Read GEM-tagalog-web.pdf text version

Gabay tunGo sa PanGkasarianG PaGkakaPantayPantay Para sa mGa unyonista in the aGriculture, Food, hotel and caterinG sectors

LAHAT pArA sA IsA sA pArA sA LAHAT

International Union of Food, Agricultural, Hotel, Restaurant, Catering, Tobacco and Allied Workers' Associations

A Gender equAlity Guide for trAde unionists in the AGriculture, food, hotel And cAterinG sectors

All for one one for All

iuf

International Union of Food, Agricultural, Hotel, Restaurant, Catering, Tobacco and Allied Workers' Associations

Pasasalamat

Ang gabay na ito ay nabuo sa pamamagitan ng mga workshops at mga panayam mula sa mga kinatawan ng mga unyong kaanib ng IUF, na lubos naming pinasasalamatan. Nais ding ipaabot ng may-akda ang kanyang pasasalamat sa lahat ng kawani ng IUF sa punong-tanggapan nito at sa mga rehiyon na nagkaloob ng tulong upang mapadali ang pagpapalathala. Malugod na pasasalamat din kina Malin Klingzell-Brulin at Gunnar Brulin ng `Mål&Medel' magazine ng Swedish Food Workers' Union Livs sa pahintulot na magamit ang kanilang mga panayam at larawan mula sa Scandinavia, Latin Amerika at Asya. www.malmedel.nu Gayundin kay Mary Juusela ng unyong HRF sa Sweden, Svetlana Boincean, at sa mga tanggapan ng IUF sa iba't ibang rehiyon para sa mga larawan. Mga guhit ni Porise Lo, mula sa IUF Asia-Pacific Region `Women's Education Manual', 1995, halaw sa mga larawang iginuhit ni Helga Binda, ACTU. Isinulat ni Celia Mather, isang manunulat na nakabase sa UK, nakatuon siya sa mga karapatan ng manggagawa sa pandaigdigang ekonomiya. Disenyo at Layout: m+m studios, Johannesburg, Timog Africa Hunyo 2007 (Tagalog Bersyon Enero 2009)

International Union of Food, Agricultural, Hotel, Restaurant, Catering, Tobacco and Allied Workers' Associations (IUF) Rampe du Pont Rouge 8 CH-1213 Geneva Switzerland Telepono : +41 22 793 22 33 Fax : +41 22 793 22 38 Email : [email protected] Website: www.iuf.org

ALL For one = one For ALL : A Gender eqUALIty GUIde For trAde UnIonIsts

Nilalaman

Panimula ....................................................................................... 2 1 Mahikayat ang Kababaihan na Sumapi sa Unyon ................ 5

1.1 1.2 1.3 1.4 Nararapat na Sahod, Hanapbuhay at Oportunidad.............................. 5 Kaligtasan sa Pagawaan .......................................................................13 Proteksiyon sa Pagka-ina ......................................................................25 Balanseng Paghahanapbuhay at Pamumuhay......................................31

2

Pagyakap ng Unyon sa Kababaihan .................................... 37

2.1 2.2 2.3 2.4 Paghimok sa mga Kababaihan na Makibahagi .....................................37 Pag-ibayuhin ang Tiwala sa Sarili at Kagalingan ng Kababaihan ........49 Pagtataguyod sa Kapakanan ng Kababaihan .......................................59 Makamit ang Suporta ng Kalalakihan ..................................................65

© Mark Henley / PANOS PICTURES

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

1

Panimula

Bakit binuo ng IUF ang GABAY na ito?

Hindi maikakaila na kapos pa sa inaasahan ang ipinapakitang pakikilahok ng mga kababaihang manggagawa sa unyon. Marami kasi sa kababaihan ang hindi nagtitiwala na makatutulong ang samahan na matugunan ang kanilang mga hinaing. Hindi rin nila nakikita na binibigyan ng mataas na pagkilala ang mga babaeng kasapi ng mga unyon. Kaya ang gabay na ito ay binuo upang maimulat ang kababaihan sa isang kalagayan kung saan malaya silang magkakaroon ng ugnayan at pagkilos sa anumang unyon na bahagi ng IUF. Bakit ito binibigyang-halaga?

Mahalaga dahil ito ang nararapat.

Ang paglaganap ng diskriminasyon o hindi pantay na pagtrato sa mga kababaihan ay hindi maaaring ituring na aksidente lamang sapagkat nag-uugat ito sa lipunang nakagisnan na ng marami. Hindi maitatama ang kalagayang ito ng panaka-nakang pag-angal o pagrereklamo lamang kundi sa pamamagitan ng sistematikong pag-aaral kung paano bubuwagin ang istrukturang matagal ng gumigipit sa mga kababaihan. May malawakan ng pagtugon ang naihain ukol sa mga panggigipit na ito, mula sa Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao ng United Nations (UN) at ng UN Convention on the Elimination of Discrimination Against Women (CEDAW) hanggang sa mga Kumbensiyon ng ILO na tumatalakay sa pagsugpo sa lahat ng uri ng diskriminasyon, kasama ang IUF at mga kaanib nitong unyon na susuporta at makikilahok.

Mahalaga dahil ito ay makatwiran.

Isang katotohanan na kung walang masusing pagsusuri ukol sa kasarian, hindi rin lubos na mauunawaan ang usapin ng di-pagkakapantay-pantay. Ito ay mauuwi lamang sa pagpapahina ng mga taktika ng unyon na makipag-ugnayan sa gobyerno at mga may-ari ng kumpanya o negosyo. Isang pagpapatunay rin na ang kamulatan ng kababaihan ay nagpapanumbalik ng lakas at buhay sa mga unyon. Ayon sa karanasan ng mga unyon na kaanib ng IUF, sa tuwing nabibigyang-halaga ang kagalingan ng kababaihan at nahihikayat silang kumilos para sa samahan, kakikitaan ng pagunlad hindi lamang ang indibidwal kundi ang kabuuan ng organisasyon. Sa mga pagkakataong ito mabilis na lumalawak ang kapasidad ng unyon sa bilang at sa katayuan nito sa lipunan. Sa kabuuan, higit na binibigyang-diin ang kapakinabangang maibabahagi ng mga unyong ito sa lipunan. Maitataas lamang muli ang pagkilala sa kababaihan kung makikitil ang diskriminasyon at sa pamamagitan nito ay tuluyan silang makakahulagpos sa kahirapan. Dahil dito, ang IUF na binubuo ng 336 na unyon na nagkalat sa 120 bansa na tumatayo para sa higit 12 milyong manggagawa ay nagpasya ng makisangkot. Simula pa noong 1997, bahagi na ng palakad ng IUF na makamit ang pantay na bilang ng lalaki at babaeng kasapi na lumalahok sa lahat ng gawain. Sumasalamin sa kabuuan ng pagkakasapi na: "hindi bababa sa 40% ang bilang ng pakikilahok, lalaki man o babae" Sa kabila ng pagsisikap na ito, nahihirapan pa rin ang IUF na makamit ang itinalagang bilang ng mga kababaihan. At kung magpapatuloy ang ganito, tinatayang 15 taon pa bago maabot ang itinakdang pamantayan. Sa ginanap na 2007 IUF World Congress, napagkasunduan na ilipat ang 40% representasyon ng kababaihan sa mga posisyon sa iba't ibang komite sa IUF at sa mga delegasyon. Kasabay nito ang pagkakaroon ng bagong resolusyon kung saan ang bawat pagboto ay mababawasan depende sa nagkukulang na bilang ng kababaihan. Wala ng mas mabigat pang usapin ang pagtutuunan ng pansin ng IUF sa ganitong paraan. Kaya patuloy kong hinihikayat ang mga kababaihan na mas maging mapanghamon at matatag sa pagkamit ng pantay na karapatan sa anumang aspeto. Gayundin ang paghamon ko sa mga kalalakihan na umunawa at magkaloob ng suporta sa mga bagay ito. Dapat na mabigyang-diin na ang GABAY na ito ay tumutugon kapwa sa mga kalalakihan at kababaihan. Nakapaloob dito ang mabibigat na usapin gaya ng kung paano pagpapanibaguhin ang pagtingin at nakasanayan ng kaugalian ng mga lalaking lider ng unyon patungkol sa mga kababaihan. Mabigat subalit ang usaping tulad nito ay kailangang talakayin kung nais ng ating samahan na maipagpatuloy ang pag-aangat sa kabuhayan ng bawat kasapi ng unyon at ng iba pang mahihirap saan man dako tayo naroroon. Ang mga nabanggit na halimbawa at karanasan sa manwal na ito ay nagpapahiwatig lamang na unti-unti ng napapaunlad ng mga kaanib nating unyon sa buong mundo ang PAGKAKAPANTAYPANTAY. At sa bahagi ng IUF, patuloy itong pagsusumikapan.

Ron Oswald, IUF General Secretary 2 IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

Para kanino ang GABAY?

Ang GABAY na ito ay para sa lahat ng unyonista, mapababae man o lalaki, na nagnanais na palakasin ang kani-kanilang samahan at maisulong ang pagkakapantay-pantay ng kasarian sa mga lugar-paggawa at mismong sa loob ng unyon. Umaasa ang IUF na higit itong makatutulong sa mga kaanib na unyon lalo na sa mga sumusunod:

l l l

Opisyales ng unyon Miyembro ng mga komite ng kababaihan Mga nagsasagawa ng pag-aaral at mga edukador

Paano gagamitin ang GABAY?

Ang GABAY ay nahahati sa dalawang bahagi: Unang Bahagi: Tumatalakay sa mga usapin na pangkababaihan na binibigyang-diin ang kapakinabangan ng mga babaeng manggagawa kung magigng kasapi ng unyon. Ikalawang Bahagi: Mga pamamaraan sa pagbuo ng organisayon na magdudulot ng sumusunod: Maitaas ang bilang ng mga kababaihan na sumasapi sa unyon Maiangat ang moral at kamulatan ng mga babaeng kasapi l Matiyak na diringgin at kikilusan ang hinaing ng mga kababaihan l Mahikayat ang mas maraming kalalakihan na kasapi ng unyon na bigyan ng pantay na pagkilala ang mga kababaihan sapagkat makatutulong ito sa paglago ng samahan at pagkamit sa kani-kanilang hangarin Ang manwal na ito ay ginawa upang ang gagamit ay makapili ng naaayon na pamamaraan sa mga sitwasyon na kanilang kinabibilangan. Maaaring ang mga elementong nakapaloob dito ay maging paksa ng pag-aaral ng iba't ibang unyon at sa pamamagitan nito ay makabuo ng taktika o mga argumento na mapapakinabangan sa paglutas ng kanilang mga suliranin.

l l

Umaasa ang IUF na sa tulong ng manwal na ito ay lubos pang maunawaan ng mga unyonista ang mga isyung kanilang kinakaharap. Subalit higit pa rito, inaasahang makagagabay rin ang mga nakasaad sa `Aksiyon' at `Tugon', na naglalaman ng ilan sa mga karanasan at halimbawang ibinahagi ng mga unyong kaanib ng IUF sa iba't ibang parte ng mundo. Marami ring suhestiyon ang inilahad sa `Mungkahi' at `Katwiran' kung paano: mahikayat ang mas maraming manggagawa, lalo na ang mga kababaihan, na sumapi upang mapalago ang unyon; l makipagnegosasyon sa mga namumuno ng kumpanya para makabuo ng kasunduan; l mailakad sa pamunuan ng gobyerno at iba pang politiko ang pagpapanibago sa mga batas; l makakuha ng suporta mula sa mamamayan; l maibahagi ang kahalagahan ng pagkakapantay-pantay sa kasarian, hindi lamang sa bahagi ng unyon kundi para na rin sa pagtatatag ng maayos na lipunan para sa lahat. Kailangan lamang matukoy ang nararapat na pamamaraan na tutugma sa kalagayang kinasasangkutan ng samahan.

l

Nakatala rin dito ang iba pang "Sanggunian" para sa mga karagdagang impormasyon. Maaaring mabasa sa IUF website (www.iuf.org) ang mas kumpletong mga panayam na ginamit sa GABAY na ito. Umaasa kami na magiging kapaki-pakinabang ang GABAY na ito sa mga unyonista at makakaasa rin naman kayo na magiging bukas ang IUF sa inyong reaksiyon at pananaw ukol sa mga nakasaad dito.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

3

At kung nagtataka kayo kung bakit matindi ang pangangailangan ng pagkilos...

"Tanging mga babaeng manggagawa ang nagbibigay sa amin ng suliranin. Mas maigi pa ngang tumanggap ng robot na trabahador dahil hindi nakakaramdam ng sakit, hindi nireregla at nabubuntis."

Tagapamahala ng Nestlé Factory sa Araras, malapit sa Sao Paolo, Brazil, [ikaapat ito sa mga malalaking planta ng Nestlé sa buong mundo kung saan ang mga manggagawang nakararanas ng RSI (Repetition Strain Injury o paulit-ulit na pananakit ng katawan dulot ng labis na trabaho at hindi magandang kalagayan sa pagawaan) ay walang-awang tinatanggal].

4

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

1.1

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON

Nararapat na Sahod, Hanapbuhay at Oportunidad

`Ah, pero sa aming lipunan, hindi ginagawa ng mga kababaihan ang ganyang uri ng trabaho'. `Mas kaunti ang kakayahan, kaya dapat lamang na mas mababa ang kanyang makuhang sweldo'. `Wala namang mangyayari kung bibigyan siya ng promosyon, yaman din lamang na hindi rin siya papayagan ng kanyang asawa'.

`Kung sabagay, pang-kusina lamang talaga ang mga babae'.

Ilan lamang iyan sa marami pang mga pahayag na kumukutya at umaalipusta sa kakayahan ng mga kababaihan. Nakaugat na nga yata sa nakagisnang kultura at tradisyon ang ganitong mga pagtingin. Nakakabit din dito ang pananaw na ang babae ay mananatiling ilaw ng tahanan upang gampanan ang pagiging ina sa mga anak. Ito rin ang nagiging dahilan upang makaranas ang mga kababaihan ng hindi pantay na pagkakaloob ng pagkakataon na makapagtrabaho. Gayong ang totoo, iilang gawain lamang ang hindi kayang tugunan ng babae kung siya ay buntis o may mga anak na. Ang nagiging batayan ng diskriminasyon ay ang katayuan ng babae sa lipunan na sanhi ng patriyarkiya at hindi ang kanilang katangian. Nangangahulugan lamang na ang sukatang pinaiiral ng lipunan ay nakabase sa kung sino ang mas makapangyarihan at sa puntong ito kailangan ng malaking pagbabago. Ang mga nabanggit na halimbawa ay tahasang pagtapak din sa pangunahing karapatangpantao ng mga kababaihan na siyang nakasaad sa Declarations and Conventions ng UN at ILO sa nakaraang 60 taon. At kung walang mga unyon lalo nang hindi mabibigyang-pansin ang mga pamantayan ukol sa karapatang-pantao. Ang mga bagay na ito ay marapat lamang na itaguyod at ipagmalaki.

Un Convention on the elimination of discrimination Against Women (CedAW) (1979)

Artikulo 10 1. Lahat ng nararapat na hakbang ay maisagawa upang magkaroon ng pantay na karapatan ang mga kababaihan (may asawa man o wala) at kalalakihan sa ekonomiya at panlipunang kalagayan partikular na sa mga sumusunod: (a) Ang karapatan, na walang diskriminasyong nakabatay sa katayuang sibil o sa anumang basehan, na makatanggap ng bokasyunal na pagsasanay, na makapaghanapbuhay, na magkaroon ng kalayaang makapamili ng propesyon at trabaho, at magtamo ng propesyunal at bokasyunal na kalinangan; (b) Ang karapatan sa pantay na pagkilala at respeto sa kakayahan ng kababaihan at kalalakihan na nasa parehong uri ng paggawa; (c) Ang karapatan na makaliban sa trabaho ng may bayad, magkaroon ng mga pribilehiyo sa pagreretiro para sa panahon ng kawalan ng hanapbuhay, ng pagkakasakit, katandaan o anumang dahilan ng kawalan ng kapasidad para makapagtrabaho; (d) Ang karapatan na makatanggap ng karagdagang sahod gaya ng sa mga lalaking manggagawa. 2. Upang maiwasan ang diskriminasyon laban sa mga kababaihang may asawa o buntis at masiguro ang karapatan nilang magtrabaho, kinakailangang mapigilan ang kanilang pagkakatanggal sa panahon ng pagpapakasal o pagaasawa o panganganak at maigiit naman ang kanilang karapatang makatanggap ng bayad sa mga pagliban sanhi ng panganganak at magkaroon ng garantiya na makababalik sa trabaho, gayundin ay masigurado ang pagtanggap ng mga serbisyong panlipunan kasama na ang pasilidad na kumakalinga sa mga sanggol o bagong panganak 3. Anumang hakbang na nag-iiwas sa kababaihan sa ilang uri ng trabaho upang maingatan ang kanilang kalusugan o pisikal na kalagayan ay hindi dapat ituring na diskriminasyon.

tUGon

"Madalas na ang mababang sahod ang nakikitang problema ng mga kababaihan sa trabahong pang-agrikultura. Ilan sa mga kagaya ko ang naghahanap-buhay ng tulad din sa paggawa ng kalalakihan subalit nakakatanggap ng mas maliit na suweldo. Hindi rin umaangat ang posisyon ng mga kababaihan at kapansin-pansin na puro lalaki ang nasa pamunuan."

"

5

Pulane Maine, manggagawa sa isang bakahan unang Bise Preisdente ng Food and Allied Workers' Union (FAWU), Timog Africa

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

Pandaigdigang Pamantayan Laban sa Diskriminasyon sa Paggawa

Sa loob ng 60 taon, paulit-ulit na nagkakasundo ang iba't ibang mga gobyerno sa daigdig na gumamit ng mga intsrumento na naglalayong malabanan ang ugat ng diskriminasyon. Ang ILO ­ isang organisasyon na may tatlong-bahagingistruktura na binubuo ng mga gobyerno, mga may-ari ng pagawaan at mga unyon ­ ay nagpapakalat ng konsepto ng "disenteng trabaho" para sa lahat. Itinuturing na pundamental ang dalawa sa mga kasunduan ng ILO ukol sa diskriminasyon sa paggawa. Nangangahulugan na ang lahat ng bansa, sumangayon man o hindi, ay saklaw ng mga kasunduang ito. Sandata ito na maaaring gamitin sa negosasyon sa pagitan ng mga unyonista at gobyerno at kanilang mga amo.

l

May mga umiiral ding Deklarasyong Pang-rehiyon laban sa diskriminasyon sa kasarian gaya ng:

l

African Charter ukol sa Karapatang Pantao at Pangmamamayan, niyakap ito ng Organization of African Unity noong 1981. Lahat ng 53 kasaping pamahalaan ng African Union ay nangakong igagalang ang nasabing karapatan. Artikulo 18, Talata 3: Ang bawat estado ay dapat tiyakin ang pag-aalis ng anumang uri ng diskriminasyon laban sa mga kababaihan at dapat din nitong siguraduhin na mabigyang proteksiyon ang karapatan ng bawat bata at bawat babae ayon din sa nakapaloob sa pandaigdigang deklarasyon at kumbensiyon. www./umm.edu/humanrts/instree/2/Afchar. htm

Kumbensiyon ng ILO Blg. 100 ukol sa Pantay na Pagpapasahod sa mga Lalaki at Babaeng Manggagawa na may Parehong Halaga ng Trabaho (1951), at ang kaugnay nitong Rekomendasyon Blg. 90: ito ay nagpapatibay sa konsepto ng `pantay na kabayaran sa mga trabahong may pantay na halaga' at apila sa pagkakaroon ng patas na pamamaraan ng pagpuna sa paggawa. Kumbensiyon ng ILO Blg. 111 ukol sa Diskriminasyon sa Empleyo at Trabaho (1958), at ang kaugnay nitong Rekomendasyon Blg. 111: ito ay naglalayong labanan ang diskriminasyon base sa lahi, kasarian, relihiyon, opinyong pulitikal o sosyal na pinagmulan; sakop din nito ang pantay oportunidad sa paggagawad ng bokasyunal na pagsasanay at mga partikular na trabaho, gayundin sa paglalahad ng mga dapat sundin at kondisyon sa paggawa.

l

European Council Directives, na sumasaklaw sa:

l

Pantay na sahod (1975) Pantay na pagtrato sa trabaho, kasanayang bokasyunal, promosyon at ng mga kondisyon sa paggawa (1976) Pantay na pagtrato sa pang-sosyal na seguridad (1978 at 1986) Pant ay na p agt rat o sa p anahon ng pagbubuntis at sa pagiging ina (1986) Pagharap sa responsibilidad na patunayan kung may naganap na diskriminasyong pangkasarian (1997).

l

l

l

l

l

Lahat ng mga Kumbensiyon at Rekomendasyon ng Paggawa ay makikita sa ILOLEX database sa: www. ilo.org/ilolex/english/index.htm. Dito ay mababasa at mapag-aalaman ninyo kung niratipika na ba ng inyong bansa ang alinman sa mga Kumbensiyon ng ILO. Halos lahat ng bansa sa mundo ay lumagda na sa mga naunang Kumbensiyon. Sa kasalukuyan, 177 bansa ang kabilang sa ILO.

Idagdag pa ang Kasunduan ng Amsterdam na pinagtibay noong Mayo 1, 1999, kung saan ang European Union (EU) ay nangangakong paiiralin ang pantay na pagtingin sa mga kalalakihan at kababaihan. Ang European Directives ukol sa polisiyang sosyal/ pang-empleyo ay matatagpuan sa: eur-lex.europa.eu/en/repert/0520.htm

© Heldur Netocny / PANOS PICTURES

6

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : NArArAPAT NA SAHOd, HANAPBUHAY AT OPOrTUNIdAd

`disenteng Hanapbuhay' para sa Kababaihan

Maliban sa pandaigdigang pamantayan, may mga batas na umiiral ukol sa paggawa at laban sa diskriminasyon sa halos lahat ng bansa, dahil na rin ito sa maigting na pangangampanya ng mga unyonista. Ngunit sa kabila nito, ang gobyerno at ang mga kapitalista ay bigong bigyan ng respeto ang mga pamantayang nauna na nilang napagkasunduan. Isa pang dahilan ay ang pagsasawalang-bahala ng mga unyonista. Kaya't nananatili pa rin ang malaking agwat sa pagitan ng kalalakihan at kababaihan at kung paano tratuhin ang huli sa pagawaan. Ang masakit na katotohanan, kababaihan ang mas naiipit sa hindi makatarungang estratehiya ng pagtitipid ng mga kapitalista at ng gobyerno. Ang kababaihan ang nakararanas ng mas mababang seguridad sa trabaho kaysa sa kalalakihan; kadalasan din sila ang nasa kaswal, di-regular o panandaliang kontrata, atbp. na termino sa trabaho. Bukod pa rito, sila ay hindi rin nabibigyan ng pantay na pagkakataon sa pagsasanay, promosyon at sosyal na seguridad - gaya ng pensiyon sa kanilang katandaan at karamdaman - kumpara sa kalalakihan. Hanggang sa ngayon, ang trabaho, suweldo, benepisyo at pagbubuwis ay nananatiling nakakahon sa kaisipan naangmgalalakiang`tagapagtaguyodngpamilya'atangmgababaenamanay`nakadepende'lamangsakanila. Ito ay taliwas naman sa katotohanang mas maraming babae sa ngayon ang tumatayong tagapagtaguyod ng pamilya, may asawa man sila o wala. Angdiskriminasyongpangkasariansapaggagawadngtrabaho,pagsasanay,promosyon,sweldoatbenepisyo ang dahilan kung bakit mas maraming mahirap na babae kaysa sa lalaki. Ang kahirapan ng kababaihan ay kahirapan ng kanilang mga anak at iba pang umaasa sa kanila. Malao't madali, dapat ng supilin ang diskriminasyonsakasarian,dahilitoayugatngkahirapan,atbalakidsapagkakaroonngdisentenghanapbuhay para sa lahat.

Pagtatangi sa Trabaho

Ang babae ay kadalasang tinatanggap sa trabahong bagay sa galaw nila na nakabase rin sa mga tungkuling ginagampanan nila sa tahanan. Sa huli, ang kababaihan ang laging nasa mababang posisyon at ang kalalakihan naman ang nasa mataas na lebel. Ang kadalasang trabaho ng isang babae ay itinuturing na "less-skilled" kaysa sa lalaki, kaya't mas mababa ang kanilang sweldo. Ang kakayahan ng babae ay itinuturing na likas sa kanila at bahagi ng kanilang paglaki, karaniwan na ring minamaliit ang mga katangiang ito. Kaya't madalas na sila ang napupunta sa mga trabahong pang-serbisyo, kung saan lumalabas ang kanilang kakayahang makiharap at makipag-usap sa mga kliyente; sinasabi ng iba na hindi na ito kailangang pagsanayan pa, kaya naman mababang sweldo rin ang nararapat sa kanila. Karaniwan na diumano sa mga lalaki na maging mas matangkad, mas malaki, mas mabigat at mas malakas sa pisikal na aspeto kaysa sa mga babae. Ngunit sa katotohanan, malaki rin ang porsyento na ang mga kalalakihan at kababaihan ay mayroong parehong katangian. Kaya naman, hindi rasyunal na ikahon ang ibang mga uri ng trabaho para lamang sa mga lalaki at ang iba na para lamang sa mga babae. Sa ibang pagkakataon, makina ang gamit sa paggawa na kung saan hindi naman kailangan gamitan ng matinding lakas, pero lalaki pa rin ang pinipiling magpatakbo nito. Ngunit may mga pagkakataon din namang mga babae ang nagpapatakbo ng maseselang makina dahil mas maingat ang mga ito kaysa sa mga lalaki. Sa puntong ito, nagkakaroon ng isa pang mukha ang diskriminasyon.

Pagsasanay at Promosyon

Sa trabaho, kahit sabay na tinanggap ang lalaki at babae, mapapansin natin na hindi sila sabay sa pag-unlad. Dahil mas binibigyang prayoridad sa pagsasanay ang lalaki. Kaya't sila ang nagkakaroon ng promosyon at tumataas ang sweldo. Habang ang babae ay walang pag-unlad, isa itong bulok na sistemang nangangailangan ng agarang solusyon.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

7

di-Pantay na Pasahod

"Ang bawat tao ay may karapatan sa kapantay na bayad ng kapantay na gawain, nang walang ano mang pagtatangi."

Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao ng United Nations (1948), Artikulo 23(2)

Ayon sa isinagawang pangangalap ng datos ng IUF noong unang bahagi ng taong 2000, ang pantay na pasahod ang isa sa mga pangunahing usapin ng mga kababaihan sa buong mundo. Ang agwat sa kinikita ng mga babae at lalaki ay nagkakaiba sa bawat bansa; umaabot sa 12% ang ibinababa ng kita ng kababaihan; sa ibang pagkakataon pa, kalahati lamang ng sa lalaki ang kanilang sinasahod. Sa pagsusuri ng Women's Committee ng European Federation of Food, Agriculture and Tourism Trade Unions (IUF-EFFAT), ang 28% pagitan ng sahod ng lalaki at babae ay nangangahulugan na kinakailangan ng mga kababaihang manggagawa na magtrabaho ng 15 buwan upang upang mapantayan ang halagang kinikita ng mga kalalakihang nagtatrabaho sa loob lamang ng 12 buwan. Kung susumahin ang kita sa buong buhay-trabaho, aabot na sa 400,000 Euro ang ikinahirap ng kababaihan kaysa sa kalalakihan. Bukod pa rito, ang mga kalalakihan ay mayroong mas maayos na benepisyo, gaya ng bonus, probisyong pangkalusugan at iskema ng pensyon. Nabibigyan din sila ng mas maraming pagkakataon para sa overtime dahil hindi nila kinakailangang magmadaling umuwi upang bantayan ang kanilang mga anak. Ngunit ang disenteng halaga na maaaring maiuwi ng mga manggagawa ay hindi lamang nakadepende sa overtime, ang mga kababaihan ay nararapat lamang magkaroon ng basic na sahod gaya ng sa mga kalalakihan.

"

tUGon

"Sa umpisa ng pagpasok sa trabaho, pareho ang nakukuhang sweldo ng babae at lalaki. Pero sa paglipas ng panahon, nagkakaroon ng pagkakaiba sa allowance na ibinibigay. Kaya naman, ang mga kababaihan ay nananatili ng mas matagal sa grupo na may mababang kita (low income groups)."

Adwoa Sakyi, Gender Officer, General Agricultural Workers' Union (GAWU), Ghana

Madalas na hayagan ang hindi patas na pasahod. Ngunit may mga pagkakataon din naman na makikita ang tunay na sitwasyon pagkatapos ng mas malalim na pagsusuri. Hindi madaling bigyang-katarungan ang sinasabing "kapantay na gawain" kung namamayani pa rin ang pagkakahon sa pagatatalaga ng mga trabaho. Sa dahilang ito, ang terminong `pantay na kabayaran sa mga trabahong may pantay na halaga' (`equal pay for work of equal value') ­ ginamit sa Kumbensiyon ng ILO ukol sa Pantay na Pagpapasahod Blg. 100 (1951) ­ ay patuloy na ginagamit. Ito ay nangangahulugan na ang lahat ng trabaho ay dapat suriing mabuti ng mga kapitalista, gobyerno at unyon, sa obdyektibong pamamaraan na hindi nakabase sa nakasanayan ng pagkakahon ng kakayahan. Maaaring ikumpara ang iba't ibang mga trabaho, ngunit kung ang halaga ng nagagawang trabaho ng isang manggagawa ay pareho sa halaga ng nagagawang trabaho ng isa pa, ang dalawang manggagawang ito ay dapat na magkaroon ng parehong sahod at benepisyo. Sa katotohanan, maaaring magkaroon ng pagkakaiba-iba sa paraan ng pagsusuri ng mga trabaho kung ang pagtutuunan ng pansin ang pagpapasahod. Ngunit, ang nasabing Kumbensiyon ay isa sa mga haliging Kumbensiyon ng ILO. Ibig sabihin nito, ang lahat ng gobyerno ay dapat na ipatupad ito sa pamamagitan ng pagsasabatas ng pantay na pasahod na dapat namang igalang at ipatupad din ng lahat ng mga kapitalista at pamunuan ng mga pagawaan. Samakatuwid, ang mga unyon ay dapat na makibahagi sa usapin ng pantay na pasahod; dapat lamang na labanan nila ang anumang uri ng diskriminasyon hinggil dito ­ ang ganitong pagkilos ay napakahalaga para sa mga kababaihan.

8

AKsIyon

Noong 1988, ipinaglaban ng unyong GMB sa UK ang kaso ni Julie Hayward, tagapagluto sa isang pagawaan ng barko. Ikinumpara nila ang kanyang kalagayan sa tatlong lalaki na nagtatrabaho bilang pintor, joiner at thermal insulation engineer. Natuklasan nila na mas mababa kaysa sa tatlong lalaki ang kanyang sinasahod at bayad sa overtime. Kahit pa nabibigyan siya ng libreng pagkain, may bayad na oras sa pagkain at mas maayos na probisyon sa pagkakasakit, tinatanggap ng British House of Lords na marapat lamang na magbigay sa lahat ng pantay na basic na sahod at bayad sa overtime. Ito ang kaunaunahang tagumpay ng UK para sa `pantay na kabayaran sa mga trabahong may pantay na halaga'.

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : NArArAPAT NA SAHOd, HANAPBUHAY AT OPOrTUNIdAd

tUGon

"Di-Kasal na mga Babae" sa Usapin ng Pagbubuwis

"Sa Indonesia, malaking suliranin namin ang mataas na buwis na binabayaran ng mga kababaihan. Ang mga babae, kahit yaong may mga anak na ay itinuturing na `di-kasal' kapag pinapatawan ng buwis, at ito'y batas na sinusunod. Samantalang ang mga lalaki, na itinuturing na tagapagtaguyod ng pamilya ay sinisingil ng mas mababang buwis." Lagi kong sinasabi sa aming mga kasapi na "ang agwat ng buhay at kamatayan ay napakanipis". Ang bawat pamilya ay marapat alamin kung ano ang dapat matanggap ng kasaping babae at lalaki. Namamahagi kami ng mga polyetos na nagsasaad ng mga impormasyon tungkol sa pensyon at benepisyo. Sa pamamagitan nito hindi nila iiwan ang unyon."

"

Yanti Irawan, Vice-President, Independent Federation of Hotel Unions (FSPM), Indonesia

Pakikipagtawaran para sa Pantay na Pagkakataon

May iba't ibang pamamaraan ang mga unyon upang matamo ang pantay na pagkakataon sa collective bargaining:

l

Ang ibang unyon ay nakikipagtawaran sa pamunuan ng kumpanya para sa hiwalay na polisiya ukol sa pantay na oportunidad o `positibong aksyon'; minsan tinatawag din itong `pinagkaisang kasunduan' (diversity agreement); Ang ibang unyon naman ay nakikipagtawaran sa ibang mga aspeto ­ gaya ng pagkakaroon ng kaukulang pagsasanay at promosyon; May mga unyon ding lumilikha ng iisang balangkas na maaari nilang magamit at maisama sa lahat ng mga kasunduan na ginagamit nila sa pakikipagtawaran.

l

l

AKsIyon

Pinag-isang Kasunduan sa Pagitan ng IUF at ng Danone

Habang isinusulat ito, kasalukuyan namang nilalagdaan ang Pinag-isang Kasunduan sa pagitan ng IUF at isang kumpanya na base sa Pransya, ang Groupe Danone, na may 88,000 manggagawa mula sa buong mundo. Ang Danone ang unang kumpanya na lumagda sa "Global Framework Agreement" sa pagitan ng IUF, at matibay na sumang-ayon na sundin ang nakapaloob sa Kumbensiyon ng ILO, pati na ang pagkukondena sa lahat ng uri ng diskriminasyon. Layunin ng kasunduan na isakatuparan ang bawat napagkasunduan. Nakapaloob dito ang pagtupad ng Danone na palawigin ang pagkakapantay-pantay sa pagkakaloob ng empleyo, propesyunal na pagsasanay at pag-unlad, gayundin ang makatarungang pasweldo at maayos na kondisyon sa trabaho. Binibigyangdiin nito na ang pang-aabuso ay bahagi ng diskriminasyon. Sakop nito ang malawak na uri ng pagtatangi, hindi lamang tungkol sa kasarian. Isinasaad sa kasunduan; "Ang pagsasama ng hindi magkakatulad ay may malaking pakinabang sa isang kumpanya at nakapagsusulong ng pagiging malikhain at ng pag-unlad, gayundin sa pagtugon sa nais ng mga empleyado at mga nangangailangan ng produkto at serbisyo sa buong pamayanan." Ang kasunduan ay naglalaman ng magagandang prinsipyo. Ang Danone at IUF ay magkasamang susubaybay sa progreso ng kasunduan sa malawakang aspeto. Subalit kakailanganin ng mga kaanib na unyon ng IUF na isama ang mga prinsipyong ito sa pambansa at lokal na mga kasunduan upang matiyak na ipatutupad ito ng mga kumpanyang hawak ng Danone.

www.danone.com

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

9

10

IUF

AKsIyon

"di-Mabigyang Katarungan" na Pagkakaiba sa Pasahod

Ang IUF at ang dambuhalang kumpanyang Nestlé ay may kasunduan ukol sa pagkakapantay-pantay sa trabaho, mula pa noong 1994. Umpisa ng mga taong 2000, ang mga kinatawan ng mga unyon sa European Works Council (tinatawag ding Nestlé European Council for Information and Consultation, NECIC) ay nagpasyang suriin ang kalaliman ng kasunduan, kung gaano ito ka-epektibo sa mga kumpanya ng Europa. Bahagi ng pagsusuri ang Monseratt Sagarra Fitó ng Commissiones Obreras (CC.OO) sa Espanya. Napag-alaman ng mga manunuri na may diskriminasyon na nararanasan ang mga kababaihan na dapat bigyan ng pansin ng kumpanyang Nestlé. Subalit kinailangan ang matinding paghuhukay sa pinagmulan ng suliranin. Pinaliwanag ng Monseratt: "Sa umpisa, tumanggi ang Nestlé na sumailalim sa anumang pagsusuri, katwiran nila, wala naman daw problema sa pagtrato sa babaeng manggagawa sa kanilang kumpanya. Samantala, may sariling pag-aaral na isinasagawa ang kumpanya tungkol sa lakas-paggawa upang makatulong sa pagbuo ng pang-ekonomiyang estratehiya. May mga datos sa iba't ibang lebel (pamunuan, superbisyon at trabahador) at listahan ng babae at lalaki ­ na sa tingin namin ay sapat na dahilan para magkaroon ng imbestigasyon. Inabot ng 2-3 taon, hanggang noong 2004, pinagpasyahan na magkaroon ng komite na binubuo ng manggagawa at pamunuan. Sa panimula, ang pasahod ang unang pinag-aralan. Gumugol kami ng isang taong pag-aaral gamit ang datos ng pasahod sa Alemanya, Pransya, Espanya, Poland, Switzerland, at Sweden. Gumawa kami ng sarili naming listahan na naglalahad ng pigura ng pasahod sa babae at lalaki sa `blue-collar' at `white-collar' na trabaho. Hindi naging madali para sa amin ang isinagawang pagsusuri. Marami ang dapat na isaalang-alang, halimbawa na rito ay ang porsyento ng buwis na nag-iiba-iba, kaya't hindi rin namin maikumpara ang kabuuang pigura sa bawat bansa. Dagdag pa ang uri ng pamamahala sa bawat sektor (patubig, pagkain, mga produktong para sa hayop, atbp.) uri ng pagnenegosyo, at mga batas sa bawat bansa. Pinaninindigan pa rin ng Nestlé na patas ang pasahod nila sa pagitan ng mga babae at mga lalaking manggagawa. Nagpatuloy kami gamit ang datos na mula sa Alemanya, Pransya at Espanya. Kinailangan naming ibukod ang basic na sweldo sa iba pang karagdagang kabayaran gaya ng bonus. Hanggang sa dumating kami sa huling datos na naglalahad ng tunay na kaibahan ng pasahod sa lalaki at sa babae. Halimbawa na lamang sa Espanya, may pagitan na 8.1% ang pasahod sa babaeng manggagawa na nasa linya ng produksyon. At 14.7% naman sa mga babaeng `managers'. At malinaw naming nailahad kung sino ang nauunang itinatalaga nilang manggagawa sa bawat posisyon. Ipinapakita na babae ang nasa mas mababang posisyon. Kailangang tanggapin ng Nestlé na may pagkakaiba sa pasahod sa pagitan ng kanilang mga manggagawang babae at lalaki na hindi nila mabigyang katwiran. Sa ngayon, may mga pag-aaral na isinasagawa sa bawat bansa sa ilalim ng NECIC. Kung saan may nakitang problema tungkol sa pasahod at pagtatalaga ng gawain, umayon ang pamunuan ng Nestlé na dapat itong baguhin." Sa Pransya, ang laki ng pagitan sa pasahod ng Nestlé ay umaabot sa 37%, napakataas sa regular na 20% sa pangkalahatan. Kinumpirma ng pag-aaral na lalaki ang madalas na tumatanggap ng promosyon, habang karamihan sa mga babae ay nananatili sa pinakamababang posisyon.

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : NArArAPAT NA SAHOd, HANAPBUHAY AT OPOrTUNIdAd

MUnGKAHI

n

Pagkilala sa papasukan: alamin ang lahat ng tungkol sa pinapasukan, kung saan nakapwesto ang babae at lalaki. Alamin ang klasipikasyon at kakayahan na hinahanap sa bawat klase ng trabaho. Kung nagkakaloob ba ng pagsasanay sa bawat lalaki at babae, ang nakapaloob sa kontrata sa trabaho, atbp. Gamitin ang mga ito bilang pagkilala. Sa pamamagitan nito, nalalaman ninyo ang inyong papasukan. Pagsiyasat sa paraan ng pagpapasahod. Tandaan na hindi lamang ang regular na sweldo ang dapat isaalang-alang sa pagtatrabaho, tingnan din kung makakatanggap ng nararapat na bonus, benepisyo, kabayaran sa sobrang oras ng trabaho, atbp. Paggamit ng konseptong `pantay na kabayaran sa mga trabahong may pantay na halaga'. Paggamit ng pandaigdigang pamantayan laban sa diskriminasyon upang magkaroon ng pambansang batas na dapat ding sundin. Pagging aktibo sa pagpapalaganap ng publikong kamalayan tungkol sa karapatan ng kababaihan sa trabaho at paglaban sa kahirapan.

n

n

n

n

Yanti Irawan, Bise Presidente, Independent Federation of Hotel Unions (FSPM), Indonesia

KAtWIrAn

"Ito ang ginamit kong argumento: `Kapwa kami nagpapagod at nagpapawis,' marapat lamang na tumanggap kami ng parehas na kabayaran."

Gumugugol ng lakas ang babae sa kanilang trabaho. Bakit ang lakas ng katawan ang unang nagiging batayan sa pagbabahagi ng trabaho at bayad? Hindi ba't napapagod din ang mga babae pagkatapos ng trabaho? Ilan lamang ang trabahong hindi magagampanan ng mga kababaihan sa kadahilanang sila ay nagdadalang-tao. Ang hindi paggamit at pag-unlad ng kakayahan at talento ng kababaihan ay malaking kawalan sa lipunan. Hindi sapat na pagpapasweldo sa kababaihan ay nagdudulot ng kahirapan sa buhay at sa lipunang kanyang ginagalawan. Sinasabing ang lalaki ang tagapagtaguyod ng pamilya, ngunit ang kanilang kalagayan ay ginagamit nila upang ubusin ang kanilang kita para sa sarili lamang. Ang katotohanan, babae ang tunay na haligi ng pamilya dahil ginagamit nila ang halos lahat ng kanilang kita para sa pamilya. Ang sinasabing pagkakaiba-iba ng babae sa lalaki ay hindi pangmatagalan; nagbabago ito kasabay ng pagtakbo ng panahon. Ang kultura ay nagbabago, at pinalalakas upang baguhin ang buhay ng kababaihan. Ang mga ito ay bahagi ng karapatang pantao: ang diskriminasyon sa kasarian ay paglabag sa napagkasunduang pandaigdigang pamantayan.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

11

Sanggunian

`Time for Equality at Work' ILO, Marso 2003. Nakasulat sa Arabo, Intsik, Ingles, Pranses, Aleman, Ruso, at Kastila. www.ilo.org/dyn/declaris/DECLARATIONWEB.GLOBALREPORTDETAILS?var_language=EN&var_ PublicationsID=116&var_ReportType=Report `Promoting Pay Equity through Job Evaluation Methods free from Gender Bias: A Step-by-Step Guide' ILO, 2007 Nakasulat sa Ingles, Pranses at Kastila `Equal Pay for Work of Equal Value: An Introductory Guide' ILO, 2007 Nakasulat sa Ingles, Pranses at Kastila `Gender Equality: A Guide to Collective Bargaining' ILO, Actrav, 1998 Ingles: www.ilo.org/public/english/dialogue/actrav/publ/gender/gender2.pdf Arabo: www.ilo.org/public/english/dialogue/actrav/publ/othrlang/arabic/gender1.pdf `Promoting Gender Equality: A resource Kit for Trade Unions' Booklet 3: The issues and guidelines for gender equality bargaining ILO, GenProm, 2002 Ingles: www.ilo.org/public/english/employment/gems/eeo/tu/tu_toc.htm Pranses, Kastila at Arabo: www.ilo.org/public/english/employment/gems/advance/trade.htm `Pay Equity Now!' Pay equity information/resources, at isang gabay para sa pagsasanay Public Services International and Education International, 2005 Ingles: www.publiset.be/iegpe/ei-ei/EN/index.lasso Kastila: www.publiset.be/iegpe/ei-ei/ES/index.lasso Pranses: www.publiset.be/iegpe/ei-ei/FR/index.lasso `Steps to Pay Equity: A Quick and Easy Method for the Evaluation of Work demands' Isinulat nina Anita Harriman at Carin Holm Swedish Equal Opportunities Ombudsman, 2001. Nakasulat sa Swedish at English. www.jamombude.se

a

Ang pakikipaglaban sa diskriminasyong nagaganap sa mga pagawaan ay makapaghihikayat ng mga kababaihan sa unyon at makakatulong sa pagbubuo ng isang mas maayos ng lipunan.

12

sanang natatanggap ng mga kababaihan.

AKsIyon

Noong 1998, ang Salaried Employees' Union (HTF) sa Sweden ay naglunsad ng kampanya laban sa hindi pantay na pasahod sa mga kababaihan. Ang kanilang naging simbolo ay tinawag na `Barya ng Kababaihan' (Women's Coin) ­ isang barya na kulang ng isang parte, na naglalarawan sa sahod na dapat

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

1.2

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON

KALIGTASAN SA PAGAWAAN

Kalusugan,kaligtasanatkapaligiranangilanlamangsamgaisyungmalapitsapusongmgakababaihan.Marahilbunsoditongpagiging likas na mapag-aruga ng isang babae lalo sa loob ng tahanan. Ang pagtalakay sa mga usaping ito ang karaniwang nagpapaangat ng interes at respeto sa mga kababaihan at sa kanilang mga layunin. Ang pagsasaalang-alang ng kalusugan at kaligtasan ng mga kababaihan sa loob ng pagawaan ay nararapat lamang isulong sapagkat sila ang kadalasang nalalagay sa peligro. Ang mga babae ang karaniwang nakakakuha ng mababang uri ng trabaho na humihingi ng mataas na produksyon at kung saan wala silang sariling kontrol sa kanilang paggalaw. Kababaihan din ang madalas na nalalagay sa mga trabahong hindi regular na nagkakaloob naman ng mababang proteksiyon mula sa batas o sa Collective Bargaining Agreement (CBA). Sa kabila ng mga panganib na ito, patuloy na ipinagwawalang-bahala ang pagpapanibago ng mga kalagayan sa pagawaan tulad ng:

l

Kawalan ng paglilinaw sa batas, sa pagkakaiba ng lalaki at babae na nasa parehong uri ng trabaho at ang mga pamantayan ng lakas na nakaayon lamang sa mga lalaking manggagawa gaya ng sumusunod:

l l

Sorry, pero tumatanggap lamang kami ng tao na may malaking braso at pangangatawan at mabalahibong dibdib.

Haba ng mga braso at binti (ergonomics) Lakas ng kalamnan na makabuhat/magpatakbo ng mga makina/ kagamitan

l l l

Pagtanggap sa panganib na makalanghap ng mga matatapang na kemikal Sukat ng mga kasuotang pamproteksiyon

Kakulangan ng kaalaman sa mga panganib na maaaring kaharapin ng babaeng manggagawa lalo na sa usapin ng pagbubuntis at pagkakaroon ng malusog na anak. Halimbawa ay ang pag-aaral na nagpapakita ng iregularidad sa buwanangdaloy o pagreregla sanhi ng matagal na pagkakalantad ng mga babaeng manggagawa sa malamig na kondisyon sa pabrika ng pagpoproseso ng pagkain. Sa kabila ng ganitong pag-aaral, hindi pa rin itinuturing ang nasabing kondisyon na isyung pangkalusugan at pangkaligtasan sa mga pagawaan.

l

Ang mga kababaihan ay walang pagkakataong makapagpahinga ng mas matagal kumpara sa mga kalalakihan, gayong ang mga babae ay nagtatrabaho hindi lamang sa mga pagawaan kundi tumutugon din sa mga gawaing-bahay sa tahanan.

l

Ang mga kababaihan ang kadalasang biktima ng karahasan, pang-aabusong sekswal, emosyunal at sikolohikal, sa loob mismo ng mga tahanan - at maging sa mga unyon.

l

Ayon pa sa mga ulat na natatanggap ng IUF, patuloy ang paglaganap ng karahasan sa mga pagawaan. Habang ang mga kapitalista ay nagigiit ng mas mataas na produksyon para sa pandaigdigang merkado, ang mga manggagawa na nasa mapanganib na linya ng paggawa ay lalo pang nawawalan ng lakas na ipagtanggol ang kanilang mga sarili.

l l

Mas maliit na partisipasyon ng mga kababaihan sa mga pagsasanay pangkalusugan at pangkaligtasan. Hindi pagbibigay-pansin ng mga tagapamahala ng kalusugan at kaligtasan sa mga aksidente at pagkakasakit na nararanasan ng mga kababaihan sa loob ng pagawaan; at madalas na pagtanggi ng pamunuan na magbigay ng kaukulang bayad para sa mga kapahamakang nabanggit.

Kumbensiyon ng ILo Blg. 155 ukol sa Kaligtasan at Kalusugan sa trabaho (1981)

Ito ang pangunahing Kumbensiyon ng ILO na nagsusulong na makaiwas sa aksidente at pagkakasakit na may kaugnayan sa trabaho ang lahat ng manggagawa, anuman ang katayuan nila sa pagawaan/kumpanya. Ito ay naratipikahan sa 48 bansa pa lamang.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

13

Ligtas na Kababaihan = Malusog na Anak

Ang pagsisilang ng malulusog na anak ay isa rin sa mga pangunahing usapin na isinasaalang-alang ng maraming kababaihan. Subalit tulad ng iba pang karapatan sa kaligtasan at kalusugan, ito rin ay naisasantabi ng mga may-ari ng kumpanya. Natuklasan na ang mga pang-gabing trabaho ay nagdudulot ng mahabang panahon ng pagbubuntis at mababang timbang sa sanggol pagkapanganak. Itinuturo namang dahilan ng pagkalaglag ng sanggol at masakit na pagreregla ang matinding pagod at pag-iisip (stress). Ilan lamang ito sa mga kondisyon na lalong nagpapatibay sa pangangailangan na bigyang-proteksiyon ang kalusugan at kaligtasan ng mga babaeng manggagawa na nagbubuntis. Malaki rin ang panganib na kinakaharap ng mga babaeng nakakalanghap ng matatapang na kemikal tulad ng pestisidyo, na kadalasang ginagamit ng mga plantasyong pang-agrikultura. Ito ay maaaring magdulot ng paulit-ulit na pagkaagas ng dinadalang sanggol, napapaagang panganganak, sanggol na may kapansanan, kontamidong gatas ng ina at pagkakaroon ng kanser o sakit sa balat.

Kumbensiyon ng ILo Blg. 184 ukol sa Kaligtasan at Kalusugan sa Agrikultura (2001)

Kasama ang kalakip na rekomendasyon, ito ay ginawa upang maipagtanggol ang mga manggagawa sa sektor ng agrikultura, lalo na ang mga kababaihan, sa anumang nakaambang panganib laban sa kanila. Artikulo 18 Maisagawa ang nararapat na hakbang upang masigurado ang lahat ng pangangailangan ng mga kababaihang nagtatrabaho sa sektor ng agrikultura, kaugnay ng pagbubuntis, pagpapasuso at kalusugang pang-reproduksyon. Nasasakop ng Kumbensiyon ang:

l

Pagtukoy sa mga panganib na maaaring kaharapin dulot ng mga makina, mga kemikal at gawain sa mga pagawaan; Karapatan ng mga manggagawang makonsulta o mabigyan ng babala sa mga kalagayang kanilang haharapin, magkaroon ng kinatawan para sa kaligtasan at makaiwas sa kapahamakan bago pa man sila maging biktima; Mga pamantayan sa libreng tuluyan para sa seguridad ng kababaihan laban sa pang-aabusong sekswal; at Mga manggagawang hindi permanente at naaayon sa panahon (seasonal) ang paggawa.

l

l

l

rekomendasyon ng ILO Blg. 192 ukol sa Kaligtasan at Kalusugan sa Agrikultura

Talata Blg. 10: Nararapat na magkaloob ang mga kapitalista ng sumusunod:

l

Pasilidad para sa oras ng pagkain at lugar para sa mga bata; at Hiwalay na palikuran at hugasan para sa manggagawang lalaki at babae.

l

Talata Blg. 11: Upang maisakatuparan ang Artikulo 18 ng Kumbensiyon, kinakailangan munang matukoy ang anumang panganib sa lugar-paggawa na may kaugnayan sa kaligtasan at kalusugan ng mga babaeng buntis o nagpapasuso at sa pangkalahatang kalagayang pang-reproduksyon ng kababaihan.

MUnGKAHI

Ang Kumbensiyon ng ILO Blg. 184 (2001) ay naipasa pa lamang sa walong bansa, kabilang ang Argentina, Finland, Kyrgyzstan, Moldova, Sao Tame & Principe, Slovakia, Sweden at Uruguay. Kaya, hinahamon ang mga unyon na itulak sa kanilang mga gobyerno na:

n n

Ratipikahan ang Kumbensiyon, kung hindi pa nagagawa sa bansa; at Ipatupad ang Kumbensiyon bilang pambansang batas.

Maari itong magamit sa pakikipagnegosasyon sa pamunuan ng kumpanya o pagawaan, at sa pagsasanay ng mas maraming kababaihang manggagawa sa sektor ng agrikultura upang maging tagapagsanay rin at tagapagtaguyod ng kalusugan at kaligtasan.

14

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : KALIGTASAN SA PAGAWAAN

tUGon

"Ang almusal at tanghalian ko ay Gromoxon. Hindi mahirap, lalo na kung nakasanayan mo na... Kaya lang, nakunan ako ng dalawang beses dahil sa pagkakalanghap nito. Mangangati ang balat mo at mahihirapan ka ring huminga sa gabi."

"

Barjiah, manggagawa sa isang planta ng palm oil, North Sumatra, Indonesia

AKsIyon

Kasulatan ng mga Batas para sa Kababaihan sa Nayon

Si Kumushbek Mambetov ay pangulo ng Agro-Industrial Workers' Union (AIWU) sa Kyrgyzstan sa Gitnang Asya, isang unyong binubuo ng maliliit na magsasaka. Ang unti-unting pagbagsak ng mga pamantayan ukol sa kalusugan at kaligatasan sa mga bukirin ang nagtulak sa AIWU na pagtuunan ito ng pansin. Ang resulta, isa ang Kyrgyzstan sa mga naunang bansa na nagratipika ng Kumbensiyon ng ILO Blg. 184 ukol sa Kalusugan at Kaligtasan sa Agrikultura. Ipinaliwanag ni Mambetov kung paano nahikayat ng kaganapang ito ang mga kababaihan sa nayon at unyon na makisangkot upang matiyak ang kanilang kalusugang pang-reproduksyon. "Ang aming bansa ay maituturing na agrikultural; halos 80% ng populasyon ay naninirahan sa mga nayon. Sa mga nagdaang taon, marami sa mga kasapi ng unyon ang dumaraing dulot ng pagdami ng nagaganap na aksidente, mga kaso ng pagkalson at iba pang katulad na pangyayari. Noong bumagsak ang sistema ng Soviet sa mga pangunahing bukirin, ilan sa mga ito ay naging kooperatiba na may kakayahang magpanatili ng sistemang pangkalusugan at pangkaligtasan sa tulong ng mga tagapangasiwa. Subalit ang natitirang mga lupain ay nahati sa 255,000 maliliit na bukid na wala namang kapasidad na gaya ng sa kooperatiba. Dahil sa patuloy na pagdami ng naiulat na aksidente ng aming mga miyembro, napagkasunduan na ng pangkat na kumilos. Noong taong 2002, sa tulong ng IUF at ILO, nakabuo kami ng mga programa at pagsasanay, maging mga pag-aaral, kasama ang mga MP ministro at iba pang kinauukulan. Sa ngayon, ang bawat estado ng Kyrgyzstan ay kinakailangang maglunsad , ng diskusyon ukol sa usapin ng kalusugan at kaligtsan sa agrikultura sa tatlong pamamaraan. Iminungkahi ng aming unyon sa gobyerno na nararapat na magkaroon ng kaakibat na programang pang-edukasyon para sa maliliit na magsasaka ukol sa isyung ito. Iginiit din namin na ang bawat lokal na awtoridad ay magtalaga ng lokal na tagasuri at bumuo ng pambansang programa na tutulong sa pagtatatag ng mga kooperatibang magpapanatili sa mga pamantayang pangkalusugan at pangkaligtasan. Ang mga programang pang-edukasyon ay masusing tatalakay sa isyu ng kalusugan ng mga manggagawang menor-de-edad at kababaihan. Mula sa mga nayon, marami ng kababaihan ang dumalo sa mahigit 100 workshops. Inilantad nila ang mga impormasyon tungkol sa mga panganib na kanilang kinaharap sa kani-kanilang lugar-paggawa at ang mga ulat na ito ay siya namang ginamit ng mga kababaihang aktibista sa pagbuo ng isang bagong gabay na pinamagatang "Health and Safety at Your Farm", na kinapapalooban din ng Women's Charter o Kasulatan ng mga Batas para sa Kababaihan. Ipinaliwanag sa nasabing gabay ang mga panganib na kaakibat ng paggawa sa mga plantasyon ng tabako, palay at bulak, gayundin ng masamang dulot ng mga kemikal sa kalusugang pang-reproduksyon ng kababaihan at ang tamang pamamaraan ng pagtatapon ng mga namamatay na hayop at marami pang iba. Sa katunayan, wala namang humahadlang sa mga kababaihan na makilahok at makibahagi sa istruktura ng unyon. Subalit, ang kaisipan na ang babae ay pang-"bahay" lamang at nararapat na patuloy na tumugon sa mga gawaing-bahay ay nananatiling laganap sa aming rehiyon. Sa ilang mga bansa sa rehiyon, hindi pinapahintulutan na maupo ng magkasama ang isang babae at lalaki habang kumakain, ngunit sa Kyrgyzstan malaya itong nagagawa."

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

15

16

"Tumatanggap kami ng Babae" sa Columbia

www.rel-uita.org

`Bananeras: Women Transfroming the Banana Unions of Latin America' Isinulat ni Dana Frank, South End Press, 2005, ISBN: 0-89608-755-7

AKsIyon

Higit na panganib ang kinakaharap ng mga kababaihan sa Columbia dulot ng pestisidyo. Ang mga kababaihang manggagawa sa mga plantasyon ng saging ay nakakalanghap ng halos 400 uri ng kemikal. May 63, 000 kababaihan naman ang naghahanapbuhay sa mga taniman at mga gusaling pinaglalagyan ng iba't ibang klase ng bulaklak na ikinakalat sa EU (70% ito ng lakas-paggawa ng kababaihang nasa linya ng bulaklak). Sa tuwing papalapit ang Araw ng mga Puso at Araw ng mga Ina, kung kailan mabili ang mga bulaklak, mas maraming mga kababaihan ang nasasabak sa trabahong kontraktwal, at mas marami rin ang nalalagay sa kapahamakan. Ang pagsasaboy ng pestisidyo sa hangin bilang proteksiyon sa pananim ay nagdudulot naman ng masamang epekto sa mga kababaihan, sa komunidad, sa mga hayop at sa kapaligiran. Noong Disyembre 2005, napabilang si Adela Torres sa National Executive ng SINTRAINAGRO (isang unyong pangagrikultura), unang babae sa loob ng 30 taon ng unyon. Naging General Secretary naman si Torres ng unyon noong Marso 2006. Tinagurian din siyang Pinuno ng Unyon sa Larangan ng Pagsasanay at Pag-aaral, namuno rin siya sa Komite ng Kababaihan sa loob ng unyon noong inilunsad ang kampanyang: "Tumatanggap kami ng Kababaihan", pagtawag pansin sa mga kapitalista at mga unyonista. Ayon kay Adela, maliban sa masamang epekto ng mga kemikal sa pagbubuntis, isusulong rin niya ang mga isyu ukol sa pagkakaroon ng mga kababaihan ng kasiguraduhan sa hanapbuhay (sapagkat maraming babae ang nawawalan ng trabaho dahil lamang sa ayaw ng pamunuan na magbigay ng kaukulang bayad para sa ligal na pagliban dahil sa pagkaina) at pang-aabusong sekswal na nararanasan ng mga babaeng manggagawa mula sa mga may katungkulan at kapwa manggagawa. "Mahalaga na ang bawat babae ay matutong lumaban, magkaroon ng paninindigan at makisangkot sa lipunan, hindi lamang sa puntong lokal, gayundin sa pambansang antas. Kailangan ng babaeng tagapagsalita sa mga negosasyon para sa CBA. Sa ganitong paraan, naipapahayag at napapangalagaan ang kapakanan ng mga kababaihan," wika pa ni Torres. Ang UNAC (unyong pang-agrikultura at pagkain sa Columbia) ay mayroon ding babaeng General Secretary sa katayuan ni Sonia Perez. Si Sonia ay dating pinuno ng Semillas (Grains) samahan ng maliliit na manggagawa. Karamihan ng kasapi sa Semillas ay kababaihan, sila ay aktibo sa mga isyung pangkapaligiran, kasiguraduhan sa pagkain at pag-angat mula sa kahirapan. Ang UNAC naman ay masigasig na nag-oorganisa ng mga kababaihan at unti-unti nitong nababawasan ang mga insidente ng pagkamatay na may kaugnayan sa pagbubuntis.

`derechos y reveses de las Mujeres Banane' (Karapatan at Pang-aapi sa mga Kababaihang Manggagawa sa Sagingan) SINTRAINAGRO campaign booklet Ang 25-minutong kampanya ng `Tumatanggap kami ng Babae' para sa mga manggagawang kababaihan ng mga sagingan sa Urabá, Columbia ay mapapanood sa: www.tu.tv/videos/derechos-y-reveses-de-las-mujeres-banane, na mayroong pagsasalin sa Ingles at Kastila.

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : KALIGTASAN SA PAGAWAAN

Kaligtasan para sa Sarili

Marami ng kababaihan ang nagiging mulat sa iba't ibang uri ng pang-aabuso na nagaganap sa pagawaan, ito man ay nasa anyong sikolohikal o pisikal ­ pasalita, panunukso, pananakit o sekswal na pang-aabuso. Kung minsan humahantong pa ito sa panggagahasa at pagturing sa mga babae na "immoral" sa tuwing dadalo sa mga pagpupulong ng unyon ng walang paanyaya. Ang mga pang-aabusong ito ay bunga ng hindi pantay na kapangyarihan sa uganayan ng lalaki at babae, ang kalagayang ito ang nagpapahirap sa indibidwal para harapin ang mga nararanasang pagmamaltrato. Kung walang suporta mula sa kapwa manggagawa o ng unyon mismo, mangingimi ang bawat indibidwal na isumbong ang pangaabuso. Mas mangingibabaw ang pananahimik kung mismong ang mga kasapi ng unyon ang salarin. Higit na nakasalang sa kapahamakan ang mga babaeng manggagawa na:

l

Nasa mga trabahong hindi regular, ang mga higit na may takot mawalan ng trabaho at kita kung isusumbong ang abusadong pinuno; Nangangailangan ng kaaya-aya at matulunging imahe para sa mga lalaking kliyente na siya namang pinagmumulan ng mga pang-aabusong ito, tulad ng sa mga otel, industriyang pangcatering at turismo; Naghahanapbuhay sa gabi o gumugugol ng mas mahabang oras sa trabaho; kapwa hindi ligtas sa lugar-paggawa at pagbiyahe mula sa tahanan at pauwi; Nasa ibang lugar o bansa o mga migranteng manggagawa, naghahanapbuhay habang naglalakbay, nakadepende sa mga ahenteng naghanap ng trabaho para sa kanila at kung ito ay hindi ligal na kumukuha ng mga tao, ang mga migranteng kababaihan na hawak nila ay hindi makahihingi ng tulong mula sa mga awtoridad.

l

l

l

Masasabi namang sekswal na pang-aabuso ang isang kilos, kung ito ay nagdudulot ng pagkabalisa, ligalig, kahihiyan, takot o disgusto sa biktima. Ang sekswal pang-aabuso ay maaaring ipahiwatig sa pananalita, biswal, pisikal o sikolohikal na pamamaraan. Ang malagkit na pagtitig, pagtapik, panggigigil, akmang paghalik, ang paulit-ulit na paganyaya ng paglabas o date, at ano mang uri ng pornograpiyang nakapaskil sa pampublikong lugar kabilang din ang tangka o aktwal na panggagahasa ay maituturing na pang-aabusong sekswal. Bagamat ang mga nabanggit ay pang-aabusong nasa anyong sekswal, ito rin ay tahasang pagpapahayag ng kapangyarihan o pagmamanipula sa kabilang kasarian. Nagdudulot ito ng matinding epekto sa biktima ­ pinapapababa nito ang pagtitiwala sa sarili at ang seguridad para sa pansariling kaligtasan. Kababaihan ang kadalasang biktima ng sekswal na pang-aabuso sapagkat ang mga lalaki ang kadalasang nasa mas mataas at makapangyarihang posisyon sa mga pagawaan. Kaya marapat na ang isyung ito ay pagtuunan ng pansin hindi lamang ng mga kababaihan kundi maging ng mga kalalakihan, lalo na sa loob ng unyon. Hindi lamang ito nagaganap sa lugar-paggawa, nararanasan din ito sa loob ng samahan. Kaya naman, ang pagtataguyod ng unyon sa isyung tulad ng sekswal na pang-aabuso ay isang matatag na senyales sa mga babaeng manggagawa na sila ay mapapangalagaan mula rito. Ito ay matibay na dahilan upang ang mga kababaihan ay sumapi at makisangkot sa unyon.

tUGon

"Isang babae ang hindi pinauwi ng buong magdamag dahil daw sa gagawing `security investigation'. Iginiit ko na hindi ito dapat ginawa, sapagkat ang bawat babae ay may karapatan na magkaroon ng isa pang kasamang babae sakaling kailangan niyang humarap sa isang imbestigasyon, hindi rin dapat siya inilagay sa kanilang kustodiya. Sa naganap na ito, tumaas ang bilang ng kasaping babae sa aming unyon. Sa 846 na miyembro ng Grand Hyatt, 116 ang babae."

"

Susilawati Soehoed, pinuno ng Jakarta Regional Women's Committee, Independent Federation of Hotel Unions (FSPM), Indonesia

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

17

"

18

Kung mas Mataas sana ang Antas ng Pagkakaisa...

tUGon

sa mga usaping pangkasarian."

AKsIyon

Walong kababaihang manggagawa ng Frito-Lay, planta ng pagkain na pagmamay-ari ng PepsiCo sa Warsaw, Poland, ang nagsampa ng reklamong sekswal na pang-aabuso laban sa kanilang bisor. Naaresto at nakulong ang naturang lalaki, ngunit pinalaya rin at nananatili pa rin sa nagsabing kumpanya. Kabaligtaran sa sitwasyon ng 8 babae na natanggal sa trabaho nang hindi nakakatanggap ng kaukulang kabayaran. Ang pangulo ng unyon ay naalis din, samantalang ang iba pang mga kasapi ng unyon ay sapilitang pinakalas sa samahan. Ang unyong Solidarnosc ay nagsikap na makakuha ng abogadong magtatanggol sa mga biktima. Nagpakalat din sila ng petisyon at nakakalap ng 180,000 na pirma, nagsagawa ng demonstrasyon, at nakaagaw pansin sa mga mamamahayag, subalit ang naturang usapin ay usad pagong pa rin sa korte ng Poland. Ang Solidarnosc ay humingi rin ng suporta mula sa ibang mga bansa. Lingid sa kaalaman ng mga biktima, ang PepsiCo ay may ipinatupad na "Code of Conduct". Ang PepsiCo ay kumpanyang hindi kumikilala sa unyon at hayagan silang nabigo na pagtuunan ng pansin ang kaso ng 8 kababaihan. Dahil dito, naglunsad ang IUF ng reklamo laban sa PepsiCo bilang paglabag nito sa OECD Guidelines for Multinational Companies at laban sa gobyerno ng Poland sa ilalim ng ILO. Dumagsa ang suporta mula sa mga kaanib ng IUF at mga kapatid nitong organisasyon na nakadestino sa iba't ibang panig ng mundo. Gayunpaman, ang mga naiwang manggagawa sa planta ay hindi gaanong nakapagpakita ng pakikiisa. Palibhasa'y mahigpit silang binabantayan sa pagawaan kabilang pa ang mga espiyang pinakalat ng kumpanya para isuplong ang bawat kilos nila, at isa pa, nakakulong pa rin sila sa hindi maka-unyon na kapaligiran. Habang nagaganap ito, ang mga babaeng sangkot ay itinatatwa naman sa kani-kanilang lokal na komunidad at ang kanilang mga anak ay kinukutya ng marami. Ang mga kababaihang ito ay hindi na muling nakakuha ng permanenteng trabaho at patuloy silang nakakaranas ng pagkabagabag.

Kung Nakapagsumbong Sana ng mas Maaga

"Hinihikayat namin ang mga manggagawang huwag manahimik sa tuwing may banta ng pang-aabuso, kahit gaano ito kaliit ay ipagbigay-alam agad sa unyon. Anumang pahayag na nakasasama sa unyon at nagpapakita ng sekswal na pang-aabuso ay kailangang bigyang pansin. Ang mga ganitong kaganapan ay ipararating naman sa may-ari ng kumpanya. May isang babae ang napatawan ng suspensyon sa trabaho dahil siya ay nabuntis ng anak ng kanilang amo. Kung mas maaga sana niyang naisiwalat ang pangaabuso, hindi na sana humantong sa ganito. Napakahina ng nakukuhang pakikiisa ng mga kababaihan mula sa mga kalalakihan sa mga pagawaan. Sinasabi mismo ng mga lalaking manggagawa na ang sekswal na pang-aabuso ay personal na isyu ng kababaihan kaya hindi sila maaaring makialam. Gayunpaman, patuloy ang samahan sa pagbubuo ng plano at pagsasanay upang mas mamulat ang kalalakihan tungkol

Dorothea Makhasu, General Secretary, Hotel, Food Processing and Catering Workers' Union (HFPCWU), Malawi

Polisiya ng IUF ukol sa sekswal na Pang-aabuso

Matagal ng nagsisikap ang IUF na putulin ang ugat ng sekswal na pang-aabuso sa loob ng mga unyon at maging sa mga pagawaan. Nakapaglathala na rin ang IUF ng isang booklet na pinamagatang "When I Say NO, I Mean NO", halos 20 taon na rin ang nakakaraan. Nakakalungkot man, sadyang marami pa ring kalalakihan ang hindi natuto. Noong Oktubre 2006, sa IUF Asia Pacific Regional Conference, isang polisiya ang binuo na kumukondena sa anumang uri ng sekswal na pang-aabuso sa mga pagpupulong, pagdiriwang at mga pagsasalu-salo na gaganapin ng IUF sa nasabing rehiyon. Mayroon ding proseso na dapat sundin kung may matatanggap na reklamo ukol sa sekswal na pang-aabuso. Kabilang sa mga parusang ipapataw ay ang pangangaral, pagbibigay-babala, pagsusuplong sa unyong kinabibilangan ng salarin o kaya'y pagbabawal sa may kasalanan na makilahok sa anumang gawain ng IUF. At noong Marso 2007, ipinatupad sa 25th IUF Congress ang polisiya na ang `sekswal na pang-aabuso sa mga magsisidalo o kawani sa anumang gawain ng IUF ay hindi hahayaang maganap.'

www.iuf.org/women

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : KALIGTASAN SA PAGAWAAN

tUGon

Sama-samang Kababaihan

"Isang opisyal ng unyon ang bumisita sa taniman ng bulaklak na matatagpuan sa bahagi ng Mt. Hampden, Zimbabwe. Ang plantasyong ito ay mayroong mahigit sa 200 manggagawang babae. Ginawaran ng 30 minuto ang babaeng opisyal para kausapin ang mga manggagawa. Binigyang-diin niya ang karapatan ng mga kababaihan na sumapi sa unyon, ang kalayaang makapagpahayag ng saloobin at sa ligtas na kasuotan at kagamitan sa pagawaan. Humingi siya ng reaksiyon o mga katanungan mula sa mga tagapakinig subalit wala ni isang kababaihan ang nagsalita dahil naroon ang mga kinatawan ng pamunuan. Pagkalipas ng dalawang araw, dalawang babae naman ang bumisita sa tanggapan ng nasabing opisyal. Inilahad nila ang kakulangan ng nararapat na kasuotan para sa mga babaeng taga-gamas sa taniman. Ikinuwento rin nila ang ginagawang pagmamasid ng mga lalaking bisor sa mga kababaihan habang nakayuko ang mga ito at sa pamamagitan nito ay naaagaw ang kanilang atensyon. Nararamdaman ng mga kababaihan na sila ay nababastos. Sinikap ng opisyal na makakalap pa ng maraming impormasyon na may kinalaman sa mga reklamo at pagkatapos ay inihain niya ito sa pamunuan ng plantasyon. Sumang-ayon naman ang pamunuan na magbigay ng karagdagang kasuotan na pangtrabaho. Sa nangyaring ito, lahat ng kababaihan sa plantasyon ay sumapi na sa unyon."

"

Gertrude Hambira, General Secretary, General Agriculture and Plantation Workers' Union of Zimbabwe (GAPWUZ)

AKsIyon

Bagong Unyon, Bagong Polisiya

Ang mga kababaihang manggagawa ng mga lokal na pabrika ng tinapay at biskwit sa Multan, Pakistan ay dumaraing na dahil sa madalas na pang-aabuso at karahasang nararanasan dulot ng pagbiyahe patungo at paalis sa pagawaan. Sa ginanap na workshop para sa kababaihan ng IUF Asia-Pacific Region noong Nobyembre 2006, sinabi ng mga babae na kalimitan silang nagtatrabaho sa loob ng 12-14 na oras kada araw. Subalit iilan lamang sa mga kapitalista ang nagkakaloob ng ligtas na transportasyon at kung minsan ay dinadaan pa ito sa palakasan kaya piling kababaihan lamang ang nakikinabang dito. Hindi rin agad nagkaroon ng pagkakataon ang mga babaeng nasa ganitong mga pabrika na makilahok sa unyon kung saan dominante ang mga lalaki. Kaya bumuo sila ng sariling samahan na tinawag na Multan Working Women's Federation (MWWF) noong 1995. Ang mga kababaihan ay maaaring sumapi sa MWWF bilang indibidwal at maghayag ng mga hinaing at maghanap ng kaukulang solusyon. Noong Nobyembre 2005, isang bagong kasapian ng mga unyon ang itinatag, ang National Federation of Food, Beverage and Tobacco Workers ng Pakistan. Sila ay may malinaw na estratehiya kung paano wawakasan ang mga bagay na noon pa man ay naging balakid na sa mga kababaihan para makilahok at makisangkot. Ang mga naunang bahagi ng Kongreso ay bumuo ng polisiya na magkakaloob ng reserbang pwesto sa mga kababaihan na makaupo sa Executive Committee. Ang nahalal na Bise-Presidente ay si Mehek Butt, naging Presidente naman ng MWWF sa loob ng 10 taon. Sabi ni Mehek, karamihan sa mga manggagawang babae sa pabrika ng Multan ay nasa kaswal, kontraktwal o arawan na antas lamang na binabayaran ayon sa nakatakdang minimum wage. "Higit ang kanilang pagnanais na makakuha ng permanenteng katayuan sa trabaho. Ilan pa rin sa mga isyung isinusulong nila ay ang sapilitang overtime, wala sa takdang oras na pagpapasahod, hindi pagpaparehistro ng may-ari ng kumpanya sa Social Security (SS) at mga sekswal na pang-aabuso," dagdag pa ni Mehek. Ayon pa rin kay Mehek, ang mga kababaihan ay interesado "kung paano magbubuo ng isang unyon bagamat matatagalan pa bago ito maisagawa." Marami sa kanila ang hindi nakapag-aral, hindi rin sila sanay dumalo sa mga pagpupulong o pagtitipon. Kaya ang IUF at ang mga lokal nitong kaanib ay lumilikha ng mga kagamitang audio-biswal tulad ng cassette at poster para mas madaling maibahagi ang mga impormasyon ukol sa karapatan sa social security, minimum wage, atbp. Sa puntong ito, mas maraming pagsasanay pangkababaihan at konsultasyon ang inihanda kabilang na rin ang pagsusulong ng mga usaping pangkasarian sa lahat ng gawain ng lokal na unyon pati na rin ang suporta sa kaligtasan ng mga kababaihan.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

19

HIV/AIDS

Ayon sa Food and Agriculture Organization (FAO), higit na tinatamaan ng HIV/AIDS ang mga agrikultural na komunidad sa mga bansang unti-unti pa lamang umuunlad. Maraming mamamayan sa mga nayon ang nakararanas ng sakit na ito at ang ibang mga naninirahan sa siyudad na may sakit na rin ay nagbabalikan naman sa mga probinsya. Nahahadlangan nito ang konsepto ng "sustainable agriculture" dahil hindi na nakukuha pang maipasa ng mga magsasaka ang mga kaalaman sa susunod na henerasyon. At habang patuloy na lumilikas ang mga tao upang humanap ng trabaho, mas matinding pakikipagsapalaran ang kanilang sinusuong. (www.fao.org/FOCUS/E/aids/aids6-e.htm) Sa aspetong bayolohikal, mas naaapektuhan ng HIV/AIDS ang mga kababaihan. Marahil bunga ito ng kakulangan nila ng kapangyarihang panghawakan ang kanilang sariling mga katawan at buhay kumpara sa mga kalalakihan. Sa katunayan, habang tumitindi ang diskriminasyong pangkasarian sa lipunan, tumataas din ang insidente ng sekswal na pang-aabuso at dumarami ang kababaihang nahahawaan ng HIV/AIDS. Ang mga kababaihan din ang kadalasang nag-aaruga ng mga may sakit kaya nababawasan ang kanilang oportunidad na makapag-hanapbuhay o kumita ng salapi. Ipinapakita lamang nito na ang usapin ng HIV/AIDS sa mga lugar-paggawa ay hindi nareresolba kung hindi tatalakayin at bibigyang-pansin ng unyon ang mga anyo ng ugnayang sekswal at relasyon ng kapangyarihan sa pagitan ng lalaki at babae.

20

& General Workers' Union (GAWU): lalaki at babae. GUYSUCO na magkaroon ng kasunduan na magtutulungan ukol sa mga isyung kaugnay ng HIV/AIDS. na: sensitibo sa mga grupong higit ang magiging sakripisyo.

AKsIyon

Pagkakapantay-pantay ng kasarian para labanan ang HIV/AIdS

Isang kasunduan ukol sa HIV/AIDS ang nabuo sa pagitan ng mga unyon sa Guyana at ng Guyana Sugar Corporation (GUYSUCO), isang malaking kumpanya ng asukal. Ibinatay ang kasunduan sa konsepto ng pagkakapantay-pantay sa kasarian dahil ito ang pinaka-epektibong paraan upang harapin ang nasabing karamdaman. Ito ang paglalarawan ni Seepaul Narine, General Secretary ng Guyana Agricultural "Ilan sa mga isinasagawa naming pagsasanay ay nakasentro sa kababaihan, lalo sa mga babaeng nakikipaglaban sa sakit ng HIV/AIDS. Ang mga ganitong programa ay nagbibigay kalayaan sa mga kababaihang magsalita at ikuwento ang iba't ibang anyo ng pang-aabuso. Mayroong hiwalay na diskusyon para sa mga kababaihan, dahil sa masyadong sensitibong paksa, at mayroon din namang magkasama ang Marami namang mga may-ari ng kumpanya ang tumututol sa pagkakaloob ng mga programang pangkalusugan at pangkaligtasan sa kadahilanang "magastos" daw ito. Ngunit naniniwala ang unyon na ang mga malusog na manggagawa ay mga manggagawang produktibo. Kaya kami, kasama pa ang isang unyong binubuo ng mga manggagawang nasa linyang klerikal ay nakikipagnegosasyon sa pamunuan ng Kabilang sa mga polisiyang nakapaloob sa kasunduan ay ang karapatan ng lahat ng manggagawa sa patas na gamutan, walang nagaganap na pilitan sa oras ng konsultasyon at mabigyan ng lunas at makakuha ng nararapat na medisina (retroviral drugs). Isinasaad din sa kasunduan Isusulong ng GUYSUCO ang pagkakapantay-pantay sa kasarian bilang pagpapatuloy ng pagkilos laban sa epidemyang ito. Lahat ng programa ay magkakaroon ng sensitibong pananaw ukol sa kasarian at gayundin naman,

Sa bawat sangay ng kumpanya ay may opisyal ng Pangkalusugan at Pangkaligtasan at mayroon ding komite sa pag-oorganisa ng mga programa. Sa aming CBA, pinagkalooban ang mga manggagawa na magkaroon ng isang araw na pagliban na may kabayaran kung sila ay dadalo sa mga pagsasanay na isinasagawa ng unyon, kung saan ang bawat programa ay kapapalooban ng kaalaman ukol sa HIV/AIDS."

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : KALIGTASAN SA PAGAWAAN

Bilis sa Paggawa

Habangumiigtingangkumpetensyasapagitanngmgapagawaan,bumibilislaloanglinyangproduksyon.Kinakailangang gawinngbawatmanggagawaangisangmaliitnagawainngpaulit-ulitatgamitinangiilangbahagingkanilangkatawan ng ilang libong beses sa isang araw; kung saan ang mga daliri, pulsuhan at braso ang mas madalas na naaapektuhan. Ang mga manggagawa ay maaaring makaranas ng pagkirot sa ilang bahagi ng kanyang katawan; mga pagkirot na nagigingpananakit;mgapananakitnaminsanayhumahantongsatuluyangpagkabaldangmgamanggagawaattuluyang pagkawala ng kakayahan nilang magtrabaho. Ang kalagayang ito ay tinatawag na Repetition Strain Injury o RSI. Dahil ang mga kababaihan ang mayorya sa linya ng produksyon sa mga pagawaan ng pagkain, sila rin ang pinakanaaapektuhan nito; sa kanilang buhay sa pagawaan at gayundin sa iba pa nilang tungkulin sa labas nito.

AKsIyon

Hindi na kayang yumakap

Noong Hunyo ng 2004, kinilala ang Argentina bilang unang bansa sa Timog Amerika na nagpasa ng batas na nagtatakda sa RSI bilang isang porma ng "occupational injury". Ibig sabihin nito, anumang sakit na kinailangan mong ihingi ng tulong ng mahigit tatlong beses sa isang taon ay isang porma ng occupational injury, at mayroon kang karapatan na mabigyan ng medical treatment at sick pay. Humigit-kumulang 20 unyon ang nagsama-sama sa kampanya upang sugpuin ang RSI, isa ang FAOPCHPyA Food Workers Union sa nanguna dito. Ayon kay Silvia Villaverde, Women's Officer ng FAOPCHPyA, mababa ang kaalaman ukol sa RSI bago nagdaos ng komperensya ang regional office ng IUF sa Latin Amerika noong taong 2000. Nakita ng mga kababaihan ang oportunidad na manghikayat ng mas marami pang kababaihan sa unyon sa pamamagitan ng pagkilos at pagtugon sa mga isyung pangkalusugan, dulot nito binuo ang "Kababaihan Para sa Kalusugan' (Mujeres Pro Salud). Sa isa sa mga pagpupulong ng kampanya laban sa RSI, nagbigay ng testimonya si Gabriela Caro manggagawa ng La Nirva Biscuit sa Buenos Aires at biktima ng RSI. Nag-umpisa siyang magtrabaho sa edad na 18, ngayong 23 anyos na siya, palagian na niyang kasama ang pananakit ng kanyang katawan; ni hindi na nga niya magawang yakapin ang kanyang mapapang-asawa. Wika pa ni Villaverde: "Naging napakalaking hakbang nito, dahil ang pag-amin na ang isa ay biktima ng RSI ay iniiwasan ng mga tao." Maraming mga may-ari ng pagawaan at manggagamot ang kumibot-dili sa pag-amin na mayroong ganitong uri ng kalagayan sa Argentina. Kalimitan pa ngang nasasabi na ito ay problema lamang sa Brazil, batay na rin sa mga ulat sa midya ng mga karatig bansa (tingnan "Tahimik na Malawakang Pagpatay"); o di naman kaya ay sinasabing ang mga sakit ay nag-uugat sa mga problemang sikolohikal, pampamilya o sosyal ng manggagawa at hindi dahil sa pamamalakad, bigat at bilis ng pagtatrabaho sa loob ng mga pagawaan. Si Gabriella Beatriz Sanabria, isa ring manggagawa na biktima ng RSI, ang nagbigay din ng testimonya tungkol naman sa insidente ng kanyang paglapit sa doktor: "Nakakaramdam na ako ng pananakit sa aking magkabilang braso. Kapag sumusobra na umiinom na ako ng mga gamot pang-alis ng pananakit. Sinubukan ko na ring lumapit sa doktor pero sabi niya, wala siyang magagawa. Hinikayat na lang niya akong bumalik sa trabaho." Malabo ang tinatahak na landas ng kampanya kung hindi sa pagkalat ng balita tungkol sa kondisyon ng paggawa sa isang pagawaan ng piyesa ng sasakyan. Ang mga kababaihan dito ay paulit-ulit na gumagawa ng pare-parehong gawain isang libong beses sa isang araw; kapag mayroong hindi makasabay, makakarinig ng nakakabinging pag-alarma hanggang sa muling makahabol ang "bumagal" na manggagawa. Dalawampung (20) kababaihan, edad 22-30, ang nagkarooon ng mga malalang sugat na pumigil sa kanila upang muling makapagtrabaho. Ayon pa kay Villaverde, nagdulot ang balitang ito ng pagka-alarma sa mamamayan ng Argentina at sa tulong ng bagong Labour Market Minister, na kilala sa mga unyon, isang bagong batas ang naipanalo. Sa ngayon, mayroon ng mga pagbabago sa mga pagawaan na gaya ng La Nirva. Bumagal na ng kahit papaano ang mga linya ng produksyon. Totoong nagbibigay ng kaunting seguridad para sa mga manggagawa ang bagong batas sa Argentina, ngunit hanggang sa kasalukuyan kinakailangan pa ring gawin ng mga kababaihan ang iisang gawain ng paulit-ulit.

Ang pakikipaglaban para sa ligtas at malusog na mga pagawaan ay makapaghihikayat ng mga kababaihan sa unyon at makakatulong sa pagbubuo ng isang mas maaayos na lipunan.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

21

a

22

Tahimik na Malawakang Pagpatay

Ang kaalaman ng mga unyon tungkol sa RSI ay bumulusok matapos tanggalin ng mga tagapamahala ng Nestlé Instant coffee plant sa Araras, Brazil ang mga manggagawang biktima ng RSI (tingnan ang pahina 4). Pati na ang mga manukan sa Brazil ay sumikat dahil sa talamak na RSI rito. Itinuturing ang Brazil bilang pangunahing pinagkukunan ng laman ng manok na inaangkat sa Japan, Gitnang Silangang Asya, Europa at Scandinavia. Ito ay isang malaking industriya na nag-eempleyo ng 2.5 milyong Brazilian. Sa isang oras, 9,000 manok ang pinuproseso; ang bilis sa paggawa ay sobra-sobra kaysa sa normal. Ang mga manggagawang nakakaramdam ng mga pananakit ay nireresetahan at binibigyan na lamang ng mga painkillers sa halip na hayaang makapagpahinga o gumamit ng sick leave. Ginigipit na ng Food Workers' Union ng Sweden ang mga nag-aangkat at nagbebenta ng mga produktong manok sa Brazil. Ang panawagan ay huwag na silang kumuha rito upang mapigilan na rin ang mga nararanasan ng mga manggagawang Brazilian; ngunit kinakailangan paigtingin pa ang kaalaman at kamulatan ng mga kumukunsumo ng ganitong produkto. "El Massacre Silenciosa" (`The Silent Massacre') Tungkol sa RSI sa Nestlé Plant sa Araras, Brazil Ni Carlos Amorin, IUF Latin America Regional Office, 2004 Nakasalin sa wikang Ingles, Kastila at Portugis www.rel-uita.org/index.htm

AKsIyon

www.rel-uita.org/index.htm

Sanggunian

`Health, Safety and Environment: A Series of Trade Union Education Manuals for Agricultural Workers' Partikular ang Fact Sheet Blg. 12, Manual 4: `Health and safety and women workers' ILO/IUF, 2004 `Improving Working Conditions in the Cutflower Industry: A Trade Union Training Manual' IUF/FIAN/FES, Nobyembre 2001 `Gender, Work Equality and Health: A review of the Evidence' World Heath Organisation, 2006 www.who.int/gender/documents/Genderworkhealth.pdf `Promoting Gender Equality: A resource Kit for Trade Unions' Booklet 3: The Issues and Guidelines for Gender Equality Bargaining, pahina 21-24 ukol sa sekswal na pang-aabuso; pahina 45-53 ukol sa HIV-Aids at karahasan na nararanasan sa mga pagawaan. ILO, GenProm, 2002 Ingles: www.ilo.org/public/english/employment/gems/eeo/tu/tu_toc.htm Pranses, Kastila at Arabo: www.ilo.org/public/english/employment/gems/advance/trade.htm `Implementing the ILO Code of Practice on HIV/AIdS and the World of Work: an education and training manual' Module 5: The gender dimensions of HIV/AIDS and the world of work. ILO, 2002 Nakasulat sa Ingles, Pranses at Kastila. Ang Koda ay nakasulat sa maraming wika. www.ilo.org/public/english/protection/trav/aids/publ/code.htm `Fight Speed Up' Kampanya at impormasyon ukol sa Repetition Strain Injury (RSI) Canadian Auto Workers www.caw.ca/whatwedo/health&safety/pspeed.asp

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : KALIGTASAN SA PAGAWAAN

MUnGKAHI

n

Magtulak at magpatupad ng mga polisiya laban sa sekswal na pang-aabuso, na mayroong malinaw na pagtukoy sa saklaw nito at sa mga programa upang tugunan ang problema ukol dito; magluklok ng mga lider-unyon na mayroong kilalang matatag na paninindigan laban sa sekswal na pang-aabuso; magbigay ng edukasyon sa mga babae at lalaking miyembro ng unyon tungkol sa isyu; magbuo ng komite sa loob ng unyon na tutugon at tutulong sa mga biktima ng pang-aabuso; isama ang mga programang pantugon sa ganitong usapin sa lahat ng negosasyon na susuungin ng unyon at magtulak ng mas maayos na lehislatura kung kinakailangan. Siguraduhin na ang inyong unyon ay mayroong sensitibo-sa-kasarian na pamamaraan sa lahat ng mga usaping pangkaligtasan at pangkalusugan, na kumikilala sa pagkakaiba ng pangangailangan ng lalaki at babae gayundin sa mga paraan upang tugunan ito; itulak ang gobyerno sa mas sensitibo-sakasarian na pamamaraan sa lahat ng opisyal na polisiya't gawain na pangkalusugan at pangkaligtasan, kabilang na ang iskema ng inspeksyon at pasahod. Gumawa ng health and safety workplace mapping upang matukoy mismo ng mga kababaihang manggagawa ang kanilang prayoridad sa kalusugan batay sa kanilang ginagampanang trabaho. Maglunsad ng mga kampanya na naglalayong itama ang nosyon ng publiko na ang trabaho ng mga babae ay magaan at hindi mapanganib. Makipagtulungan sa mga consumer groups at mga environmentalist sa pagbubuo ng kampanya na mag-uugnay sa kaligtasan ng pagkain sa kalusugan ng manggagawa, at igiit ito sa lahat ng kumpanya na mayroong produkto at/o serbisyo na mayroong kaugnayan sa pagkain. Igiit sa gobyerno na ratipikahan ang ILO Health and Safety Convention No. 155 (1981) at No. 184 (2001) kung hindi pa nila ito nagagawa, at maayos nila itong ipatupad.

n

n

n

n

n

anumang klase ng pang-aabuso; ito ay isang usaping pang-unyon.

KAtWIrAn

Ang sekswal na pang-aabuso ay hindi personal na usapin; hindi rin ito isyu na pangkababaihan lamang. Ito ay pang-aabuso at hindi dapat hinahayaan lamang ang kung sino mang gumagawa nito. Ang pakikipaglaban upang sugpuin ito ay kasingkahulugan ng pakikipaglaban para sa karapatan ng manggagawa na maging malaya mula sa

Isang mito na ang mga kalalakihan lamang ang gumagawa ng mga madudumi at mapanganib na trabaho; halimbawa, maraming mga kababaihan ang nagtatrabaho sa mga pagawaang mayroong mabibilis na linya ng produksyon na nagdudulot ng RSI; ang kapasidad ng mga kababaihan na gawin ang kanilang trabahong pang-reproduksyon ay nanganganib dahil sa mga kemikal na ginagamit nila sa agrikultura; at mas maraming kababaihan ang pumapasok sa mga delikadong trabaho na mayroong kakaunting proteksiyon mula sa umiiral na batas.

Ang mga kemikal at iba pang kalagayan, gaya ng mataas na temperatura, ay mayroong epekto sa katawan ng mga kalalakihan, halimbawa ay sa bilang ng semilya. Maraming mga gawain ng kababaihan at para sa kalusugan at kaligtasan ng mga kababaihan sa pagawaan ang makapaghihikayat sa mas maraming kalalakihan na makisangkot sa usaping ito. Ang panganib na hinaharap ng mga manggagawa ay mayroong implikasyon ng panganib sa publiko at kalikasasn. Ang kasiguraduhan sa ligtas na pagkain ay nangangailangan ng kaligtasan sa mga pagawaang gumagawa nito.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

23

24

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

1.3

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON

PROTEKSIYON SA PAGKA-INA

"Natural para sa ating mga babae ang magbuntis, ngunit ginagamit ito laban sa atin. Sa mga pagawaan, hindi tayo hinahayaan na magbuntis, at hindi ito makatarungan."

Lumahok sa IUF African Women's Seminar, Hulyo 2006

Ang pagdadala at pagpapalaki ng mga bata ay usapin na malapit sa puso ng mga kababaihan. Isang usapin na dapat ding ariin ng kabuuan ng lipunan. Kung tutuusin, ang mga lalaki ang ama, ngunit nakapagtatakang ang usaping ito ay nakikita ng mga kalalakihan bilang "usaping pangkababaihan" lamang. Nararapat lamang na ang mga may-ari ng mga kumpanya ay hayaan at tulungan ang mga babaeng manggagawa na makapagsilang ng ligtas. Ngunit sa kasawiang palad, mas madalas na hinaharap ng mga kababaihan ang pagpili sa pagitan ng "kanilang anak o kanilang trabaho." Para matanggap sa pinapasukang trabaho, ang ibang mga babae ay kinakailangang sumailalim sa pregnancy test; minsan pa nga, hinihingan sila ng pagpapatunay ng doktor na sila ay nakapagpatali na, upang makatiyak na hindi sila buntis o hindi na kailanman magbubuntis pa. Samgakababaihangmanggagawananakapaloobsamgamaikliatpanandaliangkontrata,angmgabenepisyo sa pagka-ina ang unang inaaliis. Kahit pa nga ang mga permanente na sa trabaho ay hinihikayat na huwag ng magbuntis. May mga pagkakataong daglian silang inaalis o kaya nama'y ginigipit na iwanan nila ang kanilang mga trabaho sakaling mapatunayang sila ay nagdadalang-tao. Sa mga malalang pagkakataon, hinahayaan lamang silang manatili sa trabaho kung ipapalaglag nila ang kanilang dinadala. Ang mga benepisyo sa pagka-ina ay ipinagkikibit-balikat lamang ng mga kapitalista upang maiwasan ang gastos. Kung nagbibigay man ng naturang mga benepisyo ang may-ari ng kumpanya, ang iba ay hindi naman na-oobliga na isaayos ang kondisyon sa mga pagawaan ng higit sa hinihingi ng batas. May mga pagkakataon din na walang makitang suporta galing sa mga lider-unyon; tila nakakalimutan nilang isama ang mga benepisyo sa pagka-ina sa mga negosasyon sa pamunuan ng kumpanya. Ang asal ng mga tao sa usapin ng kababaihan at pagka-ina ay nanggagaling sa kung paano tinitingnan ang pamilya sa ating lipunan, lalo't higit sa responsibilidad at asal ng mga kalalakihan sa loob ng tahanan.

tUGon

"Inutusan ng mga tagapamahala ng otel ang isa sa aming miyembro na bumalik agad. Naka-liban siya noon dahil kakatapos pa lamang niyang manganak, at mayroon siyang sulat mula sa doktor na nagsasabing kailangan pa niya ng mas mahabang panahon. Tumanggi ang kumpanya, at sinabing `Mayroon kaming negosyong pinapatakbo.' Bilang kumakatawan sa unyon, nanindigan ako at nagsabing, `Mayroon kang negosyong pinapatakbo pero mayroon din akong responsibilidad na protektahan ang mga manggagawa. Kung pipirmahan mo ang utos na ito, may pananagutan ka sa anumang mangyayari sa kanyang anak. Kung aayon ka sa ganoon, saka lamang ako papayag na bumalik siya ng mas maaga.' Nakita ng tagapamahala na seryoso ako kaya umayon na din siya sa akin. Kung hindi natin kayang protektahan ang ating mga miyembro sa usapin ng kanilang pagka-ina, wala ring saysay ang pagkakaroon ng unyon."

"

Liviana Qoro, Presidente, National Union of Hospitality, Catering and Tourism Industry Employees (NUHCTIE), Fiji.

Matapos ang mahabang pagkilos sa industriya, nakapagpanalo ng isang pang-industriyang kasunduan ang NUHCTIE noong Disyembre 2005. Ito ay sa pagitan ng NUHCTIE at ng Employers' Association sa sektor ng mga otel sa Fiji na nagdoble ng maternity leave allowance; US$6 isang araw para sa 84 na araw.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

25

Kumbensiyon ng ILO Blg. 183 ukol sa Proteksiyon sa Pagka-ina (2000) at rekomedasyon Blg. 191

PROTEKSIYON

Lawak ­ Sino ang protektado Bilang ng Ligal na Pagliban

PROBISYON NG KUMBENSIYON

l

Lahat ng babaeng empleyado, may-asawa at wala, kasama na rin ang mga nasa atypical na trabaho. Hindi bababa sa 14 na linggo (Rekomendasyon Blg. 191 ay nananawagan para sa 18 linggo) Nagbibigay ng probisyon para sa 6 na linggong nakatakdang pagliban matapos manganak 2/3 ng sinusweldo ng babae o magksintulad na halaga Mga benepisyo na binibigay ng social insurance o pampublikong pondo o itinatakda ng batas Prenatal, childbirth at postnatal na pangangalaga at hospitalisasyon kung kinakailangan. Ang mga buntis at nagpapasusong babae ay hindi dapat inoobligang gumawa ng mga gawaing makakasama sa ina o sa bata. Labag sa batas para sa isang nag-eempleyo na tanggalin ang isang babae habang siya ay buntis, kahit habang legal na nakaliban o nagpapasuso, maliban na lamang kung ang mga rason ay hindi konektado sa pagbubuntis o pagpapasuso; sa ganitong pagkakataon kinakailangang kumalap ng ebidensya ang pamunuan. Kasiguraduhan na makakabalik sa parehong posisyon o kahalintulad na posisyon na mayroong parehong sweldo. Proteksiyon laban sa diskriminasyon sa trabaho (halimbawa sa polisiya ng pagtanggap) sa basehan ng pagbubuntis o panganganak. Pagbabawal sa pregnancy test habang nasa proseso ng pagpasok sa kumpanya. Karapatan sa isa o higit pang break araw-araw para sa pagpapasuso/lactation. Karapatan sa pagbawas ng pang-araw-araw na oras sa trabaho para sa pagpapasuso. Ang mga break o pagbawas sa oras ay kasama sa oras ng trabaho, kaya naman ito ay may bayad.

l

l

Benepisyong Pananalapi

l

l

Benepisyong Medikal Proteksiyong Pangkalusugan

l

l

Proteksiyon sa Trabaho at Diskriminasyon

l

l

l

l

Pahinga sa Trabaho para Makapagpasuso/ Makapag-alaga ng Anak (Childcare)

l

l

l

MUnGKAHI

Ang Kumbensiyon ng ILO Blg. 183 ukol sa Proteksiyon sa Pagka-ina (2000) ay niratipika ng 13 pamahalaan pa lamang (Albania, Austria, Belarus, Belize, Bulgaria, Cuba, Cyprus, Hungary, Italy, Lithuania, Moldova, Romania at Slovakia). Ang inyong unyon ay maaaring magtulak sa inyong gobyerno na:

n n

Ratipikahan ang Kumbensiyon, kung hindi pa ito nagagawa; at Ipatupad ito bilang isang pambansang batas.

Maaari rin itong gamitin sa pakikipagnegosasyon sa pamunuan ng inyong mga pagawaan at sa paghahasa ng mas maraming kababaihan na maging edukador at kinatawan ng kalusugan at kaligtasan.

26

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON: PrOTEKSIYON SA PAGKA-INA

tUGon

"Sa isang sports club, ang mga buntis na manggagawa na hindi kasya ang mga uniporme ay sinasabihang, `Kailangan mong bumili ng bagong uniporme, o huwag ka ng bumalik sa trabaho hanggang pagkatapos mong manganak.' Ibig sabihin, mawawala sa kanila ang kita na lubos na kakailanganin sa panahon ng panganganak."

"

Dorothea Makhasu, General Secretary, Hotel, Food Processing and Catering Workers' Union (HFPCWU), Malawi

AKsIyon

Koalisyon ng Kababaihan, nanalo sa legal na reporma

Sa Korea, nagkaisa ang mga organisasyong pangkababaihan at mga unyon sa Koalisyon para sa Reporma ng mga Batas tungkol sa Kababaihang Manggagawa (Coalition for Reform of Laws on Women Workers). Isinulong nila ang ligal na reporma para sa proteksiyon sa pagka-ina at iba pang mga karapatan ng mga kababaihang manggagawa sa 2 bugso ­ una ay noong 2001 na sinundan noong 2004. Nagpatakbo sila ng mga kampanya upang iangat ang kaalaman ng publiko tungkol sa usapin. Ito ay kasabay ng kanilang mga pagkilos at pag-upo sa national parliament. Noong 2001, naipanalo nila na magkaroon ng ligal na pagbabago sa pagliban na may kabayaran dahil sa pagka-ina (paid maternity leave) ­ mula sa 60 araw hanggang 90 araw. Samantalang noong 2005, nagawa nilang kumpletuhin ang saklaw na benepisyo ng social insurance sa pagliban dahil sa pagka-ina at nagkarooon ng dagdag na araw ng ligal na pagliban para sa mga nakunan at namatayan ng sanggol pagkapanganak. Inaasahang pagdating ng 2008, ang mga probisyong ito ay maipapatupad na sa lahat ng mga pagawaan. Patuloy pa rin ang Koalisyon sa kanilang kampanya para maisama dito ang mga kababaihang nakapaloob sa mga "irregular" na kontrata.

AKsIyon

Hindi katukad sa maraming bansa, ang mga kababaihang manggagawa sa Australia ay wala pa ring pagliban na may kabayaran para sa pagka-ina, sa ilalim ng kanilang batas. Noong 2002, maraming mga unyon ang nabigo sa kanilang adhikaing makapagpasa ng batas para rito. Ang mga kasalukuyang benepisyo sa pagka-ina ay dahil sa pagsisikap ng mga lokal na unyon sa kanilang mga CBA, at 15% lamang ng mga kababaihan sa industriya na lumilikha ng produkto sa bansa ang nagtatamasa nito. Noong 2003, ang Australian Manufacturing Workers' Union (AMWU), sa kabila ng dominanteng bilang ng kalalakihan, ay naglunsad ng kampanya para sa 14 na linggong ligal na pagliban dahil sa pagka-ina. Ayon sa kanila, ano pa man ang bumubuo sa lakas-paggawa, ang karapatan sa pagka-ina ay nananatiling mahalaga para sa lahat, kaya naman lahat ng CBA ay dapat magkaroon ng probisyon para sa pagka-ina. Bunga ng kampanya, ang AMWU ay nakapagtamo ng kasunduan sa pagliban dahil sa pagka-ina sa apat na pangunahing korporasyon, kabilang na ang Nestlé at Unilever. Subalit, ang mga kababaihang Australyano sa ibang mga pagawaan ay wala pa ring karapatan sa pagka-ina. At ang mga pundamental na karapatan sa pag-uunyon ay binabago ng buo ng mga lehislaturang itinataas ng Gobyernong Liberal, na pinamumunuan ni Prime Minister John Howard. Ang mga pinaghirapang probisyon ukol sa pagliban dahil sa pagka-ina ay pinutol na, at sa ibang pang sitwasyon, tuluyan ng inalis sa mga indibidwal na kontrata sa pagtatrabaho bunsod ng mga bagong batas.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

27

"

a

Fighting for maternity protection wins women members for unions and helps to create a better society.

28

Programa ng IUF para sa Proteksiyon sa Pagka-ina

tUGon

ng kumpanya."

AKsIyon

Noong 2004-2005, nagdaos ng isang espesyal na programa tungkol sa proteksiyon sa pagka-ina ang IUF Asia-Pacific Region at mga kasamang unyon. Ito ay kaugnay sa pagtingin na malaki ang maitutulong nito sa paghihikayat sa mga kababaihan na makibahagi sa mga unyon gayundin sa pagkilos para sa kanilang lubos na kailangang proteksiyon. Sa mga isinaganawang workshop sa mga rehiyon, sinuri ng mga kababaihan ang kanilang karapatan sa pagka-ina ayon sa sinasabi ng batas, gamit ang Kumbensiyon ng ILO Blg. 183. Nagkaroon din ng palitan ng impormasyon tungkol sa kani-kanilang mga CBA at pamamaraan ng pag-oorganisa upang maisakatuparan ang mga karapatang ito. Nagkasundo sila na ang pagraratipika ng Kumbensiyon ay napakahalaga. Mahirap man itong maabot, naiintindihan nila na ang pagsasakatuparan nito ay makakapagbigay sa mga unyon ng lubos na kapangyarihan sa pag-oorganisa at pagtutulak ng mas maayos na proteksiyon sa pagka-ina. Ang mga workshop ay nagdulot ng marami pang mga gawain para sa mga kasaping unyon. Higit pa rito, naipakita ang mga oportunidad na maaaring maidulot nito sa pangkabuuang buhay ng mga kababaihan.

"Napatalsik sa trabaho ang isang babaeng manggagawa habang nasa ika-pitong buwan siya ng kanyang pagbubuntis. Dahil dito, kami, kasama ng iba pang lokal na mga unyon, ay gumawa ng sulat ng pagkakaisa para kondenahin ito; matapos ang ilang araw bumigay na rin ang pamunuan

Susilawati Soehoed, Chair, Jakarta Regional Women's Committee, Independent Federation of Hotel Unions (FSPM), Indonesia

Ang pitong unyon na bahagi ng grupo sa Hyatt Hotel sa Indonesia ang bumuo ng isang konseho sa FSPM na naglalayong itulak ang pangunahin nilang mga isyu; proteksiyon sa pagka-ina at outsourcing.

Sanggunian ng IUF

Ang programa ng IUF Asia-Pacific Region ukol sa proteksiyon sa pagka-ina noong 2004-2005 ay nakabuo ng mga kapaki-pakinabang na mga sanggunian, kabilang na rito ang Mga Itinakdang Pamantayan sa CBA (Standard-Setting Clauses in Collective Bargaining Agreements). Kasama rin dito ang sumusunod:

Maternity Protection: Collective Bargaining and Legislative reform (Nakasulat din sa Bahasa, wika sa Indonesia) Maternity Protection in Law Compared Across the Asia-Pacific Sub-regions Model Collective Bargaining Agreements

asianfoodworker.net/maternity/index.htm Tingnan rin ang `Asian Foodworker', Tomo 36, Blg. 1, Pebrero ­ Abril 2006

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON: PrOTEKSIYON SA PAGKA-INA

Mga Kaanib ng IUF sa rehiyon ng Asya-Pasipiko Itinakdang Pamantayan sa CBA ukol sa Proteksiyon sa Pagka-ina

NASASAKLAW

Haba ng Pamamahinga

KUMPANYA (UNYON)

Mga pag-aari ng Hyatt Indonesia (FSPM) Pansea Hotel Cambodia (CTSWF)

SAKOP

4 na buwang ligal na pagliban dahil sa pagka-ina (1 buwan na mas mahaba kaysa sa nakatakdang minimum) 100 araw na ligal na pagliban dahil sa pagka-ina na hindi limitado ng bilang ng pangangak (10 araw na mas matagal sa nakatakdang minimum) 7 linggo bago manganak at 8 linggo pagkatapos manganak (1 linggo mas mataas sa nakatakdang minimum) Buong sahod, idagdag pa ang service charge at lahat ng iba pang serbisyo

Snow Brand Dairy, Fujiya Confectionary (Food Rengo) Benepisyong Pananalapi Indonesia: mga pag-aari ng Hyatt, Alila Hotel at iba pang pag-aari, pagaari ng Four Seasons (FSPM); Pansea HotelSiem Reap (CTSWF) Pag-aari ng Intercontinental Hotel (FSPM) Benepisyong Medikal Pag-aari ng Hyatt Indonesia (FSPM)

Buong sahod, (hindi pa kasama ang service charge) at Rp. 500,000 (US$55) halaga ng kabayaran Lahat ng gastos sa panganganak (sa bahay o sa ospital, normal o caesarian) at post-natal na pangangalaga ay sasagutin ng kumpanya Lahat ng benepisyong medikal na ipinagkakaloob ng kumpanya, bago at pagkatapos ng manganak, kabilang na dito ang panganganak Bilang kahilingan, marapat na ilipat ng Kumpanya ang mga kasaping ngdadalang-tao sa mas magaan na trabaho at hindi pipiliting gumugol ng mas mahabang oras sa pagawaan Ang mga buntis o nagpapasusong ina ay maaaring hilingin na ilayo sa lugar na nakalantad sa radiation at hindi magtatrabaho ng nakatayo o ng panggabi Maglalaan ang kumpanya ng isang araw na may kabayaran sa kada buwan na pagliban ng buntis na kasapi ng unyon para sa kanyang regular na pagpapatingin sa doktor Dagdag na 100 araw na pagliban na may kinalaman sa kalusugan (may medikal na sertipiko) na mayroong buong sweldo at iba pang benepisyo Regular na pagliban gaya ng sa nagbuntis at nanganak ng hindi bababa sa 4 na buwan at gayundin sa kaso ng pagkaagas, pagsisilang ng patay na sanggol at napaagang panganganak Pagliban na may kabayaran ang igagawad sa mga kaso ng pagkaagas, pagsisilang ng patay na sanggol at napaagang panganganak sa ilalim ng mga sumusunod na kondisyon: - Mababa sa 12 linggo: 5 araw - 12-28 linggo: 45 araw - Lagpas sa 28 linggo: gaya ng kabayaran sa normal na panganganak Gumagarantiya sa karapatang makabalik sa trabaho ng kasaping lumiban dulot ng pagka-ina sa dati nitong posisyon o sa ibang posisyon na may parehong sahod at estado Bilang kahilingan ng babaeng kasapi na may supling sa gulang na mababa sa isang taon, marapat na magkaloob ang Kumpanya ng pahinga, bukod pa rito, ay magbigay ng 30-minutong pahinga para mga nagpapasuso dalawang beses kada araw ng pagtatrabaho Bilang kahilingan, ang Kumpanya ay marapat na magbigay ng isang araw na pagliban na may kabayaran kada buwan para sa mga may anak na wala pang isang taon

Mga CBA na naitulak sa pakikipagtulungan ng NUHWRAIN Proteksiyong Pangkalusugan (Mas magaan na mga tungkulin) Nestlé Korea (NKLU), Coca Cola Bottling Korea (Pambansang CBA na naitulak ng mga unyon sa tatlong planta), Lotte Hotel Seoul (KFSU) British American Tobacco (BATEU)

Proteksiyong Pangkalusugan (pagliban habang nagbubuntis para sa pagpapatinging-medikal) Proteksiyong Pangkalusugan (pagliban kung may komplikasyon pagkatapos makapanganak) Napaagang panganganak, Pagkaagas at Pagsisilang ng patay na sanggol

Hyundai Dept. Store (KFSU)

Pansea Hotel Siem Reap (CTSWF)

Coca Cola Bottling Korea (Pambansang CBA na naitulak ng mga unyon sa tatlong planta) Lotte Hotel Seoul (KFSU)

Proteksiyon sa Trabaho

Pag-aari ng Hyatt Indonesia (FSPM)

Pahinga para sa Pagpapasuso

Hyundai Dept. Store (KFSU), Coca Cola Bottling Korea, Nestlé Korea (NKLU)

Pagliban para sa Pangangalaga ng Anak (Childcare)/Maluwag na Oras sa Trabaho

Lotte Hotel Seoul (KFSU)

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

29

MUnGKAHI

n

Ipamulat sa kalalakihan na ang pagka-ina ay hindi lamang `isyung pangkababaihan' kundi isyung pangkalahatan, samakatuwid ay isyu rin ng unyon; ikampanya ito sa publiko upang matulungan ang komunidad na iangat ang ugnayan ng kalalakihan at kababaihan gayundin ang relasyon nila sa kanilang mga anak. Bumuo ng balangkas na kakapalooban ng mga benepisyo sa pagka-ina, gamit ang mga impormasyong nakalap mula sa IUF Asia-Pacific Region, at pagkatapos ay tiyakin na gagamitin ito sa CBA; huwag kalimutang isama ang karapatan ng mga kababaihang makabalik sa kanilang trabaho na may parehong kondisyon/sweldo pagkatapos ng araw ng kanilang pagliban, at kailangan ding matiyak na pagkakalooban sila ng higit na posibilidad na makapagpasuso sa anak. Maigting na ipaglaban ang karapatan sa pagka-ina ng mga manggagawang kaswal. Itulak sa gobyerno na ratipikahan ang Kumbensiyon ng ILO Blg. 183 (2000) ukol sa Proteksiyon sa Pagkaina at paunlarin ang mga karapatan na siyang mahalagang susi sa pagsugpo ng kahirapan. Bigyang-diin na ang pagkakaloob ng proteksiyon sa pagka-ina ay daan upang maiwasan ang mahina at mababang posibilidad ng pagbubuntis.

n

n n

n

ArGUMents to Use

"Ang pagliban sa trabaho dahil sa pagka-ina ay hindi isang uri ng pagpapasarap sa buhay. Ito ay pangangailangan para sa kalusugan ng kababaihan, ng kanilang mga anak at sa pangmatagalang kalusugan ng kanilang pamilya."

Anne Donnellan, Convenor, National Women's Committee, Australian Manufacturing Workers' Union (AMWU)

"Kung hindi susuportahan ng kalalakihan ang pagkakaroon namin ng benepisyo sa pagka-ina, gagamitin namin ang argumento na `kung hindi kami magbubuntis, wala ring ipapangangak na lalaki'!"

Lumahok sa IUF Asia-Pacific Region Women's Seminar, Oktubre 2006

Ang pagka-ina ay hindi isang isyung pang-indibdwal na iaatang lamang sa kababaihan. Ang kalalakihan ang nagiging ama! Kung ang mga ina ­ lalo yaong mga mahihirap ­ ay hindi mapapangalagaan upang makapagsilang ng malulusog na sanggol, ang lipunan ang siyang magdadala nito. Ang pagluluwal ng sanggol ay isang pangunahing karapatang-pantao; ang mga kumpanyang na hindi sumusuporta sa pagbubuntis ng mga empleyadong babae ay mga iresponsable. Ang pagka-ina ay hindi hiwalay sa iba pang mga isyung nakapaloob sa mga CBA na naglalayong igiit sa kapitalista ang pagkakaloob ng mga probisyon na higit kaysa sa pinaiiral na legal minimum. Ang mga bata ngayon ang siyang magiging bahagi ng lakas-paggawa sa darating na panahon; makabuluhan lamang na tiyakin ang kanilang kinabukasan.

Resources

`A New Standard for a New Century: Maternity Protection ­ ILO Convention No.183'

Guide and campaign kit: ICFTU (now ITUC), 2001 Plus more materials for the ITUC campaign for maternity protection, on International Women's Day, 8 March 2007 www.ituc-csi.org/spip.php?rubrique109

a

30

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

1.4

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON

BALANSE NG PAGHAHANAPBUHAY AT PAMUMUHAY

Kailangang magtatag ng lipunan kung saan ang tao ay hindi lamang mabubuhay para magtrabaho kundi namumuhay at naghahanapbuhay; lipunang nakikita ang katotohanan na ang mga kababaihan ay gumagawa hindi lamang sa labas kundi maging sa loob ng tahanan; na maraming kababaihan ang tumatayong magulang o "ama at ina" ng tahanan at sila rin ang tagapagtaguyod nito; at gayundin naman na maraming kalalakihang miyembro ng pamilya na kumikita ng pera. Tingnan ang kaso ng Australia. Upang masuportahan ang isinusulong na bagong karapatan para sa mga manggagawang magulang, nangalap ng mga impormasyon bilang ebidensiya ang mga unyon ukol sa kalagayan ng trabaho/pamilya sa Australia sa kasalukuyan.

n n

Halos 47% ng mga manggagawa ang mayroon ding tungkulin ng pag-aaruga sa tahanan; 35% ng mga ina ang bumabalik sa trabaho sa panahong nasa 12 buwan na ang kanilang anak at kalahati naman ng porsiyento ang mga inang muling naghahanapbuhay kung ang anak ay 2 taong gulang na; Maraming kababaihan at solong magulang ang naghahanapbuhay sa labas ng tahanan, ibig sabihin, maraming bata ang naiiwan sa loob ng mga tahanan na nawawalan ng patnubay; Ang mga magulang na may anak na may edad 5 taon pababa ay nakararanas ng pagkagipit sa oras lalo yaong mga naghahanapbuhay ng kumpletong araw; ito ay may negatibong implikasyon sa kalagayan ng buong pamilya lalo't higit sa mga anak; Ang mga naghahanapbuhay na magulang sa ilalim ng indibidwal na kontrata sa halip na kontratang may gabay ng unyon ay may maliit na pag-asang makatanggap ng ligal na pagliban dahil sa pagpapamilya (family leave); sila rin ay may limitadong panahon para sa pamilya sapagkat mas mahaba ang oras na ginugugol nila sa trabaho.

n

n

n

Sa pamamagitan ng pagbuo ng magandang kaso na pinaigting pa ng mga kampanya, nagtagumpay ang mga unyon sa Australia na maitulak ang mga bagong karapatan ng magulang noong 2005. Tingnan ang: www.actu.asn.au/Campaigns/CurrentACTUCampaigns/WorkandFamily Nagkakaiba ang kalagayan ng ugnayang paghahanapbuhay at pamumuhay sa iba't ibang panig ng mundo. Gayunpaman, ang nararanasan ng mga manggagawang magulang sa ibang bansa ay hindi rin nalalayo sa karanasan ng mga nasa Australia. Marami ang nagsasabi na ang mahabang oras ng pagtatrabaho at mababang sahod ay nangangahulugang hindi na sapat ang kakayahan na arugain ng mga manggagawa ang kanilang pamilya at komunidad pati na rin ang kanilang sarili. Ang malusog na pamumuhay ay kinapapalooban ng trabahong may disenteng sweldo, pagpapahalaga sa iba at oras para sa sarili.

Flexible working hours

Maraming kababihan sa mundo ang patuloy na ginagampanan ang mga gawaing-bahay at pangangalaga sa tahanan. Samakatuwid, sila rin ang mas nangangailangan ng mga trabahong hindi nakatakda ang oras, ibig sabihin nito ay hanapbuhay na maluwag ang paggawa at maaaring iayon ang pasok sa libreng oras ng isang inang manggagawa. Subalit ang istruktura ng paggawa/trabaho ay madalas nakabatay sa pag-aakalang parating makakapasok ang manggagawa. Halimbawa, saan sa mundo makakatagpo ng oras ng pagtatrabahong nakaayon sa (pagpasok) oras sa paaralan? O di kaya ay saan ka makakakita ng amo na magkakaloob sa manggagawa ng oras para sa kanyang pamilya? Itinuturing pa ngang malaking kahilingan ito na may kabayaran kaysa tanggapin ng mga may-ari na marapat lamang ibigay ito. Samantalang may mga kapitalista namang himihingi ng "flexible" na paggawa upang sukdulang maabot ang nais na produksyon at kita ng kumpanya. Kaiba naman ito sa ninanais ng kababaihan sapagkat sinisira nito ang balanse sa paghahanapbuhay at pamumuhay ng isang manggagawa. Matatandaang mas maraming kababaihan ang tinatanggap sa mga panandaliang kontrata na walang katiyakan sa trabaho o sa sahod. Dito makikita kung paano lalong pinapahirap ng kompetisyon at diskriminasyon ang buhay ng mga kababaihan.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

31

"

tUGon

"Mayroon kaming mga programang pangkasarian na naglalayon na maging sensitibo ang bawat isa sa pagtrato sa isyu ng pagkakapantay-pantay. May hiwalay na diskusyon ang mga babae at lalaki, pagkatapos ay magsasama sa mga aktibidad. Sisimulan ito ng paglalahad kung paano nagsimula ang umaga ng bawat grupo. Ang mga kababaihan ay gising na ng ika-pito ng umaga at nagluluto na. Gayundin ang sabi ng mga kalalakihan subalit pinagtawanan lamang sila ng lahat."

Adwoa Sakyi, Gender Officer, General Agricultural Workers' Union (GAWU), Ghana

32

`Bumangon Ka!'

www.union.org.nz/campaigns/getalife.html

AKsIyon

Ang mga unyon sa New Zealand ay naging aktibo na sa mga isyu ng pagbabalanse ng paghahanapbuhay at pamumuhay. Si Christina Philips, isang tagapangasiwa sa Fonterra Cooperative Group sa Tirau, na bahagi rin ng Women's Committee at National Executive of Dairy Worker's Union (NZDWU). Ito ang sinabi niya tungkol sa karapatan ng mga magulang, babae man o lalaki, na lumiban sa trabaho, na ipinalo naman ng kanilang unyon. "Ang mga kababaihan sa aming bansa ay ligal na pinagkalooban ng hanggang 14 na linggong pagliban sa trabaho na may kaakibat na 80% ng kanilang kita na babayaran ng Estado kung may sanggol na parating, isisilang man ito o aampunin. Pinapayagan din ang kanilang mga asawa na lumiban ng hanggang 2 lingo subalit walang bayad sa panahon ng panganganak ng babae o pag-aampon. Pinapayagan din ang iba pang pagliban sa trabaho kung makakatulong ito sa panahon ng pagbubuntis o pangangalaga sa bagong panganak na sanggol. Higit pa rito, ang DWU ay nakakuha ng karagdagang benepisyo mula sa mga may-ari sa ilalim ng CBA sa Fonterra. Ang babae ay bibigyan ng 14 na linggong pagliban na may bayad at 2 linggo naman para sa kanilang mga asawa na may bayad din mula sa panahon ng pagsisilang. Mahalagang malaman ng mga manggagawa ang tamang impormasyon tungkol sa pagliban dahil sa pagkamagulang (parental leave). Kaya namahagi ang unyon ng kopya ng kasunduan sa lahat ng kinatawan (babae at lalaki) sa mga lugar na nasasakop ng unyon. Nakapaloob dito ang pagpapaliwanag kung paano hihingi ng ligal na pagliban, ano ang dapat na ipagkaloob ng kapitalista at paano lalapit sa unyon kung kinakailangan. Nagdulot ito ng higit na tiwala ng mga kinatawan ng unyon na kaya nilang makapagbigay ng tamang impormasyon sa kanilang mga miyembro." Ang mga gawain ng NZDWU ay bahagi ng mas malaking kampanyang isinusulong nila ukol sa balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay na tinawag nilang `Get a Life!' na pinangunahan ng New Zealand Council of Trade Unions (NZCTU). "Sa aming mga kasapi, ang balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay ay nakabatay sa aspeto ng marangal na trabaho ­ husto na suweldo, makatarungang oras sa paggawa, mga gawain na kayang tapusin, dekalidad at abot kayang polisiya ukol sa pangangalaga ng bata (childcare) at magandang probisyon ng pagliban. Ito ay may kaugnayan din sa kaaya-ayang kondisyon at nakapagpapasaya ng trabaho." Sa ngayon, ang mga unyon sa New Zealand ay nakipagtulungan sa iba't ibang samahan sa komunidad upang mabuo ang Quality Flexible Working Hours Coalition. Naitatag noong Nobyembre 2006, ang Koalisyon ay nagsusulong ng mga karapatan sa ilalim ng batas para sa mga manggagawang humihingi ng kaluwagan sa oras ng pagtatrabaho. flexihours. wordpress.com

`It's About Time', NZCTU NZCTU gabay sa kampanya www.union.org.nz/files/about_time.pdf Ang Appendix 8 ay mayroong mas maraming halimbawa mula sa Australia, UK at Ireland Ang Parental Leave Collective Bargaining Agreement sa pagitan ng NZdWU at Fonterra ay makikita sa: asianfoodworker.net/maternity/NZDWU-parental-leave.pdf

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : BALANSE NG PAGHAHANAPBUHAY AT PAMUMUHAY

Panahon na ng Pag-aaruga

Malawakan ang ginagawang pag-iwas ng mga kapitalista na maglaan ng lugar sa pagawaan para sa mga anak ng kanilang manggagawa habang ang mga ito ay nagtatrabaho. Hindi rin makayang magkaloob ng gobyerno ng husto at abot-kayang pasilidad na mangangalaga sa mga bata sa tuwing nasa pagawaan ang kanilang mga magulang. Sa halip ay nagkukusa ang bawat kasapi ng pamilya na magsalitan sa pagbabantay sa mga sanggol o nakababatang miyembro o di kaya ay umupa na lamang ng tagapag-alaga na siya namang makikinabang ng malaki sa kabuuang kita ng pamilya. Ang mga kapamilyang may katandaan na, may sakit at may kapansanan ay nangangailangan din ng pagmamahal at pag-aaruga. Maraming naghahanapbuhay ang nagnanais din namang makapaglingkod sa kanilang komunidad kahit sa maliit na paraan tulad ng kusang pakikilahok sa mga lokal at pulitikal na samahan. Ipinapakita nito na ang lahat, lalo na ang mga manggagawa ay marapat na magkaroon ng oras ng pamamahinga at makapagpanumbalik ng lakas. Subalit maraming mga bansa ang nagkukulang sa mga probisyon na may kaugnayan dito. Ang hinahangad na kolektibong pagtulong sa mga bata, matatanda at iba pang grupong nangangailangan ay bumabagsak lamang sa nagbibingi-bingihang gobyerno. Ang mahabang oras ng paggawa, papalit-palit na trabaho, mapanganib na hanapbuhay at iba pang hindi magandang kalagayan sa pagawaan ay lalong nagpapahirap sa mga manggagawa na magampanan ng sabay ang mga tungkulin nila sa buhay. Nagdudulot ito ng higit na kapaguran at pagkabalisa partikular sa mga kababaihan na mas umaako sa responsibilidad ng pag-aaruga. Kaya mas maraming kababaihan ang naggigiit ng mas mainam na pagbabalanse ng paghahanapbuhay at pamumuhay. Ganunpaman, nagnanais din ang kababaihan ng balanseng buhay para sa mga kalalakihan. Ito ay dahil kailangan ng mga kababaihan ng katuwang sa mga gawaing-bahay at sa pag-aalaga sa bawat miyembro ng pamilya. Malaki naman ang maitutulong ng unyon sa pagtataguyod sa isyu ng balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay, mas mabilis na maitutulak sa mga kapitalista at sa gobyerno ang kanilang hinaing at maiaangat ang kamalayan sa nararapat matamasa ng isang taong nabubuhay.

tUGon

Ligal na Pagliban, Kapwa Likas sa Lalaki at Babae

Sa Sweden, saklaw ng insurance ng magulang ang 13 buwan sa halagang 80% ng kanilang kinikita, ang mag-asawa ay maaring mamili kung paano nila hahatiin ang kaloob na bilang ng pagliban. Upang mahikayat ang mga asawang lalaki na tanggapin ang oportunidad na ito, ipinatupad noong 2002 na mababawas sa kabuuang bilang ng ipinasok na araw ang pagliban na hindi nagamit sa loob ng 13 buwan. Ang Salaried Employers' Union (HTF) ay nagwagi rin na maipasok sa kolektibong kasunduan na ang mga may-ari ang bubuno ng magkukulang na kabayaran sa mga manggagawang lumiban ng ligal ng hanggang 100% sa loob ng tatlong buwan. Ito ang naging pahayag ni Bengt Olsson, Presidente ng HTF, sa ginanap na IUF Women's Conference sa Geneva noong Marso 2007: "Sinisikap naming makamit ang mas kaaya-ayang ugnayan ng trabaho at pamilya, upang makapagbukas ng mas malawak na empleyo para sa kababaihan kaalinsabay ng paghikayat sa kanilang bumuo ng pamilya. Sa panahon ngayon, hindi na hinahangad ng mga babaeng nasa hindi permanenteng uri ng hanapbuhay ang magkaanak. Nais namin ng mas maikling oras na igugugol sa trabaho ng walang kabawasan sa sweldo at upang mabigyan ang mga manggagawa ng kapangyarihang makialam sa istruktura ng kanilang oras sa pagtatrabaho ­ nang sa gayon ay magawa nilang pag-isahin ang pamumuhay at paghahanapbuhay. Kinakailangang baguhin natin ang nakagisnan ng pag-uugali ng lipunan, ito ay ang maipahayag na ang pagkakaroon ng anak ay hindi masama. Noong maliit pa ang anak kong babae ay inalagaan ko siya, halos kalahati ng kanyang pagkabata ay naroon ako at ito ang naging pinakamasayang panahon ng buhay ko. Ngayong 24 na taong gulang na siya, malapit pa rin kami sa isa't isa. Ang mga lalaking hindi nakaranas nito ay bigong maituturing. Ang mga ligal na pagliban ay likas lamang na gamitin ng mga kalalakihan at kababaihan."

"

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

33

"

34

CBA sa pagitan ng KFSU at Hyundai Department Store CBA sa pagaitan ng KFSU at Lotte Hotel sa Seoul Ang Kumbensiyon Blg. 156 ay naratipikahan na sa 37 na bansa.

AKsIyon

Magsulong ng mas Maraming Karapatan ng Magulang sa mga CBAs

Sa Korea, ang Korean Federation of Private Service Unions (KFSU) ay nagtagumpay na maipasok sa ilang Collective Bargaining Agreement ang mga sumusunod na sugnay kaugnay ng mga karapatan ng manggagawang magulang: "Bilang kahilingan ng kasapi ng unyon, ang kumpanya ay marapat na magkaloob ng ligal na pagliban ng hanggang isang taon sa mga miyembrong may anak na, sakop na nito ang pagliban bunga ng pagbubuntis at panganganak."

"Bilang kahilingan, ang kumpanya ay marapat na magkaloob ng isang araw na ligal na pagliban kada buwan na may kabayaran para sa mga babaeng miyembro ng unyon na may supling sa gulang na mababa sa isang taon."

Kumbensiyon ng ILO Blg. 156 ukol sa Pantay na Oportunidad at Pantay na Pagtrato sa Kalalakihan at Kababaihang Manggagawa: Manggagawang may Tungkulin sa Pamilya (1981)

Nanawagan ito sa mga pamahalaan na tiyaking walang diskriminasyong mararanasan sa lugar-paggawa o habang naghahanap ng trabaho ang mga manggagawang mayroon ding responsibilidad sa pamilya; ang pagkakaroon ng tungkulin sa pamilya ay hindi sapat na dahilan upang matanggal sa trabaho ang isang manggagawa; ang gobyerno ay marapat ding magkaloob ng mga serbisyo para sa pamilya at pangangalaga sa mga bata o anak ng manggagawa, at pag-ibayuhin ang kamulatan ukol sa pantay na pagtrato.

Europe: EC Parental Leave Directive (96/34/EC)

Naipasa noong 1996, ang Direktibang ito ay nag-uutos sa mga Miyembrong Estado ng Europa na tiyakin na ang mga may-ari ng negosyo ay nagbibigay ng tatlong buwan na pagliban ng walang bayad kapwa sa mga ina at ama pagkatapos ipanganak ang isang sanggol. Ang mga magulang na mag-aampon ng batang may edad hanggang walong taon ay sakop din ng nabanggit na karapatan. Ang pagtatangal sa manggagawang ligal na gagamit ng kanyang pagliban ay ituturing na hindi makatarungan na pagtatanggal. Ayon pa rin sa Direktiba, ang mga manggagawa ay may karapatan sa hindi pagpasok bunga ng mga biglaang pangyayari sa pamilya tulad ng malalang pagkakasakit o aksidente. www.eurofound.europa.eu/ eiro/1998/01/study/tn9801201s.html

tUGon

"Sinasabi nilang mas mahusay na manggagawa ang mga kababaihan subalit tumatanggi ang mga ito sa sistema ng "three-shift" na oras ng paggawa dahil sa obligasyon nila sa pamilya kaya hindi na lamang sila tatanggap pa ng mga babaeng manggagawa. Ang sistema ng "three-shift" kada araw ng pagtatrabaho ay isang malaking problema."

Ayon sa isang manggagawa ng Nestlé sa Malaysia

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

MAHIKAYAT ANG KABABAIHAN NA SUMAPI SA UNYON : BALANSE NG PAGHAHANAPBUHAY AT PAMUMUHAY

AKsIyon

`May Pamilya rin ang Manggagawa!'

Itinuturing na islogan ng South African Commercial, Catering and Allied Workers' Union (SACCAWU) ang mga katagang `Workers are parents too!' noon pang mga unang bahagi ng taong 1990. Nang mga panahong pinangungunahan ng mga unyon ang pagpapalaya sa Timog Africa mula sa kaisipan ng pagtatangi ng lahi, sinusubok namang gibain ng SACCAWU ang diskriminasyon sa kasarian. Matapos makalikha ng balangkas ng kasunduan noong 1991, pagkalipas ng ilang taon ay naipasok na ang karapatan ng mga manggagawang may mga anak sa CBA sa pagitan ng unyon at mga may-ari ng ilang kumpanya. Isang halimbawa ay ang CBA sa ilalim ng Makro: "Ang mga partido ay nangako na susuporta sa pagtanggal ng diskriminasyong nakabase sa pisikal o bayolohikal na katangian ng isang tao, lahi at kasarian." Layunin ng CBA na "matiyak na ang mga kababaihan ay hindi makararanas ng hindi pantay na pagtrato sa dahilan ng pagbubuntis, at ang mga empleyadong lalaki at babae na may mga maliliit pang anak ay maging malayang gampanan ang responsibilidad nila bilang magulang..." at isinasaad pa dito na: "Ang mga partido ay kikilala sa pantay na karapatan ng kalalakihan at kababaihan na pagkasunduin ang paghahanapbuhay at pagpapamilya, na makapagtrabaho sa pagawaang may ligtas at malusog na kondisyon at makapagbigay sa kanilang mga anak ng nararapat na pangangalaga at atensyon." "Tinatanggap ng Kumpanya na mayroon itong pananagutang sosyal sa mga manggagawa at sa kanilang mga anak." "Kinikilala ng mga partido ang karapatan ng mga magulang na magdesisyon ng malaya at may pananagutan sa nais nilang bilang ng anak at kung kailan nila nais mag-anak." Napagkasunduan din nila na:

l l

walang tatanggalin sa kadahilanan ng pagbubuntis; magbibigay ng 12 na buwang pagliban para sa pagka-ina ang mga kababaihang empleyado, 9 na buwan nito ay may kabayaran; magkakaloob ng espesyal na proteksiyong pangkalusugan at pangkaligtasan para sa mga buntis na manggagawa kasama na rito ang araw ng pamamahinga bago at pagkatapos ng panganganak; magbibigay ng 14 na araw na pagliban para sa pagka-ama ang mga lalaking empleyado; malayang paghahatian ng mag-asawa ang ipinagkaloob na mga ligal na pagliban kung sila ay empleyado ng iisang kumpanya; walang magaganap na pagkatanggal habang nakaliban ang manggagawang may anak at may karapatan silang makabalik sa trabaho pagkatapos ng nakatakdang araw ng pagliban.

l

l l

l

Sinasabi ng mga negosyador ng SACCAWU na ang mga kasunduan ay "nakapagbukas ng daan para sa mga kalalakihan na higit na makilahok sa usapin ng pangangalaga sa mga bata...ang lahat ng ito ay may mas malawak na implikasyon sa pagbubuo ng relasyong pangkasarian at ugnayan sa pagitan ng magulang at ng mga anak." Inilathala ng SACCAWU sa isang polyeto ang kanilang kampanya na tinawag na `Sharing the Load: The Struggle for Gender Equality, Parental Rights and Childcare.' Ngayon sa Timog Africa, ang tatlong araw na pagliban na ipinagkakaloob sa kalalakihan ay umaani ng malaking respeto subalit higit na dapat pagtuunan ng pansin ang mga karapatan ng magulang na isinasantabi. Ang mga isyung gaya nito ay hindi lamang dapat bigyang-pansin ng mayayamang bansa bagkus ng kakayahan at determinasyon ng mga unyonista. "Noong wala pang negosasyon ukol sa karapatan ng mga magulang, hindi ko nakita ang mga problemang kinakaharap ng mga kababaihan... Hanggang hindi sila nabibigyan ng kalayaan, kami ay hindi rin magiging ganap na malaya." Phineas Zikhali, SACCAWU shopsteward sa Timog Africa

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

35

MUnGKAHI

n

Isulong sa CBA ang usapin ng balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay, lalo na ang maluwag na oras ng pagtatrabaho bilang karapatan ng manggagawa sa halip na karapatan ng kapitalista. Itulak sa gobyerno na ratipikahan ang Kumbensiyon ng ILO Blg. 156 (1981) ukol sa mga Manggagawang may mga Tungkulin sa Pamilya, at masiguradong maipatutupad ito sa pamamagitan ng mariing pagtutol sa kagustuhan ng mga may-ari at para sa pagpapanibago ng mga sistema ng social security (SS). Mangampanya upang mabago ang pananaw ng lipunan sa usapin ng balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay, lalo na ang epekto ng mahabang oras ng pagtatrabaho at mababang pasahod na pumipigil naman sa manggagawang mag-aruga sa mga may sakit, matatanda at may kapansanan pati sa kanilang mga anak.

n

n

KAtWIrAn

May Pamilya rin ang Manggagawa! Kailangan natin ang lipunan kung saan ang tao ay maaaring mabuhay at mkapaghanabuhay ng sabay; ang kaligtasan ng pamilya ang pundasyon ng maayos na lipunan. Habang dumarami ang kababaihang kasali sa lakas-paggawa , ang mga asawang lalaki, mga ama at iba pang miyembro ng pamilya ay kinakailangang makihati sa mga gawaing-bahay ­ at kailangan ng kasunduan upang pumayag silang gawin ito. Ang nais na kaluwagan sa trabaho ng may-ari ay malayo sa uri ng kaluwagang nais ng mga manggagawang magulang; hindi dapat amo lamang ang nagtatakda ng balangkas ng paggawa. Mahabang oras, mababang sahod at kontraktwal na hanapbuhay ang nagdudulot ng matinding pagkabalisa at pagkaligalig sa mga manggagawa; ang pagpapahinga at pagpapalakas muli ng katawan ay kailangan upang maging produktibo ang lakas-paggawa.

Sanggunian

`Work and Family'

A series of Information Sheets ILO, Conditions of Work and Employment Programme, 2004 www.ilo.org/public/english/protection/condtrav/infosheets/index.htm

a

Ang pakikipaglaban ukol sa pagkakamit ng balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay ay nakakapukaw sa mga kababaihan na sumapi sa unyon at tumulong sa pagbuo ng mas maayos na lipunan.

36

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

2.1

makibahagi sa unyon.

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN

Paghimok sa mga Kababaihan na Makibahagi

Alamin kung saan empleyado ang mga kababaihang maaaring maging miyembro ng unyon at kausapin sila. Tiyakin sa mga kababaihang ito na ang unyon ay mangangalaga sa kanilang karapatan. Ang paggalaw na gaya nito ay isa lamang sa maraming paraan na magagamit sa pag-oorganisa ng isang samahan. Sa maraming bansa, unti-unti ng napapalitan ang mukhang bumubuo ng lakas-paggawa dahil sa pagdami ng mga kababaihang manggagawa at patuloy na pagpapalit ng mga kumpanya sa panuntunan ng pagtanggap ng mga bagong trabahador. Ibig sabihin nito ay nariyan na ang napakaraming kababaihan na maaaring

tUGon

"Ang antas ng pag-uunyon sa panig ng kababaihan ay tumaas na sa loob ng 20 taon, subalit bumaba naman ang sa kalalakihan, bahagi marahil nito ay ang iba't ibang uri ng hanapbuhay sa Australia."

"

Helen Creed, dating Pangulo, Liquor, Hospitality and Miscellaneous Workers' Union (LHMU, Australia)

Gayunpaman, ang pag-oorganisa ng mga kababaihang manggagawa ay nangangailangan rin ng makabagong istilo. Ito ay dahil sa ginagawang pagmamalabis ng may-ari ng kumpanya sa tuwing kukuha sila ng empleyadong babae. Madalas na ibinababa nila ang mga nakasaad sa dating kasunduan at kondisyon sa paggawa. Nalalagay sa mas delikadong gawain ang mga kababaihan kaysa sa mga kalalakihan, sila rin ang natutulak sa mga kontratang panantdalian lamang sa halip na permanente. At kung walang unyon o kakaunting kababaihan lamang ang bahagi ng unyon, mas nagkakaroon ng pagkakataon ang mga may-ari na ibaba ang mga pamantayan sa paggawa. Maraming manggagawa ­ lalaki man o babae ­ ang nasa kalunos-lunos na kalagayan:

n

n

n

n

Sa agrikultura, laging nariyan ang mga trabahong pana-panahon (seasonal) lamang na madalas tinatanggap ng mga nasa mismong komunidad; sa ngayon, parami na ng parami ang mga dayo mula sa malalayong lugar ang naghahanapbuhay sa mga pribadong bukirin at plantasyon, at sila ang napupunta sa kaawa-awang kondisyon; Sa mga pabrikang nagpoproseso ng pagkain, ang mga manggagawang nasa linya ng produksyon ay nalilipat mula sa pagiging permanente patungo sa panandaliang kontrata, minsan ay nagiging pakyawan pa nga nang sa ganoon ay malayang magtanggap at magtanggal ang mga may-ari, karamihan ng trabahador ay mga dayo rin; Parehong sitwasyon ang nararanasan sa industriya ng otel, catering at turismo, kung saan paspasan ang suspensyon at tanggalan, ang tanggapan naman ay ipinapadaan na lamang sa mga ahensiya o ahenteng nagbibigay ng serbisyo. Ilan sa mga gawaing tumutugon sa pagbuo/paglikha ay napupunta sa mga kababaihang naghahanapbuhay sa loob ng tahanan; aakalaing sariling negosyo nila ito subalit ang totoo ay nasa ilalim sila ng isang kumpanya; hindi malinaw ang pagiging empleyado nila kaya ang kanilang mga karapatan at benepisyo bilang `manggagawa' ay nababalewala rin.

Samakatuwid, mahirap matukoy kung sino ang naghahanapbuhay sa bahagi ng `pormal' at `impormal' na ekonomiya. Ibig sabihin pa nito na mas mahirap iorganisa ang mga manggagawa para bumuo ng unyon kaysa sa mga kumpanyang may permanenteng trabahador. Ang karamihan pa naman ng nasa ganitong kalagayan ay kababaihan. Upang makapagpatuloy, hinaharap ng mga unyonista ang hamon na maisalba at maorganisa ang mga kababaihang napasok sa mga ganitong kalagayan ng paghahanapbuhay.

tUGon

"Taun-taon, sa tuwing may kasapi na magreretiro ang ipinapalit ay manggagawang kontraktwal. Unti-unti namang lumiliit ang bilang ng mga miyembro ng unyon dahil sa lumalagong bilang ng mga panandaliang empleyado. Puro kababaihan pa ang mga ito!"

"

37

Malaysian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

Lahat ng Manggagawa ay may Karapatan

Ang lahat ng manggagawa ay may karapatan, kasama na rito yaong mga nasa di-regular na uri ng hanapbuhay at `impormal' na ekonomiya. Ang mga payak na prinsipyo ay inilatag na sa Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao ng UN na nilagdaan noong 1948. Ang mga Artikulo bilang 1, 3, 4, 5, 7, 23 at 24 ay nagsasaad na ang mga sumusunod ay pangunahing karapatan ng lahat ng manggagawa:

l

Magkaroon ng makatarungan at kanais-nais na mga kalagayan sa paggawa Makakuha ng pantay na kabayaran para sa kapantay na gawain, nang walang ano mang pagtatangi Magkamit ng makatarungan at nababatay na kabayarang tumitiyak sa kanyang sarili at sa kanyang pamilya ng kabuhayang karapat-dapat sa karangalan ng isang tao Magtatag at umanib sa mga unyon ng manggagawa para sa pangangalaga ng kanyang mga kapakanan Magkaroon ng araw ng pamamahinga at paglilibang, kasama ang mga makatwirang pagtatakda ng mga oras ng paggawa at may sahod sa mga pana-panahong pista opisyal

l

l

l

l

May mga karapatan din na inilatag sa Deklarasyon ng ILO ukol sa mga Pangunahing Prinsipyo at Karapatan sa Pagawaan noong 1998; ito ay nagpapatunay na ang lahat ng kasaping Estado ay kailangang maipatupad ang Mahahalagang Kumbensiyon ng ILO kahit hindi pa man nila ito nararatipika. Ang Mahahalagang Kumbensiyon ay sumusunod: Pangunahing Karapatan Kumbensiyon ng ILO Blg. Ang kalayaang magtatag at umanib sa mga unyon 87 Ang karapatan para sa mga unyon na makipagnegosasyon sa may-ari 98 Pagtatapos sa sapilitang paggawa 29 at 105 Nakatakdang gulang ng mga manggagawa 138 Pagtatapos ng diskriminasyon sa lugar-paggawa 111 Pantay na kabayaran para sa kapantay na gawain 100 www.ilo.org/dyn/declaris/DECLARATIONWEB.INDEXPAGE Tingnan din ang pahina 6. Mayroon ding mga pangaigdigang kumbensiyon ang isinagawa na tumutugon naman sa partikular na uri ng manggagawa:

Migranteng Manggagawa

Kumbensiyon ng UN ukol sa Proteksiyon sa mga Karapatan ng Lahat ng Migranteng Manggagawa at sa Miyembro ng Kanilang Pamilya (1990) Pinatutunayan nito na ang mga migranteng manggagawa at ang kanilang pamilya ay may kalayaan at karapatan din na gaya ng sa ibang manggagawa, kasama na rito ang kalayaan sa lahat ng uri ng diskriminasyon. www.ohchr.org/english/law/cmw.htm

Part-time na Manggagawa

Kumbensiyon ng ILO ukol sa mga Part-Time na Hanapbuhay Blg. 175 (1994) Ang mga part-time na manggagawa ay may karapatan na tulad din ng tinatamasa ng mga full-time na manggagawa na kasapi ng unyon, sila ay marapat ding mapangalagaan sa anumang diskriminasyon sa hanapbuhay at klase ng gawain, at mayroon din silang karapatan sa ligtas at malusog na kondisyon ng pagawaan. Hindi rin dapat sila makatanggap ng mas mababang sahod at marapat naman silang magkaroon ng daan sa social security, maternity leave, sick pay at sahod sa mga pana-panahong pista opisyal. Sa ngayon, 11 bansa pa lamang ang nagraratipika nito.

Manggagawa sa Tahanan

Kumbensiyon ng ILO ukol sa Hanapbuhay sa Tahanan Blg. 177 (1996) Ang mga manggagawang nakabase sa loob ng tahanan ay may karapatan din gaya ng mga ordinaryong manggagawa: ang bumuo o umanib sa organisasyon na nais nila, ang mapangalagaan laban sa diskriminasyon o panganib sa kalusugan at kaligtasan, karapatan sa tamang pasahod, social security at proteksiyon sa pagka-ina. Ito ay naipapasa pa lamang sa limang bansa. Maraming mga gobyerno ang hindi tumutupad sa mga pangako sa kanilang nasasakupan na binuo nila sa ilalim ng UN, ILO at iba pang organisasyon sa buong mundo. Hindi rin naipatutupad ng ilang gobyerno ang mga batas mismo sa kanilang bansa. Subalit ang mga pamantayang ito ay nanatili, ito ang nagsisilbing pag-asa ng mga manggagawa at ang mga bagay na ito ay sapat ng dahilan upang makapag-organisa.

38

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGHIMOK SA MGA KABABAIHAN NA MAKIBAHAGI

Pagtanggap Sa Hamon

Marami sa mga kaanib na unyon ng IUF ang tumanggap na ng hamon na baguhin ang kanilang tradisyon. Susubukan nilang lumabas sa nakasanayan na nilang pag-oorganisa sa mga manggagawang karamihan ay lalaki na nasa lantad na mga pagawaan ng kilalang mga kumpanya o may-ari, mga manggagawang maayos ang kalagayan sa lugar-paggawa at may magandang estado ng termino. Sa bahaging ito ng manwal at sa mga susunod pang pahina, maraming pamamaraan ang ilalarawan kung paano nagsisikap ang mga unyon na matulungan ang mga manggagawang kontraktwal, mga nasa pormal na estado subalit hindi rin malinaw ang kalagayan, migrante at menor-de-edad, mga nakabase sa tahanan at iba pang mga uring manggagawa. Masasabing ang mga kababaihan ang nasa likod ng mga estratehiyang ito, ang paglikha ng makabagong mga taktika ng pag-oorganisa at pagkakaloob ng serbisyo sa mga miyembro ng unyon lalo na sa mga kababaihan. Tumutulong din sila sa pagbuo ng mga samahan para sa maliliit na pautang at mga kooperatiba kalakip ang mga dokumento ng pagkakakilanlan ng sa gayon ay mapangalagaan ang karapatan ng mga kababaihan bilang mamamayan, kasama rin ang pakikinabang sa mga programa ng gobyerno at marami pang iba. Karamihan sa mga gawaing ito ay maituturing na pang-komunidad sa halip na pang-pagawaan, subalit ito ay tumutugon din naman sa pagkakaisa ng mga manggagawa upang isulong ang pinag-isa nilang interes.

AKsIyon

Tutulan ang Kontraktwalisasyon sa Korea

Ang Korea ay isang bansa kung saan 60% ng lakas-paggawa nito ay nasa ilalim ng terminong hindi permanente o "irregular". Bawat gobyerno nitong mga huling taon ay tumulak upang mapaluwag ang ekonomiya at lubos na pakinabangan ang kontraktwal na paggawa. Sa mga golf course ng nasabing bansa, karaniwang mga babae ang caddie na siyang nagbibitbit ng mga kagamitan ng mga manlalaro, at mayroong 20,000 kagaya nila. Ngunit ang kanilang kalagayan sa ilalim ng batas bilang `manggagawa' ay hindi malinaw. Ang Korean Women's Trade Union (KWTU) ay nagwagi sa kanilang CBA noong kalagitnaan ng 2001 pagkatapos ng 18 buwan na pakikipaglaban, subalit ang mga caddie ay mananatiling hindi saklaw ng insurance kung maaksidente sa loob ng lugar-paggawa at hindi rin sila protektado laban sa di-makatarungang pagkatanggal o pang-aabusong sekswal. Noong Oktubre 2003, ang 88 Country Club na pag-aari ng gobyerno ay nagtangkang ilipat sa ibang kontratista ang 41 trabaho ng mga babaeng caddie na tahasang paglabag sa kasunduan. Upang makaiwas sa pakikipagpulong sa unyon, idinadahilan ng pamunuan ang malabong legal status ng mga kababaihan. At habang tumitindi ang pagtatalo, isinara ang Club at pinagbawalan ang lahat ng miyembro ng unyon na tumungo rito at tinanggalan ng daloy ng kuryente ang kanilang opisina. Nasa 110 na kababaihang caddie ang nawalan ng trabaho. Ang isinagawang mapayapang martsa ng unyon ay sinalakay naman ng mga riot police. Ang Korean Federation of Private Service Workers' Unions (KFSU) ay nangampanya laban sa usapin ng kontraktwalisasyon at tinipon ang kanilang mga miyembro upang suportahan ang mga babaeng caddie. Nagkaroon ng 39-araw na pananatili sa harap ng 88 Country Club, hunger strike, at pagkilos kasama ang 500 manggagawa. Sa huli, bumigay rin ang pamunuan at nilagdaan ang panibagong CBA noong Abril 2005. Nakapaloob dito ang pagkilala sa karapatan ng mga caddie na makilahok at makibahagi sa unyon, ang mga probisyon ukol sa sekswal na pang-aabuso ng mga kliyente, at pagbibigay ng 60 araw na pagliban ng pagka-ina at isang araw kada buwan naman na pagliban dulot ng buwanang-daloy na siya namang kinakatigan ng Labour Standard Act ng Korea para sa lahat ng kababaihang manggagawa. Kinokondena naman ng ilang manggagawa sa Korea ang nagaganap na outsourcing na kinasasangkutan ng 13 babae at 2 lalaking tagalinis at taga-ayos sa Renaissance Hotel sa Seoul na pinapatakbo ng Marriott Global Hotel Chain. Mahigit 100 empleyadong tagalinis at taga-ayos ang sapilitang pinahinto sa trabaho noong 2001 at tinanggap muli sa ilalim ng isang kumpanya ng outsourcing. Bagamat pareho ang gawain at ang ipinangakong kondisyon, ang kanilang mga sweldo ang siyang bumaba ng 60% kumpara sa dati. Kaakibat ng pagsuporta sa katatagan ng 15 manggagawa, ang KFSU ay nagsulong ng ligal na laban upang tutulan ang outsourcing sa Renaissance. Naunawaan ng mga unyon sa Korea na kung hindi nila isusulong ang kalagayan ng mga manggagawang kontraktwal, ang mga unyon ay wala ring kahihinatnan.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

39

40

www.sewa.org

AKsIyon

dahil sa Tagumpay, Kinailangang itigil ang Pag-imbita

Ang Self-Employed and Women's Association (SEWA) sa India ay ang pinakatanyag sa buong mundo at pinakamatagumpay na unyon para sa mga kababaihang manggagawa na nasa impormal na ekonomiya. Binubuo ang SEWA ng mga nasa pagawaan, mga nagtitinda sa bangketa, manggagawa sa tahanan at mga maliliit na tagalikha ng produkto. Inirehistro noong 1972, pagsapit ng mga unang bahagi ng taong 2000 ay umabot na ng 700,000 ang bilang ng mga kasapi ng SEWA mula sa pitong Estado. Sa katunayan, halos 100,000 ang naipasok sa unyon sa loob lamang ng tatlong taon at kinailangan munang ihinto ng SEWA ang pagpaparami upang maayos na ma-organisa ang mga miyembro. Libo-libo sa mga kasapi ng SEWA ay mula sa taniman ng tabako at mga manggagawang pang-agrikultura. Tinatawag ng SEWA ang kanilang unyon na "kapwa organisasyon at kilusan" at nagkakaloob ito ng malawakang serbisyo at kampanya para sa mga kasapi. Hindi maikakaila na ang mga pamamaraan at kapasidad ng unyon ay nakatulong sa mga naunang mga kababaihan na kasapi nito, na karamihan ay may munti o walang pinag-aralan, na maiangat ang tiwala sa sarili at matutong humarap sa mga responsibilidad. Sinisikap ng SEWA na alamin ang kagustuhan ng mga kababaihan at damayan sila na maabot ang mga ito. Sa rehiyon ng Madya Pradesh halimbawa, ang mga kababaihan ay nagtutungo sa mga kagubatan upang mag-ani ng mga dahon na ginagawang sigarilyo na tinatawag na `bidi'. Itinuturing silang mga "malayang manggagawa" subalit kinakailangan silang magbenta sa gobyerno at binabayaran lamang ng maliit na halaga. Kaya ang SEWA ay tumulong at nakapag-organisa ng 165,000 kababaihan na taga-ani ng dahon. Kabilang sa gawain ng SEWA ang gabayan ang kababaihan sa pagbuo ng kooperatiba. Sinabi ni Shikha Joshi, General Secretary ng SEWA sa rehiyon ng Madya Pradesh, na kumakain ito ng maraming oras at pagod ngunit sa ngayon ay mayroon ng mahigit 1,000 na kooperatibang pangkababaihan ang pinayagang marehistro ng gobyerno ng Estado. Noon, mga lalaking nag-aani ng dahon lamang ang bahagi ng kooperatiba subalit itinulak ng SEWA sa gobyerno at pinakilos ang kababaihan. Sa ngayon, nakatutok ang SEWA sa 57 kooperatiba na nasa 10 distrito na nakasasakop sa 2,160 nayon at 567 na lugar ng singilan (collection center). Maraming benepisyo ang nakukuha ng kababaihan sa kooperatiba. "Kahit ang pagkakaroon ng kasulatan na ikaw ay kasapi ng kooperatiba ay mahalaga na," sabi ni Shikha. "Ito ay nagsisilbing ID upang makapasok sa social security. Para sa ibang kababaihan, ito ang unang pagkakataon na nagkaroon sila ng ID na kinikilala ng batas." Sa pamamagitan ng SEWA, ang mga taga-ani ng dahon ay nakakakuha na ng nararapat na sahod at hindi magtatagal ay magkakaroon na rin ng mga bonus at social insurance.

Malaking Tulong sa Kababaihan ang Id

www.flora.org.pe

AKsIyon

Ang pagbibigay ng tulong sa mga kababaihan na nasa impormal na ekonomiya lalo yaong mga migrante at mga naninirahan sa nayon, na magkaroon ng mga dokumento ng pagkakakilanlan ay maituturing na napakahalagang serbisyo at makahulugang paraan ng pag-oorganisa. Ang kahalagahan ng hakbang na ito ay nakita ng SEWA sa India (tingnan ang naunang artikulo), ng T&G sa UK (tingnan sa pahina 44), ng UATRE at ng unyon ng mga manggagawa sa nayon sa Argentina. Minsan ang pagkakaroon ng isang babae ng membership card ng unyon ang nagiging unang dokumentong pag-aari niya. Kapag nakakuha na ng ID, ang mga babae'y nakararamdam ng pagiging isang `mamamayan' ng hindi ikinakabit ang mga sarili sa kanilang mga asawa o ama bilang kanilang pagkakakilanlan. Nararanasan na nila ang kanilang `pag-iral' at ito ang nagbibigay-lakas sa kanila upang makamit ang mga karapatan lalo na ang may kaugnayan sa benepisyong panlipunan. Ang mga bagay na ito ang higit nilang ipinagpapasalamat sa mga unyon. Sa Latin Amerika, ang Flora Tristan Women's Centre, isang tanggapan ng kababaihan ukol sa karapatang-pantao na nakabase sa Lima, Peru, ay may katulad na mga karanasan. Ang mga kababaihang manggagawa sa mga nayon na nakararanas ng karahasan at sekswal na pang-aabuso, at lalo't higit na nasa panganib ng HIV/Aids, ay nahihirapan na magsampa ng kaso laban sa mga nang-aabuso kung wala silang sariling katibayan ng pagkakakilanlan samakatuwid ay wala ring katayuang sibil. Tumutulong ang Centre na makakuha ang mga kababaihan ng ID at gayundin ng mga pagsasanay kung paano haharapin ang sekswal na pang-aabuso at HIV/Aids. Sa ngayon, nagkaroon ng kasunduan na magtutulungan ang Centre at ang IUF Latin America Regional Office sa pagpapalawak ng kapasidad para sa mga kababaihang manggagawa at mga lider sa rehiyon.

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGHIMOK SA MGA KABABAIHAN NA MAKIBAHAGI

AKsIyon

`Nagsimula Lamang sa 28 Kababaihan'

Si Adwoa Sakyi ay ang Gender Officer ng General Agricultural Workers' Union (GAWU) sa Ghana. Siya rin ang tagapangulo ng IUF Agricultural Workers' Trade Group at kasapi sa IUF Women's Committees sa iba't ibang bansa at mga rehiyon sa Africa. Matagal ng kasama sa palakad ng GAWU ang makipag-ugnayan sa mga nayon sa pamamagitan ng pag-oorganisa sa komunidad. Narito ang paglalarawan ni Adwoa kung paano natulungan ng GAWU ang mga babaeng magsasaka at dahil dito ay tumaas ang bilang ng kanilang mga kasapi kasabay ng unti-unting pagbabago sa buhay ng mga mahihirap sa nayon. "Umaalalay kami sa mga kasamahan naming nasa nayon, lalo na sa mga kababaihan, sa paraan ng umiikot na pagpapahiram ng salapi at iba pang uri ng pagpapautang. Tinutulungan namin silang magkaroon ng mga pangunahing pangangailangan sa pagtatanim tulad ng pataba/abono. Kung kinakailangan, ang GAWU ay nagbibigay rin ng payo at ligal na tulong, at minsan pa nga ay yumayakag sa miyembro na makipagnegosasyon, halimbawa na lamang tungkol sa pagmamay-ari ng lupa. Ang unyon ay nagsisikap ding makapagpatayo ng mga pasilidad na maaaring imbakan ng mga produktong pangagrikultura at nagbibigay ng pagsasanay sa mga miyembro ukol sa pagbabasa at pagsusulat, at karagdagang kaalaman sa pagsasaka na hindi nakakasama sa kalikasan. Dahil mababa ang kinikita ng mga manggagawa sa nayon, kailangang gumastos ng mas malaki ang unyon sa pagoorganisa sa kanila kaysa asahan pa ang kanilang ibabayad. Kaya naman ang unyon ay humihingi ng tulong mula sa mga kababayan at maging sa ibang bansa. Isang halimbawa nito ay ang pakikinabang ng GAWU sa programang "Workers Education for Women Members of Rural Workers Organisation in Africa" na isinagawa ng IUF, ILO, at ng NORAD, isang ahensya sa Norway na nagkakaloob ng tulong. Isa sa mga komunidad sa nayon na sinuportahan ng GAWU ay ang Manchie na nasa rehiyon ng Greater Accra sa Ghana. Ito ay may 746 na bilang ng populasyon, mas marami ng kaunti ang kababaihan kumpara sa kalalakihan. Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay rito, ilan sa mga produkto nila ay kamoteng-kahoy, pinya at mga gulay. Noong 1990, nagsagawa ang GAWU ng isang sosyo-ekonomikong pangangalap ng datos kung saan natuklasan na ang mga kababaihan ng Manchie ay nagpoproseso ng kamoteng-kahoy at ginagawang `gari' at mula sa kaalamang ito ay nakabuo ang unyon ng proyektong pangkabuhayan para sa pamayanan. Sa simula, naghikayat kami ng 28 kababaihan kung saan ang bawat isa ay magbibigay ng kaukulang pera bilang kontribusyon na siyang magsisilbing pondo, at mula sa pondo ay bumuo ng sistema ng pagpapautang. Isa itong pamamaraan upang mapagsama ang mga kababaihan sa iisang grupo. Ang pagbibigay kasagutan sa higit na kailangan ng kababaihan ay magagamit na paraan upang mas madali silang maorganisa. Habang dumarami ang kanilang produksyon, tumitindi naman ang pangangailangan ng mga kababaihan na magkaroon ng pasilidad pamproseso. Kaya ang GAWU ay nagdaos ng isang seminar ukol sa programa ng Gobyerno na tinatawag na Ghana Poverty Reduction Strategy (GPRS). Ito ang nagsilbing daan upang ang lider ng mga kababaihan, na siya ring tumatayong tagapangulo ng komunidad, ay makahingi ng suporta sa GPRS na makapagpatayo ng pabrika para sa pagpoproseso ng `gari'. Pagkatapos nito ay nangailangan naman sila ng lugar na maaaring pag-iwanan ng kanilang mga anak habang sila ay nagtatrabaho. Gamit ang kinita nila sa `gari' at karagdagang tulong mula sa komunidad, sumuporta ang unyon sa pagpapatayo nila ng day-care center. Naging masidhi rin ang pagnanais nilang mabigyan ng magandang edukasyon ang kanilang mga anak kaya nagkaloob ang unyon ng mga impormasyon tungkol sa polisiya ng Gobyerno na may kinalaman sa edukasyon. Sa huli ay hiniling din ng grupo sa Gobyerno na magtayo ng paaralan sa kanilang lugar. Ngayon ay mayroon na ring ilang kabataan mula sa komunidad na ito ang nakatungtong na sa Unibersidad. Ang nagsimula lamang sa 28 kababaihan sa isang pamayanan ay umabot na ngayon sa mahigit 200 katao at nakabuo na ng unyon, hindi lamang pabrika ang mayroon sila kundi maging paaralan at ang mga ito ay nakapagpaangat ng kalidad sa kanilang pamumuhay."

© Karen Robinson / PANOS PICTURES

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

41

Kababaihang Migranteng Manggagawa

"Ang mga kababaihang migranteng manggagawa ang kadalasan na nabibiktima. Sila ay humaharap sa diskriminasyon bilang babae at bilang migrante."

Kasulatan ng mga Karapatan ng IUF ukol sa mga Migranteng Manggagawa sa Agrikultura, 2004

Ang mga migrante at imigranteng manggagawa ngayon ang bumubuo sa malaking porsyento ng lakas-paggawa sa maraming industriya, lalo na sa agrikultura at mga plantasyon, gayundin sa mga nagpoproseso ng pagkain at karne, kabilang na rin ang industriyang nagbibigay-serbisyo tulad ng mga otel, turismo at catering. Napakaraming kababaihan ang kasama sa mga migranteng ito. Idagdag pa ang milyong kababaihan na gumagalaw sa buong mundo bilang mga katulong o manggagawa na domestic/household. Halimbawa na lamang nito ay ang 1.5 M na mga kababaihang Asyano na sa ngayon ay nagtatrabaho bilang mga migranteng manggagawa sa mga tahanan sa iba't ibang bansa. Ang mga manggagawang ito ay higit na nakalantad sa karahasan. Kadalasan na ang mga migranteng ito ay desperado na, umaasa na ang pangingibang-bansa ang natitirang paraan upang maitaguyod ang kanilang mga anak na kakailanganin naman nilang iwan sa mga kamag-anak o kaibigan. Sila rin ang mas nagiging biktima ng mga pekeng ahensya o ahente. Mahina rin ang sistema ng "working permit" at madalas pang ito ang nagpapahamak sa mga migranteng manggagawa dahil itinuturing na silang `undocumented' o wala ng dokumento sa isang bansa oras na umalis sila sa poder ng abusadong amo o ahente. Lagi ring may panganib na ang mga kababaihan ay maitulak sa industriya ng sex o prostitusyon. Isa sa pinakamahirap na i-organisa ay ang sektor ng mga migranteng nagtatrabaho sa bahay ng amo. Ang kanilang lugar-paggawa - pati ang kondisyon ng kanilang tinutuluyan ­ ay napaka-pribado, kaya madalas silang nakahiwalay sa iba pang manggagawa lalo na sa mga organisasyon sa bansang kinalalagyan nila. At sa mga ganito ring pagkakataon kakikitaan ng kakaibang mga hakbang ang mga babaeng unyonista na makahanap ng daan upang masuportahan ang mga migranteng ito, at nakakatanggap naman ng kapalit ang mga unyon mula sa kanila. Sa kasamaang-palad, marami ng negatibong imahe tungkol sa mga migranteng manggagawa ang nabuo sa lipunan, kabilang na ang mga miyembro ng unyon. Upang malabanan ito, kakailanganin ang positibong pamumuno at matinding pag-aaral. Kahit itinuturing ng mga awtoridad sa estado ang mga migranteng `undocumented' na `illegal', hindi naman pinahihintulutan ang mga unyon na gamitin ang nasabing salita.

At sinasabi pa sa Kasulatan ng mga Karapatan ng IUF ukol sa mga Migranteng Manggagawa sa Agrikultura:

Walang manggagawa ang ituturing na `illegal' na manggagawa. Ang lahat ng manggagawa ay may karapatan sa marangal na hanapbuhay at pantay na pagtrato.

Ang IUF Reciprocity Agreement

Kung babalik sa panahon ng 1920, ang IUF ay mayroon ng nakasaad sa Alituntunin (tingnan ang Appendix 1) nito na kasunduan na kung ikaw ay miyembro ng isang unyon na kaanib ng IUF sa isang bansa at ikaw ay nangibangbayan, nangangahulugan na magiging kasapi ka na agad ng unyon sa panibagong bansa at tungkulin nitong suportahan ka kung ito ay nasa ilalim din ng IUF. Ito ay isang paraan na magagamit upang mas mapangalagaan ang mga migranteng manggagawa. Upang maging kabahagi ang kababaihan, marapat na maipasok agad sila sa unyon bago pa man sila lumipad bilang mga migrante.

Sanggunian ng IUF

`Workers and Unions on the Move: Organising and defending Migrant Workers in Agriculture and Allied Sectors'

a

42

Manwal ng IUF, 2007

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGHIMOK SA MGA KABABAIHAN NA MAKIBAHAGI

AKsIyon

`Ang Pinakamahalagang Tungkulin: Magligtas ng Buhay'

Ang pagdiriwang ng International Women's Day noong ika-8 ng Marso 2006 ay minarkahan ng mga pagkilos sa palibot ng distrito ng Jalpaiguri sa Kanlurang Bengal, India, kasama at sumuporta rito ang mga miyembro ng unyong West Bengal Cha Mazdoor Sabha. Ilan sa mga temang isinulong sa ginanap na pagkilos ay ang pakikibaka laban sa sekswal na pang-aabuso at ang pangkalusugan at pangkaligtasang kalagayan sa mga pagawaan, kabilang na rin ang mga karapatang pang-reproduksyon, at karapatan na magkaroon ng hanapbuhay at pagkain. Ang karapatan na makapaghanapbuhay at makakain ang siyang itinuturing na pinakamahalaga sa Kanlurang Bengal. Ang walang-awang pagsasaayos o "restructuring" ang nagtulak sa maraming plantasyon ng tsaa na magsara at dahil dito ay mahigit 100,000 ang nawalan ng hanapbuhay. Sinabi ng mga kumpanya na ang mga taniman ay hindi na kumikita kaya iiwan na nila ang lupain at ang mga manggagawa. Ipinagbabawal sa mga naabandonang manggagawa ang magtanim sa mga naiwang lupain ng ibang pananim maliban sa tsaa at dahil hindi nakapagbibigay ng sapat na tulong ang mga awtoridad, kumalat na ang pagkagutom sa mga komunidad. Karamihan sa mga manggagawa sa plantasyon ng tsaa ay kababaihan kaya sila ang mas nahagupit ng krisis. Isang pag-aaral ang isinagawa noong kalagitnaan ng taong 2005 kung saan nakapangalap ng mga datos at natuklasan na 41% ng mga inang hindi buntis at 14% na buntis o nagpapasuso ang tumatanggap ng "mas kaunting bahagi ng pagkain kumpara sa ibang miyembro ng kanilang pamilya". Si Durga Gurung ang namumuno sa Women's Committee ng West Bengal Cha Mazdoor Sabha. Sinabi niya na sinasamantala ng mga traffickers o mga taong ginagawang kalakal ang kababaihan, ang nabanggit na kalagayan. "Isa sa malaking suliranin ay ang pambibiktima ng mga ahente sa mga mas batang kababaihan na dinadala nila sa siyudad upang magtrabaho. Umaasa ang mga babaeng ito na makakakuha ng trabaho subalit itinutulak lamang sila sa prostitusyon. May mga kalalakihan din namang umaalis subalit sa kanilang pagbabalik ay dala na rin nila ang sakit na HIV/Aids." Maliban sa pakikipagtulungan sa mga programang may kaugnayan sa `anti-trafficking' at HIV/Aids, sinisikap din ng unyon na mahimok ang mga nakababatang kababaihan na manatili na lamang sa kanilang lugar sa pamamagitan ng pagkakaloob nila ng suporta sa mga ito na makapundar ng mga maliliit na negosyong mapagkakakitaan. Idinagdag pa ni Durga na, "Pinakamahalagang tungkulin namin ay mailigtas ang kanilang buhay".

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

43

© Aubrey Wade.

44

`Natuklasan Namin ang Ninanais Nila'

l l l l l l l l l l

AKsIyon

Sa UK, ang Transport and General Worker's Union (T&G) ay nakabuo ng isang matatag na ugnayan sa pagitan nila at ng mga grupo ng migranteng manggagawa. Inilarawan ni Diana Holland, National Organizer for Women, Race and Equality, kung paano natuklasan at natugunan ng unyon ang pangangailangan ng mga manggagawa sa pamamagitan ng kanilang pagtatanong sa mga ito at kung paano naman sila nasuklian ng mga manggagawa. "Ang mga migranteng manggagawa sa UK ay organisado na, nakapagtatag na sila ng samahan na tinawag nilang Kalayaan para sa mga migranteng manggagawa na kasam-bahay. Araw ng Linggo, taong 1990, naimbitahan nila ang T&G na dumalo sa isang pagtitipon na kinapalooban ng mga dula, awit at mga palabas kung saan ipinakita ang kalunos-lunos nilang kalagayan sa mga lugar-paggawa. Ipinangako ko na gagawin ko ang lahat para makatulong. Subalit hindi agad matutukoy ng unyon kung anong klaseng tulong ang ibibigay sa kanila. Kung iisipan ng magandang estratehiya, wala sa prayoridad ng unyon na alamin ang bawat indibidwal na nasa loob ng mga tahanan at nagtatrabaho. Marami sa mga manggagawang ito ang umalis sa mga abusadong amo at itinuring ng `undocumented'. Wala ring pormal na samahan na kumakatawan para sa mga amo. Ang mga manggagawang kasambahay ay hindi rin sakop ng mga batas sa paghahanapbuhay. Mas makabubuti na alamin ang tulong na kailangan ng mga migranteng manggagawa mula sa unyon sa halip na manghula. Natuklasan ng unyon na nais nila ng: Union card; ito ay makatutulong upang mabigyan sila ng sariling pagkakakilanlan at katyuan; sa iba, ang card na ito ang tanging dokumento na mahahawakan nila sa UK kung saan nakasulat ang sarili nilang pangalan. Pagkakataon o oportunidad na maihayag ang kanilang karanasan sa mas maraming tao. Benepisyong hatid ng mas malakas na tinig na mula sa malaking unyon na may kaugnayan sa kabuuan ng kilusang manggagawa.

Sa pakikiisa sa Kalayaan at iba pang grupo, 600 na mga migranteng manggagawa na kasambahay ang kasapi na sa T&G. Matapos mahalal ang Labor Government noong Mayo 1997, naisalba naman ang katayuan ng mga nasabing manggagawa. Isang malakihang misa ng pasasalamat ang ginanap. Ang pagkakaroon ng mga ligal na karapatan ng mga manggagawang kasambahay ang nagbigay sa kanila ng lakas ng loob upang labanan ang pang-aabuso ng kanilang amo. Gayunpaman, patuloy pa rin ang paghingi nila ng gabay mula sa unyon. Kaya sa bahagi ng T&G, isinasagawa ang sumusunod: Nagbibigay ng mga pahayag sa mga pagpupulong ng mga migranteng kasambahay na ginaganap tuwing Linggo; may mga pagkakataong daan-daan ang nagsisidalo kaya nakapagdudulot ito ng kalakasan. Nagtatakda ng mga sesyong pang-edukasyon na may kaugnayan sa pag-uunyon. Nagpapaliwanag ng mga polyeto ukol sa pagkakasapi sa unyon. Lumilikha ng balangkas ng kontrata na maka-manggagawa. Nagkakaloob ng mga libreng lugar at pagkain sa tuwing may idaraos na kaganapan. Paghikayat sa mga migranteng kasambahay na makibahagi at magsalita sa mga pangdaigdigang pagkilos na isinasagawa ng mga unyon. Tumulong na maitulak sa mga Ministro na bigyan ng pagkakataon ang mga migranteng manggagawa na maipahayag ang kanilang isyu o kaso.

Mahalaga rin na mabigyang-pugay ang naging kapakinabangan ng unyon sa karanasang ito:

l

l l l l l

Ang kabutihang hatid ng tagumpay ng isang kampanya ­ sa mga panahon na nakararanas ang unyon ng maraming pagkatalo. Ang kahalagahang politikal ng mga gawaing pinangunahan ng mga kababaihan at grupo ng mga katutubo. Bagong mga kasapi. Mas malakas na pakikipag-ugnayan sa komunidad. Mas malakas na ugnayan sa pagitan ng mga taga-Europa at iba pang bansa sa daigdig. Pagkakaroon ng pagkakataong tapusin ang mga kasuklam-suklam na pang-aabuso."

Ilan sa mga bahaging ginamit sa artikulo ay mula sa `Out of the Shadows: Organizing and Protecting Domestic Workers in Europe: the role of trade unions', European Trades Union Confederation, 2005.

Ingles: www.etuc.org/a/2809

Pranses: www.etuc.org/a/2810

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGHIMOK SA MGA KABABAIHAN NA MAKIBAHAGI

Paghamon sa Pagkakahon: ang `ANO' at `SINO' ng mga Unyon

Hindi maikakaila na ang mga ganitong uri ng pagoorganisa ng mga gawain ng mga kababaihan at para sa kababaihan sa mga kilusang binubuo ng unyon ay bumabago na sa likas na mukha ng organisasyon: sila ay para kanino, anong isyu ang dapat unahin, anong serbisyo ang dapat ibigay sa mga kasapi at kung anuano pa. Higit sa lahat, ang mga gawaing ito ay naghahatid ng mga bagong mensahe sa mga mangggagawa, sa kanilang komunidad at mas malawak na lipunan. Sila ay nagsusulong ng isang positibong imahe sa makabuluhang gampanin ng mga unyon, sa halip na negatibong mga bagay tulad ng pakikipagtalo at pagsisimula ng gulo.

...mga kababaihang opisyales sa mga unyon

tUGon

`Iniisip na ang Unyon ay Laging Kontra'

"Itinatanong namin sa aming mga sarili: `Paano tayo makakahikayat ng mas maraming kababaihan? Ano nga bang interes nila?' Kaya naman napagkasunduan na magpatakbo ng magkakasunod na komperensya ukol sa `Kababaihan, Kalusugan at Kapaligiran'. Nalalaman namin na ang mga isyung ito ay higit na pinahahalagahan ng mga kababaihan. Naisip din namin na ang kababaihan kumpara sa kalalakihan ay mas marunong mangalaga sa kapaligiran, sa pagpapanatiling malinis nito, sa kaligtasan at kalusugan. Dalawang komperensya ang isinagawa namin sa kabiserang Ouagadougou at ang isa ay sa siyudad ng Bobo. Sa bawat isa ay nag-imbita kami ng babae na dalubhasa sa pangangalaga sa kalikasan na magiging tagapagsalita sa umaga at pagkatapos ay itinanong namin ito: `Paano makatutulong ang mga unyon na makahanap ng solusyon sa mga problema sa kalikasan?' Ang reaksiyon ng mga kababaihan ay nakapukaw ng atensyon. Ilan sa kanila ang nagsabi ng ganito `Hindi ko alam na ginagawa ito ng unyon. Naisip ko noon na ang mga unyon ay lagi lamang kontra sa mga bagay-bagay, hindi sumasang-ayon sa kung sino ang nakaupo sa pwesto.' Tunay nga na hindi tradisyon ng mga unyon na talakayin ang mga ganitong usapin. Kung hindi naman isusulong ito at sasabihing ang komperensya ay tungkol lamang sa pag-uunyon, baka kakaunting kababaihan lamang ang makibahagi. Mas naging matagumpay ang gawain dahil maraming kababaihan ang dumalo upang pag-usapan ang mga isyung binibigyang-pansin nila. Sa kabuuan, nakapaghikayat kami ng halos 150 bagong miyembro mula lamang sa tatlong komperensyang ito. Sa ngayon, pinag-aaralan namin na ilatag din ang kalagayan ng `menopause' bilang isang isyu sa lugar-paggawa, na marapat na isama sa collective bargaining. Maraming kababaihan ang tumatangging pag-usapan ang bagay na ito at nagmimistulang ignorante. Kung minsan ay nahihiya pa silang magpatingin sa doktor ukol dito. Subalit dapat nilang malaman na ang kalagayang ito ay nakapagpapahirap din sa pagtatrabaho. Kaya naman isa ito sa naging tema ng aming mga komperensya at mayroon ding mga polyetong ipinamigay tungkol dito."

"

Assetou Esperance Traoré, Women's Officer, Syndicat Nationale des Travailleurs de l'Environnement, Tourisme et Hotels (SYNTETH), Burkina Faso at Chair, IUF Women's Committee, Burkina Faso

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

45

46

`Hindi Nakatali sa Tradisyon'

kasambahay na nasa wastong edad: ang nagiging sarili naming negosyo."

AKsIyon

Ang Conservation, Hotels, Domestic and Allied Workers' Union (CHODAWU) sa Tanzania ay bahagi ng isang malawakang kampanya na makitil ang pagtutulak sa mga kabataan, karamihan pa ay mga kababaihan mula sa mahihirap na pamayanan, na maging manggagawang kasambahay. Ang programang ito ay suportado ng ILO International Program to Eliminate Child Labor (IPEC) at ng gobyerno ng Tanzania. Si Vicky Kanyoka, ang Direktor ng CHODAWU para sa Kababaihan at Organisasyon, tagapangulo rin ng IUF African Region Women's Committee ay nagbigay ng paliwanag kung paano at bakit ito isinusulong, ano ang kapakinabangan ng unyon sa programang gaya nito, kasama na rin ang pamamaraan kung paano nahikayat na sumapi sa unyon ang 4,500 manggagawang

"Sa simula, kinailangan munang magsagawa ng pagmumulat sa publiko ukol sa maaaring kahinatnan ng child labor o pagpapatrabaho sa mga meno- de-edad. Nagdaos kami ng mga pagpupulong sa mga pamayanan sa nayon kung saan nagmula ang mga bata, sa pakikipagsanib na rin sa lokal na pamahalaan, mga komite sa lugar at iba pang mga lider. Ang mga bata ay karaniwang sinusundo ng mga ahente sa kanilang mga tahanan at nag-iiwan ng pangako sa mga kapamilya na `makakapagtrabaho ang bata at magpapadala na lamang sa kanila ng pera'. Mahihirap ang buhay ng mga nasabing pamilya kaya pumapayag sila agad. Ang ibang bata kung minsan ay dinadala pa sa ibang bansa. Ito ay itinuturing na trafficking, at matagal na kaming nakikipagtulungan sa mga pulis upang matunton at mahuli ang mga ahenteng ito. Ang mga mahihirap ay nangangailangan ng alternatibong gawain na maaari nilang pagkakitaan. Kaya sinisikap ng CHODAWU na magabayan sila sa pagbuo ng mga maliliit na negosyo, gayundin ay magkaroon sila ng sistema ng pag-iimpok at pagpapautang na may kaukulang pagsasanay ukol sa pagnenegosyo at pagpapagalaw ng salapi. Kung tatanungin ang pakinabang na makukuha ng unyon mula sa mga programang ito, magiging patunay lamang ay ang 1,300 bagong miyembro na nahikayat dahil sa mga nabanggit na gawain, 75% nito ay kababaihan. At isa pa, nagkaroon din kami ng kaugnayan sa mga NGO na espesyal na tumutugon sa isyu ng HIV/Aids. Nangangalap sila ng pondo mula sa mga boluntaryong donasyon. Sa aspetong ito, maliit lamang ang nagiging kontribusyon ng unyon. Ilan sa mga kabataan ang nahahawa sa sakit dulot ng mga sekswal na pang-aabuso ng mga amo, dahil dito ay kailangan nilang sumailalaim sa psycho-sexual counselling at mahabang gamutan ng HIV/Aids bago pa sila maibalik sa kani-kanilang pamayanan. Higit pa rito, ang unyon ay tumulong rin na maitayo ang mga pasilidad para sa kalinangan ng mga kasanayang bokasyunal ng mga kabataang nasa gulang na 15-18, kung saan ang pondo ay nagmula sa ILO at iba pang samahan. Binuo sa ilalim ng Ministry of Education, kasama sa mga kursong tumatagal ng tatlong buwan ang pananahi, electrical installation, pagluluto, at mga gawaing-kamay; sakop din nito ang kamalayan ukol sa HIV/Aids, aspetong pangkasarian at kasanayan sa pagnenegosyo. Sa ngayon, mayroon ng 2,500 kabataan ang kumukuha ng mga kurso, 75% kababaihan ang nasa linya ng mekaniko, karpintero at welding. Pinapatakbo ng unyon ang pito sa mga pasilidad, ang iba ay hawak na ng mga pribadong tao/samahan nagkakaloob ng donasyon. Dagdag pa rito ang isinagawa naming pisikal at sosyal `mapping' upang matukoy ang pinakasinasamantalang lugar kung saan galing ang mga batang nabibiktima. Sa pakikiisa ng mga pinuno sa lokal na pamahalaan, naging malaya kaming makita ang listahan ng kita ng bawat pamilya at ng tinatamasa nilang serbisyo tulad ng elektrisidad, tubig at edukasyon. Isinama na rin namin ang mga pasilidad sa paglilibang ­ maraming mga lugar ang mayroon lamang inuman para sa kalalakihan at football para sa kabinataan, subalit walang para sa kababaihan. Sa pamamagitan ng `mapping' na ito, ang mga komunidad ay nakalikha ng taktika kung paano magkakaroon ng kooperasyon at tungkulin ang bawat isa. Ang mga guro ang nagsisiyasat kung sino sa mga mag-aaral ang wala sa listahan ng mga paaralan o hindi na pumapasok sa klase. Ipinagbibigay-alam din ng ibang kabataan kung sino sa mga kaibigan nila ang lumiliban; tumutulong din sila sa pagtukoy kung saang istasyon ng tren o sakayan ng bus dinadala ang mga batang nawawala. Napapadali nito ang pagtunton ng mga pulis sa mga ahente. Binuksan ng `mapping' maging ang mga mata ng mga politiko sa lugar. Naimpluwensiyahan ang lokal na pamahalaan na taasan ang pondo ng mga pamayanan kung saan laganap ang mga ganitong pagsasamantala. Subalit naging matindi ang laban ukol dito. Itinuturo ng mga kababaihan ang mga kalalakihan na may kasalanan. Ilan sa mga kalalakihan ang nakaramdam na hindi nga sila naging responsable dahil mas inuubos pa nila ang pera sa alak. Sa pamamagitan ng programa ukol sa `child labor' napagpanibago ang pakikitungo ng mga kalalakihan sa loob ng tahanan. Maraming nagsasabi na hindi nila alam na nakikisangkot ang unyon sa isyung gaya nito. Iniisip pa ng iba na ang unyon ay para lamang sa mga manggagawang nasa pormal na sektor o tumutugon sa mga nasa wastong gulang lamang. Malayo at malawak na ang narating ng pangalang CHODAWU; nakikita na ang samahan ay kumikilala hindi lamang sa karapatan ng manggagawa kundi sa karapatang-pantao. Subalit ang ginawang pagtutok sa usapin ng `child labor' ay naging daan upang makapag-organisa kami ng 4,500 na manggagawang kasambahay na nasa hustong edad. At kahit saan makarating, ang mga kabataan pa rin ang magiging bahagi ng lakas-paggawa para sa kinabukasan. Kaming mga nasa unyon ay hindi dapat natatali sa mga bagay na nakagisnan ng gawin. Sa totoong buhay, hindi kami sumasandal sa malalaking industriya at kumpanya. Higit pa sa 75% na tao ang umaasa sa impormal na ekonomiya para sa kanilang ikabubuhay. Ang mga suliranin ng mga kaibigan

IPEC: www.ilo.org/public/english/standards/ipec

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGHIMOK SA MGA KABABAIHAN NA MAKIBAHAGI

MUnGKAHI

n

Mag-anib ng mas maraming kababaihan sa pamamagitan ng pagtugon ng mga unyon sa pangangailangan ng kababaihang manggagawa; kahit ang mga usaping nais nilang bigyang-pansin ay labas na sa kinagisnang isyu na isinusulong ng unyon tulad ng pagkakaroon ng dokumento ng pagkakakilanlan o ID at makapagsanay sa larangan ng pagsusulat at pagbabasa, ang mga ito ay mabisang sandata upang marami ang makisangkot sa pag-uunyon. Bumuo ng makabuluhang programa kaugnay ng pag-oorganisa: gumamit ng mga makabagong pamamaraan ­ at ang mga babaeng lider ­ upang maging epektibo ay marapat isaalang-alang ang kalagayan sa trabaho ng mga kababaihang manggagawa (kontraktwalisasyon, impormal na ekonomiya, at iba pa) maging ang mga responsibilidad nila sa tahanan; maaaring ang tungo nito ay mga pagpupulong na nakabase sa komunidad sa halip na sa lugar-paggawa; ang pagbabahay-bahay ay maganda ring oportunidad upang makapagturo sa iba pang miyembro ng pamilya; masagawa ng `bazaar' o magtayo ng `stall' sa tuwing may mga kaganapan; subukan din ang mga himpilan ng radyo, at mga pagsasadula/ pagtatanghal o pag-awit, lalo na sa mga may mahinang kaalaman o mga walang lakas ng loob at tiwala sa sarili. Hikayatin ang mga manggagawang `irregular' na mag-organisa: magbuo ng espesyal na mga istruktura at gawain ng unyon na tutugon sa mga pangangailangan at titiyak sa mga karapatan ng mga manggagawang nasa impormal na ekonomiya; kung mayroon mang mga problemang ligal na humaharang sa mga manggagawa upang maging kasapi ng mga unyon, tulungan silang mag-organisa at iugnay sila sa inyong unyon habang nakikipagnegosasyon para sa mga ligal na pagbabago. Mag-organisa ng mga migranteng manggagawa o di kaya ay tukuyin kung ang mga migranteng ito sa inyong bansa ay nakabuo na ng sarili nilang mga organisasyon, halimbawa ay mga grupong pang-kultural o pang-relihiyon, at subukang makalikha ng ugnayan sa pagitan ng mga ito; ilatag sa kanila ang kahalagahan ng IUF Reciprocity Agreement na magagamit na proteksiyon sa karapatan ng mga manggagawa sa unyon sa oras ng pangingibang-bansa. Igiit sa gobyerno na ratipikahan at ipatupad ang mga Kumbensiyon ng ILO na may kaugnayan sa mga karapatan ng mga manggagawang `part-time' at nakabase sa tahanan, at masakop ng mga batas sa paggawa at proteksiyong panlipunan ang mga manggagawang nasa impormal na ekonomiya. Sumubok ng mga bagong pamamaraan ng `bargaining' upang maisulong ang mga karapatan ng mga manggagawang nasa impormal na ekonomiya: kung walang samahan na tumatayo para sa mga amo/may-ari ng kumpanya, halimbawa, maaaring may mga istruktura ng gobyerno (lokal o pambansa) ang malalapitan o mahihingan ng tulong. Magsulong ng mga positibong imahe at gawain: burahin ang anumang negatibong larawan ng unyon tulad ng pagiging basag-ulo o agresibo sa pamamagitan ng pagkakaroon ng positibong kaisipan sa pagtuklas ng mga solusyon sa mga problema.

n

n

n

n

n

n

KAtWIrAn

Sa lahat ng pagbabagong nagaganap sa larangan ng paghahanapbuhay sa buong mundo, mahalaga para sa pagpapatuloy ng unyon at pagtataguyod ng mga pamantayan sa paggawa na mas maraming kababaihan ang mahikayat, kahit pa ilan sa kanila ay nasa mga komplikadong lugar-paggawa para ma-organisa. Hindi aksidente sa halip ay sinasadya na mas maraming kababaihan ang nasa kontraktwal/hindi permanenteng mga trabaho; ito ay direktang resulta ng pagtatangi sa kasarian ng mga may-ari/ kapitalista; kung hindi ito tututulan, unti-unti nitong pahihinain ang unyon at magdudulot ng negatibong epekto sa pangkalahatang karapatan at kalagayan sa paggawa. Lahat ng manggagawa ay may karapatan; nasasakop nito maging ang mga tao na hindi kinikilala ng lipunan o ng batas bilang "manggagawa", halimbawa nito ay mga kasambahay, hindi permanente o mga `seasonal' na manggagawa. Kahit nagdudulot ng mas mataas na gastos sa bahagi ng unyon ang mga manggagawang hindi regular ang hanapbuhay kaysa sa naibibigay nitong pakinabang sa samahan, ang pang-matagalang pasanin na ibibigay nito sa mga kasapi at sa mas malawak na lipunan ay mas mabigat kung hindi sila maoorganisa.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

47

Sanggunian

`Outsourcing & Casualisation in the Food & Beverage Industry: The Threat to Workers and Unions & Union Strategies for Fighting Back'

IUF, 2006 Nakasulat sa Intsik, Croatian, Ingles, Filipino, Pranses, Portugis, Romanian, Ruso, at Kastila; Email: [email protected]

a

`Agricultural Workers and their Contribution to Sustainable Agriculture and rural development'

ILO/FAO/IUF, Oktubre 2005 www.ilo.org/public/english/dialogue/actrav/new/061005.pdf

`A row to Hoe: the Gender Impact of Trade Liberalization on our Food System, Agricultural Markets and Women's Human rights'

Isinulat ni Alexandra Spieldoch, Friedrich Ebert Stiftung, Enero 2007 Nakasulat sa Ingles, Pranses at Kastila www.fes-geneva.org/publicationsFrame.htm

`Enhancing African Trade Unions' Capacity for Promoting Gender Equality: Focus on Poverty, Informal Economy and HIV/Aids'

GEPATU (Gender Mainstreaming Project for African Trade Unions), ILO/OATUU, 2005

`respect and rights: Protection for domestic/Household Workers!'

Ulat mula sa International Conference on Domestic/Household Workers' Rights, Amsterdam, Nobyembre 2006 www.irene-network.nl/workers_is/domestic.htm

`Promoting Gender Equality: A resource Kit for Trade Unions'

Booklet 4: Organising the Unorganised: Informal economy and other unprotected workers Booklet 5: Organising in Diversity Booklet 6: Alliances and Solidarity to Promote Women Workers' Rights ILO, GenProm, 2002 Ingles:: www.ilo.org/public/english/employment/gems/eeo/tu/tu_toc.htm Pranses, Kastila at Arabo: www.ilo.org/public/english/employment/gems/advance/trade.htm

WIEGO (Women in Informal Employment: Globalising and Organising)

Isang global research-policy network na naglalayong paunlarin ang katayuan ng mga mahihirap na manggagawa, lalo na ang mga kababaihan, sa impormal na ekonomiya www.wiego.org

"

tUGon

"Susubukan ng pamunuan na pira-pirasuhin ang manggagawa: panloob at panlabas, permanente at hindi, lalaki at babae, matanda at bata, datihan at baguhan, direktang empleyado at hindi. Tiyakin na nauunawaan ng mga tao na hindi masusugpo ang ganito kung hindi nagkakaisa! Ang layunin ay ma-organisa ang bawat manggagawa bilang kasapi ng unyon."

`Outsourcing & Casualisation in the Food & Beverage Industry: The threat to workers and unions & union strategies for fighting back', IUF, 2006

48

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

2.2

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN

Pag-ibayuhin ang Tiwala sa Sarili at Kagalingan ng Kababaihan

"Sa aming kultura, ang mga kababaihan ay hindi dapat nagsasalita sa pampublikong lugar." "Kailangan munang humingi ng permiso ang kababaihan sa kanilang mga asawa."

Ang pagiging bukas at mapag-aruga ng mga unyon sa kababaihan ay nagdulot ng pagtaas sa antas ng paguunyon. Ang malaking katanungan ay kung papaano sila maoorganisa ng sa gayun ay manatili sila sa unyon at higit pa riyan ay maging aktibong miyembro. Isa sa mahalagang elemento ay ang pagpapatatag sa tiwala ng kababaihan sa kanilang sarili at sa unyon sa kabuuan. Ang katotohanan, marami sa kababaihang manggagawa ang may mababang pinag-aralan at pagtitiwala sa sarili. Ito marahil ay may kaugnayan sa pag-uugali at pagtrato ng kalalakihang nakapaligid sa kanila, sa tahanan, sa pagawaan ­ mga kasamahan sa trabaho at maging ang pamunuan ­ at mismong sa loob ng unyon. Ang paraan ng pagkaka-organisa ng isang unyon ay may malaking epekto sa kakayahan nitong maitaboy o mahikayat ang mga kababaihan.

AKsIyon

"Bumubuo raw kami ng kalabang unyon!"

Sa mga unyon sa Uganda, si Theopista Nabulya Ssentongo ang unang babae na tumayo bilang Education Officer ng isang unyon at siya rin ang unang babaeng naging General Secretary, nahalal siya ng taong 1989. Kasalukuyang General Secretary siya ng National Union of Commercial, Manufacturing and Agricultural Workers (NUCMAW). Isa rin siya sa dalawang kababaihan na kumakatawan sa mga manggagawa sa Ugandan Parliament. Ang tagumpay ni Theopista ang naging resulta ng napakaraming taon na pakikipag-ugnayan niya sa mga kapatid na unyon upang masugpo ang pagmamatigas ng mga kalalakihan. "Pinaigting namin ang mga pagkilos upang imobilisa ang mga kababaihan sa lahat ng unyon. Hindi na kami nanananghalian; wala kaming pondo at isinasakripisyo namin ang mga sarili naming bulsa para makadalaw sa iba't ibang pagawaan. Bumubuo kami ng sangay ng kababaihan sa bawat unyon; at tungkulin ng mga ito na magtungo sa mas marami pang lugar-paggawa upang makahikayat ng higit pang bilang ng kababaihan na ipapasok sa mga sangay na ito. Hindi ito naging madali; maraming unyonistang kalalakihan ang nagpakita ng pagtutol. Sinabi nilang bumubuo kami ng kalabang unyon! Isa sa ipinakitang pagtangkilik ng lalaking lider ay ang pagpapatanggal sa isang babae sa sangay mismo ng kanilang unyon. Paulit-ulit kaming nagpaliwanag subalit hindi sila makaunawa. Kung minsan ay hindi rin sila nagiging tapat sa amin. Hindi sila nagkakaloob ng mga pagkukunan ng impormasyon; iginigiit nila na hindi kami `lehitimo' dahil ang istruktura ng aming samahan ay hindi nakasaad sa Kautusan. Kaya nagsagawa kami ng kampanya para ma-amyendahan ang Konstitusyon ng unyon. Lumikha kami ng ingay ukol sa pangangailangan na makabilang ang kababaihan sa anumang delegasyon sa mga pagsasanay, seminar o komperensya, at nagtagumpay kaming makamit ang `one-third rule' sa Konstitusyon ng unyon ­ bagamat gumugol kami ng malaking oras at panahon... Ngayon, sa bawat unyon, humahawak na ng mga posisyon at tungkulin ang kababaihan. Napapahiya ang mga kalalakihan kung walang mga babaeng dumadalo sa mga pagpupulong ­ itinutulak namin na magkaroon sila ng kahihiyan sa harapan ng iba."

tUGon

"Miyembro ako ng komite sa isang unyon, noong simula, hindi man lamang ako makapagsalita sa mga pagpupulong ­ natatakot kasi ako. Umuupo lamang ako at nakikinig. Sa ngayon, lagi na akong nagbibigay ng mungkahi ukol sa mga gawain ng komite at naghahayag ng mga opinyon."

Malaysian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

"

49

Paghubog sa mga kaanib na maging palaban

Upang maging aktibo sa unyon, marapat na magkaroon ang kababaihan ng oportunidad na makalikom ng kaalaman, karanasan at tiwala sa sarili. Ang mga `seminar' na pangkababaihan lamang at mga pagtitipon ay magandang pagkakataon para sa mga kababaihan; dito nabubuo ang kapatiran at pagkakaisa, nakakatulong din ito na makakuha ng lakas ang mga kababaihan mula sa isa't isa. Marami sa mga kaanib ng IUF ang naniniwalang epektibo ang paraang "Study Circle' sa pagpapalawak sa kapasidad ng kababaihan. Nangangahulugan ito ng pagtatakda ng oras para mag-usap at kumilos. Alam ng marami na ang buhay ng kababaihan ay laging abala kaya lahat ng nakakadalo sa una o ikalawang pagtitipon ay hindi maaaring asahan na darating sa mga susunod na kaganapan. Ipinapakita na ang pagtatakda ng mga ganitong gawain ay pumapabor sa mga kasapi, ang pagtanggap sa anumang kontribusyon na maiaalay ng kababaihan.

"

tUGon

"Ika-8 ng Marso (International Women's Day), nagkaroon kami ng pagpupulong kung saan ang lahat ng kababaihan ay inanyayahan upang magtaas ng anumang isyu na nagdudulot sa kanila ng pag-aalinlangan. Mayroon kaming pagsasanay na may kinalaman sa pamamaraan ng pakikipagtalastasan sa may-ari o amo; kung paano pagtutuunan ng pansin at bibigyang-halaga ang mga isyu. Isinama na rin ang mga pagsasadula. Nagkaroon ng positibong reaksiyon; umangat ang tiwala sa sarili ng mga kababaihan at natutong humarap ng mas matapang sa mga suliranin."

Susie Allison, Industrial Officer, National Union of Workers, Australia

MUnGKAHI

Bigyan ng `espasyo at nasasakupan' ang kababaihan

Ang `Global Sugar Program' ng IUF ay naglalayong makahikayat ng mas maraming kababaihang manggagawa ng asukal. Ito ang napagkasunduan sa ginanap na pandaigdigang komperensya ng IUF Agricultural Workers' Trade Group sa Espanya noong Disyembre 2006: "Upang mabigyang-diin ang presensya ng kababaihang manggagawa sa sektor, marapat silang himukin na makilahok sa mga unyon bilang mga miyembro at sa mga pangpamunuang posisyon, gayundin sa mga negosasyong nakapaloob sa CBA na may kinalaman sa mga isyung pangkasarian, na tumitiyak sa proteksiyon sa paka-ina." Ang nagmungkahi nito ay ang Guyana Agricultural and General Workers' Union (GAWU). Ipinaliwanag ni Seepaul Narine, General Secretary ng GAWU kung bakit kailangan ito: "Maliban na pagkalooban ng oportunidad ang kababaihan at maramdaman na ang unyon ay bukas para sa kanila, kailanman ay hindi sila mahihikayat sa kilusan. Kadalasan ng kalalakihan ang nakikita sa mga unyon. Nadarama ng mga kalalakihang ito na sila ang mas palaban at agad kumukuha ng posisyon, kaya `babae, hindi ka kasali'. Pakiramdam tuloy ng mga kababaihan na sila ay pinagbabawalan, ang kanilang kontribusyon/kakayahan ay hindi kinikilala at pinahahalagahan. Ang mga babae pa naman ay maaring maging mas magaling na organisador kaysa sa mga kalalakihan kung mabibigyan lamang sila ng lugar. Sa mga asukarera, karamihan sa mga manggagawa ay kalalakihan. Halos 10% lamang ang mga kababaihang kasapi ng aming unyon. Kaya ang mga gawain ay laging pangungunahan ng kalalakihan kung hindi maigigiit ng kababaihan na sila ay mabigyan ng espasyo at nasasakupan."

"

tUGon

"Maaaring ang partisipasyon ng kababaihan ay pabagu-bago subalit nauunawaan namin ito kaya patuloy na bukas ang pakikipag-ugnayan namin sa kanila, sinusulit namin ang kanilang pakikilahok kung kailan nila kayang ibigay ito. Ang mga istruktura at hakbangin ng unyon ay marapat na buuin ng nakabase sa realidad ng pamumuhay ng mga kababaihan at hindi lamang ng mga kalalakihan... Ang pasilidad para sa pangangalaga ng bata ay mahalaga dahil kung wala ito, dalawang uri lamang ng kababaihan ang makikisangkot sa mga unyon: mga nakatatandang kababaihan na may mga anak na nasa wastong gulang na o mga dalagang `nakatali' na sa unyon, at ito ay itinuturing na malaking sakripisyo."

Jorgette Honculada, General Secretary, National Federation of Labor (NFL), Philippines

50

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAG-IBAYUHIN ANG TIWALA SA SArILI AT KAGALINGAN NG KABABAIHAN

AKsIyon

Karabana ng Pagsasanay ukol sa Unyon

Si Zaharatou Hamani Abdou ay Women's Officer ng isang unyon ng mga manggagawang pang-industriyal sa Niger, ang Syndicat Nationale des Travailleurs d'Industrie de Niger (SNTIN), siya ay kasapi rin ng IUF Executive Committee. Dito, inilarawan ni Zarahatou ang `karabana ng unyon' na isinagawa ng mga kababaihan sa mga karatig na bansa sa rehiyon, at matagumpay na nakakapagpaanib ng higit na bilang ng kababaihan sa mga unyon, at nahihikayat pa nilang maging aktibo. "Kadalasan, sa mga seminar pang-rehiyon ay nakaririnig ng mga kahanga-hangang pangyayari na nagaganap sa ibang bansa. Kaya ang konsepto ng `karabana' sa mga karatig bayan ay nabuo. Una itong napag-usapan sa isang pulong ng mga Francophone African na unyon sa Burkina Faso, at ang kababaihan ng aming mga unyon sa Niger ay nagpasyang kumilos. Ang unang karabana na nagmula sa Niger ay tumungo sa Benin noong 2004. Nagpunta kami roon dahil narinig naming mayroon silang aktibong Women's Committee, na mas matagumpay pa sa panghihikayat ng kababaihan kumpara sa amin sa Niger. Halos 80 katao ang sumama, sakay ng isang bus at dalawang kotse. Naging bahagi nito ang mga manggagawang kabataan, at ang ilang kababaihan ay nagsama ng kanilang mga anak. Sa Benin, natutunan namin ang pagpapaanib sa mga kapitbahay. May isa kasing kasapi ng unyon na may kilalang kapitbahay na hindi pa miyembro ng unyon kaya pinuntahan niya ito at hinikayat na umanib. Sa Benin, marami silang nahihikayat sa pamamagitan lamang ng paglapit sa mga kapwa nila kababaihan. Noong 2005, may karabanang nagtungo sa Togo at ang isa naman ay sa Ghana. Sa pagkakataong ito, halos 100 ang sumama at nagsiksikan sa upuang 80 lamang ang nagkakasya! Pinagtuunan naman ng pansin kung paano mapapanatili ang pagkakasapi sa unyon ng mga migranteng manggagawa sa oras na makatawid sila sa katabing bansa. Sa ngayon ay pinag-uusapan na ang susunod na karabana, maaaring sa Mali o kaya ay sa Burkina Faso, subalit hindi pa sapat ang kakailanganing pondo para rito. Ang mga karabana ay binibigyan ng suportang pinansyal ng mga unyon, halimbawa na lamang ang gastos sa gasolina at tutulugan. Nariyan din ang Gobyerno upang magpahiram ng mga bus. Gayunpaman, ang mga kasama ay kailangang magbayad para sa kanilang mga pansariling gastusin. Kilala ang mga kababaihan ng Kanlurang Africa bilang mga mangangalakal, kaya habang nasa daan ay namimili at nagbebenta sila ng mga damit para kumita. Ang mga karabana ay tumatayong pagsasanay sa pagpapaanib at pag-oorganisa para sa mga unyon sa Niger. Kung nais makasama, kailangan ay mayroon kang `union card'. Kung hindi ka kasapi, marapat na magparehistro muna. Tunay na matatawag itong kurso ng pagsasanay na gumagalaw. Habang naglalakbay, tinatalakay namin ang kahulugan ng unyon at kung paano ito nagsimula. Pinag-uusapan ang kabutihang dulot ng pagiging kasapi ng unyon, ang kagalingan ng mga karapatan at kolektibong organisasyon. Pinag-aaralan din kung paano buburahin ang masamang imahe ng mga unyon na nalikha sa midya sa pamamagitan ng pagtuon ng pansin sa mga positibong bagay. Sa katunayan, napukaw ng mga karabana ang atensyon ng midya at umangat ang kanilang interes sa aming mga unyon at maging sa mga bansa kung saan kami naroroon. Ang mga pangunahing layunin ng mga karabana ay makapagpaanib ng mga bagong miyembro, makapagpalitan ng ideya at mga karanasan ukol sa unyon, at makapagtatag ng magandang ugnayan sa pagitan ng mga bansa. Pagkatapos ng mga karabana ay nagsasagawa kami ng mga pagpupulong at kolektibong pag-aaral para sa mga nagsilahok ng sa gayun ay mahikayat silang lalo na makisangkot sa mga gawain at makakuha pa ng mas maraming tao."

tUGon

"Ang mga kababaihan ay kadalasang nagkukulang sa lakas ng loob kung kaya't mga kalalakihan ang karaniwan nilang itinutulak sa mga posisyon sa unyon, sa halip na kapwa nila babae. Bagamat madalas din na ang kababaihan ay lumalapit sa isang babaeng alam nilang matalino at matulungin sa tuwing mayroon silang suliranin. Mahalagang matukoy ang babaeng may ganitong katangian at pormal na ipakilala siya sa unyon."

Susie Allison, Industrial Officer, National Union of Workers, Australia

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

"

51

Mga Babaeng Organisador

Isa sa mabisang paraan upang mahikayat ang mga kababaihan na sumapi sa unyon at maging aktibo sa samahan ay ang pagkakaroon ng mga babaeng organisador. Ito ay nakabatay sa prinsipyo ng `like organizes like' o `ang kauri ay nag-oorganisa ng kauri'; ibig sabihin, ang mga taong dapat nag-oorganisa sa mga magsasaka ay kapwa nila magsasaka, o ang mga migrante sa tulad din nilang migrante, at sa iba pang mga uri. Ang paggamit ng ganitong estratehiya sa pag-oorganisa ng unyon at ang pagbuo ng mga pangmatagalang programa ay maaaring makapagdulot ng magandang resulta. Isang paraan upang matukoy ang mga babaeng may kakayahang maging organisador ay ang malaman kung sino sa mga ito ang tumatayong tagapayo ng ibang mga kababaihang manggagawa. Sa karamihan ng lakas-paggawa ay may lilitaw na ganyang personalidad, at marami sa kanila ang matagumpay na nahihimok ng mga unyon.

"

tUGon

`...pagkatapos ng pulong'

"Isang paraan na ginagamit namin upang matukoy ang mga posibleng maging babaeng organisador ay ang pagsasagawa ng pangmaramihang pagpupulong, nasa bilang na 100-200 na manggagawa na magmumula sa ilang mga taniman ang pinadadalo. Sa mga pulong na ito, tanging mga kalalakihan ang nagsasalita. Ngunit pagkatapos ng pulong at kung mananatili kami ng sandali sa lugar, may mga kababaihang lalapit at magsasabi ng `Mayroon akong problema, maaari mo ba akong matulungan?' Nakakatulong ito upang matukoy namin ang mga indibidwal na maaaring mag-organisa. Sinisimulan namin sa pag-aanyaya sa kanila na lumahok sa 1-2 araw na pagsasanay ukol sa pag-uunyon at mga karapatan ng manggagawa. Pagkatapos ay magkakaroon naman ng 5 araw na pagsasanay kasama ang ilang nasa iba't ibang sektor. At ang huli ay 10 araw na pagsasanay pang-edukador. Sinasabi namin sa kanila, `Ngayon ay edukador na kayo ng unyon sa unang antas. Lahat ng tungkulin na may kinalaman sa pag-aaral ukol sa unyon ay nakasalalay sa inyo; iyan ang itinuturing na pag-ako sa unyon.' Sa ganitong istilo ay nakapagpaanib kami ng isang grupo na kinabibilangan ng 10 kababaihang organisador mula sa mga plantasyon na sila namang mag-iikot sa mga pamayanan ng magsasaka. Mahalaga na maiparating sa kanila na mga kababaihan sa sakahan ang makakagawa nito, at malaki ang naitulong nito upang mahikayat ang iba na sumapi sa unyon. Ang kinalabasan, naitatag sa sangay ang mga komiteng binubuo ng puro kababaihan lamang. Ginamit namin ang `study circle method' o ang kolektibong pag-aaral, isang mahusay na pamamaraan ng pakikilahok para sa mga nag-oorganisang nakabase sa mismong mga pamayanan."

"

Gertrude Hambira, General Secretary, General Agriculture and Plantation Workers' Union of Zimbabwe (GAPWUZ)

tUGon

`Binabago ang mukha ng unyon'

"Ang pinakamalaking pagbabago sa aming unyon ay nagmula sa `Organising Strategy' o taktika ng pagoorganisa na ipinatupad ilang taon na ang nakararaan. Ang mga bagong nag-oorganisa ay nahikayat sa pamamagitan ng unyon at mga anunsyo, at pagkatapos ay sumasailalim sa pagsasanay kung paano maging organisador ng unyon. Halos 50% ng mga bagong organisador ay kababaihan o mula sa ethnic minority groups sa UK, ito ang unti-unti ng nagpapabago sa mukha ng unyon. Sa mga darating na panahon, baka ang ilan sa kanila ay tuluyan ng maging opisyal ng unyon. Tunay na nakakapagpanumbalik ito ng buhay sa unyon. Ang mga bagong organisador na ito ay hindi napapako sa mga lumang tradisyon ng unyon na nakakasakal para sa mga kababaihan. Nakatutuwang makita na tumataas ang tiwala ng kababaihan sa kanilang sarili at nagiging mas aktibo. Ang pangunahing estratehiya ay nakabatay sa pag-mamapa o `mapping' sa mga lugar-paggawa upang matunton ang mga aktibista at yaong mga may posibilidad na sumapi sa unyon; maraming tao na ang lumalantad kahit hindi pa sila nilalapitan."

Teresa MacKay, Chair: Rural and Agricultural Workers' trade group (RAAW), Transport and General Workers' Union (T&G), UK

52

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAG-IBAYUHIN ANG TIWALA SA SArILI AT KAGALINGAN NG KABABAIHAN

Mga Komite ng Kababaihan

Ang pagkakaroon ng umiiral na Women's Committee, o mga komite ng kababaihan sa iba't ibang antas mula sa lugar-paggawa paakyat sa mismong samahan ay isang senyales sa kababaihan na mayroong natatanging lugar para sa kanila sa loob ng unyon. Ang kanilang kagalingan ay hindi lamang nakasalalay sa isa o dalawang mahusay na indibidwal subalit ay binibigyangpansin sa kabuuan. Sa ilalim ng mga komiteng ito nakakapagkonsolida ang mga kababaihan ng estratehiya, bumubuo ng polisiya at nag-oorganisa ng programa na kanilang ipatutupad. Ang pagtatatag ng mga komiteng pang-kababaihan ay hindi dapat pakitang-tao lamang, lalapitan at hihingan ng konsultasyon kung kailan lamang naisipan at babalewalain pagkatapos. Ang mga isyung kanilang pinahahalagahan at mga polisiya ay marapat na isama sa pangkalahatang balakin ng unyon. Subalit hindi laging madali na makakuha ng kinakailangang kagamitan at mekanismo para rito. Isang pamamaraan ay ang regular na pakikipagpulong sa mga lider/opisyales ng unyon. Mas mainam din na magtatag ng isang istrukturang mag-uugnay sa mga komite ng kababaihan at sa iba pang sangay ng unyon ng sa gayon ay maimpluwensiyahan ang kabuuang adyenda ng nito. Isa pang maaaring gawin ay ang makuha ang kapangyarihan na maging tagamasid sa anumang aktibidad ng unyon na may kinalaman sa pagkakapantay-pantay sa kasarian at makapaghanda ng rekomendasyon para sa mga pagbabago (tingnan ang Bahagi 2.4). Bagamat may mga unyon ng kumikilala sa usapin ng pagkakapantay-pantay, hindi maikakaila na kailangan pa ring bumuo ng mga komiteng pang-kababaihan. Nagkakaloob sila ng suporta sa mga bagong aktibistang kababaihan; tinitiyak nila na ang kabutihang dulot ng pagkakapantaypantay ay hindi panandalian lamang kundi pangmatagalan. Gayunpaman, ano mang kaunlaran ang nagaganap sa loob ng unyon, dominante pa rin ang sistemang patriyarkiya sa mas malawak na lipunan. Sa ilang mga bansa kung saan may mga unyong kaanib ng IUF, may mga kababaihang bumuo ng pambansang IUF Women's Committee. Ilan sa mga ito ang nakapagsagawa na ng mga makabagong istilo ng kampanya sa pagpapaanib ng kababaihan tulad ng mga pangyayari sa bansang Burkina Faso (tingnan sa pahina 45) at Niger (pahina 51).

tUGon

"Ang kahalagahan ng mga komiteng pangkababaihan ay ang pagbibigay-daan nito sa mga babae na magkaroon ng espasyo at oras para sa kanilang mga sarili bilang isang grupo. Sa ganitong paraan, nakalilikha sila ng iisang damdamin ukol sa mga usapin gaya ng sekswal na pang-aabuso. Itinuturing itong lugar ng `pagsisiwalat' kung saan kapwa mo babae ang makikinig at susuporta sa iyo. Ang mga karanasan ng kababaihan ay nabibigyang-patotoo kaya naman pinalalakas nila ang bawat isa. Dito rin natutuklasan na ang kababaihan ay may sariling `pag-iral' ­ isang tao na kayang humiwalay sa mga personal na pakikipag-ugnayan. Kung sapat na ang naipong lakas, hudyat na upang humikayat ng kapwa nila kababaihan. Pagkatapos ng pagsasanay, handa na ang mga kababaihan at maaari na silang sumabak sa mas malawak na gawain para sa unyon. Magandang bagay ito, subalit hindi magiging matagumpay kung mananatiling hilaw sa kaalaman ang mga susunod sa kanilang henerasyon. Mahalagang maunawaan ng mga kababaihan ang tungkuling ito."

"

Jorgette Honculada, General Secretary, National Federation of Labor (NFL), Philippines

tUGon

"Sa simula, kapwa pinayagan ng unyon at ng pamunuan ang pagkakaroon ng Women's Committee sa pag-aakalang hindi ito magtatagal. Ngunit sa unang araw pa lamang ng pagpupulong na isinagawa sa Grand Hyatt Hotel, 18 kababaihan na ang dumalo at nagtaas ng mga isyu tulad ng: pagbili ng sarili nilang `stockings', ligal na pagliban dulot ng buwanang-daloy, diskriminasyon sa promosyon, transportasyon sa gabi, katiyakan (insurance) pang-medikal, pagliban dahil sa pagka-ina at iba pa."

"

53

Susilawati Soehoed, Chair, Jakarta Regional Women's Committee, Independent Federation of Hotel Unions (FSPM), Indonesia

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

"

tUGon

"Sa aking palagay, ang pagkakaroon ng mga komiteng pangkababaihan ay mahalaga dahil maraming kababaihan ang hindi pa miyembro ng unyon...Mas magiging madali para sa mga babae ang lumahok kung mararamdaman nilang may espasyo para sa kanila. Ang sitwasyong ito, sa tingin ko ay higit na makatotohanan para sa mga migranteng manggagawa... At upang umangat ang kalagayan ng kababaihan sa istruktura ng unyon, kakailanganin nila ang pagsasanay, tiwala sa sarili at mga estratehiya. Ang mga kababaihang dumadalo sa mga komperensya at mga komiteng pang-rehiyon ay higit na may kaalaman na ukol dito. Nangangailangan ng natatanging mga paraan/taktika upang mahikayat ang mga bagong henerasyon ng kababaihan sa unyon. Kahit itinuturing na lipunan ng `pagkakapantaypantay' ang New Zealand, hindi pa rin makuhang harapin ng mga manggagawa ang mga lalaking amo at makipagnegosasyon sa kanila. Sa kabila ng kaunlaran, patuloy pa rin sa pag-iral ang sistema ng patriyarkiya."

Julie Kahaki, Women's Convenor, SFWU Nga Ringa Tota, New Zealand

"

tUGon

"Dahil sa natatanging istruktura na pangkababaihan, nabigyang-pasin ang antas ng represantasyon at gawain sa aming unyon, at buhat nito ay isinasamo ko sa iba pang organisasyon na magtatag ng ganitong istruktura. Ang aming unyon ay higit na naging malakas, mas mahusay dahil sa buo at aktibong partisipasyon ng mga kababaihan."

Campbell Duignan, Southern Regional Secretary, SFWU Nga Ringa Tota, New Zealand, sa kanyang pahayag sa ginanap na IUF Asia-Pacific Regional Conference, October 2006

Ang bumubuo sa logo ng kababaihan ng SFWU Nga Ringa Tota: Bulaklak ng gumamela: Kababaihan sa Pasipiko Dahon ng koru: Babaeng Maori Simbolo ng kababaihan: Lahat ng kababaihan

"

54

tUGon

"Naririnig na ngayon ang aming tinig. Kung wala ang unyon o ang komite ng kababaihan malamang ay mananatili kaming kimi at may takot sa lahat ng oras. Ngunit ngayon, sa tulong ng mga pagsasanay, nadama namin ang aming kahalagahan."

Indonesian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAG-IBAYUHIN ANG TIWALA SA SArILI AT KAGALINGAN NG KABABAIHAN

Pagbabahagi sa ibang kababaihan

Sa oras na may kababaihan ng nagkamit ng pamumuno sa unyon, mahalagang matiyak na ang kanilang tagumpay ay maibahagi nila sa iba at hindi maglaho kasabay ng pagkawala nila sa unyon. Dahil kung mangyayari ito, ang usapin ng pagkakapantay-pantay sa kasarian ay hindi maitataguyod ng pangmatagalan. Nangangahulugan lamang na ang mga kababaihang dumaan na sa mga pagsasanay o naging ganap na mga lider ay may karagdagang responsibilidad ­ ang maipasa ang kanilang kaalaman at kalinangan sa susunod na henerasyon ng kababaihan upang maging handa ang mga ito. Ang mga kababaihang lider na nagmamatigas at nagbabalewala ng iba ay hindi tunay na naglilingkod kapwa sa kababaihan at sa unyon. Ilan sa mga kababaihan ang nagbabahagi ng kanilang kaalaman sa iba dahil, bilang indibidwal, ay nauunawaan nila ang kahalagahan nito. Sa Australia, ang mga kababaihan ng unyon ay nagkakatipon-tipon upang makabuo ng programa ukol dito.

tUGon

"Nanawagan ako sa aking mga kapatid: `Ipagsigawan ninyo ang inyong mga tagumpay. Huwag kayong mahiya, ni matakot man na paingayin ang sariling mga tambol. Kung kaya kong gawin, kaya rin ninyo.' Naniniwala ako na tungkulin ng kababaihang namumuno na palakasin ang kapwa niya kababaihan."

"

Liviana Qoro, President, National Union of Hospitality, Catering and Tourism Industry Employees (NUHCTIE), Fiji.

Kilala siya bilang `Sister Livi', nahalal na presidente ng NUCHTIE noong Agosto 2006, marahil ay siya rin ang kauna-unahang babaeng naging pangulo ng isang pribadong sektor sa Fiji.

AKsIyon

Australia: Ang Proyektong Hango kay Anna Stewart

Ang mga unyon sa Australia ay may espesyal na programa upang matulungan ang mga kababaihan na magkaroon ng higit na tiwala sa kanilang sarili at mas maging aktibo. Ipinangalan ito kay Anna Stewart, isang kilalang unyonista sa Estado ng Victoria hanggang sa kanyang pagpapakamatay noong 1983. Inilarawan ni Gwynnyth Evans ng Australian Meat Industry Employees' Union (AMIEU) sa isang pulong pang-rehiyon ng kababaihan sa ilalim ng IUF Asia-Pacific noong 2006 ang tungkol sa nasabing programa. Ipinaglaban ni Anna Stewart ang pagkakaroon ng direktang partisipasyon ng kababaihan sa paggawa ng desisyon sa loob ng unyon. Isinulong rin niya ang pagkakaloob ng ligal na pagliban para sa pagka-ina at ng mga pasilidad para sa pangangalaga ng mga bata o anak ng manggagawa, at inilantad din niya ang isyu ng sekswal na pang-aabuso, habang iginigiit sa mga unyon at mga may-ari/kapitalista na ito ay usaping industriyal. Tumulong siya sa pagbuo ng `Working Women's Charter' ng ACTU, isang pederasyon ng pambansang unyon. Sa kagustuhang magkaloob ng naaayon na pagkilala kay Anna, sinimulan ng mga unyon sa Victoria ang Proyektong Anna Stewart (Anna Stewart Project) matapos ang kanyang pagkamatay. Sa ngayon ay nagpapatuloy ito sa bansang Australia. Sa loob ng isang taon, nagsasagawa ng mga pagsasanay na tumatagal ng ilang linggo kung saan ipinapadala ng unyon ang mga aktibong kababaihan na kasapi. Kung malakas ang unyon, ang kapitalista ay nagbabayad sa pagliban ng mga kababaihang manggagawa o kaya naman ay unyon ang sumasagot sa dapat na sasahurin nila. Sa mga linggong iyon, kasama ng mga kababaihang aktibista na mag-iikot ang mga indibidwal na opisyales ng unyon: sa mga pagawaan, sa mga pagpupulong ng mga opisyal ng unyon, sa korte at iba pa. Nagtitipon din ang mga kababaihan upang mapag-usapan ang kani-kanilang karanasan at makakuha ng higit na kasanayan. At pagkatapos ay babalik sila sa kanilang trabaho at ipapaliwanag ang mga ito sa kapwa nila manggagawa. Bilang resulta, mas marami ng kababaihan ang nagiging bahagi ng delegasyon sapagkat nagkaroon na sila ng higit na kaalaman kung paano gumagalaw ang unyon. Ilan pa nga sa mga lumalahok ay umaangat ang katayuan sa mga unyon. Si Lee Matahaere ay isang manggagawang kaswal at kasapi sa Australian Manufacturing Workers' Union (AMWU). Ito ang natutunan niya noong naging bahagi siya ng programa: "Iminulat nito ang aking mga mata...Ang kababaihan ay malaking bahagi na ngayon ng lakas-paggawa, at ang tinig nila ay marapat lamang na dinggin...Sa aking palagay, tinitingnan pa rin na mahilig sa gulo ang mga kababaihang lantaran na dumaraing o nagsasalita subalit ang mga kalalakihan naman na ganito ay itinuturing na magagaling na lider. Isa sa pinakamahalagang natutunan ko sa biyaheng ito kasama ang mga organisador ay ang katotohanan na hindi dapat iasa ang lahat sa unyon dahil lamang nagbibigay tayo rito ng kontribusyon." Hindi lamang mga indibidwal na kababaihang aktibista ang natulungan ng programa, ipinamanhik din ng Proyektong Anna Stewart ang higit na kamulatan sa loob ng mga unyon ukol sa matinding pangangailangan nito sa babaeng kasapi, at ang mahahalagang kontribusyon na maiaambag ng kababaihan para sa ikauunlad at ikalalago ng mga unyon. www.amwu.asn.au

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

55

MUnGKAHI

n

Magsagawa ng pagtitiyak sa bahagi ng kababaihan sa loob ng unyon: tukuyin kung saan nakabase ang mga miyembro, kung sino at nasaan ang mga aktibo, kung ano ang kanilang mga hinaing ­ paghiwalayin ang mga impormasyong nakalap tungkol sa kalalakihan at kababaihan; gamitin ito upang masala kung saang lugar ang may higit na bilang ng kababaihan na dapat maorganisa. Bumuo ng mga programang may kinalaman sa mahusay na pag-oorganisa sa tulong ng mga babaeng organisador upang makahikayat ng mas maraming kababaihan; mas makabubuti kung matutukoy ang mga kababaihan na tumatayong tagapayo o impormal na lider ng ibang manggagawa upang maging pormal na organisador ng unyon. Mag-organisa ng gawaing pangkababaihan lamang upang makalubog at makaakit ng mga kababaihang aktibista; magsagawa ng mga workshop na makapagpapatatag sa indibidwal at magdudulot ng motibasyon, lakas ng loob at pagiging asertibo, at upang matukoy rin ang mga isyung dapat unahin o aksyunan; sa pamamagitan ng mga biswal na kagamitan tulad ng `video' o DVD mas mabilis na maihahayag ang impormasyon, lalo kung mataas ang antas ng hindi marunong bumasa at sumulat; magtakda ng mga pagtitipon para sa mga kababaihan upang makabuo sila ng kapatiran. Magtatag ng mga komiteng pangkababaihan sa iba't ibang antas sa unyon upang mapagtuunan ng pansin ang mga gawaing pangkababaihan at mapanatili ang maayos na pagtugon sa mga isyung pangkasarian. Itulak ang ideya ng pag-agapay ng mga kababaihang lider ng unyon sa mga kakatuklas pa lamang na mga babaeng aktibista. Isaalang-alang ang mga hakbang sa pagsusulong ng `childcare' ng sa gayon ay maging aktibo rin ang mga kababaihang may anak na.

n

n

n

n

n

KAtWIrAn

Ang pagtatakda ng mga gawaing pangkababaihan lamang ay kailangan dahil sa mga nagdaan ­ at patuloy pa rin ­ na pagtatangi o diskriminasyon sa kasarian, sa loob mismo ng mga unyon at sa lipunan; hindi ito ang kasagutan subalit bahagi ito ng pangkalahatang solusyon. Kung hindi makikisangkot ang kababaihan, walang garantiya na ang kanilang mga hinaing at pangangailangan ay patuloy na tutugunan ng unyon. Ang mga kababaihang lider ay may espesyal na tungkulin upang tiyakin na mas maraming kababaihan ang nahihikayat na maging aktibo sa unyon. Ang pagiging asertibo ay hindi tulad ng agresibo, ito ay paggigiit lamang sa kung ano ang tama.

"

56

tUGon

"Nang tumanggi ako sa nais nila, naakusahan ako na agresibo. Ang sabi ko sa kanila `Hindi ako nakikipag-away, ang nais ko lamang ay lumagay sa tama..."

Patricia Fernandez. Health and Safety Officer, Australian Meat Industry Employees' Union (AMIEU), Australia

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAG-IBAYUHIN ANG TIWALA SA SArILI AT KAGALINGAN NG KABABAIHAN

7

`Education for Promoting the Participation of Women in Trade Unions in the Asia-Pacific region'

Ulat ng IUF/FNV Project, Mayo 2004 http://asianfoodworker.net/gender/iuf-interviews.pdf

`Made in India'

Isang pelikulang kapupulutan ng aral, ginawa ni Patricia Plattner tungkol sa SEWA, base sa kuwento ng anim na kasapi nito. DVD format sa Ingles/Gujarati na may subtitle sa Pranses, Aleman at Kastila. Makakabili ng kopya mula sa Light Night Production www.lightnight.ch/1999_madeInIndia.html#pho

a

IUF 57

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

58

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

2.3

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN

Pagtataguyod sa Kapakanan ng Kababaihan

Magandang balita ang hatid ng mga unyong kaanib ng IUF. Malinaw na marami ng kababaihan ang aktibo sa bahaging lokal, lalo na kung may mga komiteng pangkababaihan na humihikayat at nagkakaloob ng mga oportunidad. Isa pa, habang lumalawak ang karanasan ng mga lokal na aktibista, tumataas naman ang posibilidad na magkaroon ng mas maraming kababaihang lider sa unyon. Noong 2006, halos 57 sa 359 na kaanib ng IUF (16%) ang pinamumunuan ng babaeng General Secretary o Presidente. Marami rin sa kababaihan ngayon ang Bise-Presidente ng unyon o kaya ay miyembro ng mga pambansang Executive Committee, at opisyales ng unyon. Sa nakalap na datos ukol sa partisipasyon ng kababaihan noong 2003-04 ng IUF sa rehiyong Asya-Pasipiko, ipinakita na karamihan sa mga unyon sa rehiyon ay pinamumunuan ng babae; malapit na sa 75% bilang ng unyon ang nagsasagawa ng mga programang pangkababaihan lamang, at parehong bilang ang may mga polisiyang pangkasarian. Ito ay mahahalagang hakbang para sa kinabukasan ng mga unyon. Gayunpaman, malaki pa rin ang lugar para sa pagbabago. Ang mga sumusunod ay ayon pa rin sa datos ng nabanggit na rehiyon:

n

Ang proporsyon ng mga lider-kababaihan ay hindi tumatapat sa proporsyon ng bilang ng mga kababaihang kasapi ng unyon; Halos 20% ng mga unyon ang wala kahit isa man lamang na babaeng lider.

n

Ito ay nagaganap sa kabila ng katotohanan na halos kalahati ng mga unyon sa rehiyon ay binubuo ng 40% na pagkakasapi ng kababaihan; kakaunting bilang lamang ng unyon ang mas mababa pa sa 10% ang bilang ng kasaping babae. Mayroon ding mga katulad na pangyayari sa pandaigdigang pagkakasapi sa mga unyong kaanib ng IUF. Sa paanong paraan kaya maipapasok sa pangkalahatang istruktura/gawain ng unyon ang mga isyung pangkababaihan, mga komite at kampanya? Paano makakamit ng mga kababaihan ang lugar na dapat para sa kanila sa loob ng unyon, ng sa gayon ay maging bahagi sila ng mga debate kung saan nabubuo ang mga polisiya at mga programang lulutas sa mga nakalipas na isyu ng pagtatangi o hindi pagbabalanse?

tUGon

Hindi `luma at maka-lalaki'

"...kung tayo ay susubok at manghihikayat ng mga kababaihan at kabataan na sumapi sa mga unyon, hindi maaari na iharap ang isang pamunuang luma at maka-lalaki. Kinakailangang magkaroon ng pamunuang sasalamin sa pagkakasapi. Para sa pagpapatuloy ng kilusan sa pag-uunyon, mahalaga ang pagkakaroon ng mga kababaihan sa mga posisyon sa pamunuan. Nangangahulugan din ito ng pagtanggap ng unyon sa mga isyung pangkababaihan bilang pangkalahatang isyu ng lahat ng manggagawa...Ang trabaho at pamilya ay nagsimula bilang usaping pangkababaihan: ngayon, tinitingnan ito bilang isyu ng abilidad ng mga manggagawa na ibalanse ang kanilang paghahanapbuhay at pagpapamilya."

"

Helen Creed,dating Presidente, Liquor, Hospitality and Miscellaneous Workers' Union (LHMU), Australia

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

59

Pakikisangkot ng Kababaihan sa Paggawa ng Desisyon

Isang malaking hakbang ang matiyak na makabilang ang mga kababaihan sa matataas na posisyon sa unyon at, kung sila ay naroon na, patuloy na kikilalanin at bibigyang-halaga. Bilang isang pandaigdigang pederasyon ng mga unyon, matagal ng sinusubukan ng IUF na palakasin ang pakikilahok ng kababaihan. Noong 1989, pinasimulan ang pagpasok ng mga kababaihan bilang mga kinatawan sa mga lupon ng IUF na nagsasagawa ng desisyon. Pagkalipas ng naunang pagtaas, ang representasyon ng kababaihan ay nanatili lamang sa halos 20%. Kaya noong 1997, ang polisiya para sa lahat ng aktibidad na isasagawa ng IUF, na siyang napagkasunduan sa ika-23 World Congress ay: "...ipinapakita sa kabuuang komposisyon ng mga kalalakihan at kababaihang kasapi...na hindi bababa sa 40 porsyento ang bilang ng pakikilahok sa bahagi man ng lalaki o babae". Subalit paglipas ng isang dekada, ang Executive Committee ng IUF ay mayroon lamang 28% ng kababaihan; kinakailangan pang maghalal ng pito pang kababaihan sa lupon bago pa ito maging kinatawan. Lahat ng Komiteng Pang-rehiyon ay bigo ring makamit ang itinakdang panuntunan, gayundin ang napakaraming pambansang delegasyon sa mga pulong ng IUF. Tanging ang Agricultural Workers Trade Group ang nakaabot sa pamantayan noong 2006. Sa ganitong bagal ng paggalaw, tinatayang 15 taon pa ang lilipas bago makamit ang layunin. Malinaw na kakailanganin ang karagdagang motibasyon. Kaya sa ginanap na 2007 IUF World Congress, napagkasunduan na ilipat ang 40% representasyon ng kababaihan sa mga posisyon sa iba't ibang komite sa IUF at sa mga delegasyon. At sa ngayon ay mayroon na ring mga kautusan: ang mga karapatan sa pagboto ay mababawasan depende sa proporsyon ng nagkukulang na bilang ng kababaihan.

n

n

n

Ang polisiya ng IUF ay base sa proporsyonal na representasyon, sinasalamin ang bilang ng kababaihan sa kabuuan ng kasapian. Ang polisiya ring ito ang ipinatutupad sa Transport and General Workers' Union (TGWU) na nasa UK, kung saan may kautusan na ang mga kababaihan ay kakatawan sa mga pambansa, pang-rehiyon at pang-distritong komite ayon sa proporsyon ng kabuuang bilang ng kababaihan sa unyon. Ang ilang mga unyon na nagsimula sa napakaliit na bilang ay nagtakda ng magkakasunod na kota na dapat maabot upang makamit ang progresibong pakikisangkot ng kababaihan sa mga darating na panahon. Ang mga nakareserbang posisyon (reserved seats) para sa kababaihan sa mga lupon na nagsasagawa ng desisyon ay maaaring maging kapaki-pakinabang lalo sa mga kababaihang bahagi ng mahalagang minorya sa kabuuang pagkakasapi ng isang unyon.

Upang matiyak na magaganap ang anumang pagbabago, kadalasang may binabago muna sa mga Batas ng unyon. Sa lahat ng pagkakataon, kinakailangan ang nararapat na pagtutuon ng pansin at pagkilos ng sa gayon ay matiyak na kikilalanin ang kababaihan bilang kinatawan, na pagkakalooban ng suporta o pagsasanay, upang magsilbing paghahanda, at magkaroon ng kagalingan at lakas ng loob na magampanan ang kanilang tungkulin.

60

Ang batas ng unyon ukol sa mga kota

IUF

AKsIyon

Ang Argentina ang kauna-unahang bansa sa buong mundo na nagpasimula ng batas ukol sa mga kotang pangkasarian para sa mga posisyon sa gobyerno noong mga unang bahagi ng 1990. Noong 2002, naipasa ang batas na sumasakop sa mga kotang pangkasarian para sa representasyon sa loob ng unyon. Ang ministro ng Labour Market na nasa likod ng batas na ito noong 2002 ay si Graciela Camaño, miyembro rin ng isang unyon ng mga manggagawa sa otel (Unión de Trabajadores Hoteleros, Gastronómicos de la República de Argentina, UTHGRA). Di-kalaunan ay iniulat ni Graciela na naging mahirap ang pagpasa sa batas dahil ang mga kalalakihang lider ng unyon ay naging masigasig sa pagkontra sa itinakdang kota. Si Silvia Villaverde, ang tagapangasiwa sa mga isyung pangkababaihan para sa unyon ng mga manggagawa ng pagkain na FAOPCHPyA sa Argentina at Presidente ng IUF Women's Committee, ay higit na umaasa na ang batas sa kota ay makatutulong. Subalit noong mga huling bahagi ng 2005, wala pa ring kababaihan ang kasama sa mga negosyador para sa CBA ng kanilang unyon. Sabi pa ni Silvia, "Ang katwiran ng mga lalaki ay mahirap daw kasing mahagilap ang kababaihan". Kaya ang pederasyon ng mga unyong kaanib ng IUF sa Argentina ay nagsagawa ng mga pagsasanay para sa mga babaeng kasapi upang makatulong sa kanila na magkamit ng mga posisyon sa unyon.

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGTATAGUYOd SA KAPAKANAN NG KABABAIHAN

Mga Grupo para sa Collective Bargaining

Nakatatanggap ang IUF ng mga ulat na ang kababaihan ay hindi nakakasama sa istruktura ng pakikipagnegosasyon tulad na lamang sa mga pambansang komite ukol sa bargaining o kahit sa mga lokal na grupo, kung saan nakatulong sana sila na makabuo at makapagsara ng mga kasunduan at gayundin ay matiyak na ang mga isyung pangkababaihan ay maayos na natutugunan. Sa halip, ang mga hinaing na tinitingnan bilang `isyung pangkababaihan' ay minamaliit, pinagwawalang-bahala o tuluyan ng kinalilimutan. Kung naging bahagi ang mga kababaihan, ang resulta ay maaaring higit na kapaki-pakinabang. Ang alinlangan sa partisipasyon ng kababaihan sa mga CBA ay hindi lamang nakasalalay sa pagtutol ng mga kalalakihan sa loob ng unyon. Ito ay dahil na rin sa mga kalalakihan sa pamunuan ng mga kumpanya na maaring maging bastos sa negosasyon kung babae ang kinatawan ng unyon; maaari rin silang mambiktima o manakot, o sa huli ay himukin ang kababaihan na sumuko na lamang. Muli, ang kasagutan dito ay ang pagkakaloob sa mga kababaihan ng pagsasanay at suporta upang matutunan ang pagiging asertibo. Kung minsan ay isinasantabi ang kahilingan ng mga kababaihan sa CBA dahil ang katwiran ay kakaunti lamang ang kababaihan sa pagawaan o industriya. Maaari naman itong labanan, lalo na kung ang kababaihan ay nasa minorya, mas kakailanganin nila ang suportang magmumula sa unyon at ng oportunidad upang aktibong makisangkot.

tUGon

Pagwawalang-bahala sa Hinaing ng mga Kababaihan

Si Shi-yeon Kim ay Direktor ng Women's Activities for the Hyundai department Store Workers' Union, isa sa mga kaanib na unyon ng Korea Federatiion of Private Service Workers' Union (KFSU). Isa siya sa apat na full-time na opisyal mula sa 23 kababaihan na kasapi sa kanilang unyon, at ang kaisa-isang babaeng sangkot sa collective bargaining. Isiniwalat niya kung paanong ang pag-iiwas sa kababaihan at kawalan ng suporta mula sa mga kalalakihang bumubuo sa grupo ng negosyador ay nakapagdulot ng limitasyon sa dapat sanang matatamo ng kababaihan sa proseso ng bargaining. "Sa paghahain ng bargaining noong 2005, ako lamang ang nag-iisang babae na nahalal bilang miyembro ng bargaining committee at, sa akin mismong sariling pagsisikap, kinailangan kong tukuyin ang mga isyung may kaugnayan sa pagkakapantay-pantay sa kasarian at pangangalaga sa pagka-ina, magbalangkas ng listahan ng mga hinaing at argumento, maghanda ng mga materyales at magsalita patungkol sa mga artikulong iniatang sa akin para sa negosasyon. Kaya masyado akong naging abala. Kung titingnan ang mga nakasaad sa CBA, mapapansin na ang mga usaping `pangkababaihan' o `pagkakapantaypantay sa kasarian at proteksiyon sa pagka-ina' ay nasa hiwalay na bahagi. Ang mga bagay na nasa ilalim ng bahaging `mga hinaing ng mga kababaihang manggagawa' ay ang sumusunod: makatarungang oras sa paggawa para sa kababaihan, ligal na pagliban dulot ng buwanang-daloy o pagreregla, proteksiyon para sa mga buntis at nagpapasusong ina, ligal na pagliban sa pagka-ina at pagka-magulang, mga pahinga dulot na pagpapasuso, at ang pagsugpo at pagbabawal sa sekswal na pang-aabuso sa lugar-paggawa." Isinalaysay rin ni Shi-yeon Kim na siya ay hindi nakabilang sa grupo na naghahanda ng CBA at tinawag lamang siya mismo noong oras ng negosasyon. At pagkatapos ay nabigyan lamang ng isang pagkakataon para magsalita, kaya naman hindi nagamit ang mga impormasyong inihanda niya. Sinabi pa niya: "Ang lahat ng hinaing mula sa mga Departamento ng Kababaihan ay binalewala. Kung nabigyan sana ako ng mas maraming pagkakataon para masabi ang aming mga hinaing at kung mas naging matulungin sana ang organisayon, mas maliit sanang panghihinayang at pagkadismaya ang naramdaman ko."

"

tUGon

Si Susilawati Soehoed, Chair ng Women's Committee ng FSPM, isang pederasyon ng mga unyon ng mga manggagawa sa otel sa rehiyon ng Jakarta sa Indonesia, ay nagsabi na ang mga kalalakihan sa FSPM ay una ng nabigo na maisangkot ang kababaihan sa proseso ng collective bargaining, at pagkatapos ay hindi pa isinama ang kababaihan sa listahan ng mga karapat-dapat tumanggap ng mga benepisyong pangkalusugan. Muling binuksan ng mga kababaihan ng unyon ang usaping ito, at sila ay nagtagumpay (tingnan sa pahina 9). Ang `video' ni Susi na tumatalakay rito ay maaaring makita sa: asianfoodworker.net/indonesia/061103discrimination.htm

"

61

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

62

Mga tamang salita ay nagpapaangat sa kababaihan

AKsIyon

Maraming lengguwahe sa mundo, tulad ng Pranses, Kastila, Italyano at Portugis, ang gumagamit ng iba't ibang salita na tumutukoy sa kalalakihan o kababaihan. Sa Brazil, kung saan Portugis ang kinikilalang pambansang wika, isang samahan ng mga unyon ng mga manggagawa sa industriya ng pagkain at agrikultura (CONTAC) ang nagpasyang gumamit ng mga hiwalay na salitang tutukoy sa babae at lalaki sa lahat ng kanilang dokumento. Noong sinimulan ito ng 1994, ang kota ng kababaihan ng CONTAC sa National Executive ay umabot na sa halos 30%.

AKsIyon

`Maraming kababaihan ang may abilidad'

Sa Sweden, karamihan sa mga kababaihang manggagawa sa industriya ng pagkain ay kumikita ng mas mababa ng 7% kumpara sa kalalakihan. Marahil ay may kinalaman dito ang bumubuo sa mga delegasyon ng unyon. Sa tatlong komperensyang ginanap noong 2003 ukol sa mga kasunduan sa pasahod, iilang kababaihang delegado lamang ang nakasama. At sa ginanap na Congress noong Mayo 2005, nagbago ng Kautusan ang Swedish Food Workers' Union (Livs). Ang isinasaad ngayon sa Artikulo 1 ay: "Ang unyon ay marapat lamang tumayong tagapangalaga sa interes ng mga kasapi nito na bahagi ng merkado ng lakas-paggawa at ng lipunan, sa ilalim ng sosyalista at maka-kababaihang pananaw." Ang pagkakasulat ng sugnay na ito ay umani muna ng mahaba at mainit na debate bago pa man ito natanggap. Ang bagong presidente ng unyon na si Hans-Olof Nilsson ay isa sa mga nagsulong nito. Sinabi niya: "Ito ay usapin ng pagkakapantay-pantay. Walang rason upang makaranas ang kababaihan ng mas kalunus-lunos na kalagayan kaysa sa mga kalalakihan ng dahil lamang sila ay mga babae. Kailangan naming kumilos. Ito ay isyu ng kredibilidad para sa amin." Si Eva Karlsson, ang nahalal na ikalawang bise-presidente, ang kauna-unahang babae na nakatuntong sa pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Liv sa loob ng 110 na taon nitong kasaysayan. Sa ngayon, prayoridad na ang isyu ng pagkakapantay-pantay sa inihandang plano ng unyon para sa taong 2006-2009. Si Kristina Nordström, Equality Officer ng Liv, ay umaasa sa mas progresibong pakikilahok ng kababaihan, mas maraming programa ng pagsasanay para sa mga ito, at higit na pag-aaral ukol sa mga pasahod. "Ang pangarap namin ay makabuo ng isang grupo na mas asertibo at marunong maggiit sa mga karapatang hindi pa nila natatamasa. Tunay na maraming kababaihan ang may abilidad para rito", dagdag pa ni Kristina. Ang unyon ay mayroon na ngayong 35% o limang opisyales na kababaihan na nasa pambansang antas.

"

tUGon

Where's the `work-life balance' in unions?

"Pinag-usapan namin ang tungkol sa mababang partisipasyon ng kababaihan sa mga unyon at ang pangangailangan ng pagsasanay sa pamumuno at mga komite. Subalit sa aking pakikisangkot, sa lahat ng pagkakataon, naramdaman ko na mas mataas ang motibasyon at kamalayan ng kababaihan. Sa katunayan, ang mga kalalakihan dapat ang sumasailalim sa pagsasanay; sila kasi ang hindi handang tumangkilik sa kababaihan bilang bahagi ng pamunuan. Kung hahayaan lamang ng mga kalalakihan na makisangkot ang kababaihan, baka mas maraming babae ang sumapi sa mga unyon. Ang mga lalaking miyembro ng unyon ay nagtatrabaho ng napakahabang mga oras; nawawala sa kanila ang balanse ng hanapbuhay at pamumuhay; at ngayon, umaasa sila na kababaihan ang sasalo sa mahabang oras ng pagtatrabaho."

Chika Nishino,Miyembro ng Executive Committee, All Morinaga Labour Union, Food Rengo, Japan

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : PAGTATAGUYOd SA KAPAKANAN NG KABABAIHAN

Hindi bumoboto sa kapwa babae?

Dahil sa mga naunang karanasan ng pagwawalang-bahala sa kababaihan, kadalasan silang nagkukulang sa lakas ng loob at tiwala sa sarili na tumayo sa mga ginaganap na eleksiyon sa loob ng unyon. Nagkakaroon din sila ng alinlangan na ihalal ang kapwa nila kababaihan. Tinitingnan kasi ang pamumuno bilang isang bagay na panlalaki, muli, nakaugat ito sa usapin ng kapangyarihan at kultura.

tUGon

"Sa tuwing may botohan, iniisip ng mga kababaihan na ang pamumuno ay tungkulin ng kalalakihan at hindi nila makuhang maghalal ng kapwa nila babae; tulad na lamang sa aming gobyerno, walang babae. Bukod-tanging mga matatapang at makapangyarihang kababaihan lamang ang nagkakaroon ng pagkakataong mahalal. Subalit karamihan sa mga kababaihan ay hindi man lamang sumusubok; hindi sila naniniwalang mananalo sila. Ang totoo, kadalasan na mas epektibo pa ang kababaihan bilang pinuno kaysa mga kalalakihan; mas maaasahan at responsable. Kaya makatotohanan lamang na isipin na mas magiging kapaki-pakinabang kung higit na maraming kababaihan ang malalagay sa matataas na posisyon. Bilang patunay, kababaihan pa rin ang mas aktibo sa lokal na antas; 55% ng mga lider ng AIWU sa lokal ay kababaihan."

" "

Kumushbek Mambetov, Presidente, Agro-Industrial Workers' Union (AIWU), Kyrgyzstan

tUGon

"Sa oras na maging kasapi ng unyon ang mga kababaihan, mapapansin na mas nagiging aktibo sila kumpara sa kalalakihan. Ang nakalulungkot nito, tuwing may eleksiyon, mga lalaki ang inaangat nila sa mga posisyon sa halip na kapwa nila kababaihan. Sa Blantyre Sports Club, madalas na naghihintay ng kasagutan mula sa mga tagapangasiwa (shopsteward) ang mga kababaihang manggagawa subalit wala silang natatanggap sa mga ito. Ito ay dahil walang babaeng tagapangasiwa na tutugon sa kanila. Sinasabi namin sa mga kababaihan na `kung hindi sila magiging tagapangasiwa, hindi sila makatitiyak na mapapansin ang kanilang mga hinaing. Kailangan nilang kumilos. Pilitin na sila ay pakinggan. Kung hindi ay patuloy silang babalewalain.' Nagtatakda ng mga pagpupulong ang kalalakihan pagkatapos ng oras ng trabaho kaya kadalasang hindi nakadadalo ang mga kababaihan dahil agad umuuwi ang mga ito para maasikaso ang kani-kanilang mga anak. Iminungkahi namin sa mga kalalakihan na baguhin ang oras ng mga pulong, kung maaari ay sa oras ng tanghalian ng sa gayon ay makadalo ang lahat. Naging matagumpay ito sa pagpapakilos ng maraming kababaihan."

Dorothea Makhasu, General Secretary, Hotel, Food Processing and Catering Workers' Union (HFPCWU), Malawi

Ang pagbibigay ng suporta at tiwala ay kailangan upang magkaroon ng lakas ng loob ang mga kababaihan na lumahok sa eleksiyon at ng sa gayon ay magtiwala rin sa kanila ang kapwa nila kababaihan at iboto sila. Kailangan din ng ibayong pagsisikap upang mahikayat na bumoto ang kalalakihan sa mga kababaihan. Mahalaga ang pagsasanay at paggabay. Kontra sa pagiging produktibo ng mga kababaihan ang ihalal sila at pagkatapos ay pababayaan. Magtutulak lamang ito ng matindi at masasamang pagkakahon. Kaya, ang paggabay at pagtuturo ng mga nauna ng maging lider-kababaihan ay marapat na isagawa (tingnan sa pahina 55), gayundin ang mga pagsasanay sa larangan ng pakikipagtalastasan gaya ng pagsasalita sa harapan ng publiko o nakararami at kasanayan sa puntong teknikal tulad ng pambansang lehislatura. Isa pang mahalagang hakbang ay ang pagdodokumento at paglalahatla ng mga tagumpay na nakamit ng mga kababaihang lider. Ang mga kagalingang ito ay magsisilbing inspirasyon at motibasyon para sa iba pang kababaihan. Kung sasabak sa eleksiyon, kailangan munang isaalang-alang ng kababaihan kung kaya nilang ikabit sa kanilang pamumuhay ang mga responsibilidad sa unyon. Ang kalidad ng tulong na magmumula sa tahanan at sa mga miyembro ng pamilya ay importante rin. Subalit ang hikayatin ang kababaihan na makilahok ay magdudulot din ng pagpapanibago sa pagkaka-organisa ng isang unyon. Kakailanganin na muling isaayos ang istruktura ng unyon at ang mga nakatakda nitong gawain upang maiayon sa pamumuhay ng kababaihan at makamit ang higit na balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay para sa lahat. Ipinakita sa karanasan ng SEWA sa India (tingnan sa pahina 40) na kahit abala ang mga kababaihan sa trabaho at pamilya, kaya pa rin nilang bumuo ng masigla at matagumpay na mga organisasyon.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

63

MUnGKAHI

n

Harapin ang mga `kultural'/pulitikal na hadlang sa pamumuno ng kababaihan; kasama rito ang paghikayat sa mga kababaihan na lumahok sa eleksiyon, at iboto ang kapwa nila kababaihan; nangangahulugan din ito ng paghimok sa mga kalalakihan na maghalal ng babaeng lider ­ at kilalanin ang karapatan ng mga kababaihan bilang kinatawan ng kalalakihan ­ hanggang sa matataas na posisyon o antas. Itulak ang mga kautusan gaya ng mga kota na nakabase sa proporsyonal na representasyon o nakareserbang posisyon (reserved seats) upang matiyak na makakaupo ang mga kababaihan sa mga lupon ng unyon na nagsasagawa ng desisyon. Mag-organisa ng pagsasanay na may kinalaman sa pamumuno para sa mga kababaihan, tulad ng kung paano pangungunahan ang isang pulong at paano igigiit ang katayuan sa isang isyu. Maipakita ang tagumpay ng mga kababaihang lider, sa loob ng unyon at sa mas malawak na lipunan. Ilakad ang pakikisangkot ng kababaihan sa mga grupong nagsasagawa ng CBA, na may kaakibat na pagsasanay kung kinakailangan, halimbawa na lamang sa pambansang lehislatura o mga Kumbensiyon ng ILO.

n

n

n n

n

Isaalang-alang ang pamamaraan ng pagsasaayos ng mga pagpupulong ng unyon, ang lugar kung saan at ang oras/araw kung kalan ito gaganapin, ng sa gayon ay mas maraming kababaihan ang makadalo.

Tiyakin na ang lengguwahe at mga larawan sa mga inilalathalang babasahin ng unyon ay malinaw na nagpapakita ng pakikisangkot ng kababaihan.

n

KAtWIrAn

"Nagbibigay kami ng kapantay na halaga sa mga bayarin sa unyon. Kaya marapat lamang na pantay na karapatan din ang aming matamasa."

Therese Hulthén, Hotell-och Restaurang Facket, Sweden / IUF Women's Conference, Geneva, Marso 2007

Mahalaga ang magkaroon ng mga kababaihang lider, upang matiyak na ang mga isyung pangkababaihan ay binibigyang-halaga ng unyon, at ng maramdaman ng iba pang kababaihan na ang paniniwala na ito ang nararapat. Dapat na ipagmalaki ang tagumpay at kagalingan ng mga babaeng lider, at malawakan itong ilathala. Ang mga kababaihan ay may kakayahan din na maging kinatawan ng kalalakihan; dahil sa mahabang panahon ay inisip ng mga lalaki na kaya nilang kumatawan para sa mga babae. Kontra sa pagiging produktibo ng kababaihan ang pagkalooban sila ng pagsasanay subalit pagkakaitan naman ng oportunidad para mamuno. Makararamdam lamang sila ng pagkadismaya at tuluyang lilisanin ang unyon. Maaari rin na makakuha sila ng simpatiya mula sa pamunuan ng kumpanya. Sa parehong sitwasyon, unyon ang mawawalan. Ang mapabilang ang kababaihan sa mga grupo na nagsasagawa ng collective bargaining ay napakahalaga dahil dito nakakamit ang pagkakapantay-pantay sa kasarian sa kabuuang itatakbo ng negosasyon.

Sanggunian

`Promoting Gender Equality: A resource Kit for Trade Unions'

Booklet 1: Promoting Gender Equality within Trade Unions Booklet 2: Promoting Gender Equality through Collective Bargaining Booklet 3: The Issues and Guidelines for Gender Equality Bargaining ILO, GenProm, 2002 Ingles: www.ilo.org/public/english/employment/gems/eeo/tu/tu_toc.htm Pranses, Kastila at Arabo: www.ilo.org/public/english/employment/gems/advance/trade.htm

a

`Collective Agreement Equity Audit'

Ang Canadian Auto Workers (CAW), na nag-oorganisa rin sa mga sektor ng IUF, ay bumuo nito upang magamit ng mga kinatawang pambansa at miyembro ng bargaining committee ng sa gayon ay matiyak ang mga prayoridad sa bargaining at kasunduan bago ang negosasyon; kasama rito ang pagtutol sa diskriminasyon/pang-aabuso, patas na pasahod, benepisyo, oras sa trabaho, at paghahanda bago ang pagsalang sa mga negosasyon. www.caw.ca/whatwedo/women/pdf/EquityAudit.pdf

64

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

2.4

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN

Makamit ang Suporta ng Kalalakihan

"Kailanman ay hindi ako mapangungunahan ng babae." "Pagdating sa pagsasanay para sa kalalakihan, unti-unti ng nagsisimula ang proseso ng pagbabago subalit matatagalan pa bago nila tuluyang matanggap ang pamumuno ng mga kababaihan, ito ay bunga ng nakagisnang kultura."

tUGon

"Wala naman gaanong nagbago sa pag-uugali ng mga kalalakihan sa unyon. Hindi pa rin kami nakatatanggap ng maigting na suporta mula sa kanila. Hindi naman nila kami kinakalaban, marahil ay hindi lamang sila interesado sa aming mga ideya."

"

Malaysian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

Maraming kalalakihang kasapi ng mga unyon sa buong mundo ang tumatanggap naman sa mga argumento ng pagkakapantay-pantay, at aktibo rin sa pagsusulong nito. May mga ilang kontribusyon din sa manwal na ito na nagsasaad ng ganitong karanasan. May ibang kalalakihan ang pumapayag subalit hindi nila alam kung paano ito isasagawa. Ang mga isyung pangkababaihan ay inililinya nila sa mga pagpupulong ngunit kung walang aalalay at hindi rin mulat ang mga kalalakihan ukol sa mga hinaing at gawain ng mga kababaihan, matatahimik na lamang ang lahat sa pulong, lalagpasan ang mga usaping pangkababaihan at ituturing na `natalakay na' ang mga ito. Kung mayroong mga indibidwal na kababaihan sa pulong, mahihirapan naman ang mga ito na maigiit ang kanilang kagustuhan sa nangingibabaw na kulturang `macho'. Inaasahan na ang mga kalalakihan ay higit na magkakaroon ng ideya kung kokonsulta sila sa mga kababaihan, at titiyakin na maraming kababaihan ang dadalo sa mga pulong, maging ang paksa ng `Gender Mainstreaming' (tingnan sa pahina 67) ay makatutulong rin sa kanila. Gayunpaman, tila marami pa rin sa mga kalalakihan ang kailangan pang paliwanagan. Paano mababago ang kanilang kaisipan? Ano ang maaaring gawin ­ ng magkasamang puwersa ng kababaihan at kalalakihan ­ upang maniwala sila na nararapat at makatwiran ang pagkakapantay-pantay para sa ikalalakas ng pag-uunyon at sa mas maayos na kinabukasan para sa lahat? Kadalasan ng pinagtatalunan na ang katayuan ng kababaihan sa lipunan, gayundin sa mga unyon, ay nakabase sa `realidad' o bahagi na ng `ating kultura'. Ang implikasyon nito samakatuwid ay hindi na mababago pa ang kanilang katayuan o maaari subalit unti-unti lamang. Ang mga unyon ay kilala bilang mga pangunahing humahamon sa `realidad' lalo kung ito ay nagiging di-makatwiran at opresibo. Sa itinakbo ng kasaysayan, nakipaglaban na ang mga unyon sa piyudalismo, pasismo, pagtatangi ng lahi at pang-aapi ng mga kapitalista sa manggagawa, ng sa gayon ay makabuo ng mas makatarungan at demokratikong lipunan. Sa parehong layunin, makakaya rin at kakailanganin na labanan ang pagtatangi sa kasarian. Ito ay isang sistema ng pagmamalabis kung saan hinahadlangan ang unyon na makamit ang pagkakapantay-pantay sa lipunan, mga karapatan at kaunlaran para sa lahat.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

65

"

tUGon

Paghamon sa kulturang `macho'

"Marami sa pinaka-dedikadong mga unyonistang kilala ko ay kababaihan, subalit kadalasan na hindi nabibigyang-pugay ang kanilang mga ginagawa. Umiiral ang kulturang `macho' sa mga unyon, gayundin sa kung saan pang mga lugar, at ang babae ay inaasahang makikibagay... Marahil ang isang dahilan nito ay ang paraan ng pagkakabuo o ang istruktura ng mga unyon. Karamihan ng mga opisyales ay kalalakihan, na siyang higit na humahawak sa mga usapin at balakin ng unyon. Madalas na napupunta ang mga kababaihan sa mas mabababang posisyon, mga propesyunal subalit nasa mga gawaing pang-serbisyo, na karaniwang pinamumunuan ng isang lalaki...wala akong maalalang pagkakataon na nabigyan ng kurso ukol sa pagkakapantay-pantay sa kasarian ang mga pambansang opisyales. Makakaasa sana sa mas magandang kinabukasan kung ang mga naunang opisyal na unti-unti na ngayong umaangat sa posisyon ay nagkaroon ng mga pagsasanay noong nagsisimula pa lamang sila. Maraming kalalakihang unyonista ang itinuturing na may mga kakayahan, na maaaring hindi naman nila tinataglay, lalo na yaong mga umakyat na sa mas mataas na ranggo mula sa pagiging ordinaryong manggagawa. Namumuo ang takot ng mga nakatatandang pinunong kalalakihan sa banta na maagaw ang kanilang posisyon ng mga mas nakababata at matatalino, lalo na kung mga kababaihan ang mga ito, na sa aking paniniwala ay higit na dapat hinihikayat upang ang kanilang mga abilidad ay magamit para sa ikabubuti ng organisasyon. Kung magtuturo ka ng pagkakapantay-pantay ngunit sa paraang impokrito, hindi ka tunay na nagtataguyod nito bagkus ay nakasisira pa nga sa organisasyon; malaking bahagi ng mga kasapi ang mawawalan ng gana. Ang kahalagahan ng mga unyon ay ang makapagbigay ng suporta at makapagdulot ng lakas ng loob at tiwala sa sarili sa mga tao ng sa gayon ay makatayo sila bilang indibidwal at grupo sa tuwing haharap sa mga suliranin."

Dalian mo dyan sa ginagawa mo dear. Malalate ka na sa meeting mo.

Barry Leathwood, dating National Secretary para sa Rural, Agriculture and Allied Workers (RAAW), Transport and General Workers' Union (T&G), UK, retirado na ngayon.

" "

66

tUGon

"Hindi dapat tinitingnan ng mga kalalakihan bilang paghamon ang pagkakaroon ng Komiteng Pangkababaihan, kundi bilang isang pwersa na makapagpapalakas sa unyon. Kaya nga ba naisip ko na kailangan ng mas maraming pagsasanay ukol sa kasarian ang dapat ipagkaloob sa kalalakihan."

Indonesian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

tUGon

"Nagsasanay kami ng kapwa kalalakihan at kababaihan. Ang mga lalaki ay maaaring maging marahas sa kababaihan, subalit natuklasan namin na kung uunawain nila ito gamit ang pagtingin ng isang babae, unti-unting nababawasan ang kanilang karahasan. Maliban sa mas pinaigting na edukasyon para sa mga kalalakihan, isinusulong din namin ang higit na bilang ng kababaihan sa mga posisyon sa pamunuan."

Hun Peouw, Bise-Presidente, Cambodian Tourism and Service Workers' Federation (CTSWF)

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : MAKAMIT ANG SUPOrTA NG KALALAKIHAN

`Gender mainstreaming'

Ang terminong ito ay nangangahulugan na tinatanggap ng mga kababaihan at kalalakihan ang pinagsama nilang tungkulin na putulin ang ugat ng pagtatangi sa kasarian; na ang pagkakapantay-pantay sa kasarian ang magiging sentrong polisiya ng organisasyon at bahagi sa lahat nitong gawain. Ito ay isang konseptong naging kagyat matapos mapagkasunduan sa ginanap na United Nations World Conference on Women sa Beijing noong 1995. Bahagi ng `gender mainstreaming' ang sumusunod:

n

Matukoy ang mga polisiya at gawain ng unyon na nagdudulot ng pagtatangi sa kasarian, at pagkatapos ay baguhin ang mga ito; Matiyak na ang mga bagong polisiya at gawain ng unyon ay tutugon sa pagkitil sa mga nagdaang diskriminasyon sa pamamagitan ng aktibong pagsusulong ng pagkakapantay-pantay sa kasarian.

n

Ibig sabihin nito na ang mga isyu gaya ng mga karapatan sa pagka-ina, balanseng paghahanapbuhay at pamumuhay at sekswal na pang-aabuso ay hindi nakahiwalay bilang `isyung pangkababaihan' na sasagutin lamang ng istrukturang pangkababaihan at hahayaan na ng iba. Ito ay ituturing na mga `isyu ng unyon' na tutugunan ng lahat. Nangangahulugan din ito ng pagiging mulat na ang mga isyung tulad ng kalusugan at kaligtasan sa pagawaan o pagkakaroon ng pagkakataon sa mga programa ng pagsasanay ng unyon ay hindi itinatakda ng patas sa parehong kasarian. Sa katunayan, dumadaloy ang usaping pangkasarian sa lahat ng bagay, kaya marapat lamang na ito ay palawakin (`mainstreamed'). Ipinahihiwatig nito na higit na kailangan ng kalalakihan ang mga pagsasanay ukol sa usaping pangkasarian. Nagaganap na ang mga pagsasanay na ito sa ilang mga unyon partikular sa mga bagong aktibistang kalalakihan. Subalit bibihira ang pagsasanay para sa mas matatandang mga lalaking lider, kaya naman ang mga kababaihan ay mas umaasa at nagtitiyaga sa mga susunod na henerasyon ng kalalakihan. Gayunpaman, may mga kababaihan pa rin ang nagaalinlangan sa konseptong ito ng "gender mainstreaming' dahil nasaksihan na nila na ginagamit ito ng iba bilang panakip-butas, isang paraan upang makaligtas sa mga natatanging istrukturang pangkababaihan at mga gawain, samantalang walang iminumungkahi na mas epektibong alternatibo. Subalit kung maipatutupad ng maayos ang `gender mainstreaming' kaakibat ang mga natatanging gawain na pangkababaihan, maaaring tumaas ang posibilidad na makamit ang pagkakapantay-pantay sa kasarian.

tUGon

"Sa mga unyon sa Timog Africa ay mayroong tinatawag na mga Gender Forum. Iniisip namin na mahalaga ang pagdalo ng mga kalalakihan sa porum at ng maging sensitibo sila sa isyung pangkasarian. Samantalang sa mga Women's Forum, paulit-ulit kang magsasalita ngunit hindi ka pa rin mauunawaan sa huli. Ang dapat sa mga kalalakihan ay makibahagi at makisangkot ng sa gayon ay lubos silang maliwanagan. Ang presidente ng FAWU, isang buhay na halimbawa, ay dumadalo sa mga Gender Forum. Ang mga porum na gaya nito ay isinasagawa na rin sa mga sangay sa iba't ibang rehiyon. Umiiral na rin sa lahat ng istruktura ng COSATU (isang pederasyon ng mga unyon). Hindi na magawa pang tumutol ng kalalakihan laban sa mga ito. Nagwagi kami sa argumentong `Ano nga ba ang kasarian at bakit ito mahalaga?' Ang mga nagdaang lider ng unyon ay nagpahayag pa na pag-aaksaya lamang daw ito ng panahon, pero ngayon ay napapakinabangan na ito."

" "

Pulane Maine, Unang Bise-Presidente, Food and Allied Workers' Union (FAWU), Timog Africa

tUGon

"Sa mga paagsasanay pangkasarian, kinakailangang suriin ang mga kalalakihan, ang mga kaibahan ng nakatatanda sa mas nakababatang henerasyon. Mayroon lamang kaming limitadong kagamitan, oras, lakas at pagsasalita. Kaya pumipili kung sino ang sasanayin ­ mas pinagtutuunan ng pansin ang mga nakababatang kalalakihan. Ang kredibilidad ng mga tagapagsanay ay mahalaga, mas magaling kung may kakayahang makipag-ugnayan sa kalalakihan. At hindi lamang dapat isang beses isasagawa ang pagsasanay, ang mga kalalakihan kasi ay maaari pang bumalik sa nakagisnang maka-lalaki at `macho' na samahan kaya kailangan ng mga kasunod na pagsasanay."

Loida Ty, Kalihim para sa Women and Child Labor Concerns, National Union of Workers in Hotel, Restaurant and Allied Industries (NUWHRAIN), Pilipinas

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

67

"

tUGon

`Ano ba ang mayroon sa kapangyarihan?'

"Nakita namin na ang mga nakababatang kalalakihan ay mas bukas sa mga bagong ideya subalit ang mga kaisipang ito ay unti-unti ring tinatalo ng mga tradisyunal na paniniwala. Ang mga matatandang lider na lalaki kasi ay hindi maaasahan sa pagpapanatili ng mga bagong kaalaman; may tahimik na pagtanggap kasing nagaganap sa kaisipang `wala ng magbabago' na tumutukoy sa mga ugnayang pangkasarian. At may dalawang pangunahing tumutukso sa mga kalalakihang may kapangyarihan: salapi at seks. Ang paniniwalang ito ng mga kalalakihan ay laganap na sa lipunan kaya tumatagos ito sa kultura ng unyon. Nangangahulugan ito na maaaring mabilis na humanga ang mga nakababatang kababaihan sa mga nakatatandang lalaking lider, at ito rin ang nagiging daan ng sekswal na pang-aabuso sa loob ng unyon. Ang paglalahok ng usaping kababaihan sa lahat ng programa, proyekto at gawain ng unyon ay humahamon sa pagkakabuo nito. Maaari kang magkaroon ng mga komite, conscientisation workshops, polisiya na nakasulat sa papel, pero mababago ba nito ang paraan ng pag-gigiya ng liderato sa unyon? Ang pagtiyak at pagbabantay, mga polisiya at pamamaraan ay makapagdudulot ng pagbabago, at ito ay dapat ding gamitin sa pamunuan... Ang ating pag-asa ay dapat nakasalalay sa mas batang henerasyon ng mga lalaking lider, subalit ang kanilang kapareha ay dapat ding maging malakas. Marami na akong nasaksihang mga lider-kalalakihan na hinihiram lamang ang konsepto ng pagkakapantay-pantay sa kasarian, na ginagamit lamang ito sa salita, ngunit ang totoo, pagdating sa tahanan ay itinutulak nila ang paghahati-hati ng gawain ayon sa kasarian upang makaiwas lamang sa mga gawaing-bahay. Mayroong malaking puwang sa pagitan ng kanilang mga sinasabi at ginagawa. Tandaan na ang pagkakapantay-pantay ay nagsisimula sa tahanan. Ano ba ang mayroon sa kapangyarihan? Hindi ito magawang bitiwan ng mga kalalakihan. Samantalang ang mga babae ay may kakaibang paraan ng pagtingin dito. Hindi kami nilalamon nito. Sa katunayan, ang mga kababaihan ay higit na interesado sa kolektibong pamumuno at sa pagbibigay edukasyon sa susunod na henerasyon. Malaking bahagi nito ay dahil sa mga tungkulin namin sa pamilya, para sa mga mahihina at malalakas, at makatagpo ng sitwasyon na makikinabang ang lahat. Hindi namin kayang ipakain ang mga mahihina sa mababangis na lobo. At mula rito umuusbong ang higit na integridad ng mga kababaihan."

"

Jorgette Honculada, General Secretary, National Federation of Labour (NFL), Philippines

tUGon

`Dahil kaya kong gawin'

"Ikinagagalak kong sabihin na nahalal ako sa mga posisyon sa unyon dahil sa aking kakayahan at hindi sa aking kasarian. Sapagkat hindi ko rin tatanggapin ang mga posisyong ito ng dahil lamang sa utang na loob o bilang pasasalamat. Nais kong gampanan ang tungkulin at kilalanin para rito dahil kaya kong gawin. Kung payag ang kalalakihan na maging kinatawan ng kababaihan, bakit nagiging problema kapag babae ang kakatawan sa kanila? Kumakatawan ako sa lahat ng aking miyembro at hindi lamang sa mga kababaihan. Hindi ko makakayanan ang lahat ng ito kung wala ang 100% suporta mula sa aking kapareha. May apat kaming anak at apat rin na mga apo; sa kabila nito, patuloy akong naging aktibo sa aspetong pulitikal. Ang katuwang ko ay isang guro, at sa aming tahanan higit pa sa nakaatang na mga gawaing-bahay ang ginagampanan niya, kabilang na ang pagluluto at paglilinis, at kung ano man ang kinakailangan. Kailanman ay hindi siya humadlang sa anumang nais kong gawin. Marahil bunga ito ng magkatulad naming paniniwalang pulitikal at sa pagkilala niya sa aking dedikasyon."

Teresa MacKay, Pinuno ng Rural and Agricultural Worker's trade group (RAAW), Transport and General Workers' Union (T&G), UK

68

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : MAKAMIT ANG SUPOrTA NG KALALAKIHAN

Sa unyon at sa tahanan

Ang mga pagbabagong pangkasaarian sa loob ng kilusang unyon ay hindi hiwalay sa mga pagbabago sa mas malawak na lipunan. Ang mga nangyayari sa tahanan, sa pamilya, mga kaibigan at sa komunidad ay nakakaapekto, o naaapektuhan ng mga nangyayari sa loob ng mga unyon. Ang pagtuturo sa kababaihan na maging malakas sa pagtanggap ng mga tungkuling pampubliko, ang pagsasanib pwersa ng kalalakihan at kababaihan para sa iisang pagkilos ay tiyak na may matinding bagsak sa kabuuan ng pagpapamilya. Nag-uudyok ito ng diskusyon kung paano hahatiin ang gawaing-bahay. Nakakaapekto rin ito sa pagpapalaki ng mga supling, ang pagtuturo sa kanila tungkol sa pagiging isang lalaki o isang babae.

tUGon

"Noong nagsimula akong matuto tungkol sa pagkakapantay-pantay sa kasarian, nagkaroon ng pagbabago sa aming tahanan. Ang sabi ko sa asawa ko, `Magtrabaho ka at matatrabaho rin ako', at pagkatapos ay pinag-usapan namin ang mga ginagawa ko sa loob ng bahay. Ngayon, tumutulong na rin siya sa mga gawaing ito, unti-unti na kaming nagpapantay. Subalit hindi lamang sa bahagi ng aking asawa, sinimulan na rin naming ituro ito sa aming mga anak at habanh tinitiyak kung kaya na nilang alagaan ang kanilang mga sarili."

" " "

Indonesian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

tUGon

"Sa kabila ng pagiging `katuwang sa paghahanapbuhay' ng kababaihan, nananatiling bulag naman ang mga kalalakihan sa pag-ako ng ibang gawaing-bahay. Ito ay hindi patas na posisyon; ito ay isang uri ng diskriminasyon. Kung kapwa nagtatrabaho ­ at kahit ang babae ay hindi naghahanapbuhay sa labas ng tahanan ­ marapat na tumulong pa rin sa gawaing-bahay ang kalalakihan. Subalit marami ang hindi gumagawa nito. May ilang pagkakataon na ako ang nagluluto tuwing araw ng Linggo habang ang asawa ko naman ang nag-aayos sa bahay. Ikinagulat ito ng ibang kalalakihan; ang sabi pa nila ay hindi nila ito kayang gawin. Ang respeto at magandang pag-uugali ay nagsisimulang matutunan ng mga bata mula sa mga nararanasan nila sa tahanan. Ang mga kaugalian namang ito ang nadadala nila sa lipunan bilang mga manggagawa. Kaya nakasalalay rin ang paghuhubog sa kung paano pinapalaki ang mga anak."

Seepaul Narine, General Secretary, Guyana Agricultural and General Workers' Union (GAWU)

tUGon

"Ang mga ugnayang umiiral sa loob ng tahanan ay may direktang epekto sa kung paano nakikisalamuha ang mga kalalakihan sa mga kababaihan sa lugar-paggawa. Sa mga tanggapan kung saan bahagi ng lupon na nagsasagawa ng desisyon ang kalalakihan, madalas nakakaligtaan na mismong sarili nilang mga asawa ay dumaraan sa pagbubuntis. Kailangang bumuo ng estratehiyang magtutulak sa kalalakihan na umako ng responsibilidad sa tahanan at sa pamilya. Nagtagumpay na kaming baguhin ang nakagisnan ng pag-uugali ng kalalakihan sa pamamagitan ng programang inilunsad namin ukol sa paghahanapbuhay ng mga batang menor-de-edad."

Vicky Kanyoka, Direktor para sa Women and Organisation, CHODAW, Tanzania

Tingnan ang pahina 46 para sa iba pang detalye ukol sa paghahanapbuhay ng mga batang menor-deedad sa Tanzania.

Ilan sa mga kalalakihan ang tila nagnanais pa rin na ihiwalay ang takbo ng tahanan sa hanapbuhay. Kadalasan ng nasasaksihan ng mga kababaihan ang hayagang pag-aanunsyo ng mga lalaking lider ng unyon ng kanilang suporta sa usapin ng pagkakapantay-pantay at pagkatapos ay sila itong nambabastos sa mga babaeng kawani, nang-aabuso sa kani-kanilang mga asawa o kahit kailan ay hindi tumulong sa mga gawaing-bahay. Ang mga ganitong pabagubagong pamantayan ay higit na nakasisira sa pag-uunyon. Matutukoy ito ng kababaihan at magkakaroon na ng alinlangan, sa huli, unyon pa rin ang tatanggap ng pagkatalo. Subalit habang nagbabago ang pag-uugali ng kalalakihan, unti-unti naman nilang nakikita ang kahalagahan ng kababaihan. Nasaksihan nila ang malaking kaunlaran na nakakamit ng mga unyon dahil sa pakikilahok ng kababaihan, at ang dating pangungutya ay napalitan ng respeto at paghanga sa kanilang nagawa at magagawa pa.

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

69

Mungkahi

n

Ipatupad ang `gender mainstreaming' bilang polisiya ng unyon o pangmatagalang gawain; itaguyod ang pagtitiyak at pagbabantay maging sa mga lider ng unyon. Isulong sa unyon ang mga pagsasanay ukol sa kasarian, kasama na rito ang para sa mga lider ng unyon at mga kasapi; kabilang dito ang pagtataas ng kamalayan kung paano nag-uugnay ang hayag at pribadong pamumuhay. Panatilihing sapat ang kaalaman ng mga matatandang lider ng unyon ukol sa mga nakakamit na tagumpay gayundin sa mga pangangailangan ng mga babaeng miyembro upang higit nilang magampanan ang kanilang mga responsibilidad bilang pinuno. Gawing maka-pamilya ang pagdiriwang ng Labor Day/ May Day

n

n

n

KAtWIrAn

Kung wala kang nagawang pangkasariang pagsusuri sa sitwasyon, hindi mo pa ito lubusang naiintindihan. Ang pagiging impokrito sa usapin ng pagkakapantay-pantay ­ ang pagsasalita ng isang bagay, at paggawa ng iba ­ ay makakasira sa unyon; makikita ito ng mga tao at maaaring magpalayo ng loob nila sa unyon. Ang pagbabago ng pagtingin at ugali ay kinakailangan sa pagsulong ng pagkilos upang makamit ang dignidad, pagkakapantay-pantay at karapatan para sa lahat ng mga manggagawa; ang pagrespeto sa kultura, halimbawa, ay hindi dapat ginagawang argumento ng hindi iniisip na ang mismong kultura ay maaaring lumago at umunlad pa. Ninanais ng mga kababaihan na mabigyan sila ng opurtunidad at mapahalagahan ang kanilang mga sarili, dahil alam nilang kaya nila itong gawin.

Sanggunian

ILO Information on Gender Mainstreaming

www.ilo.org/public/english/bureau/gender/newsite2002/about/defin.htm

a

`Gender Equality and decent Work: Good Practices at the Workplace'

ILO, Marso 2005 Naglalaman ng mga pag-aaral ng mga kaso mula sa 20 bansa Bahagi ng ILO Toolkit on Gender Mainstreaming in the World of Work www.ilo.org/dyn/gender/docs/RES/398/F1448380228/Good%20practices%20at%20the%20 workplace%20-%20text.pdf

70

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

PAGYAKAP NG UNYON SA KABABAIHAN : MAKAMIT ANG SUPOrTA NG KALALAKIHAN

"

© COSATU

tUGon

"Dati, ang asal ng asawa ko ay parang sa isang militar; napakadominante niya; nabubuhay siya sa polisiyang `Sumunod ka muna, saka ka magreklamo' (Obey first, then complain). Ngunit ngayon, mula noong nag-seminar, sinabi ko sa kanya na kung siya ang `hari' ibig sabihin noon ay ako ang `reyna', na nangangahulugan na kami ay magkapantay bilang babae at lalaki."

Malaysian na lumahok sa IUF Asia-Pacific Women's Project, 2004

Gabay tungo sa Pangkasariang Pagkakapantay-Pantay para sa mga Unyonista

IUF

71

"

tUGon

"Sa aking karanasan, hindi naman talaga nabibigyang halaga ng mga kalalakihan ang mga nagagawa at napagtatagumpayan ng mga kababaihan. Kailangang magkaroon ng pagbabago sa pag-uugali ng mga kalalakihan, upang kanilang kilalanin at tanggapin na ang mga kababaihan ay mga pantay na kaagapay nila sa paggawa, at alisin ang tuon sa maraming papel na ginagampanan ng mga kababaihan, gayundin ang sinasabing `lugar nila sa kusina'."

Gertrude Hambira, General Secretary, General Agriculture and Platation Workers' Union of Zimbabwe (GAPWUZ)

72

IUF

LAHAt PArA sA IsA = IsA PArA sA LAHAt

IUF

International Union of Food, Agricultural, Hotel, Restaurant, Catering, Tobacco and Allied Workers' Associations (IUF) Rampe du Pont Rouge 8 CH-1213 Geneva Switzerland Telepono: +41 22 793 22 33 Fax: +41 22 793 22 38 Email: [email protected] Website: www.iuf.org

Umaasa ang IUF na sa tulong ng manwal na ito ay lubos pang maunawaan ng mga unyonista ang mga isyung kanilang kinakaharap. Subalit higit pa rito, inaasahang makagagabay rin sa pagbuo ng mga estratehiya at mga gawain ang mga ibinahaging pamamaraan at karanasan ng mga unyong kaanib ng IUF sa iba't ibang bahagi mundo.

Information

76 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

232777

You might also be interested in

BETA