Read ZOOGEOGRAFIJA-SKRIPTA text version

BIOLOSKI FAKULTET UNIVERZITETA U BEOGRADU

KATEDRA ZA EKOLOGIJU I GEOGRAFIJU ZIVOTINJA

Aleksandar etkovi, Jasmina Krpo-etkovi & Milan Pleas

SISTEMATSKI PREGLED KOPNENE FAUNE KICMENJAKA PO ZOOGEOGRAFSKIM OBLASTIMA

Verzija 3.01 dopunska skripta uz ZOOGEOGRAFIJA - KRATKI KURS (Bobrinski, 1956)

Beograd mart, 2006.

PREDGOVOR

(uz verziju 3.0)

2

***

Skreemo paznju na nekoliko "tehnickih" momenata, od znacaja za korisenje ovih skripti tokom vezbi iz uporedne zoogeografije: - Sistematski pregled je koncipiran prema zoogeografskim oblastima definisanim po Bobrinskom, sa prikazom svih predstavnika i odgovarajuih visih sistematskih kategorija koje su pomenute u udzbeniku, kao i nizom drugih, po nasem misljenju znacajnih grupa i predstavnika. Radi celovitosti pregleda, u ovaj spisak smo uvrstili i (skoro) sve ostale taksone do nivoa porodice, koji spadaju u kopnenu i slatkovodnu faunu tetrapodnih kicmenjaka, a takoe i ograniceni izbor predstavnika slatkovodnih riba. - Obimnost i celovitost ovakvog sistematskog pregleda moze svojim donekle otezati korisenje. Ovaj problem smo pokusali da resimo upotrebom dve velicine fontova (slova): osnovni font za sistematske grupe i predstavnike koji su od veeg znacaja za savladavanje ovog kursa uporedne zoogeografije, i sitniji font za sve ostale ("dopunske") kategorije i predstavnike. Prema tome, pri savladavanju gradiva za testiranje i kolokviranje/ispit, sitno stampane delove teksta mozete potpuno zanemariti. - U pregled su, osim naucnih - latinskih naziva, selektivno uneti i "domai" (narodni, trivijalni) nazivi za razlicite kategorije (uglavnom vrste). Ova nazivi su izostavljeni kod niza opste poznatih zivotinja, kod onih kojima se naucno i domae ime fonetski podudaraju, kao i kod nekih vrsta za koje ne postoji sire prihvaeno domae ime. Naravno, za mnoge dobro poznate zivotinjske vrste u opticaju je vei broj trivijalnih naziva (cak i u nasem zooloski siromasnom jeziku), tako da navedena varijanta nije obavezujua. U testovima se traze samo latinski nazivi predstavnika i grupa, ali e domai nazivi (pre svega za grupe) biti potrebni na izlaznom kolokvijumu. - Krupnim slovima uz desnu marginu stranice oznacene su grupe od relativno veeg znacaja za zoogeografsku karakterizaciju neke oblasti: endemicne (E), subendemicne (sE) ili grupe zajednicke (Z) za samo dve zoogeografske oblasti (tj. odsutne iz svih ostalih oblasti). Uz ove osnovne kategorije "zoogeografskih edifikatora", pojedine sire rasprostranjene grupe su, na osnovu razlicitih kriterijuma (dodatno objasnjenje e biti dato na vezbama), oznacene kao karakteristicni (K) element faune za neku od oblasti; u ostalim delovima svog areala ove grupe mogu imati razliciti status. One grupe koje u odreenoj oblasti imaju status subendemicnih, u susednoj (ili susednim) su oznacene kao periferno rasprostranjene (P). Ovaj "komplementarni" status predstavlja negativnu faunisticku karakteristiku odgovarajue oblasti, slicno grupama koje u potpunosti odsustvuju iz oblasti, cime se naglasava cinjenica da ograniceno prisutne grupe imaju neuporedivo manji znacaj u zoogeografskoj karakterizacji neke faune. U savladavanju ove materije, teziste treba staviti na zoogeografski najznacajnije kategorije (E, sE i Z), i to po hijerarhijskom redu znacajnosti (potklasa>red>podred>porodica> ..., itd.). - Ovim skriptama je obuhvaena recentna fauna, kao samo i pojedinacne znacajnije grupe i vrste koje su izumrle (simbol " ") u relativno nedavnoj proslosti, uglavnom usled prisustva i delovanja coveka; ukoliko se ne radi o endemicnim grupama, oznaka " " se odnosi samo na konkretnu oblast (tj. ne na grupu u celini). (februar, 2006) ____________________________

NOVOZELANDSKA OBLAST I POLINEZIJA

3

NOVOZELANDSKA OBLAST

Amphibia

ordo: Anura fam: Leiopelmatidae ......................................................... ........................................................... Z Leiopelma hochstetteri (Hochstetter-ova zaba)

Reptilia

ordo: Sphenodontida ................................................................. ........................................................... E fam: Sphenodontidae Sphenodon punctatus S. guntheri ordo: Squamata subordo: Lacertilia fam: Gekkonidae

Aves

superordo: Palaeognathae

ordo: Dinornithiformes (= Apterygiformes, syn.) .................... ............................................................ E fam: Apterygidae Apteryx australis (smei obicni kivi)

A. haasti (veliki pegavi kivi), A. oweni (mali pegavi kivi)

fam: Dinornithidae Dinornis maximus (moa)

superordo: Neognathae

ordo: Pelecaniformes fam: Phalacrocoracidae

ordo: Anseriformes fam: Anatidae Anas auclandica (novozelandska kratkokrila patka) Mergus australis (oklendski ronac neletac)

4

ordo: Falconiformes ordo: Galliformes fam: Phasianidae

NOVOZELANDSKA OBLAST I POLINEZIJA

ordo: Gruiformes fam: Rallidae Notornis mantelli (takahe - plava barska kokica) Galliralus australis (veka - sareni barski petli)

ordo: Charadriiformes

ordo: Columbiformes

fam: Columbidae

ordo: Psittaciformes fam: Psittacidae Strigops habroptilus (kakapo - sova papagaj) Nestor notabilis (kea)

N. meridionalis (kaka)

ordo: Passeriformes subordo: Tyranni fam: Acanthisittidae (novozelandski carii) ...... ............... ............................................................ E subordo: Passeres (=Oscines, syn.)

fam: Muscicapidae

fam: Meliphagidae.............................................. ............... ............................................................ Z fam: Callaeidae (sedlonose) ............................... ............... ............................................................ E

Mammalia

ordo: Chiroptera subordo: Microchiroptera fam: Mystacinidae .............................................. ............... ........................................................... E Mystacina (2 spp.)

fam: Vespertilionidae

ordo: Rodentia fam: Muridae Rattus exulans (polinezijski pacov)

NOVOZELANDSKA OBLAST I POLINEZIJA

5

POLINEZIJSKA OBLAST

Amphibia

ordo: Anura fam: Bufonidae (Havaji) fam: Ranidae (o. Fidzi)

Reptilia

ordo: Squamata subordo: Lacertilia fam: Iguanidae................................................................... ........................................................... K

Brachylophus spp. (o. Fidzi)

fam: Gekkonidae fam: Scincidae subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.) fam: Boidae subfam: Boinae ........................................................... ........................................................... K

Enygrus spp. (o. Fidzi, Samoa)

Aves

superordo: Neognathae

ordo: Anseriformes

fam: Anatidae

ordo: Gruiformes fam: Rhynochetidae .......................................................... ............................................................ E Rhynochetus jubatus (kagu) ordo: Columbiformes ................................................................ ........................................................... K fam: Columbidae

Didunculus strigirostris

ordo: Psittaciformes fam: Psittacidae subfam: Trichoglossinae (lori papagaji) Trichoglossus spp. ordo: Apodiformes

6

fam: Apodidae

NOVOZELANDSKA OBLAST I POLINEZIJA

Collocalia fuciphaga (peinska ciopa - salangana) ordo: Coraciiformes fam: Alcedinidae (vodomari)

ordo: Passeriformes

fam: Muscicapidae (muharice) fam: Zosteropidae (belooki zvisci)

fam: Meliphagidae.............................................. ............... ............................................................ Z fam: Drepanididae (havajski medni puzii, hav. nektarnice) ........................................................ E

Vestinaria coccinea (jivi) Himatione sanguinea (apapana) Viridonia virens (amakihi)

Mammalia

ordo: Chiroptera subordo: Megachiroptera fam: Pteropodidae (letee lisice) subordo: Microchiroptera

fam: Emballonuridae fam: Vespertilionidae

ordo: Rodentia fam: Muridae Rattus exulans (polinezijski pacov)

AUSTRALIJSKA OBLAST

7

AUSTRALIJSKA OBLAST

Osteichthyes

subclassis: Sarcopterygii (=Choanichthyes, syn.)

ordo: Dipnoi (=Dipteriformes, syn.) fam: Ceratodontidae .......................................................... .......................................................... E Neoceratodus forsteri

Amphibia

ordo: Anura

fam: Hylidae fam: Ranidae fam: Leptodactylidae

Reptilia

ordo: Testudines (=Chelonia, syn.) subordo: Pleurodira fam: Chelidae .................................................................... ............................................................ Z subordo: Cryptodira fam: Carettochelidae.......................................................... ............................................................ E

Carettochelys insculpta (mo, Nova Gvineja) fam: Trionychidae

ordo: Squamata subordo: Lacertilia fam: Agamidae Chlamydosaurus kingii (agama sa ogrlicom) Moloch horridus fam: Gekkonidae fam: Pygopodidae (beznogi gusteri) ................................. ............................................................ E fam: Scincidae

Tiliqua rugosa (kusorepi scinkus)

fam: Varanidae

8

subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.) fam: Boidae subfam: Boinae (samo Papuanska podoblast)

Enygrus spp.

AUSTRALIJSKA OBLAST

subfam: Pythoninae

Morelia sp.

fam: Colubridae (samo Papuanska podoblast) fam: Elapidae

Acanthophis antarcticus (smrtnica) Pseudechis australis Oxyuranus sp. (taipana)

ordo: Crocodilia fam: Crocodylidae Crocodylus porosus (estuarski krokodil)

C. johnsoni (australijski krokodil), C. novaeguineae (novogvinejski krokodil)

Aves

superordo: Palaeognathae

ordo: Casuariiformes ................................................ ............... ............................................................ E fam: Casuaridae Casuarius casuarius C. unappendiculatus, C. bennetti fam: Dromaiidae (=Dromiceiidae, syn.) Dromaius (= Dromiceius, syn.) novaehollandie (emu, australijski noj)

superordo: Neognathae

ordo: Falconiformes fam: Falconidae fam: Accipitridae

ordo: Galliformes fam: Megapodidae ............................................. ............... ............................................................ Z Megapodius (spp.)

fam: Phasianidae ordo: Gruiformes fam: Gruidae fam: Turnicidae fam: Otididae

ordo: Columbiformes fam: Columbidae subfam: Gourinae .......................................... ............... ............................................................ E Goura victoria ordo: Psittaciformes fam: Psittacidae Nymphicus hollandicus (nimfa) Melopsittacus undulatus (tigrica)

Platycercus elegans (crvena rozela)

subfam: Cacatuinae ........................................ ............... .......................................................... sE Cacatua galerita

Cacatua leadbeateri (ruzicasti kakadu) Calyptorhynchus funereus (crni kakadu) subfam: Micropsittinae .............................................................................. E

AUSTRALIJSKA OBLAST

Micropsitta (2 spp.)

9

subfam: Trichoglossinae (lori papagaji)

ordo: Strigiformes ordo: Caprimulgiformes ordo: Coraciiformes fam: Alcedinidae (vodomari) fam: Meropidae (pcelarice) fam: Bucerotidae (kljunorosci, ptice nosorozi)

ordo: Passeriformes subordo: Tyranni

fam: Pittidae

subordo: Passeres (=Oscines, syn.) fam: Menuridae ................................................................ ............................................................ E Menura novaehollandiae (lirorepa)

M. alberti (Albertova lirorepa) fam: Atrichornithidae (pogrmuse) .................................................................... fam: Campephagidae fam: Muscicapidae fam: Climacteridae (australijski puzii) ........................................................... fam: Dicaeidae ............................................................................................... fam: Pardalotidae .............................................................................................. E

E Z E

fam: Meliphagidae............................................................. ............................................................ Z

fam: Grallidae (svrakaste seve, blatarke) ......................................................... E fam: Artamidae (sumske laste, lastasti svracci) ............................................... Z fam: Cracticidae (kuravonzi, ptice-kasapi) ..................................................... E

fam: Ptilonorhynchidae (bastovanke, budoarke) ........... ............................................................ E Ptilonorhynchus violaceus (satenska bastovanka)

Amblyornis subalaris Sericulus aureus (zlatna)

fam: Paradisaeidae (rajske ptice) ..................................... ............................................................ E Paradisea apoda (velika rajska ptica)

Mammalia

subclassis: Prototheria .................. ............................. ................................................... E

ordo: Monotremata fam: Tachyglossidae Tachyglossus (=Echidna, syn.) aculeatus (kratkonosa ehidna) Zaglossus (=Proechidna, syn.) bruijni (dugonosa ehidna) fam: Ornithorhynchidae Ornithorhynchus anatinus (kljunar)

subclassis: Theria infraclassis: Metatheria

ordo: Marsupialia subordo: Marsupicarnivora fam: Dasyuridae ............................................................... ............................................................ E Dasyurus (3 spp.) (torbarska macka) Sarcophilus harrisii (tasmanijski avo) Antechinomys sp. (torbarski skocimis)

10

AUSTRALIJSKA OBLAST

fam: Thylacinidae............................................... ............... ............................................................ E Thylacinus cynocephalus (torbarski vuk) fam: Myrmecobiidae ........................................ ............... ............................................................ E Myrmecobius fasciatus (torbarski mravojed) fam: Notoryctidae............................................... ............... ............................................................ E Notoryctes typhlops (torbarska krtica) subordo: Peramelina ............................................... ............... ............................................................ E fam: Peramelidae (bandikuti - torbarski jazavci) Perameles spp.

fam: Thylacomyidae (bilbi)

subordo: Diprotodonta .......................................... ............... ......................................................... sE fam: Phalangeridae (kus-kusi) Phalanger (spp.)

fam: Burramyidae (pigmejski oposumi) Acrobates pygmaeus (letei torbarski mis) fam: Pseudocheiridae (prstenorepi oposumi)

fam: Petauridae (torb. letee veverice) Petaurus spp. fam: Macropodidae Dendrolagus spp. (kenguri penjaci) Macropus spp. Wallabia bicolor

fam: Potoridae (pacov kenguri)

fam: Phascolarctidae Phascolarctos cinereus (koala) fam: Vombatidae Vombatus ursinus (vombat)

fam: Tarsipedidae (medni oposum)

infraclassis: Eutheria

ordo: Chiroptera subordo: Megachiroptera fam: Pteropodidae subordo: Microchiroptera

fam: Emballonuridae fam: Rhinolophidae fam: Hipposideridae fam: Molossidae fam: Vespertilionidae

ordo: Rodentia fam: Muridae subfam: Murinae subfam: Hydromyinae ................................... ............... .......................................................... sE ordo: Carnivora fam: Canidae Canis dingo ordo: Artiodactyla ..................................................... ............... ............................................................ P fam: Cervidae Cervus timorensis (rusa jelen)

NEOTROPSKA OBLAST

11

NEOTROPSKA OBLAST

Osteichthyes

subclassis: Actinopterygii

ordo: Lepisosteiformes............................................................... ............................................................ Z fam: Lepisosteidae Lepisosteus osseus, L. platostomus

subclassis: Sarcopterygii (=Choanichthyes, syn.)

ordo: Dipnoi (=Dipteriformes, syn.) fam: Lepidosirenidae ......................................................... ............................................................ Z Lepidosiren paradoxa

Amphibia

ordo: Caudata (=Urodela, syn.) ................................................. ........................................................... Z subordo: Salamandroidea fam: Plethodontidae ordo: Gymnophiona ordo: Anura fam: Pipidae ...................................................................... ............................................................ Z Pipa pipa (=P. americana, syn.) (surinamska pipa) fam: Dendrobatidae (otrovne zabe) ................................... ............................................................ E

fam: Rhinodermatidae (Darvinova zaba) ........................................................ E fam: Pelobatidae fam: Leptodactylidae fam: Bufonidae fam: Hylidae fam: Ranidae

Reptilia

ordo: Testudines (=Chelonia, syn.) subordo: Pleurodira fam: Pelomedusidae........................................................... ........................................................... K subfam: Podocnemidinae ............................................. ............................................................ Z fam: Chelidae ................................................................... ............................................................ Z

12

Chelus fimbriata (matamata) subordo: Cryptodira fam: Testudinidae Testudo elephantopus (galapagoska kornjaca)

fam: Emydidae fam: Dermatemydidae ...................................................................................... E fam: Chelydridae fam: Kinosternidae

NEOTROPSKA OBLAST

ordo: Squamata

subordo: Amphisbaena fam: Amphisbaenidae

subordo: Lacertilia fam: Iguanidae .................................................... .............. ........................................................... K Iguana iguana Basiliscus basiliscus

Amblyrhynchus cristatus (morska iguana) Anolis spp. Cyclura cornuta (kubanska iguana) fam: Gekkonidae fam: Scincidae fam: Teiidae

subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.) fam: Boidae subfam: Boinae ............................................... .............. ........................................................... K Boa constrictor (zmijski car) Eunectes murinus (anakonda) fam: Colubridae fam: Elapidae Micrurus spp. (koralne zmije) fam: Crotalidae Crotalus spp. (zvecarke) Lachesis muta

Bothrops spp.

ordo: Crocodilia fam: Crocodylidae Crocodylus intermedius, C. moreletii fam: Aligatoridae................................................. .............. ............................................................ Z Caiman sclerops

Melanosuchus niger (crni kajman)

Aves

superordo: Palaeognathae

ordo: Tinamiformes ..................................................... .............. ............................................................ E

fam: Tinamidae

Tinamus major

Nothoprocta ornata Eudromia elegans

NEOTROPSKA OBLAST

13

ordo: Rheiformes ....................................................................... ............................................................ E fam: Rheidae Rhea americana (nandu) Pterocnemia pennata (Darvinov nandu)

superordo: Neognathae

ordo: Podicipediformes ordo: Pelecaniformes fam: Phalacrocoracidae fam: Anhingidae ordo: Ciconiiformes fam: Threskiornithidae ordo: Phoenicopteriformes

ordo: Anseriformes

fam: Anatidae

fam: Anhimidae (pastirke, palamedeje) ............................ ............................................................ E Chauna chavaria (crnovrata pastirka) Anhima (=Palamedea, syn.) cornuta (rogata pastirka) ordo: Falconiformes fam: Cathartidae Sarcoramphus papa (kraljevski lesinar) Vultur gryphus (andski kondor) fam: Accipitridae Harpia harpya

fam: Falconidae Caracara spp. Falco spp.

ordo: Galliformes fam: Cracidae (kurasoi, guane, cakalake).......................... ............................................................ E Crax rubra (veliki kuraso)

Nothocrax urumutum (noni hoko) fam: Phasianidae ordo: Gruiformes fam: Heliornithidae (suncani gnjurci)

fam: Aramidae ................................................................... ............................................................ E Aramus sp. (guarana)

fam: Psophiidae (trubaci) ...................................................................................E fam: Eurypygidae (suncani bukavci) .................................................................E fam: Cariamidae (karijame) ............................................................................. E ordo: Charadriifirmes fam: Thinocoridae (tinokore, sljuke semenjarke) ..............................................E

ordo: Psittaciformes Ara macao (crveni makao)

Ara ararauna (plavi makao)

Amazona brasiliensis (zeleni papagaj) ordo: Cuculiformes

fam: Cuculidae

fam: Opisthocomidae......................................................... ............................................................ E Opisthocomus hoatzin

ordo: Strigiformes

14

ordo: Caprimulgiformes fam: Steatornithidae (uljana ptica) ..................................................................... E fam: Nyctibiidae (sumske pomrakuse) .............................................................. E

NEOTROPSKA OBLAST

ordo: Apodiformes fam: Trochilidae (kolibri).................................... .............. ........................................................... Z

ordo: Trogoniformes fam: Trogonidae Pharomachrus mocinno (kvecal)

ordo: Coraciiformes fam: Momotidae ................................................. .............. ............................................................ E Momotus momota (motmot) fam: Todidae........................................................ .............. ............................................................ E

Todus subulatus (todi)

ordo: Piciformes

fam: Galbulidae (jakamari) .............................................................................. E fam: Bucconidae (pufovi) ................................................................................ E

fam: Ramphastidae (tukani) ................................ .............. ............................................................ E Ramphastos toco

Pteroglossus sp. (arakari)

ordo: Passeriformes subordo: Tyranni ..................................................... .............. ........................................................... K

fam: Dendrocolaptidae (puzavice) ................................................................... fam: Furnariidae (pekarke) .............................................................................. fam: Formicariidae (mravarke) ........................................................................ fam: Conopophagidae (musicarke) .................................................................. fam: Rhinocryptidae (tapakuloi) ...................................................................... E E E E E

fam: Tyrannidae (muholovke) ....................... .............. ........................................................... Z

fam: Pipridae (manakini) .................................... .............. ............................................................ E

fam: Cotingidae (kotinge) ............................................................................... E fam: Phytotomidae (rezaci) .............................................................................. E

subordo: Passeres (=Oscines, syn.)

fam: Hirundinidae (laste) fam: Alaudidae (seve) fam: Motacillidae (pliske) fam: Bombycillidae fam: Dulidae (palmarke) ................................................................................. E fam: Cinclidae fam: Troglodytidae fam: Mimidae (ptice rugalice) ......................................................................... Z fam: Muscicapidae (muharice, drozdovi, itd.)

fam: Emberizidae (strnadice) subfam: Geospizinae (Darvinove zebe) ....................... ........................................................... Z

fam: Parulidae (americke grmuse) ................................................................... Z fam: Vireonidae (vireoni, zelenii) .................................................................. Z fam: Icteridae (trupijali) ................................................................................... Z fam: Fringillidae (zebe) fam: Corvidae (vrane, svrake, kreje)

NEOTROPSKA OBLAST

15

Mammalia

infraclassis: Metatheria

ordo: Marsupialia subordo: Marsupicarnivora fam: Didelphidae ............................................................... .......................................................... sE Didelphis (3 spp.)

Chironectes minimus (japok, vodeni oposum)

fam: Microbiotheriidae...................................................... ............................................................ E

Dromiciops australis (monito del monte, kolokolo)

subordo: Paucituberculata...................................................... ............................................................ E fam: Caenolestidae Caenolestes spp.

Lestoros sp. Rhyncholestes sp.

infraclassis: Eutheria

ordo: Insectivora fam: Solenodontidae.......................................................... ............................................................ E Solenodon cubanus S. paradoxus fam: Soricidae.................................................................... ............................................................ P

Cryptotis spp.

ordo: Chiroptera subordo: Microchiroptera

fam: Emballonuridae fam: Mormoopidae ........................................................................................... E fam: Noctilionidae ........................................................................................... E

fam: Desmodontidae (vampiri).......................................... ............................................................ E Desmodus rotundus fam: Phyllostomatidae (lazni vampiri) ............................ ............................................................ E Vampyrum spectrum

fam: Molossidau fam: Natalidae .................................................................................................E fam: Thyropteridae .......................................................................................... E fam: Furipteridae ............................................................................................. E fam: Vespertilionidae

ordo: Primates subordo: Anthropoidea superfam: Ceboidea (=Platyrrhini, syn.) ............................. ............................................................ E fam: Callithricidae Callithrix jacchus (marmozet) Saguinus oedipus (pinca tamarin)

S.imperator (carski tamarin) Leontopithecus rosalia (zlatnogrivi marmozet) Callimico goeldii (Geldijev marmozet)

fam: Cebidae

Aotes trivirgatus (durukuli) Callicebus torquatus (titi ogrlicar) Cacajao rubicundus (crveni uakari)

Pithecia monachus (saki kaluer)

Saimiri sciureus (obicni saimiri)

Cebus capucinus (belogrli kapucin) Alouatta (=Mycetes, syn.) seniculus (crveni drekavac)

16

A. caraya (crni drekavac) Lagothrix lagotricha (runasti majmun)

NEOTROPSKA OBLAST

Ateles paniscus (crni pauk majmun)

A. geoffroyi (crnoruki pauk majmun)

ordo: Edentata ........................................................ ............... .......................................................... sE fam: Dasypodidae .............................................. ............... .......................................................... sE Dasypus novemcinctus

D. septemcinctus

Priodontes maximus (dzinovski oklopnik)

Chlamyphorus truncatus (vilinski oklopnik) Euphractus sexcinctus

fam: Myrmecophagidae...................................... ............... ............................................................ E Myrmecophaga tridactyla Tamandua tetradactyla

Tamandua mexicana

Cyclopes didactylus fam: Bradypodidae ............................................ ............... ............................................................ E Bradypus tridactylus B. torquatus, B. variegatus fam: Megalonychidae ........................................ ............... ............................................................ E Choloepus didactylus

C. hoffmanni

ordo: Lagomorpha fam: Leporidae

Sylvilagus brasiliensis (tapiti)

ordo: Rodentia

fam: Sciuridae Sciurus spp.

fam: Geomyidae ("dzepni" goferi) ..................... ............... ............................................................ Z

Orthogeomys spp.

fam: Heteromyidae (kengur pacovi i "dzepni" misevi) ............... .................................................. Z

Heteromys (11 spp.) fam: Muridae subfam: Hesperomyinae (americki misevi) ................................................ Z

fam: Erethizontidae ............................................ ............... ............................................................ Z Coendou spp. (juznoamericko bodljikavo prase) fam: Caviidae ..................................................... ............... ............................................................ E Cavia porcellus (zamorce) Dolichotis patagonum (mara) fam: Hydrochoeridae.......................................... ............... ............................................................ E Hydrochoerus hydrochoerus (kapibara) fam: Myocastoridae............................................ ............... ............................................................ E Myocastor coipus (nutrija)

fam: Capromyidae (hutije) ................................................................................ E fam: Dinomyidae (pakarane) ............................................................................ E

fam: Agoutidae ................................................... ............... ............................................................ E Agouti paca (paka) fam: Dasyproctidae............................................. ............... ............................................................ E Dasyprocta cristata (aguti)

fam: Abrocomidae (cincila-pacovi) .................................................................. E fam: Echimyidae (bodljikavi pacovi) .............................................................. E

fam: Chinchillidae .............................................. ............... ............................................................ E Chinchilla brevicaudata

C. lanigera

Lagostomus maximus (viskaca)

Lagidium sp. (planinska viskaca)

NEOTROPSKA OBLAST

17

fam: Octodontidae (degui, osmozubi) ............................... ............................................................ E fam: Ctenomyidae (tuko-tuko) .......................................... ............................................................ E ordo: Cetacea fam: Platanistidae Inia amasonica (butu delfin)

Pontoporia blainvillei (La Plata delfin)

ordo: Carnivora fam: Canidae Speothos venaticus (kolumbijski divlji pas) Chrysocyon brachyurus (grivasti vuk, Magelanov pas)

Dusicyon spp. (juznoamericke lisice)

fam: Ursidae Tremarctos ornatus (andski medved) fam: Procyonidae............................................................... ............................................................ Z Potos flavus (kinkadzu) Nasua nasua (koati)

Procyon sp. (rakun) Nasuella sp. (brdski koati) Bassariscus sumichrasti (prstenorepa macka, kakomikstl) Bassaricyon sp. (kuatakvili, olingos) Euprocyon sp. (rakojedi rakun)

fam: Mustelidae

Tayra barbara senilis (kuna tajra) Grison sp. (lasica-jazavac) Lutra spp. Pteroneura brasiliensis (saro, dzinovska vidra)

fam: Felidae Panthera onca (jaguar) Puma concolor (puma, kuguar)

F. pajeros (pampaska travasta macka) F. (=Herpailurus, syn.) jagouaroundi (jaguarond) Leopardus pardalis (ocelot), L. wiedii (margej)

ordo: Sirenia fam: Trichechidae Trichechus inunguis (amazonski lamantin) ordo: Perissodactyla fam: Tapiridae ................................................................... ............................................................ Z Tapirus terrestris (brazilski tapir)

T. pinchaque (planinski tapir), T. bairdi

ordo: Artiodactyla fam: Tayassuidae ............................................................... .......................................................... sE Tayassu tajacu (ogrlicasti pekari)

T. pecari (belousti pekari) Catagonus wagneri (cako pekari)

fam: Camelidae.................................................................. ............................................................ Z Lama glama ("domaa" lama - domestifikovana) L. pacos (alpaka - takoe postoji samo domestifikovana) L. guanicoe (gvanako) Vicugna vicugna (vikunja)

18

fam: Cervidae Ozotoceros bezoarticus (pampaski jelen) Odocoileus virginianus (belorepi jelen) Pudu pudu (juzni pudu)

P. mephistophiles (severni pudu) Hippocamelus bisulcus (cileanski huemul) Mazama americana

NEOTROPSKA OBLAST

MADAGASKAR

19

MADAGASKARSKA OBLAST

Amphibia

ordo: Gymnophiona (Sejselska ostrva) ordo: Anura fam: Rhacophoridae

Reptilia

ordo: Testudines (=Chelonia, syn.) subordo: Pleurodira fam: Pelomedusidae........................................................... ........................................................... K subfam: Podocnemidinae ............................................. ............................................................ Z subordo: Cryptodira fam: Testudinidae Testudo gigantea (slonovska kornjaca - Sejselska o.)

T. radiata Pyxis spp.

ordo: Squamata subordo: Lacertilia fam: Chamaeleonidae ........................................................ ........................................................... K Chamaeleo spp.

Brookesia spp.

fam: Iguanidae (2 gen., 7 spp.) ........................................ ........................................................... K

Hoplurus sp. Chalarodon sp. fam: Gekkonidae fam: Scincidae fam: Gerrhosauridae

subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.)

fam: Typhlopidae

fam: Boidae subfam: Boinae ............................................................. ........................................................... K

Acrantophis Sanzinia Bolyeria fam: Colubridae

20

ordo: Crocodilia fam: Crocodylidae Crocodylus niloticus

MADAGASKAR

Aves

superordo: Palaeognathae

ordo: Aepyornitiformes ......................................... .............. ........................................................... E fam: Aepyornitidae Aepyornis maximus (kolos ptica)

superordo: Neognathae

ordo: Pelecaniformes fam: Anhingidae

ordo: Ciconiiformes

fam: Ardeidae

fam: Scopidae .................................................... .............. ............................................................ Z Scopus umbretta (batoglava caplja)

fam: Ciconiidae fam: Threskiornithidae

ordo: Falconiformes

fam: Accipitridae fam: Falconidae

ordo: Galliformes fam: Numididae................................................... .............. ............................................................ Z ordo: Gruiformes

fam: Mesoenatidae (monije, meziti) ................................................................ E Mesoenas variegata fam: Rallidae

ordo: Columbiformes fam: Raphidae ............................................... .............. ............................................................ E Raphus cucullatus (dodo sa Mauricijusa)

R. borbonicus (o. Reunion) Pezophaps solitaria (o. Rodrigez) fam: Pteroclidae (sadze) Pterocles spp. ordo: Psittaciformes fam: Psittacidae ordo: Cuculiformes fam: Cuculidae

ordo: Coraciiformes

fam: Brachypteraciidae ................................................................................... E fam: Leptosomatidae ....................................................................................... E

ordo: Passeriformes subordo: Tyranni

fam: Philepittidae (lazne suncice) ................................................................... E

MADAGASKAR

21

subordo: Passeres (=Oscines, syn.)

fam: Hirundinidae fam: Alaudidae fam: Motacillidae fam: Pycnonotidae fam: Campephagidae

fam: Vangidae (madagaskarski svracci) ........................... .......................................................... E

fam: Muscicapidae fam: Zosteropidae (belooke) fam: Estrildidae fam: Ploceidae fam: Sturnidae fam: Dicruridae fam: Corvidae

Mammalia

ordo: Insectivora fam: Tenrecidae ................................................................. ............................................................ Z

subfam: Tenrecinae

Tenrec ecaudatus

Setifer setosus subfam: Oryzorictinae Oryzoryctes spp. Microgale spp.

fam: Soricidae

Suncus (2 spp.)

ordo: Chiroptera subordo: Macrochiroptera subordo: Microchiroptera fam: Myzopodidae............................................................. ............................................................ E Myzopoda aurita ordo: Primates subordo: Prosimii fam: Lemuridae ................................................................. ............................................................ E Lemur catta L. varius L. macaco (crni lemur)

Lepilemur mustelinus Hapalemur griseus

fam: Cheirogaleidae (patuljasti i misoliki lemuri) ....................................................................... E Microcebus murinus fam: Indriidae .................................................................... ............................................................ E Indri indri

Propithecus verreauxi (sifaka)

fam: Daubentoniidae ......................................................... ............................................................ E Daubentonia (=Chyromys, syn.) madagascariensis (aj-aj) ordo: Rodentia fam: Muridae

subfam: Nesomyinae .................................................................................. Z

22

MADAGASKAR

ordo: Carnivora fam: Viverridae.................................................... .............. ........................................................... K

subfam: Cryptoproctinae ........................................................................... E

Cryptoprocta ferox (fosa)

subfam: Hemigalinae

Fossa fossa (fanaloka) fam: Herpestidae.................................................. .............. ........................................................... K

subfam: Galidiinae (madagaskarski mungosi) ......................................... E Galidia elegans (prstenorepi)

ordo: Artiodactyla fam: Suidae Potamochoerus porcus fam: Hippopotamidae Hippopotamus sp.

ETIOPSKA OBLAST

23

ETIOPSKA OBLAST

Osteichthyes

subclassis: Actinopterygii

ordo: Polypteriformes ................................................................ ............................................................ E fam: Polypteridae Polypterus bichir

P. senegalus Calamoichthys calabaricus

subclassis: Sarcopterygii (=Choanichthyes, syn.)

ordo: Dipnoi (=Dipteriformes, syn.) fam: Lepidosirenidae ......................................................... ............................................................ Z Protopterus annectens P. aethiopicus, P. amphibius, P. dolloi

Amphibia

ordo: Gymnophiona ordo: Anura fam: Pipidae....................................................................... ................................................. .............. Z Xenopus laevis

fam: Bufonidae

fam: Ranidae

Conraua goliath fam: Rhacophoridae fam: Microhylidae fam: Phrynomeridae ........................................................................................ E

Reptilia

ordo: Testudines (=Chelonia, syn.) subordo: Pleurodira fam: Pelomedusidae........................................................... ........................................................... K subfam: Pelomedusinae ................................................ ............................................................ E subordo: Cryptodira

fam: Testudinidae fam: Trionychidae

24

ordo: Squamata

subordo: Amphisbaena fam: Amphisbaenidae

ETIOPSKA OBLAST

subordo: Lacertilia fam: Agamidae Agama agama fam: Chamaeleonidae .......................................... .............. ........................................................... K Chamaeleo spp. Brookesia spp.

fam: Gekkonidae fam: Scincidae fam: Cordylidae ................................................................................................... ..................................................................................... E fam: Gerrhosauridae

fam: Lacertidae

Lacerta echinata Eremias spp.

fam: Varanidae Varanus niloticus subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.) fam: Boidae subfam: Pythoninae......................................... .............. ........................................................... K Python spp.

fam: Typhlopidae fam: Leptotyphlopidae

fam: Colubridae

Dasypeltis spp. (zmije jajozderi)

fam: Elapidae Naja spp. (kobre) Dendroaspis spp. (mambe)

Elaps sp.

fam: Viperidae Bitis spp. ordo: Crocodilia fam: Crocodylidae Crocodylus niloticus

Osteolaemus tetraspis (patuljasti krokodil)

Aves

superordo: Palaeognathae

ordo: Struthioniformes .............................................. .............. ......................................................... sE fam: Struthionidae Struthio camelus

superordo: Neognathae

ordo: Podicipediformes fam: Podicipedidae ordo: Pelecaniformes fam: Pelecanidae fam: Phalacrocoracidae fam: Anhingidae

ordo: Ciconiiformes

fam: Ardeidae

ETIOPSKA OBLAST

Ardeola ibis (govedarka) Ardea goliath

25

fam: Scopidae .................................................................... ............................................................ Z Scopus umbretta (batoglava caplja) fam: Balaenicipitidae......................................................... ............................................................ E Balaeniceps rex (caplja cipelarka) fam: Ciconiidae Leptoptilos crumeniferus (marabu)

Ibis ibis (afr. sumska roda) fam: Threskiornithidae Threskiornis aetiopica (sveti ibis) Platalea alba (africka kasikara) ordo: Phoenicopteriformes fam: Phoenicopteridae ordo: Anseriformes fam: Anatidae

ordo: Falconiformes fam: Sagittaridae................................................................ ............................................................ E Sagittarius serpentarius (ptica sekretar)

fam: Accipitridae Stephanoaetus coronatus (africki krunasti orao) Terathopius ecaudatus (kratkorepi crni orao) Gyps ruppellii fam: Pandionidae fam: Falconidae Falco spp.

ordo: Galliformes fam: Phasianidae

Coturnix sp. (prepelice) Francolinus spp. (frankolini)

Afropavo kongensis (paun) fam: Numididae ................................................................. ............................................................ Z Numida meleagris (morka) ordo: Gruiformes

fam: Turnicidae

fam: Gruidae

Balearica pavonia (krunasti zdral) fam: Heliornithidae fam: Rallidae Fulica spp. fam: Otididae Lissotis spp. ordo: Charadriiformes ordo: Columbiformes fam: Pteroclidae (sadze) fam: Columbidae

ordo: Psittaciformes fam: Psittacidae Psittacus erithacus (zako) Agapornis spp. (ljubavne ptice)

26

ETIOPSKA OBLAST

ordo: Coliiformes (misolike ptice)................................ .............. ............................................................ E fam: Coliidae Colius macrourus (ubasti koli) ordo: Cuculiformes fam: Musophagidae (turakoi) .............................. .............. ............................................................ E Musophaga violacea (ljubicasti turako)

Tauraco persa fam: Cuculidae ordo: Strigiformes fam: Strigidae fam: Tytonidae ordo: Caprimulgiformes ordo: Apodiformes ordo: Trogoniformes

ordo: Coraciiformes

fam: Alcedinidae fam: Meropidae fam: Coracidae fam: Upupidae

fam: Bucerotidae (kljunorozi, ptice nosorozi) Bucorvus spp.

Tockus spp. ordo: Piciformes fam: Indicatoridae Indicator indicator (medovoa) fam: Picidae

ordo: Passeriformes subordo: Eurylaimi .................................................. .............. ............................................................ Z fam: Eurylaimidae subordo: Tyranni

fam: Pittidae

subordo: Passeres (=Oscines, syn.)

fam: Hirundinidae (laste) fam: Alaudidae (seve) fam: Motacillidae (pliske) fam: Pycnonotidae (bulbuli) fam: Laniidae (svracci) fam: Campephagidae (kukavicji svracci) fam: Prionopidae (sumski svracci) ................................................................. E fam: Muscicapidae (muharice, drozdovi, itd.) fam: Paridae fam: Remizidae fam: Certhiidae fam: Zosteropidae fam: Nectarinidae (suncice, nektarnice) fam: Emberizidae (strnadice, itd.) fam: Fringillidae (zebe, itd.) fam: Estrildidae (voskokljune zebe)

fam: Ploceidae (tkaci, biskupi, udovice) ............ .............. ........................................................... K

fam: Sturnidae (cvorci) fam: Oriolidae (vuge) fam: Dicruridae (drongovi) fam: Corvidae (vrane, svrake, kreje)

ETIOPSKA OBLAST

27

Mammalia

ordo: Insectivora fam: Tenrecidae ................................................................. ............................................................ Z subfam: Potamogalinae Potamogale velox

Micropotamogale ruwenzori

fam: Chrysochloridae ........................................................ ............................................................ E Chrysochloris spp.

Chrysospalax spp.

fam: Erinaceidae

Paraechinus spp.

fam: Soricidae

Crocidura spp. Suncus spp.

ordo: Chiroptera subordo: Macrochiroptera subordo: Microchiroptera ordo: Primates subordo: Prosimii fam: Lorisidae ................................................................... ............................................................ Z Perodicticus potto (poto)

Arctocebus calabarensis (anguantibo)

fam: Galagonidae ............................................................. ............................................................ E Galago senegalensis (+ 5 spp.) subordo: Anthropoidea superfam: Cercopithecoidea (=Catarrhini, syn.) fam: Cercopithecidae ........................................................ ........................................................... K subfam: Cercopithecinae Cercopithecus aethiops (zeleni zamorac, obicni gvenon) C. diana (dijana zamorac), C. mona (mona zamorac)

Cercocebus spp. (mangabej)

Papio cynocephalus (obicni pavijan)

P. papio (gvinejski pavijan), P. hamadryas (grivasti pavijan, sveti babun)

Mandrillus sphinx (mandril)

Theropithecus gelada (dzelada babun)

subfam: Colobinae Colobus abyssinicus (gvereza)

Procolobus spp. (crveni kolobusi)

superfam: Hominoidea fam: Hominidae ................................................................. ............................................................ Z subfam: Homininae Gorilla gorilla Pan troglodytes (simpanza) P. paniscus (patuljasti simpanza) ordo: Pholidota ....................................................................... ............................................................ Z fam: Manidae Manis tricuspis

M. temmincki, M. gigantea, M. tetradactyla

ordo: Macroscelidea ................................................................. ......................................................... sE fam: Macroscelididae

28

Elephantulus ordo: Lagomorpha fam: Leporidae

Lepus spp. spp.

ETIOPSKA OBLAST

ordo: Rodentia fam: Sciuridae

Xerus spp. (africke tekunice)

fam: Anomaluridae (africke letee veverice) ..... .............. .......................................................... E Anomalurus spp. fam: Pedetidae (1 sp.) ............................................ .............. .......................................................... E Pedetes capensis (kapski dugonog, zec-skocac) fam: Muridae

subfam: Cricetomyinae ............................................................................. subfam: Otomyinae .................................................................................. subfam: Lophiomyinae ............................................................................. subfam: Dendromurinae ........................................................................... subfam: Rhizomyinae ................................................................................ subfam: Nesomyinae ................................................................................. subfam: Gerbilinae E E E E Z Z

fam: Gliridae........................................................ .............. ............................................................ Z

fam: Ctenodactylidae ........................................................................................ P

fam: Hystricidae Hystrix

spp. Atherurus spp.

fam: Thryonomyidae (2 spp.) (trscani pacovi) ....... .............. .......................................................... E Thryonomys spp. fam: Petromyidae (1 sp.) ........................................ .............. .......................................................... E Petromus typicus (africki pacov kamenjar) fam: Bathyergidae (pescarski slepi kucii) ......... .............. .......................................................... E Bathyergus spp.

Georychus capensis

ordo: Carnivora fam: Canidae Lycaon pictus (africki divlji pas)

Canis mesomelas (crnolei sakal) Otocyon megalotis (dugouha lisica)

fam: Mustelidae Mellivora capensis (jazavac medojed)

Aonyx capensis (vidra bez kandzi)

fam: Viverridae Viverra civetta

Genetta genetta

fam: Herpestidae Suricatta suricatta (merkat)

Herpestes ichneumon Mungos mungo

fam: Hyaenidae Hyaena striata

H. brunnea (smea hijena)

Crocutta crocutta Proteles cristatus

ETIOPSKA OBLAST

29

fam: Felidae Panthera leo (lav) Panthera pardus (leopard) Acinonyx jubatus (gepard) Caracal caracal (pustinjski ris)

Leptailurus serval (serval) Profelis aurata (africka zlatna macka)

ordo: Sirenia fam: Trichechidae Trichechus senegalensis (zapadnoafricki lamantin) ordo: Proboscidea....................................................................... ............................................................ Z fam: Elephantidae Loxodonta africana ordo: Hyracoidea ...................................................................... ......................................................... sE fam: Procaviidae Procavia capensis (+ 4 spp.) Dendrohyrax (3spp.)(daman krosnjar)

Heterohyrax (3 spp.)

ordo: Tubulidentata .................................................................. ............................................................ E fam: Orycteropodidae Orycteropus afer ordo: Perissodactyla fam: Equidae...................................................................... ............................................................ Z Equus burchelli (obicna zebra)

E. zebra (brdska), E. grevyi (Grevijeva) E. quagga (kvaga)

fam: Rhinocerotidae .......................................................... ............................................................ Z Diceros bicornis (crni nosorog) Ceratotherium simum (beli nosorog) ordo: Artiodactyla fam: Suidae Potamochoerus porcus (recna svinja) Hylochoerus meinertzhageni (sumska svinja) Phacochoerus aethiopicus (bradavicava svinja) fam: Hippopotamidae ........................................................ ............................................................ E Hippopotamus amphibius (nilski konj) Choeropsis liberiensis (patuljasti nilski konj) fam: Tragulidae (jelencii, sevroteni) ............................... .......................................................... Z Hyemoschus aquaticus fam: Giraffidae .................................................................. ............................................................ E Giraffa camelopardalis Okapia johnstoni

30

fam: Bovidae

subfam: Bovinae

ETIOPSKA OBLAST

Synceros caffer (bivo)

subfam: Tragelaphinae ............................................................................. E

Tragelaphus strepsiceros (kudu)

T. angasi (nijala)

Taurotragus derbianus (derbi, kana)

T. oryx (eland) subfam: Cephalopinae ............................................................................... E Cephalophus spp. (sumski dujkeri) subafam: Reduncinae ............................................................................... E

Kobus kob

K. leche (lecve) Redunca spp. subfam: Alcelaphinae ............................................................................... E Alcelaphus buselaphus (hartbist)

Connochaetes taurinus (gnu)

C. gnou (belorepi gnu)

Aepyceros melampus (impala)

subfam: Hippotraginae ............................................................................. E

Hippotragus niger (sabljasta antilopa) Oryx gazella (oriks)

Addax nasomaculatus subfam: Neotraginae ................................................................................. E

Neotragus spp. (patuljaste antilope) Oreotragus sp. (planinski skakac)

Madoqua spp. (dik-dik) subfam: Antilopinae

Gazella spp. (gazele)

Antidorcas sp. (springbok, savanski skakac)

INDOMALAJSKA OBLAST

31

INDOMALAJSKA OBLAST

Amphibia

ordo: Caudata (=Urodela, syn.)

fam: Cryptobranchidae (dzinovski dazdevnjaci) .............................................. P Andrias (=Megalobatrachus, syn.) sp.

ordo: Gymnophiona ordo: Anura fam: Discoglossidae .......................................................... ........................................................... Z fam: Pelobatidae

fam: Bufonidae fam: Hylidae fam: Ranidae

fam: Rhacophoridae Rhacophorus reinwardtii (letea zaba)

fam: Microhylidae

Reptilia

ordo: Testudines (=Chelonia, syn.) subordo: Cryptodira fam: Platysternidae ............................................................ ........................................................... E Platysternon megacephalum (velikoglava kornjaca)

fam: Trionychidae fam: Emydidae fam: Testudinidae

ordo: Squamata

subordo: Amphisbaena fam: Amphisbaenidae

subordo: Lacertilia fam: Agamidae Draco volans (letei zmaj) Hydrosaurus amboiensis (malajski vodeni guster)

Calotes versicolor (indijska agama)

fam: Chamaeleonidae ........................................................ ............................................................ P

Chamaeleo zeylanicus fam: Gekkonidae Gekko gecko (tokaj) fam: Scincidae fam: Lacertidae fam: Anguidae

32

Ophisaurus spp.

INDOMALAJSKA OBLAST

fam: Varanidae .................................................... .............. ........................................................... K Varanus komodoensis

V. salvator (malajski varan), V. bengalensis (indijski varan)

fam: Lanthanotidae (bezuhi varan) ..................... .............. ............................................................ E

Lanthanotus borneensis

subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.)

fam: Typhlopidae fam: Aniliidae

fam: Boidae subfam: Pythoninae Python reticulatus P. molurus, P. timorensis fam: Uropeltidae (stitorepe zmije)....................... .............. ............................................................ E fam: Xenopeltidae (sunceva zmija) ..................... .............. ............................................................ E

fam: Acrochordidae (bradavicaste vodene zmije)

fam: Colubridae

Natrix spp. Elaphe spp. Chrysopelea spp. (letea zmija) Boiga dendrophila (mangrovska zmija)

fam: Elapidae Naja naja (naocarka) Ophiophagus hannah (kraljevska kobra)

Bungarus spp. (krajt-zmije)

fam: Viperidae Echis carinatus (pustinjska testerasta vipera)

Vipera russelli (indijska vipera)

fam: Crotalidae

Agkistrodon spp. Trimeresurus spp.

ordo: Crocodilia fam: Crocodylidae Crocodylus porosus (estuarski krokodil)

C. palustris (mocvarni krokodil), C. mindorensis (filipinski krokodil) Tomistoma schlegeli (lazni gavijal)

fam: Gavialidae ................................................... .............. ............................................................ E Gavialis gangeticus

Aves

superordo: Neognathae

ordo: Podicipediformes fam: Podicipedidae ordo: Pelecaniformes fam: Pelecanidae fam: Phalacrocoracidae fam: Anhingidae ordo: Ciconiiformes fam: Ardeidae fam: Ciconiidae

Leptoptilus dubius (indijski marabu)

L. javanicus fam: Threskiornithidae ordo: Phoenicopteriformes fam: Phoenicopteridae

INDOMALAJSKA OBLAST

33

ordo: Anseriformes fam: Anatidae

ordo: Falconiformes fam: Accipitridae Pithecophaga jefferyi (Filipini)

fam: Pandionidae fam: Falconidae

ordo: Galliformes fam: Phasianidae Gallus gallus (bankivska kokos) Pavo cristatus (paun) Phasianus colchicus (obicni fazan)

Chrysolophus pictus (zlatni fazan)

fam: Megapodidae ............................................................ ............................................................ Z

ordo: Gruiformes fam: Turnicidae fam: Gruidae fam: Rallidae fam: Heliornithidae fam: Otididae ordo: Charadriiformes

ordo: Columbiformes fam: Pteroclidae fam: Columbidae

ordo: Psittaciformes fam: Psittacidae Cacatua alba (Filipini) Trichoglosus spp.

Psittacula spp. Loriculus spp. ordo: Cuculiformes fam: Cuculidae ordo: Strigiformes fam: Strigidae fam: Tytonidae ordo: Caprimulgiformes ordo: Apodiformes ordo: Trogoniformes

ordo: Coraciiformes

fam: Alcedinidae fam: Meropidae fam: Coraciidae fam: Upupidae

fam: Bucerotidae (kljunorozi, ptice nosorozi) Buceros spp.

B. bicornis, B. rhinoceros

34

ordo: Piciformes fam: Indicatoridae fam: Picidae

INDOMALAJSKA OBLAST

ordo: Passeriformes subordo: Eurylaimi .................................................. .............. ........................................................... Z fam: Eurylaimidae subordo: Tyranni

fam: Pittidae

subordo: Passeres (=Oscines, syn.)

fam: Hirundinidae (laste) fam: Alaudidae (seve) fam: Motacillidae (pliske) fam: Pycnonotidae (bulbuli) fam: Laniidae (svracci) fam: Campephagidae (kukavicji svracci)

fam: Irenidae (plavoptice, lisne ptice) ............... .............. ........................................................... E Irena spp.

fam: Cinclidae (vodenkosovi) fam: Prunelidae (popii) .................................................................................. Z fam: Muscicapidae (muharice, drozdovi, itd.) fam: Paridae fam: Remizidae fam: Sittidae fam: Certhiidae fam: Rhabdornithidae (filipinski puzii) ........................................................ E fam: Zosteropidae fam: Dicaeidae fam: Nectarinidae (suncice, nektarnice) fam: Meliphagidae fam: Emberizidae (strnadice, itd.) fam: Fringillidae (zebe, itd.) fam: Estrildidae (voskokljune zebe) fam: Ploceidae (tkaci, biskupi, udovice) fam: Sturnidae (cvorci) fam: Oriolidae (vuge) fam: Dicruridae (drongovi) fam: Artamidae (sumske laste) ....................................................................... Z fam: Corvidae (vrane, svrake, kreje)

Mammalia

ordo: Marsupialia subordo: Diprotodonta (samo u Volesovoj zoni) ................. . .......................................................... P fam: Phalangeridae Phalanger celebensis

P. ursinus

ordo: Scandentia (tupaje, rovke penjacice) ................ .............. ........................................................... E fam: Tupaiidae

subfam: Tupaiinae spp. Urogale sp. Dendrogale sp. subfam: Ptilocercinae

Tupaia

Ptilocercus lowii (perastorepa tupaja)

INDOMALAJSKA OBLAST

35

ordo: Insectivora fam: Erinaceidae

subfam: Erinaceinae Paraechinus microps (indijski jez)

subfam: Echinosoricinae .............................................. ........................................................... E Echinosorex gymnurus (veliki mesecev pacov) fam: Talpidae..................................................................... ........................................................... Z

Talpa leucura Uropsilus soricipes (rovcolika krtica)

fam: Soricidae

Crocidura spp. Suncus spp. Anourosorex sp. (krtolika rovcica) Chimarrogale spp. (orijentalne vodene rovcice) Nectogale sp. (slonovska vodena rovcica)

ordo: Chiroptera subordo: Megachiroptera subordo: Microchiroptera

fam: Craseonycteridae ..................................................................................... E fam: Emballonuridae fam: Megadermatidae fam: Rhinolophidae fam: Hipposideridae fam: Molossidae fam: Vespertilionidae

ordo: Dermoptera....................................................................... .............................................................. E fam: Cynocephalidae Cynocephalus variegatus (malajski kolugo) C. volans (filipinski kolugo) ordo: Primates subordo: Prosimii fam: Lorisidae.................................................................... ............................................................ Z Loris tardigradus (vitki lori) Nycticebus coucang (lenji lori) fam: Tarsiidae.................................................................... ............................................................ E Tarsius spectrum (celebeska avet)

T. bancanus (zapadna avet), T. syrichta (filipinska avet)

subordo: Anthropoidea superfam: Cercopithecoidea (=Catarrhini, syn.) fam: Cercopithecidae......................................................... ........................................................... K subfam: Cercopithecinae Macaca mulatta (rezus)

M. silenus (lav makak)

M. (=Cynopithecus, syn.) nigra (celebeski ubasti makak)

M. maura (celebeski maorski makak)

subfam: Colobinae Nasalis larvatus (nosonja)

N. concolor (svinjorepi nosonja)

Presbytis entellus (indijski sveti langur) (+ oko 20 spp.)

Pygathrix roxellana (zlatni tuponosi langur) P. nemaeus (duk langur)

superfam: Hominoidea fam: Hylobatidae (9 spp.) ..................................................... ............................................................ E Hylobates lar (obicni, beloruki gibon) H. (=Symphalangus, syn.) syndactylus (sijamang) fam: Hominidae ................................................................. ............................................................ Z

36

subfam: Ponginae Pongo pygmaeus (orangutan)

INDOMALAJSKA OBLAST

ordo: Pholidota ......................................................... .............. ............................................................ Z fam: Manidae Manis crassicaudata (indijski pangolin)

M. pentadactyla (kineski pangolin), M. javanica (malajski pangolin)

ordo: Lagomorpha fam: Leporidae

Lepus nigricollis (indijski zec) Nesolagus netscheri (sumatranski zec)

ordo: Rodentia fam: Sciuridae (25 rodova) Ratufa spp. (dzinovske veverice) Petaurista spp. (dzinovska letea veverica)

Petaurillus spp. (patuljasta letea veverica) Tamiops spp. (prugaste veverice)

fam: Muridae

subfam: Microtinae..................................................................................... subfam: Murinae Rattus (oko 50 spp.) subfam: Rhizomyinae (bambus-pacovi) ................................................... subfam: Platacanthomyinae (indijski i kineski puh) ................................. subfam: Hydromyinae (Filipini) ................................................................ subfam: Gerbillinae P Z E P

fam: Hystricidae Hystrix brachyura

Atherurus macrourus Thecurus spp. Trichys sp.

ordo: Cetacea fam: Platanistidae (slatkovodni delfini) Platanista gangetica (susu delfin iz reka Gang i Bramaputra)

P. minor (susu delfin iz reke Ind)

ordo: Carnivora fam: Canidae Canis lupus ssp. (vuk, indijska podvrsta)

Canis aureus (obicni sakal)

Cuon alpinus (dola, azijski crveni pas)

Vulpes bengalensis (indijska lisica)

fam: Ursidae Melursus ursinus (Indija, Sri Lanka) Helarctos malayanus (suncev medved) fam: Mustelidae Mellivora spp. (jazavac medojed)

Arctonyx sp. (pescarski jazavac) Melogale spp. (tvor-jazavci) Martes spp. (kune) Lutra perspicillatta (glatka indijska vidra)

fam: Viverridae Viverra zibetha (cibetka) Prionodon pardicolor (linsang)

Arctictis binturong (binturong) Paradoxurus hermaphroditus (musang, palmska cibetka) Macrogalidia sp. (celebeska cibetka)

INDOMALAJSKA OBLAST

37

fam: Herpestidae Herpestes auropunctatus (mali indijski mungos)

H. edwardsi (indijski sivi mungos)

fam: Hyaenidae Hyaena striata fam: Felidae Panthera tigris P. pardus P. leo (= samo severo-zapadna Indija) Neofelis nebulosa (oblacasti leopard) Acinonyx jubatus (gepard)

Profelis temmincki (azijska zlatna macka) Felis planiceps (pljosnoglava macka)

ordo: Proboscidea ...................................................................... ............................................................ Z fam: Elephantidae Elephas maximus ordo: Perissodactyla fam: Tapiridae ................................................................... ............................................................ Z Tapirus indicus (malajski tapir) fam: Rhinocerotidae .......................................................... ............................................................ Z Rhinoceros unicornis (indijski nosorog) R. sondaicus (javanski nosorog) Dicerorhinus sumatrensis (sumatranski nosorog) ordo: Artiodactyla fam: Suidae Sus scrofa ssp. div. (evroazijska divlja svinja)

S. salvanius (patuljasta asamska svinja) S. verrucosus (javanska svinja) S. barbatus (bradata svinja: Malaja, Sumatra, Borneo) S. celebensis

Babyrousa babyrussa (babirusa) fam: Tragulidae (jelencii, sevroteni) .............................. ........................................................... Z Tragulus javanicus (mali malajski sevroten)

T. meminna (indijski pegavi sevroten), T. napu (veliki malajski sevroten)

fam: Cervidae

subfam: Muntiacinae (+ 4 spp.) Elaphodus cephalophus (Kina, Burma) subfam: Cervinae

Muntiacus muntjac

Axis axis (cital: Indija, Sri Lanka)

A. kuhlii

Cervus timorensis (rusa jelen: Indonezija)

C. unicolor (sambar), C. nippon (sika jelen)

fam: Bovidae

subfam: Boselaphinae (Indija) ................................................................... E

Boselaphus tragocamelus (nilgaj antilopa) Tetracerus quadricornis (cetvororoga antilopa)

subfam: Bovinae ........................................................................................ K

Bubalus bubalis (=arnee, syn.) (indijski bivo) B. depressicornis (anoa: Celebes)

B. quarlesi (planinski anoa: Celebes), B. mindorensis (tamarau: Filipini)

Bos gaurus (gaur) (+ "B. frontalis" = gajal, domestifikovana rasa gaura) B. javanicus (banteng)

B. sauveli (kuprej: Kambodza) Pseudoryx nghetinhensis (saola: Vijetnam)

38

subfam: Antilopinae

INDOMALAJSKA OBLAST

Antilope cervicapra (crna antilopa) Gazella dorcas (dorkas gazela) subfam: Caprinae ............................................ .............. ............................................................ Z Nemorhaedus sumatrensis (serov) Hemitragus hylocrius (nilgiri tar: Indija)

HOLARKTICKA OBLAST

39

HOLARKTICKA OBLAST

P o d r u c j e i g r a n i c e : Holarktik obuhvata najvei deo kopna severne hemisfere Severnu Ameriku, veliki deo Evroazije (bez jugoistocnog dela) i severnu Afriku. Na jugu se granici sa tri velike tropske oblasti (Neotropskom, Etiopskom i Indomalajskom), dok je krajnji sever, pod vecitim snegom i ledom, pretezno naseljen faunom vezanom za zivotno podrucje okeana, te nije obuhvaen ovim uporednim pregledom kopnene faune kicmenjaka (isto se odnosi i na karakteristicnu faunu ptica vezanih za stenovite obale severnih mora, na pr. fam. Alcidae). Osim kontinentalnih masa, Holarktik obuhvata i razlicita ostrva i arhipelage, ukljucujui i dosta juzno postavljena Zelenortska ostrva (pre svega na osnovu faune migratornih ptica). Granice Holarktika prema juznim zoogeografskim oblastima uglavnom nisu jasno izrazene, ve se javljaju u vidu faunisticki prelaznih zona razlicite sirine, pretezno u podrucju suptropskog klimata. Sva ova podrucja su, u okviru naseg kursa, razmatrana u sklopu Holarkticke oblasti, uz napomenu da ona, strogo gledano, ne spadaju ni u jednu oblast, ve predstavljaju upravo - prelazne kategorije, tj. posebne zoogeografske entitete. U Severnoj Americi, prelazna zona (prema Neotropskoj oblasti) obuhvata severni deo Meksika, a po nekim autorima, i jug Floride; sire shvaeno, vei deo Centralne Amerike se moze tretirati kao veoma siroka prelazna zona, zahvaljujui cinjenici da meridijanski pravac pruzanja visokih planinskih lanaca Kordiljera omoguava znacajnom broju severnih vrsta pruzanje daleko na jug (uz postepeno podizanje na sve vee nadmorske visine). Pustinjsko-polupustinjsko podrucje severne Afrike i Arabije (osim krajnjeg juga poluostrva) predstavljaju izuzetno siroku prelaznu zonu izmeu Mediterana (tj. Holarktika) i Etiopske oblasti; u fitogeografskim, i nekim od zoogeografskih podela, ovo podrucje je svrstano u Paleotropsku, odnosno, Etiopsku oblast. Istocni deo ove zone (podrucje Irana, Avganistana i Pakistana) ima faunisticki prelazni karakter izmeu cak tri zoogeografske oblasti. Zapadni deo Indomalajske oblasti ("Indijski potkontinent") ima nesto jasniju granicu prema severu, sto je uslovljeno ostrim visinskim gradijentom ekoloskih uslova koji formiraju Himalaji. Strogo gledano, razgranicenje se i ovde mora definisati kao prelazna zona, ali je ona relativno uzana, i obuhvata odgovarajui visinski pojas na juznim padinama Himalaja, iznad zone tropskih planinskih suma. Dalje prema istoku, prelazna zona izmeu dve faune je opet siroka, obuhvatajui veliki deo jugoistocne Kine, od istocnih padina Himalaja do Istocno-kineskog mora (ukljucujui ostrva Rjukju i Tajvan), na sever do reke Hoangho. Na podrucju Holarktika je zastupljeno nekoliko osnovnih i prelaznih biomskih formacija (tundra, tajga, listopadna suma, mesovite sume, razlicite suptropske formacije, sumo-stepa, stepa/prerija, kontinentalne i suptropske polupustinje i pustinje, i dr.), koje se javljaju u vidu relativno pravilnih klimatogenih zona, donekle modifikovanih orografskim faktorima (rasporedom, pravcem pruzanja i visinom znacajnih planinskih masiva). Neki od navedenih bioma zauzimaju izuzetno velika prostranstva, koja mogu biti manje-vise kontinualna (kao u slucaju tundre i tajge) ili jasno razdvojena (na pr. listopadne sume Evrope, istocne Azije i Severne Amerike). Kontinentalne pustinjskopolupustinjske formacije umerenog pojasa (Srednja i Centralna Azija) su skoro u kontinuitetu sa odgovarajuim suptropskim formacijama Saharo-arabijskog podrucja, ali pripadnost razlicitim klimatskim pojasevima uslovljava znacajne meusobne razlike. Za rasprostranjenje zivotinja je od znacaja cinjenica da se raspored bioma u odnosu na geografsku sirinu sa velikom pravilnosu ponavlja u vidu visinskih pojaseva na planinama. Broj ovih pojaseva raste sa visinom masiva i opadanjem geografske sirine. Usled toga, slozenost makro-reljefa u nekim od juznih delova Holarktika u velikoj meri remeti pravilnosti u rasprostranjenju zivog sveta i otezava utvrivanje zoogeografskih veza i razgranicavanje pojedinih faunistickih podrucja.

40

HOLARKTICKA OBLAST

F a u n i s t i c k e k a r a k t e r i s t i k e : Imajui u vidu prostranstvo koje obuhvata skoro jednako svim ostalim oblastima zajedno - Holarktik se odlikuje relativnim sirimastvom faune (malom "gustinom faune"), pre svega u pogledu broja vrsta i rodova kopnenih kicmenjaka. Ovo siromastvo je uslovljeno, sa jedne strane, recentnim ekoloskim, a sa druge - istorijskim razlozima. Naime, neki od siroko rasprostranjenih bioma predstavljaju podrucja ekstremno nepovoljnih zivotnih uslova za veinu zivotinjskih grupa (pustinje, polupustinje, tundre, alpijske zone visokih planina, polarni predeli, itd.), dok se tajga, kao nejvei kompleks svetskih suma, odlikuje relativnom jednorodnosu predela (odnosno, ujednacenosu ekoloskih prilika) na sirokim prostranstvima severne hemisfere. Istorijska dimenzija ovog fenomena je relativna mladost glavnih bioma severne hemisfere, budui da su veliki delovi umerenih i subpolarnih podrucja naseljeni danasnjim biomskim formacijama tek posle perioda glacijacija (tj. pre svega oko 10.000-12.000 godina). Uprkos naglasenim "negativnim" karakteristikama (iz recentne faune Holarktika odsustvuje vei broj siroko rasprostranjenih tropskih grupa), ova oblast se primarno odlikuje prisustvom relativno velikog broja endemicnih i na drugi nacin karakteristicnih grupa kicmenjaka, razlicitog obima i sistematskog ranga. Neke od ovih grupa su sire rasprostranjene u Holarktiku, druge su ogranicene na relativno uska podrucja, dok se nekoliko grupa javlja samo u pojedinim prelaznim zonama. Uz tipicno holarkticke, kao i niz skoro kosmopolitski rasirenih grupa, u fauni ove oblasti ucestvuje i izvestan broj predstavnika tropskih taksona, uglavnom u juznim - granicnim i prelaznim podrucjima. Cinjenica da su pojedini delovi juznog oboda Holarktika u kontaktu sa razlicitim tropskim oblastima, zatim, znatna meusobna udaljenost ovih juznih podrucja, kao i slozena istorija prostornih odnosa pojedinih delova danasnjeg kopna (i pripadajue faune), uslovili su znacajne razlike u fauni pojedinih delova oblasti. Razlike su narocito izrazene izmeu istocnog i zapadnog dela severne hemisfere, tj. faune Evroazije i Severne Amerike; u mnogim zoogeografskim podelama (ukljucujui i "izvornu", Skleter-volesovu semu), ova podrucja imaju status posebnih oblasti, oznacenih kao Palearktik (istocni deo Holarktika), odnosno, Nearktik (zapadni deo Holarktika). U odnosu na stepen i karakter slicnosti i razlika izmeu ova dva podrucja, mogue je povui paralelu sa druge dve zoogeografske celine - Etiopskom i Indomalajskom oblasu, koje takoe, u nekim od klasifikacija, figuriraju kao delovi jedinstvene oblasti - Paleotropske. U oba slucaja je uocljivo da, uz jasne razlike (tj. prisustvo niza grupa viseg sistematskog ranga koje su specificne za samo jedno od dva podrucja), postoje i relativno velike slicnosti u sastavu fauna - pre svega, znacajan broj grupa koje su zajednicke, a istovremeno endemicne, za samo dve oblasti. Uz to, za dva (odgovarajua) podrucja postoji i niz zajednichih vrsta, odnosno, parovi blisko srodnih vrsta; ovakvih predstavnika je nesto vise u slucaju dve "subjedinice" Holarktika, pri cemu je posebno upadljivo njihovo procentualno ucese u sastavu faune severnih biomskih formacija. S obzirom na ujednacenost, odnosno, teskoe u faunistickom razgranicavanju severnih podrucja Palearktika i Nearktika, u ovom zoogeografskom pregledu je prihvaen koncept jedinstvene Holarkticke oblasti, podeljene na vei broj podoblasti (videti kasnije); izrazi "palearkticki" (u daljem tekstu je korisen i kao skraenica = PA) i "nearkticki" (= NA) su zadrzani kao konvencionalna terminologija u razmatranjima faune odgovarajue "polovine" ove velike oblasti, bez formalnog statusa u hijerarhiji zoogeografske klasifikacije. Za faunu Holarktika su endemicni cetiri reda slatkovodnih i diadromnih kosljoriba (Acipenseriformes, Amiiformes, Salmoniformes i Esociformes) i jedan red ptica (Gaviiformes); endemicnih redova amfiba, gmizavaca i sisara nema. Postoji nekoliko endemicnih porodica slatkovodnih kosljoriba, od kojih su najpoznatije holarkticki rasprostranjene Percidae i nearkticke Centrarchidae. Od oko devet porodica recentnih Caudata, koliko se izdvaja u okviru konzervativnijih klasifikacionih sistema za repate vodozemce, sve osim jedne endemicne su za Holarktik (holarkticki rasprostranjene Cryptobranchidae, Salamandridae i Proteidae, istocno-palearkticka grupa Hynobiidae i cak cetiri nearkticke porodice: Sirenidae, Ambystomatidae, Amphiumidae i Dicamptodontidae); preostala, a po vrstama daleko najbrojnija porodica Caudata ­ Plethodontidae, zastupljena je, pored Holarktika, sa znacajnim brojem predstavnika u Neotropskoj oblasti. Meu bezrepim vodozemcima je zastupljena mala i arhaicna porodica Leiopelmatide, zajednicka za Severnu Ameriku i Novi Zeland, a jedna porodica je zajednicka za Holarktik i Indomalajsku oblast (Discoglossidae ­ prisutna je samo u palearktickom delu). Gmizavci su, s obzirom na njihov izrazeno termofilni karakter, relativno slabo zastupljeni, sa vrlo malo endemicnih grupa (na pr. Helodermatidae u Nearktiku), a porodica Alligatoride je

HOLARKTICKA OBLAST

41

zajednicka za Holarktik i Neotropsku oblast. Samo jedna porodica ptica je endemicna za Holarkticku oblast (Tetraonidae), nekoliko porodica (iskljucivo u nearktickom delu) je zajednicko sa faunom Neotropske oblasti, a jedna sa faunom Indomalajske oblasti (Prunelidae - samo u PA). U Holarktiku se javlja vei broj endemicnih porodica, kao i niz znacajnih potporodica; u oba dela oblasti prisutne su grupe Ochotonidae, Castoridae, Zapodidae i Microtinae (= subendemicna); samo u Nearktiku javljaju se Aplodontidae i Antilocapridae, a samo u Palearktiku Dipodidae, Ailuridae, Ctenodactylidae (= subendemicna), Moschidae (= subendemicna), Cricetinae, Spalacinae, i dr. Osim endemicnih, u fauni Holarktika je karakteristicno prisustvo grupa koje su zajednicke sa jednom od tropskih oblasti - Neotropskom (Geomyidae, Heteromyidae, Hesperomyinae, Erethizontidae, Procyonidae, Camelidae), Etiopskom (Gliridae, Equidae) i Indomalajskom (Talpidae i Caprinae). Uz ovaj niz grupa koje daju osnovni karakter fauni Holarktika, u izvesnoj meri je interesantno i, uglavnom vrlo ograniceno, prisustvo nekih tipicno tropskih grupa, a pre svega onih koje imaju status subendemicnih ili karakteristicnih za pojedine juzne oblasti. Takve su, na primer, Edentata, Didelphidae i Tayassuidae u Nearktiku i Macroscelidea, Hyracoidea, Cercopithecidae i Struthioniformes u Palearktiku, kao i predstavnici nekih sire rasprostranjenih tropskih grupa (razne zveri, letipsi, itd.). Naime, nominalnim ukljucivanjem niza pretezno tropskih grupa u sastav faune Holarktika moze se stvoriti privid znatno vee raznovrsnosti i faunistickog bogatstva ove oblasti, iako je, u kvantitativnom smislu, njihovo ucese relativno beznacajno (i po broju vrsta i po teritorijalnom obuhvatu). Ovaj fenomen je vezan za nekoliko karakteristicnih slucajeva areala vrsta iz raznih tropskih ili pretezno termofilnih grupa zivotinja: - tropske vrste velikih areala (kao predstavnici tipicno tropskih grupa) koje naseljavaju, u manjoj ili veoj meri, i umerena podrucja, dopirui samo do prelaznih zona/podoblasti (pekari-svinja, jaguar, noj), ili naseljavajui znatno sira prostranstva umerenih podoblasti (tigar, leopard); - vrste predstavnici tipicno tropskih grupa ciji su areali uglavnom ili u potpunosti izvan tropskih oblasti; one mogu biti ogranicene na prelazne zone (severnoafricka surlasta rovcica, severnoamericki i kineski aligator), sire rasprostranjene u umerenim podoblastima (ukljucujui i prelazna podrucja - oposum Didelphis virginiana, rakun Procyon lotor), ili cak striktno vezane za umerene podoblasti (Erethizon); - vrste predstavnici grupa koje su, kao celina, endemicne ili subendemicne za prelazne zone/podoblasti (Helodermatidae, Ctenodactylidae, Ailuridae). Sa druge strane, postoje grupe pretezno umerenog rasprostranjenja koje imaju pojedine predstavnike u tropskim oblastima, kao na pr. Caprinae (grupa tropskog porekla, koja je imala naglasenu adaptivnu radijaciju u umerenim podrucjima) i Gliridae (grupa severnog porekla).

42

HOLARKTICKA OBLAST

Pregled glavnih grupa kicmenjaka

LEGENDA: PA, NA - predstavnici ili grupe koje se, u okviru Holarktika, nalaze samo u Palearktiku ili samo u Nearktiku; oznaka statusa endemicnosti grupe (E, sE, Z) odnosi se na celinu oblasti.

Osteichthyes

subclassis: Actinopterygii

ordo: Acipenseriformes ............................................... .............. ........................................................... E

fam: Acipenseridae

Acipenser spp.

fam: Polyodontidae

ordo: Lepisosteiformes (NA) ...................................... .............. ........................................................... Z fam: Lepisosteidae Lepisosteus osseus ordo: Amiiformes (NA) ................................................ .............. ........................................................... E fam: Amiidae Amia calva ordo: Salmoniformes ................................................... .............. ........................................................... E fam: Salmonidae (pastrmke i lososi) Salmo spp. Oncorhynchus spp. fam: Thymallidae (lipljeni) Thymallus spp. ordo: Esociformes ........................................................ .............. ........................................................... E fam: Esocidae (stuke) Esox spp. fam: Umbridae (crnke) Umbra spp. ordo: Perciformes fam: Percidae ...................................................... .............. ........................................................... E Perca spp. (grgeci) Stizostedion spp. (smuevi) fam: Centrarchidae (NA) ................................... .............. ........................................................... E Lepomis gibbosus (suncanica)

HOLARKTICKA OBLAST

43

Amphibia

ordo: Caudata (=Urodela, syn.) ................................................. ........................................................... Z subordo: Sirenoidea fam: Sirenidae (NA) ......................................................... ........................................................... E Siren lacertina subordo: Cryptobranchoidea fam: Cryptobranchidae (dzinovski dazdevnjaci, 3 spp.) ............................................................... sE Cryptobranchus alleganiensis (helbender) (NA) Andrias (=Megalobatrachus, syn.) spp. (PA)

A. japonicus (Japan), A. davidianus (Kina)

fam: Hynobiidae ("cetvoroprsti" dazdevnjaci) (PA) ............... ..................................................... E Hynobius keyserlingi (Sibir)

Onychodactylus japonicus (Japan)

subordo: Salamandroidea fam: Salamandridae ........................................................... ........................................................... E Salamandra spp. (PA) Triturus spp. (PA)

Taricha torosa (NA)

fam: Ambystomatidae (NA) ............................................. ........................................................... E Ambystoma tigrinum (meksicki aksolotl)

fam: Dicamptodontidae (NA) ........................................................................... E

fam: Proteidae ................................................................... ........................................................... E Proteus anguinus (PA)

Necturus maculosus (NA) fam: Amphiumidae (NA) ................................................................................. E Amphiuma means (dvoprsti stur) fam: Plethodontidae .......................................................................................... Z Hydromantes italicus (peinski) (PA) Typhlotriton spelaeus (NA) Plethodon spp. (NA)

ordo: Anura fam: Leiopelmatidae (NA) ............................................... ........................................................... Z Ascaphus sp. fam: Discoglossidae (PA) ................................................. ........................................................... Z Bombina spp. fam: Pelobatidae Pelobates spp.

Scaphiopus spp. fam: Bufonidae fam: Hylidae fam: Ranidae fam: Microhylidae (NA)

Reptilia

ordo: Testudines (=Chelonia, syn.) subordo: Cryptodira

fam: Chelydridae (NA) Macrochelys temmincki (aligator-kornjaca) fam: Kinosternidae (NA) fam: Emydidae (slatkovodne kornjace)

Emys spp.

Pseudemys spp. (NA) fam: Testudinidae

44

Testudo spp. (PA) Gopherus spp. (NA) fam: Trionychidae Trionyx ferox (NA) T. spinifera (NA) Amida sinensis (PA)

HOLARKTICKA OBLAST

ordo: Squamata

subordo: Amphisbaena fam: Amphisbaenidae Blanus spp.

subordo: Lacertilia fam: Iguanidae (NA)

Phrynosoma spp. ("rogata zaba") Anolis carolinensis

fam: Agamidae (PA) Agama (=Laudakia) stellio (hardun: Sredozemlje)

Phrynocephalus spp. (zaboglave agame) Uromastix spp. (trnorepe agame)

fam: Chamaeleonidae (PA) ................................ .............. ............................................................ P Chamaeleo chamaeleon (mediteranski kameleon) fam: Gekkonidae Tarentola spp. Hemidactylus spp.

fam: Xantusidae (NA) fam: Scincidae Scincus spp. Chalcides spp.

fam: Teiidae (NA) fam: Lacertidae (PA) Lacerta spp. Podarcis spp. Eremias spp. fam: Anguidae Anguis fragilis (slepi) Ophisaurus spp. (blavori)

fam: Anniellidae (NA) .................................................................................... E

fam: Helodermatidae (NA) ............................... .............. ............................................................ E Heloderma suspectum (gila, USA, Meksiko) H. horridum (bradavicar, severni Meksiko) fam: Varanidae (PA) .......................................... .............. ............................................................ P Varanus griseus (pustinjski varan) subordo: Serpentes (=Ophidia, syn.)

fam: Typhlopidae fam: Leptotyphlopidae (NA)

fam: Boidae subfam: Boinae ............................................... .............. ........................................................... K Eryx spp. (pescarske boe) (PA)

Charina spp. (NA)

fam: Colubridae

Natrix spp. Coluber spp. Elaphe spp. Malpolon spp.

fam: Elapidae Micrurus fulvius (severnoamericka koralska zmija) Naja spp. (kobre): N. oxiana

HOLARKTICKA OBLAST

45

fam: Viperidae (PA) Vipera spp.

Cerastes cornutus (rogata vipera) Echis carinatus (efa)

fam: Crotalidae Agkistrodon spp. Crotalus spp. (zvecarke)(NA) ordo: Crocodilia fam: Alligatoridae ............................................................. ........................................................... Z Alligator mississipiensis (severnoamericki aligator) A. sinensis (kineski aligator)

Aves

superordo: Palaeognathae

ordo: Struthioniformes (PA) ....................................................................................... P fam: Struthionidae Struthio camelus

superordo: Neognathae

ordo: Gaviiformes....................................................................... ............................................................ E fam: Gaviidae (severni gnjurci) Gavia arctica (obicni s. gnjurac)

G. immer (veliki), G. adamsii (belokljuni), G. stellata (mali) ordo: Podicipediformes fam: Podicipedidae ordo: Pelecaniformes fam: Pelecanidae fam: Phalacrocoracidae ordo: Ciconiiformes fam: Ardeidae Ardea spp. Egretta spp. Ardeola ibis fam: Ciconiidae (PA) Ciconia spp. fam: Threskiornithidae Plegadis falcinellus Platalea leucorodia (kasikara) (PA) Ajaia ajaja (ruzicasta kasikara) (NA) ordo: Phoenicopteriformes fam: Phoenicopteridae

ordo: Anseriformes fam: Anatidae Anas spp. Anser albifrons (lisasta guska) Branta ruficollis (crvenovrata guska) Aix galericulata (mandarinska patka)

Cygnus spp. (labudovi) Bucephala spp. Somateria spp. Mergus spp. (ronac)

46

ordo: Falconiformes

fam: Cathartidae (NA) Gymnogyps californianus (kalifornijski kondor) Cathartes aura (urasti lesinar) fam: Accipitridae

HOLARKTICKA OBLAST

Buteo spp. (misari) Buteo lagopus (gaasti misar) Gyps fulvus (beloglavi sup)

Neophron percnopterus (bela kanja) fam: Pandionidae fam: Falconidae Falco spp.

ordo: Galliformes fam: Tetraonidae ................................................. .............. ............................................................ E Tetrao urogallus (veliki tetreb) (PA) Tetrao (s.g. Lyrurus) tetrix (tetreb ruzavac) (PA) Bonasa spp. (lestarke)

Bonasa (s.g. Tetrastes) bonasia (evroazijska lestarka) Tetraogallus spp. (planinske snezne koke) (PA)

Lagopus lagopus (polarna jarebica) L. mutus (alpska koka) Tympanuchus cupido (prerijski tetreb) (NA)

Canachites canadensis (smrcev tetreb) (NA)

fam: Phasianidae Meleagris gallopavo (divlja urka) (NA)

Colinus virginianus (NA) Coturnix coturnix (prepelica) (PA) Perdix perdix (jarebica) (PA)

Alectoris spp. (jarebice kamenjarke) (PA)

Francolinus spp. (frankolini) (PA) Pucrasia spp. (fazanolike koke) (PA) Phasianus colchicus ssp. div. (PA)

Crossoptilum manchuricum (mandzurski fazan)

Chrysolophus spp. (zlatni fazani) (PA)

ordo: Gruiformes

fam: Turnicidae (PA) Turnix sylvatica (prepelicice)

fam: Gruidae Grus spp. (zdralovi)

fam: Rallidae Rallus spp. (barski petli) Fulica spp. (liske) Gallinula spp. (barske kokice) Porphyrio spp. (plave barske kokice)

fam: Otididae (PA) Otis tarda (velika droplja) Tetrax tetrax (mala droplja)

Chlamydotis undulata

ordo: Charadriiformes

fam: Scolopacidae (sljuke) Scolopax spp. Gallinago spp. Calidris spp. Numenius spp. Limosa spp. Tringa spp. fam: Glareolidae Cursorius cursor (plava trkalica)

HOLARKTICKA OBLAST

47

ordo: Columbiformes fam: Pteroclidae (sadze) (PA)

Pterocles alchata Syrrhaptes paradoxus, S. tibetanus

fam: Columbidae

Columba spp. Streptopelia spp. (grlice i gugutke)(PA) ordo: Psittaciformes (NA) ordo: Cuculiformes fam: Cuculidae Cuculus spp. Geococcyx californianus (putarica - "bip-bip")(NA)

ordo: Strigiformes fam: Strigidae Nyctea scandiaca (arkticka sova) Strix aluco (sumska sova)(PA) Strix nebulosa (velika siva sova) fam: Tytonidae

ordo: Caprimulgiformes

ordo: Apodiformes

fam: Apodidae

fam: Trochilidae (kolibri) (NA) ........................................ ........................................................... Z

ordo: Coraciiformes fam: Alcedinidae fam: Meropidae (PA) fam: Coracidae (PA) fam: Upupidae (PA)

ordo: Piciformes fam: Picidae Dryocopus martius (crna zuna) Picoides tridactylus (troprsti detli)

Picus spp. (zune) Dendrocopos spp. (detlii)

ordo: Passeriformes subordo: Tyranni

fam: Tyrannidae (muholovke) (NA) ............................................................... Z

subordo: Passeres (=Oscines, syn.)

fam: Hirundinidae (laste) fam: Alaudidae (seve) fam: Motacillidae (pliske) fam: Pycnonotidae (bulbuli) (PA) fam: Laniidae (svracci) fam: Campephagidae (kukavicji svracci) (PA) fam: Bombycillidae fam: Cinclidae fam: Troglodytidae fam: Mimidae (ptice rugalice) (NA) ............................................................... Z fam: Prunelidae (popii) (PA) ......................................................................... Z fam: Muscicapidae (muharice, drozdovi, itd.) fam: Paridae fam: Aegithalidae fam: Remizidae fam: Sittidae fam: Certhiidae fam: Zosteropidae (PA)

48

fam: Emberizidae (strnadice, itd.) Plectrophenax nivalis (polarna strnadica) fam: Parulidae (NA) ........................................................................................ Z fam: Vireonidae (NA) ..................................................................................... Z fam: Icteridae (NA) ......................................................................................... Z

HOLARKTICKA OBLAST

fam: Fringillidae (zebe, itd.)

Fringilla spp. Pinicola enucleator (polarni krivokljun)

Loxia spp. (krstokljuni) fam: Ploceidae (tkaci, vrapci, itd.) (PA) Passer spp. (vrapci) Montifringilla nivalis (snezna zeba)

fam: Sturnidae (cvorci) (PA) fam: Oriolidae (vuge) (PA) fam: Dicruridae (drongovi) (PA)

fam: Corvidae (vrane, svrake, kreje) Corvus spp. (vrane, gavrani, cavke) Nucifraga caryocatactes (lesnjikara)

Pica pica (obicna svraka)

Cyanopica cyana (plava svraka)

Garrulus glandarius (obicna kreja)

Podoces panderi (pustinjska kreja)

Perisoreus spp. (severne sumske kreje)

Mammalia

ordo: Marsupialia fam: Didelphidae ................................................ .............. ........................................................... P Didelphis virginiana ordo: Insectivora fam: Erinaceidae (PA) Erinaceus concolor (istocno-evropski jez)

E. europaeus (zapadno-evropski jez) E. amurensis (mandzurski jez)

Hemiechinus auritus (dugouhi jez)

Paraechinus aethiopicus (pustinjski jez: Sahara, Arabija)

fam: Talpidae....................................................... .............. ............................................................ Z Talpa (13 spp.) (PA) Condylura cristata (zvezdonosa krtica) (NA) Desmana moschata (sibirska vodenkrtica)(PA) Galemys pyrenaicus (pirinejska vodenkrtica)(PA) fam: Soricidae Sorex (52 spp.) (crvenozube rovcice) Neomys spp. (vodene rovcice) (PA)

N. fodiens, N. anomalus

Suncus etruscus (patuljasta rovcica) (PA)

Crocidura spp. (belozube rovcice) C. russula (PA), C. leucodon (PA) Blarina 3 spp. (NA)

ordo: Chiroptera subordo: Macrochiroptera (PA) ............................... .............. ............................................................ P fam: Pteropodidae

Rousettus aegyptiacus

subordo: Microchiroptera

fam: Rhinopomatidae (PA)

HOLARKTICKA OBLAST

fam: Emballonuridae fam: Nycteridae (PA) fam: Rhinolophidae (PA) fam: Molossidae fam: Vespertilionidae fam: Mormoopidae (NA) fam: Phyllostomatidae (NA)

49

ordo: Primates (PA) .................................................................. ............................................................ P subordo: Anthropoidea superfam: Cercopithecoidea (=Catarrhini, syn.) fam: Cercopithecidae subfam: Cercopithecinae Macaca sylvanus (bezrepi magot: zapadni Mediteran)

M. fuscata (Japan) M. mulatta (Avganistan, Kina, Indija, Vijetnam) M. thibetana (Tibet, Kina) subfam: Colobinae Pygathrix bieti (dugorepi majmun - Tibet, Junan)

ordo: Edentata (NA) .................................................................. ............................................................ P fam: Dasypodidae Dasypus novemcinctus (devetopojasni oklopnik) ordo: Macroscelidea (PA) .......................................................... ............................................................ P fam: Macroscelididae Elephantulus rozeti (severnoafricka surlasta rovcica) ordo: Lagomorpha fam: Ochotonidae ............................................................. ............................................................ E Ochotona (PA: 12 spp., NA: 2 spp.)

O. alpina (altajska pika), O. pusilla (stepska pika) (PA), O. collaris (NA)

fam: Leporidae Lepus timidus (snezni zec) L. europaeus (PA), L. capensis (PA), L. californicus (NA), L. americanus (NA) Oryctolagus cuniculus (kuni) (PA) Sylvilagus spp. (americki kunii) (NA) ordo: Rodentia fam: Aplodontidae (NA).................................................... ............................................................ E Aplodontia rufa (planinski dabar) fam: Castoridae.................................................................. ............................................................ E Castor fiber (PA) C. canadensis (NA) fam: Sciuridae Sciurus (obicne veverice) (HA:12 spp.)

S. vulgaris (evroazijska crvena), S. carolinensis (siva veverica: NA)

Pteromys (2 spp.) (letee veverice)(PA) P. volans (Evroazija), P. momonga (Japan) Glaucomys volans (americka let. veverica (NA) Spermophilus (=Citellus, syn.) (tekunice) (36 spp.) S. citellus (evropska tekunica), S. suslicus (pegavi suslik) Tamias (cipmunk - prugaste veverice; 24 spp. - NA: 23,

T. sibiricus (PA)

PA :1)

Marmota (PA: 9 spp., NA: 6 spp.) M. bobak (stepski mrmot), M. marmota (alpski mrmot) (PA) Cynomys ludovicianus (+4 spp.) (prerijsko kuce) (NA) fam: Geomyidae (dzepni goferi) (NA) ............................ .......................................................... Z Geomys (5 spp.)

Thomomys (9 spp.)

50

HOLARKTICKA OBLAST

fam: Heteromyidae (kengur pacovi i dzepni misevi) (NA) ........................................................ Z Heteromys (7 spp.) Dipodomys (22 spp.) fam: Zapodidae (misoliki skocimisi) .................. .............. .......................................................... E Sicista (PA: 9 spp.)

Eozapus sp. (PA)

Zapus (NA: 3 spp.)

Napaeozapus sp. (NA)

fam: Dipodidae (pustinjski skocimisi, PA) ......... .............. .......................................................... E Dipus sagitta Allactaga (11 spp.)

Jaculus 5 spp.

fam: Muridae subfam: Hesperomyinae (misevi i pacovi novog sveta)(NA) .................................... .............. Z

Peromyscus spp.

subfam: Cricetinae (hrcci)(PA) ...................... .............. ........................................................... E Cricetus cricetus (obicni hrcak)

Mesocricetus 4 spp. subfam: Myospalacinae (cokori) (PA) ....................................................... E Myospalax 6 spp.

subfam: Microtinae (=Arvicolinae, syn.) ....... .............. ......................................................... sE Lemmus (4 spp.) L. sibiricus (severni leming), L. lemmus (norveski leming - PA) Dicrostonyx torquatus (arkticki leming kopitar) Microtus (61 spp.)(sive voluharice)

Clethrionomys (7 spp.)(rie voluharice)

Dinaromys bogdanovi (balkanska snezna voluharica, endemit SFRJ) Arvicola (3 spp.) (vodene voluharice) Ondatra zibethicus (bizamski pacov)(NA)

subfam: Gerbillinae (PA) Gerbillus 34 spp.

subfam: Murinae (misevi i pacovi starog sveta)(PA) Apodemus (13 spp.)

Mus (41 spp., PA: 6spp.) Rattus spp.

subfam: Spalacinae (slepi kucii)(PA) .......... .............. ........................................................... E Spalax (8 spp.) fam: Gliridae (=Myoxidae, syn.) (PA) ............... .............. ........................................................... Z Glis glis (veliki puh) Muscardinius avellanarius (puh orasar) Dryomys nitedula (sumski puh) Selevinia betpakdalensis (pustinjski puh) fam: Ctenodactylidae (gundiji) (PA + rog Afrike).............. ........................................................ sE Ctenodactylus (2 spp.)

(+ jos 3 gen., 3 spp.)

fam: Erethizontidae (NA) .................................... .............. ........................................................... Z Erethizon dorsatum (severnoamericki dikobraz) fam: Hystricidae (PA) ......................................... .............. ........................................................... P Hystrix cristata (africki dikobraz)

H. hodgsoni (Himalaji), H. indica (od Izraela do Sri Lanke)

ordo: Cetacea fam: Platanistidae (slatkovodni delfini)

Lipotes vexillifer (beli delfin: Jang-ce)

HOLARKTICKA OBLAST

51

ordo: Carnivora fam: Canidae Canis lupus C. aureus (obicni sakal) (PA) C. latrans (kojot) (NA) Alopex lagopus (polarna lisica) Vulpes vulpes (obicna lisica)

V. corsac (stepska lisica) (PA), V. velox (pustinjska lisica) (NA)

Fenecus zerda (fenek) (PA)

Urocyon cinereoargentus (siva lisica) (NA)

Nyctereutes procyonides (kunopas: Sibir, Kina, Japan) Cuon alpinus (dola - azijski crveni pas) fam: Ursidae Ursus arctos ssp. div. (mrki medvedi) U. americanus (baribal, crni medved) (NA) U. tibetanus (mesecev medved) (PA) Ailuropoda melanoleuca (veliki panda) (PA) fam: Ailuridae (PA)........................................................... ........................................................... E Ailurus fulgens (mali panda) fam: Procyonidae (NA) ..................................................... ........................................................... Z Procyon lotor (obicni rakun)

Bassariscus astutus (severnoamericka prstenorepa macka)

fam: Mustelidae Mustela nivalis (lasica) M. erminea (hermelin) M. putorius (evropski tvor) (PA)

M. vison (americka vidrica) (NA)

Vormela peregusna (sareni tvor)(PA) Martes spp. M. martes (kuna zlatica), M. foina (kuna belica), M. zibellina (samur) (PA) Gulo gulo (zderavac) Meles meles (evroazijski jazavac) (PA) Taxidea taxus (americki jazavac) (NA) Mephitis mephitis (prugasti skunk) (NA) Lutra spp. (vidre)

L. lutra (evroazijska vidra) (PA), L. canadensis (NA)

fam: Viverridae (PA)......................................................... ........................................................... P Genetta genetta ("mediteranska" cibetka) fam: Herpestidae (PA)....................................................... ........................................................... P Herpestes ichneumon (obicni egipatski mungos) fam: Hyaenidae (PA)......................................................... ........................................................... P Hyaena striata (prugasta hijena) fam: Felidae Panthera spp. P. leo (PA) , P. tigris (PA), P. pardus (PA), P. onca (NA) Uncia uncia (snezni leopard) (PA) Acinonyx jubatus (gepard) (PA) Puma concolor (puma) (NA) Felis spp. (PA) F. silvestris (evroazijska divlja macka), F. manul (azijska stepska macka) Lynx spp. L. lynx (evroazijski ris), L. canadensis (americki severni ris) L. pardina (iberijski ris), L. rufa (rii ris) Caracal caracal (pustinjski ris) (PA) ordo: Pinnipedia

52

fam: Phocidae (slatkovodni predstavnici: PA)

Phoca sibirica (bajkalska foka) Phoca caspica (kaspijska foka)

HOLARKTICKA OBLAST

ordo: Hyracoidea (PA) ................................................. .............. ........................................................... P fam: Procaviidae Procavia habessinica (=syriaca, syn.) ordo: Perissodactyla (PA) fam: Equidae........................................................ .............. ........................................................... Z Equus przewalskii (azijski divlji konj)

E. ferus (tarpan, "evropski divlji konj"- hipoteticki)

E. africanus (africki magarac: Sudan, Etiopija, Somalija) E. hemionus (azijski magarac: Sirija, Iran, Indija, Tibet)

(E. hemionus ssp. div. = kulan, kiang, onager, itd.)

ordo: Artiodactyla fam: Suidae (PA) Sus scrofa ssp. div. (evroazijska divlja svinja) fam: Tayassuidae (NA) ....................................... .............. ........................................................... P Tayassu tajacu (ogrlicasti pekari) fam: Camelidae (PA)........................................... .............. ........................................................... Z Camelus ferus (=bactrianus, syn.) (dvogrba kamila) C. dromedarius (jednogrba kamila) fam: Moschidae (PA) ......................................... .............. ......................................................... sE Moschus moschiferus (Sibir, Himalaji, istocna Azija) fam: Cervidae

subfam: Hydropotinae (PA) Hydropotes inermis (Kina, Koreja) subfam: Muntiacinae (PA)

Muntiacus muntjac (PA: 3 spp. - Tibet, Kina)

subfam: Cervinae

Cervus elaphus (maral - crveni jelen: zap. Palearktik, Turkestan, Tibet, Kasmir) C. canadensis (vapiti: severna Amerika, Mandzurija, Mongolija, Kina, Tjen San) C. nippon (sika jelen) (PA)

C. albirostris (Thorold-ov jelen - Tibet)

Dama dama (lopatar) (PA)

Elaphurus davidiensis (Per Davidov jelen, Kina) subfam: Odocoilinae

Odocoileus virginianus (belorepi jelen) (NA) Capreolus capreolus (srna) (PA) Alces alces (los) Rangifer tarandus ssp. div. (irvas, karibu) fam: Antilocapridae (NA).................................... .............. ........................................................... E Antilocapra americana (viloroga antilopa) fam: Bovidae

subfam: Bovinae

Bos mutus (=grunniens, syn.) (jak) (PA) B. primigenius (=taurus, syn.) (evropsko divlje govece) Bison bison (americki bizon) (NA) B. bonasus (evropski bizon, zubr) (PA)

subfam: Antilopinae (PA)

Gazella dama (saharska gazela)

G. gazella (planinska gazela: Arabija, Palestina), G. subgutturosa (persijska gazela: Palestina, Iran, Kina)

Procapra picticaudata (tibetanska gazela, ada)

P. gutturosa (mongolska gazela, dzejrena) Pantholops hodgsoni (ciru, orongo, tibetska antilopa)

Saiga tatarica (od Kavkaza do Kine)

HOLARKTICKA OBLAST

53

subfam: Caprinae .......................................................... ........................................................... Z Nemorhaedus goral (Sibir, Tajland, Indija)

N. crispus (japanski serov)

Rupicapra rupicapra (divokoza samoa) (PA) Oreamnos americanus (americka divokoza) (NA)

Budorcas taxicolor (takin: Kina, Butan, Burma)

Ovibos moschatus (mosusno govece)

Hemitragus jemlahicus (tar: Himalaji)

Capra spp. (PA) C. ibex (alpski kozorog), C. aegagrus (bezoarska koza), C. falconeri (markhor)

C. pyrenaica (spanski kozorog), C. cylindricornis (istocnokavkaski tur), C. caucasica (zapadnokavkaski tur)

Ammotragus lervia (berberska ovca - audad) (PA)

Pseudois nayaur (baral, kukujaman, plava ovca) (PA)

Ovis spp. Ovis ammon (argali: Mediteran, Pamir, Tibet, Mongolija) (PA) (O. ammon ssp. musimon = muflon) O. canadensis (severnoamericka divlja ovca) (NA)

O. orientalis (urijal: Mala Azija do Kazahstana, Kasmira, i Irana), O. nivicola (sibirska snezna ovca) O. dalli (Dalova ovca) (NA)

--------------------------------------------

Podela na podoblasti

Definisanje nizih teritorijalnih jedinica zoogeografskog rasclanjavanja Holarktika (podoblasti, provincija, krajina, itd.), kao i kod drugih oblasti, praeno je brojnim nedoumicama, od kojih su neke vezane za samu prirodu procesa klasifikovanja slozenih prirodnih fenomena. Jedno od osnovnih pitanja koje se pri tom namee vezano je za sustinu pojma regionalne faune: u kojoj meri je ona, kao skup vrsta nekog uzeg podrucja, hijerahijski strukturiran sistem, te da li je, i u kojoj meri, uopste podlozna postupku klasifikovanja. U principu, proces klasifikovanja se bazira na (bar) dve kategorije preduslova: na postojanju (ili nepostojanju) relativno jasnog diskontinuiteta u odreenim prirodnim fenomenima (u ovom slucaju, rasprostranjenju zivotinjskih vrsta, visih taksona i regionalnih faunistickih grupacija), i na definisanju kriterijuma na osnovu kojih se diskontinuitet, odnosno, eventualne diskretne subjedinice, registruju i analiziraju. Slicni problemi su se javljali i na nivou razmatranja svetske faune, odnosno, pri brojnim pokusajima definisanja osnovne zoogeografske podele - na oblasti (carstva, kraljevstva, itd.), sa kojima smo se ukratko upoznali na pocetku ovog dela kursa. Meutim, posao zoogeografa koji razmatra geografsku celinu fenomena faune (na pr. kopnenih kicmenjaka) znacajno je olaksan postojanjem upadljivih razlika izmeu fauna velikih, prostorno razdvojenih i ekoloski razlicitih kopnenih masa, koje ulaze u sastav glavnih zoogeografskih oblasti. Stoga u razlicitim sistemima zoogeografske podele sveta ima puno podudarnosti, nezavisno od naucne zasnovanosti primenjenih kriterijumima i koncepcijskih resenja. Razlike se, uglavnom, svode na polozaj i status granicnih (kontaktnih, prelaznih) podrucja, na pripadnost i status nekih prostorno malih, a specificnih teritorija (Novi Zeland, Madagaskar, itd.), te na povezivanje osnovnih zoogeografskih oblasti u vise kategorije. U geografskoj strukturi faune sveta odlucujui znacaj imaju faktori i procesi sa vremenskom (istorijsko-evolucioni) i prostornom dimenzijom (ukljucujui i ekoloske), koji se ispoljavaju na skalama velike razmere. U formiranju faunistickih grupacija uzih podrucja, dominantnu ulogu imaju recentni ekoloski fenomeni prostorno-vremenski uzeg opsega i intenziteta, koji neposredno uticu na velicinu, strukturu i dinamizam areala pojedinacnih vrsta. Strogo posmatrano, zoogeografska razgranicenja bi trebalo primarno bazirati na analizi (utvrenih) areala prisutnih vrsta, za sta uglavnom ne postoji dovoljno cinjenicne grae. U praksi se obicno primenjuje vise kriterijuma (horoloski, geografski, ekoloski, istorijsko-evolucioni, itd.), u razlicitim kombinacijama, sa promenljivim uspehom. Primenljivost nekih od sistema regionalne podele je ogranicena preterano usko-lokalnim razmatranjem fenomena, uz cesto nejasno definisane ili neadekvatne kriterijume, kao i nedovoljno poznavanje faune u sirim razmerama. U okviru ovog kursa

54

HOLARKTICKA OBLAST

se neemo baviti detaljnim razmatranjem zasnovanosti razlicitih podela Holarktika. Treba naglasiti da se, doslednom primenom "uze-zoogeografskih" kriterijuma (pre svega horoloskih), kao osnovni integrativni sub-nivo u okviru oblasti pojavljuju areal-tipovi, tj. elementi faune razlicitog ranga. Sa druge strane, veina pokusaja da se, na osnovu raspolozivih cinjenica izvrsi podela na podoblasti, svodi se na manje ili vise dosledno sprovoenje regionalno-ekoloskog kriterijuma, tj. do "ekobiogeografskog" pristupa u definisanju zoogeografskih podoblasti, gde osnov za rasclanjavanje teritorijalnih jedinica predstavljaju biomi. S obzirom da se biomi pretezno javljaju u vidu klima-zonalno rasprostranjenih makroekoloskih kompleksa koji se terminoloski prepoznaju po svojoj dominantnoj vegetacijskoj komponenti (biom tundre, tajge, stepe, itd.), u biogeografskom pristupu se podrazumeva da su faunisticke grupacije u dovoljnoj meri integrisane u njih, kao zivotinjska komponenta ovih siroko shvaenih zivotnih zajednica visokog ranga. Pri razmatranju horoloskih odnosa, metodoloski se moraju uvaziti razlike u pravilnostima rasprostranjenja (stalnost, vezanost, itd.) izmeu biljnih i zivotinjskih vrsta u okviru bioma. Stoga se kriterijumi za pripadnost i grupisanje, odnosno, razgranicenje faune razlicitih biomskih formacija, definisu nesto fleksibilnije, uz uvazavanje relativno vee ekoloske plasticnosti zivotinjskih vrsta, sto je povezano sa njihovom sposobnosu kretanja i izrazenim dinamizmom areala. To prakticno znaci da, za pripadnost nekog zivotinjskog taksona odgovarajuem biomu nije neophodno apsolutno poklapanje njihovih (aktuelnih) areala. Mnoge zivotinje relativno uspesno naseljavaju podrucja nekoliko biomskih formacija, narocito u geomorfoloski slozenim regionima ­ zonama prozimanja veeg broja razlicitih bioma. Ipak, kod mnogih vrsta je izrazena bar elementarna biogeografska preferencija, tako da se, na osnovu poznavanja razlicitih bioloskih odlika vrste (pre svega ekoloskih idioekoloskih, ekofizioloskih, sinekoloskih, itd.), uglavnom moze rekonstruisati njena ishodna biomska pripadnost ("biomsko poreklo vrste"). Biomska pripadnost vrsta je ovde sinteticki shvaena kao dinamicni fenomen definisan kljucnim geografskim, ekoloskim i istorijskim odrednicama njihovog aktuelnog rasprostranjenja. Kod ovakvog pristupa je neizbezno da se niz vrsta pojavljuje u statusu karakteristicnih predstavnika za dva do tri bioma ili podoblasti, dok se posebno komplikovani biogeografski odnosi javljaju u prelaznim zonama i juznim planinskim podrucjima. Takoe, prihvatanjem biomske pripadnosti kao primarnog kriterijuma u zoo/bio-geografskom rasclanjavanju Holarktika, potrebno je definisati i referentni okvir ­ odgovarajui sistem za klasifikovanje ili grupisanje samih bioma, njihovih (eventualnih) subjedinica i prelaznih formacija (zonoekotona). Osnovno pitanje koje se tu namee je koje formacije e biti definisane kao osnovne (tj. istog ranga), odnosno, da li sve biome treba smatrati za ekvivalentne zoogeografskim podoblastima, ili ih treba po razlicitim osnovama grupisati (blisko poreklo i/ili evolutivna istorija, ekoloske slicnosti, zajednicki taksoni, itd.). Razmatranje sistema klasifikacije bioma e biti obuhvaeno posebnom tematskom jedinicom, tako da ovaj nacelni prikaz kompleksne problematike zoogeografskog rasclanjavanja faune ispod nivoa oblasti (u ovom slucaju Holarktika) zakljucujemo definisanjem jednog radnog koncepta podele, na osnovu modifikovanog biogeografskog pristupa. Ovakav pristup uslovljen je pre svega didaktickim razlozima (sto znaci da je donekle i arbitraran), u skladu sa potrebom blizeg upoznavanja sa faunom Palearktika, podrucja kome pripada i nasa zemlja, a prilagoeno formatu kursa. Naime, u okviru Holarktika je izdvojeno pet podoblasti, dve prelazne zone i jedno kompleksno podrucje, na osnovu razlicitog stepena grupisanja biomskih formacija i pripadajue faune. Najpreciznije su rasclanjene podoblasti zastupljene (bar delimicno) na podrucju zapadnog Palearktika (Evropa i sira oblast Mediterana), kao relevantne za razmatranje nase faune; znatno manje paznje je posveeno prelaznim zonama Palearktika i udaljenim podrucjima Azije, dok je niz znacajnih biomskih formacija Severne Amerike (ukljucujui i Meksicku prelaznu zonu), obuhvaeno samo jednom kompleksnom subjedinicom. Treba imati u vidu da je, kod americkih autora, ovo podrucje podeljeno na vei broj podoblasti, ravnopravnih po rangu podoblastima u Palearktiku. Severno podrucje Holarktika oznaceno kao Arkto-borealna podoblast, objedinjuje obe polovine oblasti, a obuhvata i manja eksteritorijalna podrucja na visokim planinama juzne Evrope (u vidu arkto-alpijskih i boreo-montanih disjunkcija). Prema ovoj podeli, u okviru Holarktika izdvajamo sledee subjedinice, definisane na osnovu dominantnih bioma (pripadajue biomske formacije su obelezene abecedno, malim slovima; istim simbolima je, u daljem faunistickom pregledu, oznacena biomska pripadnost predstavnika): 1. Sonorsko podrucje (teritorija: Severna Amerika juzno od zone tajge): (a) Kompleks bioma (listopadne i mesovite sume, stepe, polupustinje, pustinje, caparal, itd.); (b) Suptropski i

HOLARKTICKA OBLAST

55

tropski biomi Meksicke prelazne zone. 2. Arkto-borealna podoblast: (c) Biom tundre (ukljucujui podrucja kopnenog snega i leda, ekotone sa tajgom, odgovarajue visokoplaninske formacije, itd.); (d) Biom tajge. 3. Mediteransko-evropska podoblast: (e) Biom evropskih listopadnih suma; (f) Biom mediteranske zimzelene tvrdolisne vegetacije; (g) Kompleks orobioma cirkummediteranskih planina (ukljucujui oromediteranske i druge reliktne formacije). 4. Saharo-arabijska prelazna zona: (h) Biom tropsko-suptropskih pustinja i polupustinja (ukljucujui i ekotonske formacije sa mediteranskim i tropskim biomima). 5. Evroazijska centralna podoblast: (i) Biom stepa umerene zone (ukljucujui sumo-stepu); (j) Biom pustinja i polupustinja umerene zone. 6. Azijska planinska podoblast: (k) Kompleks bioma planina i visoravni (od suptropskih do subarktickih). 7. Dalekoistocna podoblast (teritorija: krajnji jugoistok Rusije, severna Kina, Koreja, vei deo Japana): (l) Biom istocno-azijskih (umerenih) listopadnih i mesovitih suma, kao i kompleks orobioma. 8. Kineska prelazna zona: (m) Kompleks suptropskih formacija i tropskih planinskih formacija. Pregled karakteristicnih predstavnika po podoblastima NAPOMENE: predstavnici koji ne nose nikakve oznake biomske pripadnosti (uglavnom u okviru prelaznih zona) predstavljaju siroko rasprostranjene tropske vrste; u okviru Arkto-borealne podoblasti, predstavnici koji ne nose oznake "NA" ili "PA", imaju holarkticko rasprostranjenje. 1. Sonorsko podrucje - Marsupialia: Didelphis virginiana (obicni oposum)-[a]; - Edentata: Dasypus novemcinctus (devetopojasni oklopnik)-[b]; - Rodentia: Aplodontia rufa (planinski dabar)-[a]; Castor canadensis-[a, d]; Glaucomys spp. (americke letee veverice)-[a, d]; Cynomys ludovicianus (prerijsko kuce)-[a]; Tamias spp.-[d, a]; Geomys spp. (goferi)-[a]; Dipodomys spp. (kengur-pacovi)-[a, b]; Ondatra zibethicus (bizamski pacov)-[d, a]; - Carnivora: Canis latrans (kojot)-[a]; Procyon lotor (obicni rakun)-[a, b]; Mephitis mephitis (prugasti skunk) -[a]; Lynx rufa (kratkodlaki ris)-[a]; Panthera onca (jaguar)-[b]; - Artiodactyla: Tayassu tajacu (ogrlicasti pekari)-[b]; Odocoileus virginianus (belorepi jelen)-[a]; Antilocapra americana (viloroga antilopa)-[a]; Bison bison (americki bizon)-[a]; - Galliformes: Tympanuchus cupido (prerijski tetreb)-[a]; Meleagris gallopavo (divlja urka)-[a]; - Squamata: Anolis carolinensis-[a]; Heloderma suspectum (gila)-[a, b]; H. horridum (bradavicar) -[a, b]; Micrurus fulvius (koralska zmija)-[b]; Crotalus spp. (zvecarke)-[a, b]; - Crocodilia: Alligator mississipiensis-[a]; - Caudata: Cryptobranchus alleganiensis (helbender)-[a]; Ambystoma tigrinum (meksicki aksolotl)-[a]. 2. Arkto-borealna podoblast - Lagomorpha: Lepus timidus (snezni zec)-[c, d]; - Rodentia: Castor fiber-[d, e, PA]; Castor canadensis-[a, d, NA]; Sciurus vulgaris -[d, e, PA]; Pteromys volans (evroazijska letea veverica)-[d, PA]; Glaucomys spp. (americke letee veverice)-[a, d, NA]; Tamias spp.-[d, a]; Lemmus sibiricus (severni leming)-[c]; Dicrostonyx torquatus (arkticki leming kopitar)-[c]; Ondatra zibethicus (bizamski pacov)-[d, a, NA]; Erethizon dorsatum (severnoamericki dikobraz)-[d, NA]; - Carnivora: Gulo gulo (zderonja)-[d]; Martes martes (kuna zlatica)-[d, e, PA]; Martes zibellina (samur)[d, PA]; Mustela erminea (hermelin)-[c, d, e, ...]; Lynx lynx (PA) et canadensis (NA) (severni risovi)-[d]; Alopex lagopus (polarna lisica)-[c]; - Artiodactyla: Alces alces (los)-[d]; Rangifer tarandus ssp.div. (irvas, karibu)-[c, d]; Moschus moschiferus-[l, m, d, PA]; Ovibos moschatus (mosusno govece)-[c, NA]; Oreamnos americanus (americka divokoza)-[d, NA]; Ovis dalli (Dalova ovca)-[c, d, NA]; Ovis canadensis (severnoamericka divlja ovca)-[d, NA]; Ovis nivicola (sibirska snezna ovca)-[k, c, PA];

56

HOLARKTICKA OBLAST

- Anseriformes: Anser albifrons-[c]; Branta ruficollis-[c]; - Falconiformes: Buteo lagopus (gaasti misar)-[c]; - Galliformes: Lagopus lagopus (polarna jarebica)-[c]; Lagopus mutus (alpska koka)-[c]; Tetrao urogallus (veliki tetreb)-[d, PA]; Tetrao tetrix (t. ruzavac)-[d, PA]; Canachites canadensis (smrcev tetreb)-[d, NA]; - Strigiformes: Nyctea scandiaca (arkticka sova)-[c]; Strix nebulosa (velika siva sova)-[d]; - Piciformes: Dryocopus martius (crna zuna)-[d, PA]; Picoides tridactylus (troprsti detli)-[d, PA]; - Passeriformes: Plectrophenax nivalis (polarna strnadica)-[c]; Loxia leucoptera (belokrili krstokljun)-[d]; Nucifraga spp. (lesnjikare)-[d]; Perisoreus spp. (severne sumske kreje)-[d]; - Caudata: Hynobius keyserlingi-[d]. 3. Mediteransko-evropska podoblast - Insectivora: Suncus etruscus (patuljasta rovcica)-[f]; - Primates: Macaca sylvanus (bezrepi magot)-[f]; - Macroscelidea: Elephantulus rozeti (severnoafricka surlasta rovcica)-[f]; - Lagomorpha: Oryctolagus cuniculus (kuni)-[f]; - Rodentia: Sciurus vulgaris -[d, e]; Dinaromys bogdanovi -[g]; Glis glis (veliki puh)-[e]; Muscardinius avellanarius (puh orasar)-[e]; Dryomys nitedula (sumski puh)-[e]; - Carnivora: Mustela putorius (tvor)-[e]; Martes martes (kuna zlatica)-[d, e, PA]; Felis silvestris-[e]; Lynx pardina-[g]; - Artiodactyla: Dama dama (jelen lopatar)-[f]; Bison bonasus (evropski bizon)-[e]; Bos primigenius (evropsko divlje govece = izumrlo)-[e]; Rupicapra rupicapra (divokoza samoa) -[g]; Ammotragus lervia (berberska ovca, audad)-[g]; Capra aegagrus (bezoarska koza)-[g, k]; Capra ibex (kozorog)-[g, k]; Capra pyrenaica (spanski ibeks)-[g]; Capra cylindricornis (istocno-kavkaski tur)-[g]; Capra caucasica (zapadno-kavkaski tur)-[g]; Ovis ammon ssp. div. (argali, muflon)-[g]; - Galliformes: Alectoris spp. (jarebice kamenjarke)-[f, g]; - Strigiformes: Strix aluco (sumska sova)-[e]; - Passeriformes: Cyanopica cyana (plava svraka)-[f, l]; - Squamata: Tarentola mauritanica-[f]; Hemidactylus turcicus-[f]; Chamaeleo chamaeleon-[f]; Coronella austriaca -[e]; Malpolon monspessulanus-[f]; - Caudata: Triturus cristatus-[e]; - Anura: Hyla arborea-[e]. 4. Saharo-arabijska prelazna zona - Insectivora: Paraechinus aethiopicus (pustinjski jez)-[h]; Hemiechinus auritus (dugouhi jez)-[h, j]; - Rodentia: Allactaga tetradactyla-[h]; Jaculus jaculus-[h]; Hystrix cristata (africki dikobraz); Hystrix indica (indijski dikobraz); -fam: Ctenodactylidae-[h]; - Carnivora: Genetta genetta ("mediteranska" cibetka); Herpestes ichneumon (obicni egipatski mungos); Hyaena striata (prugasta hijena); Panthera leo (lav); Panthera pardus (leopard); Acinonyx jubatus (gepard); Caracal caracal (pustinjski ris)-[h, j]; Canis aureus (sakal); Fenecus zerda (fenek)-[h]; - Hyracoidea: Procavia habessinica (sirijski daman)-[h]; - Perissodactyla: Equus africanus (africki magarac)-[h]; - Artiodactyla: Camelus dromedarius (jednogrba kamila)-[h]; Gazella dama (saharska gazela)-[h]; Gazella dorcas (dorkas gazela)-[h]; - Struthioniformes: Struthio camelus (noj); - Columbiformes: Pterocles alchata (iglorepa sadza)-[h, j]; - Squamata: Laudakia stellio (hardun)-[h, j]; Uromastix spp. (trnorepe agame)-[h]; Eremias spp. (pustinjske lacerte)-[h, j]; Varanus griseus (pustinjski varan)-[h, j]; Eryx spp. (pescarske boe)[h]; Naja spp.(kobre); Cerastes cornutus (rogata vipera)-[h, j]; Echis carinatus (efa)-[h, j]. 5. Evroazijska centralna podoblast - Insectivora: Hemiechinus auritus (dugouhi jez)-[h, j]; - Rodentia: Marmota bobak (stepski mrmot)-[i]; Spermophilus citellus (evropska tekunica)-[i]; Spermophilus suslicus (pegavi suslik)-[i]; Cricetus cricetus (hrcak)-[i]; Spalax spp.-[i]; Selevinia betpakdalensis (pustinjski puh)-[j]; -fam: Dipodidae-[j, i, h]: Dipus sp.-[i, j];

HOLARKTICKA OBLAST

57

Allactaga spp.-[j, h]; Jaculus spp.-[j, h]; - Carnivora: Vormela peregusna (sareni tvor)-[i]; Felis manul (azijska stepska macka)-[i]; Caracal caracal (pustinjski ris)-[h, j]; Vulpes corsac (stepska lisica)-[i, j]; - Perissodactyla: Equus przewalskii (azijski divlji konj)-[i]; Equus hemionus (azijski magarac)-[i, j]; - Artiodactyla: Camelus ferus (dvogrba kamila)-[i]; Gazella subgutturosa (persijska gazela)-[j]; Procapra gutturosa (mongolska gazela, dzejrena)-[i]; Saiga tatarica (sajga)-[i]; - Gruiformes: Otis tarda (velika droplja)-[i]; Tetrax tetrax (mala droplja)-[i]; - Columbiformes: Pterocles alchata (iglorepa sadza)-[h, j]; Syrrhaptes paradoxus (kirgiska sadza)-[i]; - Passeriformes: Podoces panderi (pustinjska kreja)-[j]; Corvus frugilegus (gacac)-[i]; - Squamata: Laudakia stellio (hardun)-[h, j]; Eremias spp. (pustinjske lacerte)-[h, j]; Varanus griseus (pustinjski varan)-[h, j]; Coluber caspius -[i]; Naja oxiana-[j]; Cerastes cornutus (rogata vipera)-[h, j]; Echis carinatus (efa)-[h, j]. 6. Azijska planinska podoblast - Primates: Macaca thibetana (tibetanski magot)-[k]; - Rodentia: Marmota caudata (dugorepi mrmot)-[k]; Hystrix hodgsoni-[k, m]; - Carnivora: Ursus tibetanus (mesecev medved)-[k, l]; Uncia uncia (snezni leopard)-[k]; - Artiodactyla: Bos mutus (jak)-[k]; Procapra picticaudata (tibetanska gazela, ada)-[k]; Pantholops hodgsoni (ciru, tibetska antilopa)-[k]; Hemitragus jemlahicus (himalajski tar)-[k]; Pseudois nayaur (baral, kukujaman, plava ovca)-[k]; Capra aegagrus (bezoarska koza)-[g, k]; Capra ibex (kozorog)-[g, k]; Capra falconeri (markhor)-[k]; Ovis orientalis (urijal)-[k]; Ovis ammon (argali)-[k]; Ovis nivicola (sibirska snezna ovca)-[k, c]; - Galliformes: Tetraogallus spp. (planinske snezne koke)-[k]; Pucrasia spp. (fazanolike koke)-[k]; - Columbiformes: Syrrhaptes tibetanus-[k]. 7. Dalekoistocna podoblast - Primates: Macaca fuscata (japanski)-[l]; - Rodentia: Tamias sibiricus-[d]; - Carnivora: Nyctereutes procyonides (kunopas)-[l]; Cuon alpinus (dola, azijski crveni pas)-[l, m]; Ursus tibetanus (mesecev medved)-[k, l]; Panthera tigris ssp.altaica (amurski tigar)-[l]; Panthera pardus-[m]; - Artiodactyla: Moschus moschiferus-[l, m, d]; Cervus nippon (sika jelen)-[l, m]; Nemorhaedus crispus (japanski serov)-[l]; Nemorhaedus goral-[l, m]; - Anseriformes: Aix galericulata (mandarinska patka)-[l]; - Galliformes: Crossoptilum manchuricum (mandzurski fazan)-[l]; - Gruiformes: Otis tarda (velika droplja)-[i]; - Passeriformes: Cyanopica cyana (plava svraka)-[f, l] - Caudata: Onychodactylus japonicus-[l]; Andrias japonicus-[l]. 8. Kineska prelazna zona - Rodentia: Hystrix hodgsoni-[k, m]; - Carnivora: Ailuropoda melanoleuca (veliki panda)-[m]; Ailurus fulgens (mali panda)-[m]; Cuon alpinus (dola, azijski crveni pas)-[l, m]; Panthera tigris ssp.amoyensis (kineski tigar)-[m]; Panthera pardus (leopard); - Artiodactyla: Moschus moschiferus-[l, m, d]; Muntiacus muntjac; Cervus nippon (sika jelen)-[l, m]; Nemorhaedus goral-[l, m]; Budorcas taxicolor-[m]; - Crocodilia: Alligator sinensis-[m]. ------------------------------------------------

DODATAK 1:

ISPRAVKE ZNACAJNIJIH GRESAKA U KNJIZI "KRATKI KURS ZOOGEOGRAFIJE" Opste napomene:

58

GRESKE I KOREKCIJE

- Obraen je samo drugi deo knjige - uporedna zoogeografija. - S obzirom na razlike u nivou sistematskih kategorija za pojedine taksone, koje se mogu uociti izmeu verzije sistematike u knjizi i skriptama, treba primenjivati samo sistematiku iz skripti. - Sve primere i napomene (uglavnom pogresne) o beskicmenjacima treba zanemariti, s obzirom da se ovaj kurs zasniva iskljucivo na fauni kopnenih (i donekle slatkovodnih) kicmenjaka.

Greske:

str. 67 - Tekst ispod slike, pod brojem 8, nije adekvatan: ne radi se o ptici iz grupe trkacica, ve o barskom petliu (Gallirallus australis, Rallidae, Gruiformes), vrsti koja je izgubila sposobnost letenja; inace, grupa (= porodica) Moesenatidae je endemicna za Madagaskar. str. 68 - Trei pasus odozdo (" ... rod h a r p a ...", itd.) je pogresan, treba ga zanemariti (eliminisati). - Drugi pasus odozdo: slicno prethodnoj strani, termin "trkacice" je potpuno neadekvatan za navedene predstavnike - neletace. str. 70 - Drugi red odozgo: nije tacno "... Maskarenskog moreuza ...", jer se isti nalazi kod Madagaskara, ve treba "... Makasarskog moreuza ...". str. 73 - Tekst ispod slika: br.4 - nije "Dendrogalus", ve "Dendrolagus" (permutacija); br.6 - pod imenom "torbarska veverica" se obicno podrazumeva takozvana "torbarska letea veverica" (rod Petaurus, fam. Petauridae), a ne ovde navedeni rod Acrobates (videti i tekst iznad slika), koji spada u posebnu porodicu Burramyidae (provizorni naziv bi bio "letei torbarski mis"); br.11 - ne postoji nikakva "papuanska svinja" u ovoj oblasti (ve samo introdukovane svinje iz indomalajskoholarktickog roda Sus), tako da ovu sliku treba zanemariti. str. 75 - Trei pasus odozdo, izraz "..., a od gekona - kratkorepi gekon (Uromastix), ..." je visestruko pogresan: rod Uromastix spada u Agamidae, a naseljava pustinje Palearktika; opis ovog gustera u daljem tekstu ("nalik na smrcevu sisarku") odgovara jednom od karakteristicnih Scincidae Australije, tzv. kusorepi scinkus (Tiliqua rugosa) (NAPOMENA: u Australiji zivi i jedan specifican gekon kratkog zadebljalog repa - rod Diplodactylus). str. 76 - U skladu sa napomenom za str.73, nepostojeu "papuansku svinju" (drugi pasus odozgo) treba eliminisati iz teksta. str. 78 - Prvi pasus odozgo: predstavnici porodice Iguanidae u Polinezijskoj oblasti ne zive na Novoj Kaledoniji, ve na Fidzi ostrvima. str. 79 - Prvi pasus: umesto "istocnoindijska" treba da stoji "zapadnoindijska" ostrva, sto je jedan od sinonima za Karibe (karipska ostrva). str. 80 - Drugi pasus odozgo: poznato je 7 vrsta cenolestida. - Trei pasus odozgo: insektivore su zastupljene sa 15 vrsta u okviru dva roda (i dve porodice). - Cetvrti pasus odozgo: osim vampira, postoji jos 6 endemicnih porodica. str. 81 - Drugi pasus odozdo: postoji desetak vrsta zeceva, ali je samo jedna rasprostranjena juzno od Paname. str. 84 - Cetvrti pasus odozdo: ovde zive dve vrste slatkovodnih delfina. - Drugi pasus odozdo: ovde postoje samo tri vrste tapira.

GRESKE I KOREKCIJE

59

str. 85 - Drugi pasus odozdo: hoacin spada u endemicnu porodicu Opisthocomidae, u okviru (neendemicnog) reda Cuculiformes. str. 91 - Pogresno prevedena recenica na pocetku drugog pasusa odozgo; treba je prestrukturirati u: "... viskasa, zivi u veim kolonijama na citavom prostoru od Buenos Airesa do Patagonije" (a ne Cynomys !!); ona "ovde ekoloski zamenjuje nase mrmote i severnoamericki rod Cynomys". str. 96 - Cetvrti pasus odozgo: u Africi ima letipasa (Pteropodidae), cak su siroko rasprostranjeni. - Drugi pasus odozdo: recna svinja nije endemicna vrsta, ve je identicna africkoj; izumrli hipopotam spada u rod Hippopotamus a ne Choeropsis. str. 97 - Trei pasus odozgo: na Madagaskaru nema predstavnika porodice Agamidae. str. 98 - Prvi red: umesto Pteromys (letea veverica), treba Petromys (africki pacov kamenjar); kod imena Effodientia (= stari, neadekvatni naziv za predstavnike endemicne porodice Bathyergidae) nalazi se oznaka za fusnotu (na dnu strane) koja je potpuno pogresna - govori o krezubicama (ljuskavcima), u koje ukljucuje predstavnika posebnog endemicnog reda Tubulidentata. str. 99 - Drugi pasus odozgo: rod africkih tekunica Xerus ne spada u endemicnu porodicu africkih leteih veverica (Anomaluridae), ve u obicne veverice. - Trei pasus odozgo: Pedetes (fam. Pedetidae) nije blizak histricidama (= podred Caviomorpha) ve nekim "vevericolikim" glodarima (Sciuromorpha). str. 103 - Trei pasus odozdo: u Africi postoje tri roda polumajmuna. str. 104 - Peti pasus odozgo: u Africi postoji i porodica fazana. str. 107 - Trei pasus odozgo: sistematski rang aveta (Tarsiidae = porodica) i tupaja (Scadentia = red) je izmenjen; indomalajske letee veverice ne spadaju u rod Pteromys, ve u tri druga roda; ptica nosoroga (Bucerotidae) ima i u Australijskoj oblasti (Papuanska podoblast); "enoti" (=rakuni), prema najnovijem sistematskom sagledavanju, ne obuhvataju pande, tako da ova porodica nije uopste prisutna u istocnoj hemisferi; inace, veliki panda je vraen u porodicu medveda, dok je mali panda izdvojen u posebnu, monotipsku porodicu (pande zive uglavnom u prelaznoj zoni, pa su u ovim skriptama obraeni samo u okviru Holarktika; u odgovarajuem delu knjige - strane 123-124, veliki panda se pominje kao "specificni medved"). str. 109 - Drugi pasus odozgo: u Indomalajskoj oblasti postoji samo jedna vrsta tapira, a dva roda nosoroga. str. 115 - Trei red odozdo: za razliku od tetreba i morskih gnjuraca (koji predstavljaju endemicne porodice), Uria je rod u okviru porodica Alcidae, vezane za severna mora (prema tome, na spada u kopnenu faunu). - Poslednji pasus: postoji vei broj endemicnih porodica sisara. str. 116 - Drugi pasus odozdo: postoje 3 vrste "enota" (=rakuni, Procyonidae) u Severnoj Americi. - Prvi pasus odozdo: osim pravih svinja, postoje i pekari-svinje, na jugu Severne Amerike. str. 117 - Trei pasus odozdo: postoji endemicna porodica gmizavaca - Helodermatidae. - Drugi pasus odozdo: u Palearktiku ima bar cetiri endemicne porodice sisara (racunajui ovde i dve subendemicne porodice), kao i neke endemicne potporodice koje se ponekad vode kao porodice; "veverice slicne dabru" (= Aplodontidae) obuhvataju samo jednu vrstu; umesto Ceomyidae treba Geomyidae.

Information

ZOOGEOGRAFIJA-SKRIPTA

61 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

491143