Read 12Taichinhvimo.pdf text version

VIT NAM SAU KHI GIA NH P WTO: TÀI CHÍNH VI MÔ VÀ TI P CN TÍN DNG CA NGI NGHÈO NÔNG THÔN

Báo cáo chính

Nhóm nghiên cu: TS. Hà Hoàng Hp (Trng nhóm) Th.s Nguyn Minh Hng Th.s Ngô Th Minh Hng

n v thc hin: Trung tâm Phát trin và Hi nhp

Vietnam Centre For Development And Integration

176 Thai Ha, Dong Da, Ha Noi, Vietnam ­ www.cdivietnam.org Tel: 84 4 2163615 / 2163617 - Fax: 84 4 5377479 - Email: [email protected]

1

MC LC

T NG 1: GII THIU

1.1 C s 1.2 Mc tiêu 1.3 Phm vi nghiên cu 1.4 Phng pháp lun

4 5 8

8 9 10 11

Khung phân tích 11 Các câu hi nghiên cu

1.5 Gii hn nghiên cu

11

12

CHNG 2. PHÂN TÍCH BI CNH: TOÀN CU HOÁ, WTO I VI DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ NÔNG THÔN ­ C HI VÀ THÁCH THC 13

II-1 Toàn cu hoá và WTO II. 2 Thách thc và c hi chính ca WTO sau Hai III. 3 ­ Chính sách v tài chính-ngân hàng ca Vit Nam i mt vi nhng thách thc ca WTO 13 14 17

CHNG 3 TÍN DNG NÔNG THÔN VÀ DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ

III.1 Nhìn li kinh nghim phát trin ca Tài chính vi mô III.2.1 Cung cho dch v tài chính vi mô III.2.2 Cu v dch v taì chính vi mô III.2.3 C hi ­ Thách thc III.2.4 Các dch v liên quan III.2.5 Nng lc cnh tranh ca các t chc tài chính vi mô

20

20 26 28 30 33 35

CHNG IV: TÍN DNG VÀ TÀI CHÍNH VI MÔ NÔNG THÔN ­ CÁC TN TI V CHÍNH SÁCH 38

IV.1 Khung pháp lý cho tài chính vi mô: nh ng kt qu ã có Các chin lc tài chính vi mô hin hành 38 42

2

IV.3 Nhng tn ti v chính sách

44

CHNG V: CÁC KHUY N NGH

V. I Chin lc phát trin V.II Khung chính sách V.III Hot ng ca các th chê Tài chính vi mô

47

47 48 49

Bng 1 L trình chính sách liên quan n TCVM 19 Bng 2 Cung và cu dch v tài chính vi mô cho các nhóm i tng 29 Bng 3 Mc lãi sut ca mt s ngân hàng (ngày 17 tháng 6 nm 2008) 31 Bng 4 Hot ng ca các t chc trong M7 (tính n tháng 6/2007) 36 Bng 5 L trình chính sách 38 Bng 6 Khuynn gh cho l trình chính sách ca tài chính vi mô 47 Bng 7 ium yu, mnh, c hi thách thc cho tài chính vi mô Vit nam 50 Bng 8 Tóm tt Khuyn ngh cho các t chc TCVM 51 Hp 1 Phn nh ca cng ng 28 Hp 2 Phn ánh ca mt lãnh o t chc tài chính vi mô v tính pháp lý ca hot ng tài chính vi mô 41

PH LC:

Ph lc 1: Biên bn Các t i a bàn Ph lc 2: Danh sách ngi c phng vn

3

Nghiên cu "VIT NAM SAU KHI GIA NHP WTO: TÀI CHÍNH VI MÔ VÀ S TIP CN TÍN DNG CA NGI NGHÈO NÔNG THÔN" là kt qu hp tác hiu qu gia Trung tâm Phát trin và Hi nhp và ActionAid Vietnam - T chc phi chính ph quc t trong lnh vc xoá ói, gim nghèo, vi s cng tác ca Mng li tài chính vi mô M7 ca ActionAid Vietnam. Mc tiêu ca nghiên cu là phân tích các mt chính sách,và nhng tác ng có th có ca WTO n các dch v tài chính vi mô Vit Nam. Nghiên cu tin hành phân tích các thách thc ca toàn cu hoá, WTO và ca nhng chính sách có th tác ng toàn din n tài chính vi mô c v chính sách ln thc tin. Nghiên cu cng mô t quá trình phát trin dch v tài chính vi mô và a ra ví d v hot ng ca mt s t chc tài chính vi mô Vit Nam. Vi phng pháp nghiên cu toàn din gm tng hp tài liu, phân tích s liu và trao i ý kin vi nhng ngi tham gia tín dng, báo cáo nghiên cu ã phân tích nhng im mnh, im yu, nhng c hi, nhng gì còn thiu trong chính sách v tài chính vi mô, a ra mt s khuyn ngh i vi gii hoch nh chính sách và các nhà hot ng thc tin v tài chính vi mô Vit Nam trong thi gian ti. Chúng tôi hy vng rng, báo cáo nghiên cu này s là c s cho vic xem xét các chính sách tài chính vi mô và giúp cho vic thúc y các h tr, hp tác và cng c các t chc và các hot ng tài chính vi mô giành cho ngi nghèo Vit Nam. Báo cáo này c thc hin bi nhóm nghiên cu gm Thc s Nguyn Th Minh Hng, Thc s Ngô Th Minh Hng và Tin s Hà Hoàng Hp thuc Trung tâm Phát trin và Hi nhp. Chúng tôi trân trng cm n Thac s Lê Hnh Lê, Thc s T Vn Tun thuc ActionAid Vit Nam và Tin s Rijk Adrianus ã giúp và cho nhng ý kin thit thc và xác áng trong c quá trình nghiên cu. Xin chân thành cm n mng li M7 và các thành viên và các nhà lãnh o ca ActionAid Vit Nam.

4

T

WTO ã m ra nhiu c hi cho khu vc tài chính ngân hàng ca Vit Nam, bao gm c các c hi cho dch v tài chính vi mô. nhiu góc , hi nhp ã giúp cho tng kh nng cnh tranh ca các th ch tài chính và thúc ây vic s dng hiu qu hn các ngun vn tit kim và cho vay. Tuy nhiên, s bùng n ca khu vc ngân hàng sau khi Vit Nam ra nhp WTO trong nm ã không a ra c bng chng rõ rang v s ci thin ca ngành tài chính vi mô nông thôn thông qua vic liên kt tài chính vi mô vi khu vc tài chính chính thc. Các ci t v tài chính trong nc do vy cng khó có th nói có mi liên h trc tip ti gim nghèo và do vy ngi nghèo vn ít có c hôi hng li t nhng ci t này. Các t chc tài chính vi mô Vit Nam trong khu vc tài chính phi chính thc tip tc óng vai trò quan trong trong vic giúp ngi nghèo. Các chng trình ca các t chc phi chính ph và t chc xã hi có tôn ch mc ích tt hng ti gim nghèo và phát trin xã hi cho ngi nghèo, và cng có kh nng tip cn ti ngi nghèo c s và c bit là ph n b thit thòi. Nhu cu ca ngi nghèo, c bit nông thôn và các vùng xa v dch v tài chính vi mô rt a dng. Hai t chc tài chính chính thc chi phi vic cung cp tài chính nh Vit Nam là NHNN&PTNT và NHCSXH. Trong nm 2001, NHCSXH ã cung cp tín dng ti 8.3 triu h gia ình nông thôn. NHNN&PTNT có gía tr trung bình vay là khong 6.45 triu VND so vi 1-2 triu ca NHCSXH. T khi thành lp mi nm 2003, NHCSXH ang nhanh chóng m rng hot ng ca mình, m trách chc nng Ngân hàng phc v ngui nghèo, tp trung vào các khon vay tr cp cho ngui nghèo và cac doanh nghip các vùng xa, vi s phát trin khong 500-700 chi nhánh trên 63 tnh. Các phn nh cho thy các t chc tài chính vi mô và tín dng nh ngân hàng (NHNN&PTNT, NHCSXH) ang ph c v ngi nghèo nhng cng có xu hng i theo hng cho vay ln và cng a dng hóa hn. iu này có th dn n vic ngui nghèo nht ch có nhu cu vay theo mùa v hoc khon rt nh trong nhng lúc ri ro có th không nhn c dch v ca các ngân hàng. Mc dù co nhiu thành tu v tài chính vi mô, nhng ánh giá v gim nghèo ca B Lao ng Thng binh và xã hi cho thy tip cn tín dng cho ngui nghèo vn còn là vn . Vn nhiu hin tng gim mc lãi sut nh là mt hình thc tr cp giá cho ngi nghèo. Mc dù Vit Nam ã có khung pháp lý c bn cho các t chc tài chính vi mô (Ngh nh 28), to c s cho các t chc này chuyn i, nhng các t chc tài chính vi mô vn d b tn thng trc nhng thay i nhanh chóng và thách thc ca WTO. Thách thc nhiu hn là c hi vi khu vc tài chính Thách thc t s cnh tranh gay gt trong khu vc ngân hàng tài

5

chính và s hin i hóa nhanh chóng ca các ngân hàng này, và vic m rng th phn tích cc ã làm cho các t chc tài chính vi mô quy mô nh lâm vào s yu th và b ng. Thách thc cng t c ch tài chinh vi mô ang y ngi nghèo ra xa, khó có kh nng tip cn vi dch v tài chính nông thôn hn, vì các nhu cu a dng hn, nhng th tc cho vay cng phc tp và khó khn hn. Thách thc ln cng là do s bt n kinh t vi m, vi s thay i chóng mt ca lãi sut và t giá, khin cho các t chc tài chính vi mô nh không thay i kp. Các t chc tài chính vi mô Vit Nam vn cha chuyn i c thành mt nhóm các t chc hot ng có tiêu chun, quy tc thng nht hoc có mt t chc bao trùm nh Hip Hi Các t chc tài chính vi mô Vit Nam. iu này do vy vn t các t chc tài chính vi mô Vit Nam v th yu th hn khi tham gia th trng tài chính m ca. Trong tng lai gn, các quy nh hay khung pháp lý cho các t chc tài chính vi mô Vit nam cn tính n các yu t tác ng nh hng ca WTO giúp cho các MFIs phát trin tt hn và bn vng hn, và tip nhn c các c hi ca WTO. Mt trong nhng hn ch còn tn ti là s khác bit v h thng, qun lý và các tip cn ã không cho phép các t chc tài chính vi mô tham gia sâu hn vào các dch v tài chính c các ngân hàng qun lý. Tóm li, các hn ch và thách thc ca khu vc tài chính vi mô c coi là ln các t chc thit ch này có th phát trin theo hng thng mi và bn vng. Các hn ch này bao gm; Khung giám sát và pháp ly vn khng rõ ràng và hn ch Lãi sut vn có th tip tc b kim soát bi NHNN, to ra khu vc tài chính méo mó, và NHCSXH cng nh nhiu ngân hàng thng mi quc doanh khác vn c bao cp Các chng trình TCVM ca các t chc xã hi trong khu vc bán chính thc không theo mt c ch qun lý iu hành t và do vy hiu qu và tính chuyên nghip cng nh s minh bch không cao Cn có mt din àn hoc c ch trao i thông tin, nghip v gia các t chc tài chính vi mô Vit nam có khung pháp lý khác tôt cho các ngân hàng th ng mi, k c cho các Hp tác xã, Qu tín dng TW, Qu Tinh dng nhân dân. Nhng khung phap lý vn cha hoàn thin cho các T chc tài chính vi mô hoat ng linh hot và hiu qu Các t chc TCVM có mc u t còn thp Nng lc qun lý iu hành ca các TCVM còn yu

6

Khi phân tích mô hình Kim c ng ca dch v tài chính vi mô Vit Nam, cho thây nhin chung, các quyt nh và chin lc ca các t chc tài chính vi mô ã có tác ng n nng lc cnh tranh trong tng lai. Các t chc tài chính vi mô nu kt hp chin lc vi nhau s nâng cao c nng lc cnh tranh và i mt c vi các thách thc ca quá trình toàn cu hóa. iu kin Cung: Tính hiu qu, cht lng và u vào cho các t chc tài chính vi mô nh con ngi, vn, phng tin, công ngh và khoa hc còn yu. iu kin Cu: trong bi cnh hi nhp ca Vit nam, nhu cu v tài chính vi mô rt cao, gim nghèo nhanh hn và giúp ngi nghèo phát trin kinh t, tuy nhiên, dch v tài chính vi mô cn áp ng c các iu kin cnh tranh, a dng hóa các dch v và mc công ngh thông tin . Các ngành ph tr liên quan: Vit Nam, s phát trin nhanh chóng ca mt s ngành ph tr nh công ngh thông tin, ngân hàng, sn xut ch bin nông sn v.v có th giúp tng tính cnh tranh và s phù hp ca dch v tài chính vi mô.

Vit nam có nhu cu cao cho tín dng nh. iu này c th hin tng trng cho vay là 47% giá tr cho vay t nm 1998 n 2001. Tuy nhiên, nhiu bên tham gia khác nhau trên th trng tài chính nh ã to nên hng tip cn, quy ch và tác ng phân tán trong khu vc này. Nó to nên quan ngi v mc giao dch c tr cp và suy yu tính bn vng ca khu vc tài chính nh. tn ti và phát trin, các t chc tài chính vi mô phi chính thc và quy mô nh không có cách nào khác là ph i ci t hn, chuyên nghip hn, có tính chin lc và sáng to trong hot ng. Duy trì hot ng h tr xã hi cho nhóm yu th là cân thit trong bi cnh hi nhp nhng cn s h tr ca các chính quyn c s, ca các th ch tài chính chính thc ln hn.

7

NG 1: GII THIU

1.1 C s Vit Nam tr thành thành viên ca T chc Thng mi Th gii (WTO) vào tháng 11/2006, là thành viên th 150 ca t chc này. S kin này là ct mc quan trng trong t do thng mi vi s cnh tranh khc nghit, quá trình t hu hoá, và s tham d nhiu hn ca các i tác nc ngoài vào th trng Vit Nam. Là thành viên ca WTO, Vit Nam cam kt i mi chính sách tài chính và thng mi ca mình cho phù hp vi nhng òi hi ca WTO. i vi các dch v tài chính, "t do hoá" là bãi b các rào cn tài chính trong nc, m ca nn kinh t ón các dòng vn và thng mi quc t. Nó cng có ngha là gim dn s can thip trc tip ca nhà nc thông qua c phn hoá nhng ngân hàng thuc s hu nhà nc, t do hóa v giá, c bit là nh lãi sut theo th trng, gim các hn ch v hot ng liên ngành, cho phép các ngân hàng, công ty b o him, công ty tài chính thâm nhp vào các ngành hot ng ca nhau. Các àm phán v tha thun v dch v tài chính (FSA) WTO nhm m ca khu vc ngân hàng Vit Nam cho s tham gia ca nc ngoài, trong mt s trng hp, m ca s thúc y s phát trin th trng ngân hàng và cng c các th ch ngân hàng. Nhiu nghiên cu cho rng ci cách tài chính trong nc có th óng vai trò gim nghèo. Tuy nhiên mi liên h gia ci cách trong khu vc tài chính vi gim nghèo không n gin. Ngi nghèo thng không có c hi tham gia vào các loi th trng ó. Phn ông các ngân hàng thng mi trong nc và ngân hàng nc ngoài u không mun tham gia nhóm cho vay không chính thc, bi vì tiu thng nông thôn và nhng ngi sn xut nông nghip nh c xem nh là nhng ngi vay y ri ro. ng thi, vic t nhân hoá các ngân hàng thuc s hu Nhà nc có th nh hng n mc tiêu xã hi ca các ngân hàng ó và loi tr nhng khách hàng không sinh li nh ngi nghèo. Nh vy, hot ng tài chính vi mô khu vc phi chính thc và quy mô nh có tính sáng to và tính xã hi vn có th là hình thc quan trng cho s phát trin dch v tài chính và có th óng góp hiu qu cho vào gim nghèo. Vi nhng cam kt WTO, s cùng lúc có nhng c hi tích cc và nh hng bt li n vic tip cn các dch v tài chính và tín dng nông thôn. Ngi nghèo có l ch là nhng ngi hng li ít i t phát trin nhanh chóng, nhng h li luôn phi chu nhng hu qu nng n ca b. Mt s nghiên cu trc ây cho thy rng t do hoá tài chính trong

8

nc bng vic xoá b kim soát lãi sut và xoá b h tr tín dng s không làm cho mc tit kim tng lên mà li làm cho ngi nghèo ít có kh nng tip cn tín dng nông thôn1. Nu nhng tác ng có th xy ra ó không c xem xét, cân nhc mt cách rõ ràng thì nhng ngi nghèo Vit Nam có th s không c hng li và thm chí có th phi chu nhiu tác ng tiêu cc. Nm 1989, ActionAid Vit Nam bt u các hot ng hng ng Chng trình xoá ói, gim nghèo ca Chính ph Vit Nam. Các chng trình ca AictionAid nhm gim nghèo cho ph n, nam gii, tr em thông qua vic m bo các quyn và iu kin sng công bng và m bo công lý. T nm 1993, phi hp vi các t chc oàn th a phng, AAV ã phát trin và h tr các h thng tài chính vi mô nông thôn và khu vc min núi. c tính có hn 30 nghìn h gia ình hin ang c hng li t các chng trình này. By nhóm ã c hình thành trong mng li M7 nhm xúc tin hp tác, nâng cao nng lc, và tham gia vào tài chính vi mô rng rãi hn Vit Nam. Vi s h tr ca AAV, nm nhóm ã chuyn thành các t chc tài chính vi mô và các qu xã hi. Trong khuôn kh d án tài tr ca ActionAid Italia cho M7, AAV lp k hoch tin hành mt nghiên cu v tác ng có th xy ra ca t do hoá thng mi n tài chính vi mô và n s tip cn ca ngi nghèo i vi các dch v tài chính (tín dng nông thôn) Vit Nam. Nghiên cu này cng th hin cam kt ca AAV trong vic h tr các chính sách ng h ngi nghèo và kim soát tác ng có th xy ra ca liên kt kinh t, sau khi gia nhp WTO. Bn yêu cu ca nghiên cu ã t ra nhng mc tiêu ban u, phm vi nghiên cu, quá trình, ngân sách và thi hn hoàn thành nghiên cu.

1.2 Mc tiêu Mc tiêu chung ca nghiên cu là ánh giá nhng c hi và tác ng có th xy ra ca t do hoá thng mi n các dch v tài chính giành cho ngi nghèo Vit Nam. Các mc tiêu c th là: Xác nh kh nng tip cn ca ng i nghèo và nhng ngi có nguy c b gt ra khi xã hi/yu th vi các dch v tài chính t khi Vit Nam là thành viên ca WTO; ánh giá nhng c hi, thách thc và nhng ri ro tim nng i vi các t chc tài chính vi mô Vit Nam, gm qun lý và hot ng, kh nng t vng, các khon qu mang tính

1

Mosley P. (1999a), `Micro -macro Linkages in Financial Markets: The Impact of Financial Liberalization on Access to Rural Credit in Four African Countries', Journal of International Development 11, pp.367 -84.

9

th trng và phát trin bn vng. xut c ch dch v tài chính thích hp nhm ci thin kh nng tip cn ca ng i nghèo n ngun tín dng sn xut và tip th vi chi phí chp nhn c i vi h.

Nhng phát hin ca nghiên cu này s c s dng vân ng chính sách vì ngi nghèo trong lnh vc ngân hàng. Nghiên cu này cng a ra nhng khuyn ngh v t chc tài chính vi mô, c bit là nhng thành viên ca mng li M7 trong vic xây dng nhng chng trình tip theo sao cho phù hp. AAV cng s s dng nhng kt qu nghi ên cu thích hp cho các h thng giám sát hu WTO trong nhng ch ng trình khác.

1.3 Phm vi nghiên cu Nghiên cu này gm 3 phn: (1) rà soát nhng chính sách liên quan và khung chính sách các lnh vc ngân hàng và tài chính vi mô Vit Nam khi gia nhp WTO; (2) nhìn li tình hình các t chc tài chính vi mô và các thành viên ca M7 tm hiu nhng vn tn ti , thách thc và c hi cho các t chc này; (3) tâp hp các bài hc v thành công và tht bi t các nc trong khu vc. ng thi, báo cáo cng trình bày nghiên cu v tip cn tín dng ca ngi nghèo nông thôn các nc khác trong khung cnh t do hoá thng mi. Nghiên cu cng rà soát t liu liên quan ví d Tín dng vi mô ca Philippines, ni các t chc tín dng vi mô ã thng mi hoá thành công và óng góp áng k vào vic gim nghèo. Nghiên cu v Philippines nêu rõ vai trò ca chính ph và nhng i mi tài chính trong vic tip cn nông thôn và nhn nh rng nhng i mi tài chính s góp phn ci thin kh nng tip cn ca ngi nghèo vi tín dng nông thôn và làm gim nghèo. Trong quá trình thc hin nghiên cu mt s tnh trong 7 a b àn ca M7 có s phn hi ca ngi dân và các th ch tín dng vi mô, là tnh Sn la (Mai Sn), Tnh Qung Ninh (ông Triu và Uông Bí), tnh Ninh Thun (Ninh Phc), nhóm nghiên cu nhn thy ngui dân và c cán b a phng nhn thc v WTO và các tác ng ca nó còn rt thp. iu này có th hn ch ti vic cp c s, s chun b sn sàng và phng thc i phó vi các tác ng bt li ca WTO ch a tt. " Bng cách tng cng nhn thc v Tài chính vi mô, chúng tác có th y mnh quá trình vn hóa và gim nghèo tt hn" (Fazel Hasen Abed và Imran Matin, BRÃC ­ Bangladesh)

10

1.4 Phng pháp lun Nghiên cu c thc hin trên c s rà soát tài liu, phng vn cá nhân và t chc, phng vn sâu mt s ngân h àng nh Ngân hàng Nhà n c Vit Nam, Ngân hàng Nông nghip và Phát trin nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hi, mt s ngân hàng thng mi trong nc và nc ngoài, và nhng t chc h tr dch v t ài chính Vit Nam. Các phng vn mng li M7 giúp phân tích nhng thách thc v à c hi ca MFIs trong vic thng mi hoá, phân tích nhng thông tin v à chin lc ca h trong bi cnh mi ca WTO. Nghiên cu tài liu bao v khung pháp lý và iu tit i vi các ngân hàng và các t chc phi ngân hàng trong iu kin gia nhp WTO. i a bàn trao i ý kin vi mng li M7 ba a bàn sau: tnh Sn La, Qung Ninh và Ninh Thun (xem ph lc 2. Chng trình i a phng). Kho sát gm phng vn cá nhân, to àm và hi tho ngn vi các bên liên quan, trng nhóm nghiên cu trình bày nhng vn ch yu và nhng vn dch v tài chính vi mô nhm thu c nhng ý kin và nhn nh t nhng ngi c h tr vn. Quá trình này cng có th xem là nhng ng tác c th nâng cao nhn thc v tác ng ca WTO và vn ng (Ph lc 3 ­ danh sách nhng ngi c phng vn). Kho sát a phng gm làm vic theo nhóm vi ngi nghèo vay theo dch v tài chính vi mô xem xét tip cn ca h và phn hi ca h v các dch v tài chính vi mô. Khung phân tích ánh giá phân tích ã s dng mô hình Kim cng v ngành dch v tài chính vi mô a ra khuyn nghi v chin lc và các chn la. Mô hình này giúp hiu c thc trang v tài chính vi mô Vit Nam, gm các yu t Cung, Cu, kt hp vi nhng phân tích v c hi, thách thc i vi tài chính vi mô. Các dch v có liên quan ti tài chính vi mô cng c phân tích nh là các yu t có li th, hoc cnh tranh i vi t ài chính vi mô. Các câu hi nghiên cu K vng ca ngi nghèo và nhng ngi hng li t tài chính vi mô nh th nào? Nhng thách thc và c hi nào cho dch v tài chính vi mô khi Vit nam hi nhp, sau khi gia nhp WTO? Chính ph ã làm gì thc hin các cam kt yêu cu ca WTO, c bit liên quan

11

n dch v tài chính? Các khong cách v chính sách ca Vit Nam c òn ang thách thc hot ng ca dch v tài chính vi mô trong bi cnh hu WTO m bo t ài chính vi mô tip tc phc v c ngi nghèo là gì? Ngành tài chính vi mô ca Vit Nam có th bn vng v à duy trì vì mc tiêu giúp ngi nghèo trong bi cnh hu WTO hay không? 1.5 Gii hn nghiên cu Nghiên cu c thc hin Vit Nam, có cp n ông Nam Á, Nam Á và mt s nc trên th gii có dch v tài chính vi mô phát trin. Nghiên cu cng rà soát mt s báo cáo ã có v ngành ngân hàng, tài chính và m t s báo cáo liên quan. Tuy nhiê n, s liu v tài chính vi mô không nhiu và không c thông kê chính thc. Nghiên cu này u tiên tìm hiu mng li M7 vi t cách là dch v tài chính vi mô trong khu vc phi chính ph, theo yêu cu ca ActionAid Vit Nam vi mu tham vn ti 3 a bàn trong phm vi 7 tnh hot ng ca nhóm M7. Nghiên cu này không cp nhiu n các dch v khác (nh TYM ca Hi Liên hip Ph n Vit Nam hay CEF min Nam và các chng tr ình phi chính ph khác cng ang tham gia vào th trng tín dng rng ln nông thôn). iu ó có ngha là các phân tích và khuyn ngh v tính bn vng ca các nh ch taì chính vi mô có th không toàn din áp dng cho mi nh ch tài chính vi mô. Nghiên cu ã nhn c nhiu ý kin phn hi ca các bên liên quan v ng ý ca WTO và toàn cu hóa vi hot ng ca tín dng vi mô nông thôn và qua ó nhóm nghiên c u cng có th rút ra mt s nhn xét: Nhn thc ca ngi dân v toàn cu hóa và WTO còn thp do không thông tin và các phân tích úng cp a phng Lãnh o a phng cng thiu thông tin v WTO và tác ng có th có k c mt nm sau khi Vit Nam ã gia nhp WTO Qun lý các th ch tài chính nh Ngân hàng chính sách, Ngân hàng nông nghi p và Phát trin Nông Thôn cng cha nhn thc y v nhng thay i ca khu vc tài chính và tình hình kinh t do tác ng ca WTO có th em lai, do ó cng hn ch v các gii pháp Hu ht ngi trao i hiu ít v s m ca ca dch v tài chính có th có nhng c hi nào cho các t chc tài chính vi mô

12

CHNG 2. PHÂN TÍCH BI CNH: TOÀN CU HOÁ, WTO I VI DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ NÔNG THÔN ­ C HI VÀ THÁCH THC

II-1 Toàn cu hoá và WTO 1. Toàn cu hoá gm nhng hin tng phc hp ang tác ng n tng quc gia. Có ít nht ba hin tng khác nhau, nhng liên h vi nhau, gn vi toàn cu hoá. Mt là, liên kt kinh t toàn cu, trên thc t ó là vic tiêu chun hoá bi các chính ph v các gii pháp chính sách kinh t tân-t do din rng và nhng cách tip cn nhm t chc li cách tác ng n th trng trong nc và nc ngoài. Hai là, môt s quyn lc t nhà nc c chuyn sang các nh ch khác, rõ nht là sang nhng nh ch iu hành toàn cu và khu vc. Th ba, s ph bin vn hoá toàn cu hay các nn vn hoá hình thành t các hình thái t chc xã hi, li sng, thái và nim tin.

2. Toàn cu hoá dn n hi nhp kinh t. Hi nhp kinh t em li nhng thay i v nhng tiêu chun toàn cu trong vic qun lý kinh t trong nc. Nhng tiêu chun ó th hin ch yu theo các iu kin trong "s ng thun Washington". Nhng nhóm iu kin ó ang hn ch t do i vi mt s nn kinh t ang phát trin. Nhng nn kinh t ang phát trin ó ang c gng hi nhp vi nn kinh t th gii vi hy vng tìm kim c nhiu c hi hn na phát trin. Nhng các c hi li sánh ôi cùng các thách thc. i vi nhng nn kinh t ang phát trin, trong ó có Vit Nam, toàn cu hoá ch yu c hiu là hi nhp kinh t quc t và tham gia vào T chc Thng mi Th gii. Nhng nn kinh t này cn tri thc, thông tin, kinh nghim liên quan và hiu bit a vn hoá có th huy ng mi ngun lc cn thit thúc y phát trin nn kinh t ca mình.

3. WTO quyt nh chính sách và thc hành cho mi thành viên ca nó WTO bao gm c Vit nam (thành viên th 150 ca WTO). WTO ra nhng nguyên tc và thc hành thng mi quc t, ó nhng c hi u ht sc phc tp và khó nm bt, c bit khi thành viên là nc ang phát trin. Li th so sánh và nhng kt qu thu c t thng mi dng nh ít thay i trong thng mi quc t trong bi cnh WTO. Mi thành viên ca WTO u tuân th cùng nhng vn ca thng mi quc t ging nh chúng ã tn ti trc khi gia nhp WTO: t giá hi oái, thu quan, bo h.

13

4.

Hai ng ý chính v tác ng ca WTO i vi tài chính vi mô và nông thôn Vit Nam

là: (1) nhng iu kin ca WTO i vi nông nghip vn s em li nhiu thách thc và khó khn cho Vit Nam trong c ngn hn và trung hn ; (2) nhng iu kin và yêu cu ca WTO v dch v tài chính s có th mang li nhiu c hi hn sau nm 2012, khi Vit Nam có th áp ng hoàn toàn nhng iu kin và yêu cu ó. Nhng WTO trc ht vn là thng mi. Nhim v ca WTO cho chính WTO mà cho mi nc thành viên thúc y vic gn thng mi vi thng mi công bng, thng mi công bng và phát trin, thng mi công bng và xóa ói gim nghèo.. Nông nghip và tài chính vi mô là mt tp hp nh và nhng công c k thut giúp gim nghèo khu vc nông thôn. i vi dch v tài chính nói chung, tài c hính nông thôn và tài chính vi mô ch là mt phn nh trong toàn b dch v tài chính ca mt t nc nh Vit Nam.

5. i mi Vit Nam khi u t nm 1986 ã to c hi và m ca t nc ra nn kinh t th gii. Chính ph Vit Nam ã khng nh theo ui chính sách hi nhp kinh t quc t. T l tng trng cao nhiu nm ã a Vit Nam ra khi danh sách các nn kinh t nghèo nht th gii, em li n nh xã hi và phát trin bn vng. Chính sách gim nghèo ã giúp gim áng k t l nghèo. Nhng bc i ban u trong vic ci cách iu hành-qun lý ã c tin hành t cui nhng nm 1990 thông qua ci cách hành chính và chng tham nhng. Tháng 6 nm 1994, Vit Nam ã bt u àm phán vic gia nhp GATT, vì GATT tr thành WTO nm 1995, Vit Nam ã àm phán tr thành thành viên ca WTO t 1 tháng Giêng nm 2005 và kt thúc àm phán cui nm 2006, kt qu là tr thành thành viên th 150 ca WTO t ngày 11 tháng Giêng nm 2007.

II. 2 Thách thc và c hi chính ca WTO sau Hai Nm u tiên là thành viên ca WTO (2007-2008) Thách thc 6. Thách thc ln cho Vit nam là gi tng trng n nh. Thâm ht ngân sách nm 2007 là hn 5,9%, ó là mt trong nhng nguyên nhân dn n lm phát cao trong hai quý u nm 2008. Chính ph ã t ch tiêu t l thâm ht ngân sách ti a ch là 3% GDP, so vi thâm ht ngân sách trung bình là 8% GDP nhng nm 1980. Thâm ht ngân sách nm 1999 là 1,3% GDP, nm 2000 là 2,7%, nm 2001 là 2,9%, nm 2002 là 2,3% và nm 2003 là 2,1%. Chính ph cng t mc tiêu duy trì thng d thu nhp vãng lai so vi chi tiêu thng xuyên là 4,5% GDP. T l này là 5,1% nm 1999, 5,2% nm 2000, 3,9% nm 2001, 5,8% nm 2002 và 5,1% nm 2003.

14

7. Nhn thc chính tr v vic gia nhp WTO ã c cân nhc v nhng lý l tán thành và phn i, sau ó tin ti ng thun. ôi khi, s cân bng cn có cho nên kinh t da trên tri thc hn là phân tích sâu sc nhng hu qu ca vic gia nhp WTO i vi nông nghip và nhng hot ng khác khu vc nông thôn. Vic xây dng nng lc và k nng cho các ngân hàng thng mi và các thit ch tài chính khác c cho là u tiên, nhng li tp trung ch yu nhm vào nhng th trng "ln", ch không cho ngành tài chính vi mô.

8. Tng trng thng mi ca Vit Nam theo hng xut khu hàng hoá là rt áng ghi nhn, vi li th so sánh c bit trong lnh vc xut khu hàng nông nghip. Tuy nhiên vn t giá hi oái vn còn mt vn khi còn vng mc nhm tng hiu qu ca vic thc hin c ch t giá th ni có iu tit. VIc cp vn cho nhng khu vc sn xut hàng xut khu ang phát trin mnh c u tiên và iu ó có ngha là cn cp vn và tín dng nông thôn cho vic sn xut rng rãi nhng mt hàng nông nghip hay là mt hàng xut khu cng c u tiên. Tuy nhiên, vì tài chính vi mô ch chim t l nh - di 5% tài chính và tín dng nông thôn. Hu ht các dch v tài chính vi mô không tr c tip liên quan n vic sn xut hàng xut khu, vì th tài chính vi mô không my hp dn i vi các dch v tài chính thông thng. C hi 9. H thng nông nghip và lng thc cn phi m bo s di dào ca hàng hóa nông nghip. nhng i vi Vit nam, tr cp cho h thng nông nghip và lng thc s không còn hiu lc sau gia nhp WTO. Xu hng phát trin ca nông nghip VIt Nam s là hng ti c ch th trng bng vic xóa b vic iu tit giá c, xy dng các trang tri và h t nhân, và ci cách h thng ch bin thc phm và các kênh phân phi. Quan trng nht là khuyn khích th trng hot ng nng ng hn. Khi th trng hot ng tt thì ng nhiên nông dân và các h gia ình s t do sn xut nhng gì mà h mun, theo cách mà h t quyt nh, và bán ra vi giá tt nht mà h có th có. Hi nhp là c hi cho hàng triu h gia ình và nông dân cá th tham gia cung cp u vào cho nông nghip cng nh là cung cp dch v ch bin và phân phi lng thc thc phm, k c trong khi vn ang phi i mt vi nhng bin ng ca ngành nông nghip. 10. Tham gia vào quá trình toàn c u hóa ã làm cho Vit Nam tuy có nhiu nhu cu tng

cho tài chính vi mô nhng li có xu hng i ngc li s phát trin ca tài chính vi mô vì

15

nhng lý do chính nh sau: (i) c ch cho vay s theo xu th chy theo li nhun hn là cho vay vì mc ích xã hi, và yu t li nhun và yu t xã hi trong vic cho vay là i nghch nhau (ii) nhu cu i vi tài chính vi mô không cao.

11. WTO có chính sách v minh bch và quy tc kinh doanh ­ nhng quy tc và quy nh v trách nhim xã hi ca doanh nghip Tính minh bch và trách nhim xã hi ca doanh nghip có th mang khía cnh xã hi ca chính sách thng mi ca WTO và có mi liên h vi xóa ói gim nghèo và vi tài chính nông thôn và tài chính vi mô.

Hp 1: ánh giá tác ng ca vic gia nhp WTO n h thng ngân hàng Vit Nam ­ Cách nhìn t phía Ngân hàng Nhà n c

1. C hi Nhu cu v dch v ngân hàng gia tng, c bit là dch v ngân hàng quc t: s gia tng các lung chu chuyn thng mi hàng hóa hai chiu (t Vit Nam sang các nc và t các nc vào Vit Nam) s kéo theo s gia tng nhu cu v dch v ngân hàng Hiu qu hot ng và kh nng cnh tranh ca các ngân hàng c nâng cao: hi nhp quc t s buc các ngân hàng phi hot ng theo nguyên tc ca th trng, s dn n quá trình c cu li h thng ngân hàng, phân chia li th trng gia các nhóm ngân hàng (thng mi nhà nc, thng mi c phn và nc ngoài) theo hng cân bng hn, tin ti các ngân hàng hot ng theo hng chuyên môn hóa C hi hc hi kinh nghim, nâng cao trình công ngh và qun tr ngân hàng c m rng Khi thông và thu hút ngu n vn: hi nhp quc t, gia nhp WTO góp phn khi thông dòng vn nh loi b hàng rào thu quan, tng xut nhp khu, thu hút FDI và ODA; các ngân hàng trong n c có kh nng huy ng các ngun vn t th trng tài chính quc t. 2. Thách thc Nng lc cnh tranh ca các t chc tín dung Vit nam còn yu: vn nh và nng lc tài chính yu, cht lng tài sn có còn thp dn n kh nng chng ri ro yu; dch v ca các t chc tín dng trong nc còn n iu và nghèo nàn, cht lng dch v thp và cha tin ích; công ngh ngân hàng còn lc hu và trình ca i ng cán b ngân hàng còn yu và cha ng b.

16

Ri ro ngoi sinh t th trng tài chính khu vc và quc t: Vic m ca th trng tài chính ni a làm tng ri ro th trng (giá c, t giá, lãi sut, chu chuyn vn,...). Trong khi ó, nng lc iu hành v mô ca Ngân hàng Nhà nc nh kim soát t giá, lãi sut và lm phát trong iu kin t do hóa còn nhiu hn ch và kh nng chng ri ro ca các NHTM còn rt thp. Gia tng chi phí quá mc cho hin i hóa công ngh ngân hàng so vi li nhun em li trong iu kin tc phát trin công ngh và dch v ngân hàng ang din ra nhanh chóng H thng pháp lut v ngân hàng còn cha ng b và nhiu quy nh, c bit là quy nh v qun tr iu hành cha phù hp vi thông l quc t: to ra s phân bit i x gia các loi hình t chc tín dng, gia các nhóm t chc tín dng, còn có s bo h ca nhà nc i vi các NHTMNN; mt s quy nh pháp lut th hin s can thip hành chính quá sâu vào ho t ng ca các t chc tín dng, hn ch quyn t ch kinh doanh ca các t chc tín dng; hiu lc thi hành pháp lut trong lnh vc ngân hàng cha cao dn n các quyn và li ích hp pháp ca các t chc tín dng cha c bo v hp lý Trích bài tham lun ca ông Bùi Huy Th - Phó trng Ban Giám sát Các Tp oàn Tài chính, y ban Giám sát Tài chính Qu c gia

II. 3 ­ Chính sách v tài chính-ngân hàng ca Vit Nam i mt vi nhng thách thc ca WTO 11. Mc tiêu ch yu ca chính sách tin t Vit Nam là gi n nh giá tr ng tin Vit

Nam (VND), kim soát lm phát và thúc y kinh t - xã hi phát trin. Tín dng c hng vào nhng hot ng khai thác s dng toàn b tim nng ca các khu vc kinh t khác nhau. Ngân hàng Nhà nc Vit Nam (NHNN) s dng các công c chính sách tin t nh tái cp vn, lãi sut, t giá hi oái, hot ng ca th trng m và nhng công c khác nhm iu chnh cung tin. NHNN áp dng hình thc t sut tái chit khu ng nht i vi tt c các ngân hàng thng mi t nm 1999. Chính sách tín dng tip tc c tng cng tha mãn các yêu cu ca cp vn t tng trng kinh t phù hp vi các mc tiêu chính sách tin t. C ch tín dng ã c sa i theo hng ci m hn nhm tng hiu qu, nâng cao tính t ch và tính trách nhim ca các t chc tài chính, và tng cng cht lng tín dng. 12. S ô la hoá mnh ng tin Vit Nam là ngun ri ro thc s i vi h thng tin t

và nn kinh t Vit Nam. Nm 1989, Vit Nam ln u tiên áp dng c ch t giá th ni có

17

iu tit. Các trung tâm giao dch ngoi hi ã c m t cui nhng nm 1991, và th trng liên ngân hàng cho các ngân hàng thng m i ã c lp hi tháng Mi nm 1994. NHNN theo dõi cán cân thanh toán và d tr ngoi t, NHNN có th can thip vào th trng khi cn thit. NHNN công b t giá hi oái trao i trung bình ca ng tin Vit Nam i vi ng USD M trên th trng ngoi hi liên ngân hàng. Vic kim soát giao dch tài khon vãng lai ã c t do hoá. V giao dch vn, Vit Nam ã ni lng vic chuyn vn ca nhng nhà u t nc ngoài và vic vay ngoi t ca các t chc trong nc. Vit Nam ch còn duy trì hn ch i vi (1) vn do các t chc trong nc chuyn ra nc ngoài u t, vic này cn c s ng ý ca các c quan chc nng có thm quyn và vic chuyn ngoi t phi nm trong lng ngoi t mà các t chc này nm gi; và (2) thanh toán và tái thanh toán các khon vay ngoi t ca nhng t chc trong nc, hot ng này phi ng ký vi NHNN. 13. Các chính sách v t giá t nm 2004 ã cho phép các ngân hàng th ng mi c

quyt nh t giá. Nhng hin ti, Ngân hàng Nông nghip và phát trin nông thôn trong mt s trng hp vn tuân th theo chính sách lãi sut do NHNN áp t, tuy rng cà NHNN&PTNT và Qu tín dng nhân dân trung ng u có th huy ng tit kim. Các chi nhánh ca NHNN&PTNT thì tuân th theo quy nh mc lãi sut ca Trung ng, không có chi nhánh nào t quy nh lãi sut cho chi nhánh. Vic này hn ch tính linh hot ca các chi nhánh trong vic áp ng li nhu cu v tín dng vi mô ca mt s a phng và nhóm i tng. Trong khu vc tài chính vi mô phi chính th c thì các t chc xã hi và chng trình ca t chc phi chính ph t quy nh lãi sut cho chng trình. 14. i vi ngành ngân hàng tài chính, Pháp L nh Ngân hàng nhà nc, Pháp lnh các t

chc tín dng ã c thay bng Lut Ngân hàng nhà nc và Lut các t chc tín dng.Vic sp xp li các ngân hàng thng mi nhà nc nhm nâng cao hiu qu ã c áp dng t nm 2001 vi nhiu bin pháp. NHNN d kin cho n nm 2010 s c phn hoá hu ht các ngân hàng thng mi nhà nc, NHNN s tip tc thc hin chc nng qun lý nhà nc, thanh tra và giám sát các ngân hàng thng mi và các t chc tín dng. Cht lng tài sn, k cng, qun lý ri ro ã c ci thin áng k trong các ngân hàng thng m i hoc c phn. Cho vay chính sách ã c tách khi các hot ng tín dng thng mi và c giao cho các ngân hàng chính sách xã h i. 15. Khi tham gia vào WTO, Vit nam cng ã xây dng c mt s lut theo yêu cu ca

WTO, v các lnh vc u t, phát trin kinh doanh. Nhng lut này cng có tác ng ti các hot ng tín dng, tuy nhiên không hn có tác ng trc tip và rõ ràng i vi s phát trin ca tài chính vi mô ca Vit Nam (bng 1)

18

Bng 1: L trình chính sách liên quan n TCVM

Nm 1991-1995 1995- hiên nay Lut ban hành Ci cách thu Tác ng/ Thay i GDP tng t 13.1 %(1991) lên 22.6% (1995) T l và c cu thu c ng nht, không phân bit, phm vi thu rng hn, cng c qun lý thu 1995 Lut Thu giá tr gia Thay th thu doanh thu tng 2003 Lut thu thu nhp T l ánh thu chung là 28%, t l thu c doanh nghip bit là t 10-20%, to c s khuyn khích np thu cho các doanh nghip nc ngoài và trong nc 2005 Lut u t Tun th Công c quc t: các nhà âu t có quyn tip cn nh nhau ti ngun vn, trao i ngoi t, t và tài ngun, có các c hi u t công bng, có quyn khiu ni v.v 2003 Lut t ai Các doanh nghip c cm c tài sn (liên quan n t ai) và quyn s dng t làm m bo và th chp cho các hot ng tín dng 2009 Lut Thu thu nhp cá Mt h thông thu n nhân (sa i) Tng thích vi lut thu tiêu th c bit và Lut thu Doanh nghip

19

CHNG 3 CHÍNH VI MÔ

TÍN DNG NÔNG THÔN VÀ DCH V TÀI

III.1 Nhìn li kinh nghim phát trin ca T ài chính vi mô Các kinh nghim và ánh giá quc t u cho thy bng chng tác ng tích cc ca tài chính thng mi và tài chính vi mô trong gim nghèo, to vic làm cho khu vc nông thôn

16.

Dch v tài chính vi mô c F.W. Raiffeisen ngh ra và áp dng u tiên c vào

nhng nm 1860 i phó vi vn tín dng trong nông nghip, các ngh th công và các công nghip nh các vùng nông thôn úng vào thi công nghip hoá din ra nhanh chóng gây áp lc ln i vi hàng nông sn do nhp khu giá thp, trong khi lãi sut thng mi thì li cao. Các hi hp tác cho vay nh da trên nhng nguyên tc t giúp ln nhau, t chu trách nhim và t qun ã hình thành: khon tin gi ca các thành viên là c s cho các thành viên vay, và li nhun c tái u t hoc chia. Vì các hip hi riêng r quá yu khi ng mt mình, nm 1872, Raiffeisen ã lp nên Hi Liên hip cp quc gia, kt hp cu trúc theo hàng ngang vi cu trúc theo chiu dc

17.

Nhng nguyên tc c bn ca Raiffeisen tip tc là bài hc cho vic thành lp các t

chc hp tác tín dng trên toàn th gii, tu theo s khác nhau ca tng nc, tu thuc vào c cu tín dng ang tn ti, nhng iu khon pháp lut và nhng iu kin xã hi. Tây Âu, nhiu ngân hàng hot ng khu vc nông thôn u ít nhiu có liên quan n h thng Raiffeisen. Ngày nay, nhng ngân hàng này không còn cho vay vi mô n a vì chúng ã chuyn khi lnh vc tài chính vi mô, nhng nhng kin thc và kinh nghim c ph bin khp ni châu Âu, Châu Á - Philippines, Trung Quc, Bangladesh, và... Vit Nam.

18.

Hin nay, có khong 60 t chc cung cp dch v tài chính vi mô Tây Âu, gn mt

na s ó c thành lp nm 2000 hoc mun hn, vi hot ng quy mô nh là ch yu. Ch có mt s ít có tm quc gia nh France Adie và Finland Finerva. 10 t chc có k hoch phát trin danh mc cho vay u t khong 240% nm 2006. Chng hn, Adie (Association pour le Droit à l`Initiative Economique), ra i nm 1989, hin ã có khong 300 nhân viên, 700 tình nguyn viên. Adie cung cp dch v cho nhng ngi tht nghip và nhng ngi nhn tr cp xã hi ­ nhóm này chim 50% s ngi vay. Adie cho vay ti 5.000 EUR vi t giá th trng, chính ph tr cp tin khi ng ban u và nhng khon cho vay không lãi sut. Adie còn t vn kinh doanh cho nhng doanh nghip vi mô. Thu nhp ch bao gm chi phí, khong 30%. T nm 1989, Adie ã cho 23.000 khách hàng vay. Nm

20

2004, có 10.000 ngi vay. Mt ví d khác là Fundació Un Sol Món, tr s ti Tây Ban Nha, c thành lp bi ngân hàng tit kim Caixa Catalunya nm 2000, Fundació Un Sol Món hot ng cp khu vc. Nhóm khách hàng chính c a gm nhng ngi không có c quyn và cng ng, nhng nhà doanh nghip làm n n l thuc lnh vc dch v. Các sn phm ca nó là các khon cho vay kiu ngân hàng truyn thng t 5.000 n 8.000EUR. T cui nm 2004, lãi sut (6%) bao gm ri ro (4,6%) và bt u bao gm c chi phí buôn bán (hin là 75%). T nm 2000, hn 600 khon vay vi mô ã c thc hin vi tng giá tr là 5,6 triu EUR. 19. Tài chính vi mô ông Á và Trung Á ã nhanh chóng phát trin, i t ch nh nhoi

n trình công nghip sinh li và n nh. Tc mà khu vc này có c s c lp v tài chính là c bit quan trng vì nhng t chc tài chính vi mô u c gng t c s t ch chính bù p li chi phí và khon u t hp dn. Có th rút ra nhiu bài hc t tài chính vi mô ông Á và Trung Á. Thm chí vi quy mô nh hn và chi phí hot ng cao hn mc trung bình, các t chc tài chính vi mô khu vc ã nhanh chóng phát trin mt mô hình em li khon tin lãi. S có lãi trong lnh vc này xut phát t tín dng mnh ca khu vc, nh có i ng nhân viên tho ngh, và kim soát cht ch danh mc cho vay u t. Hn na, các t chc tài chính vi mô trong khu vc này ã dành nhiu ngun lc hn cho các danh mc cho vay u t, ó là nhng tài sn sinh li nht, hn là cho a v toàn cu ca chúng. Mc dù có thành tích tài chính y n tng, song lnh vc nng ng này vn phi i mt vi nhng thách thc khó khn. ó là s kém hiu qu và hiu sut hn phn ln các khu vc khác. Mc dù lnh vc tài chính vi mô nhiu nc trong khu vc bt u tr nên phc tp hn xét v s a dng sn phm, khu vc này nhìn chung vn thiu sáng kin và to ngun tit kim hn ch. Cnh tranh ang tng lên gia các lnh vc tài chính vi mô cng nh t các ngân hàng thng m i s dn n nhng sáng kin mi tip theo, nhng iu quan trng hn là làm cho nó vn xa hn, vì các t chc tài chính vi mô buc phi tìm kim nhng khách hàng mi. K tc s phát trin, lnh vc tài chính vi mô mi xây dng có li th là có th hc tp c kinh nghim t thc tin thành công nht các khu vc khác. Riêng ông Âu, tài chính vi mô tip tc phát trin sau nhng nm 1990. Có hn 4.000 t chc, tng danh mc cho vay u t là hn 800 triu USD và hn 1,5 triu ngi vay nm 2003. ông Âu có 4 mô hình (mô hình phi ph ng Tây áp dng ông Âu): liên hip tín dng (hn 4.000), phi chính ph (31), ngân hàng tài chính vi mô (3) và ngân hàng thng m i quy mô thp. S thâm nhp th trng c tính chim 11% nhu cu tim nng. T l tng trng gn ây ình tr (t nm 2002 n 2003 ch là 5%). a s các hip hi tín dng u là nhng t chc cng ng rt nh vi danh mc cho vay trung bình di 100.000 USD. Nhóm tài chính vi mô MFI

21

phi chính ph c thành lp vi rt nhiu chng trình nh có mt s t chc ln sinh li nh Fundusz Mikro. T nm 2002, MFI ln nht ông Âu v danh mc cho vay và s ngi vay có hiu qu và kh nng vn xa là ngân hàng tài chính vi mô ProCredit Bank Bulgaria (s ngi vay có hiu qu nm 2003: 16,000, tng s tin cho vay là 790 triu USD). Fundusz Mikro c thành lp ti Ba Lan nm 1994 Hot ng rng khp t nc (32 chi nhánh), 93 nhân viên. Nhóm khách hàng là nhng doanh nhân vi mô. Sn phm: cho vay khi ng các doanh nghip vi mô vi lung tin dng; s dng bin pháp cùng ký kt thay cho vic th chp; T nm 1994, có 33.800 doanh nghip vi mô c vay vn. 11.058 ngi vay có hiu qu. Tháng T nm 2005.

20.

ông Âu tài chính vi mô nh m các mc ích khác nhau: c tham gia trong xã hi,

phát trin doanh nghip vi mô, phát trin khu vc, to vic làm. Các dch v tài chính vi mô to c hi tip cn tài chính cho nhng hot ng kinh doanh vi mô mi khi u và ang hot ng và chun b cho h tip cn các ngân hàng. Nó cung c p công c cho s phát trin ca a phng và khu vc thông qua vic u t cho nhng cng ng thiu thn và thúc y s phát trin ca bn a, giúp xây dng cu ni cho ngi tht nghip lâu dài, sng ph thuc vào tr cp xã hi quay tr li tham gia vào nn kinh t thông qua vic t to vic làm. Các doanh nghip nh là nhng ng c to vic làm châu Âu, vì th u t vi mô to iu kin cho các doanh nghip phát trin và to vic nhng vic làm mi.

21. Kinh nghim tt v hot ng cng ng các t chc tài chính vi mô có th lit kê nh sau. (Các t chc tài chính vi mô Vit Nam cng có th hc tp kinh nghim) Xác nh sn phm cho th trng Phân tích tình hình kinh t - xã hi ca doanh nghip Phân tích dòng tin tiêu chun Th chp và bo lãnh ch yu ch là ng c thúc y và nim tin, ít ý ngha v mt kt qu thu hi vn. Nguyên tc tun t: vic hoàn tr úng thi hn s m ra c hi cho vay thêm (nhiu hn, lâu hn, lãi sut thp hn)

22

Thc hin theo cách cho vay phi chính thc ("bên cho vay"): nhân viên cho vay có trách nhim i vi toàn b quy trình vay, mc lng quy nh theo lãi sut thu c (ph thuc vào s lng, tn sut và cht lng cho vay) Phi tp trung hoá, kim soát hiu qu và có s h tr ca công ngh thông tin. Ti a hoá li ích ca khách hàng (tin li, trình t th tc không mt thi gian)

22.

Tài chính vi mô ca n phát trin cho n hin nay mt phn nh nhóm t lc

(SHG) và vì li ích tng trng áng k ca các t chc tài chính vi mô (MFIs) cung c p nhng dch v tài chính giá tr nh cho nhng gia ình thu nhp thp. Mô hình dch v tài chính vi mô này là theo kinh nghi m ca SHGs ca các t chc phi chính ph theo truyn thng ca các nhóm liên doanh ng trách nhim Grameen và hot ng tit kim ca ngân hàng t nhân và các liên hip hot ng tín dng. Tuy nhiên, xét v mt hiu qu, thì hiu qu thu c không ln bng vic la chn mô hình tài chính vi mô. MFIs d a trên SHG có i ng nhân viên hot ng hiu qu hn mt chút so vi các mô hình khác. MFIs ô th có th hot ng hiu qu hn nhiu. Tính n gia nm 2006, SHGs và mt s MFIs c tính ã vn ti 17 triu gia ình. Nguyên nhân nhng mô hình này n có th vn xa c là:

a. ó là sáng kin ca các t chc phi chính ph và có s tham gia tích cc ca các ngân hàng (ví d các ngân hàng Syndicate and Canara Banks) vào các chng trình này. b. c qun lý tt hn bi NGOs, SHGs/ hay MFIs c. Có n tng hn i vi kinh t các a phng d. T l bit ch cao hn và t l tham gia cao hn ca ph n vào nn kinh t a phng khin h thích hp hn vi các MFI.

23.

Ngân hàng Grameen Bangladesh cng i theo con ng tng t là hot ng tài

chính vi mô theo mô hình truyn thng ca Raiffeisen. Grameen Bank m rng các hot ng ca mình n hãng in thoi di ng (GSM) - Hãng vin thông Grameen. C phn a s và vic qun lý hãng này thuc v Telenor ca Na-Uy. Mt trong nhng vn ch yu ca dch v tài chính vi mô thành công là y u t vn hoá. Nhng iu kin pháp lý và xã hi Bangladesh khác vi nhng ni khác.

23

24.

Vit Nam, Ngân hàng Th gii ã và ang h tr s phát trin ca khu vc ngân

hàng nông thôn (là mt phn ca d án tài chính nông thôn). Dch v ngân hàng di ng cng c ngân hàng u t phát trin trin khai, c th nghim t nhng nm 2000-2001 vi khong 159 xe ngân hàng lu ng. Mi xe ngân hàng lu ng này phc v khong 62 im mt tháng, m thêm khong 2000 tài khon tit kim mi, tr giá khong 19 t ng, và khong 2000 khon vay, tr giá 10 t d n/ tháng. Nhng xe ngân hàng lu ng này giúp các h gia ình nông thôn, bao gôm các h gia nh dân tc thiu s nâng cao i sng vic làm qua vic tip cn dch v ngân hàng. ây có l là hình thc mô hình mang li ích li ln nu c áp dng c các ngân hàng ngoài quc doanh.

III.2 Nng lc cnh tranh ca khu vc tài chính vi mô Vit Nam\ Khung phân tích: Mô hình kim c ng

Môi trng tài chính vi mô, chin lc, các i th cnh tranh. Nhin chung, các quy t nh và chin lc ca các t chc tài chính vi mô ã có tác ng n nng lc cnh tranh trong tng lai. Các t chc tài chính vi mô nu kt hp chin lc vi nhau s nâng cao c nng lc cnh tranh và i mt c vi các thách thc ca quá trình toàn cu hóa iu kin Cung: Tính hiu qu, cht lng và u vào cho các t chc tài chính vi mô nh con ngi, vn, phng tin, công ngh và khoa hc còn yu iu kin Cu: trong bi cnh hi nhp ca Vit nam, nhu cu v tài chính vi mô rt cao, gim nghèo nhanh hon và giúp ng i nghèo phát trin kinh t, tuy nhiên, dch v tài chính vi mô cn áp ng c các iu kin cnh tranh, a dng hóa các dch v và mc công ngh thông tin Các ngành ph tr liên quan: Vit Nam, s phát trin nhanh chóng ca mt s ngành ph tr nh công ngh thông tin, ngân hàng, sn xut ch bin nông sn v.v có th giúp tng tính cnh tranh và s phù hp ca dch v tài chính vi mô.

24

Hinh 1- Khung phân tích ­ Mô hình kim cng

Thách thc: WTO và các yêu cu v ngân hàng và tín dng vi mô Mc tiêu 2006 WTO yêu cu m ca các th trng dch v Các khó khn v tài chính tng lên _______________________________ ______ Chính sách C phn hóa các ngân hàng nhà n c Lut doanh nghip bình ng Ngh nh cho các t chc tín dng vi mô Mc tiêu 2011 Hng ti tng trng kinh t bn vng m bo công bng cho ngi nghèo ___________________________________ ____ Xóa b các hn ch i vi các ngân hàng 100% vn nc ngoài C cu li các NH thng mi nhà nc thành ngân hàng thng mi Cng c khung pháp ch chính sách cho các t chc tín dng vi mô Các qu Tc vi mô v/d M7, CEF, TYM Các qu do các t chc xã hi, Phi chính ph Chng trình mc tiêu XGN C hi Kênh Huy ng ngun vn nhiu hn Nhu cu nhiu hn Các ngành dch v liên quan: Ngành nông nghip và dch v phát trin nhanh Ngành Công ngh thông tin, ngân hàng trc tuyn Ngân hàng u t và phát trin CUNG -DO NHNN QUY NH Ngân hàng thng mi Ngân hàng chính sách Qu tín dng nhân dân Ngân hàng NN&PTNT NS nhà nc, các chng tr c t. NGO/ODA ình qu

CU Ngi khá - giu Ngi trung bình Ngi nghèo Ngi rt nghèo

Qu và quy nh Quy nh Qu nhng không có quy nh ràng buc Giao dch tài chính vi mô/ngân hàng

25

III.2.1 CUNG CHO DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ

25.

Cung các dch v tài chính vi mô Vit nam t trc n nay c chia thành khu

vc chính thc và khu vc phi chính thc. Hin ti các khu vc này ang hot ng di mt s lut hin hành nh Lut các t chc tín dng, Lut Hp tác xã, và c ngh nh v các t chc tín dng (Ngh nh 28, tháng 3 nm 2005, Th tng ban hành). Tuy nhiên, m t s t chc xã hi ang thc hin các dch v tín dng vi mô li c thành lp theo ngh nh 179 cho các t chc phi chính ph (ví d mt s t chc trong nhóm M7) và mt s t chc nh Qu TYM ca Hi ph n hay qu CEF ca Liên oàn lao ng. 26. Trong khu vc chính thc, Ngân hàng NNPTNT, Ngân hàng Chính sách xã h i và h

thng QTDNDTW ang chim u th v cung cp dch v tài chính nông thôn. Nhìn chung, nhng ngân hàng này chim khong 90% th phn. Ngân hàng NN&PTNT và Ngân hàng CSXH ang thuc s hu nhà nc còn Qu TDTW thuc s hu mt phn ca Ngân hàng Nhà nc và mt phn ca các thành viên ca Qu. Qu tín dng Nhân dân li thuc s hu ca các c ông/ thành viên. Ngân hàng NN&PTNT ã cung cp dch v tài chính vi mô. Tuy nhiên, t nm 2003, các khon vay cho ngi nghèo ã c chuyn sang cho NHCSXH qun lý, gây cho NH CSXH phi gánh chu ri ro vi các khon n khó òi. Bi vì NHCSXH cho vay lãi sut u ãi nên ngân hàng này không huy ng lng tin gi. Tuy nhiên, ngân hàng NN&PTNT có mt mng li quc gia vn ti tt c các tnh thành và là ngân hàng có mng li chi nhánh rng nht Vit Nam nên li huy ng tin gi tt hn. Mc dù, ngân hàng NN&PTNT ang thay i chính sách phc v ngi nghèo ít hn, và các dch v không hoàn toàn hng ti ngi nghèo nhng khong 47% khách hàng ca h là ngi nghèo (ch thp hn mt chút so vi ngân hàng CSXH, 49% (s liêu nm 2007, ngun, NHNN). iu này ã t kh nng tip cn ngi nghèo trên tng th ca ngân hàng này cao hn áng k so vi Ngân hàng CSXH vi mc tiêu là nhm xóa ói gim nghèo. T l n quá hn ca ngân hàng NN&PTNT theo báo cáo là 5% trong khi ó t l n quá hn ca NHCSXH là khong 1/3 hu ht toàn h nghèo2. Tuy nhiên, t l này là sau khi rà soát và xóa n . Con s n quá hn thc t c xác nhn là cao hn áng k mc dù h thng k toán không cho phép xác nh mt cách chính xác. Ngân hàng NN &PTNT ã thành công trong vic huy ng tin gi c t các cá nhân và t doanh nghip, kt hp vi ký qu, ã lên ti trên 80% tng s vn hin có. Tuy nhiên, Ngân hàng NN&PTNT vn cha huy ng tin gi t ngi nghèo mt cách áng k. Nhng khon tin gi di 500,000VND (khong 33 ô la M) ch chim khong 2% tng s tin gi ca ngân hàng này.

2

Báo cáo nghèo, Ngân hàng th gii, 2006

26

27.

Qu TDNDTW là t chc tài chính nh cp xã c lp. Vào nm 1997, h thng này

bao gm khong 1.000 qu thành viên. Trc tác ng ca cuc khng hong kinh t nm 1998 n h thng qu TDND và mi lo v s sp ca qu tín dng Vit Nam, Ngân hàng Nhà nc ã can thip, tái c cu và cng c h thng hin ti bao gm c vic óng ca mt lot qu TDND. Hin ti có khong 889 qu TDND3. Ngân hàng Nhà nc ã thc hin nhng vic áng khâm phc trong xây dng mng li và yêu cu tuân th các quy tc cht ch. Nng lc ca qu TD trong nhiu lnh vc (nh qun lý ri ro, phát trin ngun nhân lc, h thng công ngh thông tin, maketting) vn còn yu mc dù nó ã nhn c nhng h tr k thut t các nhà tài tr. Khong 2/3 tng ngun tài chính ca các qu TD c huy ng t tit kim. Có khong 50% ngi vay là các h gia ình có thu nhp thp (LIHs) 28. Khu vc bán chính thc bao gm (i) các t chc chính ph cung cp dch v tài chính;

(ii) các t chc oàn th nh Hi Ph n, Hi Nông dân và oàn Thanh niên cung c p các món vay nh bng ngân sách t có hoc thc hin các chng trình ca các t chc phi chính ph (NGO) quc t và to iu kin hình thành các t tín dng ca Ngân hàng NNPTNT; và (iii) có khong 58 NGO quc t ã h tr các chng trình tài chính vi mô, mà kênh ch yu là thông qua các t chc oàn th. Thông thng các tt c các dch v này c phân phi vi mt lãi sut thp hn th trng theo nh hng ca Ngân hàng CSXH và NNPTNT. Nhng t chc này c Chính ph công nhn nhng nó vn cha c th ch hóa và qun lý bi Ngân hàng Nhà nc trong thc hin chc nng tài chính. Khu vc bán chính thc thng là nh và ch chim khong 5% th phn tín dng nông thôn. a s các t chc tài chính vi mô bán chính th c có nhng hn ch sau:

Nhng d án ca các NGO quc t thng là phc v cho nhng mc tiêu xã hi ngn hn trong ó có kt hp vi dch v tài chính. Sau khi d án cho tài chính vi mô hoàn thành thì h li chuyn sang nhng d án mi vì vy tài chính vi mô thiu s bn vng. Các NGO quc t không có nhng chin lc dài hn cho khu vc tài chính vi mô Thiu s rõ ràng trong vic s hu ngun vn C ch tài chính vi mô thiu nhng k nng chuyên nghip, nhân viên thng là làm vic bán thi gian. Thiu c cu rõ ràng Thiu h thng kim soát ni b Thiu khung pháp lý phát trin t chc và huy ng vn

3

Báo cáo thng niên, Qu tín dng nhân dân Trung u ng, 2006

27

Hp 1 Phn nh ca cng ng

3 tnh nghiên cu mu cho rng, ri ro cho dch v tài chính vi mô là t các yu t bên ngoài, gm có; Thiên tai, thiu lng thc Tng cng va kim soát chát lng Cnh tranh vi các ngân hàng thng m i: ngân hàng thng mi có th a ra lãi xut hp dn, cnh tranh trong khi các MFIs l i khó khn Ngân hàng c cnh tranh v v lãi sut gi khác hàng Không có các phng thc bo hin Ngun: i nghiên cu., Mai sn, ông tri, Ninh Thun, CSR-CAAW CDI ­ AAV. 2008

III.2.2 CU CHO DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ

29.

ói nghèo làm tng nhu cu v tín dng nông thôn và tài chính vi mô Vit Nam. hn

75% ngi nghèo ca Vit Nam ang sng ti các vùng nông thôn và hn 30% các h nông dân nghèo sinh sng các vùng nghèo nht ca nc. a s ngi nghèo Vit Nam sng da vào nông nghip vi c trng là nng sut lao ng tng i thp vì ít c tip cn vi các ngun vn tài chính, t ai và kin thc. Ngi nghèo cng rt d b tn thng do nhng ri ro v sc khe (au m và t vong) ca các thành viên trong gia ình, do nhng bin ng v giá c th trng và các thiên tai, dch bnh. Vy phát trin h thng tài chính nông thôn bn vng có th có nhng tác ng áng k n s tng trng kinh t và xóa ói gim nghèo 30. Cách hiu úng v tài chính vi mô: Trong tâm trí c a nhiu ngi thì nói n tài chính

vi mô là nói n tín dng vi mô. Nhng tín dng vi mô ch hu dng trong nhng tình hung c th và vi nhng loi khách hàng c th. Nh nhng gì chúng ta phát hin thì mt lng ln ngi nghèo, c bit là nhng ngi nghèo nht thng t loi h khi v trí khách hàng ca tín dng vi mô vì thit k hin ti ca th ch này. Nhng ngi nghèo nht, nhng ngi mà thng không có bt k mt thu nhp n nh nào ­ nh nhng ngi túng thiu cùng cc và vô gia c ­ li không phi là khách hàng ca tài chính vi mô, vì h s ch b y sâu thêm vào cnh n nn và ói nghèo vì nhng món vay mà h không th tr c. Vi thit k hin ti, tín dng vi mô òi hi nhng khon phi tr áng k thng xuyên, và n nh. Mc dù mt gia ình có th có c mt khon thu nhp áng k cho nhng giai on dài nhng h cng

28

s phi i mt vi nhng tháng mà chng có tí thu nhp nào c, và nh vy s gim kh nng ca h gia nhp vào nhng kiu cam kt hin ti theo yêu cu ca a s các t chc tài chính vi mô hin thi. Mt s ngi vì quá nghèo hoc có thu nhp quá tht thng thì khó có th s dng nhng món vay hin nay. Nhng ngi nghèo cùng cc này thng là ri vào nhóm áy di ng nghèo ói thì cn nhng chng trình "bo tr an toàn", là chng trình giúp cho ngi nghèo tha mãn c nhng nhu cu c bn; mt s chng trình ang hot ng kt hp nhng k hoch giúp nhng ngi nhn tip cn vi chng trình tài chính vi mô.

31.

Nhng khách hàng ca dch v tài chính vi mô mong mun các la chn a dng. H

muôn có dch v linh hot và h có th vay nhng thi im khác nhau và cho các mc ích khác nhau. Các ngân hàng trong khu v c chính thc và các t chc TCVM (MFIs) trong khu vc phi chính thc ang a ra nhng la chn nhm áp ng nhu cu a dng ca khác hàng. Tuy nhiên, các ý kin t khách hàng theo các phn nh t a phng li cho rng, ngi nghèo vn gp khó khn trong vic s dng dch v tài chính nông thôn, do nhng hình thc, c ch cha phù hp và th tc còn rm rà. Bng sau mô t nhu cu cu ngi nghèo nông thôn phân loi theo mc ích tín dng, phn nh các quan im v dch v tài chính nông thôn

Bng 2 Cung và cu dch v tài chính vi mô cho các nhóm i tng RT NGHÈO NGHÈO KHÁ GI GIÀU CU DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ Vay vt qua các cú sc (sc khe, thiên tai) Vay mua ging, phân, u vào nông nghip Vay nuôi gia cm Vay t 500.000 ­ 2 triu ng Vay mua ging, phân bón Vay làm vn, nuôi gia cm Nhu cu t 7 -8 triu Vay m kinh doanh (dch v, nuôi gia câm quy mô nh và va) Vay m rng trang tri, hoc nuôi cá quy mô ln Nhu cu cn t 35 triu tr lên

Nhu cu cn t 10 triu ng tr lên CUNG DCH V TÀI CHÍNH VI MÔ NHCSXH Qu TDT Các TCVM/ phi

NHNN&PTNT

chính ph Nhóm i tng Khon vay Thi hn 3-5 nm 3 nm 1.8 triu ng Khá, Ngi nghèo và ngi khá 11.3 triu ngg Trên ng` 1-3 nm Ti a là 2 nm 300.000 T 200.000 ng Nghèo, khá Nghèo, rt nghèo

29

Mc ích vay

Kinh doanh

Kinh t ình

h gia

a mc tiêu

Mùa v Chi phí sinh hot Sn xut nh

c im

NHNN&PTNT thng không

cho ngi nghèo vay khon ln

cho vay, cn xác nhn nm trong danh sách h nghèo Không cn th chp Khó cho lo ngi c

Có trng hp có th chp Cho nhân vay cá

không cn xác nhn, bo lãnh ca chính quyn xã Gcvà lãi tr u nên ngi nghèo d vay và tr T do xác nh lãi sut Hình thc vay theo nhóm có kt hp vi ào to làm n kinh t

vi ri ro ln Tit kim nm

nghèo

ngoài, không bt buc

khon ln tr gc

Da trên nhu cu C ch c nh (tr vn, lãi)to vic làm) Có th chp Có phí tín dng Lãi sut cao theo th trng

Ngun: Tho lun nhóm dân t các tnh Qung Ninh, Mai Son, Ninh Thun, AAV -CDI, 2008

32. Tóm li, nhu cu ca ngi nghèo, c bit nông thôn và các vùng xa v dch v tài

chính vi mô rt a dng. Các phn nh cho thy các t chc tài chính vi mô và tín dng nh ngân hàng (NHNN&PTNT, NHCSXH) ang ph c v ngi nghèo nhng cng có xu hng i theo hng cho vay ln. iu này có th dn n vic ngui nghèo nht ch có nhu cu vay theo mùa v hoc khon rt nh trong nhng lúc ri ro có th không nhn c dch v ca các ngân hàng. III.2.3 C HI ­ THÁCH THC Thách thc cho tài chính vi mô di tác ng ca toàn cu hóa 33. Nhng thách thc ca WTO ã rõ ràng hn yêu cu Vit Nam i mt vi vic n nh

tài chính. Thâm ht ngân sách trong 2007 là 5.9% là m t trong nhng lý do làm làm phát tng cao trong quý 1 nm 2008. Ch s tiêu dùng CPI ca nm 2007 ã chm mc 10.95% so vi mc tng trng GDP là 8.5%. Ch s tiêu dùng CPI 5 tháng u nm 2008 là 19.09% ã gây

30

lo ngi cho vic duy trì phát trin kinh t bn vng. Ngân hàng Th gii ti Vit Nam 4 khuyn ngh Chính ph Vit nam cn gim các can thip trc tip cho nn kinh t t iu chnh lm phát khi có lm phát., "Gia nhp WTO giúp Vit Nam gim áp lc lm phát bng cách nhp hàng giá thp". Tuy nhiên, ch s giá CPI tng cng dn n tng các giá c khác, nh giá u vào nông nghip (phân bón, ging, xng v.v). Chính ph ã nhn ra các tình th và thit lp các chính sách nghiêm ng t hn kim soát giá c và tiêu dùng các sn phm thit yêu vi "8 bin pháp"5 . Kinh t th trng không có tr giá cho hàng nông sn và nông nghip làm cho nông dân và ngi i vay vn khó khn hn vi vic cân bng giá c u vào và giá tr nông sn bán c. 34. Thành viên ca WTO ã t gánh nng lên h thng nông nghip và thc phm ca

các nên kinh t ang phát trin: vn quan trng nht là khuyn khích s iu tit ca th trng. Khi th trng t iu tit thì theo nguyên tc nông dân và các h gia ình s t do sn xut nhng gì mà h mun, theo cách mà h t quyt nh, và bán ra vi giá tt nht mà h có th có. Doanh nghip ca hàng triu h gia ình và nông dân cá th cùng vi nhng bin ng ca kinh doanh nông nghip ­ khu vc cung cp u vào cho nông nghip cng nh là cung cp dch v ch bin và phân phi lng thc thc phm ­ ã làm cho ngun cung phong phú phc v cho li ích ca ngi tiêu dùng.

35.

Tng lãi sut trong bi cnh nn kinh t bt n ã to ra khó khn ln. Cuc chy ua

lãi sut ca các ngân hàng thng mi t quý 2 nm 2008 ã vt ngoài tm kim soát ca Ngân hàng nhà nc nhng ã th hin tác ng ca WTO và chính sách lãi su t linh hot. Th tng chính ph ngày 17 tháng 5 nm 2008 ã ra quyt nh b mc lãi sut cho vay trn i vi các t chc tín dng, nhng li quyt nh din mc lãi sut tit kim mi. Tuy nhiên, sau khí b quy nh v mc lãi sut tit kim, các ngân hàng, bao g m c các ngân hàng vn nhà nc và ngân hàng thng m i bt u chy ua lãi sut cnh tranh (bng xxx). Trong tình hung hin ti, các t chc tài chính vi mô s khó cnh tranh hn vi ngân hàng thng mi khi h khó a ra c các gii pháp i vi vic thay i mc lãi sut nhanh chóng nh các ngân hàng a ra.

Bng 3 Mc lãi sut ca mt s ngân hàng (ngày 17 tháng 6 nm 2008)

Ngân hàng

Mc lãi sut/ nm

NH thng mi vn nhà nc

4 5

Trích li ông Ajay Chibber, Giám c WB ti Vit nam Quc hi, k hp th 3 khóa XII. Báo cáo ca Th t ng "Gim lm phát, n nh kinh t vi mô v à m bo an sinh xã hi và phát trin bn vng"

31

u t phát trin Xut nhp khu Ngoi thng Vit Nam Ngân hàng C phn thng mi Nam Á TMCP Sài gòn K thng ông Nam Á ABBank Vbank VIBank Ngân hàng nc ngoài ANZ Standard and Chartered Vinasiem

17% 17.5% 17%

18.36% 19% 19.2% 17.52% 18% 17.5% 17.5%

13.5% 12% 13.5%

36.

Tt c các t chc tài chính vi mô (bao gm c M7) ang thiu s hiu bit v tài chính

và tài chính vi mô. Kt hp gia các t chc tài chính vi mô và các dch v khuyn nông là cha hiu qu. Sau 10 nm hot ng, hu ht cac t chc tài chính vi mô vn cha t ti trình chuyên môn cn thit v tài chính vi mô. Mt vn nghiêm trng hn là t chc tài chính vi mô ang thiu vn hóa cho vay thng m i: nó cung cp nhng vn vay u ãi t chính ph n các h gia ình nghèo thông qua các oàn th a phng (nh Hi Nông dân và Hi Ph n), và c Chính ph bao cp ht mi khon mt mát và ri ro ca vn vay 37. Nhng thách thc cng có th xut phát t s cnh tranh vi các t chc cho vay

chính thc khác. S u ãi i vi mt s ngân hàng ca Nhà nc nh Ngân hàng CSXH và ngân hàng NNPTNT vn ang tip din. H có nhng ngun tài tr u ãi và di dào t Nhà nc. Bà Soát qu ông Triu có nói: "nó là không công b ng cho nhng qu tài chính vi mô nh nh chúng tôi. Mà nó cng không hoàn toàn là tin y ch dành cho ngi nghèo vay. Nhng qu nh ca chúng tôi cng phc v ngi nghèo nhng li không có c nhng iu kin u ãi" 38. Nhng hn ch c th trong vic kt ni ngi nghèo n các t chc tài chính chính

thc: V cách tip cn, các t chc tài chính chính thc vn gi cách tip cn truyn thng: ngi vay cn phi có tài sn th chp hoc tín chp ca các c quan oàn th. Tuy nhiên,

32

ây ch là cách chính thc. Trong nhiu trng hp, các lãnh o a phng và quan h gia ình s thit t mt nn tng vng chc cho vic cho vay tín chp. Nó có th nh hng n mc tiêu hng ti ngi nghèo ca các dch v tài chính vi mô. V mc bao ph, các t chc tài chính nh các ngân hàng ang c gng m rng mng li qua các c quan oàn th. Tuy nhiên, nó cng không kt ni chính thc vi các t chc tài chính vi mô vi t cách hi viên ca các t chc tài chính vi mô. Các c hi cho tài chính vi mô di tác ng ca toàn cu hóa 39. Mc dù khu vc tài chính vi mô có v có ít c hi t toàn cu hóa và WTO, nhng mt

khung pháp lý, giám sát hp lý khuyn khích u t vào lnh vc này trong khi vn hng ti ngi nghèo s là chìa khóa phát trin khu vc này

40.

Nhu cu vay món nh tt c các vùng nông thôn Vit Nam là rt cao. Các doanh

nghip nh nông thôn là mt nhóm i tng tiêu biu ca tài chính vi mô. Trong khi các hot ng ngân hàng nông thôn không h ng ti ngi nghèo thì tài chính vi mô xu t hin nh là c hi ln cho nhng ngi nghèo nht tip cn các món vay. Cho vay có mc tiêu xã hi nhm h tr ngi nghèo h bt u nhng công vic kinh doanh n gin nht thông qua ó h tng bc thoát khi ói nghèo 41. Tham gia vào quá trình toàn c u hóa ã làm cho Vit Nam có xu hng chng li s

ln mnh ca tài chính vi mô vì nhng lý do chính nh sau: c ch cho vay s theo xu th chy theo li nhun hn là cho vay vì mc ích xã hi, nhu cu i vi tài chính vi mô không cao, và yu t li nhun và yu t xã hi trong vic cho vay là i nghch nhau. Nhng tham gia vào quá trình toàn cu hóa cng em li cho Vit Nam nhng c hi có th ng h các hot ng ca tài chính vi mô: nhu cu tng, nhng khon tr cp có th, phng pháp làm vic tng dn, hin cha có t chc tài chính chuyên bit cho các doanh nghip nh khuyn khích kinh doanh nh. III.2.4 CÁC DCH V LIÊN QUAN 42. Tng trng v s tng gim tht thng ca nên kinh t, nhng th trng tài chính

trong nc và khu vc h thng ngân hàng cng gm có 5 NHTM Quc doanh, 26 NHTM C phn, 5 ngân hàng liên doanh, 34 chi nhánh ca NT nc ngoài, 7 công ty tài chính, 11 công ty cho thuê tài chính v.v và 939 qu tín dng nhân dân. Ngân hàng TM quôc doanh v n dn u th trng, chim 61% tng tài sn, 67% tng d n và 62.3% tng tài sn. con s này vi ngân hàng thng maik là 21.3%; 19.8% và 22.3% trong khi NH liên doanh và n c ngoài,

33

t l này là 10.&%, 9.6% và 10.9% . i vi th trng tài chính vi mô nông thôn, th phn do các ngân hang thng m i nm ch khong 5%, th phn do các ngân hàng thng m i quc doanh và NHCS, NHNN&PTNN chi m là khong 90%, còn là 5% do các t chc, chng trình phi chính ph và phi chinh thc nm gi. 43. Các ngân hàng nc ngoài tham gia th trng tài chính ca Vit nam cha to ra áp

lc gì vi các t chc TCVM nông thôn. Tuy nhiên các ngân hàng thng m i li ang n lc m rng mng li, tng thêm dch v sn phm cho các nhóm i tng khác hàng. iu ó ng nghi là dù cu tng làm th trng dch v tài chính ln hn, nhng th trng cng b chia cho nhiu ngi chi hn, vi nhiu phân on, nhiu loi nhu cu ca khách hàng. ây là thách thc i vi các t chc tín dng vi mô có th va phc v ngi nghèo, va phc v các doanh nghip, kinh doanh va và nh nông thôn.

44.

Tài chính nông thôn là chìa khóa phát trin h thng nông nghip và lng thc

thc phm c khu vc u vào cho sn xut nông nghip (các trang tri và h gia ình) và kinh doanh nông nghip (maketting, ch bin và phân phi)

45.

Nhng li ích chính ca h thng nông nghip và lng thc là c tr cp: s tr

cp, cái giá mà a s ngi có th c gng có c, c thc hin trên mt din rng ca các ngành thc phm. Nhng tr cp cho h thng nông nghip và lng thc s không còn hiu lc sau khi tr thành thành viên ca WTO. Vit Nam thì ang hng ti c ch th trng bng vic xóa b vic iu tit giá c, xy dng các trang tri và h t nhân, và ci t li các kênh phân phi thc n ch bin sn. Nông nghip nông thôn s b nh hng nhiu nht ca WTO vì ngành nông nghip có kh nng cnh tranh thp. Nm 2007 tip tc vn là nm thành công ca các sn phm nông nghipvà xut khu vi tng trng là 20% so vi nm 2006. Và âu t trong khu v c nông thôn vn tng, to ra nhu cu v dch v tài chính tng. Tuy nhiên, u t nc ngoài vào khu vc này còn thp, do thiên tai, ri ro và li nhun ca sn phâm nông nghip còn thp. S phát trin ca nông thôn do vy ph thuc vào s phát trin ca c s h tng, công ngh sn xut, s hp dn u t kinh doanh.

46.

S thay i ca công ngh cng quan trng, dch v tài chính và tài chính vi mô có th

có iu kin áp dng công ngh (IT) cho ngân hàng và dch v tài chính tt hn, trong qua trình hin i hóa. Công ngh thông tin giúp bo v khách hàng và gii pháp kyz thut tt hn. Ngân hàng qua internet và di ng hoc ATM, di ng có th là s la chn tng lai ca khách hàng nông thôn. Tuy nhiên quá trình hi n i hóa ngân hàng, dch v tài chính còn

34

chm do nng lc hot ng ca các t chc tài chính vi mô còn yu kém. Và nh vy, các dch v tài chính s kém hi qu và có th có ri ro không cân thit. III.2.5 Nng lc cnh tranh ca các t chc t ài chính vi mô 47. Mc dù mt s c ch c trin khai bi các NGO t c nhng thành công nht

nh, nhng h ch t c khong 5% th phn tài chính vi mô Vit Nam. Các NGO quc t thc hin các d án tài chính vi mô thông qua các t chc oàn th nh Hi Ph n. H dn nhng ngun tài tr nhn c t các ngun bên ngoài thông qua các d án và cung cp h tr k thut cho các i tác a phng. H em n kinh nghim và kin thc ca các thông l tt nht v tài chính vi mô quc t và kt qu là mt s chng trình ã t c nhng kt qu xut sc v khon tín dng vi t l hoàn tr trung bình t 99% và áp dng nhng lãi sut thng mi bn vng 48. Mt s t chc tài chính vi mô bán chính th c vng mnh nh TYM ca Hi Ph n

CEP ca Liên oàn lao ng TP H Chí Minh, M7 ca ActionAid Vit Nam và mô hình tài chính vi mô ca Qu Nhi ng M ã chuyn sang giai on bn vng v th ch và ã thit lp nhng chin lc dài hn cho dch v tài chính vi mô bao gm c cu t chc và c ch tài chính minh bch rõ ràng. H cng ã nhm ti phc v i tng nghèo. Nhng qu tài chính vi mô c bit: Ch có 2 qu tài chính vi mô tp trung chính ang tn ti Vit Nam là qu CEP TP H Chí Minh, c tách ra c lp tng i t Liên oàn lao ng thành ph và qu TYM c qun lý bi Hi Ph n, c trin khai hu khp các vùng nông thôn. CEP trin khai các vùng ô th và c coi là t chc tín dng vi mô thành công nht ca Vit Nam, vn ti hn 50.000 thành viên và ang t ti kh nng t vng. Nó ã u t trng im trong phát trin t chc (MIS, ào to và tiêu chun hóa). AAV ang chuyn i chng trình ti 2 huyn thành nhng qu c lp 49. AAV là mt trong s 58 t chc NGO quc t h tr các chng trình tài chính vi mô,

thông qua kênh ca các oàn th a phng. Các d án tài chính vi mô c ca AAV thng là quy mô nh và cha t vng nu thiu s tr cp hin thi bi vì các c quan oàn th vn áp dng mc lãi sut thp hn. Nhng nm gn ây, nhng d án này ã chim khong 5% th phn tín dng nông thôn. Trong khuôn kh d án tài chính vi mô ca Ngân hàng Th gii, Ngân hàng Phát trin Công nghip (BIDV) ã c ch nh giúp các t chc tài chính vi mô tha mãn nhng tiêu chí phù hp ­ trong bi cnh này, các t chc tài chính vi mô có th là các ngân hàng thng m i, ngân hàng c phn, hp tác xã, qu TDND và các NGO- và các t chc tài chính vi mô c vay vn cho vay li nu tha mãn các iu kin y thác. Trong khuôn kh d án thì BIDV s phi ci cách mang tính th ch

35

50.

ActionAid Vit Nam ã chuyn i các chng trình tài chính vi mô ca mình các

huyn thành các qu xã hi c qun lý bi cng ng a phng. Nó ã chuyn giao nhng chng trình này cho cán b a phng các huyn, các nhóm Hi Ph n a phng hoc cho các NGO a phng mi thành lp. Chng trình ca AAV cng c ánh giá là mt in hình tt trng lnh vc huy ng tit kim. Sau mi nm công tác, mô hình tín dng tit kim ca AAV ã i úng l trình phát trin t chc và th ch tài chính tin ti thành lp t chc tài chính vi mô chính thc c bit là da vào khung pháp lý hin ti (Ngh nh 28). Cho n hin nay, AAV ã thit lp 7 t chc tài chính vi mô 2 cp Sn La, Lai Châu, Hà Tnh, Qung Ninh (ông Triu và Uông Bí), và Ninh Thu n. M7 ã tip cn c ti hn 30,000 thành viên, tuy nhiên, h n mc tín dng và tng tín dng ca tng qu còn nh (ch khong t 5 t n 9 t ng), Mc dù các qu và t chc trong M7 vn c huy ng tit kim nhng t l huy ng này còn rt thp so vi nhu cu vay ca dân chúng. iu này t M7 trong bài toán khó, huy ông ngu n âu (bng xx)

Bng 4 Hot ng ca các t chc trong M7 (tính n tháng 6/2007)

Ch s

Qu Mai Sn

Q. Uông Bí

Q. ông Triu

Q. BP

Huyn in Biên

TT ngi nghèo

vì Qu HTPN Ninh Phc 2001 2,452 2,799 3.2% 4,181

Total

Can Lc Nm hot ng Thành viên Tng tín (triu ng) N quá hn dng 1993 4,436 5,883 1% 1995 7,978 9,241 1,45% 9,491 1997 5,826 8,684 0.1% 9,259 1997 4,119 4,084 1% 4,184 1998 2,455 2,514 0.19% 2,798 1999 3,890 7,649 0.58% 9,258

31,156 40,854

Tng tài sn (triu 6,590 ng) Tit ng) kim (triu 2,743

45,761

4,872

4,553

2,323

898

5,524

1,095

22,008

Ngun: M7 và CFRC, 2007 www.m7group.org 51. Tóm li, các hn ch và thách thc ca khu vc tài chính vi mô c coi là ln các

t chc thit ch này có th phát trin theo hng thng mi và bn vng. Các hn ch này bao gm;

36

Khung giám sát và pháp ly vn khng rõ ràng và hn ch Lãi sut vn có th tip tc b kim soát bi NHNN, to ra khu vc tài chính méo mó, và NHCSXH cng nh nhiu ngân hàng thng mi quc doanh khác vn c bao cp Các chng trình TCVM ca các t chc xã hi trong khu vc bán chính thc không theo mt c ch qun lý iu hành t vàdo vy hiu qu và tính chuyên nghip cng nh s minh bch không cao Cn có mt din àn hoc c ch trao i thông tin, nghip v gia các t chc tài chính vi mô Vit nam có khung pháp lý khác tôt cho các ngân hàng th ng mi, k c cho các Hptác xã, QU tín dng TW, Qu Tinh dng nhân dân. Nhng vn thiu cho các T chc tài chính vi mô. iu này hn ch các t chc này hoat ng hiu qu hn và huy ng ngun lc tt hn. u t thp vào các t chc TCVM Nng lc qun lý iu hành ca cá TCVM còn yu

37

CHNG IV: TÍN DNG VÀ TÀI CHÍNH VI MÔ NÔNG THÔN ­ CÁC TN TI V CHÍNH SÁCH

IV.1 Khung pháp lý cho tài chính vi mô: nh ng kt qu ã có 52. Nhng n lc tng kh nng tip cn nhng dch v tài chính nông thôn Vit Nam

c thc hin cùng lúc vi nhng ci cách v nông nghip vào u nhng nm 90, c bit là t khi có chính sách khoán ru ng. Nhng ci cách này ã thúc y nhu cu vn ca 12 triu gia ình nông thôn, trong ó khong 10 triu h ã c cá th hóa rung t. Nhng chin lc quc gia m rng tài chính nông thôn ã c thc hin thông qua khu vc nhà nc bng vic s dng các qu tín dng và các ngân hàng chuyên bi t. Ví d, Ngân hàng Nông nghip và Phát trin Nông thôn (NHNNPTNT) có kho ng 4 triu khách hàng; Ngân hang Chính sách xã hi có khong 5,7 triu khách hàng (2007) và mng li t chc tín dng ca Qu Tín dng Trung ng (QTDTW) và ti n thân ca Qu Tín dng Nhân dân Trung ng (QTDNDTW) có kho ng 1 triu khách hàng. S m rng ca h thng ngân hàng ã giúp các dch v tài chính vn ti khong 7 triu h gia ình nông thôn trong ó có khong 3 triu h nghèo. Mc dù s m rng phm vi tip cn ã có nhng kt qu n tng thì vn còn non na s h gia ình nông thôn nghèo vn cha c tip cn các dch v tài chính t các ngun chính thc. 53. L trình chính sách: VIt nam dn dn thc hin cam kt t doa hóa tàichính và các

chính sách c ban hành mô t trong bng sau: (bng 5)

Bng 5 L trình chính sách

Nm 1991

Chính sách Gim thâm ht ngân sách nhà nc xung di 5%, Quy nh t l d tr bt buc ca ngân hàng là 10%

1996 1997 1998

Lut Hp tác xã Áp dng c ch t giá linh hot Lut Ngân hàng nhà nc Lut các t chc tín dng bao gm áp dng cho các ngân h àng và th ch phi ngân hàng (qu tín dng nhân dân và hp tác xã) nhng không áp dng cho các t chc TCVM NHNN cho các ngân hàng nh NHCSXH, NHNN&PTNT v n thc hin hot ng tài chính vi mô NHNN chính thc cho phép Hi ph n hot ng tín dng, tit kim xóa ói gim nghèo. Tuy nhiên các t chc xã hi khác huy ng tit kim là không có c s pháp lý Thành lp ngân hàng CSXH

2000

2002

38

Áp dng c ch lãi sut tha thun. cho phép các ngân h àng có quyn hn. Tuy nhiên ch có mt s t chc áp dng l ãi sut t do trên c s th trng 2003 Lut các t chc tín dung (sa i) nâng c ao cht lng hoat jng, qun lý và khuyên khích quyn t ch ca các t chc tín dng 2003 Lut Hp tác xã (sa i), HTX hot ng ging doanh nghip, có tính pháp lý, quyn t ch và có quy nh v vn rõ ràng 2004 Cho phép thành lp công ty tài chính 100% vn nc ngòai Sau khi ra nhp WTO 2007 2008 Cho phép thành lp ngân hàng 100% vn nc ngoài Tip tc chính sách lãi sut và t giá kinh hot Ngày 18/5/2008, Quyt nh ca Th tng b chính sách lãi sut tha thun. Lãi sut là do các ngân hàng t quyt nh, vi biên lãi cho vay không vt quá 1.5 ln lãi sut huy ng/tit kim 2011 Xóa b mi hn ch vi ngân hàng 100% vn nc ngoài

Ngun: NHNN, Asia Pacific Rural Finance, APRACA 4/2003 (bài ca TS Tt Ngc, Phó G Ngân hàng NN&PTNT;Kê hoch PTKTXH 2006-2010 . 54. NHNN d kin cho n nm 2010 s c phn hoá hu ht các ngân hàng thng mi

nhà nc, NHNN s tip tc thc hin chc nng qun lý nhà nc, thanh tra và giám sát các ngân hàng thng mi và các t chc tín dng. Vic sp xp li các ngân hàng thng mi nhà nc nhm nâng cao hiu qu ã c áp dng t nm 2001 vi nhiu bin pháp. Cht lng tài sn, k cng, qun lý ri ro ã c ci thin áng k; cho vay chính sách ã c tách khi các hot ng tín dng thng mi và c giao cho các ngân hàng chính sách xã hi; các ngân hàng thng mi nhà nc ã xây dng cm nang hng dn tín dng ca mình t cui nm 2004 - u nm 2005; h thng qun lý ri ro tín dng ã c tin hành theo tiêu chun quc t. Các t chc tín dng và ngân hàng thng mi nhà nc bt buc phi thành lp h thng kim toán ni b và ban kim soát có trách nhim kim soát các hot ng tài chính và thanh khon ca n v, m bo an toàn cho các hot ng tín dng, và tin hành kim toán ni b nh k. N và n xu ca các doanh nghip nhà nc i vi ngân hàng thng mi là cao

39

55.

Các ngân hàng thng m i có th t xác nh lãi sut ca riêng h. Nhng hin nay,

ngân hàng NNPTNT trong m t s trng hp vn phi theo chính sách lãi sut c xut bi Ngân hàng Nhà nc, mc dù ngân hàng NNPTNT và qu tín dng ã huy ng mt lng tin gi áng k. C ch ca các NGO và các t chc oàn th li thit lp nhng mc lãi sut ca riêng h. Các chi nhánh ca ngân hàng NNPTNT li tuân th nghiêm ngt nhng hng dn t ngân hàng NNPTNT trung ng, không có b t c chi nhánh nào xut nhng chính sách mang tính a phng hóa. 56. Cha có mt khung pháp lý rõ ràng cho tài chính vi mô ã và ang là mt tr ngi

chính cho s phát trin ca khu vc tài chính vi mô Vit Nam và khó kêu gi c các nhà tài tr và các nhà u t tham gia vào khu vc này. Cho n khi ra i Ngh nh 28 cho hot ng tài chính vi mô c ban hành vào tháng 3 nm 2005, không có m t khung pháp lý hoàn chnh nào cho các dch v tài chính vi mô bi vì các hot ng này nm ngoài các Lut các T chc Tín dng. V th pháp lý và tính hp pháp ca hot ng c tin hành di danh ngha ca các d án tài chính vi mô c h tr bi các b, các c quan oàn th và các nhà tài tr quc t là cha rõ ràng 57. Ngh nh 28 và sau này là Ngh nh 165 sa i và b sung ã t các t chc tài

chính vi mô di s giám sát ca Ngân hàng Nhà nc nhng c ch giám sát thì vn cha có. V Thanh tra Ngân hàng ca Ngân hàng Nhà nc chu trách nhim thanh tra tt c các t chc tín dng, ni mà phi c kim tra ít nht mt ln mt nm. Các t chc tín dng nông thôn cng c kim tra theo nh cách mà các t chc tài chính khác thuc s qun lý ca V Thanh tra Ngân hàng ca Ngân hàng Nhà nc. Theo quyt nh thành lp thì Ngân hàng CSXH li không thuc din b kim soát mc dù nó c quyn huy ng tin gi. S kim soát trong Ngh nh 28 quy nh: (i) th tc iu chnh và giám sát, (ii) s hoàn chnh ca tài chính và k toán. Kim tra s sách k toán trên giy t c làm hàng tháng da trên nhng yêu cu báo cáo tài chính, (iii) h ng dn cho vic giám sát thc t và trên giy t và mu báo cáo, và (iv) nhng yêu cu v quy trình báo cáo cho các t chc tài chính vi mô có quy mô hot ng quá nh so vi nhng quy nh chính thc. Nhng iu này cha c thc hin trên thc t. Mt thách thc v mt chính sách là cn b sung Ngh nh 165 trong tng lai gn và dài hn hn là to mt c s pháp lý mi cho tài chính vi mô hoàn toàn khác v i tín dng nh

40

Hp 2 Phn ánh ca mt lãnh o t chc tài chính vi mô v tính pháp lý ca hot ng

tài chính vi mô Ngh nh 177 không cho phép chúng tôi huy ng vn, vì chúng tôi cha thc s là mt t chc tài chính vi mô mc dù chúng tôi có th cung cp nhng dch v tài chính y . Chi phí qun lý không c phép quá 5% ca tng s thu nhp. Chúng tôi cng không c phép m dch v bo him vi mô mc dù nó rt hu ích cho ngi nghèo và nông dân Ngh nh 28 quy nh vn ti thiu thành lp mt t chc tài chính vi mô là 5 t ng có th huy ng vn t tit kim. Tuy nhiên, rt ít qu tài chính vi mô bán chính th c (t các t chc oàn th) có th có s vn ban u nh vy. Nhu cu và kh nng cung cp tài chính vi mô ca các t chc tài chính vi mô là rt ln nhng nó li b hn ch bi s eo hp ca qu. Rt nhiu d án có vn ln nh ÙNFPA, UNICEF, sau khi d án kt thúc, thì ngun vn còn li s b chuyn cho nhng d án mi. Thc t, ngi dân ang gi nhng ngun vn rt ln và r hn huy ng nhng chúng tôi không c phép. Ngh nh 28 cng không cho phép Qu Tài chính vi mô nh chúng tôi m n t các thành viên nu không thành lp t chc tài chính vi mô. Nhng quy nh hin thi v dch v bo him òi hi phi có 10 t vn pháp nh thì quá ln i vi chúng tôi. Tuy nhiên, t 4 nm nay, qu chúng tôi vn cung cp mô hình bo him vi mô và ngi nghèo ã c phc v rt tt, ch vi 2,000 ng mt ngi mt tháng nhng thành viên s c lnh 1 triu ng nu không may b cht và 50% nhng chi tr y t nhng không quá 200,000 ng và c h tr 200,000 ng nu gia ình có ngi cht. Các t chc tài chính vi mô có th làm i lý bo him cho các hãng nhng không c ng trc tip. Trên thc t, B Lao ng thng binh và xã hi ã trin khai thí im Qu Gim thiu Ri ro Thanh Hóa và Hòa Bình cng có th là mt gng in hình. Khó khn khác cho các t chc tài chính vi mô a phng nh chúng tôi là theo Ngh nh 165, các qu nh M7 s khó có th c cp phép bi Ngân hàng Nhà nc, nguyên nhân sâu xa là thiu vn ban u tr thành t chc tài chính vi mô. Các qu có th kt hp vi nhau, nhng mi qu li c qun lý nhng vùng a lý khác nhau. Nó khó có th qun lý nhng mng li có th là mt t chc mnh. Phng vn Bà Nguyn Th Soát, Giám c, Qu Tín dng Tit kim M7 ông Triu.

41

58.

Ngh nh 28 và sau này là Ngh nh 165 ã to nên mt s thay i quan trng cho

vin cnh tài chính vi mô Vit nam bng vic khuyn khích nhng thông l tài chính vi mô minh bch, lành mnh và khuyn khích các nhà tài tr, các ngân hàng và các nhà u t ng h nhng ngi cung cp dch v tài chính vi mô và thúc y huy ng tit kim. in khon chung ca ngh nh ã vch ra nhng phm vi ca quy nh và nhng danh mc ng dng; Nhng iu kin cp phép cho các t chc tài chính vi mô có th c trao, thu hi và hy b và nhng th tc ca bt k t chc tài chính vi mô nào u phi tuân theo; C cu t chc và qun lý mt t chc tài chính vi mô cn phi thc hin chc nng hành chính ca nó và duy trì s kim soát ca nó trong vic m hoc dng các hot ng n khác nhau; Bt c t chc tài chính vi mô có th tham gia các hot ng huy ng vn và các hot ng tín dng ca C ch báo cáo tài chính và kim toán Nhng kim soát và quyn lc c bit mà Ngân hàng Nhà nc Vit nam có trong trng hp phá sn, tan rã hoc óng ca ca bt c t chc tài chính vi mô này Ch tài có th s dng trong trng hp vi pháp các quy nh Các chin lc tài chính vi mô hin hành 59. Ngay t ban u Chính ph là ng h s phát trin ca tài chính vi mô và nông thôn

thông qua vic thành lp và vn hành các t chc thuc s hu nhà nc nh là Ngân hàng NNPTNT và ngân hàng CSXH c ng nh là các t chc thuc chính ph bán phn nh Qu TDND và các t chc oàn th nh Hi Ph n. Ngân hàng NNPTNT và Ngân hàng CSXH thông báo ã vn ti khong hn 60% các h nông thôn. Nhng nhà hoch nh chính sách nhn ra rng, ngoài nhng thit ch thuc s hu nhà nc, nhng cách tip cn và phng pháp ca các thit ch tài chính vi mô có th góp phn áng k vào vic m rng mc bao ph n các vùng xa xôi ni mà ng i nghèo là ph bin 60. Các sáng kin ca Chính ph: Các chng trình tín dng u ãi c qun lý bi các

c quan chính ph và các ngân hàng công ã làm méo mó th trng tài chính và cn tr s phát trin ca tài chính vi mô bn vng Vit Nam. Mc dù các t chc tín dng (t nm 2002) c t do quyt nh mc lãi sut (vi s chp nhn ca Ngân hàng CSXH Vit nam), trong thc t ch có rt ít các t chc áp dng mc lãi sut th trng, ngân hàng NNPTNT và ngân hàng CSXH, cung cp nhng món tín dng u ãi nhm vào i tng h nghèo. Ngân hàng CSXH ã c thành lp chuyên cung cp các khon tín dng u ãi cho ngi nghèo

42

và nhng nhóm d b tn thng khác. Ngân hàng CSXH c mim tt c các loi thu thu nhp và doanh nghip, và s dng nhng chính sách u ãi ca chính ph tr cp lãi sut cho ngi nghèo. Vn t ra ây là vi chính sách lãi sut u ãi i vi Ngân hàng CSXH và nhng h tr khác cho t chc này nhm phc v i tng ngi nghèo, thì liu bao nhiêu phn trm ngi nghèo có th tip cn c vi h thng Ngân hàng này và trong s nhng khách hàng vay vn ca Ngân hàng CSXH, bao nhiêu ph n trm là nhng h không thuc din nghèo. Vì nu thiu c ch giám sát và kim soát ni b hoàn chnh và vi lãi sut u ãi thì s d dn n nhng vn ca hn ch tín dng, tham nhng và thiu bn vng. iu này cng ã gây nhng khó khn cho các t chc cung cp tín dng vi mô khác nh nhng qu chuyên bit, các NGO, hoc các qu TDND cnh tranh vi nhng ngân hàng thuc s hu nhà nc. Vai trò ch o ca các ngân hàng nhà nc trong khu vc tài chính vi mô ã cn tr s ra i ca các t chc tài chính vi mô mi. 61. V chính sách lãi sut, Chính ph h tr hn cho khu vc chính chc vi chính sách

lãi sut hn hp vi tính cht c th trng, c tr giá. Mt s các chng trình vay ca nc ngoài cho tín dng cng áp dng lãi sut u ãi. Chính sách cng nh hng n vic huy ng tit kim, mc dù NHCSXH không cn phi huy ng tit kim. Các ngân hàng hiên nay ã có th t quyt nh lãi sut, tr trng hp Ngân hàng Chính sách. Tuy nhiên, các chính sách còn tôn ti vn cho phép chinh sách tr giá lãi sut, c bit i vi NHNN&PTNT và NHCSXH. Các t chc và chng trình TCVM khác nhìn chung có th t quyt nh lãi sut. 62. L trình m ca th trng dch v tài chính ca Vit Nam cho các t chc tài chính

nc ngoài ã c tin hành mt cách hiu qu. Các t chc tài chính ca Vit Nam c bit là các ngân hàng thng m i, ã tip thu nhng bài hc c bn v vic làm th nào xây dng nng lc canh tranh và hp tác cùng nhau và hp tác cùng các t chc tài chính quc t. Tt c các ngân hàng thng m i ca Vit Nam ã sn sàng kt ni công vic kinh doanh ca h vi tài chính vi mô. Các ngân hàng phi nông nghi p không cnh tranh vi ngân hàng NNPTNT. Ngân hàng NNPTNT t nó không nhìn nhn thy nhng li ích trong vic kinh doanh tài chính vi mô. Nhng ngi nghèo nht có th hy vng c tip cn vi tín dng nh c cung cp bi các d án và chng trình tài chính vi mô vi s h tr ca các t chc NGO và nhà tài tr quc t. Doanh nghip nh vn tn ti nhng s phát trin v mt kin thc còn thp c bit là kin thc tip cn vi các ngun tài chính vi mô. Mt c hi cho tài chính vi mô các vùng nông thôn ca Vit Nam là huy ng các ngun tài chính quc t da trên nhng iu kin kinh doanh minh bch. C hi này s là rt cn thit vì các khon tin gi các vùng nghèo thng là nh và các ngân hàng a phng không mun cho vay vi lãi sut hin thi và các ngân hàng a phng cng không có ý nim gì v cho vay nhm

43

mc tiêu xã hi. Nhng cho n nay, vn còn rt khó khn cho các t chc tài chính quc t vào Vit Nam và n các ni nghèo nht. IV.3 Nhng tn ti v chính sách 63. Chính ph t mc tiêu và phát trin t chc tín dng6 . Chin lc bao gm mt s

bin pháp chính sách nh: i. Ci cách và phát trin h thông ngân hàng thng m i vi nhiu hình thc s hu và t ch, quy chun quc t và cnh tranh lành mnh ii. Phát trin và nâng cao cht lung ca Qu Tín dng TW tr thành th ch tín dng theo lut nh hin hành iii. M ca th trng dch v tài chính theo cam kt quc t và l trình. n nm 2010, thành lp khung pháp lut m bo s an toàn ca hot ng kình doanh tài chính-tin t theo Lut NHNN và Lut các t chc tín dng.

64.

Tuy nhiên trong bi cnh kinh t ang gp khó khn, các vn chính sách có th cn

c x lý nh sau: a vào thc t chính sách t do lãi sut Hoàn thin quy nh v TCVM và thu liên quan Tip tc hoàn thin và c cu li các ngân hàng thgn mi và NHTM quc doanh, , gm c ch k toán quc t, tip tc t do hóa, thng mi hóa các t chc TCVM Ci t NHCSCH Giám sát các TC TCVM, k cá NHNN&PTNN, NHCSXH, làm có các t chc này phù hp hn 65. Nhng lnh vc chính sách ã nêu ra có th bao gm: (i) xa hn, t do hóa mc lãi

sut hiu qu; (ii) làm sáng t c ch thu sut và iu chnh tài chính vi mô nh ã ch ra trong nhng giai on u ca vic thc hin các quy nh mi; (iii) tip tc tái c cu ngân hàng NNPTNT bao gm chm dt vic cho vay theo ch o, tng tính t ch và tip tc thc hin K hoch hành ng, xut bn s sách k toán theo tiêu chun quc t (IAS), quay vòng vn,và c phn hóa mc có th nh là bc u ca t nhân hóa; (iv) ci cách hoc gii hn Ngân hàng CSXH gim nhng tác ng tiêu cc; và (v) giao phó vic giám sát các t chc tài chính vi mô cho các thi t ch phù hp nh Ngân hàng NNPTNT ho c ngân hàng u t và Phát trin, Hip hi t chc tài chính vi mô

6

K hoch phát trin kinh t x ã hi ca Chính ph, 2006-2010

44

Hp 4: nh hng chính sách ca Ngân hàng Nhà nc

1. Hoàn thin h thng pháp lut ngân hàng phù hp vi yêu cu hi nhp quc t: - Xây dng và hoàn thin Lut NHNN, Lut các TCTD và h thng vn bn hng dn trin khai 2 Lut: Tin hành rà soát, b sung và chnh sa c ch, chính sách và các vn bn phù hp vi l trình thc hin các cam kt quc t v lnh vc tin t, ngân hàng, c bit là trong WTO. a dng hoá các loi hình TCTD và hoàn thin khuôn kh pháp lý cho các loi hình TCTD trong ó có c các t chc tài chính vi mô nhm nâng cao kh nng tip cn dch v tài chính ca các i tng nghèo vì mc tiêu xoá ói gim nghèo. - Các quy nh pháp lý khác: i mi và hoàn thin cn bn c ch, chính sách v tín dng, bo m tin vay, ngoi hi, huy ng vn, thanh tóan và các dch v tài chính khác theo hng NHNN hn ch can thip trc tip v ào hot ng kinh doanh ca các TCTD , tng cng quyn t ch kinh doanh ca các TCTD, ng thi bo m an to àn, hiu qu hot ng ca TCTD v à to iu kin cho hot ng thanh tra - giám sát ca NHNN. 2. Nâng cao nng lc ca Ngân hàng Nhà nc v thanh tra, giám sát ngân h àng, trong ó chú trng: - Hoàn thin quy nh v an toàn hot ng ngân hàng phù hp vi thông l quc t ; - y mnh hp tác quc t và tham gia các hip c, tha thun quc t v thanh tra, giám sát ngân hàng và an toàn h thng tài chính. Tng cng trao i thông tin vi các c quan thanh tra, giám sát ngân hàng n c ngoài phi hp hành ng trong kim soát ri ro và tranh th s h tr k thut, công ngh thanh tra, giám sát tiên ti n; 3. Nâng cao nng lc cnh tranh ca các TCTD VN: - Lành mnh hóa và nâng cao nng lc tài chính (vn) ca các TCTD Vit Nam thông qua c phn hoá, thông qua huy ng vn trong và ngoài nc (bao gm c các i tác chin lc nc ngoài). - Tng cng nhân lc: - Sp xp li màng li chi nhánh và c cu t chc ca các chi nhánh: tng cng kh nng cung cp dch v ngân hàng, gim thiu chi phí và nâng cao nng lc cnh tranh. - Hin i hóa công ngh: - Nâng cao hiu lc qun lý và tng cng nng lc qun tr ri ro: + Hoàn thin h thng kim tra, kim soát ni b; thit lp và nâng cao nng lc hot ng ca b phn kim toán ni b; + Thit lp và a vào hot ng có hiu qu c cu qun tr ri ro: - M rng và a dng hóa dch v ngân hàng, th trng:

45

C th, các TCTD cn phát trin các hình thc dch v nh: kinh doanh ngoi hi, môi gii bt ng sn, cho thuê két st an toàn, phát trin dch v thanh toán th, dch v t vn u t và các dch v v i lý thanh tóan, chuyn tin... Trích bài tham lun ca ông Bùi Huy Th - Phó trng Ban Giám sát Các Tp oàn Tài chính, y ban Giám sát Tài chính Qu c gia

66.

Kt lun, Ngh nh 28/2005 v T chc và Thc hin ca các T chc Tài chính vi mô

ã ánh du mt s ci thin trong vic to môi trng pháp lý bng vic ch rõ cái gì là c phép và cái gì là không c phép. Tuy nhiên, ngh nh vn ng rt nhiu các chi tit cho Ngân hàng Nhà nc và các t chc khác t quyt nh bng vic ban hành rt nhiu thông t, hng dn, quy nh chnh lý,... thc hin ngh nh. Ví d Ngân hàng Nhà nc phi ban hành (i) nhng hng dn vic thành lp chi nhánh t chc tài chính vi mô, (ii) quy nh v thc hin úng huy ng tin gi ca các t chc tài chính vi mô, (iii) hng dn v hp nht, liên doanh, phân tách, gii tán, phá sn và óng ca ca các t chc tài chính vi mô; (iv) hng dn v nng lc chuyên môn, tuyn dng, b nhim và min nhim i vi bn qun lý t chc tài chính vi mô, ban kim soát và giám c; (v) hng dn v quyn hn hot ng ca t chc tài chính vi mô; (vi) hng dn v món vay và tin gi ti a c chp nhn bi các t chc tài chính vi mô; (vii) h ng dn v kim toán và s sách k toán ca các t chc tài chính vi mô; (viii); hng dn v ngha v thng kê và báo cáo theo quy nh ca B Tài chính; và (ix) cung cp nhng quyn và trách nhim trong vic thanh tra các t chc tài chính vi mô. Bên cnh ó B tài chính cng ban hành (i) hng dn v l phí xin giy phép ca các t chc tài chính vi mô; và (ii) thông t h ng dn v tài chính cho u vào (nhn) và u ra (chi tr) ca các t chc tài chính vi mô; các quy nh v phát trin, duy trì và s dng nhng ngân sách ca các t chc tài chính vi mô; và hng dn ngha v báo cáo và thông kê cùng vi Ngân hàng Nhà nc. Sau mt nm tr thành thành viên ca WTO, cha có mt vn bn pháp lý mi nào (quy nh, ngh nh, hng dn,...) c ban hành trên c s ca Ngh nh 28

46

CHNG V: CÁC KHUYN NGH

Chng này a ra nhng khuyn ngh t nhng phân tích ca các chng trc, tp trung vào khuyn ngh cho các t chc tài chính vi mô Vit Nam có th bn vng c và duy trì phc v ngi nghèo. C th là các chíên lc phát trin ca tài chính vi mô và tài chính nô ng thôn yêu cu khu vc dch v này phi có chính sách phù hp vi nhng thách thc ca WTO. Các khuyn ngh tp trung vào chin lc, chính sách, nng lc th ch ca các t chc TCVM tip tc ph v ngi nghèo.(xem bng xxx ­ Khung ma trn im yu ­ mnh ­ c hi ­ thách thc) V. I Chin lc phát trin 60. Mang li s tip cn n nh ca các h có thu nhp thp và h nghèo và các doanh

nghip nh n các dch v tài chính chính thc là trng tâm ca chin lc phát trin th trng tài chính vi mô. Các chin lc nên tp trung vào: (1) to môi trng pháp lý cho tài chính vi mô; (ii) phát trin các c s nn tng v tài chính; (iii) xây dng các th ch cn thit; (iv) ng h vic ci cách hng v ngi nghèo; (v) h tr nhng tác nhân xã hi; và (vi) xây dng nng lc cho ngun nhân lc 61. Nhng lnh vc u t có th bao gm: (i) xây dng nng lc thêm cho các t chc tài

chính vi mô và Ngân hàng Nhà n c vì nó có th còn yu trong nhng giai on s khai ca phát trin lnh vc này; (ii) xây dng nng lc cho các qu TDND; (iii) h tr ngân hàng NNPTNT và các ngân hàng thng m i khác có chc nng cho các t chc t chc tài chính vi mô vay món ln kt ni t chc tài chính vi mô vi khu vc ngân hàng thng mi, (iv) to iu kin hình thành mt dch v thông tin tín dng ca t chc tài chính vi mô, Hi các T chc Tài chính vi mô và lut tài chính vi mô khuyn khích các thông l tt nht, mt vin ào tào tài chính vi mô; (v) a ra nh ng mc ích chung tài tr cho t chc tài chính vi mô.

Bng 6 Khuynn gh cho l trình chính sách ca tài chính vi mô

Chính sách ã t c nm 2006 Ci thin môi trng chính sách cho tài chính vi mô Ngh nh 28 v TCVM Chính sách khuyên ngh cho 2010 Nhng quy nh ca Ngân hàng Nhà nc; b sung Ngh nh PM cho phù hp Các ngh nh và quy nh cho phép a dng hóa các t chc tài chính vi mô bng vic cho phép các t chc tham gia vào th trng mt cách t do theo các tiêu chí thích hp.

47

Lut chung cho các thông l ca tài chính vi mô c phát trin và kt hp trong các mô hình ca tài chính vi mô. Tng u t cho các t chc tài chính vi mô bn vng Các nhà tài tr và nhng ngi thc hin thúc y nhng n lc m bo nhng thông l tt nht và xây dng nng lc t chc c hng dn cho tt c các d án c tài tr Hi ph n cng cn nâng cao k nng qun lý tài chính vi mô mt cách chuyên nghip hoc chuyn giao s qun lý cho nhng nhà qun lý chuyên nghip Cho phép s u t ca thng mi t nhân và nc ngoài Xa hn, t do hóa lãi sut mt cách hiu qu Lãi sut ngân hàng NNPTNT vn b iu phi bi Ngân hàng Nhà nc Ci thin s qun tr chung ca Ngân hàng NNPTNN và ngân hàng CSXH Nhóm Công tác Tài chính vi mô g p nh k tho lun v vn chung ca tài chính vi mô Ngân hàng NNPTNT thi t lp mc lãi sut không b iu phi bi Ngân hàng Nhà nc B cho các NH thung m i quc doanh vay Duy trì cho vay trc tip vì mc ích Ngân hàng thng m i vn nhà nc Din àn tài chính vi mô cn c thành lp mt cách chính thc m bo s i thoi thông sut gia chính ph và ngi thc hin S qun lý ca ngân hàng NN&PTNT hoàn toàn t ch theo nhng mc tiêu c chính ph ra Qun lý ri ro tt theo hng dn quy chun

V.II Khung chính sách Ngh nh 28 là c s pháp lý cho các t chc tài chính vi mô c áp dng thông qua nhiu quyt nh và quy nh liên quan. Ngh nh là mt vn bn lut t nó cn có nhng b sung cùng mt lúc gim thiu s các quy nh, hng dn, thông t và vic thc hin Ngh nh c thông sut và hiu qu, ví d nh hình thành mt quy nh phù hp hn cho tài chính vi mô vi mt khuôn kh cho vay rng hn. Ngân hàng Nhà n c và B Tài chính cùng hp tác xem xét li Ngh nh trong bi cnh có nhng iu kin ca WTO i vi các dch v tài chính ci thin c s pháp lý. Khuôn kh pháp lý cho tài chính vi mô không ch nhm ti mc tiêu xóa ói gim nghèo mà còn hng ti tính li nhun ca tài chính vi mô

48

V.III Hot ng ca các th chê Tài chính vi mô 62. Tp trung tt c các t chc tài chính vi mô ang tn ti s là mt hng u tiên trong

quá trinhf hot ng. Trong trng hp c s ng h ca chính quyn, s cn thit duy trì các khách hàng là i tng chính sách xã hi. Mi t chc tài chính vi mô nên có m t h thng các mc tiêu rõ ràng nh là v khách hàng thân thit chng hn. Tài chính vi mô cn phi tuân th hng tip cn theo s iu tit ca th trng. tuy nhiên, trong nhng trng hp cn thit, hãy tha hip v vic tr cp nhng chi phí vân hành cao hn nh m tha mãn nhu cu ca nhiu nhóm khách hàng. gi vng hot ng, mt s kt hp các ngun u t vn c công và t s giúp to s bn vng cho hot ng. các t chc tài chính vi mô cng cn thc hin các c ch cho vay nhanh, linh hot không cn các th tc th chp tránh vay nóng t t nhân, c bit là ngi nghèo. 63. Nhng món vay nh ã không khuyn khích mt s ngi vay nhng ngi coi các

khoan vay này là quá nh s dng hiu qu. Trong nhiu trng hp, cho vay theo nhóm ã có hiu qu nhng vùng sâu vùng xa. Trong m t s trng hp khác, vic tr lãi theo quý hoc theo tháng c yêu cu thay vì cho ngi vay la chn tr tt c các khon cui k khi h có mt khon thu nhp ln t chn nuôi. Cui cùng, theo quan sát thì m t chu k cho vay dài nht là 3 nm là ph bin vì thiu nhng tài tr dài hn. Trong nhiu trng hp, ngi vay phi vay t nhân tr cho khon vay u tiên và li vay khon vay th 2 t các t chc tài chính vi mô tr li cho t nhân. Thc t này cho phép khách hàng có th tng các món vay ca h, nhng mc chi phí cao không cn thit. Mt cách chuyn i tt hn có th là mt chính sách cho phép các khá ch hàng tt c vay thêm các khon ngn hn và trung hn thay cho vic gi các khon vay dài hn, s giúp ích cho ngi vay có nng lc tr tt, và các món vay s có ri ro thp. 64. Mt s h nghèo các vùng bit lp không ch cn tip cn vn mà còn cn t vn v

vic s dng vn vay nh th nào cho có hiu qu, và các cán b tín dng óng vai hp nht trong vic cung cp nhng li khuyên nh trng hp ca tt c các t chc tài chính vi mô ca mng M7 và nhng nhóm NGO khác ã to nên mt s y thác xã hi ln. Mt vn cn thit khác là có tr cp hp lý cho t chc tài chính vi mô c bit là vùng sâu chi tr các khon chi phí cao hn vic cho vay mang tính thng m i cho các h gia ình nghèo. So vi s tht thoát ca tr cp các món vay cho ngi vay, có th s tt hn nu chúng ta tr cp trc tip cho các t chc tài chính vi mô nhm khuyn khích s m rng kiu cho vay thng mi vi các h nghèo vùng sâu. Nhng tr cp này cn kt ni trc tip vi s lng món vay cá th ca các h nghèo vùng sâu.

49

Bng 7 ium yu, mnh, c hi thách thc cho tài chính vi mô Vit nam C hi Thách thc Khó khn hn khong cách nghèo tng, gim nghèo châm Ngân hàng có xu hng phc v ngui khá hn Xu hng gia tng cho vay phi chính thc, vay nóng, vay nng lãi Nhiu ngun vn t các nhà u t nc ngoài Gii pháp lc chn #3 Ngi nghèo t vot ngèo bng cách chm ch làm n, phát huy li th và c hi ca thj trng Các t chc xã hi cng c chuyên nghip hn. Ngân hàng Ph n có th c thành lp\ Phát trin mô hình TCVM các ia phng Chuyn i hot ng thanh các t chc tín dng chuyên nghip *qun lý ri ro, phân cp, xây dng nng lc cho cán b và có c ch khuýen khích Gii pháp lc chn # 1 Các qu tip tc duy trì công tác xã hi giúp ngui nghèo Cn có các iu kin c th c thù hn cho vùng sâu xa Tng tip cn và huy ng vn, chuyn i các Qu/ TC TDVM sang N28 Gim s ph thuc ca các qu vào nguô bên ngoài. Thông tin tip cn vn vay nhiu hn\ Nhiu knh dch v tài chính, cnh tranh hn Nhu cu ca ngi nghèo tng và a dng hn

Yéu / tn ti Dch v tài chính có xu hng thgn mi hóa, nhng không n nh trên thì trng tài chính \ T chc TCVM thiu vn cho vay Mc li nhun thp, không chi tr chi phí vi chi phí cho các hot ng xã hi Các TCTCVM nh thiu tính chuyên nghip

Gii pháp lc chn #4: ia phng tích cc huy ng h tr ca các t chc phi chính ph, chng trình mc tiêu Các qu TCVM cn có chin lc huy ng vn, theo khung pháp lý hin hành Tng tính hiu qu và hiu ích ca các t chc TCVM\

Mnh/li th NGh nh 28 yêu cu t chc hoat ng ca các TCTCVM chuyên nghip và minh bch hn

Gii pháp lc chn #2 Các TC TCVM Hot ng mng li, liên kt hiu qu Uu tiên huy ng vn cho vay M rng thìj phn thng mi trong các nhóm vay có lãi

50

Ngun : Quan im ca các bên liên quan qua kho sát tham vn , AAV-CDI 2008

Bng 8 Tóm tt Khuyn ngh cho các t chc TCVM

#

Vn

Trách nhim

Ng ý v tác ng

Khung pháp lý Xem xét li khung pháp lý, sa i ngh nh 28 NHNN Các th ch TCVM nh có th ng ký thành lp lai và chuyn i Cho phép các TC TCVM nh liên kt vi NHNN&PTNN và NHCSXH Quy nh và công c các TC TCVM hoat ng minh bch, chuyên nghip hn NHNN Gim vn thông tin thiu Cho phép các TC TCVM có nng lc tip cn vi các nhóm khách hng ri ro hn (nghèo) Chính sách Làm rõ các th ch bán ngân hàng và các yêu cu nguyên tc c WTO vói vic giàn xp tín dng u ãi cho các TC này NHNN, NHTM quc doanh và ngoài quc doanh NH CSXH n nh và hài hòa chính sách lãi sut, b biên lãi sut cho các t chc TCVM bán chính thc NHNN, NHCSXH, NHNN&PTNT, T chc TCVM, Qu tín dng, các chung trình khác M ca th trng vn cho các TC TCVM NHNN Th trng tài chính và ngân hàng h tr s phát m bo s tip cn dch v tài chính và h tr mc tiêu cho ngi nghèo Tránh khiu ni ca các i tác nc ngòai v bù giá và bao cp

51

trin ca dch v tài chính vi mô Ngân hàng nông thôn và mc tiêu xã hi NHCSXH NHNN&PTNT Các Qu Mng li hot ng TCVM thành lp giúp ngi yu th, cho phép các t chc TCVM tham gia mng li, cùng kt hp vi mng loi ca Qu tín dng nhân dân

Hot ng ca các t chc TCVM C ch hot ng và lung thng da vào kt qu Hin i hóa và xây dng nng lc Các TCTCVM Các TCTCVM Khuyn khích nhân viên hot ng tt hn Nâng cao hiu qu, qun lý, ng dng Công ngh thông tin Các ngân hàng này bt tay vi các TC TCVM có th tip cn rng hn ti vùng nông thôn Tng cng giáo dc nhn thc cho khách hàng tim nng vùng nông thôn vê s dng dch v tài chính

Hp tác theo mô hình, hp ng (franchise)

Các ngân hàng TM quc doanh và ngoài quc doanh

52

Information

52 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

239904