Read Kimia me zgjedhje 11 text version

Plani mësimor

Orë gjithsej: Teori Ushtrime Punë praktike eksperimentale (Projekte dhe pasdite tematike Ese Teste

72 (42 orë kimi inorganike (sistematika) + 30 orë kimi organike) 42 orë 7 orë 10 orë 7 orë 3 orë 3 orë

Nr I.

Kreu Kreu 1 Elementet s. Metalet alkaline dhe metalet

Temat 1.1. Elementet e grupit 1 (1A) metalet alkaline 1.2. Përbërjet e metaleve

Substancat dhe mjetet ndihmëse Tabela e sistemit periodik, skema të përftimit të natriumit metalik, NaOH,

Synimet e programit 1. Programi synon në pajisjen e nxënësve me njohuri, shprehi, aftësi rreth

12

alkalino-tokësore

Orë në total - 7 Teori: 5 orë Punë laboratori: 1 orë Ushtrime:1 Pasdite tematike

alkaline 1.3. Elementet e grupit IIA metalet alkalino-tokësore 1.4. Përbërjet e kalciumit dhe bariumit 1.5. Uji. Fortësia e ujit dhe mënjanimi i saj 1.6. Punë laboratori: Caktimi i fortësisë së ujit 1.7. Ushtrime të zgjidhura Provoni veten Pasdite tematike. njohuri, kuriozitete dhe eksperimente zbavitëse

tabelat krahasuese, hartat e koncepteve, të cilat janë në materialin lëndor të trajtuara sipas temave përkatëse, modelet e atomeve Na,K, Mg, Ca, modelet e joneve të tyre, diagrama e krahasimit të vetive, Na, H2O, Mg, dëftues të ngjyrosur etj.

koncepteve kryesore të kreut 1, si: ndryshimi i rrezes, vetive reduktuese, potencialit të jonizimit, EN, etj.. 2. Gjithashtu synon në zhvillimin e aftësive praktike. Duke kryer eksperimentet përkatëse nxënësi shpjegon vetitë kimike, rrugët e përftimit të oksideve dhe bazave të elementeve të grupeve 1 dhe 2 3. Programi synon në zhvillimin aftësive intelektuale. Nxënësi argumenton zgjidhjet e situatave, problemave, ushtrimeve, diagramave të trajtuara brenda grupit 1 dhe 2 (ose IA dhe IIA) 1. 2. shpjegimin e konceptit halogjen. shpjegimin dhe interpretimin e vetive fiziko- kimike të

II.

Kreu 2 Elementet e grupit 17 (VII A). Halogjenet

2.1. Halogjenet 2.2. Vetitë fiziko-kimike të halogjeneve 2.3. Acidet halogjenhidrike dhe kripërat e tyre

Modele (të bëra me plastelinë) të molekulave Cl2, HCl, HBr, HI. Tabela dhe skema të përshkruara në tekst. Reagentë për

13

Orë në total: 8 Teori: 4 Ushtrime:1 Punë praktike eksperimentale:1 Ese 1 Projekt 1

2.4. Oksiacidet e klorit. Prodhimi industrial i hipokloritit të natriumit dhe i acidit klorhidrik 2.5. Punë praktike eksperimentale: gatitja dhe vetitë e halogjeneve dhe përbërjeve të tyre 2.6. Ushtrime të zgjidhura mbi halogjenet 2.7. Ese Provoni veten 2.8. Rëndësia praktike e halogjeneve dhe e përbërjeve të tyre

përftimin e Cl2, të HCl(g) dhe hetimin e joneve halogjenure si: NaCl, H2SO4, AgNO3, NaBr, NaI, MnO2, gëlqere klorike etj. Skemë e impiantit të prodhimit të HCl i bërë me ndihmën e nxënësve (maket me plastelinë).

halogjeneve, të skemave të proceseve industriale të përftimit të Cl2, HCl, NaClO. 3. zbatimin i rregullave të emërtimit të kripërave të hidracideve dhe oksiacideve të halogjeneve 4. Identifikimin e reaksioneve redoks dhe shpjegimin e proceseve të elektrolizës së kripërave (të shkrira) për përftimin e klorit dhe fluorit. 5. zhvillimin shprehive dhe aftësive praktike në: a) kryerjen e eksperimenteve, b) realizimin e një projekti, c) shkrimin e një eseje, d) shpjegimin e skemave dhe figurave ilustruese në tekst. Programi në këtë kre synon në: 1. shpjegimin dhe interpretimin e vetive fiziko-

III.

Kreu 3 Elementet e grupit 16 (VIA). Kalkogjenet

3.1. Elementet e grupit VIA. gjendja e tyre në natyrë 3.2. Gatitja dhe vetitë e elementeve të grupit via

Skemë e thjeshtuar e nxjerrjes së squfurit në industri. Aparat për përftimin e oksigjenit në

14

Orë në total: 9 Teori: 6 orë Ushtrime: 1 orë Punë praktike eksperimentale: 1 Ese : 1

3.3. Përbërjet e oksigjenit. Trajtat alotropike 3.4. Vetitë e squfurit. Acidi sulfhidrik, sulfuret 3.5. Dioksidi i squfurit, acidit sulfuror 3.6. Trioksidi i squfurit dhe acidi sulfurik 3.7. Punë laboratori. Acidi sulfurik dhe vetitë e tij 3.8. Ushtrime të zgjidhura Provoni veten 3.9. Ese

IV

Kreu 4 Elementet e grupit 15 (VA) Orë në total: 8 Teori: 5 orë Punë praktike eksperimentale: 1orë Ushtrime: 1 orë

4.1. Elementet e grupit VA. Gjendja e tyre në natyrë, përftimi 4.2. Azoti 4.3. Oksidet e azotit 4.4. Oksiacidet e azotit 4.5. Fosfori 4.6. Punë laboratori. Azoti

laborator, skema e impiantit të prodhimit të H2SO4 (e merr nga interneti) e bërë me ndihmën e nxënësve (maket me plastelinë). Modele (të bëra me plastelinë) të strukturave të Luisit për S8, H2S, SO2, SO3, H2SO4, për të demonstruar llojet e lidhjeve kimike. Reagentë që nevojiten: KNO3, MnO2, tallash Fe, S pluhur, Zn, H2SO4, etj. Material shtesë të marrë nga interneti ose nga burime të tjera mbi ndotjen e ambientit dhe hollimin e shtresës së ozonit. Tabelat e tekstit, skema e ciklit të azotit në natyrë mund të realizohet me plastelinë me ngjyra, po kështu dhe modelet e molekulave N2, NO, NO2, N2O3, N2O5, HNO2, HNO3, NH3, NH4OH

kimike të kalkogjeneve, të mënyrave të përftimit të O2, S, SO2, SO3, H2SO4 etj 2. dallimin e trajtave alotropike të oksigjenit duke u nisur nga struktura e molekulës 3. në interpretimin e vetive të përbërjeve të oksigjenuara të squfurit 4. zhvillimin shprehive dhe aftësive praktike në: a) kryerjen e eksperimenteve, b) realizimin e një projekti, c) shkrimin e një eseje, d) shpjegimin e skemave dhe figurave ilustruese në tekst. Programi në këtë kre synon në: 1. shpjegimin dhe interpretimin e vetive fizikokimike të elementeve të grupit 15, të mënyrave të përftimit të N2, NO, NO2 etj 2. dallimin e trajtave

15

Projekt: 1 orë

dhe përbërjet e tij 4.7. Ushtrime të zgjidhura "Provoni veten" 4.8. Paketa e projekteve

V.

Kreu 5 Metalet kalimtare Orë në total: 8+ 2 orë detyra eksperimentale = 10 Teori: 5 orë Punë praktike: 3 orë Ushtrime: 1 orë Pas dite tematike ose projekt: 1 orë Test: 1 orë Për shkak të njohurive të shumta të këtij kreu,

5.1. Metalet kalimtare (elementet d) 5.2. Bakri dhe vetitë e tij 5.3. Kromi 5.4. Punë praktike eksperimentale 5.5. Hekuri 5.6. Brejtja e metaleve dhe mbrojtja prej saj. 5.7. Pyetje dhe ushtrime përmbledhëse për metalet kalimtare Provoni veten 5.8. Pasdite tematike me

Skema e tabela të librit. Tallash hekuri, tela bakri, HNO3(CC), HNO3 (h), H2SO4(cc), sende të ndryshkura etj. Makete me plasteline për impiante të prodhimit të gizës dhe çelikut etj.

alotropike të fosforit 3. interpretimin e vetive të përbërjeve të hidrogjenuara dhe të oksigjenuara të azotit dhe fosforit si: NH3, PH3, NH4OH, NO, NO2, etj. 4. zhvillimin shprehive dhe aftësive praktike në: a) kryerjen e eksperimenteve, b) realizimin e një projekti, c) shkrimin e një eseje, d) shpjegimin e skemave dhe figurave ilustruese në tekst Programi në këtë kre synon në: 1. dallimin e vetive të metaleve kalimtare nga ato të metaleve të grupeve A 2. përshkrimin e vetive fizikokimike të Cu, Fe, Cr, duke u nisur nga vendi që ata kanë në sistemin periodik 3. përshkrimin dhe shpjegimin e procesit të brejtjes si proces kimik ose elektrokimik. 4. zhvillimin shprehive dhe

16

ora e testit vlerësues mund të merret nga kreu 9 (vitaminat)

Kreu 6 Polimeret Orë në total: 6 Teori: 5 orë Ushtrime ose Projekt: 1 orë

temën: "industria dhe metalet kalimtare" 5.9. Detyrë eksperimentale 1 5.10. Detyrë eksperimentale 2 5.11. Test vlerësues i arritjeve (Kimia Inorganike ) 6.1. Njohuri të përgjithshme mbi polimeret. Polimerizimi 6.2. Polietileni 6.3. Pvc poliklorur vinili ose poliklor eten 6.4. Reaksionet e polimerizimit 6.5. Polimeret kondensuese 6.6. Ushtrime dhe problema të pazgjidhura Paketa e projekteve

Figurat e tabelat e tekstit të shoqëruara nga materiale si: PVC, qese plastike polieteni, tuba bakeliti, copa kauçuku, sende plastike

aftësive praktike në: a) kryerjen e eksperimenteve, b) realizimin e një projekti, c) shkrimin e një eseje, d) shpjegimin e skemave dhe figurave ilustruese në tekst. Progami në këtë kre synon në: 1. dallimin e vetive të polimerëve 2. shpjegimin e vetive të tyre. 3. vënien në dukje të mënyrave të përftimit të polimerëve të ndryshëm 4. vlerësimit të vetive të polimerëve, të cilët përdoren si lëndë e parë në përgatitjen e sendeve për përdorim praktik. Programi në këtë kre synon në: 1. dallimin e aftësive vepruese të analgjezikëve 2. shpjegimin e vetive fizikokimike- farmakologjike të tyre.

Kreu 7 Preparatet farmaceutike Orë në total: 6 Teori: 3 orë

7.1. Medikamentet mjekësore. Aspirina 7.2. Detyrë eksperimentale 7.3. Paracetamoli dhe përdorimi i tij 7.4. Ibuprofeni dhe përdorimi i tij

Aspirinë, Paracetamol, Ibuprofen, fleta shoqëruese nga farmacia për të dhëna mbi to. Përgatiten fletë palosje për dozat e rekomanduara nga farmacisti ose mjeku.

17

Punë praktike eksperimentale: 1orë Projekt: 1 orë Test: 1 orë

7.5. Projekt mbi analgjezikët 7.6. Test për analgjezikët

Tregohen rastet e nevojshme e të pa nevojshme të përdorimit të tyre, si dhe efektet pozitive e negative

3. vënien në dukje të mënyrave të dozimit, i cili duhet të jetë i kontrolluar nga mjeku 4. zhvillimin shprehive dhe aftësive praktike në: a) realizimin e një projekti, b) shkrimin e një eseje, c) shpjegimin e skemave dhe figurave të përfshira në këtë kapitull

Kreu 8 Preparatet kozmetike Orë në total: 8 Teori: 5 orë Punë praktike eksperimentale: 1orë Ushtrime : 1 orë Projekt: 1 orë

8.1. Sapunët 8.2. Detergjentet 8.3. Pastat e dhëmbëve 8.4. Punë praktike eksperimentale 8.5. Produktet për kujdesin vetjak 8.6. Produkte për përdorim estetik 8.7. Ushtrime përmbledhëse, harta e koncepteve 8.8. Guidë studimi për nxënësin tema të ndryshme

Lloje të ndryshme sapunesh, detergjentësh, pastash dhëmbësh, locionesh, kremrash, parfumesh, buzëkuqësh etj.

Programi në këtë kre synon në: 1. vlerësimin e procesit historik të prodhimit dhe përmirësimit cilësor të preparateve kozmetike 1. dallimin e përbërësve të preparateve të ndryshme kozmetike 2. shpjegimin e vetive të tyre. 3. vënien në dukje të mekanizmave të veprimit të preparateve kozmetike mbi

18

për projekte

lëkurën, rrobat, flokët, buzët, etj. 4. vlerësimit të vetive të lëndëve pastruese si sapunët, detergjentët dhe pastat e dhëmbëve

Kreu 9 Ushqimi dhe vitaminat Orë në total: 5 Teori: 2 orë Ese: 1 orë Projekt: 1 orë Nga ky kre i jepet një orë kreut 5

9.1. Kërkesat e organizmit për ushqim dhe burimet e tyre 9.2. Vitaminat dhe rëndësia e tyre për organizmin 9.3. Ese 9.4. paketa e ptojekteve (punë me grupe)

Tabela me efektet e ushqimeve dhe vitaminave, ndërtimi i piramidës ushqimore me produkte të përgatitura nga nxënësit, fletë palosje sensibilizuese për të përcaktuar ushqimet e shëndetshme, të dhëna nga interneti mbi rolin e vitaminave dhe kripërave minerale, receta ushqimore (dieta) të shëndetshme ditore etj. Maja buke, bukë të përgatitur me maja, kos i përgatitur nga tharmimi i

Programi në këtë kre synon në: 1. vlerësimin e të ushqyerit si nevoje e domosdoshme për organizmin. 2. përcaktimin e përbërjeve më të rëndësishme ushqimore 3. shpjegimin e vetive të tyre. 4. Vlerësimin e rolit të vitaminave që ndodhen në përbërje të enzimave

Kreu 10 Enzimat dhe hormonet

10.1. Enzimat 10.2. Punë laboratori përfitimi i etanolit nëpërmjet

Programi në këtë kre synon në: 1. vlerësimin e enzimave dhe

19

Orë në total: 5 orë Teori: 2 orë Punë praktike eksperimentale: 1orë Test vlerësues i arritjeve (kimia organike): 1 orë Projekt: 1 orë

fermentmit alkoolik të sheqerit të rrushit 10.3. Hormonet 10.4. Punë me grupe. Projekte 10.5. Test vlerësues i arritjeve

(Kimia organike)

qumështit, tabela e skema të mekanizmit të veprimit të enzimave dhe hormoneve, produkte ushqimore me hormone si fruta me kokrra të mëdha etj., fletë palosje ku trajtohen: përdorimet e hormoneve, përdor nxitësit e tyre, si dhe efektet negative të marrjes së hormoneve artificiale si medikamente stimuluese të një gjendre apo një organi.

hormoneve si nevojë e domosdoshme për organizmin. 2. shpjegimin e mekanizmave vepruese të tyre. 3. zhvillimin e shprehive dhe aftësive praktike: a) për realizimin e eksperimenteve ku marrin pjesë enzimat, b) për realizimin e një projekti, c) për shkrimin e një eseje, d) shpjegimin e figurave të përfshira në këtë kapitull.

OBJEKTIVAT (për tekstin "Kimia 11, lëndë me zgjedhje")

KREU 1. Elementet s. Metalet alkaline dhe metalet alkalino-tokësore

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 1 nxënësi / ja:

20

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Shkruan emrat dhe simbolet e elementeve të grupit 1 (IA) dhe të grupit 2 (IIA). Përshkruan ndërtimin e rrjetës kristalore të Na. Tregon si ndryshon rrezja duke kaluar nga Li tek Fr, nga Be tek Ra. Shkruan formulën elektronike të secilit prej elementeve të grupit 1 (I A) dhe të grupit 2 (II A). Përshkruan vetitë fizike të metaleve të grupit 1 dhe 2 (IA dhe IIA). Shkruan reaksione të thjeshta të bashkëveprimit të këtyre metaleve me oksigjenin dhe ujin. Tregon në rrugë eksperimentale se, oksidet dhe bazat e metaleve alkalinë dhe alkalino tokësore janë me veti bazike (me anë të dëftuesve të ngjyrosur). Përshkruani ngjyrën që merr flaka nga jonet e metaleve të grupit 1 dhe 2. Tregon mënyrën e zbutjes së ujit.

Objektiva mesatarë: 1. Harton një listë me përbërjet më të rëndësishme të elementeve të grupit 1 dhe 2. 2. Shpjegon shkaqet e ndryshimeve të aktivitetit kimik të elementeve brenda grupeve dhe midis grupeve 1 dhe 2. 3. Shpjegon procese kimike dhe elektrokimike. 4. Krahason karakterin bazik të oksideve, hidroksideve të elementëve të grupit 1 dhe 2, brenda grupit dhe midis grupeve. 5. Vë në dukje varësinë e vetive kimike të elementeve nga struktura elektronike e tyre. 6. Llogarit fortësinë e përgjithshme të ujit. Objektiva maksimalë 1. Shpjegon ndërtimin e rrjetave kristalore të metaleve të grupit 1. 2. Argumenton ndryshimin e vetive reduktuese, potencialit të jonizimit, EN, në varësi të ndryshimit të rrezes atomike, për elementet e grupit 1 dhe 2 (brenda dhe midis grupeve). 3. Shpjegon formimin e joneve të elementeve të grupit 1 dhe 2. 4. Krahason valencën, numrin e oksidimit dhe ngarkesën e jonit për elementet Na, Mg. 5. Demonstron me anë të eksperimentit formimin e NaOH dhe karakterin bazik të tij.

21

6. 7.

8. 9.

Shpjegon tipet e oksideve e hidroksideve që formojnë metalet të grupit 1 dhe 2. Ndërton skemat e këmbimit elektronik për proceset: a. Elektroliza e NaCl (shkrirë) b. Elektroliza e NaCl (ujor) c. Elektroliza e CaCl2.CaF2 (shkrirje) Shpjegon mekanizmin e jonokëmbyesve. Praktikon diagramat, tabelat, rubrikat "provoni veten", hartat e koncepteve, ese për përmbledhjen e njohurive kryesore.

KREU 2. Elementet e grupit 17 (VII A). Halogjenet

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 2 nxënësi / ja: 1. Shkruan emrat dhe simbolet e elementeve të grupit 17. 2. Liston disa minerale kryesore në të cilat gjenden halogjenet në natyrë. 3. Përshkruan gjendjen fizike të tyre. 4. Shkruan formulat elektronike për atomet e secilit element të grupit 17. 5. Vë në dukje ngjyrat e F2, Cl2, Br2, I2. 6. Tregon që oksidet dhe oksiacidet e këtyre elementeve shfaqin veti acide. 7. Përshkruan nëpërmjet skemës procesin e prodhimit të acidit HCl dhe NaClO. 8. Tregon përdorimet e halogjeneve dhe përbërjeve të tyre. Objektiva mesatarë 1. Shpjegon emërtimin "halogjen" të elementeve të grupit 17. 2. Përcakton ndryshimet në strukturën elektronike për gjendjen e ngacmuar të atomeve të elementeve Cl, Br, I, në krahasim me flourin.

22

3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Shpjegon shkaqet e aktivitetit të lartë kimik të halogjeneve. Krahason aktivitetin kimik të halogjeneve në lidhje me njëri tjetrin. Modelon struktura atomesh e molekulash të halogjeneve dhe halogjenurëve të hidrogjenit. Demonstron eksperimentalisht përftimin e Cl2 e I2 në laborator. Shpjegon pse HF nuk shpërbashkohet në tretësirë ujore. Përcakton n.o. të halogjeneve në oksiacidet që ato formojnë. Emërton kripërat e oksiacideve të klorit. Kryen njehsime stekiometrike në lidhje me sasinë e halogjneve që përftohen gjatë proceseve elektrokimike.

Objektiva maksimalë 1. Shpjegon strukturën e Luisit për molekulat: F2, Cl2, Br2, I2. 2. Argumenton ndryshimin e vetive oksiduese, afërisë për elektronin, EN, në varësi të ndryshimit të rrezes atomike (brenda grupit). 3. Shpjegon formimin e joneve të elementeve të grupit 17. 4. Krahason valencën, numrat e oksidimit që ata shfaqin dhe ngarkesën e jonit për elementet F, Cl, Br, I. 5. Shpjegon proceset elektrokimike të prodhimit të Cl2 dhe F2 në shkallë industriale. 6. Harton një listë me oksidet, hidracidet, oksiacidet dhe kripërat në të rëndësishme që formon fluori, klori, bromi dhe jodi. 7. Demonstron përftimin e klorurit të hidrogjenit në laborator, hetimin e joneve klorure. 8. Krahason vetitë reduktuese të halogjenurëve të hidrogjenit. 9. Shpjegon pse lidhjet hidrogjenore formohen midis molekulave të HF dhe nuk formohen midis molekulave të HCl, HBr, HI. 10. Praktikon diagramat, tabelat, rubrikat "provoni veten", hartat e koncepteve , ese argumentuese për përmbledhjen e njohurive kryesore.

23

KREU 3. Elementet e grupit 16 (VIA). Kalkogjenet

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 3 nxënësi / ja: 1. Shkruan emrat dhe simbolet e elementeve të grupit 16. 2. Shkruan modelet e molekulave të O2, S8, H2S. 3. Tregon gjendjen në natyrë të oksigjenit dhe squfurit. 4. Tregon si ndryshojnë vetitë oksiduese, afëria për elektronin, EN, në varësi të rrezes atomike (brenda grupit). 5. Shkruani formulat elektronike të atomeve të elementeve të O, S. 6. Përshkruan vetitë fizike të O2, S. 7. Shkruan reaksione të thjeshta të bashkëveprimit të squfurit me oksigjenin, hidrogjenin dhe metalet. 8. Përshkruan trajtat alotropike të oksigjenit dhe të squfurit. 9. Vë në dukje rëndësinë e shtresës së ozonit. 10. Shkruan formulat kimike të oksideve dhe oksiacideve të squfurit. Objektivat mesatarë 1. Harton një listë me përbërjet më të rëndësishme që formon oksigjeni dhe squfuri. 2. Krahason valencën e oksigjenit me atë të squfurit. 3. Shpjegon vetitë kimike të O dhe S, në përputhje në strukturën elektronike të tyre. 4. Analizon numrat e oksidimit të O dhe S në përbërjet e tyre me hidrogjenin dhe metalet. 5. Shpjegon ndryshimin dhe vetitë kimike të oksideve bazike, acide, amfotere. 6. Interpreton nëpërmjet skemës procesin e shndërrimit të oksigjenit në ozon dhe anasjelltas. 7. Kryen njehsime stekiometrike në lidhje me sasitë e përftuara të përbërjeve të oksigjenit dhe squfurit. 8. Përcakton numrat e oksidimit të oksigjenit në përbërje të ndryshme, si: okside, perokside etj. 9. Shkruan reaksione të përftimit të dyoksidit të squfurit në industri. 10. Shpjegon procesin e prodhimit të O2 në laborator (nga elektroliza e ujit ose e oksikripërave).

24

Objektiva maksimalë 1. Dallon ndryshimin e vetive oksiduese të elementeve (nga lart-poshtë brenda grupit të 16), si dhe në krahasim me elementet e grupit 17. 2. Shpjegon formimin e joneve të elementeve S, Se. 3. Demonstron me anë të eksperimentit hetimin e joneve: sulfure, sulfite, sulfate. 4. Shpjegon strukturën e Luisit për oksidet dhe oksiacidet e squfurit. 5. Shpjegon vetitë e acidit sulfurik. 6. Praktikon diagramat, tabelat, rubrikat "provoni veten", hartat e koncepteve , ese argumentuese për përmbledhjen e njohurive kryesore.

KREU 4. Elementet e grupit 15 (VA)

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 4 nxënësi / ja: 1. Shkruan emrat dhe simbolet e elementeve të grupit 15. 2. Vizaton modelet e molekulave të N2, P4. 3. Tregon gjendjen në natyrë të azotit dhe të fosforit. 4. Shkruan formulat elektronike atomeve të elementeve të N, P. 5. Përshkruan vetitë fizike të N2, P4. 6. Shkruan reaksione të thjeshta të bashkëveprimit të azotit dhe fosforit me oksigjenin dhe hidrogjenin. 7. Përshkruan trajtat alotropike të fosforit. 8. Shkruan formulat kimike të oksideve dhe të oksiacideve të azotit dhe të fosforit.

25

Objektivat mesatarë 1. Tregon si ndryshojnë vetitë oksiduese, afëria për elektronin, EN, në varësi të rrezes atomike (brenda grupit). 2. Harton një listë me përbërjet më të rëndësishme që formon azoti dhe fosfori. 3. Krahason valencën e azotit me atë të fosforit. 4. Shpjegon vetitë kimike të N dhe P, në përputhje në strukturën elektronike të tyre. 5. Analizon numrat e oksidimit që shfaqin N dhe P, në përbërjet e tyre me hidrogjenin dhe oksigjenin. 6. Shpjegon ndryshimin e vetive acide të oksideve dhe të oksiacideve të azotit e fosforit. 7. Kryen njehsime stekiometrike në lidhje me sasitë e përftuara të përbërjeve të azotit e fosforit. 8. Shkruan reaksione të përftimit të amoniakut dhe të acidit nitrik në industri. 9. Shpjegon procesin e përftimit në laborator të N2, NH3 etj. Objektiva maksimalë Vë në dukje ndryshimin e vetive oksiduese të elementeve (nga lart poshtë, brenda grupit të 15) si dhe në krahasim me elementet e grupit 16. Shpjegon formimin e joneve të elementeve N, P. Demonstron me anë të eksperimentit hetimin e joneve: amonium dhe nitrate. Shpjegon strukturën e Luisit për hidruret, oksidet, oksiacidet e azotit e fosforit. Përmbledh në një tabelë vetitë e acidit nitrik. Realizon punë me grupe për realizimin e temës: Përdorimi i plehrave azotike e fosfatike në bujqësi. Praktikon diagramat, tabelat, rubrikat "provoni veten", hartën e koncepteve , ese argumentuese për përmbledhjen e njohurive kryesore.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

26

KREU 5. Metalet kalimtare

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 5 nxënësi / ja: 1. Shkruan emrat dhe simbolet e elementeve të grupit 8. 2. Tregon gjendjen në natyrë të Cu, Fe, dhe Cr. 3. Shkruan formulat elektronike të atomeve të elementeve të Cu, Fe dhe Cr 4. Përshkruan vetitë fizike të Cu, Fe dhe Cr. 5. Shkruan reaksione të thjeshta të bashkëveprimit të Fe dhe Cr me oksigjenin dhe jometalet. 6. Shkruan formulat kimike të oksideve të Cu, Fe dhe Cr. Objektivat mesatarë 1. Harton një listë me përbërjet më të rëndësishme që formon Cu, Fe dhe Cr. 2. Krahason strukturat elektronike të atomeve të Cu, Fe dhe Cr me njëri tjetrin. 3. Shpjegon vetitë kimike të Cu, Fe dhe Cr, në përputhje në strukturën elektronike të tyre. 4. Analizon numrat e oksidimit që ata shfaqin në përbërjet e tyre me oksigjenin. 5. Shpjegon karakterin e oksideve të tyre (ku ata kanë valencën më të ulët, të ndërmjetme, të lartë). 6. Kryen njehsime stekiometrike në lidhje me sasitë e përftuara të përbërjeve të tyre. 7. Shkruan reaksione të përftimit Cu, Fe dhe Cr në industri. Objektiva maksimalë 1. Vë në dukje ndryshimin e vetive reduktuese të elementeve Cu, Fe dhe Cr, duke u bazuar në potencialet elektrodike të tyre. 2. Shpjegon formimin e joneve të elementeve Cu, Fe dhe Cr. 3. Ilustron me tabela dhe skema prodhimin e Cu dhe Cr. 4. Shpjegon strukturat e Luisit për oksidet e tyre (II dhe III valente).

27

5. 6. 7. 8.

Përmbledh në një tabelë përbërjet kryesore të tyre. Vë në dukje ngjashmëritë dhe ndryshimet midis tyre. Realizon punë me grupe për realizimin e temës: "Industria dhe metalet kalimtare". Praktikon diagramat, tabelat, rubrikat "provoni veten", hartën e koncepteve, ese argumentuese për përmbledhjen e njohurive kryesore.

KREU 6. Polimeret

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 6 nxënësi / ja: 1. Shpjegon termin polimer, polimerizim, substancë polimere. 2. Përshkruan formimin e një polimeri. 3. Tregon vetitë fiziko- kimike të polimerive, si: polieten, PVC, polistiren. 4. Harton një listë mbi përdorimet e polietenit, PVC dhe bakelitit. Objektiva mesatarë 1. Shkruan një pjesë të vargut të polietenit të përbërë nga katër monomerë. 2. Shpjegon mekanizmin e reaksionit të polimerizimit të etenit. 3. Dallon procesin e përftimit të polimereve me adicion nga ai i përftimit të polimereve me kondensim. 4. Krahason vetitë e polimereve të përftuar me adicion me ato të polimereve të përftuar me kondensim. Objektiva maksimalë 1. Harton një listë me disa emra të polimereve më të përdorur, duke treguar dhe përdorimet e tyre. 2. Shpjegon mekanizmin e përftimit të bakelitit.

28

3.

Praktikon diagrama, tabela, hartë konceptesh, paketë projektesh, situata të mendimit kritik për përmbledhjen e njohurive bazë të kapitullit.

KREU 7. Preparatet farmaceutike

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 7 nxënësi / ja: 1. Përshkruan njohuri të përgjithshme për medikamentet (ose preparatet farmaceutike). 2. Tregon disa veçori të aspirinës, paracetamolit, ibuprofenit. 3. Vë në dukje kujdesin që duhet të kemi për përdorimin e tyre. 4. Përshkruan raste të mbidozimit dhe efekteve anësore të aspirinës, paracetamolit, ibuprofenit. Objektiva mesatarë 1. Shpjegon ndikimin e aspirinës në organizëm. 2. Dallon mekanizmin e veprimit të paracetamolit nga mekanizmi i veprimit të aspirinës dhe ibuprofenit. 3. Shpjegon tabelën me të dhënat krahasuese midis aspirinës, paracetamolit, ibuprofenit. Objektiva maksimalë 1. Harton një listë me të dhëna fizike, kimike dhe farmakologjike për aspirinën, paracetamolin, ibuprofenin. 2. Demonstron në kushte eksperimentale përftimin e aspirinës në laborator. 3. Realizon projekte me terma të ndryshme mbi analgjezikët. 4. Përdor hartat e koncepteve, situata të mendimit kritik, për përmbledhjen e njohurive kryesore të kreut.

29

KREU 8. Preparatet kozmetike

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 8 nxënësi / ja: 1. Përshkruan njohuri të përgjithshme mbi sapunet, detergjentët, pastat e dhëmbëve dhe produktet për kujdesin vetjak dhe atë estetik. 2. Tregon shkaqet e aromatizimit dhe përmirësimit të cilësisë së sapuneve. 3. Përshkruan degradimin dhe efektet negative të detergjenteve. 4. Liston lloje të ndryshme të preparateve kozmetike për përdorimin estetik dhe kujdesin vetjak. Objektiva mesatarë 1. Shpjegon mekanizmin e veprimit larës të sapuneve. 2. Vë në dukje cilësitë e detergjenteve, duke i krahasuar me ato të sapuneve. 3. Shkruan reaksione të përftimit të sapuneve. 4. Përshkruan një recetë ku listohen substancat që hyjnë në përbërjen e pastës së dhëmbëve. 5. Shpjegon përbërjen kimike të parfumeve dhe mekanizmin e veprimit të tyre. Objektiva maksimalë 1. Demonstron eksperimentalisht përftimin e një sapuni të thjeshtë. 2. Vlerëson dobinë dhe efektet e përdorimit e preparateve kozmetike për kujdesin vetjak dhe atë estetik. 3. Vlerëson efektet e përdorimit të parfumeve në jetën e përditshme. 4. Realizon projekte me tema të ndryshme mbi përdorimin e preparateve kozmetike. 5. Përdor hartat e koncepteve, situata të mendimit kritik për përmbledhjen e njohurive kryesore të kreut.

30

KREU 9. Ushqimi dhe vitaminat

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 9 nxënësi / ja: 1. Tregon nevojat e organizmit për ushqime të llojeve të ndryshme. 2. Përshkruan efektet pozitive dhe negative të përdorimit të yndyrnave, karbohidrateve. 3. Shpjegon efektet pozitive të frutave e perimeve në organizëm. 4. Liston disa lloje vitaminash. Objektiva mesatarë 1. Shpjegon piramidën ushqimore. 2. Balancon kërkesat e organizmit për ushqim, duke u nisur nga nevojat energjike ditore. 3. Argumenton rolin e vitaminave e lëndëve minerale në dietën ushqimore ditore. Objektiva maksimalë 1. Liston efektet e vitaminave A, B1, B12, C, D, E (nëndoza dhe mbidoza e vitaminave). 2. Realizon projekte me tema të ndryshme mbi përdorimin e vitaminave dhe të ushqyerit e shëndetshëm. 3. Përdor hartat e koncepteve, situata të mendimit kritik, për përmbledhjen e njohurive kryesore të kreut.

KREU 10. Enzimat dhe hormonet

Objektiva minimalë. Në fund të kreut 10 nxënësi / ja:

31

1. 2. 3.

Përshkruan njohuri të përgjithshme mbi enzimat dhe hormonet. Liston disa gjëndra që prodhojnë hormone. Përshkruan veti të estradiolit, kolesterolit, testosteronit etj.

Objektiva mesatarë 1. Klasifikon enzimat. 2. Klasifikon hormonet. 3. Tregon përbërjen kimike të enzimave dhe strukturën e tyre. 4. Demonstron eksperimentalisht përftimin e etanolit, nëpërmjet fermentimit alkoolik të sheqerit të rrushit. 5. Tregon rolin e hormoneve në organizëm. 6. Shpjegon mekanizmin e veprimit të hormoneve në përgjithësi. Objektivat maksimalë 1. Shpjegon mekanizmin e veprimit të enzimave. 2. Interpreton skemën e veprimit të një hormoni mbi qelizat shenjë. 3. Harton ese përshkruese ose argumentuese me terma të ndryshme mbi enzimat dhe hormonet. 4. Përdor hartat e koncepteve, situatat e mendimit kritik për përmbledhjen e njohurive kryesore të kreut. 5. Përgatit fletëpalosje ku përshkruhen enzima, hormone të ndryshme, si dhe mekanizmat specifike të veprimit të tyre. 6. Tregon raste të përdorimit të hormoneve ose nxitësve të tyre, nga grup-mosha të ndryshme, adoleshentë, gra në menopauzë, burra të moshës së tretë (materiali merret nga burime të ndryshme informacioni).

32

Information

Kimia me zgjedhje 11

21 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

516562