x

Read Microsoft Word - matematika IV oddelenie.doc text version

MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCËS BYROJA PËR ZHVILLIMIN E ARSIMIT

PROGRAMI MËSIMOR

MATEMATIKË

Shkup, 2008

ARSIMI FILLOR NËNTËVJEÇAR

1

KLASA E IV

Në bazë të nenit 55 paragrafi 1 të Ligjit për organizimin dhe punën e organeve të udhëheqjes shtetërore (,,Gazeta zyrtare e RM" nr. 58/00 dhe 44/02) neni 24 dhe 26 të Ligjit për arsim fillor (,,Gazeta zyrtare e RM" nr. 44/95, 24/96, 34/96, 35/97, 82/99, 29/02, 40/03, 42/03, 63/04, 82/04, 55/05, 81/05, 113/05, 35/06, 70/06 dhe 51/07), ministri i Arsimit solli programin mësimor për lëndën arsimi teknik për klasën e IV për arsimin fillor nëntëvjeçar

2

HYRJE

Matematika është njëra nga themelet e lëndëve mësimore në arsimin fillor. Nxënësi do të arrijë njohuri dhe shprehi të cilat janë të rëndësishme për inkuadrimin e saj të suksesshëm në shkallët më të larta të arsimit dhe në segmentet tjera të shoqërisë. Konceptet që përpunohen në kuadër të lëndës matematikë janë përshtatur me zhvillimin kognitiv të nxënësit, dmth., me mundësitë e veta individuale. Ata, gjithashtu, janë në korrelacion me lëndët tjera simotra dhe me mjedisin e drejtpërdrejtë jetësor. Me realizimin e përmbajtjeve mësimore dhe aktiviteteve tjera në mësimin e lëndës së matematikës janë arritur qëllimet arsimore, informative, funksionale-formative dhe edukative. Megjithatë, në mësimin e matematikës përvetësohen konceptet elementare, veprimet, rregullat dhe ligjshmëritë, zhvillohen forma të ndryshme të mendimit, me çka nga nxënësit zhvillohen aftësitë për aktivitet krijues, njohuri dhe shkathtësi formale. Në këtë mënyrë nxënësi i zbaton njohuritë dhe shkathtësitë në jetën e përditshme. Përveç asaj që nxitet zhvillimi kognitiv i nxënësit, me mësimdhënien dhe mësimnxënien në matematikë nxitet edhe zhvillimi i tij afektiv dhe motorik, përkatësisht zhvillimi i personalitetit të nxënësit. Më konkretisht, mundësohet përforcimi i vetëbesimit të nxënësit, përgjegjësi dhe saktësi në punë, kultivimin e shprehive të punës, zhvillimin e perceptimeve (në veçanti ai vizual dhe taktil) dhe orientimi në hapësirën dhe kohën. Rëndësia e matematikës si lëndë mësimore, është edhe në zhvillimin e proceseve ideore, më konkretisht në aftësitë e analizës, sintezës, abstaktivitetit si dhe në zgjidhjen e problemeve dhe aplikimit në procedurat/veprimet hulumtuese. Lënda e matematikës është lëndë e detyrueshme. Me planin mësimor për arsimin fillor nëntëvjeçar lënda e matematikës në klasën e IV janë paraparë 4 orë në javë, përkatësisht 144 orë në vit.

2. QËLLIMET PËR PERIUDHËN ZHVILLUESE PREJ KLASËS IV DERI TË VI

Nxënësi/nxënësja aftësohet: · · · · · · · · · ti kryejë operacionet kryesore aritmetike në bashkësinë e numrave natyror mbi një milion; ti kryejë operacionet kryesore aritmetike në bashkësinë e numrave racional pozitiv (thyesa me emërues të barabartë dhe numra decimal); ti zbatojë operacionet kryesore aritmetike gjatë zgjidhjes së problemeve nga praktika; të mbikëqyrë situatat problematike në jetën e përditshme dhe të gjejë mënyrën e zgjidhjes; ti njohë nocionet kryesore gjeometrike dhe ti sqarojë figurat: gjysmëdrejtëz, drejtëza, gjysmërrafsh, kënd, shumëkëndësh, trekëndësh, kënddrejtë, katror, si dhe trupat gjeometrik: kub, katror, piramidë, cilindër, koni dhe rrethi; të masë me instrumente për matje të gjatësisë, masës, kohës dhe lëngjeve dhe të bëjë vlerësimin; ti kuptojë dhe zbatojë njësitë matëse dhe ti shndërrojë nga më të mëdha në të vogla dhe anasjelltas; ti mbledhë dhe zbresë numrat emërtues dhe ti shndërrojë nga më të mëdhenj në të vogli të mbledhë dhe zbresë numrat emëror dhe ti shndërrojë nga më të mëdha në të vogël; 3

· · · · · · · · ·

ti zbatojë njohuritë e fituara matematikore për llogaritjen e vlerës së shprehjeve numerike, zgjidhjen e barazimeve dhe problemeve nga përditshmëria; të grumbullojë, klasifikojë, krahasojë, prezantojë dhe interpretojë të dhëna; të shfrytëzojë terminologjinë dhe simbolikën matematikore (me gojë dhe me shkrim); të zhvillojë mendimin matematikor dhe mendimin logjik; të ketë qasje kritike ndaj punës së vet dhe ndaj punës së të tjerëve; të ketë përgjegjësi në realizimin e obligimeve të veta; të shfrytëzojë TIK në përmbajtjet e matematikës; të krijojë vetitë për: pavarësi, iniciativë, saktësi, dashamirësi, qëndrueshmëri në punë; ta përforcojë pjesëmarrjen e sigurimit dhe vetëbesimit, me ç'rast matematikën e përjeton si përvojë të këndshme.

3. QËLLIMET E MËSIMIT NË KLASËN E IV

Nxënësi/nxënësja aftësohet: · ti kryejë operacionet kryesore aritmetike në bashkësinë e numrave natyror deri 1 000; · ti zbatojë operacionet kryesore aritmetike gjatë zgjidhjes së problemeve nga praktika; · të vërejë situatat problematike në jetën e përditshmedhe të gjejë mënyrat e zgjidhjes; · ti dallojë dhe vizatojë figurat gjeometrike: rreth, drejtëzën, segment, gjysmëdrejtëz, rrafsh, kënd dhe trekëndësh; · të udhëheqë dhe të masë me instrumentet për matjen e gjatësisë, masës, kohës, lëngut; · të bëjë vlerësimin gjatë matjes së gjatësive dhe me matje ti kontrollojë vlerësimet e bërë; · të grumbullojë, klasifikojë, krahasojë, lexojë, prezantojë dhe interpretojë të dhënat; · të mendohet me logjikë; · të krijojë veti për: pavarësi, iniciativë, saktësi, dashamirësi, qëndrueshmëri në punë; · ta përforcojë ndjenjën e sigurisë dhe vetbesimit, me ç'rast matematikën e përjeton si përvojë të këndshme.

4

4. QËLLIMET KONKRETE

Tema 1: NUMRAT DERI 1 000. MBLEDHJE DHE ZBRITJE DERI 1 000 (42 orë) Objektivat Përmbajtjet Konceptet - Bashkësia; Diagrami i Venit; Nxënësi/nxënësja aftësohet: - të paraqesë bashkësi me - Paraqitja e bashkësive. Numri - Elementet e bashkësive; diagramin e Venit; i bashkësive. bën pjesë () - të vrojtojë dhe paraqesë element Unioni dhe prerja e nuk bën pjesë () për bashkësinë e dhënë, të bashkësive caktojë numrin e elementeve në bashkësi; - Numri i elementeve të - ti zbatojë konceptet: i takon, nuk bashkësisë i takon dhe ti shkruajë me numri i bashkësive ((A)) simbole; - të caktojë unionin dhe prerjen e - Unioni i bashkësive bashkësisë dhe ti shkruajë në Prerja e bashkësive mënyrë simbolike. - numrat deri 1 000 - Të mbledhë dhe zbresë numra Mbledhje dhe zbritje deri 100 deri 100 (përsërit) Numrat deri 1 000 - të lexojë dhe regjistrojë numrat deri 1 000. - njëshe, dhjetëshe, qindëshe: - numër njëshifror; - numër dyshifror; - numër treshifror. Veprimtaritë dhe metodat - Ilustron situatë konkrete problematike me përshkrim adekuat numerik. - Paraqitja e numrave deri 100 me materiale didaktike (psh., shkopinjë, katrorët paraqesin qindëshe, kurse ngjyrat njëshe). - Formon varg të numrave prej 1 000 sipas kërkesës së dhënë ( psh., i shkruan dhjetëshet e plota nga qindëshja e pestë). - Luan në grup (psh., një nxënës merr karton me numrin 1, tjetri me numrin 5, kurse i treti me numrin 7; shkruhet numri i fituar treshifror me shifra dhe me fjalë, kurse pastaj i ndryshojnë vendet e shifrave dhe i shkruajnë të gjithë numrat e mundshëm). - Krahason numrat dhe cakton me simbol adekuat. - Nxënësi ka karton me numrin 368; dalin dy shokë të cilët i kanë numrat që janë paraardhës dhe pasardhës të atij numri.

- Të caktojë vlerën proporcionale të shifrës në numrin. - Të krahasojë numrat deri 1 000; - të caktojë paraardhësin dhe pasardhësin e numrit të dhënë treshifror;

Vlera vendore E shifrës në numër Krahasimi i numrave deri 1 000 Paraardhësi dhe pasardhësi

- Vlera vendore

- Paraardhësi (përsëritje.) - Pasardhësi (përsëritje.)

5

- ti zbatojë numrat rendor në shembuj praktik; - ti njohë numrat çift dhe tek deri 1 000. - Të mbledh dhe zbrit qindëshe, përkatësisht dhjetëshe deri 1 000; - të mbledhë numra treshifror dhe njëshifror (pa kalim); - të mbledh numra treshifror dhe dyshifror (pa kalim); - të zbres numrat njëshifror nga treshifror (pa kalim); - të zbresë numrat dyshifror nga treshifrorët (pa kalim); - të mbledh numrat treshifror dhe dyshifror (me plotësim deri në dhjetëshe të plotë); - të zbrit numrat njëshifrorë nga dhjetëshja dhe qindëshja e plotë; - të mbledhë numrat tre shifrorë dhe njëshifrorë (me kalim);

Numrat rendor deri 1 000 Numrat çift dhe tek deri 1 000 Mbledhja e qindsheve dhe dhjetësheve deri 1 000 Marrja e qindsheve dhe dhjetësheve deri 1000 Mbledhja e numrave treshifror dhe një shifror (pa kalim) Mbledhja e numrave treshifror dhe dyshifror (pa kalim) Zbritja e numrave njëshifror nga numri treshifrorë (pa kalim) Zbritja e numrave dyshifror nga numrat treshifror (pa kalim) Mbledhja e numrave treshifror dhe dyshifror (me plotësimin e e dhjetëshes së plotë) Zbritja e numrit njëshifror nga dhjetëshja dhe qindëshja e plotë Mbledhja e numrit treshifror dhe njëshifror (me kalim)

Numri rendor (përsëritje) Numri çift (përsëritje) Numri tek (përsëritje.) - Shuma (përsëritje) - Mbledhësi (përsëritje) - Ndryshimi (përsëritje) zbritësi (përsëritje) i zbritshmi (përsëritje)

- cakton numrin rendor të shkruar në karton. Radhiten fëmijët në çifte. Numërohen fëmijët përmes njëshit.

- Për njëshet merren kub të vegjël, dhjetëshet janë shkopinj; - secili me 10 kub të tillë, kurse qindëshet janë katrorë; - secili katrorë ka 10 shkopinj. Me ta ilustron mbledhjen dhe zbritjen të dhjetësheve deri 1 000. - Me fotografi, zhetonë i ilustron mbledhjen dhe zbritjen pa kalim. (530 + 20; 460 ­ 30) - Luan në bankë: zëvendëson 578 monedhës për bankënota dhe monedha etj. - Luan shitore: Kthen kusurin e blerësit (prej 1 000, 500 den. Dhe ngjashëm.): (500 den. ­ 187 den).

6

- të mbledhë numra treshifrorë dhe njëshifrorë (me kalim); - të zbritë numrat njëshifrorë nga numrat treshifrorë (me kalim); - të zbritë numrat dyshifrorë nga treshifrorët (me kalim).

Mbledhja e numrave treshifror dhe dyshifror (me kalim) Zbritja e numrave njëshifrorë nga numrat treshifror (me kalim); Zbritja e numrave dyshifror nga treshifrorët (me kalim);

Shembuj: 543 + 38 = 547 + 75 = 182 - 7 =

374 - 18 = 265 - 74 = 523 ­ 56 = Përbërja dhe zgjidhja e detyrave të ndryshme numerike; Vlera e gjykimeve numerike të llojit: 324+58, 12+346-124; 23-15-2; ... - Vlerëson sa kub ka në të dy kutitë dhe e kontrollon vlerën me numërim. - Kontrollon vlerën e shumës ose dallimin e dy numrave dhe të njëjtën e kontrollon me mbledhje ose zbritje. - Karakteristikat e mbledhjes i ilustron me materiale didaktike. Psh., nga kartelat formojnë numra treshifrorë, e shkruajnë dhe i llogarisin gjykimet numerike: 134 + 526 = 660, E ndryshojnë vendin e dy mbledhësve: 526 +134 = 660 Shembull: 320+(430+200) = 320 + 630 = 950 (320+430)+200 = 750+ 200 = 950 dmth., 7

- Të mbledh dhe zbrit numrat treshifror në radhë dhe në kolonë; - të caktojë vlerën e gjykimeve numerike (me një ose dy operacione); - të zgjidh problemet nga përditshmëria. - Ta vërejë mosndryshueshmërinë e shumës gjatë ndryshimit të vendeve të mbledhësve;

Mbledhja dhe zbritja e numrave - Radha (përsëritje) deri 1 000 në resht dhe në - Kolonë (përsëritje) kolonë Gjykime numerik me një ose dy operacione (mbledhje dhe zbritje)

Ndryshimi i vendeve të mbledhësve

- vetia komutative ose e ndërrimit

- të grupojë tre e më shumë mbledhës dhe të kuptojë se shuma nuk varet nga mënyra

Grupimi i mbledhësve -Vetia asociative ose e shoqërimit

e grupimit të mbledhësve. - Të zgjidhë detyra tekstuale me dy operacione. Detyra me mbledhje dhe zbritje

320+(430+200) = (320 +430) + 200 - Situatën problematike konkrete të shprehur me ndërmjet pyetje e shkruan me përshkrim adekuat numerik. Psh.,. Sara ka lexuar 135 faqe të lektyrës, kurse Safeti16 faqe më pak. Sa faqe ka lexuar Safeti? (ndërmjet pyetje) sa faqe kanë lexuar bashkërisht? *Ndërmjet pyetja vendoset pas periudhës vijuese të ushtrimit. - Barazimi (përsëritje) - Zgjidhja e situatës problematike: Në kuletë kam pasur 180 denarë. Bleva bllok dhe tash kam 120 denarë. Sa denarë kushton blloku? Situatën problematike e paraqesin me barazim: 180 -x = 120; Zgjidhet barazimi bëhet kontrollimi i zgjidhjes.

- Të zgjidh barazime; - Të bëjë kontrollimin e saktësisë të zgjidhjes së barazimit.

Zgjidhja e barazimit

8

Objektivat Nxënësi/nxënësja: - të vërejë se përmes një pike mund të vizatohen shumë drejtëza dhe se përmes dy pikave mund të vizatohet vetëm një drejtëz; - të caktojë pikat e drejtëzës dhe pika jashtë drejtëzës dhe ti paraqesë në mënyrë simbolike; - të njeh, emërtojë, dallojë, të paraqesë grafikisht dhe të caktojë gjysmëdrejtëz dhe segment; - të masë dhe krahasojë gjatësinë e segmentit dhe në mënyrë simbolike ta shkruajë gjatësinë; - të njohu edhe me simbolikat grafike të paraqesë pikën, drejtëzën dhe rrafshin;

Tema 2: FIGURAT GJEOMETRIKE NË RRAFSH (30 orë) Përmbajtjet Konceptet Drejtëza përmes një pike Drejtëza përmes dy pikave - Pika, (përsëritje) (shenjat: A, B, ... M, N...) - Drejtëza, (përsëritje) (shenja: a, b, ..., m, n,...) - Shtrihet në (shenja: Ma) - Nuk shtrihet në (shenja: Ma)

Veprimtaritë dhe metodat - Vizaton pika të drejtëzës dhe pika jashtë drejtëzës, vizaton prerjen e dy drejtëzave, vëren se prerja e tyre është pikë dhe e cakton.

Pozita reciproke epikës dhe drejtëzës Prerja e dy drejtëzave

Gjysmëdrejtëz dhe segmenti

Gjatësia e segmentit

Pika, drejtëza dhe rrafshi

- Përmes vizatimit bën dhe cakton pikat në to dhe kuptimësohen konceptet për gjysmëdrejtëzën dhe - Gjysmëdrejtëza segmentin; - Vizaton drejtëzën, gjysmëdrejtëzën - Pika fillestare e gjysmëdrejtëzës dhe segmentin me vizore (psh., rrugë me kalim për këmbësorë). - Pika përfundimtare të segmentit (shenjat: AB,..., MN, ose a, b, ..., m, n,...) - Segment (përsëritje) - Gjatësia e segmentit (shenja.: AB ose a , b... ) - Rafshi (shenja: , ),

9

- të vizatojë, emërtojë dhe caktojë kënd; - ti caktojë elementet e këndit; - të dallojë dhe të krahasojë këndin e drejtë, ngushtë dhe gjerë; - të paraqesë në mënyrë grafike këndin e drejtë me shabllon; - të vizatojë drejtëza normale dhe paralele. - Të dijë çka është trekëndëshi; - të dallojë trekëndëshat sipas gjatësisë së brinjëve; - të dallojë trekëndëshat sipas madhësisë së këndeve.

Këndi

- Këndi - Krahët; - Tehet e këndit - Kënd ngushtë - Kënddrejtë - Kënd gjerë - Drejtëza normale - Drejtëza paralele - Trekëndësh - Trekëndësh këndngushtë - Trekëndësh kënddrejtë - Trekëndësh këndgjerë - Trekëndësh brinjëndryshëm - Trekëndësh barakrahës Në klasë vëren (ose në gjësende), kënde të ngushta, të drejta dhe kënde të gjera dhe i vizaton me vizore ose me shabllon. Në klasë vërenë drejtëza normale dhe paralele. - I vizaton llojet e trekëndëshave sipas brinjëve, përkatësisht sipas këndeve. Sipas nevojës përdorë shabllon. (mandej llojet e trekëndëshave i vizaton vetëm si forma e jo sipas elementeve të dhëna (brinjëve ose këndeve).

Kënd ngushtë, kënddrejtë dhe kënd gjerë Drejtëza normale dhe drejtëza paralele - Llojet e trekëndshave sipas brinjëve - Llojet e trekëndëshave sipas këndeve

10

Objektivat Nxënësi/nxënësja aftësohet: - të shumëzojë dhjetëshet dhe qindëshet me numra njëshifrorë; - të ndajë dhjetëshet dhe qindëshet me numër njëshifror, pa mbetje; - të caktojë prodhimin e numrit të dhënë me 1; - ta caktojë herësin kur pjesëtuesi është 1; - ta caktojë prodhimin kur njëri shumëzues është 0; - ta caktojë herësin kur pjesëtuesi është 0; - ta caktojë shumën e numrit të dhënë dhe numrin njëshifror pa kalim, përkatësisht me kalim; - ta caktojë herësin e numrit me pjesëtues njëshifror kështu që secila shifër në pjesëtim është i pjesëtueshëm me pjesëtuesin; - të caktojë herësin e numrit dhe pjesëtuesin njëshifror, ku njëra nga shifrat e pjesëtueshëm nuk është i pjesëtueshëm me pjesëtuesin; - ta caktojë herësin e numrit me pjesëtues njëshifror kështu që shifrat e pjesëtuesit nuk pjesëtohen me pjesëtuesin; - të caktojë herësin e numrit dhe pjesëtuesin njëshifror, me mbetje; - të bëjë kontrollimin e rezultateve gjatë pjesëtimit pa mbetje dhe

Tema 3: SHUMËZIMI DHE PJESËTIMI DERI 1 000 (42 orë) Përmbajtjet Konceptet Operacionet: shumëzimi dhe pjesëtimi Shumëzim me 1 Pjesëtim me 1 Shumëzim me 0 Pjesëtim me 0 Shumëzim me numër njëshifror - Shumëzimi, shumëzuesi, prodhimi (përsëritje). - Pjesëtimi, i pjesëtueshmi, pjesëtuesi, herësi (përsëritje).

Veprimtaritë dhe metodat

- Me materiale didaktike e paraqet shumëzimin si mbledhje e shkurtuar e shumëzuesve të barabartë; 554 1 = 554 327 : 1 = 327 923 0 = 0 0:175=0 Me zero nuk pjesëtohet 234 2 347 2; 142 3; 96 : 3; 488 : 4; 54 : 2; 478 : 2; 528 : 3; 182 : 7;

Pjesëtim me numër njëshifror

Pjesëtim me mbetje

11

gjatë pjesëtimit me mbetje - ta vlerësojë rezultatin dhe të bëjë kontrollime me kalkulator; - ti zbatojë vetitë komutative dhe asociative të shumëzimit; - ta zbatojë vetin distributive të shumëzimit në raport me mbledhjen dhe zbritjen me shembuj praktik; - ta zbatojë radhitjen e operacioneve në detyra; - të caktojë vlerën e shprehjes numerike; - të zgjidh barazime që i kanë operacionet e shumëzimit dhe pjesëtimit.

Radhitja e operacioneve

Barazime të llojit a·x=b; a:x=b dhe x:a=b, a0

Vetia komutative ­ ndryshimi i vendeve të shumëzuesve. Për shembull: 4 32 = 32 4. Vetia asociative ­ grupimi i shumëzuesve. Shembull: 23 (5 8) = (23 5) 8 Vetia distributive e shumëzimit në raport me mbledhjen dhe zbritjen ­ vënia në kllapa dhe lirimi nga kllapat, radhitja e operacioneve. Shembull: 124 (4 + 3) = 124 4 + 124 3 Shembuj të barazimeve: 1) 14 x = 28, 14 2 = 28, x = 2. 2) 24 : x = 8, 24 : 3 = 8, x = 3. 3) x : 7 = 5, 35 : 7 = 5, x = 7.

12

- Të njohë tërësinë, gjysmën, një të katërtën dhe një të tetën e tërësisë; - të njohë thyesat më të vogla se 1; - ti shkruajë thyesat: një gjysmë ( ), një të katërtën ( ) dhe një të tetën ( ); - të krahasojë thyesat me emërues të njëjtë dhe ti radhisë sipas madhësisë.

1 8

1 2 1 4

Tërësia, gjysma, një e katërta, një e teta (përsëritje).

- Vizatimi i pjesëve nga tërësia, vrojtimi, ngjyrosja, krahasimi dhe regjistrimi i thyesave adekuate me pjesën. - Me vizatim dhe me modelim paraqet thyesë më të vogël se 1.

13

Objektivat Nxënësi/nxënësja aftësohet: - të njeh orën dhe të masë kohën (orët, minutat dhe sekondat) me orë; - ti kuptojë konceptet: dekadë, shekull dhe milenium; - ta llogarisë kohën e kaluar në orë dhe minuta. - Të masë dhe krahasojë gjatësinë në centimetra (cm), decimetra (dm) dhe metër (m); - ti njohë njësitë matëse: milimetrin dhe kilometrin; - ti krahasojë njësitë matëse dhe njësitë matëse më të mëdha ti shndërrojë në më të vogla; - të krahasojë dhe vlerësojë gjatësitë e sendeve pa matje dhe të bëjë kontrollimin me matje.

Tema 4: MATJA (18 orë) Përmbajtjet Konceptet Matja e kohës - minuta - Matja për kohën - orë, (përsëritje) minuta. (përsëritje), Matja e kohës - sekonda sekonda - Dekada, (përsëritje) - Shekulli (përsëritje) - Mileniumi - Metër, decimetër, - Centimetër (përsëritje.) - Milimetër (mm) - Kilometër (km)

Veprimtaritë dhe metodat - Aktivitete praktike me model të orës, të treguarit dhe demonstruarit e kohës të treguar me orë, minuta dhe sekonda. - Tregon në orë, minuta dhe sekonda sa kohë ka zgjatur aktiviteti i caktuar.

Dekada, shekulli dhe mileniumi Matja e gjatësisë

- Matë gjatësinë e shiritave dhe e shpreh në decimetër, centimetër dhe milimetër. Shembull: 1km = 1000 m, 1m = 100 cm. - Paraqitja e të dhënave matëse në tabela dhe grafikone.

- Radhitja e njësive matëse për gjatësinë dhe shndërrimi në njësi matëse më të vogla

- Të matë masën në kilogram dhe Matja e masës dekagram me ndihmën e peshores; - të bëjë vlerësimin e masës në dekagram dhe kilogram dhe me matje e kontrollon vlerësimin e vet; - të masë vëllimin e lëngjeve në Matja e lëngjeve litër dhe decilitër.

- Kilogram (përsëritje) - Dekagram (dag.) - Ton (t)

- Litër (përsëritje) - Decilitër

- Me peshore matë dhe krahason masën e sendeve të ndryshme në kilogram dhe dekagram. Shndërron 1 ton në kilogram. - Bën vlerësimin e masës të gjësendeve të dhëna dhe të njëjtën e kontrollon me matje; - Numëron ato që shprehen me litër në

përditshmëri. - Lëngjet në shishe prej 1 litre i derdhë në gota prej 1 decilitër.

14

Objektivat Nxënësi të aftësohet: Të grumbullojë, përzgjedhë, radhisë dhe paraqesë të dhëna.

Tema 5: PUNA ME TË DHËNA (12 ORË) Përmbajtjet Konceptet Mbledhja dhe rregullimi i - Tabela e të dhënave të dhënave (përsëritje)

Veprimtaritë dhe metodat - Nxënësit përgatisin pyetësorë me të cilët do të grumbullojnë të dhënat. Psh., përpilohet pyetësor për grumbullimin e të dhënave me temë: Loja më e preferuar për fëmijë. - Psh., plotëson çmimet e prodhimeve.

- Të lexojë të dhëna të ndryshme nga tabelat, grafikonet dhe të njëjtat ti interpretojë; - të bëjë paraqitjen grafike të të dhënave me ndihmën e materialeve konkrete.

Leximi dhe paraqitja e të dhënave

- Paraqitje tabelore - Diagram ­ vijor dhe shtyllor (përsëritje)

- Nga grafikoni i përgatitur i lexon dhe i sqaron të dhënat.

15

5. REKOMANDIME DIDAKTIKE

Gjatë realizimit të programit të matematikës mësimdhënësit duhet të nisen nga mundësitë dhe interesat zhvilluese të fëmijëve të moshës nëntëvjeçare. Në veçanti të merren parasysh ligjshmëritë e zhvillimit të mendimit në këtë periudhë zhvilluese. Duke u nisur nga karakteristikat zhvilluese të nxënësve, njohuritë e tyre dhe përvojën e fituar mësimdhënësit organizojnë më shumë lloje të veprimtarive të nxënësve: manipulim me gjësende, hulumtim, zbërthim, përbërje, konstruktim, vargëzim, gjetja e zgjidhjeve me kombinimin e ideve etj., kurse përmes tyre të nxiten aktivitetet ideore të nxënësve, me çka mundësohet sendërtimi i sistemit të paraqitjeve dhe koncepteve matematikore. Sa I përket formësimit metodike-didaktike të orës mësimore, e theksojmë nevojën për zbatim maksimal të lojës didaktike, aktivitetet praktike, dhe ato manipuluese dhe hulumtuese të nxënësve. Pastaj të jepet përparësi formës së punës grupore dhe individuale. Duke respektuar qasjen holistike në punën me nxënësit e moshës më të vogël, e domosdoshme është lidhshmëria me lëndët tjera, përkatësisht integrim maksimal gjatë lidhshmërisë me lëndët: njohja e mjedisit, arsimi fizik dhe shëndetësor, arsimi figurativ etj. Mësimi për matematikë duhet të realizohet në këndin e informatikës dhe matematikës në klasë ku fëmijët do të hulumtojnë me materiale dhe mjete të ndryshme dhe do të punojnë në kompjuter me zbatimin e softuerëve të licencuar arsimor. Secili nxënës në mënyrë aktive do të merr pjesë në aktivitetet e: radhitjes, klasifikimit, krahasimit, vlerësimit, qëllimit, matjes, numërimit, radhitjes së materialeve të ndryshme. Për realizimin e mësimit e matematikës do të përdoret libri i përshtatur me këtë program mësimor dhe me Konceptin për libër. Për ndjekjen e realizimit të mësimit do të përdoren fletëza letre, teste tematike dhe instrumente tjera, forma adekuate didaktike-metodike dhe në përputhje me këtë program mësimor, kurse për thellimin dhe zgjerimin e njohurive do të përdoren përmbledhje detyrash të cilat duhet të përmbajnë edhe përmbajtje të cilat do t'iu ndihmojnë nxënësve të talentuar ti zhvillojnë shkathtësitë e tyre ndaj matematikës. Për këtë, mirë do të ishte këndi për matematikë të përfshijë: materiale të ndryshme për klasifikim, radhitje dhe numërim; tepsia: arinj dhe lodra tjera për të krahasuar madhësitë; forma plastike dhe të drurit; materiale prej pambuku; rërë e imët; krevate dhe lodra tjera për krahasim dhe shoqërim; ngjitës; boça; gurë; fara; katërkëndësh me ngjyra; pulla; forma miniature; trupat gjeometrik; numrat prej plastike ose kartoni; lojëra- kafshë; rrathë me madhësi të ndryshme; boçe pishe; gështenja; material i ndryshëm natyror; materiale të ndryshme për të bërë shembuj; letër; pëlhurë; fashë; laps, gërshërë; shirita elastik; dërrasa të vogla; shirita prej letre; gozhda; antena dhe margaritarë me madhësi, formë dhe ngjyrë të ndryshme; metër për matje; vizore; peshore; orë; orë rëre dhe uji; kulluese; lojërat ,,Domino'' ,,Mos u hidhëro njeri'' loto: piktura, forma, fotografia; tangram; lodra të cilat montohen; radhitëse (prej druri dhe me figura njerëzish); numra të ndryshëm në pjesë të cilat duhet të lidhen, bashkohen; abakus ( numëratore me toptha druri); libra përkatës me ilustrime; vizatime, kartonë me numra të shkruar deri 100; kartonë me simbole të shkruara ( < , >, = ); shporta; pllaka logjike etj. Mësimdhënësit duhet gjatë realizimit të programit përmbajtjet e temave Punë me të dhëna ta realizojnë në kuadër të katër temave paraprake.

16

6. VLERËSIMI I TË ARRITURAVE TË NXËNËSVE:

· · · · · · · shqyrtimi i gjendjes iniciale të nxënësit (shqyrtimi i përvojave, njohurive dhe shkathtësive të tyre paraprake); udhëheqja e portfolios për secilin nxënës të klasës; shfrytëzimi i çek fletëzave evidentuese, shënime të anekdotave; biseda me nxënësit që të fitohen njohuri për të menduarit e tyre logjike gjatë zgjidhjes së situatave problematike etj.; mbikëqyrje të shpeshtë dhe me kohë ndaj nxënësit përderisa punon me gjësende, mjete dhe instrumente konkrete etj.; verifikim javor dhe tematik dhe kontrollimi i njohurive të fituara në mbarim të qëllimeve tematike; shfrytëzimi i fletave të punës dhe testeve të njohurisë. Gjatë vitit mësimor shfrytëzohet vlerësimi i kombinuar numerik dhe ai përshkrues, kurse në mbarim të vitit nxënësi vlerësohet me nota numerike prej 1 deri 5.

7. KUSHTET HAPËSINORE PËR REALIZIMIN E PROGRAMIT MËSIMOR

Programi sa i përket kushteve hapësinore bazohet në Normativin për hapësirë, pajisje dhe mjete mësimore për arsimin fillor nëntëvjeçar të miratuar nga Ministri i Arsimit dhe Shkencës me Vendim nr.07-1830/1 më 28.02.2008.

8. NORMATIVI PËR KUADRIN MËSIMOR

Mësimi nga lënda e matematikës në klasën e katërt mund ta realizojë personi i cili ka kryer: - Fakultetin Pedagogjik ­ profesor për mësim klasor; - Fakulteti Filozofik ­ pedagog i diplomuar.

17

9. KOMISIONI PËR PËRGATITJEN E PROGRAMIT MËSIMOR

Goce Shopkoski, këshilltar në BZHA - bashkërendues Dr. Jordanka Mitevska, profesoreshë , FMN - Shkup Dr. Vesna Makashevska, profesoreshë FP - Shkup Mr. Dushanka Pankova, profesoreshë, SHF ,,Lazo Angelovski" - Shkup Bilana Çeshlarova, profesoreshë, SHF ,,J.H. Pestaloci" - Shkup

18

10. NËNSHKRIMI DHE DATA E MIRATIMIT TË PROGRAMIT MËSIMOR Programi mësimor për lëndën e matematikës për klasën e katërt në arsimin fillor nëntëvjeçar e miratoi

Ministër ___________________________ Sulejman Rushiti më _________________________ Shkup

19

Information

Microsoft Word - matematika IV oddelenie.doc

19 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

338975