijencija, hemoptoa, tuberkuloza plua, KOPD) o poremeaja oksigenacije - cirkulacija (poremeaji oksigencije miokarda, kompenzacija srca, hitna stanja, poremeaji funkcije hematopoetskog i limfatickog a, primjena citostatske terapije, postupci u sprecavanju infekcija kod imunokompromitiranih pacijenata) o poremeaja prehrane, metabolizma, tekuine i elektrolita (poremeaji koji su uzrokovani bolestima koje onemoguavaju unos, probavu i apsorpciju hranjivih supstanci; seerna bolest, bolesti stitne zlijezde, dijetoterapija, dehidracija i hipovolemija, poremeaji acidobaznog statusa, hitna stanja) o poremeaja eliminacije urina i fecesa (akutna i kronicna bubrezna insuficijencija, inkontinencija urina i fecesa, opstipacija, dijarea) o poremeaja kretanja i samozbrinjavanja uzrokovanih bolestima lokomotornog, cirkulacijskog, nervnog i imunoloskog a.

Uraditi EKG, primjena IV terapije, koristenje aspiratora, rukovanje sa defibliratorom, ultrazvucnim aparatom, odreivanje BMI, primjena inzulina

Savladane vjestine: Sadrzaj predmeta:

Najcese i najznacajnije internisticke bolesti njihova dijagnostika, prevencija i lecenje. Sestrinska dijagnoza internistickih bolesti i edukacija internistickih bolesnika. Uloga medicinske sestre u zdravstvenoj nezi

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

108

internistickog bolesnika. Specificnosti zdravstvene nege u kardioloskim, pulmoloskim, gastroenteroloskim, endokrinoloskim, hematoloskim, nefroloskim i imunoloskim odeljenjima, odeljenjima za dijalizu i opstirn internistickim bolnicama i ambulantama. Obrauju se najznacajnije bolesti cirkulacijskog, respiracijskog, digestivnog, urogenitalnog, endokrinog, hematopoetskog i lokomotornog sistema s aspekta: etiologije, klinicke slike i toka bolesti, dijagnostickih pretraga, lijecenja, prognoze i komplikacija.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

7

56

Jezici naroda BiH

56

86

12

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.38.003. 3.02.38.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna zdravstvena njega Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 56 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 56 sati klnicke prakse na internistickim odjelima; 12 sati za istrazivanje izvora. Strucna/klinicka praksa se obavlja u klinickim internistickim odjelima klinika sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji i kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status nastavne baze odn. univerzitetskog klinickog centrau u trajanju od ukupno 56 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima Katedre za internu medicinu i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 12 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih fizikalnih i hemijskih metoda i tehnika koje se odnose na: sestrinske intervencije narocito kod: o poremeaja oksigenacije i ventilacije - disanje (disnea, ortopnea, respiratorna insuficijencija, hemoptoa, tuberkuloza plua, KOPD) o poremeaja oksigenacije - cirkulacija (poremeaji oksigencije miokarda, kompenzacija srca, hitna stanja, poremeaji funkcije hematopoetskog i limfatickog a, primjena citostatske terapije, postupci u sprecavanju infekcija kod imunokompromitiranih pacijenata) o poremeaja prehrane, metabolizma, tekuine i elektrolita (poremeaji koji su uzrokovani bolestima koje onemoguavaju unos, probavu i apsorpciju hranjivih supstanci; seerna bolest, bolesti stitne

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

109

o o

zlijezde, dijetoterapija, dehidracija i hipovolemija, poremeaji acidobaznog statusa, hitna stanja) poremeaja eliminacije urina i fecesa (akutna i kronicna bubrezna insuficijencija, inkontinencija urina i fecesa, opstipacija, dijarea) poremeaja kretanja i samozbrinjavanja uzrokovanih bolestima lokomotornog, cirkulacijskog, nervnog i imunoloskog sistema.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Ocjena rada na klinici Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezna obavezna obavezna

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Harison Osnovi interne medicine, odabrana poglavlja Beograd 2000 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

110

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skracenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Vjestine Napredni

01.07.100. FPE-CMM 01.06.490. 5.09.01.001. Katedra za komunikoloske nauke

Fakultet poslovne ekonomije

Komunikologija (sa teorijom informacija)

Tip predmeta-obaveznost Obavezni MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Sticanje elementarnih znanja o osnovnim pojmovima komunikologije kao samostalnog, multidisciplinarnog predmeta (prakticnog i teorijskog usmerenja), cilj je da studenti razumiju principe komunikacije te da steknu vjestinu komuniciranja koja omoguava i podrzava poslovne odnose i predstavlja sustinski preduslov za rukovoenje ljudima i poslovno pregovaranje. Studenti treba da se upoznaju sa svim aspektima verbalne i neverbalne komunikacije, sa metodama, kao i principima i postupcima procesa komunikacije. Uspjesnim zavrsetkom odnosnog predmeta i savladavanjem gradiva, odnosno, usvajanjem modula znanja i vjestina planiranih nastavnim programom za ovaj predmet student e biti u stanju da prepozna neverbalne oblike komunikacije, da ovlada elementima efikasne i efektivne komunikacije, te da spozna nivoe komunikacije (o odnosu menadzmenta i timskog rada, o tipovima vrsta voa, clanova tima itd.). Prepoznavanje neverbalnih oblika komunikacije UVOD U KOMUNIKOLOGIJU STA JE KOMUNIKACIJA? PROCES KOMUNIKACIJE, KARAKTERISTIKE KOMUNIKACIJE, FUNKCIJE KOMUNIKACIJE, KOMUNIKOLOSKI POJMOVI, SREDSTVA I KANALI KOMUNIKACIJE, KOMUNIKACIJSKI KODOVI, IZ ISTORIJE PROUCAVANJA KOMUNIKACIJE VRSTE KOMUNIKACIJE, VERBALNA KOMUNIKACIJA, NEVERBALNA KOMUNIKACIJA, PERFORMANSNA KOMUNIKACIJA MODELI KOMUNIKACIJE, SEMIOTICKI MODEL KOMUNIKACIJE, SOCIOLOSKI MODEL KOMUNIKACIJE, PSIHOLOSKI MODEL KOMUNIKACIJE, KULTUROLOSKI MODEL KOMUNIKACIJE, KONFESIONALNI MODEL KOMUNIKACIJE, MITOLOSKI MODEL KOMUNIKACIJE POSLOVNA KOMUNIKACIJA, TIPOLOGIJA POSLOVNE KOMUNIKACIJE, OBLICI POSLOVNE KOMUNIKACIJE, VRSTE POSLOVNE KOMUNIKACIJE, KOMUNIKACIJA U ORGANIZACIJI Poslovna prepiska i pisma, Pisanje poslovnih pisama 5 5.09. 5.09.01. Drustvene nauke Komunikoloske nauke Komunikologija

Obrazovni i profesionalni ciljevi:

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

18

12

72

8

150 111

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

Jezici izvoenja nastave Jezici naroda BiH PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja Ocjena Opis uslova (dodatni)

Zavrseno puno cetverogodisnje srednjoskolsko obrazovanje

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 8 sata za istrazivanje izvora; 18 sati za izradu seminarskog rada; 12 sati za pedagoske radionice Predavanja prema utvrenom rasporedu uz koristenje savremenih prezentacionih i demonstracionih sredstava i tehnika sa primjenom interaktivne metode rada sa studentima cime se stice uvid u njihova predznanja i specificna iskustva zasnovana na obraivanoj problematici, ali i uvid u kontiuitet savladavanja gradiva. Koristenje didaktickih i edukativnih sadrzaja u elektronskoj i digitalnoj formi (koji ukljucuju i snimljena predavanja i mentorske vjezbe) na razlicitim video-prezentacionim medijima (video-kasete, interaktivni multimedijalni opticki mediji). Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran. Problemske radionice (workshops) u kojima se sadrzaji vezani za odreene teme predstavljaju u vidu konkretnog problema cije se rjesenje treba ponuditi kroz individualnu i grupnu interakciju. Primjenjuju se specificne radionice obrade "studija slucaja" (case-study analysis), kao i "psiholoske radionice" namjenjene za produbljivanje i razvoj interpersonalnih i intrapersonalnih sposobnosti i vjestina studenata.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ucese u pedagoskim radionicama Seminarski/strucni radovi studenta Ispitne aktivnosti ­ parcijalni test (problemski test) Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni opcioni obavezni

Procenat ucesa 15 % 20 % 15 % 15 % 35 %

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

112

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Branimir Covi Prof dr larisa Covi Komunikologija Banja Luka APEIRON 2007 Knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

113

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.190. 3.02.38.011. Katedra za pedijatriju i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Zdravstvena njega u pedijatriji

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Osnovni cilj je osposobiti studente za samostalno obavljanje zdravstvene njege zdravog i bolesnog djeteta, te sudjelovanje u procesu dijagnosticiranja i lijecenja. Usvajanje znanja i vjestina za: poticaj optimalnog somatskog, psihickog i socijalnog razvoja zdravog djeteta, prepoznavanje odstupanja u razvoju, pomo djetetu kod najucestalijih zdravstvenih problema u djece pruzanje hitne pomoi kod urgentnih stanja u pedijatriji (sok, trovanje, konvulzije, dehidracija, gusenje ...). Usvajanje stava o djeci kao prioritetnoj populaciji, te o pravima djece za osiguravanje optimalnog rasta i razvoja. Student e biti osposobljen za pruzanje: Sestrinske njege u pedijatriji. Sestrinske njege u vezi s osnovnim potrebama djeteta: disanje oksigenacija, tjelesna temperatura - hiper- i hipotermija, prehrana i metabolicke funkcije, spavanje i san, tjelesna aktivnost i igra, eliminacija, osobna higijena, sigurnost i zastita. Prijem djeteta u bolnicu. Sestrinska njega za vitalno ugrozeno dijete razlicite hronoloske dobi. Sestrinska njega za umirue dijete. Sudjelovanje u primjeni dijagnostickih i terapijskih postupaka.

Nacin uzimanja labarotorijski pretraga kod djece, upustva kod dojenja, njega djeteta, rad aspiratorom, nacinprimjene infuzije, EKG, odrediti fizioloske tezine visine za odreen dob, dati inzulinsku terapiju. 3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Obrazovni i profesionalni ciljevi:

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

Konvencija o pravima djeteta, rast i razvoj djeteta, nedonosce, neuromotorni razvoj i odstupanja, genetske bolesti i genetsko savjetovaliste, priro DNK prehrana djeteta, nadohrana i umjetna prehrana djeteta, cijepljenje i kontraindikacije, poremeaji psihosocijalnog razvoja, bolesti bubrega i mokranih puteva, akutne respiracijske bolesti, konvulzivna stanja u djece, akutne i hronicne dijarealne bolesti u djece, tuberkuloza, cisticna fibroza i astma

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

114

u djece, endokrine i metabolicke bolesti, najcese ortopedske anomalije u djece, anomalije vida i sluha, otrovanja i druga hitna stanja u djece. Najcese i najznacajnije bolesti novoroencadi, djece i omladine, njihova dijagnostika, prevencija i lijecenje. Fizicki, psihicki i socijalni aspekti odrastanja. Uloga medicinske sestre u zdravstvenoj zastiti novoroencadi, djece i omladine i zdravstvenoj njezi pedijatrijskog bolesnika. Specificnosti zdravstvene njege u djecijim ustanovama, genetskim savjetovalistima, djecijim ambulantama (dispanzerima) i bolnicama. U kolegiju su posebno istaknuta razvojna doba djeteta od zacea, antenatalnog i postnatalnog perioda do adolescencije u skladu sa tezom da je prema Konvenciji o pravima djeteta definsana dob djeteta do 18 godina. Pored normalnog razvoja i odstupanja, posebno se razmatra pristup i pomo bolesnom djetetu u smislu kako rano prepoznati bolest, odnosno sprijeciti daljnji nastavak komplikacija i posljedica. Naglasava se vaznost komunikacije i uvazavanja djeteta i njegovih roditelja u prevenciji i lijecenju djece te stvaranju pozitivne atmosfere u institucijama koje pruzaju zdravstvenu njegu djeci (ambulante i bolnice).

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

Jezici naroda BiH

48

78

6

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.38.009. 3.02.38.007.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 48 sati klinicke prakse na internistickim odjelima; 6 sati za istrazivanje izvora. Strucna/klinicka praksa se obavlja u klinickim pedijatrijskim odjelima klinika sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji i kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status nastavne baze odn. univerzitetskog klinickog centra u trajanju od ukupno 48 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima Katedre za pedijatriju i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

115

prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih fizikalnih i hemijskih metoda i tehnika koje se odnose na: pruzanje sestrinske njege u pedijatriji. Sestrinske njege u vezi s osnovnim potrebama djeteta: disanje - oksigenacija, tjelesna temperatura hiper- i hipotermija, prehrana i metabolicke funkcije, spavanje i san, tjelesna aktivnost i igra, eliminacija, osobna higijena, sigurnost i zastita. Prijem djeteta u bolnicu. Sestrinska njega za vitalno ugrozeno dijete razlicite hronoloske dobi. Sestrinska njega za umirue dijete. Sudjelovanje u primjeni dijagnostickih i terapijskih postupaka.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u radu na predavanjima Ocjena rada na klinici Usmeni ispit

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezna obavezna obavezna

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Esma Cemerli-Zecevi Smail Zupcevi b/ Dopunska literatura Pedijatrija Sarajevo D.o.o Fojnica 2006 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

116

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.170. 3.02.38.013. Katedra za hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni ortopedije koja su medicinskoj sestri potrebna pri procjeni zdravstvenog stanja bolesnika, utvrivanju potreba za zdravstvenom njegom i sudjelovanju u ciljevi:

procesu dijagnosticiranja i lijecenja. Studenti e biti osposobljeni za pruzanje: Zdravstvene njege hirurskih bolesnika: Psihicku i fizicku pripremu bolesnika za operativni zahvat, posebnosti pripreme za pojedine zahvate, sestrinska procjena statusa i potreba bolesnika prije i poslije operativnog zahvata, Procjena i planiranje zdravstvene njege te sestrinske intervencije i evaluacija njege kod bolesnika kojima je potreban i/ili je izvrsen hirurski zahvat s naglaskom na posebnosti u odnosu na vrstu zahvata. Procjena i planiranje zdravstvene njege za vrijeme rehabilitacije s posebnim osvrtom na poveane potrebe zbog tjelesnog invaliditeta. opsti i specijalni monitoring, Omoguiti studentu usvajanje osnovnih znanja iz opste i specijalne hirurgije, te

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

otkrivanje i sprecavanje komplikacija u poslijeanestezijskom i poslijeoperacijskom periodu.

Principi klinickog pregleda i rada u hirurgiji, podjela operacija prema regijama i vrstama, vrste ozljeda, odgovor organizma na ozljedu; krvarenja, sindrom soka, vrste rana i cijeljenje, opekline, politrauma, infekcije, anestezija i reanimatologija. Komplikacije; plune, postoperacijske infekcije.

Sadrzaj predmeta:

Najcese operacije: u neurokiururgiji, u kardiohirurgiji, izvantjelesni krvotok, u abdominalnoj hirurgiji, u plasticnoj i rekonstruktivnoj hirurgiji, u kostanozglobnoj hirurgiji: vrste imobilizacija i njihovo postavljanje, konzervativno i kirursko lijecenje prijeloma, specificnosti pojedinih vrsta prijeloma prema regijama: prijelomi ramenog obruca i nadlaktice, prijelomi podlaktice i saka, prijelomi zdjelice, prijelomi kuka i natkoljenice, prijelomi potkoljenice i

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

117

stopala, prijelomi kraljeznice, komplikacije, uzroci i oblici poremeaja kostanog cijeljenja. Amputacije udova: indikacije, vrste amputacija, postupak s bataljkom u neposrednom postoperacijskom toku. Opsta hirurgija, abdominalna hirurgija, traumatologija, torakalna hirurgija, vaskularna hirurgija, kardijalna hirurgija, neurohirurgija, plasticna hirurgija, urologija, ortopedija, anestezija, reanimacija i intenzivno lijecenje, djecja hirurgija, transfuziologija. Najcese i najznacajnije hirurske bolesti, njihova dijagnostika, prevencija i lecenje. Sestrinska dijagnoza hirurskih bolesti i edukacija hirurskog bolesnika. Preoperativna priprema i postoperativna nega bolesnika. Uloga i zadaci sestre instrumentarke. Specificnosti zdravstvene nege u supspecijalistickim hirurskim granama.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

Jezici naroda BiH

42

84

6

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.38.007. 3.02.38.003.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna zdravstvena njega

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

UKUPNO 48 CASOVA TEORIJSKE NASTAVE METODSKE JEDINICE: 2 CASA I. NAJCESE I NAJZNACAJNIJE HIRURSKE BOLESTI, NJlHOVA DIJAGNOSTIKA, PREVENCIJA I LIJECENJE 1. ULKUSNA BOLEST - ULKUS ZELUCA I DUODENUMA - simptomaptologija - komplikacije - dijagnostika - lijecenje 2. TUMORI ZELUCA - podjela (benigni i maligni) - simptomaptologija - komplikacije - dijagnostika - lijecenje 3. OBELJENJE CRVULJKA (APPENDICITIS) - simptomaptologija - komplikacije

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

118

- dijagnostika - iijecenje 4. OBOLJENJA KOLONA, RECTUMAIANUSA A. obolonja kolona 1. polipoza kolona 2. divertikuloza kolona 3. mezokolon congenitum (Hirsprungova bolest) 4. colitis ulceroza 5. TUMORIKOLONA i. simptomaptologija ii. komplikacije iii. dijagnostika iv. lijecenje 6. OBOLJENJA RECTUMA I ANUSA a. HEMOROIDI b. FISSURA ANI c. PELONIDALNI SINUS d. ANALNI TUMORl e. simptomaptologija f. komplikacije g. dijagnostika h. h. lijecenje 7. OBOLJENJA PANKREASA A. akutni pankreatitis a. simptomaptologija b. komplikacije (akutni abdomen - sindrom) c. dijagnostika d. lijecenje B. hronicni pankreatitis a. simptomaptologija b. komplikacije c. dijagnostika d. lijecenje 8. TUMORI PANKREASA a. podjela b. simptomaptologija c. komplikacije d. dijagnostika e. lijecenje 9. OBOLJENJA STITNE ZLIJEZDE a. strume b. tireoiditisi c. tumori (benigni i maligni) 1. simptomaptologija 2. komplikacije 3. dijagnostika 4. lijecenje 10. KILE a. predilekciona mjesta za nastanak kila b. vrste kila simptomaptologija komplikacije dijagnostika lijecenje 11. OBOLENJA DOJKE tumori (benigni maligni)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

119

12.

13.

14.

15.

simptomaptologija komplikacije dijagnostika lijecenje OBOLJENJA JEDNJAKA a. korozije jednjaka b. divertikuli c. gastroezofagijalni refluks d. achalasia simptomaptologija komplikacije dijagnostika lijecenje OBOLJENJA PERIFERNIH ARTERIJA simptomaptologija komplikacije dijagnostika lijecenje OBOLJENJA PERIFIERNIH VENA simptomaptologija komplikacije dijagnostika lijecenje SESTRINSKA DIJAGNOZA HIRURSKUH BOLESTI licni podaci glavne tegobe sadasnja bolest bol -karakteristike licna anamneza porodicna anamneza fizikalni pregled (inspekcija, palpacija, perkusija i auskultacija) laboratorijske analize RTG dijagnostika

16. PREVENCIJA HIRURSKIH BOLESTI - edukacija hirurskog bolesnika - higijenske navike - polozaj u postelji - vjezbe disanja - polozaj u postelji II PREOPERATIVNA PRIPREMA HIRURSKIH BOLESNIKA 17. PREOPERATIVNA PRIPREMA HIRURSKIH BOLESNIKA - obavjestenje i objasnjenje o hirurskom zahvatu - preoperativni nalazi a. priprema koze b. peroralni unos c. klizma d. premedikacija e. specijalni nalozi el. transfiizija krvi e2 nazogasticna sonda e3 kateterizacija mokrane besike e4 kanilacija vene i hemodinamski monitoring

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

120

e5 preoperativna hidracija e6 kontinuitet medikamentozne terapije e7 antibiotska profilaksa III POSTOPERATIVNA NJEGA HIRURSKIH BOLESNIKA 18. POSTOPERATIVNA NJEGA HIRURSKIH BOLESNIKA NEPOSREDNIPOSTOPERATIVNIPERIOD a. postoperativni nalaz 1. monitoring i. vitalni znaci ii. centralni venski pritisak iii. druga vrsta monitoringa b. respiratorna njega c. polozaj u krevetu i imobilizacija d. funkcija bubrega i besike e. davanje tecnosti i elektrolita f drenaze g. medikamenti h. specijalna laboratorijska ispitivanja 19 POSTOPERATIVNA NJEGA HIRURSKIH BOLESNIKA-INTERMEDIJALNI POSTOPERATIVNI PERIOD 1. njega rane 2. njega drenova 3. postoperativna respiratorna njega 3a. respiratoraa insuficijencija 4. postoprativni tretman tecnostima i elektrolitima 5. posoperativna njega gastrointestinalnog trakta 6. bol u postoperativnom periodu IV. ULOGA I ZADACISESTRE - INSTRUMENTARKE 20 ULOGA I ZADACI SESTRE - INSTRUMENTARKE - briga o rezimu pristupa operacionoj sali - briga o ispravnosti i sterilizaciji instrumenata i opeartivnog vesa - praenje toka operacije - misli ,,ispred operatera" - briga o drenovima neposredno poslije operacije (buenje) - briga o zavojima - pazljivo prenosenje pacijenata (sa stola na kolica) V. SPECIFICNOSTI ZDRAVSTVENE NJEGE U SUBSPECIJAUSTICKIM HIRURSKIM GRANAMA 21 SPECIFICNOSTIZDRAVSTVENE NJEGE U SUBSPECIJALISTICKIM HIRURSKIM GRANAMA V - la SPECEFICNOSTI ZDRAVSTVENE NJEGE U NEUROHIRURGUI INTENZIVNA NJEGA al. toaleta intubiranih a2. rano otkrivanje respiratornih komplikacija a3. prevencija dekubitusa a4. praenje vrtalnih zankova (disanje, puls, pritisak) a5. nadziranje drenova V - lb SPECIFICNOSTI ZDRAVSTVENE NJEGE U TORAKALNOJ I KARDIJALNOJ HIRURGIJI Bl. nadziranje specificnih polozaja B2. monitoring (rad srca, disanje) B3. nadziranje drenaze (pumpa za negativni pritisak) B4. praenje vitalnih zankova (disanje, puls, pritisak) 22 SPECIFICNOSTIZDRAVSTVENE NJEGE U ABDOMINALNOJ HIRURGIJI V - 2a SPECEFICNOSTI ZDR.NJEGE U ABDOMNALNOJ HIRURGUI

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

121

a. polozaj bolesnika u postelji b. nazogasticna sonda (sukcija) c. nadziranje drenova d. priprema bolesnika za operacije na kolonu 23. SPECIFICNOSTIZDRAVSTVENE NJEGE U UROLOGIJII PLASTICNO REKONSTRUKTIVNOJ HIRURGIJI V - 3a SPECIFICNOSTI ZDR.NJEGE U UROLOGIJI a. polozaj bolesnika u postelji b. njega bolesnika sa kateterom c. prevencija dekubitusa d. tehnika kateterizacije V - 3b SPECIFICNOSTI ZDR.NJEGE U PLASTICNO-REKONSTRUKTIVNOJ HIRURGIJI a. polozaj bolesnika u postelji-utopljavanje b. njega transplatata (otkoloniti tijesne zavoje, prate se boja transplatata, toplota, krvarenje, hematomi) c. tehnika previjanja - repozicija reznja d. specificnosti njege kod opecenih 24. SPECDFICNOSTIZDRAVSTVENE NJEGE U VASKULARNOJ HIRURGIJI, ORTOPEDSKOJ HIRURGin ITRAUMATOLOGUI V - 4a SPECIFICNOSTI ZDR.NJEGE U VASKULARNOJ HIRURGIJI a. polozaj bolesnika u postelji b. praenje kapilarae cirkulacije c. prevencija dekubitusa d. prevencija respiratornih i kardijalnih komplikacija V - 4b SPECDFICNOSTI ZDR.NJEGE U ORTOPEDSKOJ HIRUB.GIJI I TRAUMATOLOGIJI a. polozaj bolesnika u postelji b. briga o drenovima c. prevencija dekubitusa d. prevencija dubokih venskih tromboza (masaza) e. prevencija disajnih komplikacija (vjezbe disanja) PLAN PRAKTICNE NASTAVE (VJEZBE) IZ PREDMETA ,,NJEGA HIRURSKIH BOLESNIKA SA OSNOVAMA HIRURGIJE" UKUPNO 42 CAS A PRAKTICNE NASTAVE (VJEZBE) METODSKE JEDINICE: 4 CASA SPECIFICNOSTIZDRAVSTVENE NJEGE U SUBSPECIJALISTICKIM HIRURSKIM GRANAMA VJEZBA NA NEUROHIRURSKOM ODJELJENJU a. njega bolesnika u komi sa tubusom b. njega bolesnika sa traheostomom c. prevencija dekubitusa d. prevencija respiratornih komplikacija e. ishrana bolesnika u komi 2. VJEZBA NA ODJELJENJU TORAKALNE HIRURGIJE a. njega bolesiiika sa torakalnom drenazom (pumpa, Biillau drenazom) b. nadziranje polozaja bolesnika c. prevencija dekubitusa d. prevencija respiratornih kompUkacija 3. VJEZBA NA ODJELJENJU ABDOMINALNE HIRURGIJE a. nadziranje gastrointestinalne sukcije b. nadziranje Sandstacke-Balckmoor-ovt sonde c. polozaja bolesnika u krevetu d. prevencija dehiscencije rane (kasalj, napinjanje ..) e. prevencija dekubitusa f. prevencija respiratornih komplikacija

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

122

g. priprema bolesnika za operaciju na kolonu 4. VJEZBA NA ODJELJENJU VASKULARNE HIRURGIJE polozaja bolesnika u krevetu b. praenje kapilarne cirkulacije c. naziranje drenova d. prevencija dekubitusa e. prevencija respiratornih komplikacija 5. VJEZBA NA ODJELJENJU PLASTICNO REKONSTRUKTIVNE HIRURGIJE a. polozaja bolesnika u krevetu*utopljavanje b. njega transplatata (otkoloniti tijesne zavoje, prate se boja transplatata, toplota, krvarenje, hematomi) c. tehnika previjanja - repozicija reznja d. specificnosti njege kod opecenih 6. VJEZBA NA UROLOSKOJ KLINICI a. polozaj bolesnika u postelji b. njega bolesnika sa kateterom c. prevencija dekubitusa d. tehnika kateterizacije 7. VJEZBA NA ORTOPEDSKO-TRAUMATOLOSKOJ KLINICI a. polozaj bolesnika u postelji b. briga o drenovima c. prevencija dekubitusa d. prevencija dubokih venskih tromboza (masaza) e. prevencija disajnih komplikacija (vjezbe disanja) 8. VJEZBA NA ODJELJENJU DJECIJE HIRURGIJE a. polozaj bolesnika u postelji b. nadziranje drenova c. prevencija respratornih komplikacija d. uspostavljanje dobre komunikacije s malim pacijentom 9. V3EZBA NA ODJELJENJU INTENZIVNE NJEGE I REANIMACIJE a. specificnosti njege u jedinici intenzivne njege b. njega bolesnika na respratoru c. monitoring - praenje vitalnih funkcija (puls, disanje, pritisak) d. prevencija dekubitusa e. prevencija respiratornih komplikacija 10. VJEZBA U OPERACIONOJ SALI Rezim rada u operacionoj sali a. presvlacenje b. pranje ruku c. briga o sterilnosti instrumenata i opeartivnog vesa d. priprema instrumenata za operaciju e. prekrivanje operativnog polja f. oblacenje sterilnog operativnog vesa i rukavica g. instramentiranje h. praenje toka operacije i. briga o sterilnosti u toku operacije j. briga o neposrednom fiinkcionisanju drenova k. briga o zavojima 1. briga o pazljivom prenosenju pacijenta 11. MJERE FIZIKALNE TERAPIJE KOJE MOZE DA PROVODI MEDICINSKA SESTRA (2casa) a. vjezbe disanja b. masaza donjih ekstremiteta c. drenazni polozaj za iskasljvanje

EVALUACIJA RADA STUDENTA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

123

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Zdravko M. Vlajni Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije Banja Luka Panevropski univerzitet "APEIRON" 2006 knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura Baljozovi A. / N Metchild Seel Hirurgija Njega ljudi prakticna nastava Metchild seel : Die Pfelge des menschen

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

124

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Srednji

01.07.400. FZN-HCN 01.06.210. 3.02.38.017. Katedra za psihijatriju, medicinsku i razvojnu psihologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Njega psihijatrijskih bolesnika sa osnovama psihijatrije

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Usvojiti znanje prepoznavanja psihopatologije (poremeaji svjesti; poremeaji komunikacije; poremeaji paznje; poremeaji opazanja; poremeaji psihomotorike; poremeaji misljenja; poremeaji raspolozenja i afekta; poremeaji volje; poremeaji mnestickih i intelektualnih sposobnosti; poremeaji nagona; poremeaji sijeanja i pamenja) i znanje svrstavanja psihichih poremeaja u glavne dijagnosticke skupine (organski uzrokovane psihicke disfunkcije; psihicki poremeaji izazvani psihoaktivnim supstancama; shizofrenija i slicni poremeaji; poremeaji u raspolozenju; anksiozni poremeaji; poremeaji izazvani stresom; poremeaji spavanja i hranjenja; Obrazovni i profesionalni poremeaji licnosti; poremeaji vezani uz djecju i adolescentnu dob).

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

ciljevi:

Usvojiti specificnosti pristupa bolesniku sa psihickim poremeajima (pristup psihoticnom bolesniku; pristup manicnom bolesniku; pristup depresivnom bolesniku; pristup delirantnom bolesniku; pristup bolesniku sa demencijom; pristup anksioznom bolesniku; pristup agresivnom bolesniku; pristup suicidalnom bolesniku). Definirati ulogu medicinske sestre u radu sa bolesnicima koji imaju psihicke poremeaje ili psihicke smetnje Definirati mogue uzrocnike psihickih poremeaja

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Obuciti studenta da tretman i njega psihickog bolesnika ima svoje specificnostiu zavisnosti od psihickog stanja. Nauciti da razlikuje razlicite manifestacije bolesti od depresivnog do agitiranog bolesnika sto zahtijeva razlicit odnos . Obuciti studenta za pristup i njegu psihijatrijsgog bolesnika Glavna podrucja: uvod u psihijatriju osnove psihopatologije dusevni poremeaji organskog porijekla mentalni i bihevioralni poremeaji kao posljedica upotrebe psihoaktivnih supstanci sizofrenija, shizotipni i drugi sumanuti poremeaji

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

125

poremeaji raspolozenja poremeaj licnosti neurotski poremeaj kao posljedica izlozenosti stresu mentalna retardacija poremeaji psiholoskog razvoja bihevioralni i emocionalni poremeaji djecje dobi i u adolescenciji urgentna stanja u psihijatriji savremena organizacija psihijatrijske sluzbe osnove razlicitih pristupa u psihijatriji psihofarmakoterapija drustveno pravni status dusevnih bolesnika i njihova prava Br. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Tema Uvod u psihijatriju: pojam dusevnog zdravlja i dusevne bolesti, znacaj mentalnog zdravlja Medicinska sihopatologija:poremeaji opazanja, paznje, pamenja Medicinska psihopatologija:poremeaji misljenja, emocija, inteligencije Medicinska psihopatologija: poremeaji volje, nagona, svijesti i moralnosti Psihodinamski model licnosti Razvoj licnosti i mehanizmi odbrane Odnos bolesnika prema bolesti, uticaj bolesti na porodicu bolesnika Osnove bioloskog pristupa u psihijatriji: genetika i biohemija dusevnih bolesti Sizofrene psihoze:epidemiologija, etiologija, klinicka ispoljavanja Sizofrene psihoze: tok,prognoza i terapija Poremeaji sumanutosti Poremeaji raspolozenja:epidemiologija, etiopatogeneza, klinicka slika Poremeaji raspolozenja:pojedini oblici i njihovo lijecenje Suicid Poremeaji licnosti Anksiozni poremeaji Psihofizioloski poremeaji Mozdani organski psihosindromi: etiopatogeneza, klinicka slika Mozdani organski psihosindromi:etioloska klasifikacija, lijecenje Dusevni poremeaji i poremeaji ponasanja izazvani zloupotrebom alkohola Dusevni poremeaji i poremeaji ponasanja izazvani zloupotrebom psihoaktivnih supstanci Stres i reakcije na stresne situacije Poremeaji spavanja Psihijatrijski poremeaji u djetinjstvu Psihijatrijski poremeaji u adolescenciji Porodica i psihopatologija Rizicno dijete i nasilje u porodici Urgentna stanja u psihijatriji Organizacija psihijatrijske sluzbe Unapreenje dusevnog zdravlja u razlicitim zivotnim razdobljima Ukupno: Oblik nastave Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Predavanje Broj sati 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 1 2 2 1 1 1 1 1 2 2 1 2 2 1 1 1 1 1 P = 40

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

126

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

28

74

8

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

6.01.01.021. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.23.001. 5.09.01.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Filosofija zivota: opsta i specijalna metodologija Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Osnovi farmakologije sa toksikologijom Komunikologija­vjestina komuniciranja u zdravstvu

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 28 sati za strucnu/klinicku praksu u psihijatrijskim ustanovama; 8 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u psihijatrijskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, odn. u psihijatrijskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama u trajanju od ukupno 28 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za psihijatriju, medicinsku i razvojnu psihologiju. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na njegu psihijatrijskih bolesnika.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

127

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Mari J. Jakovljevi M. Klinicka psihijatrija Psihijatrija za studente strucnih zdravstvenih studija Beograd Samobor A. G. Matos 2001 1995 knjiga knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura Tadi N. Kecmanovi D. Psihijatrija detinjstva i mladosti Psihijatrija Beograd Beograd ­ Zagreb Medicinska knjiga 2000 knjiga knjiga

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

128

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.160. 3.02.38.019. Katedra za internu medicinu i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Njega starih osoba sa osnovama gerijatrije

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni razumjet e posebnosti starih u odnosu na tjelesne, socijalne i psiholoske potrebe i probleme, bit e upoznati s mogunostima njihovog zbrinjavanja u ciljevi:

institucijama i vlastitom domu. Kompetencije u: Prepoznavanju specificnih problema starih; Studenti e usvojiti znanja i vjestine u provoenju zdravstvene njege starih,

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

U provoenju zdravstvene njege starih; Procjeni funkcionalnih sposobnosti i mogunosti samozbrinjavanja; Edukacija za samozbrinjavanje i lijecenje; Specificnosti njege u domovima za stare i gerijatrijskim bolnicama.

Savladane vjestine:

Patronazni rad , pruzanja njege i osnovnih intervencija na terenu Pojam gerontologije i gerijatrije. Fizicki, psiholoski i socijalni aspekti starenja. Prepoznavanje problema starih. Najcesi zdravstveni problemi starih, njihova prevencija i lecenje. Uloga medicinske sestre u zdravstvenoj zastiti i nezi starih. Specificnosti nege u domovima za stare i gerijatrijskim bolnicama. Promjene na pojedinim tjelesnim sistemima i organima izazvanim starenjem, osnovne ljudske potrebe i starenje, procjena funkcionalnih sposobnosti i mogunosti samozbrinjavanja, najcesi zdravstveni problemi starih, edukacija za samozbrinjavanje i lijecenje.

Sadrzaj predmeta:

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

4

30

18

66

6

120 129

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

Jezici izvoenja nastave

Jezici naroda BiH

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.38.003. 3.02.38.007.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna zdravstvena njega Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 30 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 18 sati za strucnu/klinicku praksu u gerijatrijskim ustanovama; 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u gerijatrijskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, odn. u gerijatrijskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama u trajanju od ukupno 18 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za internu medicinu i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na njegu starih osoba: PROGRAM NASTAVNIH JEDINICA: 1. Nacela gerijatrijske medicine. Biologija starenja i teorije starenja - 2 casa 2. Prorajene u organizmu starije osobe. Promjene srca i krvnih sudova kod starijih osoba. Promjene respiratornog sistema kod starijih osoba - 2 casa 3. Promjene gastrointestinalnog i urogenitalnog sistema kod stanjih osoba- 2 casa 4. Promjene endokrmog sistema kod starijih osoba- 2 casa 5. Promjene krvi i krvotvornih organa kod starijih osoba. Promjene imunoloskog sistema kod starijih osoba - 2 casa 6. Promjene koze i potkoznog tkiva kod starijih osoba. Promjene lokomotornog aparata koci starijih osoba. Promjene CNS-a kod starijih osoba - 2 casa 7. Uzimanje anamneze. fizikalni pregled i procjena flinkcionalne sposobnosti kod stanjih osoba - 2 casa 8. Opsta njega i prevencija hronicmh nezaraznih oboljenja kod starijih osoba - 2 casa 9. Lijecenje cestih gerijatrijskih stanja - 2 casa 10. Specificnost lijecenja najcesih hronicnih nezarazih oboljenja kod starijih osoba - 2 casa 11. Lijecenje najcesih endokrinih i metabolickih bolesti kod starijih osoba - 2 casa 12. Lijecenje najcesih bolesti gastrointestinalnog i genitourinarnog sistema kod starijih osoba 2 casa 13. Lijecenje najcesih kardiovaskularnih i respiratomih oboljenja kod starijih osoba - 2 casa 14. Lijecenje najcesih oboljenja lokomotornog sistema kod starijih osoba - 2 casa 15. Specificna farmakoterapija kod starijih osoba - 2 casa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

130

UKUPNO - 30 casova EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05 Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura S. Popovi-Pejici Hipotalamus-hipofiza-stitnjaca i starenje Banja Luka Medicinski fakultet, Univerziteta u Banjoj Luci 15 izdanje (genjatrijska medicma) Oxfor university Oxford Press 2005 knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

Harrison Evans b/ Dopunska literatura

Principi interne medicine Oxford text book of Geriatric medicine

2005

knjiga knjiga

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

131

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.170. 3.02.38.021. Katedra za hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Zdravstvena njega zene sa osnovama ginekologije i akuserstva

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Osiguravanje procesa usvajanja znanja o: fiziologiji reprodukcijskog a zene; bolestima zenskog reprodukcijskog a (klinickoj slici, dijagnostici i lijecenju) normalnoj i patoloskoj trudnoi i poroaju; prevenciji bolesnih stanja u ginekologiji i porodiljstvu; organizaciji sluzbe zastite zdravlja zena na svim razinama zdravstvene zastite. Usvojena znanja student e biti sposoban koristiti u edukaciji populacije s ciljem unapreenja i ocuvanja reproduktivnog zdravlja, u praenju zdravstvenog stanja, sudjelovanju pri dijagnostickim i terapijskim postupcima, te planiranju i provoenju zdravstvene njege zena. Osnovne akuserske vjestine ukljucujui i sestrinsku dijagnozu u akuserstvu; Prepoznavanje patologije rane i kasne trudnoe; Pruzanje zdravstvene njege kod prijevremeno roenog djeteta, procedure premjestaja prijevremeno roenog djeteta; Fiziologija laktacije prakticne mjere za uspostavljanje i odrzanje laktacije Najcese i najznacajnije bolesti zena, njihova dijagnostika, prevencija i lecenje. Sestrinska dijagnoza u ginekologiji. Fizicki, psihicki i socijalni aspekti trudnoe, edukacija i nega trudnica, porodilja i dojilja. Sestrinska dijagnoza u akuserstvu. Fizicki, psihicki i socijalni aspekti bracnog steriliteta i menopauze, znacaj edukacije i nege. Specificnosti zdravstvene nege u ginekologiji i akuserstvu i njihovim supspecijalistickim granama. Anatomija i fiziologija reprodukcijskog sistema, upalne promjene genitalnog sistema, benigne, maligne promjene genitalnog sistema, ginekoloska urologija,

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Obrazovni i profesionalni ciljevi:

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

132

sterilitet, planiranje porodici, fiziologija trudnoe, patologija rane i kasne trudnoe, normalan poroaj, patologija poroda, metode nadzora fetusa, normalan i patoloski puerperij, fiziologija laktacije. Kolegij ukljucuje prakticno iskustvo s posebnim tezistem na fiziolosku trudnou, poroaj i postnatalni period kao zdravo stanje. Kolegij je usmjeren na procjenu rizicnih faktora koji su odgovorni za nastanak patoloskih stanja u antenatalnom, intrapartalnom i postpartalnom periodu, na procjenu hitnih stanja u porodnisvu te na zdravstvenu njegu za vrijeme i nakon operativnog poroaja. Opisuje zdravstvenu njegu novoroenceta s naglaskom na zdravo roditeljstvo, procjenu tjelesnih ssistema novoroenceta, procjenu primitivnih refleksa i edukaciju roditelja. Sadrzaj kolegija usmjeren je i na pruzanje zdravstvene njege kod prijevremeno roenog djeteta kao i na njegov premjestaj.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

40

64

6

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.02.38.001. 3.01.07.001. 3.02.38.007. 3.02.38.011.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Osnovi patologije Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine Zdravstvena njega u pedijatriji

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 40 sati za strucnu/klinicku praksu u ginekolosko-akuserskim ustanovama; 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u ginekolosko-akuserskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovnotehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, odn. u ginekolosko-akuserskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama u trajanju od ukupno 40 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na njegu zena i porodilja:

PLAN TEORETSKE NASTAVE IZ PREDMETA " ZDRAVSTVENA NJEGA ZENE SA OSNOVAMA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

133

GINEKOLOGIJE I AKUSERSTVA" UKUPNO 40 casova iz teoretske nastave GINEKOLOGIJA 20 casova AKUSERSTVO 20 casova METODSKA JEDINICA ; 1 cas TEORETSKA NASTAVA IZ GINEKOLOGIJE 1. CAS UVOD U ZDRAVSTVENU NJEGU - ULOGA SESTRE 2. CAS GENETIKA REPRODUKCIJE - nasljedne bolesti - malformacije nastale pod uticajem vanjskih faktora - multifaktorske anomalije 3. CAS ANATOMIJAI FIZIOLOGIJA REPRODUKTIVNOG SISTEMA 4. CAS NEPLODNOST,STERILNOST,INFERTILITET - metode i tehnika ispitivanja steriliteta - uzroci neplodnosti (muski, zenski) 5. CAS KONTRACEPCIJA 6. CAS KLIMAKTERIJUM , MENOPAUSA , POSTMENOPAUSA 7. CAS UPALNE BOLESTI - polne prenosive bolesti - upalne bolesti vulve - upalne bolesti vagine - upalne bolesti uterusa ( cerviksa i korpusa) - upalne bolesti jajovoda , jajnika, parametrija 8. CAS PROMJENE POLOZAJA GENITALNIH ORGANA - uroginekologija - urinarna incontinencija 9. CAS ENDOMETRIOZA 10. CAS BENIGNII MALIGNI TUMORI GENITALNIH ORGANA 11. CAS VULVA - upale , benigni i maligni tumori 12. CAS VAGINA - upale , benigni i maligni tumori 13. CAS CERVIKS - upale , benigni i maligni tumori 14. CAS UTERUS - upale, benigni i maligni tumori 15. CAS 16. CAS 17. CAS 18. CAS JAJ NICI I JAJOVODI - upale ,benigni i maligni tumori TROFOBLASTICNE BOLESTI AMENORRHOEA , METRORRHAGIA , DISMENORRHOEA AKUTNI ABDOMEN

19. CAS 20. CAS

TEORETSKA 1. CAS 2. CAS 3. CAS 4. CAS 5. CAS 6. CAS 7. CAS

TROMBOEMBOLIJSKA BOLEST

OBOLJENJA DOJKE NASTAVA IZ AKUSERSTVA FIZIOLOGIJAI PATOFIZIOLOGIJA TRUDNOCE EDUKACIJA TRUDNICA DIJAGNOSTICKE METODE U AKUSERSTVU PATOLOSKA STANJAU TRUDNOCI POBACAJ EKTOPICKA TRUDNOCA MOLA HIDATIDOZA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

134

8.

CAS

9. CAS 10. CAS

11. 12.

CAS CAS

HIPERTENZIVNA BOLESTU TRUDNOCI - preeklamsija - eklamsija GESTACIJSKI DIJABETES KRVARENJA PRIJE I U TOKU TRUDNOCE - placentaprevija - embolija plodovom vodom - prijevremeno odlubljivanje posteljice - apopleksijauteri HIPOVOLEMICKI SOK POROD - plod - porodjajni kanal - porodjajne snage

13. 14. 15.

16. 17. 18. 20.

normalan mehanizam poroda CAS VISESTRUKA TRUDNOCA CAS PRIJEVREMENI, PREBRZI POROD, PRENESENA TRUDNOCA CAS NEPRAVILNOSTI PORODJAJA - nepravilnosti stava i porodjaja ploda - polozaj zadkom - ispadanje pupcane vrpce - spustena i prolabirana rucica - poprecni i kosi polozaj - prijetece ili prsnuce materice CAS PORODJAJNI KANAL , ABNORMALNOSTI CAS POREMECAJ U TOKU PORODA,ABNORMALNOSTI TRECEG PORODJAJNOG DOBA CAS INDUKCIJAPORODAIAKCELERACIJAPORODA 19. CAS OPERACIONO DOVRSENJE PORODA ANESTEZIJA , ANALGEZIJA CAS PUERPERIJUM , NOVOROENE - reanimacija novorodjenceta - malformacije novorodjenceta PLAN ZA STRUCNU I KLINICKU PRAKSU ( VJEZBE ) IZ PREDMETA "ZDRAVSTVENA NJEGA ZENE SA OSNOVAMA GINEKOLOGIJE I AKUSERSTVA" UKUPNO 40 CASOVA IZ STRUCNE I KLINICKE PRAKSE GINEKOLOGIJA 20 CASOVA AKUSERSTVO 20 CASOVA METODSKE JEDINICE : 1 CAS

VJEZBE IZ GINEKOLOGIJE 1 VJEZBA UVODNO PREDAVANJE : - specificnost rada u ginekologiji - ponasanje i stav studenata prema bolesnici - tehnicka pitanja : administracija,dokumentacija itd... ANATOMIJA GENITALNIH ORGANA ZENE PREGLEDI I INTERVENCIJE - anamneza - opsti pregled ( inspekcija, palpacija) - ginekoloski pregled (klinicki pregled, kolposkopija, bakterioloski pregled,laboratorijske

2 3

VJEZBA VJEZBA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

135

4

VJEZBA

analize) UZIMANJE BRISEVA I PREGLED PREPARATA - citoloski preparati po Papanikolau - preparati citohemijske analize - citospermiogram

5 6

VJEZBA VJEZBA

7 8 9

VJEZBA VJEZBA VJEZBA

10 VJEZBA 11 VJEZBA 12 VJEZBA

- bakterioloski pregled vaginalnog brisa POSTUPCI U DUAGNOSTICI U GINEKOLOGIJI MALE GINEKOLOSKE OPERACIJE U DIJAGNOSTICI - priprema za male ginekoloske operacije (priprema bolesnice, instrumenata i operatera) - najvaznije male ginekoloske operacije PATOLOGIJA VULVE - upale , benigni i maligni tumori,malformacije,povrede PATOLOGIJA VAGINE - upale,benigni i maligni tumori, malformacije, povrede PATOLOGIJA CERVIKSA - upale , benigni i maligni tumori ,malformacije, povrede PATOLOGUA TIJELA MATERICE - upale , benigni i maligni tumori, malformacije, povrede PATOLOGIJE JAJOVODAI JAJNIKA - upale, benigni i maligni tumori ,malformacije, povrede PATOLOGIJA PARAMETRIJA

POREMECAJI MENSTRUACIJE I OVULACIJE NORMALNA I NENORMALNA TRUDNOCA OPERACIONA SALA I INTENZIVNA NJEGA - asepsa , antisepsa , uloga i zadaci sestre -instrumentarke PRIPREMA ZA OPERACIJUI POSTOPERATIVNA NJEGA ANESTEZIJA U GINEKOLOGIJI TRANSFUZIJAKRVI I INFUZIJE DEFINICIJAIKLASIFIKACIJA KONTRACEPCIJE GINEKOLOSKA DOKUMENTACIJA

13 VJEZBA

14 VJEZBA 15 VJEZBA 16 17 18 19 20 VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA

VJEZBE IZ AKUSERSTVA 1. 2. VJEZBA VJEZBA DEFINICIJA TRUDNOCE PRIPREMA ZENE ZA PORODJAJ - priprema u toku trudnoce - priprema porodilje za porodjaj - aseptican i antiseptican rad u porodilistu PORODJAJNI FAKTORI -opste stanje porodilje -prirodne porodjajne snage -porodjajni kanal - porodjajni objekat TEHNIKA IZVODJENJA OBJEKTIVNOG AKUSERSKOG PREGLEDA U TRUDNOCI I PORODJAJU - spoljasnji opsti pregled - spoljasnji akuserski pregled - unutrasnji akuserski pregled MEHANIZAM PORODJAJA - prvo porodjajno doba -doba dilatacije - drugo porodjajno doba-doba istiskivanja -trece porodjajno doba- odlubljivanje i istiskivanje posteljice - cetvrto porodjajno doba-retrakcija i kontrakcija materice

3.

VJEZBA

4.

VJEZBA

5.

VJEZBA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

136

6. 7. 8.

VJEZBA VJEZBA VJEZBA

9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA VJEZBA

VODJENJE NORMALNOG PORODJAJA PORODJAJ KOD POTILJACNOG DEFLEKSIONOG I ASINKLITICNOG STAVA GLAVE DJETETA KAO I KOD POREMECAJA U ROTACIJI GLAVE TOK I VOENJE POROAJA KOD NEPRAVILNOG POLOZAJA PLODA - kosi polozaj - poprecni polozaj TOK I VOENJE PORODJAJA KOD STAVA ZATKOM POROAJ KOD SUZENE KARLICE TOK I VOENJE POROAJA KOD VISESTRUKE TRUDNOCE VOENJE POROAJA PLODA KOJI JE NAKAZA PORODJAJ KOD DIJABETICNIH ZENA POROAJ KOD ZENA SA PREEKLAMSIJOM I EKLAMSIJOM VODJENJE PORODJAJA KOD RH- SENZIBILISANIH PORODILJA POSTUPAK KOD MOLARNE TRUDNOCE POROAJ ZENA SA SRCANIM OBOLJENJIMA AKUSERSKE OPERACIJE POSTUPAK KOD KRVARENJA U TRUDNOCI I U PORODJAJU NJEGA I KONTROLA BABINJARA I NOVOROENCETA

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Luci N Skripta u pripremi Banja Luka Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

137

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

138

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.200. 3.06.05.005. Katedra za hematologiju i transfuziologiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Osnovi transfuziologije

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Upoznavanje studenta sa osnovama transfuziologije, cuvanja krvi, dodatnim znanjima iz fiziologije i mikrobiologije krvi, imunoloskim reakcijama, Obrazovni i profesionalni naslijeivanjem bolesti, specificnostima trombocita i leukocita kod transfuzije ciljevi: krvi. Upoznavanje sa karakteristikama surogata krvi, autotransfuzijom, osnovama hemoterapije, prijenos bolesti transfuzijama krvi i krvnih derivata. Studenti e biti u stanju da:

3 3.06. 3.06.05. Medicinska nauke Druge grane klinicke medicine Klinicka patologija

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Obezbjede cuvanje krvi Razumjevaju u detalje fiziologiju krvi, krvnogrupne sisteme, hemijski sastav krvi Prepoznaju i razumjevaju djelovanje antitijela prema KG sistemima Osnove metodologije iskljucivanja ocinstva analizom krvi Predtransfuzijsko laboratorijsko ispitivanje krvi, probe podnosljivosti, Klinicka priprema pacijenata-davaoca krvi

Savladane vjestine:

Transfuzija krvi u klinickim uslovima Autotransfuzija Uvod, definicija transfuziologije. Cuvanje krvi. Krvnogrupni sistemi: eritrocitni Ag, hemijski sastav, bioloska uloga ABO KG sistema, Rh, ostali KG sistemi. Kriptoantigeni, auto, alo-antigeni, adsorbirani, lazni - steceni Ag. Naslijeivanje KG. Antitijela prema KG ima, raspodjela prema klasama, priroDNK - imuna. At u ostalim tijelesnim tekuinama. Laktini. HLA : A, B, C, DQ, DP, Dr lokusi, vaznost u transplantacijskoj medicini, iskljucivanje ocinstva, naslijeivanje bolesti. Specificni trombocitni i leukocitni Ag, At, znacaj kod transfuzije krvi. Karakteristike krvnih pripravaka i surogata krvi - puna krv, derivati krvi, umjetna krv, "plasma expanderi". Izbor davaoca. Autotransfuzija. Lijecenje transfuzijama krvi (hemoterapija), indikacije (apsolutne, relativne), izbor derivata. Predtransfuzijsko laboratorijsko ispitivanje krvi, probe

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

139

podnosljivosti, znacaj Coombsovog testa, posttransfuzijske reakcije. Prijenos bolesti transfuzijama krvi i krvnih derivata (hepatitis, Lues, HIV), testiranje krvi na bolesti. Plazmafereza, citofereza-terapeutska, donatorska.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

32

72

6

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.06.001. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.003. 3.02.38.005. 3.02.38.009. 3.02.38.007.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Medicinska biohemija Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Urgentna medicina, reanimatologija i intenzivna zdravstvena njega Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 32 sati za strucnu/klinicku praksu na transfuzioloskim odjelima; 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u transfuzioloskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovnotehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, odn. u transfuzioloskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama u trajanju od ukupno 32 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za hematologiju i transfuziologiju. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na transfuziju prema sljedeem programu: Vjezbe: Odreivanje KG (ABO a). Odreivanje "D" Ag. Odreivanje Rh fenotipa. Titar At - antiA i antiB. DC test - vaznost kod AIHA imunizacija. IC test. Tripsinski test. Iregularna AT. Elucija At s eritrocita. Probe podnosljivosti (interreakcija major - minor), s Liss-om i albuminom u IC tehnici. Administrativni poslovi u vezi s primanjem i izdavanjem krvi i krvnih derivata. Postupak kod transfuzijskih incidenata. Koagulacija

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

140

Seminari - TEME: Laboratorijska koagulacija i fibrinoliza - uzroci, metode i principi. Protrombinsko vrijeme (PV). Fibrinogen: osnovni supstrat mehanizma zgrusavanja i fibrinolize. Aktivirano parcijalno tromboplastinsko vrijeme (APTV). Trombinsko vrijeme (TV). Fibrinoliza (euglobulinski test), fibrin monomeri (FM), etanolski test, protamin sulfatni test, DIC - diseminirana intravaskularna koagulacija. Faktori zgrusavanja (F II, V, VII, X, VIII, IX), odreivanje, normalne vrijednosti, znacaj rezultata. Hemofilije, inhibitori (AT III), trombociti u koagulaciji, funkcionalni testovi, vrijeme krvarenja, agregacija i adhezivnost trombocita, laboratorijski testovi u laboratorijskoj kontroli heparinske i fibrinoliticke terapije.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Balint Bela Osnovi transfuziologije Beograd 2000 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

141

,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.220. 3.02.38.023. Katedra za higijenu, socijalnu i porodicnu medicinu

Fakultet zdravstvenih nauka

Njega u porodicnoj medicini i primarnoj zdravstvenoj zastiti

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Upoznavanje studenata sa specificnostima zdravstvene nege u primarnoj zdravstvenoj zastiti i porodici, sestrinskom dijagnozom, trijazom i Obrazovni i profesionalni zbrinjavanjem bolesnika u ambulantama primarne zdravstvene zastite, te sa ciljevi: zadacima patronazne sestre, kao i sa institucionalnim zbrinjavanjem starih i osoba s posebnim potrebama. Studenti e nakon zavrsenog studija: Biti upoznati s mogunostima zbrinjavanja ljudi u zajednici i koristenjem raznih servisa u ostvarivanju zdravstvenih, socijalnih i drugih potreba; Biti osposobljeni za sestrinsku dijagnozu, trijazu i zbrinjavanje bolesnika u ambulantama primarne zdravstvene zastite; Vladati vjestinama procjene potreba za sestrinskom i zdravstvenom njegom, te pruzanja najvise razine sestrinske njege u domu korisnika, kao i u zdravstveno-socijalnim institucijama; znat e odrediti prioritete i planirati zdravstvenu njegu sukladno njima; znati procijeniti potrebe za edukacijom pojedinca, porodice i zajednice i provesti edukaciju koristei najprimjerenije metode, a u svrhu unapreenja i ocuvanja zdravlja, sprecavanja bolesti, samopraenja i prepoznavanja zdravstvenih poremeaja i samozbrinjavanja; Posjedovati sposobnost za rad u multidisciplinarnom timu. Vjestine trazenja, prepoznavanja i procjene rizika, pravovremenog prepoznavanja zdravstvenih problema i sudjelovanja u njihovom rjesavanju. Sposobnost za rad u multidisciplinarnom timu Specificnosti zdravstvene nege u primarnoj zdravstvenoj zastiti i porodici. Sestrinska dijagnoza, trijaza i zbrinjavanje bolesnika u ambulantama primarne zdravstvene zastite. Zadaci patronazne sestre. Profil i zadaci "porodicne sestre", zdravstveno, socijalna i psiholoska njega bolesnika u kunim uslovima. Tinski rad u "porodicnoj medicini".

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

142

Organizacija sluzbi sestrinske njege na razini primarne zdravstvene zastite u nas i u svijetu. Metode rada i posebnosti pruzanja sestrinske njege u domu stienika. Kuni posjet medicinske sestre. Patronazna njega medicinskih sestara u zastiti zdravlja zena, djece, starih i nemonih osoba, te osoba s poveanim potrebama (hendikep); djelatnost patronazne medicinske sestre u zbrinjavanju oboljelih od kronicnih nezaraznih bolesti, tuberkuloze plua, spolnih bolesti, AIDS-a, dusevnih bolesti; djelatnost patronazne medicinske sestre kod najcesih sociomedicinskih problema u porodici (alkoholizam, ovisnosti, zlostavljanje djece, maloljetnicka delikvencija); zdravstvena njega umirueg bolesnika u kui; djelatnost patronazne medicinske sestre u grupnim oblicima rada u zajednici koji poticu samopomo i uzajamnu pomo; dokumentacija. Organizacija, metode rada i posebnosti sluzbe njege bolesnika u kui; dugotrajna sestrinska njega za kronicno oboljele. Institucionalno zbrinjavanje starih i osoba s posebnim potrebama.

1. 2. 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7. 2.8. 2.9. 2.10. 2.11. 3. 3.1 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 3.9. 3.10. 3.11. 3.12. 4. 4.1. 4.2. 4.3. 5. 5.1. 5.2. 5.3. 5.4. 5.5. 5.6. 5.7. 5.8. 5.9. 5.10. 6. 6.1. 6.2. 6.3. 6.4. 6.5. Uvodni pojmovi zdravstvene njege Pojmovi, definicije i koncepti porodicne/obiteljske medicine Razvoj i zakonske pretpostavke porodicne/obiteljske medicine Pojmovi i definicije porodicne/obiteljske medicine Karakteristike porodicne/obiteljske medicine i prakse Zakonodavna podrska razvoju porodicne/obiteljske medicine u bih Karakteristike odnosa izmeðu pacijenta i ljekara Karakteristike porodicne/obiteljske medicine prema definiciji szo, 1988 Osobine porodicne/ obiteljske medicine prema wonca dokumentu (1999.) Principi porodicne/ obiteljske medicine u bih Osnovne kompetencije u radu porodicnih doktora Sastav i sadrzaj rada tima obiteljske medicine Prednosti porodicne/obiteljske medicine Organizacija porodicne zdravstvene zastite Organizacija i struktura zdravstvenog sistema u bih Mreza i zdravstveni kadar u zdravstvenim institucijama u bih Finansiranje zdravstvene zastite u bih Zdravstveno stanje stanovnistva u fbih Zakonski i podzakonski akti u zdravstvu bih Institucionalizacija porodicne zdravstvene zastite u bih Sadrzaj rada timova porodicne/obiteljske medicine u porodici Metodi rada porodicnog zdravstvenog tima Programiranje rada u porodicnoj/obiteljskoj medicini Minimalni programi porodicne zdravstvene zastite Optimalni programi porodicne zdravstvene zastite Kriteriji i parametri za ocjenu kvaliteta rada tpm/tom Sistem zakazivanja posjeta timu porodicne medicine Iskustva u primjeni sistema zakazivanja pregleda Novija istrazivanja u ovoj oblasti Sistem zakazivanja posjete timu porodicne medicine danas Medicinska dokumentacija i evidencija u porodicnoj medicini Uvod u medicinsku dokumentaciju I informacioni system porodicne medicine Informacijski sistemi u pzz ­ porodicnoj medicini Medicinski karton pacijenta kao osnovni izvor podataka u porodicnoj medicini Dinamicki zdravstveni podaci o pacijentu Posebna skupina medicinskih podataka Dnevna i tekua evidencija medicinskih podataka Legislativa vezana za medicinsku dokumentaciju Medicinski zapis Elektronski nosaci podataka u zdravstvu Elektronski porodicni zdravstveni karton Medicinska komunikologija Komunikacija Teskoe u komunikaciji Neverbalna komunikacija Vjestine savjetovanja Karakteristike savjetovanja

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

143

6.6. 6.7. 6.8. 7. 7.1. 7.2. 7.3. 7.4. 7.5. 7.6. 7.7. 8. 8.1. 8.2. 8.3. 8.4. 8.5. 8.6. 8.7. 9. 9.1. 9.2. 9.3. 9.4. 9.5. 9.6. 9.7. 9.8. 9.9. 9.10. 9.11. 9.12. 9.13. 9.14. 9.15. 9.16. 9.17. 10. 10.1. 10.2. 10.3. 10.4. 10.5. 10.6. 10.7. 11. 11.1. 11.2. 11.3. 11.4. 11.5. 12. 12.1. 12.2. 12.3. 12.4. 12.5. 12.6. 13. 13.1. 13.2. 13.3. 13.4. 13.5.

Prilaz rjesavanju problema ,,problem solving" Osnove za savjetovanje ili psihoterapija Specificne oblasti savjetovanja Kvalitet usluga u zdravstvenoj zastiti Definicija kvaliteta i kvalitetne zdravstvene zastite Procjena i osiguranje kvaliteta u pzz Dimenzije kvaliteta zdravstvene zastite Indikatori za procjenu kvaliteta Mreza za poboljsanje kvaliteta zdravstvene zastite u bih Politika i zakon o sistemu u poboljsanja kvaliteta Zadovoljstvo pacijenata kao kriterij za mjerenje kvaliteta zdravstvene zastite Medicina bazirana na dokazima Elementi medicine bazirane na dokazima Primjena medicine bazirane na dokazima Usporedba klasicnog pristupa rjesavanja problema i pristupa ebm-a Prednosti medicine zasnovane na dokazu Iskustva u primjeni medicine bazirane na dokazima Pretrazivanje biomedicinske literature Metaanaliza Medicinski vodici u praksi Definicija vodica Ciljevi i funkcije vodica Korist od vodica za klinicku praksu Ekspertski konsenzus dokumenat Program razvoja vodica Kategorizacija dokaza i stvaranje preporuka Provoenje dokaza u vodice za klinicku praksu Jezicki stil, format i forme vodica Sastavni dijelovi vodica osim samog teksta Distribucija vodica Azuriranje dokumenta Implementacija Provjera klinickog kvaliteta (audit) i vodica Vodici u bosni i hercegovini Zakonsko znacenje vodica Tuzbe za nemar zasnovane na vodicima Medicinska diskrecija ­ sloboda odlucivanja Promocija zdravlja u porodicnoj/obiteljskoj medicini Definicije i ciljevi promocije zdravlja Dokumenti za promociju zdravlja Promocija zdravlja na kantonalnom nivou Edukacija o zdravlju Edukacija o bolesti Psihosocijalna zdravstvena promocija Edukacija pacijenta Medicinska deontologija u porodicnoj/obiteljskoj medicini Medicinska deontologija u porodicnoj medicini Pravni aspekti odnosa ljekara prema pacijentu Prava i obaveze pacijenta Pogreske pacijenata3 Zastita podataka u porodicnoj medicini Palijativna njega Principi i sadrzaji palijativne njege Smrt kao medicinska kategorija Smrt kao filozofska kategorija Smrt kao religijska kategorija Eutanazija ­ pravo na smrt Transplantacija i donatorstvo organa Sociopatije u porodicnoj/obiteljskoj medicini Ovisnost i naslijee Drustveni polozaj nekih od droga Tipovi ovisnosti i podjela sredstava ovisnosti Duhan Alkohol i sedativi

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

144

13.6. 13.7. 13.8. 13.9. 13.10. 13.11. 14. 14.1. 14.2. 14.3. 14.4. 14.5. 14.6. 14.7. 14.8. 14.9.

Kanabis Kokain, khat i drugi psihostimulansi ,,Ecstasy", lsd i drugi halucinogeni Heroin i drugi opijati i opioidi Isparavajua otapala Porodicni ljekar u prevenciji narkomanija Polivalentna patronazna zastita Pojmovi i definicije Ciljevi polivalentne patronazne djelatnosti Zadaci polivalentne patronazne sestre Patronazna medicinska sestra u prevenciji oboljenja Primarna, sekundarna i tercijarna prevencija starih lica Kuna njega i kuno lijecenje Aktivni nadzor Zdravstveno-odgojni sadrzaji u polivalentnoj patronazi Uloga sestrinstva u ukupnoj zdravstvenoj zastiti

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

32

70

8

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.005. 3.03.02.001. 3.02.38.009. 5.09.01.001. 3.02.38.017. 3.02.38.019. 3.02.38.021.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Epidemiologija Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti Komunikologija­vjestina komuniciranja u zdravstvu Njega psihijatrijskih bolesnika sa osnovama psihijatrije Njega starih osoba sa osnovama gerijatrije Zdravstvena njega zene sa osnovama ginekologije i akuserstva

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 32 sata za strucnu/laboratorijsku praksu u ustanovama primarne njege; 8 casova istrazivanja izvora Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u klinikama ili ustanovama porodicne medicine i primarne zdravstvene zastite sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, i/ili klinikama odn. ustanovama porodicne

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

145

medicine i primarne zdravstvene zastite u trajanju od ukupno 32 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za higijenu, socijalnu i porodicnu medicinu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na porodicnu medicinu i primarnu zdravstvenu zastitu.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Izet Masi Porodicna/obiteljska medicina ­ principi i praksa Sarajevo Avicena 2007 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

146

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.160. 3.02.38.025. Katedra za internu medicinu i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Onkologija i palijativna zdravstvena njega

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Osnovi dijagnostike, prevencije i lecenja solidnih tumora. Priprema bolesnika za citostatsku terapiju i radioterapiju, priprema i aplikacija Obrazovni i profesionalni cilostatika, praenje bolesnika posle terapije i zbrinjavanje nuspojava. Uloga medicinske sestre u psiholoskoj nezi i socijalnom zbrinjavanju ciljevi: onkoloskih bolesnika. Zdravstvena nega i zbrinjavanje bola. Specificnosti palijativne medicine i palijativne zdravstvene njege.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Student e biti u stanju da asistira kod o Hitnih stanja u onkologiji - sindrom gornje suplje vene - kompresija kicmene mozdine - poveanje intrakranijalnog pritiska - uroloska hitnoa - metabolicka hitnoa o Pristupa pacijentu sa malignim tumorom o Tretira kancerski bol o Psiholoski tretira onkoloskog bolesnika o Tretira onkoloskog pacijenta u terminalnoj fazi bolesti

Asistiranje kod hitnih stanja u onkologiji

Savladane vjestine:

Tehnike i tehnologije tretmana kancerskog bola Psiholoski tretman onkoloskog bolesnika

1. Opsti principi ................................................................... 15 casa 2. Klinicka onkologija ......................................................... 33 casa Sadrzaj predmeta: 1. Opsti principi onkologije o Nacela proliferacije tumora - Osobine tumora - Kinetika rasta tumora

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

147

- Kontrola elijske proliferacije o Molekularna biologija tumora - Hromozomska osteenja - Onkogeni - Tumor-supresor geni - Faktori rasta - Apoptoza - Regulacija gena i maligni tumor - Tumorska angiogeneza o Biologija metastaziranja malignih tumora - Invazivnost tumora i patogeneza metastaze - Uticaj primarne lokalizacije tumora na nastanak metastaza - Proteoliza - Faktori pokretljivosti tumorskih elija i fenomen metastaziranja - Molekularna genetika i regulacija invazivnosti tumorskih elija i metastaziranja o Karcinogeneza i mutageneza - Hemijska karcinogeneza - Radijaciona karcinogeneza - Bioloska karcinogeneza - Onkogeneza o Epidemiologija i prevencija malignih tumora o Dijagnosticke metode u otkrivanju malignih tumora - Opsta klinicka dijagnostika tumora - Znacaj odredjivanja tumorskih markera - Endoskopska dijagnostika - Rendgenska dijagnostika - Nuklearna medicina u dijagnostici tumora - Patohistoloska i citoloska dijagnostika tumora - Imunodijagnostika tumora o Nacela onkoloske terapije - Nacela onkoloske hirurgije (istorijat, radikalni hirurski zahvati, hirurgija hitnih onkoloskih stanja, palijativni hirurski zahvati, hirurgija radi endokrinih modifikacija, rekonstruktivna hirurgija..) - Osnovi radioterapije (vrste radioterapijskih pristupa, uredjaji za zracenje) - Nacela hemioterapije (podjela citostatika, nacin djelovanja citostatika i mehanizam rezistencije na citostatike, heterogenost tumorskih elija, pravila za kombinaciju citostatika, vremenski intervali primjene hemioterapije, procjena efekta rezultata hemioterapije, komplikacije i nusefekti primjene citostatika) - Nacela hormonske terapije (steroidni hormonski receptori, uticaj hormona na rast tumora, osnovni principi hormonske terapije) Imunoterapija - Termoterapija i fototerapija 2. Klinicka onkologija

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

148

Tumori glave i vrata Tumori bronhopulmonalnog sistema Tumori digestivnog trakta Tumori urogenitalnog sistema Tumor dojke Tumori ginekoloske regije Tumori mekih tkiva Tumori lokomotornog sistema Tumori endokrinog sistema Tumori koze Tumori centralnog nervnog sistema Leuhemije, limfomi, plazmocitom Paraneoplasticni sindrom Simptomatska terapija kod bolesnika sa malignim tumorom Rehabilitacija bolesnika sa malignim tumorom Komplikacije karcinoma i njegovog tretmana - kancerska anoreksija i kaheksija - neuroloske komplikacije - dermatoloske komplikacije - hematoloske komplikacije - komplikacije vezane za kostani sistem - uroloske komplikacije - gastroenteroloske komplikacije - kardioloske komplikacije - oralne komplikacije - gonadalne komplikacije - endokrine komplikacije - sekundarni karcinom o Infekcije kod pacijenata sa karcinomom o o o o o o o o o o o o o o o o METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

Jezici naroda BiH

42

82

8

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.005. 3.02.23.001. 3.02.38.007. 5.09.01.001.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Osnovi farmakologije sa toksikologijom Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine Komunikologija­vjestina komuniciranja u

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

149

zdravstvu 3.02.38.017. Njega psihijatrijskih bolesnika sa osnovama psihijatrije

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 42 sati za strucnu/klinicku praksu na onkoloskim odjelima; 8 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u onkoloskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, odn. u onkoloskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama u trajanju od ukupno 42 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za internu medicinu i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na palijativnu njegu onkoloskih bolesnika:

Program vjezbi iz onkologije ­ prakticna nastava o o o o o o o o o o o o Definicija tumora TNM klasifikacija Registar za rak i znacaj prijavljivanja malignih oboljenja Znacaj skrininga u onkologiji Pojam onkoloskog konzilija (znacaj multidisciplinarnog pristupa u dijagnostikovanju i lijecenju bolesnika sa malignitetom) Uloga medicinske sestre u onkologiji Sestrinska njega pacijenta sa razlicitim malignim tumorima Pacijent sa metastatskim tumorom ­ znacaj sestrinske njege i podrske Uloga medicinske sestre u smanjivanju nusefekata terapijskih tretmana u onkologiji Suportivni tretman i njega onkoloskog bolesnika Znacaj medicinske sestre u rehabilitaciji onkoloskog bolesnika Pacijent sa malignitetom u ,,zastienoj sobi"

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

150

Samija M, Vrdoljak E, Krajin Z b/ Dopunska literatura

Klinicka onkologija

Zagreb

2004

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

151

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Zajednicke osnove Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.270. 4.03.06.005. Katedra za tehnologiju namirnica, ishranu i dijetetiku

Fakultet zdravstvenih nauka

Ishrana, nutritivna terapija i dijetetika

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni pojedinih dobnih grupa, upoznavanje s bioloskom vrijednosu pojedinih ciljevi: prehrambenih supstanci i planiranje prehrane u skladu s fizioloskim potrebama; Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Studenti e svladati metode za ocjenu stanja uhranjenosti pojedinaca i populacijskih grupa; Kod studenata e se razviti kriticki osvrt na razlicite nacine prehrane.

Definisanja razlicitih menija u zavisnosti od specificnosti konzumacione grupe 4 4.03. 4.03.06. Biotehnicke nauke Biotehnologija Nutricionizam

Omoguiti studentu usvajanje znanja o specificnim prehrambenim potrebama

Upoznavanje s nacinom pravilne prehrane; preventivni i klinicki pristup pravilnoj prehrani, upoznavanje i savladavanje metoda za ocjenu stanja uhranjenosti; mjere za ocjenu i unapreenje prehrane; javno zdravstveni aspekti prehrambenih poremeaja, prehrambenih deficita te bolesti uzrokovane ekscesivnim unosom hrane; mjere za ocjenu i unapreenje drustvene prehrane; prehrana u posebnim uvjetima. Prehrana i zdravlje, znacenje pravilne prehrane za pojedine faze razvoja organizma, nacela pravilne prehrane, normativi. Metabolizam, potrebe i biohemijska funkcija hranjivih i zastitnih komponenata (proteini, lipidi, ugljikohidrati, minerali, oligoelementi, vitamini). Bolesti nepravilne prehrane.

Sadrzaj predmeta:

Nacela planiranja drustvene prehrane (u jaslicama i vrtiima, skolskim restoranima, domovima za djecu, ackim i studentskim domovima, domovima za stare osobe, javnim restoranima). Prehrana u bolnicama, rehabilitacijskim ustanovama, rekreacijskim centrima, turistickim i sportskim objektima. Zakonodavstvo. Sanitarna kontrola objekata, zaposlenih osoba, namirnica i hrane. Principi pravilne ishrane i edukacija stanovnistva. Israna kao uzrok bolesti i patoloski faktor. Principi kontrole ispravnosti i kvaliteta hrane. Osnovi medicinske nutritivne terapije i edukacija bolesnika. Ishrana bolesnika u bolnickim i vanbolnickim uslovima i vrste dijeta. Parenteralna ishrana. Ishrana djece i omladine, trudnica i dojilja i starih osoba. Gojaznost i pothranjenost.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

152

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

24

Jezici naroda BiH

96

12

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.06.001. 3.01.05.003. 3.01.09.005. 3.03.02.001. 3.02.23.001. 3.02.38.005. 3.02.38.011. 3.02.38.019.

Naziv predmeta/modula znanja

Medicinska biohemija Fiziologija sa patofiziologijom Mikrobiologija sa parazitologijom Epidemiologija Osnovi farmakologije sa toksikologijom Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Zdravstvena njega u pedijatriji Njega starih osoba sa osnovama gerijatrije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za izradu seminarskog rada sa temama iz ishrane, nutritivne terapija i dijetetike; 12 sati za istrazivanje izvora. Student je obavezan da brani seminarski rad pred studentskim auditorijem uz primjenu LEG-skale za evaluaciju govornika/prezentatora (razvijene na Panevropskom univerzitetu) od strane studenata-slusaoca. Seminarski radovi moraju zadovoljiti metodoloske kriterije akademske pismenosti, standarde korektnog citiranja, zahtjeve minimalnog "obima rada" i zahtjeve "sadrzaja rada" definisane sa mentorom odn. predmetnim nastavnikom prilikom zadavanja teme. Radovi moraju da budu vei od minimalnog obima koji iznosi 7 stranica standardno-formatiranog teksta. Rad metodoloski i po sadrzaju mora da odgovara zahtjevima teme. Rad ne smije biti doslovno prepisan iz izvora, ve se svi citati moraju referencirati. Seminarski ili pristupni radovi, obima od najmanje 20 stranica standardno-formatiranog A4 teksta, koji su izraeni po propisanoj metodologiji i sadrzajem obezbjeuju najvisu ocjenu (A ­ 10 ­ izvrstan) bodovati e se u ECTS sistemu sa 3 ECTS kredit-boda, koji se upisuju u studentsku knjizicu ­ indeks u sekciji "Ostale forme rada studenta". Ovi radovi e se publikovati na WEB stranici univerziteta i kandidovati za objavljivanje u godisnjem Zborniku radova Panevropskog univerziteta. Svaki profesor moze da kandiduje za eksterno bodovanje i objavljivanje ne vise od 10 % studentskih seminarskih odn. pristupnih radova u okviru jedne generacije studenata iz predmeta na koje je izabran.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza

Opciona / obavezna obavezni

Procenat ucesa 20 %

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

153

02 03 04 05

Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

predispitna obaveza konacni

obavezni obavezni

30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura

Matasovi D. Sadler M, ur, Hrana, prehrana i zdravlje. (odabrana poglavlja) Encyclopedia of Human Nutrition Zagreb London FOVIS Academic Press Books 1992 1998 knjiga odabrana poglavlja

Naziv publikacije

Sjediste izdavaca

Izdavac

God. izdanja

Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

154

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.240. 3.02.34.001. Katedra za radiologiju, radiolosku zastitu i ergonomiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Radiologija i imizing u zdravstvu

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Upoznavanje sa kljucnim metodoloskim uslovima dijagnostickih i intervencijskih postupaka u radiologiji. Medicinske pravne norme u radiologiji, te oblici komuniciranja s bolesnicima i ostalim sudionicima medicinskih, dijagnostickihi terapijskih procesa. Strucne norme i pravna, eticka i obicajna Obrazovni i profesionalni ogranicenja u radu s bolesnicima, radni ambijent, radioloska tehnologija te oblici i norme zastite od zracenja. Analiza i pohrana rezultata dijagnostickih ciljevi: postupaka te kriteriji njihove ocjene. Svrha i oblik provoenja dozimetrije u radioloskoj struci te pravne norme i administrativne obveze vezane uz potencijalne radiobioloske ucinke. Medicinska i radioloska terminologija te nacin strucnog komuniciranja. Student e biti upoznat sa osnivnim tehnologijama i ureajima vezanim za imidzing u zdravstvu: Rentgenoloske dijagnostike i radio-terapije Ultrasonografija, Scintigrafija, Kompjuterizovana tomografija, NMR, PET i druge savremcnc imidzing tehnike. Student e biti osposobljen za osnovne indikacije i tumacenje rezultata. Sestrinska specijalisticka priprema bolesnika za radioloske i druge preglede u oblasti ureajima za zdravstveni imidzing. Sadrzaj kolegija koncipiran je tako da upozna studente s bitnim podacima vezanim za tehnoloski razvoj radioloskih tehnika, koristenim oblicima energija i tehnickim sadrzajima svih segmenata radioloske opreme koja se primjenjuje u dijagnosticke i terapijske svrhe. Takoer, sadrzaj kolegija podrazumijeva i prikaz pratee opreme i infrastrukture nuzne za instalaciju i primjenu radioloskih ureaja. Cilj i svrha kolegija je upoznavanje studenta i sa osnovama struke u njenoj prakticnoj vjezbi. Student usvaja konkretna metodoloska znanja i nacela

3 3.02. 3.02.34. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Radiologija

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

155

prakticnih poslova koje obavlja radioloski tehnolog te se upoznaje s osnovama etickih i pravnih propisa u ophoenju s bolesnicima i moguim zakonskim implikacijama koje proizlaze iz prakse. U tematskom sadrzaju predemeta govori se o ulozi i znacaju radioloskog tehnologa u radioloskom timu, o komunikaciji, poglavito o meuljudskoj i meuodjelskoj, te istice znacaj koristenja tih vjestina s nizom primjera iz prakse. Student dobiva uvid u znacaj algoritma razlicitih radioloskih pretraga tokom radnog dana, poducava se o znacajkama primjene kontrastnih sredstava i ostalim prakticnim radnjama u svojoj kompetenciji. Student se takoe upoznaje sa osnovnim principima rentgenoloske dijagnostike i radio terapije. Ultrasonografija, scintigrafija, kompjuterizovana tomografija, NMR, PET i druge savreme imidzing tehnike. Indikacije i tumacenje rezultata. Uloga medicinske sestre u pripremi bolesnika za pregled. Nega bolesnika u toku i posle pregleda. Zastita bolesnika i zdravstvenih radnika u toku pregleda.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

4

30

Jezici naroda BiH

24

66

120

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

2.09.10.035. 3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.005. 3.02.38.013.

Naziv predmeta/modula znanja

Informatika i racunarske tehnologije u zdravstvu Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 30 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za strucnu/laboratorijsku praksu Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u radioloskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama, odn. u radioloskim odjelima i/ili klinikama odn. ustanovama u trajanju od ukupno 24 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za radiologiju, radiolosku zastitu i ergonomiju. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

156

primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na radiolosku praksu odn. rad sa ureajima vezanim za imidzing u zdravstvu: Rentgenoloske dijagnostike i radio-terapije Ultrasonografija, Scintigrafija, Kompjuterizovana tomografija, NMR, PET i druge savremcnc imidzing tehnike.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Doc dr Fatima Custovi Begovi Lothar Wicke Radioloska zastita Atlas radioloske anatomije Sarajevo Beograd 1991 2007. Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

157

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Opsti Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.170. 3.02.38.015. Katedra za hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Osnove hirurskog instrumentiranja

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni Omoguiti studentu usvajanje osnovnih znanja iz hirurskr instrumentacije. ciljevi:

Studenti e biti osposobljeni da vrsi sterilizaciju hirurskog instrumenterija i hirurskog potrosog materijala.Pri sterilizaciji koristi e se razliciti tipovi sterilizatora.Upoznat e osnovni instrumentarij iz hirurgije, ginekologije, otorinologije, oftalmologije, ortopedske hirurgije.Upoznati instrumentarij koji se koristi u endoskopskoj hirurgiji. Obuciti studenta kako se cisti, odrzava i sterilise instrumentarij. Upoznati hirurski instrumentarij, njegove specificnosti za pojedine hirurske grane, nacin rukovanja, odrzavanja i sterilizacije. Opsta hirurgija, abdominalna hirurgija, traumatologija, torakalna hirurgija, vaskularna hirurgija, kardijalna hirurgija, neurohirurgija, plasticna hirurgija, urologija, ortopedija, otorinologija, oftalmologija, ginekologija, maksilofacijalna hirurgija su hirurske discipline koje koriste hirurski instrumentarij pri svakodnevnom poslu. Instrumentarij je specifican za svaku gore navedenu hirursku disciplinu. Danas imamo endoskopsku hirurgiju koja je skupa i sa visokom tehnologijom sto trazi visokodiferenciran kadar koji e sa njom da radi.To ukazuje kolika je uloga, odgovornost i zadatak sestre instrumentarke.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

7

56

24

Jezici naroda BiH

48

74

8

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra Naziv predmeta/modula znanja Ocjena Opis uslova (dodatni) 158

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.005. 3.02.38.013. 3.06.05.005.

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije Osnovi transfuziologije

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 56 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sati za vjezbe iz hirurskog instrumentiranja; 48 sati za strucnu/klinicku praksu 8 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. na hirurskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja na hirurskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama u trajanju od ukupno 48 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre hirurgiju, traumatologiju, ginekologiju i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na hirursko instrumentiranje.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Klinicke vjezbe Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 10 % 20 % 30 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Zdravko M. Vlajni Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije Banja Luka Panevropski univerzitet "APEIRON" 2006 knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

159

Baljozovi A. / N Metchild Seel

Hirurgija Njega ljudi

prakticna nastava Metchild seel : Die Pfelge des menschen

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

160

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Napredni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.160. 3.02.38.027. Katedra za internu medicinu i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Zdravstvene njega kardio-pulmonalnog bolesnika-intenzivna njega u kardiologiji

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni fizioloskim procesma nastanka bolesti kardiovaskularnog sistema, te ciljevi: dijagnostickim metodma u kardiologiji,

Studenti e biti osposobljeni za: Kardiopulmonalna reanimaciju-CPR odrzavanje prohodnosti disajnih puteva i umjetno odrzavanje respiracije, umjetno odrzavanje krvotoka, elektricna defibrilacija srca, tretman kardiopulmonalni arest, specificnosti reanimacijskih postupaka u djece. Kardiopulmonalna reanimacija - odrzavanje prohodnosti disajnih puteva, umjetno odrzavanje respiracije, umjetno odrzavanje krvotoka, elektricna defibrilacija srca, uspostava intravenskog puta i primjena lijekova, Tretman kardiopulmonalnog aresta, Kardiologija: Osnove anatomije i fiziologije kardiovaskularnog sistema, patofizioloski procesi nastanka bolesti kardiovaskularnog sistema, dijagnosticke metode u kardiologiji; anamneza i fizikalni pregled, neinvazivne i invazivne metode; elektrokardiografija, test optereenja; postupke prepoznavanja i intervencije kod zatajivanja srca, reumatske temperature, obiljezja; stecene srcane mane, uroene srcane mane i upalnih bolesti srca, ishemijske bolesti srca, poremeaji srcanog ritma, provodne smetnje srca, bolesti aorte i perifernih arterija, arterijska hipertenzija, ateroskleroze; obiljezja bolesnika nakon kardiokirurskog zahvata i postupci kardiopulmonalne reanimacije. Pulmologija: Osnove anatomije, fiziologije i patofizioloski procesi nastanka bolesti respiratornog sistema, dijagnosticke metode u pulmologiji; anamneza i fizikalni pregled. Hronicne opstruktivne plune bolesti, tuberkuloza plua, Studenti e se upoznati sa fiziologijom kardiovaskularnog sistema, pato3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

161

sarkoidoza, pneumonije, karcinom bronha i plua, urgentna stanja u pulmologiji, farmakoterapijski postupci u pulmologiji.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

7

56

18

Jezici naroda BiH

48

82

6

210

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.005. 3.02.38.007. 3.02.38.013. 3.06.05.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije Osnovi transfuziologije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 56 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 18 sati za vjezbe iz njege kardioloskih bolesnika; 48 sati za strucnu/klinicku praksu 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. na kardiolosko-pulmoloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovnotehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja na kardiolosko-pulmoloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama u trajanju od ukupno 48 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za internu medicinu i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na kardiolosku njegu a posebno u sljedeim oblastima: Kardiopulmonalna reanimaciju-CPR odrzavanje prohodnosti disajnih puteva i umjetno odrzavanje respiracije, umjetno odrzavanje krvotoka, elektricna defibrilacija srca, tretman kardiopulmonalni arest, specificnosti reanimacijskih postupaka u djece.

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

162

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Klinicke vjezbe Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 10 % 20 % 30 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Custovi Fedor Klinicka kardiologija Beograd 2001F Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

163

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.180. 3.02.38.029. Katedra za oftalmologiju, ORL i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Oftalmologija i pridruzena njega

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Omoguiti studentu usvajanje znanja o najznacajnijim bolestima oka koja su Obrazovni i profesionalni medicinskoj sestri potrebna pri procjeni zdravstvenog stanja bolesnika, utvrivanju potreba za zdravstvenom njegom i sudjelovanju u procesu ciljevi: dijagnosticiranja i lijecenja.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine: Sadrzaj predmeta:

Procjeni zdravstvenog stanje oka Aplikacija lijeka; kapi, mast u oko, zavoj oka

Orbita i ocna adneksa, suzni putevi; bolesti spojnice oka; bolesti roznice oka; bolesti srednje ocne ovojnice i bjeloocnice - aplikacija midrijatika, antibiotika i steroida lokalno, kapi, masti, subkonjunktivalne injekcije; bolesti sociva i staklastog tijela - siva mrena; bolesti mreznice; bolesti vidnog zivca; glaukom bolesti; refakcija anomalije oka; strabologija; povrede oka.

Nastavne aktivnosti (cas) Individualni rad Strucna i klnic. praksa Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora

METRIKA PREDMETA:

ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

30

74

6

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

164

3.02.38.007.

Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za strucnu/klinicku praksu 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. na oftalmoloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja na oftalmoloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama u trajanju od ukupno 30 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za oftalmologiju, ORL i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na oftalmolosku njegu

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura R. Kozomara R. Kozomara Praktikum iz oftalmologije Praktikum iz oftalmologije za porodicnog ljekara Banja Luka Nezavisne novine Beograd Naucna knjiga 2007. 1998 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

165

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta www.foto-web.com Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

166

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Srednji

01.07.400. FZN-HCN 01.06.160. 3.02.38.031. Katedra za internu medicinu i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

Neurologija i pridruzena njega

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Cilj predmeta je omoguiti studentu usvajanje znanja o grai, organizaciji, funkciji i poremeajima sredisnjeg i perifernog nervnog sistema, koja su nuzna medicinskoj sestri - tehnicaru pri procjeni zdravstvenog stanja bolesnika. Objektivnim uvidom u zdravstveno, emocionalno i socijalno stanje bolesnika Obrazovni i profesionalni medicinska sestara moi e organizirati i primijeniti najoptimalniju sestrinsku negu, uociti i prepoznati simptome i znakove neuroloskih poremeaja u cilju ciljevi: podizanja kvalitete lijecenja i njege. Upoznavanje sa specificnostima neuroloskog odjela i neuroloskih bolesnika ima cilj prosirenja spoznaja koje su znacajne za planiranje i organizaciju rada u neuroloskoj ambulanti, poliklinici ili odjelu. Obrada predmeta e obezbjediti studentu: Sudjelovanje u neuroloskoj dijagnostici u bolnici na neuroloskom odjelu, CT i MR dijagnostici, EEG laboratoriju Priprema pacijenta za specificne neuroloske dijagnosticke procedure. Specificnosti zdravstvene njege za bolesnike s neuroloskim bolestima i stanjima (paraplegije, tetraplegije, CVI, epilepsija, degenerativne bolesti)

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

Savladane vjestine:

Priprema pacijenata za neuroloske dijagnosticke procedure Graa, organizacija i funkcija nervnog sistema, neuroloski dijagnosticki postupci, neuroloski simptomi i sindromi, psihosomatika, glavobolje, neuroloske bolesti, rehabilitacija neuroloskih bolesnika, organizacija neuroloske njege. Uzroci neuroloskih bolesti, zivotne navike, rizicni faktori, te kako ih sprijeciti; dijagnostika neuroloskih bolesti poremeaja i stanja Dijagnosticke aparature i tehnike, neuroloske bolesti kao jedan od vodeih uzroka smrti u svijetu; hitna stanja u neurologiji; ostale neuroloske bolesti; metode lijecenja i primjena lijekova u neurologiji; neurologija i granicna podrucja; udio nesrea na poslu i

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

167

profesionalnih bolesti u neuroloskim poremeajima. Trendovi u razvoju zdravstvene njege neuroloskih bolesnika, sestrinska anamneza i specificnosti tjelesnog pregleda neuroloskih bolesnika, svijestinstrumenti za procjenu stanja svijesti, osnovne dijagnosticke metode u neurologiji i postupak s bolesnikom prije i poslije pretraga, prehrana neuroloskih bolesnika, emocionalni status i promjene u ponasanju neuroloskih bolesnika, specificnosti zdravstvene njege za bolesnike s neuroloskim bolestima i stanjima (paraplegije, tetraplegije, CVI, epilepsija, degenerativne bolesti, poveani intrakranijski pritisak).

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

6

48

24

Jezici naroda BiH

24

78

6

180

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.001. 3.02.38.005. 3.02.38.013.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 48 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sati za vjezbe iz njege neuroloskih bolesnika; 24 sati za strucnu/klinicku praksu 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. na neuroloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja na neuroloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama u trajanju od ukupno 24 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za internu medicinu i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na neurolosku njegu a posebno u sljedeim oblastima:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

168

NAZIV TEME 1. Opsta neurologija, dijagnosticke metode u neurologiji 2. Specijalna neurologija 3. Razumevanje sestrinske njege neuroloskih bolesnika 4. Ucese medicinske sestre u neurodijagnostickim ispitivanjima 5. Ucese medicinske sestre u radiografskim ispitivanjima 6. Pregled cerebrospinalne tecnosti 7. Ucese medicinse sestre u elektrofizioloskim ispitivanjima 8. Ucese medicinske sestre u testiranju dijagnostici posebnih cula, biopsiji misia, neuropsiholoskim ispitivanjima 9. Zdravstvena njega bolesnika sa osteenjem kranijalnih nerava 10. Zdravstvena njega bolesnika sa neuroloskim paroksizmalnim poremeajima 11. Zdravstvena njega bolesnika u epileptickom statusu 12. Zdravstvena njega bolesnika sa poremeajima spavanja, glavoboljom, tumorima 13. Zdravstvena njega bolesnika sa kraniocerebralnom povredom, spinalnom lezijom 14. Zdravstvena njega bolesnika sa neuroloskim vaskularnim lezijama 15. Zdravstvena njega bolesnika sa nevoljnim pokretima, hiperkinetskim poremeajima 16. Zdravstvena njega bolesnika sa bolnim cervikalnim i lumbalnim sindromom, te oboljenjima perifernih nerava i misinim bolestima 17. Specificnosti zdravstvene njega bolesnika sa infekcijama CNS-a, demielinizacijskim poremeajima i poremeajima motornog neurona 18. Zdravstvena njega bolesnika sa demencijom 19. Zdravstvena njega u urgentnom neuroloskom stanju UKUPNO

Br. casova 5 5 1 2 1 1 3 1 1 2 2 2 2 3 1 2 2 2 2 40

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Klinicke vjezbe Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 10 % 20 % 30 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Lenka Babi, Milijana Matijevi, Dusanka Zdravstvena njega u neurologiji Beograd YU MARKETING PRESS knjiga Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

169

Sarenac Zvonimir Levi b/ Dopunska literatura Osnovi savremene neurologije Beograd Zavod za udzbenike i nastavna sredstva knjiga

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

170

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.240. 3.02.25.005. Katedra za radiologiju, radiolosku zastitu i ergonomiju

Fakultet zdravstvenih nauka

Ergonomija i medicina rada

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni industriji, u zdravstvu i u rehabilitaciji. Upoznati sa principima u radu sa onesposobljenim licima. Upoznati sa principima profesionalne orijentacije i ciljevi:

strategijama prevencije stresa. Ergonomsko prilagoenje interijera i enterijera. Upoznati studenta sa osnovama savremene ergonomije i primjenama u

3 3.02. 3.02.25. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Medicina rada

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Studenta treba nauciti da prepozna osnovne principe u radu sa osobama umanjenih psihofizicki osobina, da moze dati osnovni trenig za o snovne zivotne potrebe. Motivaciju stimulacija i propaganda rada kao i stavove- sistem- covjek- stroj okolina.

Osnove savremene ergonomije. Definicije i podrucje rada. Ergonomija u suvremenoj industriji. Ergonomija u zdravstvu i rehabilitaciji. Osnovni ergonomski principi u radu s osobama umanjenih psihofizickih sposobnosti. Ucenje i profesionalni trening u rehabilitaciji. Profesionalna orijentacija i profesionalna selekcija. Teorije motivacije. Nacini motiviranja radnika. Umor, klasicne i moderne teorije umora. Borba protiv umora, odmori, stimulatori. Nesree pri radu, borba protiv nezgoda i nesrea. Model stresa na poslu. Strategije prevencije stresa. Sindrom izgaranja.

Sadrzaj predmeta:

Prilagodba sredstava rada osobama s umanjenim sposobnostima. Specificni problemi u radnoj terapiji i nacin njihova rjesavanja ergonomskim pristupom. Zakoni i pravilnici o arhitektonskoj prilagoenosti prostora, ergonomska prilagodba interijera Ergonomsko prilagoenje radnog mjesta. Ergonomsko prilagoenje eksterijera (vanjske stepenice, rampe, liftovi, javni prostori). Arhitektonske barijere. Pomagala za samopomo (u kuhinji, kupaonici, pri oblacenju i sl.) Prilagoena sportska oprema. Fizicka okolina (buka, svjetlo, vibracija). Timski rad (radni terapeut, arhitekt, graevinski inzenjer, pravnik, tehnicar, socijalni radnik, psiholog).

METRIKA PREDMETA:

ECTS Nastavne aktivnosti (cas) Individualni rad SVEGA

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

171

Kontakt casovi

Vjezbe treninzi

Seminarski i stud. radovi

Pedagoske radionice

Strucna i klnic. praksa

Individual. i grupno ucenje

Istraziv. izvora

casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

24

78

8

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

1.02.05.005. 3.01.01.003. 8.01.02.003. 3.02.03.003. 3.02.03.023.

Naziv predmeta/modula znanja

Fizika sa biofizikom Osnovi anatomije i histologije Biomehanika sa kineziologijom Osnove fizikalne medicine i rehabilitacije Osnovi radne terapije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sata za pedagosku radionicu koja se organizuje iz oblasti ergonomije i medicine rada; 8 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. u specijalizovanim ustanovama koje se bave apektima zastite na radu, radne terapije za razlicite kategorije bolesnih i zdravih lica a posebno lica sa ogranicenom radnom sposobnoscu sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja u partnerskim ustanovama zastite na radu i radne terapije, odn. u poslovnim organizacijama. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za radiologiju, radiolosku zastitu i ergonomiju. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 8 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja aktivnosti u okviru pedagoske radionice posvecene problemima radne terapije i zastite na radu izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj radionice. Zadatak voditelja radionice i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na radnu terapiju i probleme zastite na radu.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Ivan Mikov Ergonomija Novi Sad Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

172

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

173

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.150. 3.02.38.033. Katedra za epidemiologiju i zarazne bolesti

Fakultet zdravstvenih nauka

Dermatovenerologija i pridruzena njega

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA: Obrazovni i profesionalni dijagnosticke metode u dermatologiji. Upoznavanje sa osnovnim bolestima koze bolesti vezivnog tkiva, poremeaji pigmentacije, poremeaji keratinizacije. ciljevi:

Upoznavanje sa polno prenosivim bolestima. Uvoenje studenata u osnove dermatoloske anamneze i statusa i uvoenje u

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine:

Klinickim pregledom se konstatuje osteenje, bolest koze. Da prepozna

seboroicka skupina dermatoza, bolesti kose i vlasista, bulozne dermatoze

Uradi - higijena koze, aplikacija lijeka, prevoj

Sadrzaj predmeta:

Uvod u dermatovenerologiju, graa koze, kljucne napomene o eflorescencijama, kljucni podaci iz dermatoloske anamneze i statusa, pregled kljucnih podataka o dijagnostickim metodama u dermatologiji, kljucna nacela dermatoloske terapije; eflorescencije; osnove o modelima nastanka osteenja koze, parazitarne bolesti, piodermije, cese virusne bolesti koze, tuberkuloza koze, dermatomikoze, seboroicka skupina dermatoza, bolesti kose i vlasista, bulozne dermatoze, bolesti vezivnog tkiva, poremeaji pigmentacije, poremeaji keratinizacije, preosjetljivost na lijekove, urtikarijski skup bolesti, kontaktni dermatitis, posljedice hronicne venske insuficijencije donjih udova, dermatoloska onkologija, polno prenosive bolesti.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

24

74

12

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije

Ocjena

Opis uslova (dodatni) 174

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.01.09.005. 3.02.38.009.

Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Mikrobiologija sa parazitologijom Njega zaraznih bolesnika i infektivne bolesti

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sati za strucnu/klinicku praksu u oblasti dermatovenerologije i pridruzene njege; 12 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. na dermatoveneroloskim odjelima ili ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja na dermatoveneroloskim klinikama ili odjelima odn. ustanovama u trajanju od ukupno 24 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za epidemiologiju i zarazne bolesti. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 12 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na dermatovenerolosku njegu

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 50 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Lipozenci Jasna Odabrana poglavlja Beograd 2003 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

175

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

176

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Specijalisticki Osnovni

01.07.400. FZN-HCN 01.06.180. 3.02.38.035. Katedra za oftalmologiju, ORL i njegu

Fakultet zdravstvenih nauka

ORL i pridruzena njega

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Omoguiti studentu usvajanje znanja o najznacajnijim bolestima uha, grla, Obrazovni i profesionalni nosa koja su medicinskoj sestri potrebna pri procjeni zdravstvenog stanja bolesnika, utvrivanju potreba za zdravstvenom njegom i sudjelovanju u ciljevi: procesu dijagnosticiranja i lijecenja.

3 3.02. 3.02.38. Medicinska nauke Klinicke medicinske nauke Sestrinstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi: Savladane vjestine: Sadrzaj predmeta:

Procjeni zdravstvenog stanje uha, nosa i grla Aplikacija lijeka; kapi, mast u uho, zavoj uha, higijena uha, nosa

Bolesti, infekcije , povrede, uroene anomalije uha, grla, nosa , aplikacija antibiotika i steroida lokalno, kapi, masti , bolesti krajnika, larinksa, sinusa, oka, grla i nosa.

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

30

74

6

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

3.01.01.003. 3.01.05.003. 3.01.07.001. 3.02.38.005. 3.02.38.007. 3.02.38.013.

Naziv predmeta/modula znanja

Osnovi anatomije i histologije Fiziologija sa patofiziologijom Osnovi patologije Propedevtika i zdravstvena njega u klinickobolnickoj praksi Njega internistickih bolesnika sa osnovama interne medicine Njega hirurskih bolesnika sa osnovama hirurgije

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

177

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 30 sati za strucnu/klinicku praksu u oblasti dermatovenerologije i pridruzene njege; 6 sati za istrazivanje izvora. Vjezbe e vrsiti u specijalizovanim kabinetima odn. na ORL odjelima ili ustanovama sa kojima Panevropski univerzitet ima sklopljene ugovore o nastavno-naucnoj i poslovno-tehnickoj saradnji u kojima je po tom osnovu dodijeljen naziv i status partnerske ustanove, nastavne baze, odn. univerzitetskog klinickog centra i univerzitetske laboratorije. Strucna/klinicka praksa se obavlja na ORL klinikama ili odjelima odn. ustanovama u trajanju od ukupno 30 sati. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedra za oftalmologiju, ORL i njegu. Za obradu predmeta i strucnu i klinicku praksu planirano je da student utrosi i 6 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose na ORL njegu.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Ocjena studentske strucne/klinicke prakse Ispitne aktivnosti ­ finalni test (problemski test, pisani ispit)

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza konacni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 20 % 30 % 20 % 30 %

03 04 05

Ispitne aktivnosti ­ finalni (usmeni ispit)

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Prof. dr Rajko Ladurovi i saradnici b/ Dopunska literatura ORL Beograd 2006 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

178

Naziv sajta

Adresa sajta

Naziv rada/hiperlink

Ocitano

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

179

OSNOVNI PODACI: Organizaciona jedinica Skraenica Katedra Predmet/modul VRSTA PREDMETA: Funkcionalna oblast Nivo apstraktnosti

Jezgreni Srednji

01.07.400. FZN-HCN 01.06.260. 3.03.01.007. Katedra za javno zdravstvo i menadzment u zdravstvu

Fakultet zdravstvenih nauka

Organizacija zdravstvenih ustanova

Tip predmeta-obaveznost Obavezan MATICNOST PREDMETA: Naucna oblast Naucno polje Uza naucna oblast OPIS PREDMETA:

Upoznati studenta sa osnovama organizacije zdravstvenih ustanova i zdravstvenog sektora, nacinu rukovoenja zdravstvenom ustanovom, specificnosti procesa donosenja odluka u zdravstvenoj djelatnosti, motivacije i izgradnje zdravstvenih timova, specificnosti unutar-resorne komunikcije u Obrazovni i profesionalni zdravstvenim ustanovama, kadrovskog kompleksa i izgradnje humanih resursa, ciljevi: organizacionoj kulturi unutar zdravstvenih ustanova, specificnostima poslovne politike u hijerarhiji planiranja i u strategijskom planiranju, specificnosti administrativnih procedura i menadzment vremena, planiranje i upravljanje promjenama u zdravstvenim ustanovama. Student e biti u stanju da:

3 3.03. 3.03.01. Medicinska nauke Preventivne medicinske nauke Javno zdravstvo

Kompetencije/obrazovni ishodi:

organizuje zdravstvene timove obezbjeuje kvalitetnu i nekonfliktnu interpresonalnu komunikaciju efikasno donosi odluke u deficitu vremena sagledava i planira humane resurse efikasno upravlja promjenama Organizovanja i rukovoenja Definisanje menadzmenta, razlike izmedju rukovoenja i menadzerstva, istorijski razvoj teorije menadzmenta, funkcije menadzmenta, Pojam i sustina rukovoenja, istrazivanja i teorije liderstva, istrazivanja, crta i karakteristika liderstva, teorije ponasanja, liderski stil i radna situacija, liderstvo zavisno od zrelosti slijedbenika, transformaciono liderstvo, karakteristike savremenih lidera zdravstvenih radnika, integracija umijea rukovoenja i menadzmenta, princip rada uspjesnog rukovodioca Opsti pojam u definisanju odluka, rjesavanju problema i kritickog nacina, misljenja, modeli za rjesavanje problema i donosenje odluka, vrste odluka i stil odlucivanja, dobre i lose navike u donosenju odluka, menadzerski stil donosenja odluka, instrumenti koji se koriste u procesu odlucivanja, oluja ideja ­ Brainstorming,

Savladane vjestine:

Sadrzaj predmeta:

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

180

Definicija i znacaj motivacije, sestre (zdravstveni radnici) u postizanju motivacije, teorije motivacije, kreiranje atmosfere koja motivise, strategije za kreiranje atmosfere koja motivise, definicije i vrste konflikta, pozitivni negativni aspekti konflikta na radnom mjestu, nacini rjesavanja konflikta, opsta pravila u rjesavanju konflikta, konflikti na nivou radne jedinice, destruktivne taktike pregovaranja (u rjesavanju konflikta), licne vjestine sestre (zdr. radnika) menadzera u rjesavanju konflikta Faktori koji otezavaju organizacionu komunikaciju, organizacione strategije komunikacije, komunikacioni proces, nacin komunikacije i jasnoa, pisana komunikacija u okviru organizacije, interpersonalna komunikacija, grupna komunikacija, pouzdana komunikacija, javni nastup sestre (zdr. radnika) menadzera, uticaj informacione tehnologije na komunikaciju u organizaciji Dinamika zaposljavanja sestara (zdravstvenih radnika), proces prijema ­ zaposljavanja sestara (zdravstvenih radnika), obavljanje intervjua ­ razgovora, uvoenje u posao i integracija novoprimljenih sestara (zdr. radnika), stadijumi razvoja novoprimljenih sestara (zdravstvenih radnika); Obuka /edukacija sestara (zdravstvenih radnika), mentor kao model uloge novoprimljenih sestara (zdr. radnika), definisanje i znacaj organizovanja, organizaciona teorija, organizaciona struktura, organizaciona sema, vrste organizacionih struktura, podjela rada ­ nivoi menadzera sestara (zdr. radnika), donosenje odluka u okviru organizacione hijerarhije sestrinske sluzbe (sluzbe zdravstvenih radnika); Organizaciona kultura, vrste kulture, karakteristike skladnih i neskladnih kultura, organizaciona efikasnost, opsti pojam i definicija moi i autoriteta, tipovi moi, izgradnja licne ­ personalne moi, razumevanje ,,politike moi" u organizaciji Delegiranje, najcese greske pri delegiranju, definicija i znacaj planiranja, operativno i strategijsko planiranje, ciljevi i dostignua (ishodi) Politika i procedure, duznosti sestre (zdravstvenih radnika) u hijerarhiji planiranja i u strategijskom planiranju, menadzment vremena, interni i eksterni faktori u gubljenju vremena, planiranje personalnog vremena i prevencija stresa na radnom mestu, Planiranje promjena, razvoj teorije promjena, strategije promjene, otpor ­ ocekivana reakcija na promjenu, ponasanja koja se najcese sreu kao reakcija na promenu, planirana promjena je kolaborativni problem, organizaciono ,,starenje" i promjena kao nacin obnavljanja, znacaj i ucese sestre (zdravstvenog radnika) u planiranju i poznavanju budzeta

METRIKA PREDMETA:

Nastavne aktivnosti (cas) ECTS Kontakt casovi Vjezbe treninzi Seminarski i stud. radovi Pedagoske radionice Strucna i klnic. praksa Individualni rad Individual. i grupno ucenje Istraziv. izvora SVEGA casova rada

5

40

Jezici naroda BiH

24

74

12

150

Jezici izvoenja nastave

PREDUSLOVI ZA PRISTUP Sifra

5.06.04.005. 3.02.38.001. 3.03.01.005.

Naziv predmeta/modula znanja

Mundologija: kulturno-civilizacijske paradigme graanskog demokratskog drustva Uvod u medicinu i zdravstvenu njegu Menadzment zdravstva

Ocjena

Opis uslova (dodatni)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

181

METODIKA IZVOENJA PREDMETA

U toku obrade predmeta predviena su: 40 kontakt-sati interaktivnih predavanja; 24 sati za strucnu praksu u oblasti zdravstvenog osiguranja; 12 sati za istrazivanje izvora. Strucna praksa se obavlja u zdravstvenim ustanovama u trajanju od ukupno 24 sata. U sastavu prakse student ima obavezu da vrsi konsultacije sa rukovodiocima nadlezne Katedre za javno zdravstvo i menadzment. Za obradu predmeta i strucnu praksu planirano je da student utrosi i 12 sati na istrazivanju izvora. Tokom obavljanja strucne prakse izrauju se strucni izvjestaji koje ocjenjuje voditelj prakse. Zadatak voditelja prakse i studenta u okviru ovog predmeta je da obezbjedi savladavanje i primjenu u cjelini odn. savladavanje i primjenu veeg broja specificnih metoda i tehnika koje se odnose organizaciju zdravstvenih ustanova.

EVALUACIJA RADA STUDENTA

Red. br. 01 02 03 04 05

Vrsta evaluacije

Ucese u kontaktnom radu - interakcija na predavanjima Obavezan seminarski rad iz obavljene strucne prakse Pismeni dio ispita MCQ test Usmeno ispitivanje studenta

Parcijalna/ konacna predispitna obaveza predispitna obaveza parcijalni konacni

Opciona / obavezna obavezni obavezni obavezni obavezni

Procenat ucesa 10 % 20 % 30 % 40 %

LITERATURA / IZVORI (navedena po redosljedu vaznosti)

Autor (Prezime, Ime) a/ Osnovna literatura Ljiljana Milovi Miovi M. Organizacija zdravstvenih ustanova Menadzment zdravstva Beograd Beograd 2000. 2008 Naziv publikacije Sjediste izdavaca Izdavac God. izdanja Vrsta publk.*

b/ Dopunska literatura

c/ Ostali izvori - casopisi, Autor ­ Prezime, Ime (ukoliko je izvor clanak) Naziv casopisa Sjediste izdavaca Izdavac God. Vrsta izdanja casopisa

c/ Ostali izvori ­ Internet (WEB) izvori Naziv sajta Adresa sajta Naziv rada/hiperlink Ocitano

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

182

(*)Vrsta publikacije (knjiga, skripta, kompendium, multimedija)

S e s t r i n s t v o FZN-HCN

183

Information

Microsoft Word - Studijski program-Sestrinstvo-2008.doc

186 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

794574