Read broszura_euro_Q.indd text version

EURO WSPÓLNA WALUTA EUROPEJSKA

EURO WSPÓLNA WALUTA EUROPEJSKA1

1 stycznia 1999 byl dla Europy historycznym momentem. Tego dnia na znacznym obszarze Unii Europejskiej wprowadzono do obiegu wspóln walut europejsk ­ euro. Polityka pienina i kursowa, dwa istotne elementy polityki gospodarczej kadego kraju, zostaly przesunite na poziom wspólnotowy i przekazane w gesti ponadnarodowej instytucji ­ Europejskiemu Bankowi Centralnemu. Tym samym realizacja Unii Gospodarczej i Walutowej, jednego z najbardziej ambitnych projektów integracyjnych zjednoczonej Europy, stala si faktem. Oczekuje si, e w niedalekiej przyszloci obszar euro rozszerzy si na pozostale pastwa czlonkowskie UE. Polska od dnia przystpienia do Unii Europejskiej zobowizana jest do przyjcia wspólnej waluty po wypelnieniu warunków okrelonych w Traktacie ustanawiajcym Wspólnot Europejsk. Celem niniejszej broszury jest zapoznanie czytelnika z podstawowymi faktami zwizanymi z Uni Gospodarcz i Walutow UE ­ jej historycznym rozwojem, aktualnym ksztaltem oraz perspektywami dalszego rozszerzenia.

EURO ­ WSPÓLNA WALUTA EUROPEJSKA

Rysunek autorstwa Iwony Olbrecht, uczennicy OSSP w Zabrzu. Praca wyróniona w ogólnopolskim konkursie ogloszonym przez UKIE pod haslem "Polska - pierwszy rok w Unii Europejskiej".

Publikacja nie jest przeznaczona do sprzeday © Urzd Komitetu Integracji Europejskiej al. J.Ch. Szucha 23 00-580 Warszawa www.ukie.gov.pl Warszawa 2007 Wydanie I ISBN 83-89972-97-2

EURO ­ WSPÓLNA WALUTA EUROPEJSKA

Wstp 1. Rys historyczny ­ czyli jak doszlo do powstania UGW 2. Podstawy prawne funkcjonowania UGW 2.1. Glówne podstawy traktatowe 2.2. Wtórne prawo wspólnotowe 3. Ekonomiczne aspekty funkcjonowania UGW 3.1. Korzyci i koszty przyjcia wspólnej waluty

3.1.1. Korzyci 3.1.2. Koszty

5 5 11 11 11 13 13 13 14 16 16 18 18 18 18 20 20 21 21 23 24 24 25 25 25 28 30

3.2. Warunki przyjcia euro ­ kryteria zbienoci z Maastricht

3.2.1. Kryteria konwergencji gospodarczej 3.2.2. Kryteria konwergencji prawnej 3.2.3. Inne czynniki

3.3. Ogólne zasady polityki pieninej, gospodarczej i fiskalnej w UGW

3.3.1. Polityka pienina 3.3.2. Polityka gospodarcza 3.3.3. Polityka fiskalna

4. Instytucjonalne aspekty funkcjonowania UGW: organizacja bankowoci centralnej 4.1. Europejski System Banków Centralnych: podstawowe zaloenia organizacyjne 4.2. Europejski Bank Centralny jako centralny element ESBC 4.3. Organy decyzyjne ESBC 4.4. Cele ESBC 4.5. Zadania ESBC 5. Aktualny ksztalt UGW i perspektywy rozszerzenia 5.1. Stopie zaawansowania procesów integracyjnych w pastwach czlonkowskich UE 5.2. Perspektywa czasowa przyjcia euro w Polsce Bibliografia

4

Wstp

1 stycznia 1999 roku byl dla Europy historycznym momentem. Tego dnia na znacznym obszarze Unii Europejskiej (UE) wprowadzono do obiegu wspóln walut europejsk ­ euro. Polityka pienina i kursowa, dwa istotne elementy polityki gospodarczej kadego kraju, zostaly przesunite na poziom wspólnotowy i przekazane w gesti ponadnarodowej instytucji ­ Europejskiemu Bankowi Centralnemu (EBC). Tym samym realizacja Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), jednego z najbardziej ambitnych projektów integracyjnych zjednoczonej Europy, stala si faktem. Dotychczas trzynacie pastw czlonkowskich UE zdecydowalo si na przyjcie euro. Kraje te reprezentuj dwie trzecie lcznej liczby ludnoci UE. Oczekuje si jednak, e w niedalekiej przyszloci obszar euro rozszerzy si na pozostale pastwa czlonkowskie UE. Dotyczy to take Polski, która od dnia przystpienia do Unii Europejskiej bierze udzial w tzw. III etapie Unii Gospodarczej i Walutowej ze statusem kraju z derogacj. Oznacza to, e Polska jest zobowizana do przyjcia wspólnej waluty po wypelnieniu warunków okrelonych w Traktacie ustanawiajcym Wspólnot Europejsk (Traktat WE). Przyjcie wspólnej waluty bdzie momentem niezwyklej wagi nie tylko dla wsko pojtej sfery gospodarczej. W istocie monety i banknoty euro znajd si w portfelach wszystkich obywateli. Dlatego niezwykle istotne jest zapewnienie odpowiedniej informacji i wiedzy na temat ksztaltu i funkcjonowania UGW. Niniejsza broszura jest odpowiedzi na ten postulat. Jej celem jest zapoznanie czytelnika z podstawowymi faktami zwizanymi z UGW ­ jej historycznym rozwojem, aktualnym ksztaltem oraz perspektywami dalszego rozszerzenia. Praca sklada si z piciu rozdzialów. Rozdzial pierwszy opisuje histori integracji walutowej w Europie. Omówione w nim zostaly kamienie milowe historycznego rozwoju UGW i przyjcia euro. Rozdzial drugi zawiera przegld prawnych aspektów funkcjonowania UGW. Rozdzial trzeci przestawia ekonomiczne aspekty funkcjonowania UGW. W szczególnoci opisano w nim podstawowe korzyci i koszty przyjcia euro, warunki przyjcia wspólnej waluty oraz ogólne zasady polityki pieninej, gospodarczej i fiskalnej w UGW. Rozdzial czwarty opisuje instytucjonalne aspekty funkcjonowania UGW, w tym przede wszystkim glówne zaloenia organizacji bankowoci centralnej UGW. Rozdzial pity omawia aktualny ksztalt UGW oraz perspektywy jej rozszerzenia.

5

1. Rys historyczny ­ czyli jak doszlo do powstania UGW

Proces integracji walutowej w Europie jest ze swojej istoty cile powizany z procesem integracji gospodarczej. Z jednej strony, wprowadzenie euro bylo ukoronowaniem dlugiego procesu europejskiej integracji gospodarczej ­ bez wprowadzenia wspólnej waluty integracja gospodarcza w Europie bylaby niekompletna. Z drugiej strony, potrzeba zacieniania wspólpracy walutowej i denie do stworzenia wspólnej waluty europejskiej wynikaly wprost z postpujcej integracji gospodarczej. Stopniowe zwikszanie intensywnoci handlu oraz gospodarczej wspólpracy midzynarodowej na przestrzeni lat sprawialy bowiem, e istniejca mozaika walut narodowych stawala si dla Europy coraz wikszym obcieniem. Wzajemna zaleno integracji walutowej i gospodarczej sprawia, e dokonujc opisu historycznej cieki dojcia Europy do wspólnej waluty, nie mona pomin podstawowych etapów procesu integracji gospodarczej. Proces ten zapocztkowany zostal w 1950 roku przez Roberta Schumana, ówczesnego ministra spraw zagranicznych Francji, który zaproponowal plan utworzenia wspólnoty wgla i stali. Na podstawie tego planu 18 kwietnia 1951 roku Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, Niemcy i Wlochy podpisaly w Paryu Traktat ustanawiajcy Europejsk Wspólnot Wgla i Stali (EWWiS). Na mocy tego Traktatu, zwanego Traktatem Paryskim, dzialania sektora wglowego i stalowego krajów czlonkowskich poddano kontroli specjalnie powolanej do tego celu ponadnarodowej instytucji. W 1957 roku te same pastwa podpisaly w Rzymie kolejne dwa traktaty ­ Traktaty Rzymskie. Na mocy tych traktatów powolane zostaly do ycia Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EWEA) oraz Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), która miala doprowadzi do powstania unii celnej, a nastpnie wspólnego rynku towarów, uslug, sily roboczej i kapitalu. Chocia powolanie do ycia EWWiS, EWEA, a zwlaszcza EWG oznaczalo istotny krok ku zacienieniu wspólpracy gospodarczej w Europie, na tym etapie nie rozwaano jeszcze koncepcji wspólnej waluty. Wynikalo to przede wszystkim z faktu, i w tym czasie zasadniczo sprawnie funkcjonowal midzynarodowy system walutowy, tzw. system z Bretton Woods, w którego ramach kursy walutowe utrzymywaly si na wzgldnie stabilnym poziomie2. Na przelomie lat szedziesitych i siedemdziesitych system z Bretton Woods ulegal jednak coraz wikszemu rozpreniu. Nierównowaga bilansów platniczych wynikajca w duej mierze z rónic w priorytetach polityki gospodarczej pomidzy Europ a USA, w powizaniu z oparciem systemu na stalej cenie zlota oraz kluczowej roli dolara amerykaskiego, prowadzily do coraz powaniejszych napi. Szczególnie coraz czstsze i bardziej dotkliwe zmiany kursów walutowych stawaly si zagroeniem dla funkcjonujcej ju wówczas unii celnej i wspólnego rynku rolnego. Wydarzenia te uwidocznily, e dalszy postp integracji gospodarczej w Europie moliwy jest tylko przy zmianie modelu koordynacji dziala w sferze walutowej pomidzy pastwami czlonkowskimi. Nie bez znaczenie byla równie ch uniezalenienia si w kwestiach walutowych od USA. Biorc pod uwag te okolicznoci, w lutym 1969 roku wiceprzewodniczcy Komisji Europejskiej, Raymond Barre, przedstawil specjalny dokument, zwany Planem Barre'a, w którym zaproponowal wzmocnienie koordynacji polityki gospodarczej i walutowej pomidzy pastwami czlonkowskimi. Kilka miesicy póniej, w grudniu 1969 roku, na szczycie Rady Europejskiej w Hadze, szefowie pastw czlonkowskich podjli decyzj idc znacznie dalej ni propozycje zawarte w Planie Barre'a i wyrazili

6

wol utworzenia unii gospodarczej oraz walutowej. Opracowanie szczególowego planu stworzenia takiej unii powierzono zespolowi ekspertów pod przewodnictwem Pierre'a Wernera, ówczesnego premiera i ministra finansów Luksemburga. Efektem prac zespolu byl zaprezentowany w padzierniku 1970 roku Plan Wernera. Zakladal on utworzenie unii gospodarczej i walutowej w kilku etapach do koca 1980 roku, czyli w cigu 10 lat. W marcu 1971 roku pastwa czlonkowskie EWG podjly decyzj o realizacji unii gospodarczej i walutowej. W pierwszym etapie uzgodniono system stopniowego zawania marginesu waha wzajemnych kursów walutowych pastw czlonkowskich. System ten, okrelany jako ,,w w tunelu", zaczl dziala rok póniej, tj. w marcu 1972 roku. Zakladal on, e wzajemne kursy walut pastw czlonkowskich mogly zmienia si tylko w okrelonych przedzialach ­ ustalono, e dopuszczalny przedzial waha nie mógl przekracza 2,25%. Zakres dopuszczalnych waha walut pastw czlonkowskich w stosunku do dolara amerykaskiego byl szerszy i wynosil 4,5%. Dla zapewnienia wlaciwego funkcjonowania systemu rok póniej utworzony zostal Europejski Fundusz Wspólpracy Walutowej (EFWW), który mial stanowi zalek przyszlej wspólnotowej organizacji banków centralnych. Do jego glównych zada nalealo stopniowe zmniejszanie przedzialu waha kursów pomidzy walutami EWG, dokonywanie interwencji na rynkach walutowych oraz zarzdzanie rezerwami walutowymi w ramach mechanizmu krótkookresowej pomocy kredytowej, a take dokonywanie rozlicze pomidzy bankami centralnymi EWG3. Zarówno ,,w w tunelu" jak i EFWW nie spelnily pokladanych w nich nadziei ­ oba mechanizmy nie dzialaly sprawnie. Jednoczenie w polowie lat siedemdziesitych gospodark wiatow wstrzsnly powane kryzysy ­ w 1973 roku ostatecznie zalamal si system z Bretton Woods, a wiat stanl w obliczu kryzysu naftowego przejawiajcego si w serii gwaltownych podwyek cen ropy naftowej. Zaburzenia te sprawily, e Europa odstpila od realizacji Planu Wernera. Proces integracji walutowej wznowiono w marcu 1979 roku, wraz z utworzeniem Europejskiego Systemu Walutowego (ESW). Istot ESW stanowily Europejski Mechanizm Kursowy (ERM) oraz europejska jednostka pienina, tzw. ECU, która stala si zalkiem wspólnej waluty. W ramach europejskiego mechanizmu kursowego ustalono sztywny przedzial waha kursów wokól kursów centralnych zdefiniowanych w relacji do ECU. Dopuszczono marginesy waha kursów wynoszce od 2,25% do 6%, a pastwa czlonkowskie byly zobowizane do utrzymywania kursów swych walut w tych granicach. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalna byla zmiana poziomu kursu centralnego waluty kraju czlonkowskiego. ECU nie byla jednak samodzieln walut, lecz jednostk rozrachunkow, której warto wyznaczano na podstawie koszyka walut, skladajcego si z ustalonej liczby walut pastw czlonkowskich EWG (pocztkowo dziewi, ostatecznie dwanacie). ESW funkcjonowal przez dwadziecia lat od 1979 od 1998 roku, przyczyniajc si do zmniejszenia waha kursów walutowych. Kolejnym krokiem w kierunku pelnej integracji gospodarczej i walutowej bylo uchwalenie Jednolitego Aktu Europejskiego, który wszedl w ycie w lipcu 1987 roku. Przewidywal on utworzenie do koca 1992 roku jednolitego rynku, funkcjonujcego w oparciu o cztery fundamentalne swobody, tj. swobod przeplywu osób, towarów, uslug i kapitalu. Na tym etapie zdawano sobie spraw, i wspólny rynek bdzie mógl w pelni wykorzysta swój potencjal dopiero po wyeliminowaniu kosztów transakcyjnych zwizanych z wymian walut oraz redukcji waha kursowych. W 1988 roku procesowi integracji walutowej dano kolejny impuls. W czerwcu tego roku Rada Europejska potwierdzila cel stopniowej realizacji Unii Gospodarczej i Walutowej. Jednoczenie powolana zostala

7

specjalna komisja, której postawiono zadanie przedstawienia konkretnych etapów dochodzenia do UGW. Kierownictwo komisji objl Jacques Delors, ówczesny przewodniczcy Komisji Europejskiej, a w jej sklad weszli prezesi krajowych banków centralnych Wspólnoty Europejskiej oraz Alexandre Lamfalussy, ówczesny dyrektor naczelny Banku Rozrachunków Midzynarodowych (BIS), a take Niels Thygesen, duski profesor ekonomii. Efektem prac Komisji byl Raport Delorsa z 17 kwietnia 1988 roku. W raporcie tym zaproponowano, by uni gospodarcz i walutow zrealizowa stopniowo, w trzech odrbnych etapach. Raport Delorsa nie precyzowal dat rozpoczcia i zakoczenia poszczególnych etapów, ale proponowal szereg konkretnych rozwiza, które mialy by wykonane na kadym z etapów. Poniewa realizacja Planu wymagala zmian struktury instytucjonalnej, konieczna byla nowelizacja Traktatu ustanawiajcego Europejsk Wspólnot Gospodarcz. Prace nad odpowiednimi zmianami rozpoczly si bardzo szybko. Raport Delorsa stanowil podstaw negocjacji midzy pastwami czlonkowskimi na zorganizowanej na pocztku lat dziewidziesitych Konferencji Midzynarodowej w sprawie unii gospodarczej i walutowej, której wynikiem byl Traktat o Unii Europejskiej (powszechnie znany jako Traktat z Maastricht). Traktat ten wszedl w ycie w listopadzie 1993 roku. W ramach Traktatu sprecyzowano trzy kolejne etapy tworzenia Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW), które byly zgodne z wczeniejszymi propozycjami raportu Delorsa: - Pierwszy etap (od 1 lipca 1990 roku do 31 grudnia 1993 roku): Glównym zadaniem na tym etapie bylo utworzenie jednolitego rynku wewntrznego opartego na tzw. czterech swobodach ­ swobodzie przeplywu towarów, uslug, osób i kapitalu na terenie UE. Nastpi mialo równie zacienienie wspólpracy pomidzy bankami centralnymi oraz wzmocnienie koordynacji polityk gospodarczych pastw czlonkowskich. - Drugi etap (od 1 stycznia 1994 roku do 31 grudnia 1998 roku): Najwaniejszym zadaniem na tym etapie bylo spelnienie przez pastwa czlonkowskie kryteriów zbienoci warunkujcych przystpienie do UGW. Etap ten mial równie stanowi okres przejciowy przed etapem kocowym i obejmowa utworzenie podstawowych instytucji i struktur organizacyjnych UGW. W szczególnoci na etapie tym zakladano powolanie Europejskiego Instytutu Walutowego jako zalka Europejskiego Banku Centralnego. - Trzeci etap (od 1 stycznia 1999 roku do 31 grudnia 2001 roku): Z dniem rozpoczcia trzeciego etapu mialo nastpi ustalenie nieodwolalnych kursów wymiany walut narodowych na euro i wprowadzenie euro (na pocztku w obiegu bezgotówkowym, potem ­ gotówkowym). Dzialalno mial rozpocz Europejski System Banków Centralnych oraz Europejski Mechanizm Kursowy, tzw. ERM II. W Traktacie sprecyzowano ponadto zestaw kryteriów, które mialy by spelnione przez pastwa czlonkowskie, aby mogly zosta zakwalifikowane do UGW. Kryteria te dotyczyly dyscypliny makroekonomicznej: zmniejszenia poziomu inflacji, obnienia stóp procentowych, zmniejszenia deficytu budetowego, ograniczenia dlugu publicznego oraz ustabilizowania kursu wymiany waluty. Do Traktatu zalczono, w postaci protokolów, Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC) i Europejskiego Banku Centralnego (EBC) jako podstawy przyszlego systemu bankowoci centralnej na wspólnym obszarze walutowym. Zgodnie z Traktatem z Maastricht w dniu 1 stycznia 1999 roku rozpoczl si trzeci i ostatni etap UGW. Dzialalno rozpoczl Europejski Bank Centralny i ustanowione zostaly nieodwolalne kursy wymiany

8

11 walut krajów czlonkowskich, które przystpily do UGW jako pierwsze ­ nalealy do nich Austria, Belgia, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia i Wlochy (ramka nr 1).

ródlo: EBC, opracowanie wlasne

Ramka nr 1. Nieodwolalne kursy wymiany na euro

1 euro =

40,3399 franków belgijskich (BEF) 1,95583 marek niemieckich (DEM) 340,750 drachm greckich (GRD) 166,386 peset hiszpaskich (ESP) 6,55957 franków francuskich (FRF) 0,78756 franków irlandzkich (IEP) 1,93627 lirów wloskich (ITL) 40,3399 franków luksemburskich (LUF) 2,20371 guldenów holenderskich (NLG) 13,7603 szylingów austriackich (ATS) 200,782 escudo portugalskich (PTE) 5,94573 marek fiskich (FIM)

ródlo: EBC (2004)

9

Z dniem 1 stycznia 2001 roku do grona tego dolczyla Grecja. Przez pierwsze trzy lata, od pocztku 1999 do koca 2001 roku, euro pozostawalo wylcznie w obiegu bezgotówkowym ­ wymiana banknotów i monet narodowych na euro nastpila na pocztku 2002 roku.

Ramka nr 2. Kalendarium integracji walutowej.

1971 kwiecie 1972 kwiecie 1973 marzec 1979 luty 1986 czerwiec 1988 maj 1989 czerwiec 1989 lipiec 1990 luty 1992 listopad 1993 stycze 1994 maj 1998

Ogloszenie Raportu Wernera, przedstawiajcego plan stworzenia unii gospodarczej i walutowej do 1980 roku. Ustanowienia systemu zawania waha kursów walut pastw czlonkowskich EWG (w walutowy). Powolanie Europejskiego Funduszu Wspólpracy Walutowej. Utworzenie Europejskiego Systemu Walutowego. Podpisanie Jednolitego Aktu Europejskiego (JAE). Powolanie Komitetu Delorsa. Przedstawienie Raportu Delorsa. Rada Europejska uzgadnia wprowadzenie UGW w trzech etapach. Pocztek pierwszego etapu UGW. Podpisanie Traktatu o Unii Europejskiej (traktat z Maastricht). Wejcie w ycie Traktatu o Unii Europejskiej. Rozpoczcie drugiego etapu UGW i utworzenie Europejskiego Instytutu Walutowego. Warunki przyjcia euro jako wspólnej waluty spelniaj Belgia, Niemcy, Hiszpania, Francja, Irlandia, Wlochy, Luksemburg, Holandia, Austria, Portugalia i Finlandia. Powolanie czlonków Zarzdu EBC. Utworzenie EBC i ESBC. Rozpoczcie trzeciego etapu UGW ­ euro staje si wspóln walut obszaru euro. Przystpienie Grecji do strefy euro. Wymiana pienidza: do koca lutego 2002 roku banknoty i monety euro wchodz do obiegu i staj si jedynym prawnym rodkiem platniczym w obszarze euro. Przystpienie Slowenii do strefy euro.

czerwiec 1998 stycze 1999 stycze 2001 stycze 2002

stycze 2007

ródlo: Scheller (2004), opracowanie wlasne

10

2. Podstawy prawne funkcjonowania UGW

Sprawne funkcjonowanie unii walutowej wymaga skomplikowanej obudowy prawnej, okrelajcej szczególowo podstawowe zasady i mechanizmy dzialania wspólnego obszaru walutowego. Niniejszy rozdzial nawietla podstawowe zagadnienia zwizane z prawnymi aspektami funkcjonowania UGW.

2.1. Glówne podstawy traktatowe

Glówn podstaw prawn Unii Gospodarczej i Walutowej stanowi (i) Traktat ustanawiajcy Wspólnot Europejsk (znowelizowany Traktatem z Maastricht) oraz (ii) Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego, zalczony do Traktatu WE jako protokól i stanowicy integraln cz pierwotnego prawa wspólnotowego. Zagadnienia dotyczce UGW zostaly wprowadzone do Traktatu WE dopiero po przyjciu Traktatu o Unii Europejskiej (Traktatu z Maastricht). Poza uregulowaniami o charakterze politycznym, ustanawiajcymi m.in. Uni Europejsk pomidzy pastwami czlonkowskimi, fundamentaln zmian wprowadzon przez Traktat z Maastricht bylo wlanie okrelenie podstawowych postanowie dotyczcych ustanowienia Unii Gospodarczej i Walutowej. Po tej nowelizacji Traktat WE reguluje te kwestie w Tytule VII ­ Polityka gospodarcza i walutowa, który sklada si z rozdzialów dotyczcych: (1) polityki gospodarczej, (2) polityki pieninej, (3) instytucji oraz (4) postanowie przejciowych4. Szczególnie istotnym aktem prawnym uszczególowiajcym postanowienia Traktatowe WE, przede wszystkim w zakresie spraw fiskalnych, jest przyjty przez Rad Europejsk w czerwcu 1997 roku Pakt Stabilnoci i Wzrostu (PSW). Pakt ten uzupelnia i wyjania zasady stosowania procedury dotyczcej nadmiernego deficytu zawartej w Traktacie WE. Tym samym PSW stal si jednym z glównych elementów ram makroekonomicznych UGW. Jako mechanizm zabezpieczenia strefy euro przed nadmiernymi deficytami budetowymi krajów UGW jest on wanym instrumentem realizacji celu stabilnych cen oraz silnego i trwalego wzrostu gospodarczego. Na Pakt Stabilnoci i Wzrostu skladaly si nastpujce dokumenty: - rezolucja Rady Europejskiej z Amsterdamu z 17 czerwca 1997 roku w sprawie Paktu Stabilnoci i Wzrostu; - rozporzdzenie Rady 1466/97 z 7 lipca 1997 roku w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych, z pón. zm.; - rozporzdzenie Rady 1467/97 z 7 lipca 1997 roku w sprawie przyspieszenia i wyjanienia procedury nadmiernego deficytu, z pón. zm. Rezolucja stanowi zobowizanie polityczne stron Paktu, tj. Rady Europejskiej, Pastw Czlonkowskich, Komisji Europejskiej, do wdroenia wielostronnego nadzoru budetowego, a przez to do zapewnienia zdrowych finansów publicznych w Unii Europejskiej. W 2005 roku zapisy traktatu zostaly zreformowane (glówne uregulowania PSW opisano w rozdziale 3.4.3).

2.2. Wtórne prawo wspólnotowe

W celu umoliwienia uregulowania szczególowych aspektów funkcjonowania UGW, które nie zostaly wyczerpujco uwzgldnione w wymienionym aktach pierwotnego prawa wspólnotowego, Traktat WE

11

daje prawo uchwalania wtórnych przepisów wspólnotowych dotyczcych UGW. Na podstawie tej generalnej delegacji Traktatowej, a take Zielonej Ksigi z maja 1995 roku5 Rada Europejska podczas szczytu w Madrycie w grudniu 1995 roku okrelila podstawowe zasady dotyczce wprowadzania wspólnej waluty, w szczególnoci ramy czasowe, rodki, podzial kompetencji na poziomie wspólnotowym. Na szczycie tym uzgodniono te, e nowa europejska waluta bdzie si nazywala euro i e 1 euro podzielone bdzie na 100 centów 6. Inne szczególowe kwestie regulujce status prawny euro oraz zasady jego wprowadzania okrelono w latach nastpnych. Do najwaniejszych rozporzdze stanowicych fundament wspólnotowego prawa walutowego w tym zakresie nale m.in.: - Rozporzdzenie Rady (WE) nr 1103/97 z dnia 17 czerwca 1997 roku w sprawie niektórych przepisów odnoszcych si do wprowadzenia euro wraz z póniejszymi zmianami wprowadzonymi Rozporzdzeniem (WE) nr 2595/2000 z dnia 27 listopada 2000 roku; - Rozporzdzenie Rady (WE) nr 974/98 z dnia 3 maja 1998 roku w sprawie wprowadzenia euro wraz z póniejszymi zmianami wprowadzonymi Rozporzdzeniem (WE) nr 2596/2000 z dnia 27 listopada 2000 roku; - Rozporzdzenie Rady (WE) nr 2866/98 z dnia 31 grudnia 1998 roku w sprawie kursów wymiany pomidzy euro a walutami pastw czlonkowskich przyjmujcych euro wraz z póniejszymi zmianami wprowadzonymi Rozporzdzeniem (WE) nr 1478/2000 z dnia 19 czerwca 2000 roku; - Rozporzdzenie Rady (WE) nr 1338/2001 z dnia 28 czerwca 2001 roku ustanawiajce rodki niezbdne dla ochrony euro przed falszowaniem, którego postanowienia rozszerzono na pastwa czlonkowskie nienalece do obszaru euro Rozporzdzeniem (WE) nr 1339/2001 z tego samego dnia. Traktat WE i Statut ESBC umoliwiaj ponadto uchwalanie wtórnych przepisów wspólnotowych w celu uzupelnienia okrelonych postanowie Statutu7. Traktat WE oraz Statut ESBC wymieniaj w szczególnoci dziedziny, w których wymagane jest uchwalenie przepisów uzupelniajcych do Statutu. S to glównie zakres i warunki nakladania przez EBC wymogu utrzymywania rezerw minimalnych w krajowych bankach centralnych przez instytucje kredytowe obszaru euro, gromadzenie danych statystycznych, egzekwowanie uprawnie regulacyjnych, podniesienie kapitalu EBC lub wezwanie do zwikszenia aktywów rezerwowych. Zgodnie z art. 123 Traktatu WE Rada UE uchwalila te przepisy z chwil rozpoczcia trzeciego etapu UGW. Traktat i Statut ESBC nadaj EBC take pewne uprawnienia regulacyjne8. Realizujc zadania powierzone Eurosystemowi, EBC moe uchwala akty prawne (rozporzdzenia i decyzje) majce bezporednie skutki prawne dla osób trzecich innych ni krajowe banki centralne czy Eurosystem. Uprawnienia regulacyjne EBC umoliwiaj mu niezalene wypelnianie powierzonego mandatu, bez potrzeby odwolywania si do aktów prawnych instytucji wspólnotowych czy pastw czlonkowskich. Jednake EBC moe egzekwowa swoje uprawnienia regulacyjne wylcznie w zakresie niezbdnym dla realizacji zada Eurosystemu. Podmioty, które nie wypelniaj zobowiza, jakie nakladaj na nie rozporzdzenia i decyzje EBC, mog podlega grzywnom oraz karom pieninym nakladanym przez EBC na mocy Traktatu oraz Statutu. Co istotne, EBC egzekwuje swoje uprawnienia w granicach i na warunkach okrelonych w prawodawstwie

12

uzupelniajcym9, a wszelkie kroki prawne podejmowane przez EBC, niosce skutki prawne dla osób trzecich, podlegaj kontroli oraz interpretacji Europejskiego Trybunalu Sprawiedliwoci. Podobnie jak Komisja Europejska EBC ma te prawo inicjatywy ustawodawczej w zakresie wtórnego prawa wspólnotowego, uzupelniajcego lub nowelizujcego Statut ESBC. W ramach swej dzialalnoci doradczej EBC moe równie wydawa zalecenia i opinie w sprawach nalecych do jego kompetencji. Zalecenia i opinie EBC nie maj charakteru wicych aktów prawnych, chocia w praktyce maj duy wplyw na póniejsze regulacje. Obowizujcy Traktat UE i Traktat WE maj by zastpione Traktatem ustanawiajcym Konstytucj Europejsk przyjtym przez Konferencj Midzyrzdow w czerwcu 2004 roku. Pod warunkiem jej ratyfikacji przez kade z 25 pastw czlonkowskich, Konstytucja uproci i doprecyzuje ramy prawne i instytucjonalne Unii Europejskiej. Nie spowoduje ona jednak zmiany zada, roli, statusu i reimu prawnego EBC i ESBC.

3. Ekonomiczne aspekty funkcjonowania UGW 3.1. Korzyci i koszty przyjcia wspólnej waluty

Przyjcie wspólnej waluty niesie ze sob zarówno korzyci, jak i koszty oraz zagroenia. Celem niniejszego rozdzialu jest dokonanie krótkiego przegldu glównych korzyci i kosztów wynikajcych z przystpienia do strefy euro. 3.1.1. Korzyci Korzyci z przystpienia do strefy euro mona podzieli na: (i) korzyci bezporednie oraz (ii) korzyci porednie. Korzyci bezporednie to te, które ujawni si mog w krótkim okresie w rezultacie zmiany warunków prowadzenia dzialalnoci gospodarczej spowodowanej przystpieniem do strefy euro. Do korzyci tych nale: eliminacja kosztów transakcyjnych wynikajcych z wymiany walut, eliminacja ryzyka kursowego, a take spadek stóp procentowych. Korzyci porednie s zwizane z dlugookresowymi efektami wynikajcymi z wprowadzenia wspólnej waluty. Nale do nich: wzrost stabilnoci makroekonomicznej, wzrost stopy inwestycji, oywienie wymiany handlowej, wzrost konkurencji. Pomidzy wszystkimi tymi korzyciami zachodzi szereg zalenoci i zwizków przyczynowo-skutkowych, które w kocowym efekcie przeklada si mog na zwikszenie tempa wzrostu gospodarczego w kraju przyjmujcym wspóln walut. Poniej szczególowo opisano kade z tych korzyci, a rysunek nr 2 schematycznie pokazuje wystpujce midzy nimi zalenoci10. Eliminacja kosztów transakcyjnych: istnienie wspólnego pienidza stwarza przedsibiorstwom oraz gospodarstwom domowym moliwo zredukowania kosztów transakcyjnych zwizanych z wymian jednej waluty narodowej na drug. Zaoszczdzone koszty obejmuj zarówno mar midzy kursem kupna a kursem sprzeday obcej waluty, jak i koszty administracyjne, ponoszone w zwizku z prowadzeniem operacji walutowych. Eliminacja ryzyka kursowego: wraz z wprowadzeniem wspólnej waluty wyeliminowana zostaje niepewno wynikajca ze zmiennoci kursów midzy walutami poszczególnych krajów. Brak ryzyka

13

kursowego znacznie ulatwia prowadzenie dzialalno gospodarczej, a zwlaszcza handlu zagranicznego, wyeliminowanie kosztów zwizanych z zarzdzaniem ryzykiem kursowym. Spadek stóp procentowych: efekt spadku stóp procentowych jest w duym stopniu konsekwencj eliminacji ryzyka kursowego. Przy znacznych wahaniach kursu waluty narodowej inwestorzy wymagaj na ogól pewnej premii za ryzyko w postaci nieco wyszych krajowych stóp procentowych. Ograniczenie waha kursu przyczyni si moe do zmniejszenia premii za ryzyko i tym samym do spadku stóp procentowych. Wzrost stabilnoci makroekonomicznej: rezultatem wprowadzenia wspólnej waluty jest trwale wyeliminowanie ryzyka kryzysu walutowego. Oznacza to zmniejszenie ryzyka makroekonomicznego kraju i tym samym zwikszenie zaufania inwestorów do gospodarki krajowej, sprzyjajce zarówno inwestycjom krajowym, jak i bezporednim inwestycjom zagranicznym. Wzrost stopy inwestycji: jest bezporedni przyczyn wszystkich wymienionych powyej korzyci. Ograniczenie kosztów transakcyjnych, a zwlaszcza wyeliminowanie ryzyka kursowego oraz zwizanego z tym spadku stóp procentowych, obnia koszt pozyskania kapitalu i tym samym przyczynia si do wzrostu stopy inwestycji. Warto take doda, e kraj przystpujcy do strefy euro uzyskuje latwiejszy dostp do zasobów kapitalowych wspólnego obszaru walutowego. Oywienie wymiany handlowej: wyeliminowanie kosztów transakcyjnych oraz niepewnoci co do ksztaltowania si kursu walutowego sprzyja oywieniu wymiany handlowej pomidzy krajami. Wymiana taka jest wtedy znacznie latwiejsza, tasza i obciona mniejszym ryzykiem. Oywienie wymiany handlowej sprzyja zwikszeniu specjalizacji produkcji oraz zwikszeniu tzw. korzyci skali produkcji, co przeklada si w efekcie na zwikszenie wydajnoci i inwestycji. Wzrost konkurencji: wprowadzenie wspólnej waluty oznacza, e wszystkie ceny wyraane s w tej samej jednostce pieninej, co ulatwia porównywanie cen na terenie wspólnego obszaru walutowego. Porównywalno cen wymusza wiksz konkurencj pomidzy przedsibiorcami, co w efekcie skutkowa moe zwikszeniem ich efektywnoci oraz innowacyjnoci. 3.1.2. Koszty Rezygnacja z wlasnej waluty zwizana jest nie tylko z korzyciami, przynosi take pewne koszty oraz zagroenia. Koszty mona podzieli na koszty (i) niewymierne i (ii) wymierne. Koszty niewymierne: do glównych niewymiernych kosztów wprowadzenia wspólnej waluty zalicza si rezygnacj z niezalenej polityki pieninej i kursowej. W konsekwencji ograniczeniu ulega moliwo wykorzystania stóp procentowych banku centralnego oraz kursu walutowego jako narzdzi polityki gospodarczej w celu wygladzania waha koniunktury gospodarczej, zwlaszcza w sytuacji pojawienia si szoków asymetrycznych11. Wie si to z moliwoci wystpienia nadmiernych waha produkcji, zatrudnienia i konsumpcji prywatnej. Znaczenie tego kosztu dla gospodarki zaley w duym stopniu od efektywnoci dzialania innych, poza stopami procentowymi i kursem walutowym, mechanizmów pozwalajcych neutralizowa szoki asymetryczne. Nale do nich rynek pracy oraz polityka fiskalna. Skuteczno tych mechanizmów zaley w duym stopniu od elastycznoci gospodarki oraz polityki fiskalnej w danym kraju. Im jest ona wysza, tym nisze s potencjalne zagroenia zwizane z utrat autonomii polityki pieninej i kursowej.

14

Rysunek nr 2. Korzyci z przyjcia euro oraz wystpujce midzy nimi zalenoci

ródlo: NBP (2004)

15

Koszty czlonkostwa w strefie euro bd take zalee od podatnoci gospodarki na szoki asymetryczne. Jeeli jest ona niska, tym niszy jest koszt utraty polityki pieninej i kursowej jako narzdzi polityki gospodarczej ­ w przypadku braku szoków asymetrycznych nie bd one w ogóle potrzebne. Podstawow determinant tego kosztu jest stopie synchronizacji cykli koniunkturalnych z gospodarkami pastw czlonkowskich unii walutowej. Im silniejsze powizania handlowe kraju przystpujcego z krajami strefy euro oraz im bardziej struktura jego gospodarki zbliona jest do struktury gospodarki wspólnego obszaru walutowego jako caloci, tym mniejsze jest prawdopodobiestwo wystpienia takich szoków 12. Koszty wymierne: do wymiernych kosztów przyjcia wspólnej waluty mona zaliczy13: - koszty przystosowania do euro systemów informatycznych oraz procesów operacyjnych, - koszty szkolenia pracowników oraz partnerów biznesowych, - koszty przystosowania urzdze, w których uywana jest gotówka (bankomaty, automaty do sprzeday towarów itp.), - koszty utraty przez banki i inne instytucje czci dochodów z transakcji wymiany walut, transakcji zabezpieczajcych oraz platnoci midzynarodowych.

3.2. Warunki przyjcia euro ­ kryteria zbienoci z Maastricht

Zgodnie z Traktatem ustanawiajcym Wspólnot Europejsk warunkami przyjcia wspólnej waluty s: - osignicie trwalej konwergencji gospodarczej, - osignicie konwergencji prawnej. Dalsze postanowienia traktatowe precyzuj znaczenie powyszych warunków, w formie szczególowo okrelonych kryteriów ­ tzw. kryteriów zbienoci z Maastricht. Na podstawie tych przepisów Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny dokonuj niezalenie od siebie oceny, czy dany kraj czlonkowski osignl odpowiedni stopie konwergencji gospodarczej i prawnej, aby móc wlczy si do wspólnego obszaru walutowego. Nastpnie KE i EBC przekazuj swoje ustalenia, w postaci Raportów o Konwergencji, Radzie UE (w skladzie ECOFIN oraz szefów pastw lub rzdów), która podejmuje ostateczn decyzj o przystpieniu danego pastwa czlonkowskiego do strefy euro. 3.2.1. Kryteria konwergencji gospodarczej Zgodnie z art. 104 i 121 Traktatu ustanawiajcego Wspólnot Europejsk, Protokolem w sprawie kryteriów konwergencji do art. 121 TWE oraz Protokolem w sprawie procedury nadmiernego deficytu dokonywana przez Komisj Europejsk i Europejski Bank Centralny ocena osignicia przez kraj czlonkowski wysokiego stopnia konwergencji gospodarczej nastpuje na podstawie wypelnienia czterech kryteriów: kryterium inflacyjnego, fiskalnego, stopy procentowej oraz kursu walutowego14. - Kryterium inflacyjne przewiduje, e rednia stopa inflacji w danym kraju nie moe przekracza o wicej ni 1,5 punktu procentowego redniej rocznych stóp inflacji z trzech krajów czlonkowskich o najbardziej stabilnych cenach.

16

- Kryterium fiskalne przewiduje, e deficyt budetowy w relacji do PKB nie przekracza 3% PKB, a wielko dlugu publicznego nie przekracza 60% PKB. - Kryterium stopy procentowej stanowi, e w okresie jednego roku poprzedzajcego moment dokonywania oceny wypelnienia kryterium, rednia dlugoterminowa stopa procentowa nie moe by wysza o wicej ni 2 punkty procentowe od redniej z analogicznych stóp procentowych w trzech krajach Unii Europejskiej o najbardziej stabilnych cenach. - Kryterium kursu walutowego wymaga uczestnictwa waluty danego kraju w Europejskim Mechanizmie Kursowym przez okres co najmniej 2 lat oraz poszanowania zwyklych marginesów waha kursów przewidzianych w tym systemie, tj. +/- 15% wokól parytetu centralnego. Kurs waluty krajowej nie moe w okresie tych 2 lat podlega silnym napiciom, a take nie moe by dewaluowany w stosunku do adnej waluty krajów Unii Europejskiej.

Ramka nr 3. Europejski Mechanizm Kursowy II

ERM II jest wielostronnym systemem stalych, ale dostosowywanych kursów walutowych, z ustalonym kursem centralnym i standardowym pasmem waha +/- 15%. Polityka gospodarcza pastw uczestniczcych w systemie powinna by spójna z przyjtym kursem centralnym. Interwencje na kracach pasma s z zasady automatyczne i nieograniczone, chyba e stalyby w sprzecznoci z nadrzdnym celem stabilnoci cenowej w danym pastwie czlonkowskim lub w strefie euro. W celu wsparcia tego rodzaju interwencji istnieje moliwo skorzystania z finansowania na bardzo krótki termin (tzw. VSTF; Very Short-Term Financing Facility). Kady z uczestników mechanizmu, równie EBC, ma prawo inicjowania poufnej procedury majcej na celu korekt kursów centralnych. Mechanizm kursowy ERM II opiera si na wielostronnej umowie pomidzy danym pastwem czlonkowskim, krajami czlonkowskimi strefy euro, EBC a innymi pastwami czlonkowskimi, uczestniczcymi w mechanizmie. W ramach tej umowy decyzje dotyczce kursów centralnych podejmowane s w drodze wzajemnego uzgodnienia midzy uczestnikami mechanizmu, w tym EBC. Moliwe jest oficjalne uzgodnienie pasma waha wszego ni standardowe na prob danego pastwa czlonkowskiego spoza strefy euro. Tego rodzaju decyzje s podejmowane indywidualnie i uznawane za wyjtek. Przystpienie do mechanizmu ERM II nie jest uzalenione od spelnienia zestawu wczeniej okrelonych kryteriów. Jednake w opinii EBC, aby uczestnictwo w ERM II przebiegalo bez zaklóce, przed przystpieniem niezbdna moe si okaza powana korekta polityki gospodarczej oraz wejcie na ciek wiarygodnej konsolidacji fiskalnej.

ródlo: EBC (2003)

Ocena wypelnienia przez kraj czlonkowski powyszych kryteriów odbywa si z uwzgldnieniem oceny trwaloci osignitego poziomu konwergencji. Wszystkie kryteria musz by wypelnione lcznie i adne z nich nie jest traktowane jako nadrzdne.

17

3.2.2. Kryteria konwergencji prawnej Kryterium konwergencji prawnej wymaga zgodnoci przepisów krajowych poszczególnych pastw czlonkowskich z art. 108 i 109 Traktatu WE oraz ze statutem ESBC. Kryterium to obejmuje przede wszystkim: - niezaleno instytucjonaln, finansow i personaln banku centralnego (art. 108 TWE); - zapewnienie przez kraj czlonkowski zgodnoci legislacji krajowej z TWE i statutem Europejskiego Systemu Banków Centralnych/Europejskiego Banku Centralnego (art. 109 TWE); - spójno celów banku centralnego z celami sformulowanymi w art. 105(1) TWE i art. 2 statutu ESBC/EBC. 3.2.3. Inne czynniki Art. 121 ust. 1 Traktatu WE zobowizuje ponadto Komisj Europejsk i EBC do uwzgldnienia w ocenie gotowoci danego kraju do przyjcia wspólnej waluty szeregu innych czynników, w tym m.in. (i) wyników dotychczasowej integracji rynków, (ii) równowagi na rachunku biecym oraz (iii) oceny ksztaltowania jednostkowych kosztów pracy i innych wskaników cen.

3.3. Ogólne zasady polityki pieninej, gospodarczej i fiskalnej w UGW

Podstawow zasad funkcjonowania UGW jest istnienie odrbnych rozwiza w zakresie polityki pieninej i szeroko pojtej polityki gospodarczej. Podczas gdy polityka pienina i kursowa zostaly scentralizowane na poziomie Wspólnoty, polityka gospodarcza, w tym polityka fiskalna, pozostawione zostaly w gestii poszczególnych pastw czlonkowskich. Ustalono jednoczenie, e krajowa polityka gospodarcza musi by realizowana zgodnie z ramowymi zasadami wspólpracy makroekonomicznej we Wspólnocie. Przy konstruowaniu UGW uznano bowiem, e o ile istnienie wspólnej waluty wyklucza moliwo prowadzenia odrbnej polityki pieninej przez poszczególne kraje, o tyle prowadzenie polityki gospodarczej najlepiej realizowa w sposób zdecentralizowany, chocia przy zapewnieniu pewnej dozy koordynacji i wspólpracy. 3.3.1. Polityka pienina Traktat WE oraz Statut ESBC/EBC przewiduj, e polityka pienina bdzie prowadzona na szczeblu ponadnarodowym. Poniewa wspólna waluta wymaga wspólnej polityki pieninej i centralizacji uprawnie decyzyjnych, wylczn odpowiedzialno za jej realizacj na obszarze euro powierzono Europejskiemu Systemowi Banków Centralnych. Centraln instytucj ESBC stanowi Europejski Bank Centralny ­ EBC, z siedzib we Frankfurcie nad Menem, utworzony na bazie Europejskiego Instytutu Walutowego. EBC ustala poziom podstawowych stóp procentowych, które s identyczne dla calego obszaru euro. Tym samym kraje wchodzce w sklad UGW zrzekly si moliwoci autonomicznego ksztaltowania zarówno stóp procentowych, jak i kursu swych walut w stosunku do euro. Rynkowym wahaniom podlega natomiast kurs euro w stosunku do walut trzecich (np. dolara amerykaskiego czy jena japoskiego). Polityka kursowa zostala tym samym take przeniesiona na poziom Wspólnoty. Warto jednak zaznaczy, e decyzje dotyczce polityki kursowej dla obszaru euro podejmowane s wspólnie przez EBC i Rad ECOFIN15, przy czym ostatnie slowo naley do Rady.

18

W 1998 roku EBC oglosil glówne zaloenia realizacji polityki pieninej w strefie euro. Podstawowym elementem strategii polityki pieninej EBC16 jest tzw. ilociowa definicja cen, okrelajca glówny cel ESBC (zob. rozdzial 4.4.). Dc do realizacji stabilnoci cen, Rada Prezesów EBC dokonuje systematycznej analizy informacji naplywajcych z gospodarki. Proces decyzyjny Rady Prezesów odnonie kursu polityki pieninej opiera si na dwóch filarach: - pierwszy filar ­ tzw. analiza ekonomiczna, uwzgldniajca szeroko zakrojon ocen czynników wplywajcych na stabilno cen w krótkim i rednim okresie, ze szczególnym uwzgldnieniem sfery realnej gospodarki oraz sytuacji na rynkach finansowych; - drugi filar ­ tzw. analiza monetarna, uwzgldniajca wzrost poday pienidza w stosunku do oglaszanych ilociowych wartoci referencyjnych. Oparcie strategii polityki pieninej na dwóch filarach ma na celu zapewnienie, e podejmowane przez Rad Prezesów decyzje uwzgldnia bd róne aspekty oceny ryzyka dla stabilnoci cen.

Rysunek nr 3. Strategia polityki pieninej EBC

ródlo: EBC (2004), za Szelg (2003a)

W celu zapewnienia ESCB skutecznej realizacji celu stabilnoci cen Traktat WE wprowadzil zasad niezalenoci banku centralnego. Zarówno EBC, jak i narodowe banki centralne nie mog si stara o adne instrukcje i nie mog przyjmowa adnych instrukcji ani od instytucji lub organów Wspólnoty, ani od rzdów pastw czlonkowskich, ani te od jakichkolwiek innych organów. Wymienione podmioty nie mog równie wywiera wplywu ani na EBC, ani na narodowe banki centralne przy wykonywaniu przez nie ich zada.

19

3.3.2. Polityka gospodarcza Podczas gdy polityka pienina zostala scentralizowana na poziomie Wspólnoty, w przypadku ksztaltowania polityki gospodarczej pastwa czlonkowskie w znacznym stopniu zachowaly autonomi. Jednake krajowa polityka gospodarcza musi by realizowana zgodnie z ramowymi zasadami wspólpracy makroekonomicznej. Traktat WE ustanawia zasad cislej koordynacji polityk gospodarczych pastw czlonkowskich oraz ustala, e poszczególne pastwa czlonkowskie, prowadzc swoj polityk gospodarcz, musz mie na wzgldzie przyczynianie si do osigania celów Wspólnoty i s zobowizane do uznania swojej polityki za przedmiot wspólnego zainteresowania i koordynowania w ramach Rady. Glównym instrumentem umoliwiajcym koordynacj dziala pastw czlonkowskich w zakresie polityki gospodarczej s tzw. ogólne wytyczne polityki gospodarczej (OWPG). Wytyczne te okrela Rada UE. Dotycz one ogólnego kierunku polityki gospodarczej, zawieraj szczególowe zalecenia dla poszczególnych pastw czlonkowskich i calej Wspólnoty. Na podstawie OWPG Rada UE nadzoruje rozwój gospodarczy w poszczególnych pastwach czlonkowskich i regularnie dokonuje kompleksowej oceny w tym zakresie17. Nakrelajc konieczne dzialania dotyczce rónych aspektów polityki gospodarczej, OWPG ustanawiaj standardy, w odniesieniu do których ocenia si póniejsze decyzje poszczególnych pastw czlonkowskich. Warto jednak doda, e OWPG maj status rekomendacji ­ nie s prawnie wice i nie podlegaj egzekucji prawnej. Maj one charakter raczej instrumentu politycznego i oddzialuj jedynie w drodze perswazji i wzajemnego nacisku jednych pastw czlonkowskich na drugie. Swoist form realizacji OWPG s tzw. procesy, które dotycz poszczególnych aspektów polityki gospodarczej. I tak proces luksemburski to procedura koordynacji polityki zatrudnienia. Proces z Cardiff dotyczy monitorowania i kontroli postpu reform strukturalnych. Proces z Kolonii jest elementem dialogu makroekonomicznego pomidzy partnerami spolecznymi, rzdami krajowymi, Komisj Europejsk a EBC. Wanym elementem koordynacji polityki gospodarczej jest te tzw. Strategia Lizboska, która obejmuje kompleksowy program reform majcy na celu usprawnienie dzialania wspólnego rynku18. 3.3.3. Polityka fiskalna Chocia z ekonomicznego punktu widzenia polityka fiskalna stanowi cz polityki gospodarczej, to w procesie tworzenia fundamentów wspólnego obszaru walutowego sprawy fiskalne uznano za tak wane dla sprawnego funkcjonowania UGW, e postanowiono nada im wyjtkowy reim prawny. W szczególnoci, w przeciwiestwie do OWPG, regulacje majce na celu zagwarantowanie dyscypliny budetowej w UGW s prawnie wice i podlegaj egzekucji prawnej. Przestrzeganie dyscypliny budetowej w pastwach czlonkowskich kontroluje Komisja Europejska. Bada ona, czy poziom deficytu budetowego oraz dlugu publicznego nie przekracza wartoci referencyjnych przewidzianych w kryteriach zbienoci. W przypadku stwierdzenia wystpowania w danym pastwie nadmiernego deficytu, Komisja przekazuje t informacj Radzie UE, która nastpnie wydaje stosowne zalecenie majce na celu popraw sytuacji w okrelonym terminie. Jeeli dane pastwo czlonkowskie nie zastosuje si do zalece, Rada moe naloy odpowiednie sankcje. W celu realizacji nadzoru sytuacji fiskalnej, pastwa strefy euro zobowizane s do przedstawiania Radzie UE i Komisji Europejskiej tzw. programów stabilizacyjnych, pastwa czlonkowskie Unii nienalece do strefy euro musz natomiast przedstawia tzw. programy konwergencji.

20

Podstawowym umocowaniem prawnym kontroli polityki budetowej jest art. 104 Traktatu WE, który naklada na pastwa czlonkowskie obowizek unikania nadmiernego deficytu budetowego. Dyscyplin budetow wspiera równie zakaz kredytowania sektora publicznego przez bank centralny, wprowadzony art. 101 Traktatu, oraz zakaz zapewniania sektorowi publicznemu uprzywilejowanego dostpu do instytucji finansowych (art. 102). Ponadto, zgodnie z art. 103 Traktatu WE, ani Wspólnota, ani adne pastwo czlonkowskie nie ponosi odpowiedzialnoci za zadluenie innego pastwa czlonkowskiego ani nie moe tego zadluenia przej. Regulacja ta miala na celu wyeliminowanie moliwoci nadmiernego powikszania dlugu publicznego, a rzdy nieprzestrzegajce tej zasady nie mog liczy na pomoc innych pastw czlonkowskich19. Szczególnie istotnym narzdziem prawnym regulujcym sfer polityki fiskalnej jest wspomniany wczeniej Pakt Stabilnoci i Wzrostu. Pakt sklada si z czci prewencyjnej i korygujcej. W czci prewencyjnej Pakt zaleca, by w okresie normalnej koniunktury budety publiczne byly zrównowaone, natomiast w okresie gorszej koniunktury deficyt nie przekraczal 3% PKB. Sankcje za przekroczenie tego wskanika polegaj na obowizku zloenia nieoprocentowanego depozytu stabilizacyjnego, który przemienia si w ostateczn kar finansow, jeli danemu krajowi nie uda si w cigu 2 lat zlikwidowa nadmiernego deficytu. Wysoko tych kar zawiera si w przedziale od 0,2 do 0,5% PKB, w zalenoci od skali przekroczenia referencyjnego wskanika 3%. Sankcje te nie s stosowane w sytuacji, gdy w danym pastwie wystpi recesja gospodarcza charakteryzujca si spadkiem PKB wikszym ni 2%. W 2005 roku zapisy Traktatu zostaly zreformowane. Reforma miala na celu zwikszenie elastycznoci PSW i skladala si z dwóch glównych elementów. Po pierwsze, w celu minimalizacji ryzyka przekroczenia przez deficyt fiskalnego progu 3% PKB w Pakcie okrelono tzw. redniookresowe cele budetowe, które zostaly zrónicowane dla rónych grup krajów, w zalenoci od tempa wzrostu gospodarczego i poziomu dlugu publicznego. Po drugie, w ramach reformy PSW ustalono, e przy ocenie polityki fiskalnej uwzgldniane bd koszty reform emerytalnych20.

4. Instytucjonalne aspekty funkcjonowania UGW: organizacja bankowoci centralnej

Z chwil przyjcia wspólnej waluty odpowiedzialno za prowadzenie polityki pieninej w strefie euro przejl Europejski System Banków Centralnych, który na mocy Traktatu WE pelni funkcj banku centralnego UGW. Niniejszy rozdzial przedstawia podstawy organizacyjne bankowoci centralnej UGW.

4.1. Europejski System Banków Centralnych: podstawowe zaloenia organizacyjne

Projektujc zasady funkcjonowania bankowoci centralnej UGW, poszukiwano takiego modelu organizacyjnego, który zapewnilby sprawne wykonywanie zada na poziomie Wspólnoty przy jednoczesnym wykorzystaniu ju istniejcych struktur bankowoci centralnej w krajach czlonkowskich. Z idei tej zrodzil si Europejski System Banków Centralnych. ESBC sklada si z Europejskiego Banku Centralnego i Narodowych Banków Centralnych (NBC) krajów czlonkowskich UE, które faktycznie realizuj zadania ESBC. ESBC jako calo nie ma osobowoci prawnej, maj j natomiast konstytuujce go elementy ­ EBC, jako podmiot prawa midzynarodowego, i NBC ­ ustanowione na mocy praw krajowych.

21

Warto zaznaczy, e ESBC obejmuje krajowe banki centralne wszystkich pastw czlonkowskich UE, nawet tych, które nie wprowadzily euro. Poniewa nienalece do strefy euro pastwa czlonkowskie zachowaly swe uprawnienia w zakresie prowadzenia polityki pieninej, ich banki centralne nie bior udzialu w wypelnianiu podstawowych funkcji ESBC. W celu zwikszenia przejrzystoci ukladu organizacyjnego ESBC w listopadzie 1998 roku Rada Prezesów EBC postanowila wprowadzi termin Eurosystem. Oznacza on sklad, w jakim ESBC wykonuje swoje podstawowe zadania, czyli EBC oraz krajowe banki centralne tych pastw czlonkowskich, które przyjly euro21.

Ramka nr 4. ESBC, EBC, Eurosystem i strefa euro.

Europejski System Banków Centralnych: ESBC powstal na mocy Traktatu WE oraz Statutu ESBC, stanowicego integraln cz Traktatu WE. ESBC sklada si z EBC i narodowych banków centralnych (NBC) wszystkich pastw czlonkowskich UE, niezalenie od tego, czy przyjly euro czy nie. ESBC kierowany jest przez organy decyzyjne EBC, który stanowi centralny element ESBC. Europejski Bank Centralny: EBC to najwaniejsza instytucja UGW, utworzona na bazie Europejskiego Instytutu Walutowego. EBC powstal 1 czerwca 1998 roku, a statutow dzialalno rozpoczl 1 stycznia 1999 roku, z chwil rozpoczcia trzeciego etapu UGW. EBC powstal jako element centralny ESBC. EBC i krajowe banki centralne wspólnie realizuj powierzone im zadania. EBC ma osobowo prawn jako instytucja publiczna w rozumieniu prawa midzynarodowego. Eurosystem: stanowi tzw. twardy rdze ESBC. Sklada si z EBC i krajowych banków centralnych tych pastw, które przyjly euro. Z uwagi na fakt, e Eurosystem obejmuje paswa strefy euro, to wlanie on de facto prowadzi jednolit polityk pienin strefy euro. Eurosystem i ESBC bd wspólistnie obok siebie tak dlugo, jak dlugo co najmniej jedno z pastw czlonkowskich UE bdzie pozostawa poza obszarem euro. Obszar euro: obszar euro tworz te pastwa UE, które przyjly euro.

22

ródlo: EBC, opracowanie wlasne

4.2. Europejski Bank Centralny jako centralny element ESBC

Centralnym elementem ESBC jest Europejski Bank Centralny, który powstal 1 czerwca 1998 roku, a swoj statutow dzialalno rozpoczl 1 stycznia 1999 roku, z chwil rozpoczcia trzeciego etapu UGW. Traktat WE ustanowil EBC jako wyspecjalizowan, niezalen instytucj powolan do prowadzenia polityki pieninej w strefie euro. EBC uzyskal osobowo prawn oraz wlasne organy i uprawnienia decyzyjne. Centralna pozycja Europejskiego Banku Centralnego przejawia si m.in. tym, e to on jest odpowiedzialny, zgodnie ze statutem ESBC, za realizacj zada calego Systemu. EBC realizuje zadania ESBC przez dzialania wlasne bd poprzez dzialania narodowych banków centralnych. Moliwo realizacji naloonego na EBC zobowizania zostala zabezpieczona odpowiednimi regulacjami statutowymi, nadajcymi EBC rol nadrzdn w stosunku do pozostalych elementów systemu. Wyraa si to przede wszystkim w nadaniu EBC uprawnie regulacyjnych oraz prawa nakladania sankcji w wypadku nieprzestrzegania wydawanych przeze rozporzdze i decyzji. Narodowe Banki Centralne musz dziala zgodnie z wytycznymi i instrukcjami EBC, a na niektóre czynnoci musz uzyska zgod. Ponadto, zgodnie ze Statutem ESBC, organy decyzyjne EBC s jednoczenie glównymi organami decyzyjnymi calego ESBC.

23

Realizujc swoje zadaniach w duchu opisanych powyej zasad, w swej statutowej dzialalnoci EBC spelnia nastpujce funkcje22: - jest orodkiem decyzyjnym ESBC i Eurosystemu; - zapewnia jednolit realizacj rónych dziedzin polityki EBC; - ma uprawnienia regulacyjne i prawo nakladania sankcji; - ma inicjatyw legislacyjn w zakresie prawa wspólnotowego, opiniuje projekty przepisów wydawanych przez instytucje wspólnotowe i pastwa czlonkowskie; - monitoruje przestrzeganie wlaciwych przepisów Traktatu; - realizuje inne zadania, które nadal trzeba wykonywa na trzecim etapie UGW ze wzgldu na fakt, e nie wszystkie kraje UE uczestnicz w UGW.

4.3. Organy decyzyjne ESBC

Jak wspomniano powyej, organy decyzyjne EBC s jednoczenie organami decyzyjnymi ESBC i Eurosystemu. Do organów tych nale: Rada Prezesów, Zarzd oraz Rada Ogólna. - Rada Prezesów jest najwaniejszym organem decyzyjnym EBC. W jej sklad wchodz czlonkowie zarzdu EBC (aktualnie 6 osób) oraz prezesi narodowych banków centralnych sfery euro. Rada Prezesów podejmuje decyzje konieczne dla realizacji zada naloonych na ESBC, w tym w szczególnoci dotyczcych realizacji polityki pieninej w strefie euro. Rada Prezesów wydaje ponadto wice decyzje, dyrektywy, rozporzdzenia. Co do zasady posiedzenia Rady Prezesów odbywaj si co dwa tygodnie; moliwe jest, jeeli wymagaj tego okolicznoci, zwolanie take posiedze nadzwyczajnych. - Zarzd sklada si z przewodniczcego, wiceprzewodniczcego i 4 czlonków, których kadencja trwa 8 lat i nie jest odnawialna. Dlugo kadencji czlonków pierwszego Zarzdu jest zrónicowana, tj. wiceprezes jest mianowany na 4 lata, a pozostali czlonkowie s mianowani na kadencje od 5 do 8 lat ­ takie rozwizanie zapewnia ciglo zarzdzania pomimo ,,rotacyjnego" skladu zarzdu. Zarzd jest odpowiedzialny za realizacj polityki pieninej zgodnie z wytycznymi i postanowieniami Rady Prezesów oraz za biece sprawy EBC. - Rada Ogólna sklada si z Prezesa i Wiceprezesa Zarzdu oraz prezesów narodowych banków centralnych UE. Pozostali czterej czlonkowie Zarzdu EBC mog bra udzial w posiedzeniach Rady, ale nie maj prawa glosu. Rada Generalna pelni funkcje doradcze, wspomagajce i administracyjne. Jest ona swoistym lcznikiem oraz platform wymiany informacji i dowiadcze pomidzy krajami strefy euro oraz tymi pastwami czlonkowskimi UE, które jeszcze nie przyjly euro. Rada Ogólna bdzie istnie dopóty, dopóki wszystkie pastwa czlonkowskie UE nie przyjm euro.

4.4. Cele ESBC

Zgodnie ze Statutem ESBC, podstawowym celem ESBC jest utrzymanie stabilnoci cen. ESBC zobowizany zostal jednoczenie do wspierania ­ jeli nie zagraa to celowi stabilnoci cen ­ ogólnej polityki

24

gospodarczej we Wspólnocie, majc na wzgldzie przyczynianie si do osignicia celów Wspólnoty, do których nale wysoki poziom zatrudnienia oraz osignicie zrównowaonego i bezinflacyjnego wzrostu. Warto zauway, e Traktat WE nie definiuje dokladnie pojcia stabilnoci cen. Dlatego te w padzierniku 1998 roku EBC, w ramach swoich statutowych uprawnie, oficjalnie oglosil ilociow definicj tego pojcia. Zgodnie z interpretacj EBC stabilno cen oznacza wzrost cen ­ mierzony zharmonizowanym wskanikiem cen konsumpcyjnych ­ który w stosunku rocznym jest niszy ni 2%. EBC dodal jednoczenie, e tak rozumiana stabilno cen powinna by utrzymana w rednim okresie. W 2003 roku EBC uzupelnil t definicj, dodajc, e dc do osignicia stabilnoci cen, bdzie si staral utrzyma stop inflacji w rednim okresie poniej 2%, ale blisko tego poziomu. Dodanie tego elementu mialo na celu zaznaczenie, e deflacja, czyli spadek ogólnego poziomu cen, jest niespójna z definicj stabilnoci cen.

4.5. Zadania ESBC

Zgodnie z Traktatem WE do podstawowych zada ESBC nale 23: - definiowanie i realizacja polityki pieninej obszaru euro, - przeprowadzanie operacji dewizowych, - utrzymywanie oficjalnych rezerw dewizowych pastw obszaru euro i zarzdzanie tymi rezerwami, - zapewnienie sprawnego dzialania systemów platniczych. Realizujc zadania podstawowe, ESBC wypelnia równie zadania dodatkowe. Nale do nich przede wszystkim24: - emisja banknotów euro bdcych jedynym oficjalnym rodkiem platniczym w strefie euro, -· gromadzenie informacji statystycznych niezbdnych do wykonywania zada ESBC. Ponadto ESBC prowadzi dzialalno analityczno-badawcz, prawotwórcz, pelni funkcj doradcz oraz uczestniczy we wspólpracy na forum midzynarodowym w kwestiach nalecych do kompetencji ESBC.

5. Aktualny ksztalt UGW i perspektywy rozszerzenia 5.1. Stopie zaawansowania procesów integracyjnych w pastwach czlonkowskich UE

Do tej pory wspóln walut przyjlo 13 pastw czlonkowskich Unii Europejskiej. Nale do nich: Belgia, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Francja, Irlandia, Wlochy, Luksemburg, Holandia, Austria, Portugalia, Finlandia, Slowenia.

25

Rysunek nr 4. Mapa krajów czlonkowskich strefy euro.

ródlo: EBC

26

Czechy, Dania, Estonia, Cypr, Lotwa, Litwa, Wgry, Malta, Polska, Slowacja, Bulgaria, Rumunia, Szwecja i Wielka Brytania s czlonkami UE, ale nie wprowadzily jeszcze wspólnej waluty. Warto zauway, e Wielka Brytania oraz Dania maj status nieco odmienny od pozostalych krajów. S to pastwa z tzw. klauzul opt-out, tzn. nie s one zobowizane do przyjcia euro, cho mog oczywicie to uczyni, jeli tak zdecyduj. Pozostale kraje maj status krajów z derogacj, co oznacza, e s one zobowizane do przyjcia euro w przyszloci. Rónica statusu pomidzy obiema grupami pastw jest bardzo subtelna. Chocia kraje z derogacj s zobowizane dy do przyjcia wspólnej waluty, to Traktat nie wyznacza im adnej konkretnej daty przystpienia do strefy euro. W praktyce wic take w krajach z derogacj wybór momentu przyjcia euro pozostaje w rkach ich rzdów.

Ramka nr 5. Kraje z derogacj oraz klauzul opt-out.

Pastwami z derogacj nazywa si pastwa czlonkowskie UE, bdce równoczenie czlonkami UGW, które nie przyjly jeszcze wspólnej waluty euro, ale s zobowizane podejmowa wszelkie dzialania w tym kierunku. Obecnie pastwami z derogacj s Szwecja, 9 krajów, które przystpily do UE 1 maja 2004 roku (w tym Polska) oraz Bulgaria i Rumunia. Natomiast Wielka Brytania i Dania s krajami z tzw. klauzul opt-out, co zgodnie z przepisami Traktatu WE oznacza, e samodzielnie mog zadecydowa o tym, czy przystpi do strefy euro.

ródlo: NBP(2004)

Rónica w dynamice stopnia integracji walutowej poszczególnych pastw przejawia si take w uczestnictwie w ERM II. Aktualnie Dania, Estonia, Cypr, Lotwa, Litwa, Malta i Slowacja uczestnicz w tym mechanizmie kursowym. Oznacza to, e korona duska, korona estoska, funt cypryjski, lat lotewski, lit litewski, lir maltaski i korona slowacka s powizane z euro. Oczekuje si, e w przyszloci do mechanizmu kursowego ERM II przystpi kolejne kraje. Wród nowych krajów czlonkowskich UE wiele postawilo sobie za cel przyjcie euro tak szybko, jak to moliwe. Pierwsza uczynila to Slowenia, która po wypelnieniu kryteriów konwergencji, przystpila do strefy euro 1 stycznia 2007 roku. Aktualnie z tej grupy krajów poza system ERM II pozostaj Czechy, Polska, Wgry, Bulgaria i Rumunia.

27

Ramka nr 6. Terminy przystpienia 10 pastw czlonkowskich UE do ERM II i strefy euro

ERM II Cypr Czechy Estonia Litwa Lotwa Malta Polska Slowacja Slowenia Wgry od 2 maja 2005 roku brak deklaracji od 28 czerwca 2004 roku od 28 czerwca 2004 roku od 2 maja 2005 roku od 2 maja 2005 roku brak deklaracji Od 25 listopada 2005 roku od 28 czerwca 2004 roku brak deklaracji Strefa euro jak najszybciej 2009-2010 jak najszybciej 200725 2008 tak szybko, jak pozwoli na to proces konwergencji brak deklaracji 2009 2007 2010

ródlo: Ministerstwo Finansów (2005), opracowanie wlasne

5.2

Perspektywa czasowa przyjcia euro w Polsce

1 maja 2004 roku Polska stala si formalnie krajem czlonkowskim UE. Od tego momentu bierze udzial w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej ze statusem kraju z derogacj, na podstawie art. 4 Traktatu Akcesyjnego. Oznacza to, e Polska jest zobowizana do przyjcia wspólnej waluty po wypelnieniu warunków okrelonych w Traktacie WE. Jak jednak wspomniano powyej, Traktat nie okrela konkretnej daty przystpienia do strefy euro. Wybór ostatecznego momentu zastpienia zlotego wspóln walut ley w gestii Rzdu oraz Narodowego Banku Polskiego. Cho decyzja wladz jest niezbdna do rozpoczcia procesu wejcia Polski do strefy euro, zastpienie zlotego wspóln walut bdzie moliwe dopiero po wypelnieniu kryteriów zbienoci (opisane szczególowo w rozdziale 2.2.). Jak wspomniano powyej, Rzd i NBP nie podjly decyzji dotyczcej docelowej daty przyjcia euro. Trudno jest wic dzisiaj precyzyjnie okreli, jaki jest najbardziej prawdopodobny termin przyjcia przez Polsk wspólnej waluty. Z analiz obowizujcych procedur, przeprowadzonych przez Ministerstwo Finansów (2005), wiadomo jednak, e okres od momentu podjcia strategicznej decyzji przez wladze krajowe o przystpieniu do strefy euro do momentu przyjcia wspólnej waluty musi wynosi okolo 3 lat. Dlugo tego okresu wynika z nastpujcych elementów proceduralnych. Mniej wicej na sze miesicy przed wlczeniem waluty krajowej do ERM II konieczne jest rozpoczcie przygotowa do wypracowania, wspólnie z KE i EBC, decyzji o przystpieniu do ERM II. Kryterium stabilnoci kursu walutowego wymaga nastpnie, aby waluta krajowa przebywala w systemie ERM II nie krócej ni dwa lata. W okresie tym konieczne jest wypelnienie pozostalych kryteriów konwergencji. Nastpnie KE i EBC przygotowuj Raporty o konwergencji oceniajce, czy trwale osignito wysoki

28

stopie zbienoci gospodarczej i prawnej. Raporty te s nastpnie przedstawiane Radzie Ecofin, która podejmuje decyzj o uchyleniu derogacji kraju czlonkowskiego Unii Europejskiej i wyznacza dat, od której przestanie ona obowizywa. Te dwa ostatnie kroki proceduralne take wymagaj odpowiednich przygotowa organizacyjnych i trwaj okolo szeciu miesicy. Rysunek nr 6 schematycznie przedstawia minimalny okres przyjcia wspólnej waluty.

Rysunek nr 6. Minimalny okres przyjcia euro uwarunkowany procedur wstpowania do UGW

ródlo: Ministerstwo Finansów (2005)

29

Bibliografia

1. Delors Committe (1989), Report on Economic and Monetary Union in the European Community, Committee for the Study of Economic and Monetary Union (Delors Committee), ECU Newsletter No. 28 (Supplement), 12 April 1989. EBC (1998), A stability-oriented monetary policy strategy for the ESCB, ECB Press Release. EBC (2003), Stanowisko Rady Prezesów EBC dotyczce zagadnie kursowych w krajach przystpujcych, EBC, Frankfurt am Main. EBC (2002), The European Central Bank, Frankfurt am Main. EBC (2004), The Monetarny Policy of the ECB, ECB. European Commission (1995), Green Paper: Practical Arrangements for the Introduction of the Single Currency, European Commission, Brussels. Lutkowski Karol (1996), Midzynarodowy system walutowy, Warszawa. Ministerstwo Finansów (2005), Integracja Polski ze stref euro: Uwarunkowania czlonkostwa i strategia zarzdzania procesem, Warszawa. Ministerstwo Finansów (2006), Program Konwergencji. Aktualizacja 2005 rok, Warszawa. NBP (2001), Euro, Warszawa. NBP (2004a), Europejski System Banków Centralnych, Warszawa. NBP (2004b), Raport na temat korzyci i kosztów przystpienia Polski do strefy euro, red. Jakub Borowski, Warszawa. Scheller Hanspeter (2004), The European Central Bank. History, Role and Functions, ECB, Frankfurt am Main. Szelg Konrad (2003a), Integracja walutowa w Europie Zachodniej w okresie powojennym, ,,Materialy i Studia NBP", zeszyt nr 166, Warszawa. Szelg Konrad (2003b), Strategia jednolitej polityki pieninej w strefie euro ­ kluczowe elementy i zasady, ,,Materialy i Studia NBP", zeszyt nr 162, Warszawa. Rozkrut Marek, Robert Woreta (2005), Sukcesy i poraki Grecji na drodze do strefy euro. Wnioski dla nowych krajów UE, ,,Materialy i Studia NBP", zeszyt nr 188, Warszawa. Sokolowska Agnieszka (2005), Przystpienie do Unii Gospodarczej i Walutowej a wzrost gospodarczy, ,,Bank i Kredyt", nr 4/2005, Warszawa.

2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17.

30

notatki

31

notatki

32

notatki

33

notatki

34

notatki

35

notatki

36

EURO WSPÓLNA WALUTA EUROPEJSKA

Podstawowym zadaniem UKIE jest zapewnienie realizacji zada Komitetu Integracji Europejskiej, zwizanych z programowaniem i koordynowaniem polityki w sprawach zwizanych z integracj Polski z Uni Europejsk, programowaniem i koordynowaniem dziala dostosowawczych Polski do standardów europejskich oraz koordynowaniem dziala administracji pastwowej w zakresie otrzymywanej pomocy zagranicznej.

Dzialania realizowane przez Urzd od 1 maja 2004 r. obejmuj m.in.:

- udzial w tworzeniu i wdraanie prawa europejskiego; - koordynacj przygotowa projektów instrukcji dla przedstawicieli Polski uczestniczcych w posiedzeniach Rady UE i Komitetu Stalych Przedstawicieli (COREPER); - monitorowanie prac w komitetach i grupach roboczych UE; - reprezentacj przed Europejskim Trybunalem Sprawiedliwoci; - zarzdzanie funduszami czlonkowskimi; - analiz nowych zjawisk, strategii i tendencji w UE; - opiniowanie projektów aktów prawnych i dokumentów programowych; - wspólprac z parlamentem, zgodnie z ustaw z dn. 11.03.2004 r. o wspólpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach zwizanych z czlonkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej; - projektowanie oraz realizacj programów informacyjnych i edukacyjnych dotyczcych procesu integracji europejskiej.

Wicej informacji uzyskaj Pastwo na stronie internetowej Urzdu:

www.ukie.gov.pl oraz Centrum Informacji Europejskiej: www.cie.gov.pl.

Information

broszura_euro_Q.indd

40 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

805372