Read TOÁT YU GIÁO LÝ CA HI THÁNH CÔNG GIÁO text version

TOÁT YU GIÁO LÝ CA HI THÁNH CÔNG GIÁO

Compendium of the Catechism of the Catholic Church

Bn dch Vit Ng ca y Ban Giáo Lý Ðc Tin Hi Ðng Giám Mc Vit Nam 2006 (Trích t Vietnamese Missionaries in Asia) Ti Hi Ngh thng niên Hi Ðng Giám Mc Vit Nam 2006, Ðc Cha Phaolô Bùi Vn Ðc, Giám mc M Tho, Ch tch y Ban Giáo Lý Ðc Tin, ã ph bin Bn dch Vit ng sách Toát Yu Giáo Lý Ca Hi Thánh Công Giáo do y Ban Giáo Lý Ðc Tin thc hin, các giáo phn góp ý hoàn chnh Bn dch. T Sc Ð Chp Thun và Công B Bn Toát Yu Giáo Lý Dn Nhp Phn I: Tuyên xng c tin (1-217) Ðon th Nht: Tôi tin - Chúng tôi tin (1-32) Chng 1: Con ngi có kh nng ón nhn Thiên Chúa (2-5) Chng 2: Thiên Chúa n gp con ngi (6-24) Chng 3: Li áp tr ca con ngi vi Thiên Chúa (25-32) Ðon th Hai: Tuyên xng c tin Kitô giáo (33-217) Chng 1: Tôi tin kính Ðc Chúa Tri là Cha (33-78) Chng 2: Tôi tin kính Ðc Chúa Giêsu Kitô Con Mt Thiên Chúa (79-135) Chng 3: Tôi tin kính Ðc Chúa Thánh Thn (136-217) Phn II: C hành mu nhim Kitô giáo (218-356) Ðon th Nht: Nhim cc Bí Tích (218-249) Chng 1: Mu nhim vt qua trong i sng ca Hi Thánh (221-232) Chng 2: C hành mu nhim vt qua (233-249) Ðon th Hai: By Bí Tích ca Hi Thánh (250-356) Chng 1: Các Bí Tích khai tâm Kitô giáo (251-294) Chng 2: Các Bí Tích cha lành (295-320)

Chng 3: Các Bí Tích phc v cho s hip thông và cho s v(321-350) Chng 4: Nhng c hành phng v khác (351-356) Phn III: Ði sng trong Ðc Kitô (357-533) Ðon th Nht: n Gi ca con ngi (357-433) Chng 1: Phm giá con ngi (358-400) Chng 2: Cng ng nhân loi (401-414) Chng 3: n Cu Ð ca Thiên Chúa (415-433) Ðon th Hai: Mi Ðiu Rn (434-533) Chng 1: Ngi phi yêu mn Ðc Chúa (442-454) Chng 2: Ngi phi yêu thng ngi thân cn (455-533) Phn IV: Kinh nguyn Kitô giáo (534-598) Ðon th Nht: Kinh nguyn trong i sng Kitô hu (534-577) Chng 1: Mc khi v cu nguyn (535-556) Chng 2: Truyn thng cu nguyn (557-566) Chng 3: Ði sng cu nguyn (567-577) Ðon th Hai: Li kinh Chúa dy (578-598) Bn tóm lc toàn b Tin Mng (579-581) Ly Cha chúng con trên tri (582-586) By li cu xin (587-598)

T SC Ð Chp Thun Và Công B Bn "Toát Yu Giáo Lý" Ca Hi Thánh Công Giáo

Kính gi Ch Huynh áng kính, Quý Hng Y, Thng Ph, Tng Giám Mc, Giám Mc Linh Mc, Phó T Và Mi Thành Phn Dân Chúa Cách ây hai mi nm, sách Giáo Lý Ca Hi Thánh Công Giáo ã bt u c son tho, theo yêu cu Khoá hp bt thng ca Thng Hi ng Giám mc nhân dp k nim hai mi nm ngày b mc Công ng Vaticanô II. Tôi vô cùng cm t Thiên Chúa, vì Ngài ã ban cho Hi thánh sách Giáo lý này; sách này ã c công b vào nm 1992 do v tin nhim kính yêu ca Tôi, Ðc Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Giá tr ln lao và v p ca quà tng này ã c hàng Giám mc xác nhn qua vic các ngài ón nhn mt cách tích cc và rng rãi. Sách Giáo lý y nhm trao vào tay các v Giám mc nh bn qui chiu chc chn và ích thc ging dy giáo lý công giáo và c bit son tho các sách giáo lý a phng. Sách Giáo lý cng c mi thành phn Dân Chúa ón nhn cách thun li áng kinh ngc. Sách này cho n nay ã c dch ra hn nm mi th ting. Gi ây, vi nim vui ln lao, Tôi chp thun và công b bn Toát yu Giáo lý này. Vào tháng 10 nm 2002, các tham d viên ca Hi ngh Quc t v Giáo lý ã nói lên mt yêu cu ph bin trong Hi thánh là c mong có c bn Toát yu sách giáo lý. V Tin nhim kính yêu ca Tôi ã ón nhn c mun này và vào tháng 02 nm 2003 ã quyt nh bt u thc hin. Ngài trao vic son tho cho mt U ban Hng y, do chính Tôi làm ch tch, vi s cng tác ca nhiu chuyên viên. Trong quá trình làm vic, mt d tho bn Toát yu này c chuyn n các Hng y và nhng v Ch tch các Hi ng Giám mc. Bn d tho này c mt s rt ông ón nhn và ánh giá cao. Toát yu mà hôm nay Tôi gii thiu cho Hi thánh ph quát là mt tng hp trung thành và chc chn sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo. Bn toát yu này cha ng cách ngn gn mi yu t cn bn và nn tng ca c tin Hi thánh, to thành mt th th bn "cm tay - Vademecum" nh v Tin nhim ca Tôi c mun, cho phép mi ngi, dù tin hay không, có th có c mt cái nhìn toàn din v c tin công giáo. Bn Toát yu này phn ánh cách trung thành sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo ngay trong cu trúc, ni dung ln ngôn ng; hy vng nh s h tr và ng viên ca bn Toát yu này, sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo c bit n cách rng rãi hn và c ào sâu nhiu hn. Vi s tin tng, Tôi trao bn Toát yu này trc tiên cho toàn Hi thánh và c bit cho tng ngi Kitô hu, vào thiên niên k th ba này, mi ngi nh vào bn Toát yu, có c mt sc bt mi trong c gng Phúc Âm hoá và giáo dc c tin. Ðây phi là c im ca tt c các cng oàn trong Hi thánh và ca tt c nhng ai tin vào Ðc Kitô, bt lun tui tác hay thuc quc gia nào. Nh tính cht ngn gn, trong sáng và y , bn Toát yu này cng nhm n mi ngi, ang sng trong mt th gii phân tán và có quá nhiu s ip, khao khát bit c con Ðng S sng, Chân lý, ã c Thiên Chúa trao phó cho Hi thánh ca Con mình. Khi c bn Toát yu có thm quyn này, nh s cu bu ca Ðc Trinh N Maria rt thánh, M Ðc Kitô và là M Hi thánh, mi ngi có th nhn ra và ón nhn ngày mt hn v p, s thng nht và tính hin thc bt tn ca món quà vô giá mà Thiên Chúa ã ban tng cho nhân loi : ó là Con Duy Nht ca Ngài, Ðc Giêsu Kitô, Ðng là "Ðng, là S tht và là S sng" (Ga 14,6). Ban hành ti Rôma, gn Ðn th thánh Phêrô, ngày 28 tháng 06 nm 2005, Áp Ði l kính hai thánh Tông Phêrô và Phaolô, Nm th nht triu i Giáo hoàng ca Tôi Benedictus PP XVI

Tr lên u trang

DN NHP

1. Ngày 11 tháng 10 nm 1992, Ðc Giáo hoàng Gioan-Phaolô II trao cho các tín hu trên toàn th gii sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo, nh mt "bn vn qui chiu" [1] cho Giáo lý c canh tân t ngun gc sng ng ca c tin. Ba mi nm sau ngày khai mc Công ng Vaticanô II (1962-1965) mt c m ã tr thành hin thc, c m này ã c Thng Hi ng bt thng ca các Giám mc vào nm 1985 o t lên, ó là c mun có mt sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo trình bày tt c c tin cng nh luân lý. Nm nm sau, ngày 15 tháng 08 nm 1997, khi công b n bn mu ca sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo, Ðc Giáo hoàng xác nhn mc ích c bn ca tác phm này: "Ðây là mt trình bày y và trn vn giáo lý công giáo, cho phép mi ngi nhn ra iu Hi thánh tuyên xng, c hành, sng và cu nguyn trong cuc sng hng ngày ca mình" [2]. 2. Ð làm ni bt giá tr giáo lý và áp li mt yêu cu do Ði hi Quc t v Giáo lý o t vào nm 2002, Ðc Giáo hoàng Gioan Phaolô II ã thành lp mt y ban c bit vào nm 2003, ng u là Ðc Hng y Joseph Ratzinger, B trng B Giáo lý Ðc tin, y thác cho ngài công tác vit mt bn Toát yu sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo, trong ó các ni dung c tin c trình bày mt cách tng hp hn. Sau hai nm làm vic, y ban vit c bn D tho bn toát yu; bn này c trao cho các Hng y và Ch tch các Hi ng Giám mc xin ý kin. Mt s ông các phúc áp u ánh giá cao bn d tho này. Vì th y ban bt u cho duyt li bn d tho da theo các ngh chnh sa chun b cho bn vn cui cùng. 3. Bn Toát yu này có ba c im chính nh sau: l thuc cht ch vào sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo; hình thc hi tha; và vic s dng các hình nh ngh thut vào trong Giáo lý. Trc ht, bn Toát yu này không phi là mt tác phm hoàn toàn c lp và cng không phi thay th cho sách Giáo lý ca Hi thánh Công giáo; ngc li luôn qui hng v sách Giáo lý, bng cách ghi nhng s liên h và theo sát cu trúc, cách trình bày và ni dung ca sách Giáo lý. Ngoài ra bn Toát yu mun khi dy mi quan tâm và lòng nhit thành i vi sách Giáo lý, sách vn luôn là bn vn nn tng cho giáo lý ca Hi thánh ngày nay bi cách trình bày khôn ngoan và chiu sâu thiêng liêng ca nó. Nh sách Giáo lý, bn Toát yu cng chia ra làm bn phn tng ng vi nhng l lut cn bn cho i sng trong Ðc Kitô. Phn u tiên - có ta "Tuyên xng c tin" - gm mt tng hp c bn v Lex credendi, có ngha là Lut c tin c Hi thánh Công giáo tuyên xng, mt tng hp rút ra t Kinh Tin Kính ca các thánh Tông , c b túc bng bn Kinh Tin Kính ca hai Công ng Nicea và Constantinopoli, mà vic công b liên tc trong nhng bui hp mt giúp ngi Kitô hu luôn nh các chân lý nn tng ca c tin. Phn th hai - có ta "C hành mu nhim Kitô giáo" - trình bày các yu t cn bn ca Lex celebrandi. Vic rao ging Tin Mng tìm c câu tr li thích ng trong i sng Bí tích. Trong i sng này, các tín hu có kinh nghim và làm chng trong mi giây phút cuc i mình hiu nng cu ca mu nhim Vt qua, trong ó Ðc Kitô hoàn tt công trình cu chúng ta.

Phn th ba - có ta "Ði sng trong Ðc Kitô" - nhc nh li Lex vivendi, có ngha là s dn thân mà các tín hu biu l trong thái và s chn la o c ca mình, s trung thành vi c tin ã c tuyên xng và c c hành. Chúa Giêsu mi gi các tín hu thc hin nhng hành ng phù hp vi phm giá là con ca Chúa Cha trong tình yêu ca Chúa Thánh Thn. Phn th t - có ta "Kinh nguyn Kitô giáo" - trình bày mt tng hp v Lex Orandi, có ngha là v i sng cu nguyn. Theo gng Chúa Giêsu, mu mc tuyt vi cho k cu nguyn, ngi Kitô hu c mi gi i thoi vi Thiên Chúa trong kinh nguyn, mà mt trong nhng cách din t u th nht là Kinh Ly Cha, ó là kinh do chính Chúa Giêsu dy chúng ta. 4. Ðc im th hai ca bn toát yu này là hình thc i thoi, ly li hình thc c xa ca sách giáo lý, gm các câu hi và câu tha. Ðây là cách i thoi gia thy và trò qua mt lot câu hi gây chú ý cho ngi c, mi gi h khám phá nhng phng din luôn luôn mi ca chân lý c tin ca mình. Hình thc hi tha thu ngn bn vn, úc kt vào im chính yu, tin cho vic hc thuc lòng ni dung. 5. Ðc im th ba là có nhiu hình nh làm ni bt cách phân chia bn toát yu. Các tranh nh này c rút t gia sn phong phú ca ngh thut tranh nh thánh ca Kitô giáo. T truyn thng c nghìn nm ca các Công ng, chúng ta hc bit rng tranh nh cng là mt cách rao ging Tin Mng. Các ngh nhân ca mi thi i trình bày cho các tín hu chiêm ngm và kinh ngc trc nhng s kin ni bt ca mu nhim cu vi s huy hoàng ca màu sc và v p tuyt vi. Ðó là mt du ch cho thy tranh nh thánh, trong vn hóa hình nh ngày nay, có th din t nhiu hn là ngôn t, vì trong s sinh ng ca nó, s ip Tin Mng s có nhiu hiu qu hn khi c din t bng ngôn t và c tip tc truyn t. 6. Bn mi nm sau ngày kt thúc Công ng Vaticanô II và trong nm Thánh Th, bn Toát yu có th xem nh là mt công c mi tha mãn khát vng tìm kim chân lý ca các tín hu thuc mi la tui và trong mi hoàn cnh, cng nh c mun ca nhng ai, dù cha phi là tín hu, ang khao khát chân lý và công bng. Vic công b bn Toát yu này c din ra trong ngày Ði l hai thánh Tông Phêrô và Phaolô, ct tr ca Hi thánh toàn cu và là nhng ngi rao ging gng mu Tin Mng cho th gii trong thi i ca các ngài. Các v Tông này bit rõ iu các ngài rao ging và chng minh cho chân lý Ðc Kitô n hy sinh mng sng. Chúng ta hãy bt chc các ngài trong s dn thân truyn giáo và cu xin Chúa cho Hi thánh luôn dõi theo giáo hun ca các Tông , nh các ngài mà Hi thánh ã lãnh nhn trc tiên li tuyên xng vinh phúc ca c tin.

L Lá, ngày 20 tháng 03 nm 2005 Hng Y Joseph Ratzinger Ch tch y Ban c bit Chú thích: [1] ÐGH Gioan Phaolô II, Tông hun Fidei depositum, 11.10.1992, DC 91 (1993) trang 1. [2] ÐGH Gioan Phaolô II, Tông th Laetamur magnopere, 1508, 1997, DC 94 (1997) trang 851.

Tr lên u trang

PHN I: Tuyên Xng Ðc Tin ON TH NHT: "Tôi Tin - Chúng Tôi Tin"

1. Ý nh ca Thiên Chúa dành cho con ngi là gì? 1-25 Thiên Chúa t bn th là Ðng vô cùng hoàn ho và hnh phúc. Theo ý nh nhân hu, Ngài ã t ý to dng con ngi, cho h c thông phn s sng hnh phúc ca Ngài. Khi thi gian n hi viên mãn, Thiên Chúa Cha ã c Con Ngài n làm Ðng Cu Th chuc ti cho nhân loi ã sa ngã trong ti li, kêu gi h vào trong Hi thánh Ngài, và nh tác ng ca Chúa Thánh Thn, ón nhn h làm dng t, và c tha hng hnh phúc vnh cu ca Ngài. CHNG MT: Con Ngi "Có Kh Nng" Ðón Nhn Thiên Chúa "Ly Chúa, Chúa v i và áng ca tng... Chúa ã dng nên chúng con cho Chúa, và tâm hn ca chúng con luôn xao xuyn cho n khi c yên ngh trong Chúa" (Thánh Augustinô). 2. Ti sao con ngi khát khao Thiên Chúa? 27-30 44-45 Khi to dng con ngi theo hình nh mình, chính Thiên Chúa ã khc ghi vào trong tâm hn h s khát khao nhìn thy Ngài. C khi h không nhn ra s khát khao này, Thiên Chúa vn không ngng lôi kéo h n vi mình, vì ch ni Thiên Chúa, h mi sng và tìm c chân lý và hnh phúc viên mãn mà h luôn tìm kim. Vì vy, t bn cht và do n gi ca mình, con ngi là mt hu th tôn giáo, có kh nng bc vào s hip thông vi Thiên Chúa. Dây liên h mt thit và sng ng này vi Thiên Chúa em li cho con ngi phm giá cn bn ca mình. 3. Vi ánh sáng t nhiên ca lý trí, con ngi có th nhn bit Thiên Chúa không? 31-36 46-47 Khi t công trình to dng, ngha là t th gii vt cht và con ngi, con ngi có th ch dùng lý trí cng nhn bit cách chc chn có Thiên Chúa là ngun gc và cùng ích ca v tr, là s thin ho tuyt vi, là chân lý và v p vô cùng vô tn. 4. Ch vi ánh sáng t nhiên ca lý trí, con ngi có kh nng nhn bit mu nhim Thiên Chúa hay không? 37-38

Ch vi ánh sáng ca lý trí, con ngi s gp rt nhiu khó khn trong vic nhn bit Thiên Chúa. Hn na, t mình, con ngi không th nào bc vào mu nhim sâu thm ca Thiên Chúa. Vì th, con ngi cn c Mc khi ca Thiên Chúa soi dn, không nhng v nhng gì vt quá s hiu bit nhân loi, mà c v nhng chân lý tôn giáo và luân lý, t chúng vn không vt quá kh nng ca lý trí, mi ngi trong tình trng hin thi ca nhân loi có th bit c mt cách d dàng, chc chn và không sai lm. 5. Chúng ta có th nói v Thiên Chúa th nào? 39-43 48-49 Chúng ta có th nói v Thiên Chúa cho tt c mi ngi, khi i t nhng nét hoàn ho ca con ngi và ca nhng th to khác, ó là mt phn ánh, dù rt hn hp, v s hoàn ho vô tn ca Thiên Chúa. Tuy nhiên, chúng ta phi không ngng thanh luyn ngôn ng ca chúng ta vì nó bt toàn và b l thuc vào hình nh, phi ý thc rng chúng ta không bao gi có th din t y mu nhim vô tn ca Thiên Chúa.

Tr lên u trang

CHNG HAI: Thiên Chúa Ðn Gp Con Ngi MC KHI CA THIÊN CHÚA 6. Thiên Chúa mc khi cho con ngi iu gì? 50-53 68-69 Vi lòng nhân hu và s khôn ngoan, Thiên Chúa t mc khi chính mình cho con ngi. Qua các hành ng và li nói, Thiên Chúa t mc khi chính Ngài cng nh ý nh ca lòng nhân hu, mà Ngài ã hoch nh t muôn i trong Ðc Kitô. Ý nh này nhm ón nhn tt c mi ngi tr thành ngha t trong Ngi Con duy nht ca Ngài nh ân sng ca Chúa Thánh Thn và cho h tham d vào s sng ca Thiên Chúa. 7. Nhng giai on u tiên ca Mc khi là gì? 54-58 70-71 T nguyên thy, Thiên Chúa t mình ra cho nguyên t ca chúng ta, là ông Aam và bà Evà, và mi gi h bc vào s hip thông mt thit vi Ngài. Sau khi h sa ngã, Ngài ã không chm dt vic Mc khi, nhng ã ha ban n cu cho tt c miêu du ca h. Sau cn lt i hng thy, Ngài ã ký kt vi ông Noe mt Giao c gia Ngài vi tt c các sinh linh. 8. Nhng giai on tip theo ca Mc khi ca Thiên Chúa là gì?

59-64 72 Thiên Chúa chn ông Abraham, khi gi ông ri b quê hng làm cho ông tr thành "cha ca vô s dân tc" (St 17,5) và ha qua ông s chúc lành cho "mi gia tc trên mt t" (St 12,3). Con cháu ca ông Abraham là nhng k tha hng các li Thiên Chúa ã ha vi t ph h. Thiên Chúa ã lp Israel làm dân Ngài tuyn chn, cu thoát h khi ách nô l Ai Cp, ký kt vi h Giao c Sinai và, qua ông Môsê, Ngài ban cho h L lut ca Ngài. Các tiên tri ã loan báo mt n cu chuc toàn din cho dân Chúa cng là n cu dành cho tt c mi dân tc, trong mt Giao c mi và vnh cu. Chúa Giêsu, Ðng Mêsia, ã c sinh ra t dân Israel, và t dòng dõi Vua Ðavít. 9. Giai on Mc khi trn vn và dt khoát ca Thiên Chúa là gì? 65-66 73 Giai on Mc khi trn vn và dt khoát ca Thiên Chúa c thc hin ni Ngôi Li nhp th, là Ðc Giêsu Kitô, Ðng là trung gian và là viên mãn ca Mc khi. Chúa Giêsu, Con duy nht ca Thiên Chúa, ã làm ngi, là Li hoàn ho và dt khoát ca Chúa Cha. Mc khi ã c hoàn tt cách trn vn qua vic Thiên Chúa Cha sai Con Ngài và ban tng Thánh Thn, mc dù c tin ca Hi thánh phi dn dn tri qua bao th k mi nhn bit ý ngha y ca Mc khi. "T khi Thiên Chúa ban cho chúng ta Con Ngài, Ðng là Li duy nht và dt khoát ca Ngài, Thiên Chúa ã nói vi chúng ta mt ln duy nht trong Li này và Ngài không còn gì nói thêm na" (Thánh Gioan Thánh Giá). 10. Các mc khi t có gía tr gì? 67 Mc du các mc khi t không thuc v kho tàng c tin, nhng chúng có th giúp chúng ta sng c tin, vi iu kin chúng có mt liên h cht ch vi Ðc Kitô. Hun quyn Hi thánh, có thm quyn phân nh các mc khi t ó, không th chp nhn nhng mc khi t nào vt qua hay mun sa i Mc khi dt khoát là chính Ðc Kitô. LU TRUYN MC KHI CA THIÊN CHÚA 11. Ti sao phi lu truyn Mc khi ca Thiên Chúa và lu truyn bng cách nào? 74 Thiên Chúa "mun cho mi ngi c cu và nhn bit chân lý" (1 Tm 2,4), ngha là nhn bit Ðc Giêsu Kitô. Vì th, phi rao ging Ðc Kitô cho mi ngi, nh chính li Ngi dy: "Hãy i và làm cho muôn dân tr thành môn " (Mt 28,19). Ðiu này ã c thc hin bi Truyn thng các Tông , gi tt là Truyn thng tông .

12. Truyn thng tông là gì? 75-79 83 96, 98 Truyn thng tông là vic chuyn t s ip ca Ðc Kitô, ã c thc hin ngay t lúc khi u Kitô giáo, qua vic rao ging, làm chng, các c ch, phng t, và các sách c linh ng. Các Tông ã chuyn t mi iu các ngài ã lãnh nhn t Ðc Kitô và hc hi t Chúa Thánh Thn cho nhng ngi k nhim các ngài, là các giám mc, và qua h, cho mi th h n tn th. 13. Truyn thng tông c thc hin nh th nào? 76 Tông truyn c thc hin bng hai cách: qua vic chuyn t sng ng Li Chúa (c gi cách n s là Thánh truyn) và qua Thánh Kinh, trong ó cùng mt li rao ging n cu c ghi li thành ch vit. 14. Tng quan gia Thánh truyn và Thánh Kinh nh th nào? 80-82 97 Thánh truyn và Thánh Kinh liên kt và giao lu mt thit vi nhau. Tht vy, c hai làm cho mu nhim Ðc Kitô c hin din và sung mãn trong Hi thánh và c hai cùng xut phát t mt ci ngun là Thiên Chúa. C hai làm nên mt kho tàng c tin duy nht, ni Hi thánh nhn c s m bo chc chn v tt c nhng chân lý c mc khi. 15. Kho tàng c tin ã c y thác cho ai? 84, 91 94, 99 T thi các thánh Tông , kho tàng c tin ã c y thác cho toàn th Hi thánh. Nh Chúa Thánh Thn h tr và nh Hun quyn hng dn, vi cm thc siêu nhiên ca c tin, toàn th dân Chúa ón nhn Mc khi ca Thiên Chúa, hiu bit mi ngày mt sâu xa hn, và c gng sng Mc khi ó. 16. Ai có thm quyn gii ngha kho tàng c tin? 85-90 100 Ch có Hun quyn sinh ng ca Hi thánh, ngha là v k nhim thánh Phêrô làm Giám mc Rôma và

các Giám mc hip thông vi ngài, mi có thm quyn gii thích kho tàng c tin. Hun quyn, trong vic phc v Li Chúa, c hng c sng v chân lý, có trách nhim xác nh các tín iu, ngha là nhng công thc trình bày các chân lý cha ng trong Mc khi ca Thiên Chúa; thm quyn này cng áp dng trên các chân lý có liên h thit yu vi Mc khi. 17. Ðâu là mi tng quan gia Thánh truyn, Thánh Kinh và Hun quyn? 95 Thánh Kinh, Thánh Truyn và Hun quyn liên h cht ch vi nhau, n thc th này không hin hu nu không có hai thc th kia. Di tác ng ca cùng mt Chúa Thánh Thn, c ba góp phn cách hu hiu vào n cu loài ngi, mi thc th theo cách thc riêng ca mình. THÁNH KINH 18. Ti sao Thánh Kinh li có th dy chân lý? 105-108 135-136 Bi vì chính Thiên Chúa là tác gi ca Thánh Kinh. Thánh Kinh là quyn sách c linh ng và dy d cách không sai lc nhng chân lý cn thit cho n cu chúng ta. Tht vy, Chúa Thánh Thn linh ng cho các tác gi phàm nhân h vit ra nhng iu Thiên Chúa mun dy d chúng ta. Tuy nhiên, c tin Kitô giáo không phi là mt "tôn giáo ca sách v", nhng là ca Li Thiên Chúa, "không là mt ngôn t c vit ra và câm lng, nhng là Ngôi Li nhp th và sng ng" (thánh Bênaô Clairvaux). 19. Chúng ta phi c Thánh Kinh nh th nào? 109-119 137 Thánh Kinh phi c c và gii thích di s tr giúp ca Chúa Thánh Thn, và phi theo s hng dn ca Hun quyn Hi thánh, theo ba tiêu chun: (1) phi chú ý n ni dung và s duy nht ca toàn b Thánh Kinh; (2) phi c Thánh Kinh trong Thánh truyn sng ng ca Hi thánh; (3) phi chú ý n tính tng hp ca c tin, ngha là n s liên h hài hòa gia các chân lý c tin vi nhau. 20. Quy in (Canon) ca các Sách Thánh là gì? 120, 138 Quy in các Sách Thánh là danh mc y v các Sách Thánh, mà Tông truyn ã phân nh rõ ràng cho Hi thánh. Quy in này gm có bn mi sáu tác phm Cu c và hai mi by tác phm Tân c. 21. Ðâu là tm quan trng ca Cu c i vi các ngi Kitô hu?

121-123 Ngi Kitô hu tôn kính Cu c nh là Li ích thc ca Thiên Chúa. Tt c các tác phm ca Cu c c Thiên Chúa linh ng nên có mt giá tr trng tn. Cu c là bng chng cho thy ngh thut giáo dc bng tình yêu cu ca Thiên Chúa. Và nht là, các tác phm Cu c c vit ra chun b cho vic Ðc Kitô, Ðng Cu Ð muôn loài, ng n. 22. Ðâu là tm quan trng ca Tân c i vi các ngi Kitô hu? 124-127 139 Trung tâm ca Tân c là Ðc Giêsu Kitô. Tân c dy chúng ta chân lý dt khoát c Thiên Chúa mc khi. Trong Tân c, bn quyn Phúc Âm - Matthêu, Marcô, Luca và Gioan - là nhng chng t chính yu v i sng và v li ging dy ca Chúa Giêsu; bn quyn sách này to thành trung tâm ca tt c Sách Thánh và có mt v trí c nht trong Hi thánh. 23. Ðâu là s thng nht gia Cu c và Tân c? 128-130 140 Thánh Kinh ch là mt, vì ch có mt Li Chúa duy nht, mt chng trình cu duy nht ca Thiên Chúa và mt linh ng duy nht ca Thiên Chúa cho c Cu c ln Tân c. Cu c chun b cho Tân c và Tân c hoàn thành Cu c: c hai soi sáng cho nhau. 24. Thánh Kinh gi vai trò nào trong i sng Hi thánh? 131-133 141-142 Thánh Kinh em li s h tr và sc mnh cho i sng Hi thánh. Ði vi con cái Hi thánh, Thánh Kinh là s cng c c tin, là lng thc và ngun mch ca i sng tinh thn. Thánh Kinh là linh hn ca các môn thn hc và ging thuyt mc v. Thánh Vnh gi Thánh Kinh là "èn soi cho con bc, là ánh sáng ch ng con i" (Tv 118 [119],105). Vì th, Hi thánh khuyn khích chúng ta thng xuyên c Thánh Kinh, vì "không bit Thánh Kinh là không bit Ðc Kitô" (thánh Giêrônimô).

Tr lên u trang

CHNG BA: Li Ðáp Tr Ca Con Ngi Vi Thiên Chúa TÔI TIN 25. Con ngi áp tr nh th nào vi Thiên Chúa, Ðng t mc khi? 142-143

Ðc ân sng ca Thiên Chúa nâng , con ngi áp li Thiên Chúa bng vic vâng phc c tin, bao gm vic tin tng trn vn vào Thiên Chúa và ón nhn chân lý ca Ngài, chân lý c Thiên Chúa bo m vì chính Ngài là Chân Lý. 26. Trong Thánh Kinh, ai là nhng nhân chng chính yu cho vic vâng phc c tin? 144-149 Có rt nhiu chng nhân, nhng c bit là hai v: - Ông Abraham, dù b th thách, "vn vng tin vào Thiên Chúa" (Rm 4,3) và luôn vâng phc ting gi ca Ngài; vì th ông tr thành "t ph ca tt c nhng ngi tin" (Rm 4,11.18); - Ðc Trinh N Maria, trong sut cuc i ã th hin mt cách tuyt vi s vâng phc c tin: "Fiat mihi secundum verbum tuum - xin Chúa làm cho tôi nh li s thn nói" (Lc 1,38). 27. Tin vào Thiên Chúa có ý ngha c th gì cho con ngi? 150-152 176-178 Tin vào Thiên Chúa có ngha là gn bó vi chính Thiên Chúa, tin tng phó thác bn thân cho Ngài và chp nhn tt c nhng chân lý do Ngài mc khi vì Ngài chính là Chân lý. Ðiu này có ngha là tin vào Thiên Chúa duy nht trong Ba Ngôi V: Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thn. 28. Ðc tin có nhng c im gì? 153-165 179-180 183-184 Ðc tin là mt hng ân nhng không ca Thiên Chúa, c trao ban cho tt c nhng ai cu xin vi lòng khiêm h; ó là nhân c siêu nhiên cn thit c cu . Hành vi c tin là mt hành vi nhân linh, ngha là mt hành ng ca lý trí con ngi, di tác ng ca Chúa Thánh Thn, t do gn bó vi chân lý ca Thiên Chúa. Ngoài ra, c tin còn có c tính chc chn, vì c t nn tng trên Li Chúa; c tin có c tính nng ng "nh Ðc ái" (Gl 5,6); c tin luôn tng trin, c bit nh lng nghe Li Chúa và cu nguyn. Trong hin ti, c tin cho chúng ta nm trc nim vui trên tri. 29. Ti sao không có mâu thun gia c tin và khoa hc? 159 Dù c tin vt lên trên lý trí, nhng không bao gi có mâu thun gia c tin và khoa hc, vì c hai u có cùng mt ci ngun là Thiên Chúa. Chính Thiên Chúa ban ánh sáng lý trí và c tin cho con ngi.

"Tôi tin hiu và tôi hiu tin" (Thánh Augustinô). CHÚNG TÔI TIN 30. Ti sao c tin là mt hành vi cá nhân nhng ng thi cng là hành vi mang tính giáo hi? 166-169 181 Ðc tin là mt hành vi cá nhân, vì ó là s áp tr t do ca con ngi i vi Thiên Chúa, Ðng t mc khi. Nhng ng thi ó cng là mt hành vi mang tính giáo hi, tính cht này c bày t trong li tuyên xng c tin: "Chúng tôi tin." Tht vy, chính Hi thánh tin: qua ó, nh ân sng ca Chúa Thánh Thn, Hi thánh i bc trc, sinh ra và nuôi dng c tin ca mi ngi. Vì th, Hi thánh là M và là Thy. "Không ai có th có Thiên Chúa là Cha, mà li không có Hi thánh là M." (Thánh Cyrianô) 31. Ti sao nhng công thc c tin li quan trng? 170-171 Nhng công thc c tin là quan trng vì chúng giúp ta din t, ng hóa, c hành và cùng chia s vi nhng ngi khác các chân lý c tin, khi s dng mt ngôn ng chung. 32. Phi hiu nh th nào v c tin duy nht ca Hi thánh? 172-175 182 Dù c hình thành do nhiu ngi khác nhau v ngôn ng, vn hóa và phong tc, Hi thánh ng thanh tuyên xng mt c tin duy nht, c lãnh nhn t mt Chúa duy nht và c chuyn t qua mt Truyn thng tông duy nht. Hi thánh tuyên xng mt Thiên Chúa duy nht - Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thn - và dy mt con ng cu duy nht. Vì th, chúng ta, cùng mt lòng mt ý, tin nhng gì cha ng trong Li Chúa, c truyn t hay c vit ra và c Hi thánh xác nh là do Thiên Chúa mc khi.

Tr lên u trang

PHN I: Tuyên Xng Ðc Tin ON TH HAI: Tuyên Xng Ðc Tin Kitô Giáo

KINH TIN KÍNH Kinh Tin Kính các Thánh Tông

Tôi tin kính Ðc Chúa Tri là Cha phép tc vô cùng dng nên tri t. Tôi tin kính Ðc Chúa Giêsu Kitô là Con Mt Ðc Chúa Cha cùng là Chúa chúng tôi. Bi phép Ðc Chúa Thánh Thn mà Ngi xung thai, sinh bi bà Maria ng trinh, chu nn i quan Phongxiô Philatô, chu óng inh trên cây thánh giá, cht và táng xác, xung ngc t tông, ngày th ba bi trong k cht mà sng li, lên tri ng bên hu Ðc Chúa Cha phép tc vô cùng, ngày sau bi tri li xung phán xét k sng và k cht. Tôi tin kính Ðc Chúa Thánh Thn. Tôi tin có Hi thánh hng có khp th này, các Thánh thông công. Tôi tin phép tha ti. Tôi tin xác loài ngi ngày sau sng li. Tôi tin hng sng vy. Amen. Kinh Tin Kính Nicea-Constantinopoli Tôi tin kính mt Thiên Chúa là Cha toàn nng, Ðng to thành tri t, muôn vt hu hình và vô hình. Tôi tin kính mt Chúa Giêsu Kitô, Con Mt Thiên Chúa, sinh bi Ðc Chúa Cha t trc muôn i. Ngi là Thiên Chúa bi Thiên Chúa, Ánh sáng bi Ánh sáng, Thiên Chúa tht bi Thiên Chúa tht, c sinh ra mà không phi c to thành, ng bn th vi Ðc Chúa Cha: nh Ngi mà muôn vt c to thành. Vì loài ngi chúng ta và cu chúng ta, Ngi ã t tri xung th. Bi phép Ðc Chúa Thánh Thn, Ngi ã nhp th trong lòng Trinh N Maria và ã làm ngi. Ngi chu óng inh vào thp giá vì chúng ta, thi quan Phongxiô Philatô; Ngi chu kh hình và mai táng, ngày th ba Ngi sng li nh li Thánh Kinh. Ngi lên tri, ng bên hu Ðc Chúa Cha, và Ngi s li n trong vinh quang phán xét k sng và k cht,

Nc Ngi s không bao gi cùng. Tôi tin kính Ðc Chúa Thánh Thn là Thiên Chúa và là Ðng ban s sng, Ngi bi Ðc Chúa Cha và Ðc Chúa Con mà ra. Ngi c phng th và tôn vinh cùng vi Ðc Chúa Cha và Ðc Chúa Con: Ngi ã dùng các tiên tri mà phán dy. Tôi tin Hi thánh duy nht, thánh thin, công giáo và tông truyn. Tôi tuyên xng có mt Phép Ra tha ti. Tôi trông i k cht sng li và s sng i sau. Amen. CHNG MT: Tôi Tin Kính Ðc Chúa Tri Là Cha NHNG BN TUYÊN XNG C TIN 33. Nhng bn tuyên xng c tin là gì? 185-188 192, 197 Ðó là nhng công thc ngn gn, còn c gi là "nhng bn tuyên xng c tin" hay "Kinh Tin Kính," qua ó Hi thánh, ngay t thu ban u, ã din t c tin ca mình mt cách tng hp và chuyn t c tin y bng mt ngôn ng chun hoá và chung cho mi tín hu. 34. Nhng bn tuyên xng c tin c nht là nhng bn nào? 189-191 Nhng bn tuyên xng c tin c xa nht là nhng Kinh Tin Kính khi c hành Bí tích Ra ti. Vì Bí tích Ra ti c ban "nhân danh Cha, và Con và Thánh Thn" (Mt 28,19), nên các chân lý c tin mà các ngi lãnh nhn Bí tích Ra ti tuyên xng, c phân chia theo ba Ngôi v ca Thiên Chúa Ba Ngôi. 35. Nhng bn tuyên xng c tin quan trng nht là nhng bn nào? 193-195 Nhng bn quan trng nht là: - Kinh Tin Kính ca các Thánh Tông , là bn tuyên xng c tin c xa nht dùng khi c hành Bí tích Ra ti ca Giáo hi Rôma; - Kinh Tin Kính Công Ðng Nicea-Constantinopoli, là kt qu ca hai Công Ðng Chung u tiên, ti Nicea (nm 325) và ti Constantinopoli (nm 381).

Hai bn này vn còn là hai bn chung cho tt c các Giáo hi ln ca Ðông phng và Tây phng. "TÔI TIN KÍNH C CHÚA TRI LÀ CHA PHÉP TC VÔ CÙNG, DNG NÊN TRI T" 36. Ti sao bn tuyên xng c tin c khi u bng "Tôi tin kính Ðc Chúa Tri"? 198-199 Bi vì xác quyt "Tôi tin kính Ðc ChúaTri" là iu quan trng nht. Xác quyt này là ngun gc ca mi chân lý khác v con ngi, v v tr và v toàn b i sng ca nhng ai tin Thiên Chúa. 37. Ti sao chúng ta tuyên xng mt Thiên Chúa duy nht? 200-202 228 Bi vì Thiên Chúa ã mc khi cho dân Israel bit rng Ngài là Thiên Chúa Duy Nht, khi Ngài nói: "Nghe ây, hi Israel, Ðc Chúa, Thiên Chúa chúng ta, là Ðc Chúa duy nht" (Ðnl 6,4). "Ta là Thiên Chúa, chng còn chúa nào khác" (Is 45,22). Chính Chúa Giêsu cng xác nhn iu này: Thiên Chúa là "Ðc Chúa duy nht" (Mc 12,29). Tuyên xng Chúa Giêsu và Chúa Thánh Thn là Thiên Chúa và là Ðc Chúa, không h a n s chia ct nào ni Thiên Chúa duy nht. 38. Thiên Chúa t mc khi vi danh thánh nào? 203-205 230-231 Thiên Chúa ã mc khi chính mình cho Môsê là Thiên Chúa hng sng, "Thiên Chúa ca Ábraham, Thiên Chúa ca Isaác, Thiên Chúa ca Giacóp" (Xh 3,6). Ngài cng mc khi Danh Thánh huyn nhim ca Ngài cho ông: "Ta là Ðng Hng Hu" (YHWH). Ngay t thi Cu c, Danh Thánh ca Thiên Chúa không c phép c lên, nên phi thay th bng thut ng Ðc Chúa. Nh vy trong Tân c, Chúa Giêsu c ngi ta gi là Ðc Chúa, tc là c nhìn nhn là Thiên Chúa tht. 39. Có phi ch mt mình Thiên Chúa "hin hu" không? 212-213 Trong khi tt c mi th to u lãnh nhn t Thiên Chúa tt c nhng gì chúng có và hin hu, ch Thiên Chúa mi t mình hin hu mt cách trn vn và tuyt ho. Ngài là "Ðng hng hu," không có khi u và cng chng có cùng tn. Chúa Giêsu cng mc khi rng Ngi mang Danh Thánh : "Ta là Ðng hng hu" (Ga 8,28). 40. Ti sao vic Mc khi Danh Thánh Thiên Chúa là iu quan trng? 206-213

Qua vic Mc khi Danh Thánh, Thiên Chúa cho thy s phong phú cht cha trong mu nhim khôn lng ca Ngài. Ch mình Ngài hin hu t muôn thu và cho n muôn i. Ngài siêu vit trên v tr và lch s. Chính Ngài là Ðng to thành tri t. Ngài là Thiên Chúa trung tín, luôn gn gi vi dân cu h. Ngài là Ðng Thánh tuyt ho, "giàu lòng nhân hu" (Ep 2,4), luôn sn sàng tha th. Ngài là Hu Th thiêng liêng, siêu vit, toàn nng, vnh cu, ngôi v, trn ho. Ngài là chân lý và tình yêu. "Thiên Chúa là Hu Th tuyt ho vô tn, là Ba Ngôi cc thánh." (thánh Turibius thành Montenegro) 41. Phi hiu "Thiên Chúa là chân lý" nh th nào? 214-217 231 Thiên Chúa là chính Chân lý; và do ó, Ngài không t di gt mình cng không di gt ai. Ngài là "Ánh sáng, ni Ngài không có mt chút bóng ti nào" (1 Ga 1,5). Con vnh cu ca Thiên Chúa, là s Khôn Ngoan nhp th, ã c sai i vào th gian " làm chng cho s tht" (Ga 18,37). 42. Thiên Chúa mc khi Ngài là Tình Yêu nh th nào? 218-221 Thiên Chúa t mc khi cho dân Israel rng Ngài là Ðng có mt tình yêu mnh m hn tình yêu ca cha m i vi con cái hoc ca v chng i vi nhau. T bn cht, Thiên Chúa "là Tình Yêu" (1 Ga 4, 8.16), Ngài t hin ban mình cách trn vn và nhng không, Ngài "yêu th gian n ni ã ban Con Mt, [...] nh Con Ngài, mà th gian c cu " (Ga 3,16-17). Khi sai phái Con Ngài và Chúa Thánh Thn, Thiên Chúa mc khi chính Ngài là s trao i tình yêu vnh cu. 43. Nim tin vào Thiên Chúa duy nht bao hàm nhng gì? 222-227 229 Nim tin vào Thiên Chúa duy nht bao hàm vic nhn bit s v i và quyn nng ca Ngài, sng trong s cm t, luôn tin tng vào Ngài, c khi gp nghch cnh, nhn bit s hp nht và phm giá ích thc ca mi ngi, ã c sáng to theo hình nh Thiên Chúa, và s dng cách úng n nhng gì Thiên Chúa ã dng nên. 44. Mu nhim trung tâm ca c tin và i sng Kitô giáo là gì? 232-237 Mu nhim trung tâm ca c tin và i sng Kitô giáo là mu nhim Thiên Chúa Ba Ngôi chí thánh. Các ngi Kitô hu c Ra ti nhân danh Cha và Con và Thánh Thn. 45. Ch dùng lý trí, con ngi có th nhn bit mu nhim Thiên Chúa Ba Ngôi hay không?

237 Thiên Chúa ã li nhng du vt v thc th Ba Ngôi ca Ngài trong công trình to dng và trong Cu c, nhng i sng ni ti ca Ba Ngôi chí thánh vn là mt mu nhim mà lý trí thun túy ca con ngi không th nào t n c, và ngay c c tin ca Israel cng không th bit mu nhim ó, trc thi Con Thiên Chúa nhp th và Chúa Thánh Thn c gi n. Mu nhim này ã c Ðc Giêsu Kitô mc khi và là ngun gc ca tt c các mu nhim khác. 46. Chúa Giêsu ã mc khi cho chúng ta iu gì v mu nhim Chúa Cha? 240-242 Ðc Giêsu Kitô mc khi cho chúng ta Thiên Chúa là "Cha", không nhng vì Ngài là Ðng sáng to v tr và con ngi, nhng trên ht, t i i Ngài ã sinh ra Chúa Con t lòng mình, Ðng là Ngôi Li, là "phn ánh v huy hoàng, là hình nh trung thc ca bn th Thiên Chúa" (Dt 1,3). 47. Chúa Thánh Thn, mà Chúa Giêsu ã mc khi cho chúng ta, là ai? 243-248 Ngài là Ngôi th ba trong Ba Ngôi cc thánh. Ngài là Thiên Chúa, hp nht và ng hàng vi Chúa Cha và Chúa Con. Ngài "xut phát t Chúa Cha" (Ga 15,26), Ðng là nguyên lý không có khi u, là ngun gc trn vn cuc sng ca Ba Ngôi Thiên Chúa. Chúa Thánh Thn cng xut phát t Chúa Con (Filioque), vì Chúa Cha ã trao ban Ngài cho Chúa Con nh Ân ban vnh cu. Ðc Chúa Cha và Chúa Con nhp th sai phái, Chúa Thánh Thn hng dn Hi thánh n s nhn bit "Chân lý trn vn" (Ga 16,13). 48. Hi thánh din t c tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi nh th nào? 249-256 266 Hi thánh din t c tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi khi tuyên xng mt Thiên Chúa duy nht mà Ngài có Ba Ngôi: Cha, Con và Thánh Thn. Ba Ngôi v thn linh ch là mt Thiên Chúa duy nht, vì mi Ngôi v u có trn vn bn th duy nht và không th phân chia ca Thiên Chúa. Ba Ngôi thc s phân bit gia nhau qua các liên h tng quan vi nhau. Chúa Cha sinh Chúa Con; Chúa Con c Chúa Cha sinh ra; Chúa Thánh Thn xut phát t Chúa Cha và Chúa Con. 49. Các Ngôi v Thiên Chúa hot ng nh th nào? 257-260 267 Ba Ngôi v thn linh không th tách ri nhau trong cùng mt bn th duy nht, thì cng không th tách ri trong các hot ng ca mình. Ba Ngôi có cùng mt hot ng duy nht. Tuy nhiên, trong hot ng thn linh duy nht này, mi Ngôi v hin din theo cách c thù ca mình trong Ba Ngôi.

"Ly Thiên Chúa ca con, Ly Ba Ngôi con tôn th... xin ban bình an cho linh hn con, xin bin linh hn con thành thiên àng ca Chúa, ni trú ng d mn và ni yên ngh ca Chúa. Không bao gi con mun b mc Chúa mt mình, nhng con s trn vn ó, tnh thc trong c tin, hoàn toàn th ly, và hoàn toàn phó thác vào hot ng sáng to ca Chúa." (Chân phc Elisabeth Chúa Ba Ngôi) 50. Thiên Chúa toàn nng ngha là gì? 268-278 Thiên Chúa t mc khi chính Ngài là "Ðng mnh m, oai hùng" (Tv 23 [24],8), Ðng "không có gì là không th làm c" (Lc 1,37). S toàn nng ca Ngài là ph quát, và mu nhim. S toàn nng này c biu l trong vic sáng to v tr t h vô và sáng to con ngi vì tình yêu, nhng nht là trong mu nhim Nhp th và trong s Phc sinh Con ca Ngài, trong hng ân ón nhn chúng ta làm ngha t và th tha ti li. Vì th, Hi thánh dâng li cu nguyn lên "Thiên Chúa toàn nng và vnh cu" ("Omnipotens sempiterne Deus..."). 51. Ti sao vic khng nh rng: "Lúc khi u, Thiên Chúa dng nên tri và t" (St 1,1) li rt quan trng? 279-289 315 Bi vì vic to dng là nn tng cho tt c d nh cu ca Thiên Chúa. To dng là vic biu l tình yêu toàn nng và khôn ngoan ca Thiên Chúa; ó là bc u tiên hng n Giao c ca Thiên Chúa duy nht vi dân Ngài; ó là khi im ca lch s cu , lch s này t ti chóp nh ni Chúa Giêsu; ó là câu tr li u tiên cho các vn nn cn bn ca con ngi v ngun gc và cùng ích ca mình. 52. Ai ã to dng v tr? 290-292 316 Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thn là nguyên lý duy nht và không th phân chia ca vic to dng, mc dù công trình to dng v tr c c bit gán cho Chúa Cha. 53. V tr c dng nên làm gì? 293-294 319 V tr c dng nên tôn vinh Thiên Chúa, Ðng ã mun biu l và thông ban lòng nhân hu, chân lý và v p ca Ngài. Mc ích ti hu ca vic to dng là Thiên Chúa, trong Ðc Kitô, "có toàn quyn trên muôn loài" (1 Cr 15,28), vì vinh quang ca Ngài và hnh phúc ca chúng ta. "Vinh quang ca Thiên Chúa là con ngi sng và s sng ca con ngi là c nhìn thy Thiên

Chúa" (Thánh Irênê). 54. Thiên Chúa ã sáng to v tr nh th nào? 295-301 317-320 Thiên Chúa ã sáng to v tr cách t do, bng s khôn ngoan và tình yêu. V tr không phi là sn phm ca mt lut tt yu nào ó, ca mt nh mnh mù quáng hoc bi ngu nhiên. Thiên Chúa ã sáng to "t h vô" (ex nihilo; 2 Mcb 7,28), mt th gii c sp xp trt t và tt lành, nhng Ngài vô cùng cao c siêu vit trên mi loài. Ngài gìn gi vn vt trong s hin hu, nâng và ban cho nó kh nng hot ng và hng dn nó n s trn ho nh Chúa Con và Chúa Thánh Thn. 55. S Quan phòng ca Thiên Chúa là gì? 302-306 321 S Quan phòng ca Thiên Chúa là nhng sp xp nh ó Thiên Chúa hng dn các th to ca mình n ch hoàn ho mà Ngài ã nh cho chúng. Thiên Chúa là tác gi ti cao ca k hoch Ngài; nhng thc hin k hoch ó, Ngài cng s dng s cng tác ca các th to. Ðng thi, Ngài ban cho chúng phm giá là t hot ng và tr thành nguyên nhân cho nhau. 56. Con ngi cng tác vào s Quan phòng ca Thiên Chúa nh th nào? 307-308 323 Tuy tôn trng t do ca con ngi, nhng Thiên Chúa ban c hi và òi hi con ngi cng tác vi Ngài qua hành ng, kinh nguyn và c s au kh ca h, khi gi lên trong h "c mun cng nh hành ng theo lòng nhân hu ca Ngài" (Pl 2,13). 57. Nu Thiên Chúa toàn nng và quan phòng, ti sao li có s d? 309-310 324, 400 Ch có toàn b c tin Kitô giáo mi có th tr li cho câu hi va bi thm va mu nhim này. Thiên Chúa không bao gi là nguyên nhân ca s d, dù trc tip hay gián tip. Ngài làm sáng t mu nhim s d nh Con Ngài là Ðc Giêsu Kitô, Ðng ã cht và ã sng li chin thng s d luân lý to ln là ti li ca con ngi, ngun gc ca tt c nhng s d khác. 58. Ti sao Thiên Chúa li cho phép s d xut hin?

311-314 324 Ðc tin giúp chúng ta xác tín rng Thiên Chúa ã không cho phép s d xut hin, nu Ngài không làm phát sinh iu thin ho t chính s d ó. Ðiu này Thiên Chúa ã thc hin cách tuyt vi trong cái cht và s sng li ca Ðc Kitô. Tht vy, t s d luân lý ln nht, là cái cht ca Con Ngài, Ngài ã rút ra nhng iu thin ho v i nht, ó là vic tôn vinh Ðc Kitô và là n cu chúng ta. TRI VÀ T 59. Thiên Chúa ã to dng nhng gì? 325-327 Thánh Kinh nói: "Lúc khi u Thiên Chúa sáng to tri t" (St 1,1). Trong bn tuyên xng c tin, Hi thánh công b Thiên Chúa là Ðng Sáng To muôn vt hu hình và vô hình, mi loài thiêng liêng và vt cht, ngha là các thiên thn và th gii hu hình, và c bit nht là con ngi. 60. Các thiên thn là ai? 328-333 350-351 Các thiên thn là nhng th to thiêng liêng, không có thân xác, vô hình và bt t; ó là nhng hu th có ngôi v, có lý trí và ý chí. H không ngng chiêm ngm Thiên Chúa din i din và tôn vinh Thiên Chúa; các ngài phc v Thiên Chúa và là nhng s gi ca Ngài thc hin s v cu loài ngi. 61. Các thiên thn hin din trong i sng ca Hi thánh nh th nào? Hi thánh liên kt vi các thiên thn tôn th Thiên Chúa; Hi thánh kêu cu s tr giúp ca các ngài và trong phng v, Hi thánh kính nh mt s v trong các ngài. "Bên cnh mi tín hu u có mt thiên thn nh Ðng bo tr và mc t, hng dn h n s sng" (Thánh Basiliô c). 62. Thánh Kinh dy gì v vic to dng th gii hu hình? 337-344 Qua chuyn k "sáu ngày" to dng, Thánh Kinh cho chúng ta bit giá tr ca th gii th to, và mc ích ca nó là tôn vinh Thiên Chúa và phc v con ngi. Mi vt hin hu là nh Thiên Chúa, tt c u lãnh nhn t Thiên Chúa s tt lành và hoàn ho, l lut và v trí ca mình trong v tr. 63. Ðâu là v trí ca con ngi trong công trình to dng? 343-344

353 Con ngi là chóp nh ca các th to hu hình, vì c dng nên theo hình nh và ging Thiên Chúa. 64. Các th to liên h vi nhau nh th nào? 342 354 Gia các th to có mi liên h vi nhau và mt phm trt theo ý Thiên Chúa. Ðng thi cng có mt s hp nht và liên i gia các th to, vì tt c u có cùng mt Ðng Sáng To, tt c u c Ngài yêu mn và c sp xp tôn vinh Ngài. Vì th, tôn trng nhng l lut ã c khc ghi trong công trình to dng và nhng mi tng quan phát xut t bn tính ca mi vt, là mt nguyên tc khôn ngoan và là mt nn tng ca luân lý. 65. Ðâu là mi liên h gia công trình sáng to và công trình cu chuc? 345-349 Công trình sáng to t ti tt nh trong mt công trình còn v i hn na, là công trình cu chuc. Tht vy, công trình cu chuc là khi im cho công trình sáng to mi, trong ó tt c s tìm c ý ngha trn vn và s viên mãn ca mình. CON NGI 66. Phi hiu "Con ngi c dng nên theo hình nh Thiên Chúa" theo ngha nào? 355-357 Con ngi c dng nên theo hình nh Thiên Chúa theo ngha h có kh nng nhn bit và yêu mn mt cách t do Ðng Sáng To nên mình. Trên mt t, ch có con ngi là th to ã c Thiên Chúa dng nên cho chính h và mi gi h tham d vào i sng thn linh ca Ngài nh nhn bit và yêu thng. Vì c to dng theo hình nh Thiên Chúa, con ngi có phm giá ca mt ngôi v; h không phi là mt s vt, nhng là mt con ngi có kh nng nhn thc v bn thân mình, t hin mình cách t do và i vào s hip thông vi Thiên Chúa và vi tha nhân. 67. Thiên Chúa dng nên con ngi vi mc ích gì? 358-359 381 Thiên Chúa ã dng nên tt c cho con ngi, nhng con ngi c dng nên nhn bit, phc v và yêu mn Thiên Chúa; hu trn gian, h dâng lên Thiên Chúa mi th to mà t n Ngài, nh ó h s c nâng lên tri sng vi Thiên Chúa. Ch trong mu nhim ca Ngôi Li Nhp th mà mu nhim v con ngi mi thc s c sáng t. Con ngi c tin nh phn ánh hình nh ca Con

Thiên Chúa làm ngi, Ðng là "hình nh trn ho ca Thiên Chúa vô hình" (Cl 1,15). 68. Ti sao loài ngi to thành mt s thng nht? 360-361 Tt c mi ngi to thành s thng nht ca dòng ging loài ngi, vì h có cùng mt ngun gc, c lãnh nhn t ni Thiên Chúa. Hn na, Thiên Chúa, "ã to thành toàn th nhân loi t mt ngi duy nht" (Cv 17,26). Tt c u có mt Ðng Cu Ð duy nht. Tt c u c mi gi d phn vào hnh phúc vnh cu ca Thiên Chúa. 69. Trong con ngi, linh hn và thân xác to thành mt s thng nht nh th nào? 362-365 382 Con ngi là mt hu th va th xác, li va tinh thn. Trong con ngi, tinh thn và vt cht to thành mt bn th duy nht. S thng nht này rt sâu xa n , nh nguyên lý tinh thn là linh hn mà th xác, vn là vt cht, tr thành mt thân xác con ngi sng ng, và c d phn vào phm giá "là hình nh ca Thiên Chúa." 70. Ai ban linh hn cho con ngi? 366-368 382 Linh hn thiêng liêng và bt t không n t cha m, nhng c Thiên Chúa to dng cách trc tip. Linh hn lìa khi thân xác lúc ngi ta cht, nhng linh hn không cht. Linh hn s tái hp vi thân xác trong ngày sng li sau ht. 71. Thiên Chúa ã thit lp mi liên h nào gia ngi nam và ngi n? 369-373 383 Ngi nam và ngi n c Thiên Chúa dng nên vi mt phm giá ngang nhau là nhng nhân v, và ng thi h b túc cho nhau trong t cách là nam và n. Thiên Chúa ã mun to dng h cho nhau, làm nên mt s hip thông các bn v. C hai cùng c mi gi truyn li s sng con ngi trong hôn nhân, khi c hai tr nên "mt xng mt tht" (St 2,24) và làm ch trái t nh nhng "ngi qun lý" ca Thiên Chúa. 72. Tình trng nguyên thy ca con ngi theo k hoch ca Thiên Chúa là gì? 374-379

384 Khi sáng to ngi nam và ngi n, Thiên Chúa ã cho h tham d cách c bit vào i sng thn linh ca Ngài, trong s thánh thin và công chính. Trong k hoch ca Thiên Chúa, con ngi s không phi au kh, cng không phi cht. Ngoài ra, có mt s hài hòa tuyt ho ni chính con ngi, gia th to vi Ðng Sáng to, gia ngi nam vi ngi n, cng nh gia ôi v chng u tiên vi toàn th th to. S SA NGÃ 73. Làm th nào hiu c thc ti ca ti li? 385-389 Ti li hin din trong lch s loài ngi. Mt thc ti nh th ch c hiu bit cách y di ánh sáng Mc khi ca Thiên Chúa, và nht là di ánh sáng ca Ðc Kitô, Ðng Cu Ð mi ngi, Ðng tuôn ân sng tht sung mãn bt c ni nào tràn y ti li. 74. S sa ngã ca các thiên thn là gì? 391-395 414 Vi cách din t này, ngi ta mun nói rng Satan và các ma qu khác, c Thánh Kinh và Thánh truyn nói n, vn là các thiên thn tt lành do Thiên Chúa dng nên, nhng ã tr thành ác xu, bi vì, qua vic chn la t do và dt khoát, chúng t chi Thiên Chúa và Vng quyn ca Ngài và nh th làm phát sinh ra ha ngc. Chúng c gng lôi kéo con ngi vào cuc ni lon chng li Thiên Chúa; nhng trong Ðc Kitô, Thiên Chúa xác nhn chin thng chc chn ca Ngài trên Ác thn. 75. Ti u tiên ca con ngi ct ti iu gì? 396-403 415-417 Con ngi, b ma qu cám d, ã dp tt trong trái tim mình s tin tng vào nhng liên h vi Ðng Sáng To ca mình. Khi không tuân phc Thiên Chúa, con ngi mun tr nên "nh Thiên Chúa," không nhìn nhn Thiên Chúa và không còn cn c vào Thiên Chúa na (St 3,5). Nh th, Aam và Evà lp tc ánh mt ân sng ca s thánh thin và s công chính nguyên thy cho bn thân và tt c con cháu h. 76. Ti t tông truyn là gì? 404 419 Mi ngi u b sinh ra trong nguyên ti. Nguyên ti là tình trng thiu vng n thánh sng và s

công chính nguyên thy. Ðó là mt ti mà chúng ta "vng mc" ch không phi là mt ti mà chúng ta vp phm; ó là tình trng lúc chào i ch không phi là mt hành vi cá nhân. Do s thng nht ca toàn th loài ngi, ti này c truyn li cho con cháu ca Aam trong bn tính loài ngi, "không phi do bt chc, nhng là qua truyn sinh." Vic truyn t này là mt mu nhim mà chúng ta không th hiu c cách trn vn. 77. Nhng hu qu khác do nguyên ti gây nên là gì? 405-409 418 Sau khi t tông ã phm ti, bn tính con ngi không hoàn toàn b hy hoi, nhng b thng tt trong các sc lc t nhiên ca mình, chu s u mê, au kh và nm di quyn lc s cht; bn tính con ngi b nghiêng chiu v ti li. S nghiêng chiu này c gi là dc vng (concupiscentia). 78. Thiên Chúa ã làm gì sau ti u tiên ca con ngi? 410-412 420 Sau ti u tiên, th gian ã b tràn ngp ti li, nhng Thiên Chúa ã không b ri con ngi di quyn lc s cht. Trái li, Ngài ã tiên báo cách mu nhim - trong "Tin Tin Mng" (x. St 3,15) rng s d s b ánh bi và con ngi s c nâng dy khi s sa ngã ca h. Ðó là li tiên báo u tiên v Ðng Mêsia cu chuc. Vì th, chúng ta ã gi s sa ngã là "ti hng phúc" (felix culpa), vì "nh có ngi, ta mi có c Ðng Cu Chuc cao c dng này" (Phng V êm Vng Phc sinh).

Tr lên u trang

CHNG HAI: Tôi Tin Kính Ðc Chúa Giêsu Kitô, Con Mt Thiên Chúa 79. Tin Mng cho con ngi là gì? 422-424 Tin Mng là li loan báo v Ðc Giêsu Kitô, "Con Thiên Chúa hng sng" (Mt 16,16), Ðng ã cht và ã sng li. Vào thi vua Hêrôê và Hoàng Ð Xêdarê Augustô, Thiên Chúa ã thc hin nhng li Ngài ã ha vi Ábraham và dòng dõi qua vic Ngài ã sai "Con Mình ti, sinh làm con mt ngi n và sng di l lut, chuc nhng ai sng di l lut, hu chúng ta nhn c n làm ngha t" (Ga 4,4-5). 80. Tin Mng này c loan truyn nh th nào? 425-429 Ngay t u, các môn tiên khi ã khao khát loan báo Ðc Giêsu Kitô, nhm làm cho mi ngi tin vào Ngi. Ngày nay cng th, s hiu bit say mê Ðc Kitô làm ny sinh ni các tín hu nim khao khát rao ging Tin Mng và dy giáo lý, ngha là giúp mi ngi nhn thy tt c k hoch ca Thiên

Chúa trong con ngi Chúa Giêsu và dn a nhân loi n hip thông vi Ngi. "TÔI TIN KÍNH C CHÚA GIÊSU KITÔ, LÀ CON MT C CHÚA CHA, CÙNG LÀ CHÚA CHÚNG TÔI" 81. Danh thánh "Giêsu" ngha là gì? 430-435 452 Danh thánh Giêsu, c thiên thn gi ngay t lúc Truyn tin, có ngha là "Thiên Chúa cu ". Danh thánh này nói lên cn tính và s mng ca Chúa Giêsu, vì "chính Ngi s cu dân mình khi ti" (Mt 1,21). Thánh Phêrô khng nh rng "di gm tri này không có danh nào khác ã c ban cho nhân loi, chúng ta nh vào Danh ó mà c cu " (Cv 4,12). 82. Ti sao Chúa Giêsu li c gi là "Ðng Kitô"? 436-440 453 "Kitô" là ting Hy Lp, còn "Mêsia" là ting Hypri, có ngha là "c xc du". Chúa Giêsu là Ðng Kitô vì Ngi c Thiên Chúa thánh hin, c xc du bng Chúa Thánh Thn m nhn s mng cu chuc ca Ngi. Ngi là Ðng Mêsia mà dân Israel mong i, c Thiên Chúa Cha sai n trn gian. Chúa Giêsu ã chp nhn tc hiu Mêsia, nhng ã xác nh rõ ràng ý ngha tc hiu này: "t tri xung" (Ga 3,13), chu óng inh và ri sng li, Ngi là Tôi Trung Ðau Kh, "hin dâng mng sng làm giá chuc muôn ngi" (Mt 20,28). T tc hiu Kitô này, chúng ta c mang danh hiu là ngi Kitô hu. 83. Chúa Giêsu là "Con Mt Thiên Chúa" theo ý ngha nào? 441-445 454 Chúa Giêsu là "Con Mt Thiên Chúa" theo mt ý ngha duy nht và trn ho. Vào lúc Ngi chu phép ra và trong cuc Hin Dung, ting ca Chúa Cha cho thy Chúa Giêsu là "Con yêu du" ca Ngài. Khi Chúa Giêsu t gii thiu mình là Con, ch mình Ngi "bit Chúa Cha" (Mt 11,27), Ngi khng nh mi tng quan duy nht và vnh cu ca mình vi Thiên Chúa là Cha ca Ngi. "Ngi là Con duy nht ca Thiên Chúa" (1 Ga 4,9), là Ngôi Hai trong Ba Ngôi. Ngi là trung tâm ca li rao ging ca các thánh Tông : các Tông ã thy "vinh quang ca Ngi, vinh quang mà Chúa Cha ban cho Ngi, là Con Mt" (Ga 1,14). 84. Tc hiu "Ðc Chúa" có ý ngha gì? 446-451

455 Trong Thánh Kinh, thng tc hiu này ch Thiên Chúa ti cao. Chúa Giêsu t nhn cho mình tc hiu này và mc khi quyn ti thng thn linh ca Ngi qua quyn nng ca Ngi trên thiên nhiên, trên ma qu, trên ti li và trên cái cht, và nht là qua cuc phc sinh ca Ngi. Nhng tuyên xng u tiên ca các ngi Kitô hu công b quyn nng, danh d và vinh quang dành cho Thiên Chúa Cha cng thuc v Chúa Giêsu, Ðng mà Thiên Chúa "ã ban tng danh hiu tri vt trên mi danh hiu" (Pl 2,9). Ngi là Ðc Chúa ca trn gian và ca lch s, là Ðng duy nht mà mi ngi, vi s t do ca mình, phi hoàn toàn tùng phc. "BI PHÉP C CHÚA THÁNH THN MÀ NGI XUNG THAI SINH BI BÀ MARIA NG TRINH" 85. Ti sao Con Thiên Chúa làm ngi? 456-460 Con Thiên Chúa ã nhp th trong lòng Trinh N Maria bi phép Chúa Thánh Thn, vì loài ngi chúng ta và cu ri chúng ta, có ngha là chúng ta, là nhng k ti li, c giao hòa vi Thiên Chúa, cho chúng ta bit c tình thng vô b bn ca Ngài, tr nên mu gng cho chúng ta v s thánh thin và làm cho chúng ta tr thành nhng ngi "c thông phn bn tính Thiên Chúa ( 2 Pr 1,4). 86. Hai ting "Nhp Th" có ngha là gì? 461-463 483 Hi thánh dùng t "Nhp Th" gi mu nhim ca s kt hp tuyt vi ca thn tính và nhân tính trong Ngôi v thn linh duy nht ca Ngôi Li. Ð thc hin công cuc cu ri chúng ta, Con Thiên Chúa ã hóa thành "xác th" (Ga 1,14), tr thành con ngi tht. Ðc tin vào mu nhim Nhp th là du ch phân bit ca nim tin Kitô giáo. 87. Ðc Giêsu Kitô va là Thiên Chúa tht, va là ngi tht nh th nào? 464-467 469 Chúa Giêsu là Thiên Chúa tht và là ngi tht, không th tách ri nhau trong s duy nht ca Ngôi v Thiên Chúa ca Ngi. Chính Ngi là Con Thiên Chúa, là Ðng "c sinh ra mà không phi c to thành, ng bn th vi Ðc Chúa Cha", Ngi tht s tr thành con ngi, tr thành anh em ca chúng ta, tuy không ngng là Thiên Chúa, là Ðc Chúa ca chúng ta. 88. Công ng Chalcedonia (nm 451) dy gì v vn này? 467

Công ng Chalcedonia dy chúng ta phi tuyên xng: "mt Chúa Con duy nht, là Ðc Giêsu Kitô Chúa chúng ta, Ngi hoàn ho trong thn tính, Ngi cng hoàn ho trong nhân tính, tht s là Thiên Chúa và tht s là ngi, có mt linh hn có lý trí và mt thân xác, ng bn th vi Chúa Cha theo thn tính mà cng ng bn th vi chúng ta theo nhân tính, "ging chúng ta v mi phng din ngoi tr ti li" (Dt 4,15), sinh bi Ðc Chúa Cha theo thn tính t trc muôn i, và trong nhng ngày cui cùng này, vì chúng ta và cu ri chúng ta, Ngi c sinh ra theo nhân tính t Trinh N Maria, M Thiên Chúa." 89. Hi thánh din t mu nhim Nhp th nh th nào? 464-469 479-481 Hi thánh din t mu nhim này khi xác quyt rng Ðc Giêsu Kitô là Thiên Chúa tht và là ngi tht, vi hai bn tính là thn tính và nhân tính, không ln ln, nhng kt hp trong Ngôi Li. Vì th, trong nhân tính ca Chúa Giêsu, tt c - các phép l, au kh và cái cht - u c qui v Ngôi v thn linh ca Ngi, Ðng hot ng qua nhân tính mà Ngôi v này m nhn. "Ôi Con duy nht và là Ngôi Li ca Thiên Chúa, dù bt t, nhng cu ri chúng con, Chúa ã nhp th ni Ðc Maria, M rt thánh ca Thiên Chúa và mãi mãi ng trinh... Chúa là Mt trong Ba Ngôi chí thánh, c tôn vinh cùng vi Chúa Cha và Chúa Thánh Thn, xin cu chúng con!" (Phng v Byzantin ca thánh Gioan Kim Khu). 90. Có phi Con Thiên Chúa làm ngi có mt linh hn vi tri thc nhân loi không? 470-474 482 Con Thiên Chúa ã ón nhn mt thân xác c mt linh hn nhân loi có tri thc làm cho sinh ng. Vi tri thc nhân loi, Chúa Giêsu ã hc hi nhiu qua kinh nghim. Nhng cng vi t cách là con ngi, Con Thiên Chúa có mt s hiu bit thâm sâu và trc tip v Thiên Chúa, Cha ca Ngi. Ngi cng nhìn thu nhng t tng thm kín ca con ngi và hiu bit y các ý nh muôn thu mà Ngi n mc khi. 91. Hai ý mun ni Ngôi Li nhp th hp tác vi nhau nh th nào? 475 482 Chúa Giêsu có mt ý mun ca Thiên Chúa và mt ý mun ca con ngi. Trong cuc sng ni trn gian, Con Thiên Chúa ã mun làm theo con ngi iu mà Ngi ã quyt nh theo thn tính vi Chúa Cha và Chúa Thánh Thn v n cu chúng ta. Ý mun nhân loi ca Ðc Kitô luôn theo ý mun thn linh, không min cng, không i kháng, và hn na, ý mun nhân loi ca Ngi ã tùng phc ý mun thn linh.

92. Ðc Kitô có mt thân xác con ngi tht không? 476-477 Ðc Kitô ã ón nhn mt thân xác tht s ca con ngi, qua ó Thiên Chúa vô hình ã tr nên hu hình. Vì th, Ðc Kitô có th c trình bày và tôn kính qua các nh tng thánh. 93. Trái tim ca Ðc Kitô nói lên iu gì? 478 Ðc Kitô bit và yêu thng chúng ta bng mt trái tim ca con ngi. Trái tim ca Ngi b âm thâu cu chúng ta, là biu trng cho tình yêu vô biên ca Ngi i vi Chúa Cha và i vi tt c mi ngi. 94. Câu "Bi phép Ðc Chúa Thánh Thn mà Ngi xung thai#" có ý ngha gì? 484-486 Câu này mun nói lên rng Ðc Trinh N Maria ã th thai trong lòng mình Ngi Con Vnh Cu là bi tác ng ca Chúa Thánh Thn ch không có s cng tác ca mt ngi nam: "Thánh Thn s ng xung trên Bà" (Lc 1,35), ó là li thiên thn ã nói vi Ðc Maria lúc Truyn tin. 95. "...sinh bi Bà Maria Ðng Trinh": ti sao Ðc Maria thc s là M Thiên Chúa? 495 509 Ðc Maria tht s là M Thiên Chúa bi vì là M ca Chúa Giêsu (Ga 2,1; 19,25). Tht vy, Ðng mà M ã cu mang bi tác ng ca Chúa Thánh Thn và ã thc s là con ca M, chính là Con hng hu ca Thiên Chúa Cha. Chính Ngi là Thiên Chúa. 96. "Vô Nhim Nguyên Ti" ngha là gì? 487-492 508 T muôn thu và mt cách hoàn toàn nhng không, Thiên Chúa ã chn Ðc Maria làm M ca Con mình. Ð chu toàn s mng này, M ã c n vô nhim ngay t lúc c th thai. Ðiu này có ngha là, nh ân sng ca Thiên Chúa và ón nhn trc công nghip ca Ðc Giêsu Kitô, Ðc Maria ã c gìn gi khi ti nguyên t ngay t lúc c th thai. 97. Ðc Maria ã cng tác vào k hoch cu ca Thiên Chúa nh th nào? 493-494

508-511 Nh ân sng ca Thiên Chúa, Ðc Maria, sut i vn tinh tuyn không h phm mt ti riêng nào. M là "Ðng y ân phúc" (Lc 1,28), "Ðng rt thánh." Khi Thiên Thn báo tin rng M s sinh "Con Ðng Ti cao" (Lc 1,32), M ã t do chp nhn trong "s vâng phc ca c tin" (Rm 1,5). Ðc Maria t hin hoàn toàn cho con ngi và công trình ca Chúa Giêsu, Con ca M, và vi trn tâm hn M chp nhn ý nh cu ca Thiên Chúa. 98. Vic mang thai Chúa Giêsu mt cách ng trinh có ý ngha gì? 496-498 503 Ðiu này có ngha là Chúa Giêsu c th thai trong lòng Ðc Trinh N ch do quyn nng ca Chúa Thánh Thn mà thôi, không có s can thip ca ngi àn ông. Ngi là Con Thiên Chúa trên tri theo thn tính, là Con ca Ðc Maria theo nhân tính, nhng thc s là Con Thiên Chúa trong hai bn tính, cùng hin din trong mt Ngôi v duy nht, là ngôi v thn linh. 99. Câu "Ðc Maria trn i ng trinh" có ý ngha gì? 499-507 510-511 "Ðc Maria trn i ng trinh" có ngha là M "vn còn ng trinh khi th thai Con mình, ng trinh khi sinh Con, ng trinh khi bng m Ngi, ng trinh khi cho Ngi bú mm, là ngi m ng trinh, vnh vin ng trinh" (thánh Augustinô). Khi các Phúc Âm nói v "anh ch em ca Chúa Giêsu," thì ó là nhng ngi bà con h hàng gn ca Chúa Giêsu, theo nh cách nói thông thng trong Thánh Kinh. 100. Bng cách nào tình mu t thiêng liêng ca Ðc Maria mang tính ph quát? 501-507 511 Ðc Maria ch có mt ngi Con duy nht, là Chúa Giêsu, nhng trong Ngi, tình mu t thiêng liêng ca M ni rng cho ht mi ngi ã c Chúa Giêsu cu . Vâng phc bên cnh Aam mi là Ðc Giêsu Kitô, Ðc Trinh N là bà Evà mi, bà m ích thc ca chúng sinh. Vi tình yêu t mu, M cng tác vào vic sinh h và nuôi dng h trong trt t ân sng. Va là Trinh N va là M, Ðc Maria là hình nh ca Hi thánh, là s th hin toàn ho nht ca Hi thánh. 101. "C cuc i Ðc Kitô là mt Mu nhim" ngha là gì? 512-521 561-562

C cuc i ca Ðc Kitô là mt s kin mc khi. Ðiu có th thy c trong cuc i trn th ca Ngi dn chúng ta n Mu nhim vô hình , nht là Mu nhim Con Thiên Chúa ca Ngi: "Ai thy Tôi là thy Chúa Cha" (Ga 14,9). Ðàng khác, mc dù n cu ã c hoàn thành trn vn qua thp giá và cuc phc sinh, nhng trn cuc i ca Ðc Kitô là Mu nhim cu , vì tt c nhng gì Chúa Giêsu ã làm, ã nói và ã chu au kh u có mc ích là cu loài ngi sa ngã và tái lp n gi làm con Thiên Chúa ca chúng ta. 102. Các mu nhim ca Chúa Giêsu ã c chun b nh th nào? 522-524 Trc ht, ã có mt thi gian hy vng lâu dài hng bao th k, mà chúng ta cm nhn li khi c hành Phng v mùa Vng. Ngoài s ch i l m mà Thiên Chúa ã t trong tâm hn các ngi ngoi giáo, Thiên Chúa ã chun b cho vic Con Ngài ng n qua Giao c c, cho n thi ông Gioan Ty Gi, là ngi cui cùng, nhng li v i nht trong s các tiên tri. 103. Tin Mng v mu nhim Giáng sinh và thi th u ca Chúa Giêsu dy chúng ta iu gì? 525-530 563-564 Vào lúc Giáng sinh, vinh quang thiên quc c t l trong s yu ui ca Hài Nhi. Vic ct bì Chúa Giêsu ã lãnh nhn là du ch Ngi thuc v dân Do Thái và tng trng cho Bí tích Ra ti ca chúng ta. Hin Linh là vic Vua-Mêsia ca Israel t mình ra cho tt c muôn dân. Lúc dâng Chúa vào trong Ðn Th, ngi ta nhn ra ni ông Simeon và bà Anna s ch i ca dân Israel, nay n gp g Ðng Cu Ð ca mình. Cuc trn sang Ai Cp và s kin tàn sát tr vô ti báo trc c cuc i ca Ðc Kitô s chu nhiu bách hi. Vic Ngi ri b Ai Cp tr v nhc li cuc xut hành và gii thiu Ðc Kitô nh ông Môsê mi: Ngi là Ðng gii phóng ích thc và ti hu. 104. Quãng i n dt ca Chúa Giêsu ti Nazareth dy chúng ta iu gì? 533-534 564 Sut cuc sng n dt Nazareth, Chúa Giêsu ã âm thm sng mt cuc sng bình thng. Nh vy, Ngi cho phép chúng ta hip thông vi Ngi trong s thánh thin ca i sng thng ngày c dt bng li cu nguyn, s n s, lao ng, tình yêu gia ình. Vic vâng phc ca Ngi i vi Ðc Maria và thánh Giuse, cha nuôi ca Ngi, là hình nh ca s vâng phc con tho i vi Chúa Cha ca Ngi. Vi c tin, Ðc Maria và thánh Giuse ón nhn mu nhim ca Chúa Giêsu, dù rng không phi lúc nào các ngài cng hiu c mu nhim y. 105. Ti sao Chúa Giêsu lãnh nhn phép ra ca ông Gioan "sám hi hu c n tha ti" (Lc 3,3)? 535-537

565 Ð khi u quãng i công khai và tham d trc vào Phép ra là cái cht ca mình, Chúa Giêsu, dù không có ti li nào, và là "Chiên Thiên Chúa, Ðng xoá ti trn gian" (Ga 1,29), cng chp nhn lit mình vào hàng các ti nhân. Chúa Cha tuyên b Ngi là "Con yêu du" ca mình (Mt 3,17) và Thánh Thn ng xung trên Ngi. Phép ra ca Chúa Giêsu là hình nh báo trc Bí tích Ra ti ca chúng ta. 106. Nhng cn cám d ca Chúa Giêsu trong sa mc nói lên iu gì? 538-540 566 Nhng cám d Chúa Giêsu phi chu trong sa mc thu tóm cn cám d ca Aam trong vn a àng và nhng cn cám d ca Israel trong sa mc. Satan cám d Chúa Giêsu v s vâng phc s v mà Chúa Cha ã trao phó. Ðc Kitô, Aam mi, ã chng li cn cám d, và chin thng ca Ngi báo trc chin thng ca cuc kh nn, là s vâng phc tuyt i trong tình yêu con tho ca Ngi. Trong thi gian Phng v Mùa Chay, Hi thánh kt hp vi Mu nhim này cách c bit. 107. Ai c mi gi tham d vào Nc Thiên Chúa c Chúa Giêsu loan báo và thc hin? 541-546 567 Chúa Giêsu mi gi mi ngi tham d vào Nc Thiên Chúa. C k xu xa nht trong các ti nhân cng c mi gi sám hi và ón nhn lòng thng xót vô biên ca Chúa Cha. Ngay trên mt t này, Nc Thiên Chúa ã thuc v nhng ai ón nhn vi tâm hn khiêm tn. Nhng mu nhim ca Nc Thiên Chúa c mc khi cho nhng ngi này. 108. Ti sao Chúa Giêsu biu l Nc Tri bng các du ch và phép l? 547-550 567 Chúa Giêsu làm các du ch và phép l kèm theo li ca Ngi, chng t rng Nc Tri ang hin din ni Ngi, là Ðng Mêsia. Mc dù ã cha lành mt s bnh nhân, Ngi không n loi tr mi cái xu ra khi trái t, nhng trc ht là gii phóng con ngi khi ách nô l ti li. Cuc chin u chng li ma qu báo trc rng thp giá ca Ngi s chin thng "th lãnh th gian" (Ga 12,31). 109. Trong Nc Tri, Chúa Giêsu ã trao quyn hành nào cho các Tông ca Ngi? 551-553 567

Chúa Giêsu chn Nhóm Mi Hai, nhng chng nhân tng lai cho cuc phc sinh ca Ngi. Ngi cho h tham d vào s v và quyn hành ca Ngi dy d, tha th ti li, xây dng và iu khin Hi thánh. Trong Nhóm này, thánh Phêrô lãnh nhn "chìa khóa Nc Tri" (Mt 16,19) và chim a v th nht, có s mng gìn gi c tin c toàn vn và cng c các anh em mình. 110. Vic Hin Dung có ý ngha gì? 554-556 568 Trc ht, Thiên Chúa Ba Ngôi xut hin trong cuc Hin Dung: "Chúa Cha trong li nói, Chúa Con trong nhân tính ca mình, Chúa Thánh Thn trong ám mây sáng chói" (thánh Tôma Aquinô). Khi gi lên cho ông Môsê và ông Êlia v cuc "ra i ca mình" (Lc 9,31), Chúa Giêsu cho thy rng vinh quang ca Ngi phi kinh qua thp giá; và Ngi sng trc cuc phc sinh và cuc tr li trong vinh quang ca Ngi, lúc Ngi "s bin i thân xác yu hèn ca chúng ta nên ging thân xác vinh hin ca Ngi" (Pl 3,21). "Chúa ã hin dung trên núi và các môn chiêm ngm vinh quang Ngi tùy kh nng, mai sau khi thy Ngi chu óng inh thp giá, h hiu rng Ngi ã t nguyn chu kh hình. Ri h s loan báo cho muôn dân bit Ngi chính là vinh quang Chúa Cha chiu ta" (Phng V Byzantin). 111. Chúa Giêsu vào thành Giêrusalem vi t cách là Ðng Mêsia nh th nào? 557-560 569-570 Vào thi gian ã nh, Chúa Giêsu quyt lên Giêrusalem chu kh nn, chu cht và sng li t cõi cht. Vi t cách là Ðc Vua-Mêsia, Ðng loan báo Vng quc ca Thiên Chúa n, Ngi i vào thành ca Ngi, ci trên mt con la. Nhng k bé mn ón rc Ngi bng li tung hô mà v sau c a vào kinh "Thánh! Thánh! Thánh!" trong Thánh L: "Chúc tng Ðng ng n nhân danh Chúa" (Mt 21,9). Phng v Hi thánh khi u Tun Thánh bng vic c hành bin c này. "C GIÊSU KITÔ Ã CHU NN I QUAN PHONGXIÔ PHILATÔ, CHU ÓNG INH TRÊN CÂY THÁNH GIÁ, CHT VÀ TÁNG XÁC" 112. Mu nhim Vt qua ca Chúa Giêsu có tm quan trng nào? 571-573 Mu nhim Vt qua ca Chúa Giêsu, bao gm cuc kh nn, cái cht, s phc sinh và tôn vinh ca Ngi, là trung tâm ca c tin Kitô giáo. Vì ý nh cu ca Thiên Chúa c hoàn tt mt ln thay cho tt c nh cái cht cu ca Con Thiên Chúa là Ðc Giêsu Kitô. 113. Chúa Giêsu b kt án vì nhng li buc ti nào? 574-576

Mt s th lãnh Israel ã kt án Chúa Giêsu chng li L Lut, chng li Ðn th Giêrusalem và c bit chng li nim tin vào Thiên Chúa duy nht, bi vì Ngi t tuyên b mình là Con ca Thiên Chúa. Chính vì th h ã np Ngi cho quan Philatô, Ngi b kt án t hình. 114. Ðâu là thái ca Chúa Giêsu i vi L lut Israel? 577-582 592 Chúa Giêsu không hy b L lut do Thiên Chúa trao ban cho ông Môsê trên núi Sinai, nhng Ngi ã làm cho L lut nên trn bng cách em li cho L lut li gii thích ti hu. Ngi là Ðng ban hành L lut ca Thiên Chúa, Ðng chu toàn L lut cách viên mãn. Ngoài ra, qua cái cht n ti trong vai trò Ngi Tôi Trung, Ngi hin dâng hy t duy nht có kh nng cu chuc tt c "ti li ngi ta ã phm trong thi Giao c u tiên" (Dt 9,15). 115. Ðâu là thái ca Chúa Giêsu i vi Ðn th Giêrusalem? 583-586 593 Chúa Giêsu b kt án là có thái thù nghch vi Ðn th. Thc ra, Ngi ã tôn trng Ðn th nh là "nhà ca Cha mình" (Ga 2,16). Chính ti ó Ngi ã ging dy mt phn giáo hun quan trng ca Ngi. Nhng Ngi cng báo trc Ðn th s b tàn phá, trong liên h vi cái cht ca Ngi. Ngi t gii thiu mình là ni c ng vnh vin ca Thiên Chúa gia loài ngi. 116. Chúa Giêsu có chng li nim tin ca Israel vào Thiên Chúa duy nht và là Ðng cu hay không? 587-591 594 Chúa Giêsu không bao gi chng li nim tin vào Thiên Chúa duy nht, c khi Ngi hoàn tt công trình ca Thiên Chúa cách trn ho, chu toàn các li ha v Ðng Mêsia và ng thi mc khi Ngi ngang hàng vi Thiên Chúa: ó là vic tha th các ti li. Ngi mi gi chúng ta phi tin vào Ngi và phi sám hi, giúp chúng ta nhn ra s hiu lm bi thm ca Công ngh ã kt án Ngi áng phi cht vì lý do phm thng. 117. Ai chu trách nhim v cái cht ca Chúa Giêsu? 595-598 Không th qui trách nhim cuc kh nn và cái cht ca Chúa Giêsu mt cách không phân bit cho mi ngi Do Thái thi ó, cng nh cho con cháu h sau này. Mi ti nhân, ngha là mi ngi, thc s là nguyên nhân và công c gây nên nhng au kh ca Ðng Cu Chuc. Chu trách nhim nng n hn na là nhng ngi, c bit nht là các ngi Kitô hu, thng xuyên sa ngã phm ti và vui tho

trong nhng iu xu xa. 118. Ti sao cái cht ca Chúa Giêsu li nm trong k hoch ca Thiên Chúa? 599-605 619 Ð tt c chúng ta, là nhng k áng cht, c giao hòa trong Ðc Kitô, Thiên Chúa ã a ra mt k hoch tràn y tình yêu là sai Con mình n phó mình chu cht vì nhng k ti li. Cái cht ca Ðc Kitô ã c loan báo trong Cu c, c bit nh hy t ca Ngi Tôi T chu au kh, và ã xy ra "theo nh li Thánh Kinh." 119. Ðc Kitô ã dâng hin mình cho Chúa Cha nh th nào? 606-609 620 Ðc Kitô ã t do dâng hin mình cho Chúa Cha, chu toàn ý nh cu . Ngi ã trao ban s sng "làm giá chuc cho nhiu ngi" (Mc 10,45). Nh ó, Ngi giao hòa toàn th nhân loi vi Thiên Chúa. S au kh và cái cht ca Ngi cho thy nhân tính ca Ngi là dng c t do và hoàn ho Thiên Chúa, Ðng mun cu mi ngi, th hin tình yêu ca Ngài. 120. Vic dâng hin ca Chúa Giêsu c din t nh th nào trong Ba Tic Ly? 610-611 621 Trong Ba Tic Ly vi các Tông vào bui ti trc cuc Kh nn, Chúa Giêsu ã tham d trc, ngha là Ngi ám ch và thc hin trc, vic t nguyn dâng hin chính mình: "Ðây là Mình Thy b np vì anh em" (Lc 22,19); "Ðây là Máu Thy, máu ra..." (Mt 26,28). Nh th, Ngi va thit lp Bí tích Thánh Th nh vic "tng nh" (1 Cr 11,25) n hy t ca Ngi, va thit lp các Tông ca Ngi thành nhng t t ca Giao c mi. 121. Ðiu gì ã xy ra trong cn hp hi ni vn Gitsêmani? 612 Mc du nhân tính rt thánh ca Ðng là "Tác gi s sng" (Cv 3,15) ã khip s s cht, nhng ý chí nhân loi ca Con Thiên Chúa vn tùng phc thánh ý Chúa Cha: cu chúng ta, Chúa Giêsu chp nhn gánh ly ti li chúng ta trong thân xác mình, Ngi "vâng li cho n ni bng lòng chu cht" (Pl 2,8). 122. Hiu qu hy t ca Ðc Kitô trên thp giá là gì? 613-617

622-623 Chúa Giêsu t nguyn hin dâng mng sng mình làm hy l n ti, ngha là Ngi sa li ti li chúng ta bng s vâng phc trn vn ca Ngi vì tình yêu cho n cht. Tình "Yêu thng n cùng" (Ga 13,1) ca Con Thiên Chúa ã giao hòa toàn th nhân loi vi Thiên Chúa. Nh vy, Hy l Vt qua ca Ðc Kitô cu chuc mi ngi cách c nht vô nh, hoàn ho và ti hu, và m li cho h vào s hip thông vi Thiên Chúa. 123. Ti sao Chúa Giêsu kêu gi các môn vác ly thp giá ca h? 618 Khi kêu gi các môn vác thp giá mình mà theo Ngi, Chúa Giêsu mun nhng ngi u tiên hng nh hy t cu ca Ngi c kt hp vào hy t y. 124. Thân xác ca Chúa Giêsu trong tình trng nào khi Ngi nm trong m? 624-630 Ðc Kitô ã cht tht s và ã c mai táng tht s. Nhng quyn nng Thiên Chúa ã gìn gi thân xác Ngi khi b h nát. "C GIÊSU KITÔ XUNG NGC T TÔNG, NGÀY TH BA BI TRONG K CHT MÀ SNG LI" 125. "Ngc t tông" mà Chúa Giêsu i xung là gì? 632-637 "Ngc t tông" - khác vi ha ngc ca án pht - là tình trng ca nhng ngi cht trc thi ca Chúa Giêsu, dù h lành thánh hay xu xa. Vi linh hn c kt hp vi Ngôi v thn linh, Chúa Giêsu xung vi nhng k công chính trong ngc t tông, là nhng ngi ang mong ch Ðng Cu Chuc h, cui cùng h có th t c s hng kin Thiên Chúa. Sau khi nh cái cht ca Ngi, Chúa Giêsu ã chin thng c s cht ln ma qu là "lãnh chúa ca s cht" (Dt 2,14), Ngi gii thoát nhng ngi công chính ang mong ch Ðng Cu Chuc, và Ngi m ca tri cho h. 126. Cuc Phc sinh ca Chúa Giêsu có v trí nào trong c tin ca chúng ta? 631, 638 Cuc Phc sinh là chân lý cao c nht ca c tin chúng ta vào Ðc Kitô. Vi thp giá, cuc Phc sinh là phn thit yu ca mu nhim Vt qua. 127. Nhng "du ch" nào làm chng cho cuc Phc sinh ca Chúa Giêsu? 639-644 656-657

Ngoài du ch chính yu là m trng, cuc Phc sinh ca Chúa Giêsu c làm chng bi mt s ph n; h là nhng ngi u tiên ã gp g Ngi và ã báo tin cho các Tông . Tip ó, Chúa Giêsu ã "hin ra vi Kêpha" (tc là thánh Phêrô), ri vi Nhóm Mi Hai. Sau ó, Ngi ã hin ra cùng mt lúc vi hn nm trm anh em (1 Cr 15,5-6) và còn nhiu ngi khác na. Các Tông ã không th bày t ra chuyn Phc sinh, vì Phc sinh i vi h là chuyn không th có c. Qu tht, Chúa Giêsu cng ã trách c s cng lòng tin ca h. 128. Ti sao Phc sinh cng là mt bin c siêu vit? 647 656-657 Tuy là mt s kin mang tính lch s, có th xác nh và chng thc qua các du ch và chng c, nhng vì là vic nhân tính ca Ðc Kitô bc vào vinh quang ca Thiên Chúa, nên Phc sinh cng siêu vit và vt quá lch s, thc s là Mu nhim c tin. Chính vì th, Ðc Kitô Phc sinh không t mình ra cho th gian, nhng ch cho các môn Ngi, làm cho h tr thành nhng chng nhân ca Ngi trc mt dân chúng. 129. Thân xác phc sinh ca Chúa Giêsu trong tình trng nào? 645-646 S Phc sinh ca Ðc Kitô không phi là mt cuc tr li i sng trn th. Thân xác phc sinh ca Ngi, cng chính là thân xác ã chu óng inh, và vn mang vt tích ca cuc kh nn, nhng t lúc Phc sinh, thân xác này c tham d vào i sng thn linh vi nhng c im ca mt thân xác vinh hin. Vì th, Ðc Giêsu Kitô Phc sinh tuyt i t do khi hin ra vi các môn Ngi, theo cách thc và ni chn nh Ngi mun, di nhiu hình dng khác nhau. 130. S Phc sinh là công trình ca Ba Ngôi Cc Thánh theo cách nào? 648-650 S Phc sinh ca Ðc Kitô là mt hành ng siêu vit ca Thiên Chúa. C Ba Ngôi cùng hot ng chung theo tính cách riêng bit ca mi Ngôi: Chúa Cha bày t quyn nng ca mình; Chúa Con "ly li" s sng mà Ngi ã t do dâng hin (Ga 10,17) bng cách kt hp linh hn và thân xác mình, mà Chúa Thánh Thn làm cho sng ng và tôn vinh. 131. Ðâu là ý ngha và nh hng ca cuc Phc sinh i vi n cu ? 651-655 658 Phc sinh là chóp nh ca mu nhim Nhp Th, xác nhn thn tính ca Ðc Kitô cng nh tt c nhng gì Ngi ã làm và ã ging dy. Cuc Phc sinh thc hin tt c các li ha ca Thiên Chúa vì li ích ca chúng ta. Hn na, Ðng Phc sinh, Ðng chin thng ti li và cái cht, là nguyên lý cho vic công chính hóa và s phc sinh ca chúng ta. Ngay t bây gi, Phc sinh mang li cho chúng ta n c làm ngha t Thiên Chúa, khin chúng ta c thc s tham d vào s sng ca Con duy nht,

Ðng s làm cho thân xác chúng ta c sng li vào ngày tn th. "CHÚA GIÊSU LÊN TRI NG BÊN HU C CHÚA CHA PHÉP TC VÔ CÙNG" 132. Vic Ðc Kitô lên tri có ý ngha gì? 659-667 Trong vòng bn mi ngày, Ðc Kitô hin ra vi các tông di hình dng con ngi bình thng, che giu vinh quang ca Ðng Phc sinh, sau ó Ngi lên tri và ng bên hu Thiên Chúa Cha. Ngi là Chúa, t nay vi nhân tính ca Ngi, Ngi cai tr trong vinh quang vnh cu ca Con Thiên Chúa và không ngng chuyn cu cho chúng ta ni Thiên Chúa Cha. Ngi c Thánh Thn ca Ngi n vi chúng ta và ban cho chúng ta nim hy vng mt ngày kia s c theo Ngi, n ni Ngi ã dn sn cho chúng ta. "NGÀY SAU BI TRI LI XUNG PHÁN XÉT K SNG VÀ K CHT" 133. Hin ti, Chúa Giêsu thng tr nh th nào? 668-674 680 Là Ðc Chúa ca v tr và lch s, là Th lãnh Hi thánh ca Ngi, Ðc Kitô vinh hin vn hin din mt cách mu nhim trên trn gian, ni Vng quc ca Ngi ã hin din nh ht ging và ã khi u trong Hi thánh. Mt ngày kia, Ngi s tr li trong vinh quang, nhng chúng ta không bit c ngày nào gi nào. Vì th, chúng ta sng tnh thc trong cu nguyn: "Ly Chúa, xin hãy n" (Kh 22,20). 134. Vic Chúa ng n trong vinh quang s din ra nh th nào? 675-677 680 Sau cn rung chuyn cui cùng trong v tr ca th gii s qua i này, Ðc Kitô s ng n vinh quang vi chin thng ti hu ca Thiên Chúa trong cuc quang lâm và vi cuc phán xét cui cùng. Nh th Nc Thiên Chúa s c hoàn thành. 135. Ðc Kitô s phán xét k sng và k cht nh th nào? 678-679 681-682 Ðc Kitô s phán xét vi quyn nng mà Ngi ã thu nhn c nh Ðng Cu Chuc trn gian, ã n cu loài ngi. Nhng iu kín nhim trong tâm hn cng nh thái ca mi ngi i vi Thiên Chúa và tha nhân s c t ra. Mi ngi s ón nhn s sng hay b kt án i i tùy theo các công vic h ã làm. Nh th "s viên mãn ca Ðc Kitô" (Ep 4,13) c thành tu, trong ó

"Thiên Chúa có toàn quyn trên muôn loài" (1 Cr 15,28).

Tr lên u trang

CHNG BA: "Tôi Tin Kính Ðc Chúa Thánh Thn" 136. Hi thánh mun nói gì khi tuyên xng "Tôi tin kính Ðc Chúa Thánh Thn"? 683-686 Tin vào Chúa Thánh Thn là tuyên xng rng Ngài là Ngôi Th Ba ca Ba Ngôi Cc Thánh; Ngài xut phát t Chúa Cha và Chúa Con, và Ngài "c phng th và tôn vinh cùng vi Chúa Cha và Chúa Con". Chúa Thánh Thn c "sai n... trong lòng chúng ta" (Gl 4,6) chúng ta có th nhn lãnh s sng mi nh nhng ngi con ca Thiên Chúa. 137. Ti sao s v ca Chúa Con và s v ca Chúa Thánh Thn không th tách ri nhau? 687-690 742-743 Trong Ba Ngôi không th phân chia, Chúa Con và Chúa Thánh Thn phân bit vi nhau, nhng không tách ri nhau. Thc vy, t khi u cho n cùng tn thi gian, khi Chúa Cha sai Con Ngài, thì cng sai Thánh Thn ca mình, Ðng kt hp chúng ta vi Ðc Kitô trong c tin, vi t cách là dng t, chúng ta có th gi Thiên Chúa là "Cha" (Rm 8,15). Chúa Thánh Thn vô hình, nhng chúng ta nhn ra Ngài qua tác ng ca Ngài, khi Ngài mc khi Ngôi Li cho chúng ta và khi Ngài hot ng trong Hi thánh. 138. Nhng tên gi khác ca Chúa Thánh Thn là gì? 691-693 "Chúa Thánh Thn" là Danh xng ca Ngôi Ba. Ðc Kitô cng gi Chúa Thánh Thn là Ðng An i (Parakletos - Trng s) và Thn Chân Lý. Tân c còn gi Ngài là Thánh Thn ca Ðc Kitô, ca Ðc Chúa, ca Thiên Chúa, Thánh Thn ca Vinh quang, Thánh Thn ca Li ha. 139. Nhng biu tng v Chúa Thánh Thn là gì? 694-701 Có rt nhiu biu tng v Chúa Thánh Thn: nc hng sng tuôn trào t trái tim b âm thâu ca Ðc Kitô và gii cn khát cho nhng ngi ã c Ra ti; vic xc du, ó là du ch ca Bí tích Thêm sc; la bin i tt c nhng gì la bén ti; áng mây, m ti hay rng ngi, trong ó vinh quang Thiên Chúa c t hin; vic t tay thông ban Chúa Thánh Thn; chim b câu ã ng xung và li trên Ðc Kitô lúc Ngi chu phép ra. 140. "Chúa Thánh Thn ã dùng các tiên tri mà phán dy" ngha là gì? 687-688

702-706 743 T "Các tiên tri" ây c dùng ch nhng ngi c Chúa Thánh Thn linh ng h nói nhân danh Thiên Chúa. Chúa Thánh Thn ã làm cho các li tiên tri trong Cu c c ng nghim hoàn toàn ni Ðc Kitô; cng chính Chúa Thánh Thn mc khi mu nhim Ðc Kitô trong Tân c. 141. Hot ng ca Chúa Thánh Thn ni thánh Gioan Ty Gi nh th nào? 717-720 Chúa Thánh Thn tràn trên thánh Gioan Ty Gi, v tiên tri cui cùng ca Cu c. Di tác ng ca Thánh Thn, ông c sai i "chun b mt dân cho Chúa" (Lc 1,17) và loan báo vic Ðc Kitô, Con Thiên Chúa, ng n ; ó là Ðng mà ông ã thy Thánh Thn ng xung và li trên Ngi, Ðng "s làm phép ra trong Thánh Thn" (Ga 1,33). 142. Ðâu là công trình ca Chúa Thánh Thn ni Ðc Maria? 721-726 744 Mi mong ch vic Ðc Kitô n và s chun b cho Ngi trong Cu c c Chúa Thánh Thn hoàn thành tt c ni Ðc Maria. Mt cách c nht vô nh, Chúa Thánh Thn ã tràn ân sng trên Ðc Maria và làm cho c trinh khit ca M nên phong phú, M sinh h Ngi Con ca Thiên Chúa trong thân xác. Chúa Thánh Thn ã làm cho Ðc Maria tr thành M ca "Ðc Kitô toàn th," ngha là ca Ðc Kitô là Ðu và ca Hi thánh là thân th Ngi. Ðc Maria hin din gia nhóm Mi Hai ngày l Hin Xung, khi Thánh Thn khai m "thi i cui cùng" vi vic xut hin ca Hi thánh. 143. Trong s v trn th, Ðc Giêsu Kitô có liên h gì vi Chúa Thánh Thn? 727-730 745-746 T khi nhp th, Con Thiên Chúa c thánh hin tr thành Ðc Kitô trong nhân tính ca Ngi nh vic xc du bng Chúa Thánh Thn. Ðc Kitô mc khi Chúa Thánh Thn trong giáo hun ca Ngi, hoàn thành li ha ã c ban cho các t ph. Ngi trao ban Thánh Thn cho Hi thánh va khai sinh khi thi hi trên các Tông sau khi Ngi Phc sinh. 144. Ðiu gì dã xy ra trong ngày l Ng tun? 731-732 738 Nm mi ngày sau cuc Phc sinh, vào l Ng tun, Ðc Giêsu Kitô vinh hin ã tràn Thánh Thn

và mc khi Ngài là mt Ngôi V Thiên Chúa, qua ó Ba Ngôi cc thánh c mc khi trn vn. S v ca Ðc Kitô và ca Chúa Thánh Thn tr thành s v ca Hi thánh, c sai i công b và loan truyn mu nhim hip thông ca Chúa Ba Ngôi. "Chúng con ã thy ánh sáng tht, chúng con ã lãnh nhn Thánh Thn Thiên Chúa, chúng con ã tìm c c tin chân chính: chúng con tôn th Ba Ngôi bt kh phân ly, vì chính Ba Ngôi ã cu chúng con" (Phng v Byzantin, Ðip ca l Hin Xung). 145. Chúa Thánh Thn làm gì trong Hi thánh? 733-741 747 Chúa Thánh Thn xây dng, linh hot và thánh hóa Hi thánh: Là Thánh Thn Tình Yêu, Ngài làm cho nhng ngi ã lãnh nhn Bí tích Ra ti nhn li c n ging Thiên Chúa ã b ánh mt vì ti li; Ngài giúp h sng trong Ðc Kitô bng chính S sng ca Ba Ngôi cc thánh. Ngi sai h i làm chng cho Chân lý ca Ðc Kitô và ct t h vào trong các phn v h tng, mi ngi em li "hoa trái ca Thánh Thn" (Ga 5,22). 146. Ðc Kitô và Thánh Thn ca Ngi hot ng nh th nào trong tâm hn các tín hu? 738-741 Nh các Bí tích, Ðc Kitô thông truyn Thánh Thn ca Ngi và ân sng ca Thiên Chúa cho các chi th trong thân th Ngi. Ân sng này mang li hoa trái ca i sng mi theo Thánh Thn. Cui cùng, Thánh Thn là Thy dy cu nguyn. "TÔI TIN CÓ HI THÁNH CÔNG GIÁO" HI THÁNH TRONG K HOCH CA THIÊN CHÚA 147. Hai ting Hi thánh có ngha là gì? 751-752 777, 804 Hi thánh là dân c Thiên Chúa kêu gi và qui t t khp ni trên th gii, gm nhng ngi, nh c tin và Bí tích Ra ti, tr thành con cái Thiên Chúa, chi th ca Ðc Kitô và n th ca Chúa Thánh Thn. 148. Trong Thánh Kinh, có nhng danh hiu và hình nh nào khác ch Hi thánh không? 753-757 Trong Thánh Kinh chúng ta tìm thy nhiu hình nh làm ni bt nhng phng din khác nhau ca mu nhim Hi thánh. Cu c dành u tiên cho nhng hình nh liên kt vi dân Thiên Chúa; Tân c bng nhng hình nh gn lin vi Ðc Kitô nh là u và dân là chi th ca Ngi; cng có nhng hình nh khác rút t i sng thôn quê (chung chiên, àn chiên, con chiên), i sng ng áng

(rung vn, cây Ôliu, vn nho), t nhà ca (nhà , viên á, n th) và t cuc sng gia ình (ngi v, ngi m, gia ình). 149. Ðâu là khi u và hoàn thành ca Hi thánh? 758-766 778 C khi u và s hoàn thành ca Hi thánh u nm trong k hoch vnh cu ca Thiên Chúa. Hi thánh ã c chun b trong Giao c c qua vic tuyn chn Israel, du ch cuc tp hp trong tng lai gm tt c các dân tc. Hi thánh c t nn tng trên li nói và vic làm ca Ðc Giêsu Kitô, và c bit c hin thc nh cái cht và cuc phc sinh cu ca Ngi. Ri Hi thánh c t hin nh mu nhim cu bng vic tuôn Thánh Thn trong ngày l Hin xung. Hi thánh s hoàn thành vào ngày tn th nh cuc tp hp thiên quc ca tt c nhng ngi c cu chuc. 150. S mng ca Hi thánh là gì? 767-769 S mng ca Hi thánh là rao truyn Nc Thiên Chúa mà Ðc Giêsu Kitô ã khi u và thit lp Nc y gia mi dân tc. Hi thánh thit lp trên trái t mm ging và khi im ca Vng quc cu này. 151. Hi thánh là mu nhim theo ngha nào? 770-773 779 Hi thánh là mu nhim bi vì, trong thc ti hu hình ca mình, Hi thánh din t và thc hin mt thc ti thiêng liêng, thn linh, ch có th nhn ra bng con mt c tin. 152. "Hi thánh là bí tích ph quát ca n cu " có ngha là gì? 774-776 780 Câu này mun nói Hi thánh là du ch và khí c cho vic giao hòa và hip thông toàn th nhân loi vi Thiên Chúa cng nh cho s hp nht nhân loi. HI THÁNH: DÂN THIÊN CHÚA, THÂN TH C KITÔ, N TH CHÚA THÁNH THN 153. Ti sao Hi thánh là Dân Thiên Chúa? 781

802-804 Hi thánh là Dân Thiên Chúa, bi vì Ngài mun thánh hóa và cu mi ngi không phi cách riêng r, nhng thit lp h thành mt Dân duy nht, c qui t trong s hp nht ca Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thn. 154. Ðâu là nhng c tính ca Dân Thiên Chúa? 782 Dân Thiên Chúa mà chúng ta là thành phn nh c tin vào Ðc Kitô và nh Bí tích Ra ti, có ci ngun là Thiên Chúa Cha, có Th lãnh là Ðc Giêsu Kitô, có a v là phm giá và s t do ca con cái Thiên Chúa, có L lut là gii rn mi ca tình yêu, có s v là tr thành mui và ánh sáng ca th gii, có cùng ích là Nc Thiên Chúa, ã c khi u trên trn th. 155. Dân Thiên Chúa thông d nh th nào vào ba phn v ca Ðc Kitô là T t, là Tiên tri và là Vng ? 783-786 Dân Thiên Chúa c d phn vào phn v T t ca Ðc Kitô, vì các ngi Kitô hu c Chúa Thánh Thn thánh hin dâng các hy l thiêng liêng. H c tham d vào phn v Tiên tri vì, nh cm thc siêu nhiên ca c tin, h gn bó cách dt khoát vi c tin, ào sâu hiu bit c tin và tr thành chng nhân cho c tin. H c tham d vào phn v là Vng qua vic phc v, noi gng Ðc Kitô Giêsu, Vua v tr, Ðng t tr thành tôi t cho mi ngi, nht là cho nhng ngi nghèo túng và au kh. 156. Hi thánh là Thân th ca Ðc Kitô theo cách nào? 787-791 805-806 Nh Chúa Thánh Thn, Ðc Kitô, ã cht và ã phc sinh, kt hp các tín hu vi chính Ngi mt cách mt thit. Nh th nhng ai tin vào Ðc Kitô, vì c kt hp cht ch vi Ngi, nht là trong Bí tích Thánh Th, thì cng kt hp vi nhau nh c ái, to thành mt thân th duy nht là Hi thánh, hp nht vi nhau trong s a dng ca các chi th và các phn v. 157. Ai là u ca thân th này? 792-795 807 Ðc Kitô là "Ðu ca thân th, ngha là ca Hi thánh" (Cl 1,18). Hi thánh sng nh Ngi, trong Ngi và cho Ngi. Ðc Kitô và Hi thánh to thành "Ðc Kitô toàn th" (thánh Augustinô). "Có th nói c là, Ðu và các chi th làm nên cùng mt con ngi huyn nhim" (Thánh Tôma Aquinô).

158. Ti sao Hi thánh c gi là Hôn thê ca Ðc Kitô? 796 808 Hi thánh c gi là Hôn thê ca Ðc Kitô bi vì chính Chúa ã t xng là "Hôn phu" (Mc 2,19), Ðng ã yêu thng Hi thánh, ã kt c vi Hi thánh bng mt Giao c vnh cu. Ngi ã phó np mình vì Hi thánh, thanh ty Hi thánh bng Máu ca Ngi, làm cho Hi thánh "tr nên thánh thin" (Ep 5,26) và làm cho Hi thánh thành m ca tt c các con cái ca Thiên Chúa. Nu hai ch "Thân th" cho thy s hp nht gia "Ðu" và các chi th, thì hai ch "Hôn thê" làm ni bt s phân bit gia ôi bên trong mt quan h liên v. 159. Ti sao Hi thánh c gi là Ðn th Chúa Thánh Thn? 797-798 809-810 Bi vì Chúa Thánh Thn ng trong thân th là Hi thánh, trong "Ðu" và trong "các chi th" ca Hi thánh; hn na, Ngài xây dng Hi thánh trong c mn, nh Li Chúa, các Bí tích, các nhân c và các c sng. "Linh hn tng quan vi chi th th nào thì Chúa Thánh Thn cng nh th i vi các chi th ca Ðc Kitô và thân th Ngi là Hi thánh." (Thánh Augustinô). 160. Ðc sng là gì? 799-801 Ðc sng là nhng ân hu c bit ca Chúa Thánh Thn c ban tng cho mt s ngi vì li ích ca con ngi, vì nhng nhu cu ca th gii và c bit là xây dng Hi thánh. Ch có Hun quyn ca Hi thánh mi có thm quyn nhn nh các c sng. HI THÁNH DUY NHT, THÁNH THIN, CÔNG GIÁO VÀ TÔNG TRUYN 161. Ti sao Hi thánh có c tính duy nht? 813-815 866 Hi thánh có c tính là duy nht, vì Hi thánh có ngun gc và khuôn mu là s duy nht ca mt Thiên Chúa trong Ba Ngôi; có Ðng sáng lp và làm Ðu là Ðc Giêsu Kitô, Ðng qui t mi dân tc trong s duy nht ca mt thân th; có Chúa Thánh Thn nh linh hn, Ðng hp nht tt c các tín hu vào s hip thông trong Ðc Kitô. Hi thánh có cùng mt c tin, mt i sng Bí tích, mt chui k nhim tông truyn duy nht, cùng mt nim hy vng chung và cùng mt c mn.

162. Hi thánh duy nht ca Ðc Kitô tn ti âu? 816 870 Vi tính cách là mt cng oàn c thit lp và t chc trn gian, Hi thánh duy nht ca Ðc Kitô tn ti (subsistit in) trong Hi thánh Công giáo, c iu hành do v k nhim thánh Phêrô và do các Giám mc hip thông vi ngài. Ch nh Hi thánh này ngi ta mi có th t c cách y các phng tin cu , vì Chúa ã trao phó tt c nhng gì thin ho ca Giao c Mi cho tp th tông duy nht, có thánh Phêrô ng u. 163. Phi nhìn các ngi Kitô hu không thuc công giáo nh th nào? 817-819 Trong các Giáo hi và các Cng oàn giáo hi , ã tách ri khi s hip thông trn vn vi Hi thánh Công giáo, chúng ta cng gp c nhiu yu t thánh hóa và chân lý. Tt c các yu t này xut phát t Ðc Kitô và u hng n s hp nht công giáo. Các thành viên ca các Giáo hi và các cng oàn này c hi nhp vào Ðc Kitô nh Bí tích Ra ti; vì vy chúng ta nhìn nhn h nh anh em. 164. Làm th nào dn thân cho s hp nht? 820-822 866 Lòng khao khát mun tái lp s hp nht gia tt c các ngi Kitô hu là mt hng ân ca Ðc Kitô và là mt li kêu gi ca Chúa Thánh Thn. Khao khát này liên quan n toàn th Hi thánh và c thc hin bng vic sám hi tn áy lòng, cu nguyn, nhìn nhn ln nhau là anh em và i thoi thn hc. 165. Hi thánh có c tính là thánh thin theo ngha nào? 823-829 867 Hi thánh có c tính thánh thin, vì Thiên Chúa chí thánh là tác gi ca Hi thánh. Ðc Kitô ã t np mình vì Hi thánh, thánh hóa Hi thánh và làm cho Hi thánh có kh nng thánh hóa. Chúa Thánh Thn ban s sng cho Hi thánh bng tình yêu. Trong Hi thánh có tt c các phng tin cu . S thánh thin là n gi ca tng ngi trong Hi thánh và là mc ích ca mi hot ng ca Hi thánh. Trong Hi thánh có Ðc Trinh N Maria và rt nhiu v thánh là gng mu và là nhng ng chuyn cu cho Hi thánh. S thánh thin ca Hi thánh là sui ngun cho s thánh hóa các con cái mình, nhng ngi ang sng trên trn gian, tt c u t nhn mình là k ti li và luôn cn sám hi và thanh ty. 166. Ti sao Hi thánh c gi là công giáo?

830-831 868 Hi thánh có c tính là công giáo, ngha là ph quát, vì Ðc Kitô hin din trong Hi thánh. " âu có Ðc Kitô Giêsu, ó có Hi thánh Công giáo" (Thánh Inhaxiô Antiôkia). Hi thánh loan báo s toàn din và toàn vn ca c tin. Hi thánh gìn gi và qun lý tt c các phng tin cu . Hi thánh c sai n vi mi dân tc mi thi i và mi nn vn hóa ca h. 167. Giáo hi a phng có phi công giáo không? 832-835 Mi Giáo hi a phng (ngha là mt giáo phn hoc giáo khu) u là công giáo, c hình thành bi cng oàn các ngi Kitô hu, cùng hip thông trong c tin và trong các Bí tích vi Giám mc ca h, là ngi c tn phong trong chui k nhim tông truyn, và vi Giáo hi Rôma là giáo hi "ng u v mt c ái" (thánh Ignatio Antiôkia). 168. Ai thuc v Hi thánh Công giáo? 836-838 Tt c mi ngi, di nhiu hình thc khác nhau, u thuc v hay hng n s hp nht công giáo ca dân Thiên Chúa. Ngi hoàn toàn thuc v Hi thánh Công giáo là ngi, nhn c Thánh Thn ca Ðc Kitô, kt hp vi Hi thánh bng các dây liên kt là vic tuyên xng c tin, các Bí tích, s hng dn ca giáo phm và s hip thông. Nhng ngi ã c Ra ti nhng không thc hin y s hp nht công giáo thì cng hip thông mt cách nào ó, tuy là hip thông không trn vn, vi Hi thánh Công giáo. 169. Hi thánh Công giáo liên h vi dân Do Thái nh th nào? 839-840 Hi Thánh Công giáo công nhn liên h ca mình vi dân Do Thái vì Thiên Chúa ã tuyn chn dân này, trc tt c mi dân khác, ón nhn Li Ngài. Chính dân Do Thái "c Thiên Chúa nhn làm con, c Ngài cho thy vinh quang, ban tng các Giao c, l lut, mt nn phng t và các li ha; h là con cháu các t ph, và chính Ðc Kitô, xét theo huyt thng, cng cùng mt nòi ging vi h" (Rm 9,4-5). Khác vi các tôn giáo khác không thuc Kitô giáo, c tin Do Thái ã là li áp tr cho Mc khi ca Thiên Chúa trong Giao c C. 170. Liên h gia Hi thánh Công giáo vi các tôn giáo ngoài Kitô giáo nh th nào? 841-845 Trc ht, ó là mi liên h v ngun gc và cu cánh chung ca toàn th nhân loi. Hi thánh Công giáo nhìn nhn nhng gì tt lành và chân tht trong các tôn giáo khác u xut phát t Thiên Chúa. Ðó là mt tia phn chiu chân lý ca Ngài. Ðiu này có th chun b cho vic ón nhn Tin Mng và thúc y n s hp nht nhân loi trong Hi thánh ca Ðc Kitô.

171. Câu khng nh "Ngoài Hi thánh không có n cu " có ngha gì? 846-848 Câu này mun nói rng n cu xut phát t Ðc Kitô-là-Ðu thông qua trung gian là Hi thánh, thân th Ngi. Nhng ai bit rng Hi thánh c Ðc Kitô thit lp và cn thit cho n cu mà không mun bc vào hay không mun gn bó vi Hi thánh, thì s không c cu . Ngoài ra, nh Ðc Kitô và Hi thánh Ngi, nhng ngi, không vì li mình mà không bit Tin Mng ca Ðc Kitô và Hi thánh Ngi, nhng chân thành i tìm Thiên Chúa và di nh hng ca ân sng, c gng thc hin ý Thiên Chúa qua s hng dn ca lng tâm, vn có th t c n cu muôn i. 172. Ti sao Hi thánh phi loan truyn Tin Mng cho toàn th gii? 849-851 Bi vì Ðc Kitô ã truyn cho Hi thánh: "Anh em hãy i n vi muôn dân, làm phép ra cho h nhân danh Cha và Con và Thánh Thn" (Mt 28,19). Mnh lnh này ca Chúa có ci ngun là tình yêu vnh cu ca Thiên Chúa, Ðng ã sai phái Con và Thánh Thn Ngài, vì Ngài "mun cho mi ngi c cu và nhn bit chân lý" (1 Tm 2,4). 173. Th nào là Hi thánh truyn giáo? 852-856 Ðc Chúa Thánh Thn hng dn, sut dòng lch s, Hi thánh tip tc s v ca chính Ðc Kitô. Vì vy, các ngi Kitô hu phi loan báo cho mi ngi Tin Mng ã c Ðc Kitô mang n, khi bc theo cùng mt con ng nh Ngi, tc là sn sàng hy sinh, thm chí n ch t o. 174. Ti sao Hi thánh có c tính tông truyn? 857 869 Hi thánh có c tính tông truyn cn c vào ngun gc ca mình, vì Hi thánh c "xây dng trên nn tng các Tông " (Ep 2,20); cn c vào giáo lý là giáo hun ca các thánh Tông ; và cn c vào c cu ca mình, vì Hi thánh c xây dng, thánh hóa và hng dn cho n ngày Chúa li n, bi các thánh Tông , nh nhng v k nhim các ngài là các Giám mc hip thông vi v k nhim thánh Phêrô. 175. S v ca các thánh Tông h ti âu? 858-861 Tông có ngha là ngi c sai i. Chúa Giêsu, Ðng c Chúa Cha sai n, ã kêu gi và tuyn chn mi hai ngi trong s các môn và t h làm Tông ca Ngi, khi làm cho h thành nhng chng nhân cho cuc Phc sinh ca Ngi và làm nn tng cho Hi thánh ca Ngi. Ngi truyn cho h phi tip tc s v ca Ngi, khi Ngi nói vi h: "Nh Chúa Cha ã sai Thy, Thy

cng sai anh em" (Ga 20,21), và Ngi ha vi h cho n ngày tn th. 176. K nhim tông truyn là gì? 861-865 K nhim tông truyn là chuyn giao s v và quyn hn ca các Tông cho nhng ngi k v các ngài, là các Giám mc, qua Bí tích Truyn chc thánh. Chính nh vic chuyn giao này mà Hi thánh vn duy trì c s hip thông trong c tin và i sng vi ngun gc ca mình, tri qua bao th k, Hi thánh thc hành vic tông ca mình là làm lan to Vng quc ca Ðc Kitô trên trn gian. CÁC NGI KITÔ HU: PHM TRT, GIÁO DÂN, I SNG THÁNH HIN 177. Các tín hu là ai? 871-872 Các tín hu là nhng ngi c tháp nhp vào Ðc Kitô nh Bí tích Ra ti, c tr nên thành phn ca dân Thiên Chúa. Tr thành nhng ngi c d phn vào các phn v T t, Tiên tri và Vng ca Ðc Kitô, tùy theo iu kin riêng ca mình, h c mi gi thc thi s v c Thiên Chúa trao phó cho Hi thánh. Gia h, có mt s bình ng thc s do phm giá ca h là con cái Thiên Chúa. 178. Dân Thiên Chúa c hình thành nh th nào? 873 934 Theo s xp t ca Thiên Chúa, trong Hi thánh có nhng tha tác viên c hin thánh, ã c lãnh nhn Bí tích Truyn chc thánh và to thành phm trt ca Hi thánh. Nhng ngi khác c gi là giáo dân. Trong c hai thành phn này, có nhng tín hu c thánh hin mt cách c bit cho Thiên Chúa qua vic khn gi các li khuyên Phúc Âm: khit tnh trong i sng c thân, khó nghèo và vâng phc. 179. Ti sao Ðc Kitô li thit lp phm trt trong Hi thánh? 874-876 935 Ðc Kitô ã thit lp phm trt trong Hi thánh chn dt dân Thiên Chúa nhân danh Ngi; và vì th Ngi ã trao ban quyn hành cho h. Phm trt bao gm các tha tác viên ã c thánh hin: các giám mc, linh mc, phó t. Nh Bí tích Truyn chc thánh, các Giám mc và linh mc, khi thc thi tha tác v ca mình, hot ng nhân danh và trong cng v ca Ðc Kitô-là-Ðu. Các Phó t phc v dân Chúa trong vic phc v (diakonia) li Chúa, Phng v và vic bác ái. 180. Chiu kích tp th ca tha tác v trong Hi thánh c thc hin nh th nào?

877 Theo gng nhóm mi hai Tông , c Ðc Kitô tuyn chn và sai i chung vi nhau, s kt hp ca các thành phn phm trt trong Hi thánh là phc v s hip thông ca tt c các tín hu. Mi Giám mc thc thi tha tác v ca mình nh thành viên ca Giám mc oàn, trong s hip thông vi Ðc Giáo hoàng, d phn vi ngài vào vic chm lo cho Hi thánh ph quát. Các linh mc thc thi tha tác v ca mình trong linh mc oàn ca Hi thánh a phng trong s hip thông vi Giám mc và di s hng dn ca ngài. 181. Ti sao tha tác v trong Hi thánh cng có c tính cá nhân? 878-879 Tha tác v trong Hi thánh cng có c tính cá nhân, bi vì, nh hiu nng ca Bí tích Truyn chc thánh, mi ngi u chu trách nhim trc Ðc Kitô, Ðng ã kêu gi h mt cách cá nhân khi trao phó cho h mt s v. 182. S v ca Ðc Giáo hoàng là gì? 881-882 936-937 Ðc Giáo hoàng, va là Giám mc Rôma va là v k nhim Thánh Phêrô, là nguyên lý và nn tng trng tn và hu hình cho s hp nht ca Hi thánh. Ngài là v i din Ðc Kitô, ng u Giám mc oàn và là mc t ca toàn th Hi thánh. Vì do Chúa thit lp, ngài có quyn trn vn, ti cao, trc tip và ph quát trên Hi thánh. 183. Nhim v ca Giám mc oàn là gì? 883-885 Giám mc oàn, hip thông vi Ðc Giáo hoàng và luôn phi có ngài, cng thc thi trên Hi thánh mt quyn ti cao và trn vn. 184. Các Giám mc thc thi s v ging dy ca mình nh th nào? 888-890 939 Trong s hip thông vi Ðc Giáo hoàng, các Giám mc có bn phn loan báo Tin Mng cho mi ngi cách trung thành và có thm quyn. Vi thm quyn ca Ðc Kitô, các ngài là chng nhân ích thc ca c tin tông truyn. Nh cm thc siêu nhiên ca c tin, Dân Thiên Chúa, c Hun quyn sng ng ca Hi thánh hng dn, gn bó cách kiên vng vi c tin. 185. S bt kh ng ca Hun quyn th hin lúc nào?

891 S bt kh ng th hin khi Ðc Giáo hoàng, cn c vào thm quyn là Mc t ti cao ca Hi thánh, hay Giám mc oàn trong s hip thông vi Ðc Giáo hoàng, nht là khi các ngài hp Công ng chung, công b mt giáo lý có liên quan n c tin hay luân lý bng mt hành ng dt khoát, hoc khi Ðc Giáo hoàng và các Giám mc, trong Hun quyn thông thng ca các ngài, ng thanh tuyên b mt tín iu dt khoát. Tt c các tín hu u phi gn bó vi giáo hun này trong s vâng phc c tin. 186. Các Giám mc thc thi s v thánh hóa nh th nào? 893 Các Giám mc thánh hóa Hi thánh khi trao ban ân sng ca Ðc Kitô bng vic rao ging và c hành các Bí tích, c bit là Bí tích Thánh Th. Các ngài cng thánh hóa Hi thánh bng li cu nguyn, gng mu và vic làm ca mình. 187. Các Giám mc thc thi s v cai qun nh th nào? 894-896 Mi Giám mc, vi t cách là thành viên ca Giám mc oàn, phi quan tâm cách tp th i vi mi Giáo hi a phng và Hi thánh toàn cu, trong s hp nht vi các Giám mc khác kt hp vi Ðc Giáo hoàng. Giám mc, c y thác mt Giáo hi a phng, s iu khin Giáo hi y vi thm quyn do chc thánh, riêng bit, thông thng và trc tip, nhân danh Ðc Kitô, v Mc t Nhân lành, trong s hip thông vi toàn th Hi thánh và di s dn dt ca Ðng k nhim thánh Phêrô. 188. n gi ca ngi tín hu giáo dân là gì? 897-900 940 Ngi tín hu giáo dân có n gi riêng tìm kim Nc Thiên Chúa, bng vic soi sáng và sp xp các thc ti trn gian theo ý mun ca Thiên Chúa. Làm nh vy là h thc hin n gi nên thánh và hot ng tông , mt n gi c trao ban cho mi ngi ã lãnh Bí tích Ra ti. 189. Ngi tín hu giáo dân tham gia vào s v t t ca Ðc Kitô nh th nào? 901-903 H tham gia vào s v t t này, khi dâng hin - nh hy l thiêng liêng "dâng lên Thiên Chúa nh Ðc Giêsu Kitô" (1 Pr 2,5), nht là trong Thánh l - cuc sng riêng ca h, cùng vi tt c các hot ng, li cu nguyn và dn thân truyn giáo, cuc sng gia ình và lao ng hng ngày, nhng khó khn trong cuc sng mà h chu ng cách kiên nhn và nhng lúc th giãn thân xác và tinh thn. Bng cách ó, ngi giáo dân, dn thân cho Ðc Kitô và c Chúa Thánh Thn thánh hin, s dâng lên Thiên Chúa c th gii.

190. H tham d vào s v tiên tri ca Ðc Kitô nh th nào? 904-907 942 H tham d vào s v tiên tri này ca Ðc Kitô khi luôn ón nhn trong c tin Li ca Ðc Kitô và loan báo Li ó cho th gii bng chng t i sng ca h, cng nh qua li nói, hot ng rao ging Tin Mng và dy giáo lý. Vic rao ging Tin Mng nh vy t c hiu qu c bit vì vic này c thc hin trong các hoàn cnh thông thng ni trn th. 191. H tham d vào s v Vng ca Ðc Kitô nh th nào? 908-913 943 Ngi giáo dân tham d vào s v Vng ca Ðc Kitô khi ón nhn t ni Ngi quyn nng chin thng ti li, ni chính h và trong th gii, qua vic t b bn thân và sng i sng thánh thin. H thc hành nhiu tác v khác nhau phc v cng oàn và ghi du n trên các hot ng trn th ca con ngi và các c ch xã hi bng giá tr luân lý. 192. Ði sng thánh hin là gì? 914-916 944 Là mt bc sng c Hi thánh công nhn. Ðó là li t nguyn áp tr ting gi c bit ca Ðc Kitô, qua ó nhng ngi c thánh hin hoàn toàn t hin cho Thiên Chúa và hng ti s hoàn ho ca c ái di tác ng ca Chúa Thánh Thn. Ðc tính ca s thánh hin là vic thc hành các li khuyên Phúc Âm. 193. Ði sng thánh hin óng góp gì cho s v ca Hi thánh? 931-933 945 Ði sng thánh hin d phn vào s v ca Hi thánh, bng vic t hin trn vn cho Ðc Kitô và các anh em ca Ngi, khi làm chng cho nim hy vng v Nc Tri. TÔI TIN CÁC THÁNH THÔNG CÔNG 194. "Các thánh thông công" có ý ngha gì? 946-953

960 Câu nói "các thánh thông công" trc ht nói lên s tham d chung ca tt c các thành phn Hi thánh vào nhng thc ti thánh (sancta): c tin, các Bí tích, c bit là Bí tích Thánh Th, các c sng và nhng ân hu thiêng liêng khác. Ci ngun ca s hip thông là c ái "không tìm t li" (1 Cr 13,5), nhng thúc y các tín hu t "mi s là ca chung" (Cv 4,32), k c ca ci vt cht ca h, nhm phc v nhng ngi nghèo kh hn. 195. Câu nói "các thánh thông công" còn mang ý ngha nào khác na? 954-959 961-962 Câu này còn nói lên s hip thông gia nhng ngi thánh (sancti), ngha là nhng ai, nh ân sng, c kt hp vi Ðc Kitô chu cht và sng li. Mt s còn l hành trên trn gian; mt s khác, ã ri b i này, hin ang c thanh luyn, và cng c tr giúp bng li cu nguyn ca chúng ta; sau ht, mt s khác na, ã c hng vinh quang Thiên Chúa và ang chuyn cu cho chúng ta. Tt c cùng nhau làm thành mt gia ình duy nht trong Ðc Kitô, là Hi thánh, ca ngi và tôn vinh Chúa Ba Ngôi. C MARIA: M C KITÔ, M HI THÁNH 196. Ðc Trinh N Maria dim phúc là M Hi thánh theo ngha nào? 963-966 973 Ðc Trinh N Maria dim phúc là M Hi thánh trong trt t ân sng bi vì M ã sinh ra Chúa Giêsu, Con Thiên Chúa, là Ðu ca Thân Th Ngi là Hi thánh. Khi sp cht trên thánh giá, Chúa Giêsu ã tri Ðc Maria làm m ca môn Ngi bng nhng li này : "Ðây là m ca anh" (Ga 19,27). 197. Ðc Maria tr giúp Hi thánh nh th nào? 967-970 Sau khi Con mình v tri, Ðc Maria ã giúp Hi thánh lúc khi u bng li cu nguyn, và c sau khi ã c lên tri, M vn tip tc chuyn cu cho con cái mình, vn là mu gng cho mi ngi v c tin và c ái, to nh hng cu trên h, nh hng này xut phát t s d y các công nghip ca Ðc Kitô. Các tín hu nhìn M nh nguyên nh và s tham d trc vào cuc phc sinh ang ch ón h; h kêu cu M di các tc hiu là Trng s, Ðng phù tr, Ðng bo tr và Ðng trung gian. 198. Ðc Trinh N rt thánh c tôn kính nh th nào? 971 M c sùng kính cách c bit, nhng khác hn vi vic tôn th ch dành riêng cho Ba Ngôi cc thánh. Vic sùng kính c bit này c din t mt cách c áo trong các ngày l phng v dành

kính M Thiên Chúa cng nh trong các kinh nguyn tôn kính Ðc M, nh kinh Mân Côi, c xem là bn tóm lc toàn b Tin Mng. 199. Ðc Trinh n Maria dim phúc là hình nh cánh chung ca Hi thánh nh th nào? 972 974-975 Khi nhìn lên Ðc Maria, hoàn toàn thánh thin và ã c tôn vinh c hn ln xác, Hi thánh chiêm ngm ni M iu Hi thánh c kêu gi sng trên trn gian và iu Hi thánh s tr thành trên quê hng thiên quc. "TÔI TIN PHÉP THA TI" 200. Ti li c tha th nh th nào? 976-980 984-985 Bí tích u tiên và cn bn tha ti là Bí tích Ra ti. Ði vi nhng ti phm sau khi lãnh nhn Bí tích Ra ti, Ðc Kitô ã thit lp Bí tích Hòa gii hay Thng hi, nh ó ngi ã c Ra ti c giao hòa vi Thiên Chúa và vi Hi thánh. 201. Ti sao Hi thánh có quyn tha ti? 981-983 986-987 Hi thánh có s v và quyn nng tha các ti li, bi vì chính Ðc Kitô ã trao ban cho Hi thánh quyn y: "Anh em hãy nhn ly Thánh Thn. Anh em tha ti cho ai, thì ngi y c tha; anh em cm gi ai, thì ngi y b cm gi" (Ga 20,22-23). "TÔI TIN XÁC LOÀI NGI NGÀY SAU SNG LI" 202. Hai ch "thân xác" có ý ngha gì ? Ðâu là s quan trng ca nó? 990 1015 Hai ch "thân xác" ch con ngi trong tình trng yu ui và phi cht. "Thân xác là then cht ca n cu " (Tertullien). Tht vy, chúng ta tin Thiên Chúa, Ðng to dng nên thân xác; chúng ta tin Ngôi Li mc ly thân xác cu chuc thân xác; chúng ta tin vào s sng li ca thân xác, ó là hoàn tt vic to dng và cu chuc thân xác.

203. "Xác sng li" có ngha là gì? 990 Ðiu này mun nói n tình trng vnh vin ca con ngi không phi ch là linh hn thiêng liêng tách bit khi thân xác, nhng thân xác phi cht ca chúng ta cng c gi mt ngày kia s sng li. 204. Ðâu là mi liên h gia cuc Phc sinh ca Ðc Kitô vi vic sng li ca chúng ta? 998 1002-1003 Cng nh Ðc Kitô ã thc s sng li t cõi cht và sng mãi, cng vy, Ngi s làm cho tt c chúng ta sng li trong ngày sau ht, vi mt thân xác không còn h nát, "Ai ã làm iu lành, thì s sng li c sng; ai ã làm iu d, thì s sng li b kt án" (Ga 5,29). 205. Khi chúng ta cht, iu gì s xy ra cho linh hn và thân xác chúng ta? 992-1004 1016-1018 Khi cht, linh hn và thân xác s tách ri nhau, thân xác s b hu hoi, trong khi linh hn, vì là bt t, s chu s phán xét ca Thiên Chúa và ch i ngày c kt hp li vi thân xác khi thân xác c bin i vào ngày Chúa tr li. Vic tìm hiu s sng li din ra nh th nào vt quá kh nng ca trí tng tng và s hiu bit ca chúng ta. 206. "Cht trong Ðc Kitô Giêsu" có ngha là gì? 1005-1014 1019 Ðiu này có ngha là cht trong ân sng ca Chúa, lúc không có ti trng. Ai tin vào Ðc Kitô và theo gng Ngi, s có th bin i cái cht ca mình thành mt hành vi vâng phc và yêu mn i vi Chúa Cha. "Ðây là li áng tin cy: Nu ta cùng cht vi Ngi, ta s cùng sng vi Ngi" (2 Tm 2,11). "TÔI TIN HNG SNG VY" 207. Ði sng vnh cu là gì? 1020 1051 Ði sng vnh cu là i sng bt u ngay sau khi cht. Ði sng này không có kt thúc. Mi ngi, khi bt u bc vào i sng vnh cu, s phi nhn mt cuc phán xét riêng do chính Ðc Kitô, v

Thm Phán ca k sng và k cht; i sng này s c óng n trong cuc phán xét chung. 208. Phán xét riêng là gì? 1021-1022 1051 Là cuc phán xét thng pht tc khc mà mi ngi, ngay sau khi cht, phi lãnh nhn t Thiên Chúa trong linh hn bt t ca mình, liên quan n c tin và các vic làm ca mình. S phân nh thng pht này gm có vic c vào hng hnh phúc thiên àng, tc khc hoc sau mt cuc thanh luyn thích hp, hay là phi chu pht muôn i trong ha ngc. 209. "Thiên àng" là gì? 1023-1026 1053 "Thiên àng" là tình trng hnh phúc ti thng và vnh vin. Ai cht trong ân sng ca Thiên Chúa và ai không cn bt c s thanh luyn cui cùng nào, s c qui t quanh Chúa Giêsu và Ðc Maria, các thiên thn và các thánh. Nh vy các ngài to thành Hi thánh thiên quc, ni các ngài c chiêm ngm Thiên Chúa "mt giáp mt" (1 Cr 13,12); các ngài sng trong s hip thông tình yêu vi Chúa Ba Ngôi và chuyn cu cho chúng ta. "S sng tht và theo bn cht ct ti iu này: Thiên Chúa Cha, nh Chúa Con và trong Chúa Thánh Thn, tràn hng ân thiên quc trên tt c không tr ai. Nh lòng nhân hu ca Ngài, c chúng ta na, chúng ta ã lãnh nhn li ha không th mai mt là c sng i i" (thánh Cyrillô thành Giêrusalem). 210. Luyn ngc là gì? 1030-1031 1054 Luyn ngc là tình trng ca nhng ngi cht trong tình thân vi Thiên Chúa, nhng, dù ã c m bo n cu vnh cu, h còn cn thanh luyn trc khi c hng hnh phúc thiên àng. 211. Bng cách nào chúng ta có th giúp các linh hn ang c thanh luyn ni luyn ngc? 1032 Nh s "các thánh thông công" các tín hu còn l hành trên trn gian, có th giúp các linh hn ni luyn ngc, bng cách dâng li cu khn, c bit là Thánh l, và c nhng vic b thí, ân xá và nhng vic hãm mình cu cho h. 212. Ho ngc h ti iu gì?

1033-1035 1056-1057 Ho ngc h ti án pht i i dành cho nhng ai, do s la chn t do ca mình, cht trong tình trng có ti trng. Hình pht chính yu ca ha ngc là xa cách i i khi Thiên Chúa. Ch ni Ngài con ngi mi có s sng và hnh phúc; con ngi c to dng là hng nhng iu y và h luôn khao khát nhng iu y. Ðc Kitô din t thc ti ho ngc bng nhng li này: "Quân b nguyn ra kia, i i cho khut mt Ta mà vào la i i" (Mt 25,41). 213. Thiên Chúa là Ðng nhân hu vô biên, làm sao Ngài li có ha ngc? 1036-1037 Thiên Chúa mun "cho mi ngi n nn hi ci" (2 Pr 3,9), nhng vì Ngài ã to dng con ngi có t do và có trách nhim, nên Ngài tôn trng các quyt nh ca h. Vì th, nu cho n lúc cht, con ngi vn còn nm trong ti trng, t chi tình yêu nhân t ca Thiên Chúa, thì chính h, vi s t lp hoàn toàn, t ý loi mình ra khi s hip thông vi Thiên Chúa. 214. Phán xét cui cùng h ti iu gì? 1038-1041 1058-1059 S phán xét cui cùng (phán xét chung) h ti s phán quyt v cuc sng hnh phúc hay án pht i i, mà Chúa Giêsu, khi Ngi tr li nh v Thm phán ca k sng và k cht, s tuyên b cho "nhng ngi công chính cng nh k có ti" (Cv 24,15), qui t tt c trc mt Ngi. Sau cuc phát xét cui cùng, thân xác sng li s tham d vào s thng pht mà linh hn ã lãnh nhn trong cuc phán xét riêng. 215. Khi nào cuc phán xét này s xy ra? 1040 Cuc phán xét này s xy ra vào ngày tn th mà ch mình Thiên Chúa mi bit c ngày nào gi nào. 216. "Hy vng tri mi t mi" ngha là gì? 1042-1050 1060 Sau cuc phán xét cui cùng, chính v tru,... c gii thoát khi nô l s h nát, s c d phn vào vinh quang ca Ðc Kitô vi vic khai mc "tri mi t mi" (2 Pr 3,13). Nh th s viên mãn ca Nc Thiên Chúa s t n ích im, ngha là ý nh cu ca Thiên Chúa c hoàn thành vnh vin: "Qui t muôn loài trong tri t di quyn mt th lãnh là Ðc Kitô" (Ep 1,10). Khi y Thiên Chúa s "có toàn quyn trên muôn loài" (1 Cr 15,28), trong cuc sng i i.

"AMEN" 217. Ting Amen, kt thúc Kinh Tin Kính, có ngha là gì? 1061-1065 Ting Do Thái Amen - cng c dùng kt thúc quyn sách cui cùng ca Thánh Kinh, cng nh mt s li cu nguyn ca Tân c và các li cu nguyn phng v ca Hi thánh - din t li 'Tha vâng" y tin tng và trn vn ca chúng ta i vi nhng gì chúng ta ã tuyên xng trong Kinh Tin Kính, chúng ta hoàn toàn phó mình cho Ðng là Amen ti hu (Kh 3,14), tc là Ðc Kitô.

Tr lên u trang

PHN II: C Hành Mu Nhim Kitô Giáo ON TH NHT: Nhim Cc Bí Tích

218. Phng v là gì? 1066-1070 Phng v là vic c hành mu nhim Ðc Kitô, c bit là c hành Mu nhim Vt qua ca Ngi. Trong Phng v, qua trung gian vic thc thi phn v t t ca Ðc Giêsu Kitô, s thánh hóa con ngi c biu l và thc hin qua các du ch. Thân th nhim mu ca Ðc Kitô, ngha là Ðu và các chi th, thc thi vic th phng công khai dành cho Thiên Chúa. 219. Phng v có v trí nào trong i sng Hi thánh? 1071-1075 Là hành ng tuyt i thánh thiêng, Phng v là chóp nh mà mi hot ng ca Hi thánh u hng ti, ng thi là ngun mch phát sinh mi nng lc ca i sng Hi thánh. Qua Phng v, Ðc Kitô tip tc công trình cu chuc chúng ta trong Hi thánh, vi Hi thánh và nh Hi thánh ca Ngi. 220. Nhim cc bí tích ct ti iu gì? 1076 Nhim cc bí tích ct ti vic thông chuyn các hiu qu n cu chuc ca Ðc Kitô qua vic c hành các Bí tích ca Hi thánh, c bit là Bí tích Thánh Th, "cho ti khi Chúa li n" (1 Cr 11, 26). CHNG MT: Mu Nhim Vt Qua Trong Ði Sng Ca Hi Thánh PHNG V - CÔNG TRÌNH CA THIÊN CHÚA BA NGÔI 221. Chúa Cha là ngun mch và cùng ích ca Phng v theo ngha nào?

1077-1083 1110 Trong Phng v, Chúa Cha tràn các phúc lành ca Ngài cho chúng ta trong Ngi Con nhp th, ã cht và ã sng li vì chúng ta, và Ngài tuôn Chúa Thánh Thn vào lòng chúng ta. Ðng thi Hi thánh chúc tng Chúa Cha qua vic tôn th, ca tng, t n, và cu xin Ngài ban hng ân là Chúa Con và Chúa Thánh Thn. 222. Công trình ca Ðc Kitô trong Phng v là gì? 1084-1090 Trong Phng v Hi thánh, Ðc Kitô biu l và hoàn thành mu nhim Vt qua ca Ngi. Khi trao ban Thánh Thn cho các Tông , Ngi trao ban cho h và nhng ngi k nhim h quyn thc hin công trình cu qua hy t Thánh Th và qua các Bí tích, ni chính Ngi hot ng trao ban ân sng ca Ngi cho các tín hu trong mi thi và trên toàn th gii. 223. Chúa Thánh Thn hot ng nh th nào trong Phng v ca Hi thánh? 1091-1109 1112 Trong Phng v, Chúa Thánh Thn hot ng cách cht ch nht vi Hi thánh. Chúa Thánh Thn chun b cho Hi thánh gp g Chúa ca mình. Ngài nhc nh và làm t hin Ðc Kitô cho c tin ca cng oàn. Ngài làm cho hin din và hin ti hóa mu nhim ca Ðc Kitô; Ngài kt hp Hi thánh vào i sng và s v ca Ðc Kitô, làm cho hng ân hip thông c sinh hoa kt qu ni Hi thánh. MU NHIM VT QUA TRONG CÁC BÍ TÍCH CA HI THÁNH 224. Các Bí tích là gì ? Ðó là nhng Bí tích nào? 1113-1131 Các Bí tích là nhng du ch kh giác và hu hiu ca ân sng, do Ðc Kitô thit lp và y thác cho Hi thánh; qua các Bí tích, s sng thn linh c trao ban cho chúng ta. Có by Bí tích: Ra ti, Thêm sc, Thánh Th, Thng hi, Xc du bnh nhân, Truyn chc thánh và Hôn phi. 225. Ðâu là mi liên h gia các Bí tích vi Ðc Kitô? 1114-1116 Các mu nhim trong i sng Ðc Kitô là nn tng cho nhng gì mà ngày hôm nay, qua các tha tác viên ca Hi thánh, Ðc Kitô trao ban trong các Bí tích. "Ðiu hu hình ni Ðng cu chúng ta c chuyn vào trong các Bí tích " (thánh Lêo C).

226. Ðâu là s liên kt gia các Bí tích vi Hi thánh? 1117-1119 Ðc Kitô ã y thác các Bí tích cho Hi thánh ca Ngi. Các Bí tích này là "ca Hi thánh" theo hai ngha: các Bí tích là "do Hi thánh," vì các Bí tích là hot ng ca Hi thánh, (mà Hi Thánh) là Bí tích ca hot ng Ðc Kitô; các Bí tích là "cho Hi thánh," theo ngha là các Bí tích xây dng Hi thánh. 227. n tín Bí tích là gì? 1121 Là mt du n thiêng liêng c thông ban trong các Bí tích Ra ti, Thêm sc và Truyn chc. n tín này là li ha và bo m cho s che ch ca Thiên Chúa. Nh n tín, ngi Kitô hu tr nên ng hình ng dng vi Ðc Kitô; h c tham d vào chc t t ca Ngi theo nhiu cách. H là thành phn trong Hi thánh theo nhng bc sng và phn v khác nhau; nh th, n gi ca h là phng th Thiên Chúa và phc v Hi thánh. Vì n tín không th xóa i c, nên ba Bí tích trao ban n tín, ch c nhn mt ln trong i. 228. Ðâu là mi liên h gia các Bí tích vi c tin? 1122-1126 1133 Không nhng các Bí tích gi thit phi có c tin, mà các Bí tích còn nuôi dng, cng c và din t c tin, bng li c và nhng nghi thc. Qua vic c hành các Bí tích, Hi thánh tuyên xng c tin tông truyn. T ó có câu thành ng c "lex orandi, lex credendi", iu này mun nói: Hi thánh tin nh Hi thánh cu nguyn. 229. Ti sao các Bí tích hu hiu? 1127-1128 1131 Các Bí tích hu hiu "ex opere operato" (do chính hành ng c hoàn tt). Thc vy, chính Ðc Kitô hot ng trong các Bí tích và thông ban ân sng mà các Bí tích biu l, không l thuc vào s thánh thin bn thân ca tha tác viên; tuy nhiên, các hoa trái ca Bí tích cng tùy thuc vào s chun b ni tâm ca ngi lãnh nhn. 230. Ti sao các Bí tích cn thit cho n cu ? 1129 Mc dù không phi tt c các Bí tích u c ban cho tng ngi Kitô hu, các Bí tích u cn thit cho nhng ai tin vào Ðc Kitô, bi vì chúng trao ban các ân sng Bí tích, n tha th ti li, n c làm ngha t ca Thiên Chúa, n nên ng hình ng dng vi Ðc Kitô và n c thuc v Hi

thánh. Chúa Thánh Thn cha lành và bin i nhng ai lãnh nhn các Bí tích. 231. Ân sng Bí tích là gì? 1129, 1131 1134, 2003 Ân sng Bí tích là ân sng ca Chúa Thánh Thn, c Ðc Kitô trao ban, mi Bí tích theo mt cách. Ân sng này giúp ngi tín hu trên bc ng nên thánh, và cng giúp Hi thánh tng trng trong c ái và trong chng t ca mình. 232. Ðâu là mi liên h gia các Bí tích vi i sng vnh cu? 1130 Trong các Bí tích, Hi thánh ã c tham d trc vào i sng vnh cu, ang khi "ch i ngày hng phúc, ngày Ðc Giêsu Kitô là Thiên Chúa cao c và là Ðng cu chúng ta, xut hin vinh quang" (Tt 2, 13). CHNG HAI: C Hành Mu Nhim Vt Qua C HÀNH PHNG V CA HI THÁNH - AI C HÀNH? 233. Ai hot ng trong Phng v? 1135-1137 1187 Chính "Ðc Kitô toàn th" (Christus Totus), gm Ðu và Thân th, hot ng trong Phng v. Vi t cách là v Thng t, Ðc Kitô c hành cùng vi Thân th Ngi là Hi thánh trên tri và Hi thánh trn gian. 234. Ai c hành Phng v trên tri? 1138-1139 Phng v trên tri c c hành do các thiên thn, các thánh ca Cu c và Tân c, c bit là M Thiên Chúa, các thánh Tông , các thánh t o và "mt oàn ngi tht ông" không tài nào m ni, "thuc mi dân, mi chi tc, mi nc và mi ngôn ng" (Kh 7,9). Khi c hành mu nhim cu trong các Bí tích, chúng ta c d phn vào Phng v vnh cu này. 235. Hi thánh trn gian c hành Phng v nh th nào? 1140-1144 1188

Hi thánh trn gian c hành Phng v vi t cách là dân t t, trong ó mi ngi hot ng tùy theo phn v riêng ca mình, trong s hp nht ca Chúa Thánh Thn. Các ngi ã lãnh nhn Bí tích Ra ti hin dâng chính mình trong hy l thiêng liêng, các tha tác viên có chc thánh c hành theo thánh chc mà h ã lãnh nhn phc v tt c các chi th ca Hi thánh; các Giám mc và linh mc hot ng trong cng v Ðc Kitô, là Th lãnh. C HÀNH TH NÀO? 236. Phng v c c hành th nào? 1145 Vic c hành Phng v c kt thành bng các du ch và biu tng. Ý ngha ca nhng du ch và biu tng này c bt ngun trong công trình to dng và trong các nn vn hóa nhân loi, c xác nh trong các bin c ca Cu c và c hoàn tt trn vn trong Con Ngi ca Ðc Kitô và trong các hot ng ca Ngi. 237. Các du ch Bí tích bt ngun t âu? 1146-1152 1189 Mt s du ch bt ngun t công trình to dng (ánh sáng, nc, la, bánh, ru, du); mt s khác t i sng xã hi (ty ra, xc du, b bánh); mt s khác t lch s cu thi Cu c (các nghi thc Vt qua, các hy l, vic t tay, vic thánh hin). Nhng du ch này, có mt s c qui nh và bt bin, ã c Ðc Kitô s dng và tr thành nhng phng tin chuyn thông hot ng cu và thánh hóa ca Ngi. 238. Ðâu là mi liên h gia c ch và li nói trong vic c hành Bí tích? 1153-1155 1190 Trong vic c hành Bí tích, c ch và li nói liên h vi nhau cht ch. Tht vy, dù các c ch tng trng t chúng ã là mt th ngôn ng, nhng vn cn có các li thuc nghi thc kèm theo và làm cho chúng sinh ng. Trong Phng v, li c và c ch không th tách ri nhau vì chúng va là du ch va là giáo hun; chúng cng không th tách ri nhau vì chúng thc hin iu chúng biu th. 239. Bài ca và âm nhc có vai trò trong vic c hành Phng v theo nhng tiêu chun nào? 1156-1158 1191 Bài ca và âm nhc liên kt cht ch vi hành vi Phng v. Vì vy, phi tôn trng các tiêu chun sau ây: các bn vn phi phù hp vi giáo lý công giáo, u tiên rút t Thánh Kinh và các ngun Phng v; v p din cm ca li cu nguyn; phm cht âm nhc; s tham gia ca cng oàn; s phong phú v

vn hóa ca dân Thiên Chúa; c im thánh thiêng và trang trng ca vic c hành. "Hát là cu nguyn hai ln" (thánh Augustinô). 240. Mc ích ca các nh tng thánh là gì? 1159-1161 1192 nh tng Ðc Kitô là nh tng phng v cách tuyt ho; các nh tng thánh khác trình bày Ðc Trinh N và các thánh, biu l Ðc Kitô c tôn vinh ni các ngài. Các nh tng này công b chính s ip Tin Mng mà Thánh Kinh chuyn t bng li. Các nh tng thánh góp phn khi dy và nuôi dng c tin ca các tín hu. PHNG V C C HÀNH KHI NÀO? 241. Trung tâm ca thi gian Phng v là gì? 1163-1167 1193 Trung tâm ca thi gian Phng v là ngày Chúa Nht, nn tng và ct lõi ca c nm Phng v. Nm Phng v có chóp nh là l Phc sinh, ngày "l ca các ngày l." 242. Ý ngha ca nm Phng v là gì? 1168-1173 1194-1195 Trong nm Phng v, Hi thánh c hành toàn th Mu nhim Ðc Kitô, t lúc Ngi nhp th cho n ngày Ngi li n trong vinh quang. Trong mt s ngày, Hi thánh tôn kính Ðc Trinh N Maria dim phúc, M Thiên Chúa, vi mt lòng trìu mn c bit; Hi thánh cng kính nh các thánh là nhng ngi ã sng cho Ðc Kitô, ã chu au kh vi Ngi và hin ang vi Ngi trong vinh quang. 243. Các Gi kinh Phng v là gì? 1174-1178 1196 Các Gi kinh Phng v - Kinh nguyn công khai và thng xuyên ca Hi thánh - là li cu nguyn ca Ðc Kitô cùng vi Thân Th Ngi. Nh Các Gi kinh Phng v, Mu nhim ca Ðc Kitô, mà chúng ta c hành trong Thánh l, thánh hóa và làm thay hình i dng thi gian ca mi ngày. Các Gi kinh Phng v c kt thành ch yu t các Thánh Vnh, các bn vn khác ca Thánh Kinh, cng nh nhng bài c ca các Giáo ph và các tôn s linh o.

PHNG V C C HÀNH ÂU? 244. Hi thánh có cn nhng ni chn c hành Phng v không? 1197-1198 Vic th phng "trong Thn Khí và s tht" (Ga 4,24) ca Giao c Mi không b l thuc vào bt c ni nào c bit, vì Ðc Kitô là Ðn Th ích thc ca Thiên Chúa; nh Ngi, các ngi Kitô hu và toàn th Hi thánh, di tác ng ca Chúa Thánh Thn, cng tr thành n th ca Thiên Chúa hng sng. Tuy nhiên, Dân Thiên Chúa, trong hoàn cnh trn th, cn n nhng ni chn cng oàn có th qui t c hành Phng v... 245. Các "thánh ng" là gì? 1198-1999 Ðó là nhng ngôi nhà ca Thiên Chúa, biu tng ca Hi thánh ang sng ti ó cng nh biu trng ni c ng thiên quc. Ðó là nhng ni cu nguyn trong ó Hi thánh c hành c bit là Thánh l và tôn th Ðc Kitô thc s hin din trong nhà tm. 246. Nhng ni nào là u tiên bên trong các thánh ng? 1182-1186 Nhng ni u tiên là: bàn th, nhà tm, ni ct gi Du thánh (myron), ngai Giám mc (cathedra) hay linh mc, ging ài, ging ra ti, tòa gii ti. S A DNG CA PHNG V - S DUY NHT CA MU NHIM 247. Ti sao mu nhim duy nht ca Ðc Kitô li c c hành theo nhiu truyn thng Phng v khác nhau? 1200-1204 1207-1209 Mu nhim ca Ðc Kitô phong phú khôn lng nên không mt truyn thng Phng v nào din t trn vn c. Vì vy, ngay t ban u, s phong phú này ã c th hin ni các dân tc và các nn vn hóa khác nhau, qua nhng cách din t a dng và b túc cho nhau cách k diu. 248. Có tiêu chun nào bo m cho tính duy nht trong s a dng này? 1209 Ðó là s trung thành vi Truyn thng Tông , ngha là s hip thông trong c tin và trong các Bí tích ã lãnh nhn t các Tông ; s hip thông này c biu l và bo m bng s liên tc k nhim tông . Hi thánh là công giáo: do ó, Hi thánh có th hi nhp tt c nhng s phong phú ích thc ca các nn vn hóa khác nhau vào s duy nht ca mình.

249. Trong Phng v, có phi tt c u bt bin không? 1205-1206 Trong Phng v, nht là trong Phng v các Bí tích, có nhng yu t bt bin vì là th ch thiên nh, c Hi thánh trung thành gìn gi. Ngoài ra, cng có nhng yu t có th thay i mà Hi thánh có quyn và ôi khi có bn phn thích nghi vi các nn vn hóa ca các dân tc khác nhau.

Tr lên u trang

PHN II: C Hành Mu Nhim Kitô Giáo ON TH HAI: By Bí Tích Ca Hi Thánh

BY BÍ TÍCH CA HI THÁNH LÀ: Ra ti, Thêm sc Thánh Th Thng hi Xc du bnh nhân Truyn chc Hôn phi 250. Các Bí tích ca Hi thánh c phân loi th nào? 1210-1211 Ngi ta phân loi: các Bí tích khai tâm Kitô giáo (Ra ti, Thêm sc và Thánh Th), các Bí tích cha lành (Thng hi và Xc du bnh nhân), các Bí tích phc v cho s hip thông và s v (Truyn chc thánh và Hôn phi). By Bí tích liên quan n nhng thi im quan trng trong i sng Kitô hu. Tt c các Bí tích u hng v Bí tích Thánh Th "nh mc ích c thù ca mình" (thánh Tôma Aquinô). CHNG MT: Các Bí Tích Khai Tâm Kitô Giáo 251. Vic khai tâm Kitô giáo c thc hin th nào? 1212 1275 Vic khai tâm Kitô giáo c thc hin qua ba Bí tích t nn tng cho i sng Kitô hu. Các tín hu c tái sinh nh Bí tích Ra ti, c cng c nh Bí tích Thêm sc, và c nuôi dng nh Bí tích Thánh Th. Bí Tích Ra Ti

252. Các tên gi ca Bí tích u tiên trong vic khai tâm Kitô giáo là gì? 1213-1216 1276-1277 Ðu tiên, ngi ta gi Bí tích này là Ra ti theo nghi thc chính yu ca vic c hành. Ra ti mun nói vic "dìm xung" nc. Ngi c Ra ti c dìm vào trong s cht ca Ðc Kitô và sng li vi Ngi nh mt "th to" mi (2 Cr 5,17). Ngi ta còn gi Bí tích này là "tm tái sinh và i mi trong Chúa Thánh Thn" (Tt 3,5), hay là "n soi sáng" vì ngi c Ra ti tr thành "con cái s sáng" (Ep 5, 8). 253. Bí tích Ra ti c din t bng nhng hình nh tng trng nào trong Cu c? 1217-1222 Trong Cu c, ngi ta gp nhiu hình nh tng trng khác nhau v Bí tích Ra ti: nc, c coi nh ngun gc ca s sng và s cht; tàu Nôe cu thoát con ngi nh nc; cuc vt qua Bin Ð gii phóng dân Israel khi ách nô l Ai Cp; vic bng qua sông Gioan tin vào t ha, là hình nh ca s sng i i. 254. Ai ã kin toàn nhng hình nh tng trng ó? 1223-1224 Nhng hình nh tng trng trong Cu c c hoàn thành trong Ðc Giêsu Kitô, Ðng ngay lúc khi u i sng công khai, ã cho Gioan Ty gi làm phép ra cho mình ti sông Gioan. Trên thp giá, t cnh sn ca Ngi b âm thâu, máu và nc ã tuôn trào, là du ch ca Bí tích Ra ti và Thánh th. Sau khi Phc sinh, Ngi ã y thác cho các Tông s v sau ây: "Anh em hãy i ging dy muôn dân, làm phép ra cho h nhân danh Cha và Con và Thánh Thn" (Mt 28,19-20). 255. Hi thánh ban Bí tích Ra ti cho nhng ai và t bao gi? 1226-1228 T ngày l Chúa Thánh Thn hin xung, Hi thánh ban Bí tích Ra ti cho nhng ai tin vào Ðc Giêsu Kitô. 256. Nghi thc chính yu ca Bí tích Ra ti là gì? 1229-1245 1278 Nghi thc chính yu ca Bí tích này gm vic dìm ng viên xung nc hay nc trên u h trong khi kêu cu: nhân Danh Cha và Con và Thánh Thn. 257. Ai có th lãnh nhn Bí tích Ra ti?

1246-1252 Mi ngi cha lãnh nhn u có th lãnh nhn Bí tích Ra ti. 258. To sao Hi thánh Ra ti cho các em bé? 1250 Bi vì các em bé c sinh ra trong ti nguyên t, nên cn c gii thoát khi quyn lc Ác thn và a dn vào Vng quc ca s t do ca con cái Thiên Chúa. 259. Hi thánh òi hi gì ni ngi sp lãnh Bí tích Ra ti? 1253-1255 Hi thánh òi hi ngi sp nhn Bí tích Ra ti phi tuyên xng c tin; trong trng hp là mt ngi trng thành thì vic tuyên xng này phi do chính bn thân h, nhng nu là mt em bé, thì vic tuyên xng do cha m và Hi thánh. Cha m u và c cng oàn giáo hi u có trách nhim phn nào trong vic chun b Bí tích Ra ti (cho ngi d tòng) cng nh trong vic phát trin c tin và ân sng ca Bí tích Ra ti. 260. Ai có th ban Bí tích Ra ti? 1256 1284 Tha tác viên thông thng ca Bí tích Ra ti là các Giám mc và linh mc; trong Giáo hi Latinh còn có c các phó t. Trong trng hp cn thit, mi ngi u có th ban Bí tích Ra ti, min là h có ý làm iu Hi thánh làm. Ngi ban Bí tích Ra ti nc trên u ng viên và c công thc Ba Ngôi khi Ra ti: "Tôi Ra ti cho [...] nhân danh Cha và Con và Thánh Thn." 261. Bí tích Ra ti có cn thit cho n cu không? 1257 Bí tích Ra ti cn thit cho n cu i vi nhng ngi ã c nghe rao ging Tin Mng và nhng ngi có kh nng xin lãnh nhn Bí tích này. 262. Ngi không lãnh Bí tích Ra ti có th c cu ri không? 1258-1261 1281-1283 Vì Ðc Kitô ã cht cu tt c mi ngi, nên nhng ngi sau ây có th c cu dù không lãnh nhn Bí tích Ra ti: nhng ai cht vì c tin (Ra ti bng máu), nhng ngi d tòng và c nhng ngi, di tác ng ca ân sng, dù không bit Ðc Kitô cng nh Hi thánh ca Ngi, nhng ã thành tâm tìm kim Thiên Chúa và c gng chu toàn thánh ý Ngi (Ra ti bng lòng c

ao). V phn các tr em cht mà không c Ra ti, Hi thánh trong Phng v phó thác các em cho lòng nhân t ca Thiên Chúa. 263. Bí tích Ra ti mang li nhng hiu qu nào? 1262-1274 1279-1280 Bí tích Ra ti tha th nguyên ti, mi ti cá nhân và các hình pht do ti. Bí tích Ra ti cho tham d vào i sng ca Thiên Chúa Ba Ngôi nh n thánh hóa, nh n công chính hóa giúp tháp nhp vào Ðc Kitô và Hi thánh Ngi. Bí tích này cho tham d vào chc t t ca Ðc Kitô và to nn tng cho s hip thông vi tt c các ngi Kitô hu. Bí tích này trao ban các nhân c i thn và các hng ân ca Chúa Thánh Thn. Ngi lãnh nhn Bí tích Ra ti thuc v Ðc Kitô luôn mãi: h c óng n không th xóa c ca Ðc Kitô (n tín). 264. Ðâu là ý ngha ca "tên thánh" khi lãnh Bí tích Ra ti? 2156-2159 2167 Mi tên gi u là quan trng vì Thiên Chúa bit tên gi ca tng ngi, ngha là bit tính cách c áo ca mi ngi. Khi lãnh nhn Bí tích Ra ti, ngi Kitô hu nhn mt tên gi c bit trong Hi Thánh, u tiên nên chn tên ca mt v thánh, v này là gng mu thánh thin cho ngi nhn tên, và ngài s chuyn cu cho h ni Thiên Chúa. Bí Tích Thêm Sc 265. Bí tích Thêm sc có v trí nào trong Nhim cc Cu ? 1285-1288 1315 Trong Giao c c, các tiên tri ã loan báo vic tuôn Thánh Thn ca Chúa trên Ðng Mêsia ang c mong i, và trên toàn dân ca Ðng Mêsia. Trn i sng và s v ca Ðc Kitô din ra trong s hip thông trn vn vi Chúa Thánh Thn. Các Tông nhn lãnh Chúa Thánh Thn trong ngày l Ng tun và loan báo "nhng k công ca Thiên Chúa" (Cv 2, 11). Qua vic t tay, các ngài trao ban cho các ngi mi lãnh nhn Bí tích Ra ti hng ân ca chính Chúa Thánh Thn. Qua bao th k, Hi thánh liên tc sng nh Chúa Thánh Thn và thông ban Chúa Thánh Thn cho con cái mình. 266. Ti sao Bí tích này c gi là Bí tích Du thánh hay Thêm sc? 1289 Ngi ta gi Bí tích này là Bí tích Du thánh (trong các Giáo hi ông phng: Chrismation là vic xc bng du myron, ngha là Du thánh), bi vì nghi thc chính yu ca Bí tích này là vic xc du. Ngi ta gi Bí tích này là Bí tích Thêm Sc, vì Bí tích này kiên cng và cng c ân sng ca Bí tích

Ra ti. 267. Nghi thc chính yu ca Bí tích Thêm sc là gì? 1290-1301 1318 1320-1321 Nghi thc chính yu ca Bí tích Thêm sc là vic xc Du thánh (du pha hng liu ã c Giám mc thánh hin), kèm theo vic t tay ca tha tác viên, ngài s c các li thuc Bí tích dành riêng cho nghi thc. Phng Tây vic xc du c ghi trên trán ca nhng ngi ã c Ra ti, kèm theo li này: "Hãy lãnh nhn n tín n Chúa Thánh Thn". Trong các Giáo hi Ðông Phng theo nghi thc Byzantin, vic xc du còn ghi trên nhiu phn thân th, vi công thc: "Tôi ghi du cho anh bng hng ân ca Chúa Thánh Thn." 268. Bí tích Thêm sc có nhng hiu qu nào? 1302-1305 1316-1317 Hiu qu ca Bí tích Thêm sc là vic tràn Chúa Thánh Thn cách c bit, nh trong ngày l Ng Tun. Vic tràn này ghi mt n tín không th ty xoá trong linh hn ngi lãnh nhn, và gia tng ân sng ca Bí tích Ra ti. Vic tuôn tràn Thánh Thn giúp chúng ta tin sâu hn vào n làm con cái Thiên Chúa, kt hp chúng ta cht ch hn vi Ðc Kitô và vi Hi thánh ca Ngi. Bí tích này cng c trong tâm hn chúng ta các hng ân ca Chúa Thánh Thn và trao ban cho chúng ta mt sc mnh c bit làm chng cho c tin Kitô giáo. 269. Ai có th lãnh nhn Bí tích Thêm sc? 1306-1311 1319 Tt c nhng ai ã nhn Bí tích Ra ti u có th và phi nhn Bí tích Thêm sc và ch mt ln duy nht. Ð lãnh nhn cho có hiu qu, ngi ã c Ra ti phi trong tình trng ân sng. 270. Ai là tha tác viên ca Bí tích Thêm sc? 1312-1314 Tha tác viên nguyên thy ca Bí tích Thêm sc là Giám mc. Ðây là cách làm ni bt s liên kt gia ngi c Thêm sc vi Hi thánh trong c cu tông truyn. Khi linh mc trao ban Bí tích này - iu này thông thng Ðông Phng và trong nhng hoàn cnh c bit Tây Phng - mi dây liên kt vi Giám mc và vi Hi thánh c biu l qua linh mc, là cng s viên ca Giám mc, và qua Du thánh c chính Giám mc thánh hin.

Bí Tích Thánh Th 271. Bí tích Thánh Th là gì? 1322-1323 1409 Bí tích Thánh Th là chính hy t Mình và Máu ca Chúa Giêsu, mà Ngi ã thit lp lu tn hy t thp giá ca Ngi qua bao th k cho n khi Ngi li n. Nh th, Ngi y thác cho Hi thánh vic tng nh cái Cht và cuc Phc sinh ca Ngi. Bí tích Thánh Th là du ch hp nht, dây bác ái, ba tic vt qua, ni chúng ta lãnh nhn Ðc Kitô, linh hn c tràn y ân sng và c bo m cho i sng vnh cu. 272. Chúa Giêsu ã thit lp Bí tích Thánh th khi nào? 1323 1337-1340 Ngi ã thit lp Bí tích Thánh Th vào ngày Th Nm tun thánh, "trong êm b trao np" (1 Cr 11, 23), khi Ngi n ba tic cui cùng vi các Tông ca Ngi. 273. Ngi ã thit lp Bí tích Thánh Th nh th nào? 1337-1340 1365, 1406 Sau khi qui t các Tông trong nhà Tic ly, Chúa Giêsu cm ly bánh trong tay, b ra và trao cho các ông mà nói: "Anh em hãy nhn ly mà n: này là Mình Thy b np vì anh em". Ri Ngi cm trong tay chén y ruu và nói vi h: "Anh em hãy nhn ly mà ung: này là chén Máu Thy, Máu Giao c mi và vnh cu, ra cho anh em và nhiu ngi c tha ti. Anh em hãy làm vic này mà nh n Thy". 274. Bí tích Thánh Th có ý ngha gì trong i sng ca Hi thánh? 1324-1327 1407 Bí tích Thánh Th là ngun mch và tt nh ca toàn b i sng Kitô giáo. Thánh Th là tt nh hot ng thánh hóa ca Thiên Chúa i vi chúng ta và là tt nh ca hot ng phng t chúng ta dâng lên Ngài. Bí tích Thánh Th cha ng tt c ca ci thiêng liêng ca Hi thánh, ó chính là Ðc Kitô, Ðng là Chiên Vt qua ca chúng ta. Vic hip thông vào s sng ca Thiên Chúa và s hp nht ca dân Thiên Chúa c din t và thc hin nh Bí tích Thánh Th. Qua vic c hành Thánh l, chúng ta c kt hp vi Phng v trên tri và tham d trc vào i sng vnh cu.

275. Bí tích này còn c gi bng nhng tên gi nào? 1328-1332 Ngun phong phú vô tn ca Bí tích này c din t qua nhiu tên gi khác nhau, gi lên nhng khía cnh c bit. Nhng tên gi thông dng nht là: Thánh Th, Thánh l, Ba tic ca Chúa, l B Bánh, C hành Thánh Th, Tng nh cuc kh nn, cái cht và s phc sinh ca Chúa, Hy l thánh, Phng v thánh và Thn linh, Mu nhim thánh, Bí tích thánh ni bàn th, Hip l. 276. Ðâu là v trí ca Bí tích Thánh Th trong Nhim cc cu ? 1333-1344 Trong Giao c c, Bí tích Thánh Th c bit c tng trng bng ba n Vt qua, c Ngi Hi-pri c hành hàng nm vi bánh không men, ghi nh ngày ra i vi vã và gii phóng khi t Ai Cp. Chúa Giêsu ã báo trc v Bí tích này trong giáo hun ca Ngi, và Ngi ã thit lp Bí tích này khi c hành ba tic ly vi các Tông , trong khung cnh ba tic Vt qua. Trung thành vi lnh truyn ca Chúa: "Hãy làm vic này mà nh n Thy" (1 Cr 11, 24), Hi thánh luôn c hành Bí tích Thánh Th, nht là vào ngày chúa nht, ngày Phc sinh ca Chúa Giêsu. 277. Bí tích Thánh Th c c hành th nào? 1345-1355 1408 Bí tích Thánh Th c c hành gm hai phn chính, hp thành mt hành vi phng t duy nht: Phng v Li Chúa gm vic công b và lng nghe Li Chúa, và Phng v Thánh Th gm vic tin dâng bánh ru, kinh nguyn thánh th (hay anaphore) và hip l. 278. Ai là tha tác viên ca Bí tích Thánh Th? 1348 1411 Tha tác viên Bí tích Thánh Th là v t t (Giám mc hay linh mc) ã c truyn chc thành s; v này c hành trong cng v (in Persona) Ðc Kitô - Th lãnh và nhân danh Hi thánh. 279. Các cht liu chính yu và cn thit ca Bí tích Thánh Th là gì? 1412 Các cht liu ó là bánh mì và ru nho. 280. Ti sao nói Bí tích Thánh Th là vic tng nim hy t ca Ðc Kitô? 1362-1367

Bí tích Thánh Th là vic tng nim theo ngha làm cho hin din và hin ti hoá hy t thp giá mà Ðc Kitô ã dâng lên Chúa Cha, mt ln thay cho tt c, vì nhân loi. Ðc tính hy t ca Bí tích Thánh Th c biu l trong chính nhng li thit lp: "Ðây là Mình Thy, b np vì anh em" và "Chén này là Giao c mi trong Máu Thy, s ra vì anh em" (Lc 22,19-20). Hy t thp giá và hy t Thánh Th là mt hy t duy nht. Hin vt và ngi dâng là mt, ch khác bit v cách tin dâng: cách máu trên thp giá, cách không máu trong Bí tích Thánh Th. 281. Hi thánh tham d vào hy t Thánh Th theo cách nào? 1368-1372 1414 Trong Bí tích Thánh Th, hy t ca Ðc Kitô cng tr thành hy t ca các chi th trong Thân Th Ngi. Ði sng ca các tín hu, li ca ngi, hot ng, cu nguyn, lao ng ca h c kt hp vi Ðc Kitô. Vì là hy t, Bí tích Thánh Th cng c dâng lên thay cho tt c các tín hu, ngi còn sng cng nh k ã qua i, nh ca l n ti cho tt c mi ngi, ón nhn c t Thiên Chúa nhng ích li thiêng liêng và trn th. Hn na, Hi thánh trên tri cng hin din trong l dâng ca Ðc Kitô. 282. Chúa Giêsu hin din trong Bí tích Thánh Th nh th nào? 1373-1375 1413 Ðc Giêsu Kitô hin din trong Bí tích Thánh Th mt cách c nht vô nh và không th so sánh c. Tht vy, Ngi hin din cách ích thc, thc s và theo bn th: vi Mình và Máu Ngi, vi linh hn và thn tính ca Ngi. Trong Bí tích Thánh Th, Ðc Kitô trn vn, va là Thiên Chúa va là con ngi, hin din theo cách Bí tích, ngha là di hình bánh và hình ru. 283. Bin i bn th ngha là gì? 1376-1377 1413 Bin i bn th ngha là s bin i trn vn bn th bánh thành bn th Mình Thánh Ðc Kitô, và bin i trn vn bn th ru thành bn th Máu Thánh Ngi. S bin i này c thc hin trong Kinh Nguyn Thánh Th, nh tính hu hiu ca li Ðc Kitô và tác ng ca Chúa Thánh Thn. Tuy nhiên, nhng c tính kh giác bên ngoài ca bánh và ru, ngha là các "hình bánh ru," vn không thay i. 284. Vic b bánh có phân chia Ðc Kitô không? 1377 Vic b bánh không phân chia Ðc Kitô. Ngi hin din trn vn và toàn phn trong mi hình dng

Thánh Th, và trong mi phn nh ca c hai hình dng ó. 285. S hin din ca Ðc Kitô trong Bí tích Thánh Th kéo dài bao lâu? 1377 S hin din ca Ðc Kitô kéo dài bao lâu hình bánh ruu ã truyn phép còn tn ti. 286. Phi tôn th Bí tích Thánh Th cách nào? 1378-1381 1418 Ðó là s tôn th "latria", ngha là s tôn th ch dành riêng cho mt mình Thiên Chúa, dù trong Thánh l, dù ngoài Thánh l. Hi thánh bo qun bánh ru ã truyn phép mt cách cn thn ti a; Hi thánh mang Thánh Th cho các bnh nhân, cho nhng ngi không có kh nng tham d Thánh l. Hi thánh trng Thánh Th cho các tín hu tôn th cách long trng; mang Thánh Th i rc kiu và mi gi mi ngi thng xuyên kính ving và th ly Bí tích cc thánh này, c gìn gi trong Nhà tm. 287. Ti sao Bí tích Thánh Th là tic Vt qua? 1382-1384 1391-1396 Bí tích Thánh Th là tic Vt qua vì khi làm cho cuc Vt qua ca Ngi hin din mt cách Bí tích, Ðc Kitô ban cho chúng ta Mình và Máu Ngi làm ca n thc ung. Ngi kt hp chúng ta vi Ngi và vi nhau trong hy t ca Ngi. 288. Bàn th có ý ngha gì? 1383 1410 Bàn th là biu tng ca chính Ðc Kitô, Ðng ang hin din nh ca l hin t (bàn th - hy t thp giá) và nh lng thc thn thiêng c ban tng cho chúng ta (bàn th - bàn tic Thánh Th). 289. Hi thánh òi buc chúng ta phi tham d Thánh l khi nào? 1389 1417 Hi thánh òi buc các tín hu phi tham d Thánh l vào các ngày Chúa nht và các l buc. Hi thánh cng khuyên chúng ta tham d Thánh l vào các ngày khác na.

290. Khi nào chúng ta phi rc l? 1389 Hi thánh khuyên các tín hu, nu có iu kin cn thit, nên rc l mi khi tham d Thánh l. Hi thánh buc chúng ta rc l mt nm ít là mt ln trong mùa Phc sinh. 291. Phi có nhng iu kin nào rc l? 1385-1389 Ð rc l, chúng ta phi hoàn toàn thuc v Hi thánh Công giáo và sng trong tình trng ân sng, ngha là phi ý thc mình không có ti trng. Ai ý thc mình ã phm mt ti trng, phi lãnh nhn Bí tích Thng hi trc khi rc l. Cng cn phi có s tnh tâm và cu nguyn, gi s chay tnh do Hi thánh qui nh và có nhng thái bên ngoài xng áng (c ch, cách n mc) biu l lòng tôn kính i vi Ðc Kitô. 292. Vic rc l em li nhng hiu qu gì? 1391-1397 1416 Vic rc l làm tng trin s hip thông ca chúng ta vi Ðc Kitô và vi Hi thánh Ngi, bo toàn và canh tân i sng ân sng ã nhn c khi lãnh Bí tích Ra ti và Bí tích Thêm sc, giúp tng trin tình yêu i vi tha nhân. Vic rc l làm chúng ta nên mnh m trong c ái, xoá b các ti nh và gìn gi chúng ta, trong tng lai, khi các ti trng. 293. Khi nào có th trao ban Bí tích Thánh Th cho các ngi Kitô hu không công giáo? 1398-1401 Các tha tác viên công giáo ch c phép trao ban Bí tích Thánh Th cho nhng ngi thuc các Giáo hi Ðông Phng, dù không hip thông trn vn vi Hi thánh Công giáo, nu nh chính h t ý xin và có các iu kin cn thit. Còn i vi nhng ngi thuc các cng oàn giáo hi khác, các tha tác viên công giáo c phép trao ban Bí tích Thánh Th cho h, khi có lý do quan trng, và do chính h t ý xin và có các iu kin cn thit, và h cng phi biu l c tin công giáo i vi Bí tích Thánh Th. 294. Ti sao Thánh Th là "bo chng cho vinh quang mai sau"? 1402-1405 Vì Bí tích Thánh Th tràn trong chúng ta tt c mi ân sng và s chúc lành ca tri cao, nên Bí tích này cng c chúng ta nên mnh m trên ng l hành trn gian, và làm cho chúng ta thêm lòng khao khát i sng vnh cu, khi ã liên kt chúng ta vi Ðc Kitô, Ðng ang ng bên hu Thiên Chúa Cha, vi Hi thánh thiên quc, vi Ðc Trinh N Maria dim phúc và vi tt c các thánh. Trong Bí tích Thánh Th, chúng ta b cùng mt tm bánh là phng dc trng sinh bt t và ca n

em li s sng muôn i trong Ðc Kitô" (Thánh Ignatio Antiokia). CHNG HAI: Các Bí Tích Cha Lành 295. Ti sao Ðc Kitô lp Bí tích Thng hi và Xc du bnh nhân? 1420-1421 1426 Ðc Kitô là thy thuc cha lành linh hn và th xác, Ngi ã lp các Bí tích này vì i sng mi do Ngi ban cho chúng ta qua các Bí tích khai tâm Kitô giáo, có th b suy yu và thm chí b mt i do ti li. Vì th, Ngi mun rng Hi thánh tip tc công trình cha lành và cu ca Ngi qua hai Bí tích cha lành. BÍ TÍCH THNG HI HAY GIAO HÒA 296. Bí tích này c gi nh th nào? 1422-1424 Bí tích này c gi là Bí tích Thng hi, Giao hòa, Tha th, Xng ti và Sám hi. 297. Ti sao li có mt Bí tích Giao hòa sau Ra ti? 1425-1426 1484 Vì i sng mi trong ân sng, c lãnh nhn khi lãnh Bí tích Ra ti, không tiêu hy s yu ui ca bn tính con ngi, cng nh s hng chiu theo ti li (có ngha là dc vng, concupiscentia), nên Ðc Kitô ã thit lp Bí tích Giao hoà nhng ngi ã lãnh nhn Bí tích Ra ti có th n nn tr li mt khi h xa lìa Ngi vì ti li. 298. Ðc Kitô thit lp Bí tích này khi nào? 1485 Ðc Kitô sng li ã thit lp Bí tích này khi Ngi hin ra vi các Tông vào chiu ngày Phc sinh và nói vi h: "Anh em hãy nhn ly Thánh Thn; anh em tha ti cho ai, thì ngi y c tha; anh em cm gi ai, thì ngi y b cm gi" (Ga 20,22-23). 299. Nhng ngi ã lãnh nhn Bí tích Ra ti có cn phi hoán ci hay không? 1427-1429 Li kêu gi hoán ci ca Ðc Kitô luôn vang vng trong i sng nhng ngi ã lãnh Bí tích Ra ti. Vic hoán ci này là mt cuc chin u liên tc ca toàn th Hi thánh, tuy có c im là thánh thin,

nhng li bao gm các ti nhân. 300. Thng hi ni tâm là gì? 1430-1433 1490 Là biu hin ca "tâm hn tan nát" (Tv 50 [51],19), c ân sng thn linh thúc y áp li tình yêu thng xót ca Thiên Chúa. Lòng thng hi bao hàm s au kh và quay lng li vi ti li ã phm, quyt tâm trong tng lai s không phm ti na và tin tng vào s tr giúp ca Thiên Chúa. Lòng thng hi c dng nuôi bng nim hy vng vào s thng xót ca Thiên Chúa. 301. Vic thng hi trong i sng ngi Kitô hu c din t di nhng hình thc nào? 1434-1439 Vic thng hi c th hin qua nhiu hình thc khác nhau, c bit qua vic n chay, cu nguyn, b thí. Các hình thc thng hi này, và nhiu hình thc khác, có th c ngi Kitô hu thc hành trong i sng hng ngày ca h, c bit trong Mùa Chay và ngày th Sáu là ngày sám hi. 302. Các yu t chính yu ca Bí tích Giao hòa là gì? 1440-1449 Có hai yu t chính: hành vi ca ngi sám hi, di tác ng ca Chúa Thánh Thn, và li xá gii ca linh mc, nhân danh Ðc Kitô, trao ban n tha th và xác nh cách n ti. 303. Hi nhân phi có nhng hành vi nào? 1450-1460 1487-1492 Nhng vic hi nhân phi làm là: xét mình cn thn; n nn ti cách trn khi phát xut t lòng yêu mn Chúa và cách không trn khi da vào nhng ng lc khác, và quyt tâm không tái phm na; xng ti, tc là xng thú ti li vi linh mc; n ti, tc làm mt s vic thng hi mà cha gii ti n nh n bù nhng hu qu do ti gây ra. 304. Phi xng nhng ti nào? 1456 Chúng ta phi xng tt c các ti trng nh c mà cha xng sau khi ã xét mình cn thn. Vic xng thú các ti trng là phng tin thông thng duy nht c n tha ti. 305. Khi nào phi xng thú các ti trng?

1457 Mi tín hu khi n tui khôn buc phi xng các ti trng ca mình ít nht mt nm mt ln và, trong mi trng hp, phi xng các ti trng trc khi rc l. 306. Ti sao khi xng ti cng nên xng thú các ti nh? 1458 Hi thánh tha thit khuyên chúng ta xng thú các ti nh, mc du iu này không phi là cn thit theo ngha hp, bi vì vic xng thú nh vy giúp to nên lng tâm ngay thng và giúp chin u chng li nhng hng chiu v àng xu, chúng ta c Ðc Kitô cha lành và c tin trin trong i sng theo Thánh Thn. 307. Ai là tha tác viên Bí tích này? 1461-1466 1495 Ðc Kitô ã y thác tha tác v Giao hòa cho các Tông ca Ngi, cho các Giám mc k nhim các ngài, và cho các linh mc, là nhng cng tác viên ca Giám mc. Nh vy, tt c các v y tr thành khí c ca lòng thng xót và s công chính ca Thiên Chúa. Các ngài thc thi quyn tha th các ti li nhân danh Cha, Con và Thánh Thn. 308. Vic tha th mt s ti c dành riêng cho ai? 1463 Vic xá gii mt s ti c bit nghiêm trng (nh nhng ngi b v tuyt thông) c dành riêng cho Tòa thánh hay v Giám mc s ti hay mt s linh mc c các ngài y nhim. Trong trng hp nguy t, bt k linh mc nào cng có th xá gii bt c ti li hay v tuyt thông nào. 309. Cha gii ti có b ràng buc vi bí mt tòa gii ti hay không? 1467 Vì s t nh và cao c ca tha tác v này và vì phi tôn trng nhng ngi xng ti, mi cha gii ti buc phi gi "n tín tòa gii ti," ngha là phi bí mt tuyt i v nhng ti li ngi ta ã xng thú cho ngài trong tòa gii ti. Vn gi n tín tòa gii ti không có lut tr, ai vi phm s b nhng hình pht rt nng. 310. Hiu qu ca Bí tích này là gì? 1468-1470 1496 Hiu qu ca Bí tích Thng hi là: c giao hòa vi Thiên Chúa, và nh vy, c tha th ti li;

c giao hòa vi Hi thánh; c tr li tình trng ân sng nu nh ã mt; c tha th hình pht i i áng phi chu vì các ti trng ã phm và, ít nht mt phn, nhng hình pht tm là hu qu ca ti; c bình an th thái trong lng tâm và c an i; c gia tng sc mnh thiêng liêng chin u trong cuc l hành. 311. Trong mt s trng hp, có th c hành Bí tích này bng vic xng ti chung và xá gii tp th không? 1480-1484 Trong nhng trng hp tht s khn cp (nh có nguy c sp cht) ngi ta có th c hành chung Bí tích Giao hòa, gm có vic xng ti chung và xá gii tp th, nhng vn phi tuân gi các lut l ca Hi thánh và vi quyt tâm s xng riêng các ti trng vào thi gian sm nht. 312. Ân xá là gì? 1471-1479 1498 Ân xá là vic tha th trc mt Thiên Chúa khi nhng hình pht tm áng chu vì nhng ti li ã phm, dù ã c tha th. Vi nhng iu kin c Hi thánh quy nh, ngi tín hu có th lãnh nhn n tha th này cho chính mình hay cho nhng ngi ã qua i, nh tha tác v ca Hi thánh, nh là ngi phân phát n cu chuc và chia s kho tàng công phúc ca Ðc Kitô và các thánh. BÍ TÍCH XC DU BNH NHÂN 313. Trong Cu c, ngi ta quan nim th nào v bnh tt? 1499-1502 Trong Cu c, con ngi, trong khi b au yu, cm nghim c s hu hn ca mình, ng thi cng nhn ra bnh tt có liên h cách bí nhim vi ti li. Các tiên tri ã thoáng nhn ra rng bnh tt cng có th có mt giá tr cu chuc các ti li cá nhân ca mình và ca ngi khác. Vì th ngi ta ón nhn bnh tt trc tôn nhan Thiên Chúa và kêu cu Ngài cha lành. 314. Lòng trc n ca Chúa Giêsu i vi các bnh nhân có ý ngha gì? 1503-1505 Lòng trc n ca Chúa Giêsu i vi các bnh nhân và nhiu vic cha lành Ngi ã thc hin là mt du ch chng t, ni Ngi, Nc Thiên Chúa ã n, và nh vy, ã n lúc chin thng ti li, au kh và cái cht. Bng cuc kh nn và cái cht ca Ngi, Chúa Giêsu em li cho au kh mt ý ngha mi, ó là, nu c kt hp vi s au kh ca Ngi, thì au kh có th tr thành mt phng tin thanh luyn và cu cho chúng ta và cho nhng ngi khác. 315. Hi thánh i x th nào i vi các bnh nhân?

1506-1513 1526-1527 Khi nhn ni Chúa mnh lnh cha lành các bnh nhân, Hi thánh c gng chm sóc và cu nguyn cho các bnh nhân. Ðc bit, Hi thánh có mt Bí tích c bit dành cho các bnh nhân, do chính Ðc Kitô thit lp và thánh Giacôbê chng nhn: "Ai trong anh em au yu ? Ngi y hãy mi các k mc trong Hi thánh n và h s cu nguyn cho ngi y, sau khi xc du nhân danh Chúa," (Gc 5, 14-15). 316. Ai có th lãnh nhn Bí tích Xc du bnh nhân? 1514-1515 1528-1529 Mi tín hu u có th lãnh nhn Bí tích này, khi h bt u lâm cn nguy t do bnh tt hay già yu. Chính ngi ó có th lãnh nhn Bí tích này nhiu ln na, khi bnh tr nng hay mc phi mt cn bnh nng khác. Nu có th c, nên cho bnh nhân xng ti riêng, trc khi c hành Bí tích này. 317. Ai ban Bí tích này? 1516 1530 Ch có các t t (Giám mc hay linh mc) mi có th trao ban Bí tích này. 318. Bí tích này c c hành th nào? 1517-1519 1531 Vic c hành Bí tích này chính yu là vic xc du, nu có th c là du do Giám mc làm phép, trên trán và hai bàn tay ca bnh nhân (trong nghi thc Rôma) và trên các phn thân th khác (trong các nghi thc khác). Vic xc du có kèm theo li nguyn ca v t t cu xin ân sng c bit ca Bí tích này. 319. Bí tích này mang li nhng hiu qu gì? 1520-1523 1532 Bí tích này mang li mt ân sng c bit, giúp bnh nhân c kt hp cht ch hn vi cuc kh nn ca Ðc Kitô, mu ích cho bn thân và cho toàn th Hi thánh. Ân sng này mang li cho bnh nhân sc mnh, bình an, can m và n tha th ti li nu bnh nhân không th xng ti c. Ðôi khi, nu Thiên Chúa mun, Bí tích này cng em li s cha lành thân xác. Du sao i na, Bí tích Xc du

bnh nhân chun b cho mt cuc vt qua tin v Nhà Cha. 320. Ca n àng là gì? 1524-1525 Ca n àng là Bí tích Thánh Th c trao ban cho nhng ngi sp ri b cuc sng trn gian và ang chun b cho cuc vt qua tin vào i sng vnh cu. Ðc lãnh nhn vào lúc sp ri b th gian v vi Chúa Cha, vic rc Mình và Máu Ðc Kitô t nn và phc sinh là mm ging cho i sng vnh cu và sc mnh phc sinh. CHNG BA: Các Bí Tích Phc V Cho S Hip Thông Và Cho S V 321. Các Bí tích nào dành cho vic phc v s hip thông và s v? 1533-1535 Có hai Bí tích, Truyn chc thánh và Hôn phi, em li mt ân sng riêng cho mt s v c bit trong Hi thánh, phc v vic xây dng dân Thiên Chúa. C hai óng góp mt cách c bit cho s hip thông trong Hi thánh và cho n cu ca nhng ngi khác. BÍ TÍCH TRUYN CHC THÁNH 322. Bí tích Truyn chc thánh là gì? 1536 Là Bí tích qua ó, s v Ðc Kitô ã y thác cho các Tông ca Ngi, c tip tc thc thi trong Hi thánh, cho n ngày tn th. 323. Ti sao gi là Bí tích Truyn chc thánh (Ordo)? 1537-1538 T Ordo ch mt phm trt ca Hi thánh; ngi gia nhp vào phm trt ó phi c thánh hin c bit (Ordinatio). Nh hng ân c bit ca Chúa Thánh Thn, vic thánh hin này cho phép ngi th phong c thc thi mt quyn thánh chc nhân danh và vi thm quyn ca Ðc Kitô phc v Dân Thiên Chúa. 324. Bí tích Truyn chc thánh có v trí nào trong k hoch cu ca Thiên Chúa? 1539-1546 1590-1591 Trong Cu c, có nhng hình nh tng trng v Bí tích này: vic phc v ca chi tc Lêvi, cng nh chc t t ca ông Aaron và th ch by mi k lão (x. Ds 11,25). Các hình nh này c kin toàn ni Ðc Kitô Giêsu, nh hy t thp giá, là "Ðng Trung gian duy nht gia Thiên Chúa và loài ngi" (1 Tm 2,5), là "v thng t theo phm trt Melkisedec" (Dt 5, 10). Chc t t duy nht ca Ðc

Kitô c hin din qua chc t t tha tác. "Ðc Kitô là v T t ích thc duy nht, ngi này k khác ch là nhng tha tác viên ca Ngi" (Thánh Tôma Aquinô). 325. Các cp bc khác nhau ca Bí tích Truyn chc thánh là nhng cp bc nào? 1554 1593 Bí tích Truyn chc thánh gm có ba cp bc, không th thay th trong c cu t chc ca Hi thánh, ó là chc Giám mc, chc linh mc và chc phó t. 326. Vic truyn chc Giám mc có hiu qu gì? 1557-1558 1594 Vic truyn chc Giám mc trao ban s viên mãn ca Bí tích Truyn chc. Bí tích này làm cho Giám mc tr thành ngi k nhim hp pháp ca các Tông và hi nhp ngài vào Giám mc oàn, chia s vi Ðc Giáo hoàng và các Giám mc khác s quan tâm chm sóc cho toàn th Hi thánh. Bí tích này trao ban cho Giám mc trách v ging dy, thánh hóa và cai qun. 327. Ðâu là nhim v ca Giám mc trong Giáo hi a phng c u thác cho ngài? 1560-1561 Trong mt Giáo hi a phng c u thác cho ngài, Giám mc là nguyên lý hu hình và là nn tng cho s hp nht ca Giáo hi ó; vi t cách là ngi i din Ðc Kitô, v Giám mc chu toàn trách nhim mc v i vi giáo hi này, vi s giúp ca các linh mc và phó t ca ngài. 328. Vic truyn chc linh mc có hiu qu gì? 1562-1567 1595 Vic xc du bng Chúa Thánh Thn ghi ni linh mc mt n tín thiêng liêng không th ty xóa, khin ngài nên ng hình ng dng vi Ðc Kitô-T T, và trao cho ngài kh nng hot ng nhân danh Ðc Kitô-Th Lãnh. Là cng s viên ca hàng Giám mc, linh mc c thánh hin loan báo Tin Mng, c hành vic phng th Thiên Chúa, nht là Bí tích Thánh Th; t ó ngài rút c sc mnh cho tha tác v ca mình và cho nhim v là mc t ca các tín hu. 329. Linh mc thi hành tha tác v ca mình th nào? 1568

Dù c truyn chc cho mt s v ph quát, linh mc thc thi s v này trong mt Giáo hi a phng, liên kt trong tình huynh vi các linh mc khác, cùng nhau làm thành linh mc oàn; các v này, hip thông vi Giám mc và thuc quyn ngài, chu trách nhim v Giáo hi a phng ó. 330. Vic phong chc phó t có hiu qu gì? 1569-1571 1596 Ðc ng hình ng dng vi Ðc Kitô-tôi t cho mi ngi, v Phó t c truyn chc phc v Hi thánh. Di quyn Giám mc mình, phó t thc thi vic phc v trong tha tác v Li Chúa, vic phng th Thiên Chúa, trong trách nhim mc v và bác ái. 331. Bí tích Truyn chc thánh c c hành th nào? 1572-1574 1597 Cho c ba cp bc, Bí tích Truyn chc thánh c trao ban qua vic Giám mc t tay trên u tin chc, ri long trng c li nguyn truyn chc. Qua li nguyn này, Giám mc cu xin Thiên Chúa tràn Chúa Thánh Thn vi các hng ân ca Ngài mt cách c bit trên tin chc, giúp thc thi tha tác v mà tin chc phi m nhn. 332. Ai có th c hành Bí tích Truyn chc thánh? 1575-1576 1600 Ch có các Giám mc ã c tn phong thành s, vi t cách là ngi k nhim các Tông , mi có quyn tn phong ba cp bc ca Bí tích Truyn chc thánh. 333. Ai có th lãnh nhn Bí tích Truyn chc thánh? 1577-1580 1598 Ch có nhng ngi nam ã lãnh nhn Bí tích Ra ti mi có th lãnh nhn thành s Bí tích Truyn chc. Hi thánh bit mình b ràng buc vi s chn la ca chính Chúa. Không ai có quyn òi hi c lãnh nhn Bí tích Truyn chc. Nhng ch có thm quyn ca Hi thánh mi a ra phán quyt v kh nng ca các ng viên. 334. Ngi lãnh nhn Bí tích Truyn chc thánh có buc phi sng c thân không? 1579-1580

1599 Hàng Giám mc luôn b buc phi sng c thân. Ði vi hàng linh mc, trong Giáo hi La tinh, theo cách thông thng ch chn các tín hu phái nam ang sng c thân và mun gi lut c thân "vì Nc Tri" (Mt 19, 12). Trong các Giáo hi Ðông Phng, mt ngi sau khi ã c truyn chc linh mc thì không c phép kt hôn. Nhng ngi ã lp gia ình có th lãnh nhn chc phó t vnh vin. 335. Bí tích Truyn chc thánh có nhng hiu qu nào? 1581-1589 Bí tích Truyn chc thánh em li s tràn y ân sng c bit ca Chúa Thánh Thn, Ðng làm cho ngi c thánh hin - thích ng vi tng cp bc ca Bí tích - nên ng hình ng dng vi Ðc Kitô trong phn v ca Ngi là T t, Tiên tri và Vng . Bí tích Truyn chc thánh trao ban mt n tín thiêng liêng không th ty xóa, vì vy không th tái ban, cng nh không th ch trao ban ( thi hành) trong mt khong thi gian gii hn. 336. Chc t t tha tác c thc thi vi thm quyn nào? 1547-1553 1592 Trong vic thc thi tha tác v thánh, các t t c truyn chc nói và làm, không phi do thm quyn riêng t, cng không phi do mnh lnh hoc s u thác ca cng oàn, nhng trong cng v ca Ðc Kitô - Th lãnh và nhân danh Hi thánh. Vì th, chc t t tha tác hoàn toàn khác bit, ch không ch khác bit theo mc , vi chc t t chung ca tt c các tín hu; chính phc v cho các tín hu, Ðc Kitô ã thit lp chc t t tha tác. BÍ TÍCH HÔN PHI 337. Ý nh ca Thiên Chúa i vi ngi nam và ngi n là gì? 1601-1605 Thiên Chúa là tình yêu, và ã to dng con ngi t tình yêu. Ngài kêu gi con ngi yêu thng. Khi to dng h có nam có n, Ngi kêu gi h sng i hôn nhân trong mt hip thông thân mt ca s sng và tình yêu vi nhau, "vì l ó, h không còn là hai, nhng là mt thân th" (Mt 19, 6). Khi chúc lành cho h, Thiên Chúa nói: "Hãy sinh sôi ny n" (St 1,28). 338. Thiên Chúa ã thit lp hôn nhân nhm mc ích gì? 1659-1660 S kt hp hôn nhân gia ngi nam và ngi n c t nn tng và c sp xp theo các lut l ca Ðng Sáng To, t bn cht c hng ti s hip thông và thin ích ca các ôi v chng, cng nh vic sinh sn và giáo dc con cái. Theo ý nh ngay t ban u ca Thiên Chúa, s kt hp hôn nhân là bt kh phân ly, nh Ðc Giêsu Kitô ã xác nhn: "S gì Thiên Chúa ã liên kt, loài ngi

không c phân ly" (Mt 19,6). 339. Ti li e da hôn nhân nh th nào? 1606-1608 Vì nguyên ti ã gây v cho s hip thông, c Ðng Sáng To ban tng, gia ngi nam và ngi n, nên s kt hp hôn nhân luôn b e da bi bt hoà và s không chung thu. Tuy nhiên, vi lòng nhân t vô b bn, Thiên Chúa ban cho ngi nam và ngi n ân sng h thc hin s kt hp i sng ca h theo úng ý nh nguyên thy ca Ngài. 340. Cu c dy gì v hôn nhân? 1609-1611 Ðc bit qua vic giáo dc ca L lut và các tiên tri, Thiên Chúa giúp dân Ngài dn dn trng thành trong ý thc v tính duy nht và s bt kh phân ly ca hôn nhân. Hôn c gia Thiên Chúa vi Israel chun b và tng trng cho Giao c mi, c Con Thiên Chúa là Ðc Giêsu Kitô hoàn thành vi Hi thánh là Hin thê ca Ngi. 341. Ðc Kitô em li iu mi m nào cho hôn nhân? 1612-1617 1661 Ðc Giêsu Kitô không nhng tái lp quy nh t ban u do Thiên Chúa mun, mà Ngi còn ban ân sng con ngi có th sng hôn nhân trong phm giá mi ca Bí tích, là du ch v tình yêu phu thê ca Ngi i vi Hi thánh: "Ngi làm chng hãy yêu thng v mình nh Ðc Kitô ã yêu thng Hi thánh" (Ep 5, 25). 342. Có buc tt c mi ngi phi kt hôn hay không? 1618-1620 Hôn nhân không phi là mt s bt buc cho ht mi ngi. Ðc bit, Thiên Chúa kêu gi mt s ngi nam và ngi n, theo Chúa Giêsu trong i sng khit tnh và c thân vì Nc Tri, giúp h t b thin ích to ln ca hôn nhân lo toan nhng công vic ca Chúa và tìm cách làm p lòng Ngi. Nh th, h tr thành du ch cho s u tiên tuyt i ca tình yêu Ðc Kitô và s st sng mong ch ngày Ngi n trong vinh quang. 343. Bí tích Hôn phi c c hành th nào? 1621-1624 Vì hôn nhân làm cho các ngi phi ngu sng mt bc sng công khai trong Hi thánh, nên vic c hành Phng v ca Bí tích này cng công khai, di s chng kin ca v t t (hay ca ngi chng hôn c Hi thánh y thác) và các nhân chng khác.

344. S ng thun kt hôn là gì? 1625-1632 1662-1663 S ng thun kt hôn là ý mun do ngi nam và ngi n bc l, t hin cho nhau mt cách dt khoát, vi mc ích sng mt giao c tình yêu chung thy và sung mãn. Vì chính s ng thun làm thành Bí tích Hôn phi, nên s ng thun là iu không th thiu và cng không th thay th c. Ð Bí tích Hôn phi thành s, s ng thun phi có i tng là hôn nhân ích thc; và s ng thun ó phi là mt hành vi nhân linh ý thc và t do, không do b ép buc hay vì s hãi mt quyn lc nào. 345. Phi làm gì khi mt trong hai ngi phi ngu không phi là công giáo? 1633-1637 Ð hp pháp, các hôn nhân hn hp (gia ngi công giáo và ngi ã Ra ti ngoài công giáo) cn có s cho phép ca thm quyn Giáo hi. Các hôn nhân khác o (gia ngi công giáo và ngi không Ra ti), thành s, cn phi có phép chun. Trong mi trng hp, iu chính yu là ôi hôn phi phi ý thc chp nhn nhng mc ích và c tính cn bn ca hôn nhân; và v phn ngi công giáo, phi chp nhn nhng cam kt là gi c tin và bo m vic Ra ti cng nh giáo dc công giáo cho con cái, cng phi báo cho ngi phi ngu bit nhng iu y. 346. Bí tích Hôn phi có nhng hiu qu nào? 1638-1642 Bí tích Hôn phi to nên mt mi dây liên kt vnh vin và c nht gia hai ngi phi ngu. Chính Thiên Chúa ã xác nhn s ng thun ca nhng ngi kt hôn. Nh th, hôn nhân thành s và hoàn hp gia nhng ngi ã c Ra ti không bao gi có th tháo g c. Mt khác, Bí tích cng trao ban cho ôi v chng ân sng cn thit h t ti s thánh thin trong i sng la ôi, cng nh trong vic sinh con có trách nhim và giáo dc con cái. 347. Các ti nghch li Bí tích Hôn phi mt cách nghiêm trng là các ti nào? 1645-1648 Ðó là các ti: ngoi tình và a thê vì i ngc li vi phm giá bình ng ca ngi nam và ngi n, ngc li vi tính duy nht c hu ca tình yêu hôn nhân; t chi sinh con, vì loi b khi hôn nhân hng ân con cái; ly d, vì i ngc li vi tính bt kh phân ly ca hôn nhân. 348. Khi nào Hi thánh chp nhn vic v chng ly thân? 1629 1649 Hi thánh chp nhn vic v chng ly thân khi vic h chung sng, vì nhng lý do nghiêm trng, ã tr nên không th c trong thc t, mc dù Hi thánh vn mong mun h hòa gii vi nhau. Nhng bao

lâu ngi phi ngu còn sng, không ai trong ôi v chng c t do tái hôn; tr khi hôn phi ca h là không thành s và c thm quyn Hi thánh tuyên b iu ó. 349. Hi thánh có thái nào i vi nhng ngi ã ly d li tái hôn? 1650-1651 1665 Trung thành vi Chúa, Hi thánh không th công nhn hôn nhân ca nhng ngi ã ly d li kt hôn theo lut dân s. "Ai ry v mà ci v khác là phm ti ngoi tình i vi v mình; và ai b chng ly chng khác, thì cng phm ti ngoi tình" (Mc 10.11-12). Ði vi h, Hi thánh gi mt thái chm sóc ân cn, mi gi h duy trì i sng c tin, cu nguyn, thc hành các vic bác ái và chm lo vic giáo dc con cái theo Kitô giáo. Nhng bao lâu tình trng nh th ca h kéo dài, vì rõ ràng trái vi lut Chúa, h không c xng ti, rc l, cng nh m nhim mt s trách nhim trong Hi thánh. 350. Ti sao gia ình Kitô hu c gi là Hi thánh ti gia? 1655-1658 1666 Gia ình Kitô hu c gi là Hi thánh ti gia vì gia ình biu l và sng bn cht "hip thông và gia ình" ca Hi thánh nh gia ình ca Thiên Chúa. Mi thành viên trong gia ình, tùy theo vai trò riêng ca mình, thc thi chc t t c lãnh nhn t Bí tích Ra ti, góp phn xây dng gia ình thành mt cng oàn ân sng và cu nguyn, mt trng dy các c tính nhân bn và Kitô giáo, là ni u tiên c tin c loan truyn cho con cái. CHNG BN: Nhng C Hành Phng V Khác CÁC Á BÍ TÍCH 351. Các á Bí tích là gì? 1667-1672 1677-1678 Ðó là nhng du ch thánh thiêng do Hi thánh thit lp thánh hóa mt s hoàn cnh trong cuc sng. Các á Bí tích gm mt li cu nguyn, kèm theo là du thánh giá và nhng du ch khác. Trong s các á Bí tích, quan trng nht là các phép lành. Các phép lành này là mt li ca ngi Thiên Chúa và mt li khn nguyn kêu xin nhng hng ân ca Thiên Chúa; cng có nhng vic thánh hin con ngi cng nh các vt c dùng vào vic th phng Thiên Chúa. 352. Nghi thc Tr tà là gì? 1673

Ngi ta gi là nghi thc Tr tà, khi Hi thánh, vi thm quyn ca mình, nhân danh Chúa Giêsu, kêu xin mt ngi hay mt vt c Thiên Chúa bo v khi nh hng ca Ác thn và gii thoát khi ách thng tr ca nó. Trong c hành Bí tích Ra ti, có mt nghi thc Tr tà n gin. Nghi thc Tr tà trng th ch c thc hin bi mt linh mc, vi s cho phép ca Giám mc. 353. Ðâu là nhng hình thc o c bình dân kèm theo i sng Bí tích ca Hi thánh? 1674-1676 1679 Cm thc tôn giáo ca dân Kitô giáo trong mi thi i u có nhng cách din t lòng o c ca mình qua nhiu hình thc khác nhau luôn i kèm theo i sng Bí tích ca Hi thánh, nh vic tôn kính các di tích thánh, kính ving các n thánh, nhng cuc hành hng, nhng cuc rc kiu, chng àng thánh giá, kinh Mân côi. Di ánh sáng c tin, Hi thánh soi sáng và c võ nhng hình thc chính áng ca lòng o c bình dân. L NGHI AN TÁNG THEO KITÔ GIÁO 354. Có tng quan nào gia các Bí tích và cái cht ca ngi Kitô hu? 1680-1683 Ngi Kitô hu, cht trong Ðc Kitô, khi kt thúc cuc i trn th ca mình, t n s viên mãn ca i sng mi c bt u ni Bí tích Ra ti, c cng c bng Bí tích Thêm sc và c nuôi dng bng Bí tích Thánh Th, là tham d trc vào bàn tic thiên quc. Ý ngha cái cht trong Kitô giáo c biu l di ánh sáng s Cht và s Phc sinh ca Ðc Kitô, nim hy vng duy nht ca chúng ta. Ngi Kitô hu cht trong Ðc Kitô, là ra i "c ng ni Chúa" ( 2 Cr 5,8). 355. L nghi an táng din t ý ngha gì? 1684-1685 Dù c c hành theo nhiu nghi thc khác nhau tùy theo hoàn cnh và truyn thng a phng, l nghi an táng ca Kitô giáo luôn làm ni bt c tính Vt qua ca cái cht theo Kitô giáo trong nim hy vng sng li, cng nh ý ngha ca s hip thông vi ngi ã qua i, c bit là trong li cu nguyn cho linh hn h c thanh luyn. 356. Nhng giai on chính ca l nghi an táng là gì? 1686-1690 L nghi an táng thng gm bn phn chính: cng oàn ón tip quan tài vi nhng li an i và hy vng, Phng v Li Chúa, Hy t Thánh Th, và l nghi t bit, trong ó linh hn ngi quá c c phó dâng lên Thiên Chúa, Ðng là ngun sng vnh cu, trong khi thân xác c an táng trong nim hy vng phc sinh.

Tr lên u trang

PHN III: Ði Sng Trong Ðc Kitô ON TH NHT: n Gi Ca Con Ngi: Ði Sng Trong Chúa Thánh Thn

357. Ði sng luân lý ca ngi Kitô hu c ni kt vi c tin và các Bí tích nh th nào? 1691-1698 Ðiu mà Kinh Tin Kính tuyên xng, các Bí tích tip tc trao ban. Qua các Bí tích, các tín hu ón nhn ân sng ca Ðc Kitô và hng ân ca Chúa Thánh Thn. Nh ó, h có kh nng sng i sng mi vi t cách là con cái Thiên Chúa trong Ðc Kitô, Ðng h ã ón nhn trong c tin. "Hi ngi Kitô hu, hãy ý thc phm giá ca bn" (Thánh Lêô C). CHNG MT: Phm Giá Con Ngi CON NGI, HÌNH NH CA THIÊN CHÚA 358. Nn tng phm giá con ngi là gì? 1699-1715 Phm giá ca con ngi bt ngun trong vic con ngi c to dng theo hình nh và ging Thiên Chúa. Ðc phú bm mt linh hn thiêng liêng và bt t, lý trí và ý chí t do, con ngi c qui hng v Thiên Chúa và c mi gi hng hnh phúc vnh cu c hn ln xác. N GI C HNH PHÚC 359. Làm th nào con ngi t ti hnh phúc? 1716 Con ngi t c dim phúc nh ân sng ca Ðc Kitô, ân sng này cho h c tham d vào i sng ca Thiên Chúa. Trong Phúc Âm, Ðc Kitô ch cho các môn ca mình con ng dn ti hnh phúc vnh cu: ó là các Mi phúc. Ân sng ca Ðc Kitô cng hot ng trong tt c nhng ai, da theo lng tâm ngay thng, tìm kim và yêu mn chân lý và iu thin, và tránh iu ác. 360. Ti sao các Mi phúc li quan trng i vi chúng ta? 1716-1717 1725-1726 Các Mi phúc nm trung tâm li rao ging ca Chúa Giêsu. Chúng nhc li các li ha mà Thiên Chúa ã trao ban t thi ông Ábraham và hoàn thành các li ha. Các Mi phúc din t chính din mo ca Chúa Giêsu, nêu lên nhng c tính ích thc ca i sng ngi Kitô hu và mc khi cho con ngi cùng ích hot ng ca h : ó là hnh phúc i i.

361. Ðâu là mi liên h gia các Mi phúc và lòng khao khát hnh phúc ca con ngi? 1718-1719 Các mi phúc áp li lòng khao khát bm sinh v hnh phúc mà Thiên Chúa ã t trong tâm hn con ngi lôi kéo h v vi Ngài và ch mình Ngài mi có th lp y lòng khao khát y. 362. Hnh phúc i i là gì? 1720-1724 1727-1729 Ðó là vic chiêm ngng Thiên Chúa trong i sng vnh cu, ó chúng ta s c trn vn "thông phn bn tính Thiên Chúa" (2 Pr 1,4), thông phn vinh quang ca Ðc Kitô và nim vui ca i sng Ba Ngôi. Hnh phúc i i vt quá kh nng con ngi. Ðó là mt hng ân siêu nhiên và nhng không ca Thiên Chúa, cng nh ân sng dn a chúng ta n ó. Hnh phúc c ha ban t chúng ta trc nhng chn la luân lý quan trng v ca ci trn th, thúc y chúng ta yêu mn Thiên Chúa trên ht mi s. S T DO CA CON NGI 363. T do là gì? 1730-1733 1743-1744 T do là kh nng Thiên Chúa ban cho con ngi hành ng hay không hành ng, làm vic này hay vic khác, và nh vy, t mình a ra nhng quyt nh mt cách ý thc. T do là nét c trng ca các hành vi nhân linh. Càng làm iu thin, ngi ta càng t do hn. T do hng n s hoàn ho khi quy hng v Thiên Chúa, Ðng là s thin ti thng và là hnh phúc ca chúng ta. T do cng bao hàm kh nng la chn gia iu tt và iu xu. S la chn iu xu là mt lm dng t do, a chúng ta vào vòng nô l ti li. 364. Ðâu là mi tng quan gia t do và trách nhim? 1734-1737 1745-1746 Vì có t do, con ngi phi chu trách nhim v các hành vi ca mình theo mc các hành vi này do chính h mun, c khi vic qui trách và trách nhim v mt hành ng có th b gim thiu hoc ôi khi b loi b, vì lý do thiu hiu bit, không chú ý, do áp lc, do s hãi, do xúc ng thái quá, hoc do các thói quen. 365. Ti sao mi ngi có quyn thc thi t do ca mình?

1738 1747 Mi ngi u có quyn s dng t do ca mình, vì t do không th tách ri khi phm giá con ngi. Vì th quyn này phi luôn c tôn trng, c bit trong lãnh vc luân lý và tôn giáo. Quyn t do này phi c lut dân s công nhn và bo v, trong các gii hn ca công ích và trt t công cng chính áng. 366. S t do ca con ngi nm v trí nào trong nhim cc cu ? 1739-1742 1748 S t do ca chúng ta b suy yu vì ti nguyên t. S suy yu này càng trm trng hn vì các ti li sau ó. Nhng "chính chúng ta c t do mà Ðc Kitô ã gii thoát chúng ta" (Gl 5,1). Nh ân sng ca Ngi, Chúa Thánh Thn hng dn chúng ta n s t do thiêng liêng, làm cho chúng ta thành nhng cng tác viên t do ca Ngi, trong Hi thánh và trong th gii. 367. Ðâu là ngun gc luân lý ca hành vi nhân linh? 1749-1754 1757-1758 Tính cht luân lý ca hành vi nhân linh da trên ba ngun: - Ði tng c la chn, ngha là mt iu thin ích thc hay có v nh th. - Ý hng ca ch th hành ng, ngha là mc ích khin cho ch th hành ng. - Các hoàn cnh ca hành ng, bao gm c các hu qu ca hành ng. 368. Khi nào hành vi là tt xét v phng din luân lý? 1755-1756 1759-1760 Xét v phng din luân lý, hành vi tt phi có cùng lúc i tng, ý hng và các hoàn cnh u tt. Ði tng c chn t nó có th làm cho hành vi tr thành xu, dù có ý hng tt. Không c phép làm mt iu xu t c mt iu tt. Mt mc ích xu có th hy hoi hành vi, cho dù i tng t nó là tt. Ngc li, mt mc ích tt không th làm cho mt hành ng mà i tng ca nó là xu, tr thành tt c, vì mc ích không bin minh cho các phng tin. Các hoàn cnh có th làm gim thiu hay gia tng trách nhim ca tác gi hành vi, nhng chúng không th làm thay i phm cht luân lý ca chính các hành vi. Hoàn cnh không bao gi có th làm cho mt hành vi t nó là xu tr thành tt c.

369. Có phi có nhng hành vi luôn luôn không c phép làm hay không? 1756, 1761 Có nhng hành vi, mà s la chn chúng luôn luôn là không c phép, vì i tng ca chúng (chng hn lng ngôn, sát nhân và ngoi tình). Vic la chn nhng hành vi này ã có mt lnh lc ca ý chí, ngha là mt iu xu luân lý; iu xu này không th bin minh bng vic xét n nhng iu tt có th rút ra t nhng hành vi ó. TÍNH LUÂN LÝ CA CÁC AM MÊ 370. Các am mê là gì? 1762-1766 1771-1772 Ðam mê là nhng cm xúc, nhng rung ng hay nhng chuyn bin ca s nhy cm - ó là nhng yu t t nhiên ca tâm lý con ngi - chúng thúc y con ngi hành ng hay không hành ng, theo iu c cm nhn là tt hoc xu. Nhng am mê cn bn là yêu và ghét, c mun và s hãi, vui bun và phn n. Ðam mê quan trng nht là tình yêu, c hp dn bi iu thin. Ngi ta ch yêu iu thin ho, hoc là iu thin ho thc s hoc là iu ngi ta tng là thin ho. 371. Xét v khía cnh luân lý, am mê tt hay xu? 1767-1770 1773-1775 Vì là nhng rung ng ca kh nng cm th, am mê t chúng không tt và cng chng xu. Ðam mê tt khi a n nhng hành ng tt, và là xu trong trng hp nghch li. Các am mê có th c thng hoa thành các nhân c hay thoái hóa thành các nt xu. LNG TÂM LUÂN LÝ 372. Lng tâm luân lý là gì? 1776-1780 1795-1797 Hin din trong sâu thm lòng ngi, lng tâm luân lý là mt phán oán ca lý trí, vào lúc cn thit, thúc y con ngi làm lành lánh d. Nh lng tâm luân lý, con ngi nhn thc c phm cht luân lý ca mt hành vi s làm hay ã làm, và m nhn trách nhim v hành vi ó. Khi lng nghe ting nói ca lng tâm luân lý, con ngi khôn ngoan có th nghe c ting Thiên Chúa nói vi mình. 373. Phm giá con ngi òi buc iu gì i vi lng tâm luân lý?

1780-1782 1798 Phm giá con ngi òi hi s ngay thng ca lng tâm luân lý, có ngha là lng tâm phi phù hp vi iu công chính và tt lành da theo lý trí và L lut ca Thiên Chúa. Cn c vào phm giá nhân v nh th, con ngi không th b ép buc phi hành ng nghch li vi lng tâm mình, cng nh không th b ngn cn, trong các gii hn ca công ích, hành ng theo lng tâm mình, nht là trong lãnh vc tôn giáo. 374. Làm sao ào to lng tâm ngay thng và chân tht? 1783-1788 1799-1800 Lng tâm luân lý ngay thng và chân tht c ào to qua giáo dc, qua vic thm nhun Li Chúa và các giáo hun ca Hi thánh. Lng tâm luân lý c các hng ân Chúa Thánh Thn nâng và c các li khuyên bo ca nhng ngi khôn ngoan tr giúp. Ngoài ra, cu nguyn và xét mình cng óng góp rt nhiu vào vic ào to luân lý. 375. Ðâu là nhng quy tc mà lng tâm luôn phi theo? 1789 Có ba qui tc cn bn: 1) Không bao gi c làm iu xu t ti iu tt; 2) Lut vàng: "Tt c nhng gì anh em mun ngi ta làm cho mình thì chính anh em cng hãy làm cho ngi ta" (Mt 7,12); 3) Ðc ái Kitô giáo luôn òi hi tôn trng tha nhân và lng tâm ca h, mc dù iu ó không có ngha là chp nhn mt iu xu khách quan nh là mt iu tt. 376. Lng tâm có th a ra nhng phán oán sai lm không? 1790-1794 1801-1802 Con ngi phi luôn tuân theo phán oán chc chn ca lng tâm mình; nhng lng tâm cng có th a ra nhng phán oán sai lm, vì không phi lúc nào ngi ta cng tránh c lm li ca mình. Tuy nhiên, ngi ta không th qui trách nhim cho ngi thc hin iu xu vì s thiu hiu bit ngoài ý mun, c khi ó là mt iu xu khách quan. Chính vì th, con ngi phi vn dng ht mi kh nng giúp lng tâm luân lý tránh khi nhng sai lm. CÁC NHÂN C 377. Nhân c là gì? 1803, 1833 Nhân c là mt xu hng thng xuyên và kiên trì làm iu thin. "Mc ích ca mt i sng

nhân c là tr nên ging Thiên Chúa" (thánh Grêgôriô thành Nyssa). Có nhng c tính nhân bn và nhng nhân c i thn. 378. Các c tính nhân bn là gì? 1804 1810-1811 1834, 1839 Các c tính nhân bn là xu hng thng xuyên và kiên trì ca lý trí và ý chí nhm iu chnh hành vi ca chúng ta, iu tit các am mê và hng dn np sng chúng ta cho phù hp vi lý trí và c tin. Nh t c và cng c thng xuyên bng các hành vi luân lý tt, các c tính nhân bn c ân sng Thiên Chúa thanh luyn và nâng cao. 379. Các c tính nhân bn chính là gì? 1805 1834 Ðó là các c tính c gi là các c tính "cn bn." Tt c các nhân c khác u qui t quanh các c tính này và to thành nn tng cho i sng o c. Ðó là: khôn ngoan, công bng, can m và tit . 380. Khôn ngoan là gì? 1806 1835 Khôn ngoan là c tính giúp lý trí sn sàng trong mi hoàn cnh phân nh iu thin ích thc và chn la nhng phng tin thích hp t ti iu thin ó. S khôn ngoan hng dn các c tính khác, bng cách ch ra cho chúng lut l và mc ca chúng. 381. Công bng là gì? 1807 1836 Công bng là c tính luân lý th hin qua quyt tâm tr cho Thiên Chúa nhng gì thuc v Thiên Chúa và tr cho tha nhân nhng gì thuc v tha nhân. Công bng i vi Thiên Chúa c gi là "nhân c th phng". 382. Can m là gì?

1808 1837 Can m là c tính luân lý giúp chúng ta kiên trì và quyt tâm theo ui iu thin gia nhng khó khn trong i; can m có th a n kh nng dám hy sinh chính mng sng bo v mt iu công chính. 383. Tit là gì? 1809 1838 Tit là c tính luân lý giúp ta iu tit sc lôi cun ca nhng lc thú, s dng chng mc các ca ci trn th, giúp ý chí làm ch các bn nng và kim ch các ham mun trong gii hn chính áng. 384. Các nhân c i thn là gì? 1812-1813 1840-1841 Các nhân c i thn là nhng nhân c có chính Thiên Chúa là ngun gc, ng lc và i tng trc tip. Các nhân c này c phú bm trong con ngi cùng vi ân sng thánh hóa, giúp con ngi có kh nng sng tng quan vi Thiên Chúa Ba Ngôi. Các nhân c i thn to nn móng và ng lc cho hành vi luân lý ca ngi Kitô hu, làm sinh ng các c tính nhân bn. Chúng là bo chng cho s hin din và hot ng ca Chúa Thánh Thn trong các kh nng ca con ngi. 385. Các nhân c i thn là nhng nhân c nào? 1813 Các nhân c i thn gm có: c tin, c cy và c mn. 386. Ðc tin là gì? 1814-1816 1842 Ðc tin là nhân c i thn, nh ó chúng ta tin vào Thiên Chúa và tt c nhng gì Ngài ã mc khi cho chúng ta và nhng gì Hi thánh dy chúng ta tin, bi vì Thiên Chúa là chính Chân lý. Bng c tin, con ngi phó thác bn thân mình mt cách t do cho Thiên Chúa. Vì th ngi tin tìm kim nhn bit và thi hành ý mun ca Ngài, vì "c tin hot ng nh c ái" (Gl 5,6). 387. Ðc cy là gì?

1817-1821 1843 Ðc cy là nhân c i thn giúp chúng ta khao khát và mong ch Thiên Chúa ban cho chúng ta i sng vnh cu là hnh phúc ca chúng ta, khi tin tng vào các li ha ca Ðc Kitô và cy da vào s tr giúp ca n Chúa Thánh Thn xng áng hng i sng vnh cu và kiên trì cho n ht cuc i trn th. 388. Ðc ái là gì? 1822-1829 1844 Ðc ái là nhân c i thn giúp chúng ta kính mn Thiên Chúa trên ht mi s và bi tình yêu i vi Thiên Chúa, chúng ta yêu thng ngi khác nh chính mình. Chúa Giêsu ly c ái làm gii rn mi, là s viên mãn ca L lut. Ðc ái là "mi dây liên kt tuyt ho" (Cl 3,14), là nn tng ca các nhân c khác mà nó làm cho sinh ng, gi hng và ra lnh. Không có c ái, "tôi s chng là gì c và... chng ích gì cho tôi" (1 Cr 13,1-3). 389. Các n Chúa Thánh Thn là gì? 1830-1831 1845 Các n Chúa Thánh Thn là nhng xu hng thng trc giúp cho con ngi ngoan ngoãn theo nhng linh ng ca Thiên Chúa. Có by n Chúa Thánh Thn: khôn ngoan, thông minh, mu lc, dng cm, hiu bit, hiu tho và kính s Thiên Chúa. 390. Nhng hoa trái ca Chúa Thánh Thn là gì? 1832 Nhng hoa trái ca Chúa Thánh Thn là nhng iu thin ho c khc ghi trong chúng ta nh hoa qu u mùa ca vinh quang vnh cu. Truyn thng Hi thánh a ra mi hai hoa trái ca Chúa Thánh Thn: "Bác ái, hoan lc, an bình, kiên nhn, qung i, nhân t, t tâm, khoan dung, trung tín, khiêm nhu, tit và thanh khit" (Gl 5,22-23). TI LI 391. Ð ón nhn lòng thng xót ca Thiên Chúa, chúng ta phi làm gì? 1846-1848 1870 Ð có th ón nhn lòng thng xót ca Thiên Chúa, chúng ta phi nhìn nhn và thng hi các ti li

ca mình. Chính Thiên Chúa, qua Li và Thánh Thn ca Ngài, giúp chúng ta thy rõ ti li ca mình, ban cho chúng ta lng tâm ngay thng và nim hy vng vào n tha th. 392. Ti là gì? 1849-1851 1871-1872 Ti là "mt li nói, hành vi hoc c mun trái nghch vi Lut vnh cu" (thánh Augustinô). Ti là mt s xúc phm n Thiên Chúa, không vâng phc tình yêu ca Ngi. Ti gây thng tích cho bn tính ca con ngi và làm thng tn n tng quan gia con ngi. Qua cuc T nn, Ðc Kitô cho thy rõ ràng tích cht trm trng ca ti và ã chin thng nó bng lòng thng xót ca Ngi. 393. Có nhiu loi ti hay không? 1852-1853 1873 Có rt nhiu loi ti. Các ti có th c phân bit theo i tng ca chúng hoc theo các nhân c hay các gii rn, mà ti i nghch. Ngi ta còn có th phân bit ti theo tng quan trc tip ca chúng vi Thiên Chúa, vi tha nhân hoc vi chính bn thân. Ngoài ra, ngi ta cng có th phân bit ti trong t tng, li nói, vic làm và vic b sót không làm. 394. Ngi ta phân bit ti theo tính cht trm trng ca chúng nh th nào? 1854 Ngi ta phân bit ti trng và ti nh. 395. Khi nào ngi ta phm ti trng? 1855-1861 1874 Ngi ta phm ti trng khi cùng lúc có cht liu nng, ý thc y , và t ý ng thun. Ti trng phá hu c mn trong chúng ta, cp i ân sng thánh hoá và dn chúng ta n cái cht i i trong ha ngc nu không sám hi. Ti trng c tha th cách thông thng nh Bí tích Ra ti và Bí tích Thng hi, còn gi là Bí tích Hòa gii. 396. Khi nào ngi ta phm ti nh? 1862-1864 1875 Khác bit cách trit vi ti trng, ngi ta phm ti nh khi cht liu là nh, hoc thm chí cht liu

là nng, nhng không có y ý thc hay không hoàn toàn ng thun. Ti nh không ct t tng quan vi Thiên Chúa, nhng làm suy yu c mn. Ti nh biu l lòng quyn luyn lch lc i vi ca ci trn th, ngn cn s tin trin ca linh hn trong vic thc hành nhân c và trong vic thc thi iu thin luân lý. Ti nh áng chu nhng hình pht tm thi thanh luyn. 397. Ti sinh sôi ny n ni chúng ta nh th nào? 1865, 1876 Ti to nên xu hng v ti, và do vic lp i lp li cùng mt hành vi, s to nên thói xu. 398. Các thói xu là gì? 1866-1867 Ði nghch vi các nhân c, các thói xu là nhng thói quen lch lc làm m ti lng tâm và hng chiu v iu xu. Các thói xu có th ghép li thành by mi ti u: kiêu ngo, hà tin, ganh t, nóng gin, dâm dc, mê n ung, và li bing. 399. Chúng ta có trách nhim gì i vi ti ngi khác không? 1868 Chúng ta có trách nhim i vi ti ca ngi khác, khi chúng ta cng tác cách có li vào ti ó. 400. Các c cu ca ti là gì? 1869 Các c cu ca ti là nhng hoàn cnh xã hi hay nhng t chc nghch li vi Lut Thiên Chúa; chúng là nhng biu l và là hu qu ca các ti cá nhân. CHNG HAI: Cng Ðng Nhân Loi CÁ NHÂN VÀ XÃ HI 401. Chiu kích xã hi ca con ngi h ti iu gì? 1877-1880 1890-1891 Con ngi không nhng c kêu gi theo tng cá nhân hng hnh phúc, nhng còn có mt chiu kích xã hi, to thành mt yu t cn bn ca bn cht cng nh n gi ca mình. Tht vy, tt c mi ngi u c kêu gi n cùng mt mc ích là chính Thiên Chúa. Có mt s tng t nào ó gia s hip thông các Ngôi V Thiên Chúa vi tình huynh mà con ngi phi thit lp vi nhau, trong chân lý và tình yêu. Tình yêu i vi tha nhân không th tách ri khi tình yêu i vi Thiên Chúa.

402. Ðâu là mi tng quan gia cá nhân vi xã hi? 1881-1882 1892-1893 Nguyên lý, ch th và mc ích ca tt c các nh ch xã hi là và phi là con ngi. Mt s cng ng, chng hn nh gia ình và tp th dân s, rt cn thit cho con ngi. Các hip hi khác cng hu ích cho con ngi, c trên bình din quc gia cng nh trên bình din quc t, nhng phi tôn trng nguyên tc h tr... 403. Nguyên tc h tr là gì? 1883-1885 1894 Nguyên tc này có ngha là mt cng ng cp cao hn không c thâu tóm các phn v thuc cng ng cp thp hn, n cp mt thm quyn ca cng ng cp thp này. Ðúng hn, cng ng cp cao phi nâng cng ng cp thp trong trng hp cn thit. 404. Mt cng ng nhân loi ích thc còn òi buc iu gì khác na? 1886-1889 1895-1896 Cng ng nhân loi ích thc òi buc phi tôn trng s công bng, mt bc thang giá tr úng n, các chiu kích th lý và bn nng phi ph thuc các chiu kích ni tâm và tinh thn. Ðc bit, ni nào ti li làm bng hoi môi trng xã hi, phi kêu gi sám hi tâm hn và kêu cu n ân sng ca Thiên Chúa, có th thay i xã hi hu thc s phc v cho tt c mi ngi và tng cá nhân. Ðc ái là gii rn cao c nht mang tính xã hi, vì òi buc s công bng và giúp thc hin s công bng. THAM D VÀO I SNG XÃ HI 405. Quyn bính trong xã hi c t trên nn tng nào? 1897-1902 1918-1920 Mi cng ng nhân loi u cn có mt quyn bính hp pháp bo m trt t và góp phn vào vic phc v công ích. Quyn bính này t nn tng trên bn tính con ngi, vì phù hp vi trt t c Thiên Chúa thit lp. 406. Khi nào quyn bính c thc thi hp pháp? 1901

1903-1904 1921-1922 Quyn bính c thc thi cách hp pháp khi hot ng vì công ích và s dng các phng tin hp pháp v mt luân lý t c công ích y. Vì th, các th ch chính tr phi c thit lp do quyt nh t do ca các công dân và h phi tuân gi nguyên tc "Nhà nc pháp ch," trong ó lut pháp là ti thng ch không phi ý mun c oán ca mt s ngi. Các lut l bt công và các bin pháp trái nghch vi trt t luân lý không bó buc lng tâm con ngi. 407. Công ích là gì? 1905-1906 1924 Công ích c hiu là toàn th nhng iu kin ca i sng xã hi cho phép các nhóm và các cá nhân t ti s hoàn ho ca mình. 408. Công ích bao gm nhng iu gì? 1907-1909 1925 Công ích bao gm: s tôn trng và c võ các quyn li cn bn ca con ngi, vic phát trin các li ích tinh thn và vt cht ca con ngi cng nh ca xã hi, hoà bình và an ninh cho tt c mi ngi. 409. âu công ích c thc hin mt cách y nht? 1910-1912 1927 Công ích c thc hin cách y nht trong các cng ng chính tr nào bit bo v và c võ thin ích cho các công dân và các t chc trung gian, mà không quên thin ích ph quát ca gia ình nhân loi. 410. Con ngi tham gia vào vic thc hin công ích nh th nào? 1913-1917 1926 Tu theo a v và vai trò m nhn, mi ngi phi góp phn vào vic c võ công ích: bng vic tôn trng các lut công bng, và dn thân vào nhng lãnh vc mà cá nhân h có trách nhim, nh chm sóc gia ình và dn thân trong công vic ca mình. Trong kh nng ca mình, các công dân cng phi tích cc tham gia vào i sng công cng.

CÔNG BNG XÃ HI 411. Làm th nào xã hi bo m c công bng xã hi? 1928-1933 1943-1944 Xã hi bo m công bng xã hi khi tôn trng phm giá và nhng quyn li con ngi; ó chính là mc ích thc s ca xã hi. Ngoài ra, xã hi tìm kim công bng xã hi, là iu liên h n công ích và vic thc thi quyn hành, khi xã hi to iu kin các hip hi và các cá nhân t c nhng gì thuc v quyn li ca h. 412. Ðâu là nn tng s bình ng gia ngi vi ngi? 1934-1935 1945 Mi ngi u c hng s bình ng v phm giá và nhng quyn li cn bn, vì h c to dng theo hình nh Thiên Chúa duy nht và c ban cho mt linh hn có lý trí. H có chung mt bn tính và mt ngun gc, và c mi gi chung hng hnh phúc vi Thiên Chúa trong Ðc Kitô là Ðng Cu Ð duy nht. 413. Chúng ta ánh giá nhng bt bình ng gia con ngi nh th nào? 1936-1938 1946-1947 Có nhng s bt bình ng v mt kinh t và xã hi nh hng trên hàng triu con ngi. Nhng bt bình ng này i ngc li cách công khai vi Phúc Âm và i nghch vi công bng, vi phm giá con ngi và vi hòa bình. Nhng cng có nhng khác bit gia con ngi, do nhng nhân t khác nhau thuc k hoch ca Thiên Chúa. Tht vy, Thiên Chúa mun rng ngi này nhn ngi kia nhng gì h cn thit và nhng ai có nhng "nén bc" c bit, nên chia s vi nhng ngi khác. Nhng s khác bit này khuyn khích và thng bt buc con ngi phi sng hào hip, nhân t và chia s. Chúng thúc y các nn vn hóa làm phong phú ln nhau. 414. Tình liên i nhân loi c biu l nh th nào? 1939-1942 1948 Xut phát t tình huynh nhân bn và Kitô giáo, tình liên i trc ht c biu l trong vic phân phi hp lý các ca ci, trong vic tr lng lao ng mt cách công bng và trong vic dn thân cho mt trt t xã hi công bng hn. Nhân c liên i c thc hin qua vic chia s các ca ci tinh thn ca c tin, iu này còn quan trng hn là các ca ci vt cht.

CHNG BA: n Cu Ð Ca Thiên Chúa: L Lut Và Ân Sng LUT LUÂN LÝ 415. Lut luân lý là gì? 1950-1953 1975-1978 Lut luân lý là công trình khôn ngoan ca Thiên Chúa, ch cho con ngi nhng con ng và qui lut sng, dn n hnh phúc Thiên Chúa ã ha, và ngn cm nhng no ng a con ngi xa lìa Thiên Chúa. 416. Lut luân lý t nhiên h ti iu gì? 1954-1960 1978-1979 Ðc Ðng Sáng To khc ghi trong tâm hn mi ngi, lut t nhiên h ti vic tham d vào s khôn ngoan và lòng nhân t ca Thiên Chúa. Lut t nhiên din t cm thc luân lý nguyên thy, giúp con ngi s dng lý trí phân nh iu tt iu xu. Lut t nhiên mang tính ph quát và bt bin, t nn tng cho các quyn li và ngha v cn bn ca con ngi, cng nh ca cng ng nhân loi và ca chính lut dân s. 417. Mi ngi có nhn thc c lut t nhiên không? 1960 Vì ti li, mi ngi không th nhn thc lut t nhiên cách rõ ràng và trc tip nh nhau. Vì vy, "Thiên Chúa ã vit trên các bng Lut, tt c nhng gì mà con ngi không c ni trong tâm hn h" (thánh Augustinô). 418. Tng quan gia lut t nhiên và Lut Cu c nh th nào? 1961-1962 1980 Lut Cu c là cp u tiên ca Lut mc khi, trình bày nhiu chân lý mà lý trí t nhiên có th t ti; nhng chân lý này c cng c và chính thc hóa trong các Giao c cu . Các qui nh luân lý ca chúng c tóm li trong Mi iu rn, t nn tng cho n gi ca con ngi. Các qui nh này ngn cm nhng gì nghch li tình yêu i vi Thiên Chúa và i vi tha nhân, và n nh nhng òi hi cn bn ca tình yêu y. 419. Lut Cu c có v trí nào trong k hoch cu ?

1963-1964 1982 Lut Cu c giúp chúng ta nhn bit nhiu chân lý mà lý trí có th t c. Lut Cu c ch cho thy iu ngi ta phi làm hay không c phép làm, và nht là, nh mt nhà s phm khôn ngoan, chun b con ngi sám hi ón nhn Tin Mng. Tuy nhiên, dù thánh thin, thiêng liêng và tt lành, Lut Cu c vn bt toàn, vì t nó không ban sc mnh và ân sng ca Chúa Thánh Thn giúp ngi ta tuân gi nó. 420. Lut Mi hay Lut Tin Mng là gì? 1965-1972 1983-1985 Lut Mi hay Lut Tin Mng c Ðc Kitô rao ging và thc hin, là s viên mãn và hoàn thành Lut Thiên Chúa, t nhiên và mc khi. Lut Mi c tóm kt trong gii rn mn Chúa yêu ngi, "yêu thng nhau nh Ðc Kitô ã yêu thng chúng ta". Lut Mi cng là mt thc ti trong thâm tâm con ngi, ó là ân sng ca Chúa Thánh Thn giúp chúng ta có th thc hin mt tình yêu nh th. Ðó là "lut t do" (Gc 1,25), hng dn chúng ta mau mn hành ng di s thúc y ca tình yêu. "Trc tiên, Lut Mi là ân sng ca Chúa Thánh Thn, c ban cho các tín hu trong Ðc Kitô" (thánh Tôma Aquinô). 421. Chúng ta gp c Lut Mi âu? 1971-1974 1986 Chúng ta gp c Lut Mi trong sut cuc i và li rao ging ca Ðc Kitô, cng nh trong hun giáo luân lý ca các Tông . Bài ging trên núi là cách din t chính yu ca lut này. ÂN SNG VÀ CÔNG CHÍNH HÓA 422. Công chính hoá là gì? 1987-1995 2017-2020 Công chính hoá là công trình tuyt ho ca tình yêu Thiên Chúa. Ðó là hành ng nhân t và nhng không ca Thiên Chúa, Ðng tha th ti li cho chúng ta và làm cho chúng ta nên công chính, thánh thin trong con ngi chúng ta. Ðiu ó c thc hin bng ân sng ca Chúa Thánh Thn, ân sng ó c dành sn cho chúng ta nh cuc kh nn ca Ðc Kitô, và c trao ban cho chúng ta qua Bí tích Ra ti. Vic công chính hóa m ng cho li áp tr t do ca con ngi, ngha là cho c tin vào Ðc Kitô và cho s cng tác vi ân sng ca Chúa Thánh Thn.

423. Ân sng công chính hóa chúng ta là gì? 1996-1998 2005 2021 Ân sng là hng ân nhng không Thiên Chúa ban giúp chúng ta tham d vào i sng ca Thiên Chúa Ba Ngôi và có kh nng hành ng vì tình yêu dành cho Ngài. Ân sng c gi là n thng sng, n thánh hóa hay n thn hóa, vì ân sng thánh hóa và thn hóa chúng ta. Ân sng siêu nhiên, vì tùy thuc hoàn toàn vào sáng kin nhng không ca Thiên Chúa và vt quá mi kh nng ca lý trí và sc lc con ngi. Vì vy, ân sng vt khi kinh nghim ca chúng ta. 424. Các loi ân sng khác là gì? 1999-2000 2003-2004 2023-2024 Ngoài n thng sng, còn có n hin sng (ân sng tùy hoàn cnh), các n Bí tích (ân sng c bit ca mi Bí tích), các ân sng c bit hay c sng (có mc ích là s thin ích ca Hi thánh), trong ó có n chc phn, là n i kèm theo vic thi hành các tha tác v trong Hi thánh và các trách nhim ca i sng. 425. Ðâu là tng quan gia ân sng vi t do con ngi? 2001-2002 Ân sng dn ng, chun b và khi dy li áp tr t do ca con ngi. Ân sng tha mãn nhng khát vng thâm sâu ca s t do con ngi, mi gi t do cng tác, và hng dn t do n s toàn thin. 426. Công phúc là gì? 2006-2010 2025-2026 Công phúc là iu em li quyn c thng cho mt hành ng tt. Trong nhng liên h vi Thiên Chúa, con ngi t mình không có gì c gi là công phúc, vì h lãnh nhn tt c t Thiên Chúa. Tuy nhiên, Thiên Chúa cho con ngi kh nng lp công nh kt hp vào c ái ca Ðc Kitô, ngun mch các công phúc ca chúng ta trc mt Thiên Chúa. Vì vy, công phúc ca nhng vic lành trc ht là do ân sng ca Thiên Chúa, th n mi do ý chí t do ca con ngi. 427. Chúng ta có th lp công lãnh nhn nhng iu thin ho nào?

2010-2011 2027 Di tác ng ca Chúa Thánh Thn, chúng ta có th lp công lãnh nhn, cho chính mình và cho ngi khác, nhng ân sng hu ích cho vic thánh hoá bn thân và cho vic t ti i sng vnh cu, cng nh ca ci vt cht cn thit cho chúng ta, theo k hoch ca Thiên Chúa. Tuy nhiên, không ai có th lp công lãnh nhn ân sng u tiên, là ân ban lúc khi u sám hi và c nên công chính. 428. Có phi mi ngi u c mi gi tin n s thánh thin Kitô giáo không? 2012-2016 2028-2029 Mi tín hu u c mi gi tin n s thánh thin Kitô giáo. S thánh thin này là s viên mãn ca i sng Kitô hu, s toàn ho ca tình yêu, c thc hin trong vic kt hp mt thit vi Ðc Kitô và, trong Ngi, vi Thiên Chúa Ba Ngôi. Con ng nên thánh ca ngi Kitô hu, sau khi kinh qua thp giá, s c hoàn thành trong cuc phc sinh chung cuc ca nhng ngi công chính, trong ó "Thiên Chúa có toàn quyn trên mi loài." GIÁO HI, M VÀ THY 429. Hi thánh nuôi dng i sng luân lý ca ngi Kitô hu nh th nào? 2030-2031 2047 Hi thánh là cng oàn các ngi Kitô hu. Trong Hi thánh, h ón nhn li Chúa và nhng giáo hun v "Lut ca Ðc Kitô" (Gl 6,2), lãnh nhn ân sng các Bí tích, kt hp bn thân vào hy l Thánh Th ca Ðc Kitô, i sng luân lý ca h tr thành mt phng t thiêng liêng. Trong Hi thánh, h hc gng thánh thin ca Ðc Trinh N Maria và ca các thánh. 430. Ti sao Hun quyn Hi thánh can thip vào lãnh vc luân lý? 2032-2040 2049-2051 Trách nhim ca Hun quyn Hi thánh là rao ging c tin mi ngi tin và áp dng vào i sng c th. Trách nhim này cng bao gm c nhng gii lut c thù ca lut t nhiên, bi vì tuân gi nhng gii lut ó rt cn thit cho n cu . 431. Các iu rn ca Hi thánh có mc ích gì? 2041

2048 Nm iu rn ca Hi thánh có mc ích bo m cho ngi tín hu nhng iu ti thiu thit yu v tinh thn cu nguyn, i sng Bí tích, dn thân luân lý và tng trng tình yêu i vi Thiên Chúa và tha nhân. 432. Nm iu rn ca Hi thánh là gì? 2042-2043 Nm iu rn ca Hi thánh là: (1) tham d Thánh l Chúa nht cng nh các ngày l buc, kiêng vic xác và nhng hot ng có th cn tr vic thánh hoá nhng ngày ó; (2) xng ti lãnh nhn Bí tích Giao hoà ít là mi nm mt ln; (3) Rc l ít là trong mùa Phc sinh; 4) Kiêng tht và gi chay trong nhng ngày Hi thánh quy nh; (5) Mi ngi theo kh nng, óng góp cho các nhu cu vt cht ca Hi thánh. 433. Ti sao i sng luân lý ca ngi Kitô hu rt cn thit loan báo Tin Mng? 2044-2046 Nh i sng luân lý phù hp vi Chúa Giêsu, các ngi Kitô hu lôi kéo mi ngi tin vào Thiên Chúa tht; h xây dng Hi thánh; em tinh thn Phúc Âm vào gia lòng i và chun b cho Nc Thiên Chúa n.

Tr lên u trang

PHN III: Ði Sng Trong Ðc Kitô ON TH HAI: Mi Ðiu Rn

XUT HÀNH 20, 2-17 "Ta là Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ã a ngi ra khi t Ai-cp, khi cnh nô l. Ngi không c có thn nào khác i nghch vi Ta. Ngi không c tc tng, v hình bt c vt gì trên tri cao, cng nh di t thp, hoc trong nc phía di mt t, mà th. Ngi không c ph phc trc nhng th ó mà phng th: vì Ta, Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, là mt v thn ghen tng. Ði vi nhng k ghét Ta, Ta pht con cháu n ba bn i vì ti li ca cha ông. Còn vi nhng ai yêu mn Ta và gi các mnh lnh ca Ta, thì Ta trn nim nhân ngha n ngàn i. Ngi không c dùng danh Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, mt cách bt xng, vì Ðc Chúa không dung tha k dùng danh Ngài mt cách bt xng. Ngi hãy nh ngày sabát, mà coi ó là ngày thánh. Trong sáu ngày, ngi s lao ng và làm mi

công vic ca ngi. Còn ngày th by là ngày sabát kính Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi. Ngày ó, ngi không c làm công vic nào, c ngi cng nh con trai con gái, tôi t nam n, gia súc và ngoi kiu trong thành ca ngi. Vì trong sáu ngày, Ðc Chúa ã dng nên tri t, bin khi, và muôn loài trong ó, nhng Ngài ã ngh ngày th by. Bi vy, Ðc Chúa ã chúc phúc cho ngày sabát và coi ó là ngày thánh. Ngi hãy th cha kính m, c sng lâu trên t mà Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ban cho ngi. Ngi không c git ngi. Ngi không c ngoi tình. Ngi không c trm cp. Ngi không c làm chng gian hi ngi. Ngi không c ham mun nhà ngi ta, ngi không c ham mun v ngi ta, tôi t nam n, con bò con la, hay bt c vt gì ca ngi ta." NH LUT 5, 6-21 "Ta là Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ã a ngi ra khi Ai-cp, khi cnh nô l. Ngi không c có thn nào khác i nghch vi Ta. Ngi không c tc tng v hình bt c vt gì trên tri cao cng nh di t thp, hoc trong nc phía di mt t, mà th. Ngi không c ph phc trc nhng th ó mà phng th: vì Ta, Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, là mt v thn ghen tng. Ði vi nhng k ghét Ta, Ta pht con cháu n ba bn i vì ti li ca cha ông. Còn vi nhng ai yêu mn Ta và gi các mnh lnh ca Ta, thì Ta trn nim nhân ngha n ngàn i. Ngi không c dùng danh Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, mt cách bt xng, vì Thiên Chúa không dung tha k dùng danh Ngài mt cách bt xng. Ngi hãy gi ngày sabát, mà coi ó là ngày thánh, nh Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ã truyn cho ngi. Trong sáu ngày, ngi s lao ng và làm mi công vic ca ngi. Còn ngày th by là ngày sa-bát kính Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi. Ngày ó, ngi không c làm công vic nào, c ngi, cng nh con trai con gái, tôi t nam n, bò la và mi gia súc ca ngi, và ngoi kiu trong thành ca ngi, tôi t nam n ca ngi c ngh nh ngi. Ngi hãy nh ngi ã làm nô l ti t Ai-cp, và Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ã dang cánh tay mnh m uy quyn a ngi ra khi ó. Bi vy, Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi ã truyn cho ngi c hành ngày sa-bát. Ngi hãy th cha kính m, nh Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ã truyn cho ngi, c sng lâu, và c hnh phúc trên t mà Ðc Chúa, Thiên Chúa ngi, ban cho ngi. Ngi không c git ngi. Ngi không c ngoi tình.

Ngi không c trm cp. Ngi không c làm chng di hi ngi. Ngi không c ham mun v ngi ta, ngi không c thèm mun nhà ca ngi ta, ng rung, tôi t nam n, con bò con la, hay bt c vt gì ca ngi ta." O C CHÚA TRI CÓ MI IU RN Th nht, th phng Ðc Chúa Tri và kính mn Ngài trên ht mi s. Th hai, ch kêu tên Ðc Chúa Tri vô c. Th ba, gi ngày Chúa Nht, Th bn, tho kính cha m, Th nm, ch git ngi, Th sáu, ch làm s dâm dc, Th by, ch ly ca ngi, Th tám, ch làm chng di, Th chín, ch mun v chng ngi, Th mi, ch tham ca ngi. 434. "Tha Thy, tôi phi làm iu gì tt c hng s sng i i?" (Mt 19,16) 2052-2054 2075-2076 Khi ngi thanh niên hi câu này, Chúa Giêsu tr li: "Nu anh mun vào cõi sng, thì hãy gi các iu rn," ri Ngi thêm: "Hãy n theo Tôi" (Mt 19, 16-21). Vic theo Chúa Giêsu bao gm c vic tuân gi các iu rn. L lut không b phá b, nhng chúng ta c mi gi tìm li L lut ni Con ngi ca V Tôn s thn linh ca mình, Ðng thc thi trn vn L lut ni chính mình, Ðng mc khi trn vn ý ngha ca L lut, và chng nhn tính trng tn ca L lut. 435. Chúa Giêsu gii thích L lut th nào? 2055 Chúa Giêsu gii thích L lut di ánh sáng ca gii rn yêu thng duy nht nhng có hai v, là s viên mãn ca L lut: "Ngi phi yêu mn Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, ht lòng, ht linh hn và ht trí khôn ngi. Ðó là iu rn quan trng nht và là iu rn th nht. Còn iu rn th hai, cng ging iu rn y, là: ngi phi yêu ngi thân cn nh chính mình. Tt c Lut Môsê và các sách tiên

tri u tùy thuc vào hai iu rn y" (Mt 22,37-40). 436. "Mi iu rn" ngha là gì? 2056-2057 "Mi iu rn" có ngha là "mi li" (Xh 34, 28), tóm tt L lut do Thiên Chúa ban cho dân Israel trong bi cnh ca Giao c qua trung gian Môsê. Khi trình bày các gii rn v tình yêu i vi Thiên Chúa (ba gii rn u) và i vi tha nhân (by gii rn sau), Mi iu rn vch ra cho dân Chúa và tng ngi con ng dn n cuc sng c gii thoát khi ách nô l ti li. 437. Liên h gia Mi iu rn vi Giao c nh th nào? 2058-2063 2077 Mi iu rn phi c hiu di ánh sáng ca Giao c; trong ánh sáng ó Thiên Chúa t mc khi và cho bit ý mun ca Ngài. Bng vic tuân gi các gii rn, dân Chúa mun nói lên s l thuc ca mình vào Thiên Chúa và áp li sáng kin yêu thng ca Ngài vi lòng bit n. 438. Hi thánh dành cho Mi iu rn tm quan trng nào? 2064-2068 Trung thành vi Thánh Kinh và vi gng ca Chúa Giêsu, Hi thánh nhìn nhn Mi iu rn có tm quan trng và ý ngha hàng u. Các ngi Kitô hu buc phi tuân gi Mi iu rn. 439. Ti sao Mi iu rn to thành mt th thng nht? 2069 2079 Mi iu rn to thành mt th thng nht và không th phân chia, vì mi gii rn u liên kt vi các gii rn khác và vi toàn th Mi iu rn. Vì vy, vi phm mt gii rn là vi phm toàn b L lut. 440. Ti sao Mi iu rn òi buc mt cách nghiêm trng? 2072-2073 2081 Bi vì Mi iu rn trình bày nhng trách nhim cn bn ca con ngi i vi Thiên Chúa và i vi tha nhân. 441. Chúng ta có kh nng tuân gi Mi iu rn không?

2074 2082 Tha có, vì Ðc Kitô, Ðng mà không có Ngi chúng ta không th làm c vic gì, ban cho chúng ta có kh nng tuân gi Mi iu rn, nh hng ân Thánh Thn và ân sng ca Ngi. CHNG MT: "Ngi Phi Yêu Mn Ðc Chúa, Thiên Chúa Ca Ngi Ht Lòng, Ht Linh Hn Và Ht Trí Khôn Ngi" IU RN TH NHT: Ta Là Ðc Chúa, Thiên Chúa Ca Ngi. Ngi Không Ðc Có Thn Nào Khác. 442. Li tuyên b ca Thiên Chúa: "Ta là Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi" (Xh 20,2) bao hàm iu gì? 2083-2094 2133-2134 Ði vi ngi tín hu, câu này buc phi gi và thc hành ba nhân c i thn, tránh các ti nghch li nhng nhân c y. - Ðc tin giúp tin tng vào Thiên Chúa và loi tr nhng gì trái ngc, chng hn nh c tình nghi ng, cng tin, lc giáo, bi giáo, ly giáo. - Ðc cy giúp tin tng ch i s hng kin Thiên Chúa và n phù tr ca Ngài, tránh s ngã lòng và t ph. - Ðc mn giúp yêu mn Thiên Chúa trên ht mi s, và phi loi tr ti lãnh m, vô n, ngui lnh, li bing hoc u oi tinh thn, và ti oán ghét Thiên Chúa phát sinh t kiêu ngo. 443. Li Chúa truyn "Ngi phi th phng mt mình Ðc Chúa, Thiên Chúa ca ngi, và phi th phng mt mình Ngài mà thôi" gm nhng iu gì? 2095-2105 2135-2136 Câu này buc phi th ly Thiên Chúa là Chúa t ca tt c nhng gì hin hu; phi tôn th Ngài xng áng vi t cách cá nhân hay tp th; phi cu nguyn bng nhng li ca ngi, t n và cu khn; phi dâng lên Ngài nhng l t, nht là l t thiêng liêng ca cuc i chúng ta, kt hp vi hy l tuyt ho ca Ðc Kitô; phi gi nhng li ha và li khn ã dâng lên Thiên Chúa. 444. Bng cách nào con ngi thc hin quyn li ca mình, là c th phng Thiên Chúa trong chân lý và t do? 2104-2109 2137 Mi ngi u có quyn và bn phn luân lý phi tìm kim chân lý, c bit là nhng gì liên quan n

Thiên Chúa và Hi thánh ca Ngài. Và mt khi ã nhn bit Ngài, mi ngi u có quyn và bn phn luân lý phi ón nhn Ngài, trung thành vi Ngài, bng vic dâng lên Ngài mt s th phng ích thc. Ðng thi, phm giá con ngi òi hi v phng din tôn giáo không ai có th b ép buc hành ng trái vi lng tâm, và cng không ai c ngn cn h hành ng theo lng tâm, riêng t cng nh công khai, mt mình hay chung vi nhng ngi khác, trong ranh gii ca trt t công cng. 445. Thiên Chúa cm oán iu gì khi Ngài ra lnh: "Ngi không c có thn nào khác i nghch vi Ta" (Xh 20, 2)? 2110-2128 2138-2140 Gii rn này cm: - ti a thn và th ngu tng là thn thánh hóa mt th to, quyn lc, tin bc hay c ma qu. - ti mê tín là mt lch lc trái vi vic tôn th Thiên Chúa ích thc. Mê tín biu l di nhng hình thc khác nh: bói toán, ma thut, phù thy và chiêu hn; - ti vô o biu hin bng hành ng th thách Thiên Chúa, trong li nói hay trong hành ng; bng vic phm thng, ngha là xúc phm n ngi hay vt ã thánh hin, nht là Bí tích Thánh Th; mi thánh, ngha là mun mua bán nhng thc ti linh thiêng; - ti vô thn là loi tr s hin hu ca Thiên Chúa, thng phát xut t mt quan nim sai lc v quyn t lp ca con ngi; - ch thuyt bt kh tri là cho rng con ngi không th nào bit v Thiên Chúa, và bao gm ch trng lãnh m tôn giáo và vô thn thc hành. 446. Gii rn ca Thiên Chúa: "Ngi không c tc tng, v hình...", có phi là cm vic tôn th nh tng không? 2129-2132 2141 Trong Cu c, gii rn này cm trình bày Thiên Chúa, Ðng tuyt i siêu vit, bng bt c hình thc nào. Nhng khi t mu nhim Nhp th ca Con Thiên Chúa, vic tôn kính nh tng thánh ca ngi Kitô hu c xác nhn (qua Công ng Nicea II, nm 787), vì vic tôn kính này c t nn tng trên mu nhim Con Thiên Chúa làm ngi, qua ó Thiên Chúa siêu vit tr nên hu hình. Ðây không phi là vic th ly nh tng, nhng là vic tôn kính Ðng c trình bày qua nh tng: Ðc Kitô, Ðc Trinh N, các thiên thn và các thánh. IU RN TH HAI: Ngi Không Ðc Kêu Tên Thiên Chúa Cách Bt Xng

447. Chúng ta phi tôn kính thánh Danh Thiên Chúa nh th nào? 2142-2149 2160-2162 Chúng ta tôn kính thánh Danh Thiên Chúa bng vic kêu cu, chúc tng, ca ngi và tôn vinh Ngài. Vì vy, cm không c kêu n Danh Ngài làm chng cho mt ti ác, và không c s dng cách bt xng Danh thánh Ngài, nh lng ngôn, iu này t bn cht là mt ti trng, cng nh chi th và bt trung vi nhng li ha nhân Danh Thiên Chúa. 448. Ti sao cm th gian? 2150-2151 2163-2164 Vì ngi ta ni n Thiên Chúa, Ðng là chính Chân lý, làm chng cho mt li nói di. "Ðng th nhân danh Ðng Sáng To, cng ng th nhân danh th to, tr khi ta nói thành tht và cn thit vi lòng tôn kính" (thánh Inhaxiô Loyola). 449. Bi th là gì? 2152-2155 Bi th khi a ra mt li ha kèm theo mt li th, nhng c ý không tuân gi hay sau ó s phá b. Ðó là mt ti trng phm n Thiên Chúa vì Ngài là Ðng luôn trung tín vi nhng li Ngài ã ha. IU RN TH BA: Ngi Phi Thánh Hóa Ngày Ca Ðc Chúa 450. Ti sao Thiên Chúa "ã chúc phúc cho ngày sabát và coi ó là ngày thánh" (Xh 20, 11)? 2168-2172 2189 Trong ngày sabát, dân Do Thái tng nh vic Thiên Chúa ngh ngi vào ngày th by theo nh trình thut To dng, cng nh nh n vic gii thoát Israel khi ách nô l Ai Cp và nh n Giao c c Thiên Chúa thit lp vi dân Ngài. 451. Chúa Giêsu x s th nào i vi ngày sa-bát? 2173 Chúa Giêsu công nhn s thánh thiêng ca ngày sabát và Ngi dùng thm quyn thn linh a ra gii thích ích thc v ngày này: "Ngày sabát c lp ra vì loài ngi ch không phi loài ngi vì

ngày sabát" (Mc 2, 27). 452. Lý do nào ngi Kitô hu thay th ngày sabát bng ngày Chúa nht? 2174-2176 2190-2191 Ngày Chúa nht là ngày Phc sinh ca Ðc Kitô. Là "ngày th nht trong tun" (Mc 16,2), ngày Chúa nht gi li cuc sáng to ln th nht; là "ngày th tám" tip sau ngày sabát, ngày Chúa nht biu trng mt cuc sáng to mi c khi u bng cuc Phc sinh ca Ðc Kitô. Nh th, i vi các ngi Kitô hu, ngày Chúa nht tr thành ngày th nht ca mi ngày và ca tt c mi ngày l: ngày ca Chúa; trong ngày này, nh cuc Vt qua, Ðc Kitô hoàn tt ý ngha thiêng liêng ngày sabát ca ngi Do Thái và loan báo s an ngh i i ca con ngi trong Thiên Chúa. 453. Phi thánh hóa ngày Chúa nht th nào? 2177-2185 2192-2193 Các ngi Kitô hu thánh hóa ngày Chúa nht và các ngày l buc khác bng vic tham d tic Thánh Th ca Chúa và tránh mi hot ng làm ngn tr vic th phng Thiên Chúa, hay làm xáo trn nim vui c thù trong ngày ca Chúa, cng nh vic ngh ngi cn thit cho tinh thn và thân xác. Tuy nhiên, trong ngày Chúa nht, các ngi Kitô hu có th làm nhng vic liên quan n nhu cu gia ình hay phc v cho nhng li ích quan trng ca xã hi, vi iu kin nhng hot ng này không to thành nhng thói quen có hi cho vic thánh hóa ngày Chúa nht, cho cuc sng gia ình hay cho sc khe. 454. Ti sao phi u tranh lut dân s công nhn ngày Chúa nht là ngày l ngh? 2186-2188 2194-2195 Ð cho tt c mi ngi u có th ngh ngi y và có c mt thi gian rnh ri chm lo vic tôn giáo, gia ình, vn hóa và xã hi; tìm c thi gian thun tin suy nim, suy t, yên tnh và hc tp; làm nhng vic thin ích, c bit là vic phc v nhng ngi bnh tt và già yu. CHNG HAI: "Ngi Phi Yêu Thng Ngi Thân Cn Nh Chính Mình" IU RN TH T: Ngi Hãy Tho Kính Cha M 455. Ðiu rn th t dy iu gì? 2196-2200

2247-2248 Ðiu rn th t dy chúng ta phi tôn kính và chm sóc cha m và nhng ai c Thiên Chúa trao ban quyn hành mu ích cho chúng ta. 456. Bn cht ca gia ình trong k hoch ca Thiên Chúa nh th nào? 2201-2205 2249 Ngi nam và ngi n kt hp vi nhau qua hôn nhân, cùng vi con cái to thành mt gia ình. Thiên Chúa ã thit lp gia ình và t nn tng cn bn cho gia ình. Hôn nhân và gia ình c sp xp hng v thin ích ca ôi v chng, v vic sinh sn và giáo dc con cái. Gia các thành viên trong gia ình có nhng mi liên h cá nhân và nhng trách nhim hàng u. Trong Ðc Kitô, gia ình tr thành mt Hi thánh ti gia, vì ó là mt cng oàn c tin, c cy và c mn. 457. Gia ình có vai trò gì trong xã hi? 2207-2208 Gia ình là t bào nguyên thy ca xã hi loài ngi, có trc bt k s công nhn nào ca chính quyn. Các nguyên tc và giá tr ca gia ình to thành nn tng cho i sng xã hi. Ði sng gia ình là khi im ca i sng xã hi. 458. Xã hi có trách nhim gì i vi gia ình? 2209-2213 2250 Xã hi có trách nhim nâng và cng c hôn nhân và gia ình, nhng vn tôn trng nguyên tc h tr. Các chính quyn phi tôn trng, bo v và c võ bn cht ích thc ca hôn nhân và gia ình, o c chung, các quyn ca cha m và s thnh vng ca các gia ình. 459. Con cái có nhng bn phn nào i vi cha m? 2214-2220 2251 Con cái phi hiu tho, bit n, ngoan ngoãn và vâng phc cha m. Nh nhng tng quan tt p vi anh em, con cái góp phn làm tng thêm s hòa thun và thánh thin ca toàn b i sng gia ình. Khi cha m nghèo túng, bnh tt, cô n hay già yu, con cái ã trng thành phi tr giúp các ngài v vt cht và tinh thn. 460. Cha m có nhng trách nhim nào i vi con cái?

2221-2231 Vì c tham d vào tình ph t ca Thiên Chúa, cha m là nhng ngi u tiên có trách nhim giáo dc con cái, và cng là nhng ngi u tiên giáo dc c tin cho con cái. H có nhim v yêu thng và tôn trng con cái, là nhng nhân v và con cái ca Thiên Chúa; H có nhim v cung cp cho con cái, theo ht kh nng mình, nhng nhu cu vt cht và tinh thn, chn cho chúng nhng trng hc thích hp, và vi nhng li khuyên khôn ngoan, giúp chúng chn la ngh nghip hay bc sng. Ðc bit, cha m có s v giáo dc c tin Kitô giáo cho con cái. 461. Làm th nào cha m giáo dc c tin Kitô giáo cho con cái? 2252-2253 Cha m giáo dc c tin Kitô giáo cho con cái ch yu bng gng sáng, kinh nguyn, dy giáo lý trong gia ình và tham d vào i sng giáo hi. 462. Các mi liên h trong gia ình có giá tr tuyt i không? 2232-2233 Các mi liên h trong gia ình, dù rt quan trng, nhng không phi tuyt i, bi vì n gi tiên quyt ca ngi Kitô hu là bc theo Ðc Kitô bng cách yêu mn Ngi: "Ai yêu cha m hn Thy thì không áng làm môn Thy. Ai yêu con trai con gái mình hn Thy thì không áng làm môn Thy" (Mt 10,37). Cha m phi vui mng giúp con cái bc theo Chúa Giêsu trong tt c các bc sng, k c trong i sng thánh hin hay tha tác v linh mc. 463. Quyn bính phi c thc thi th nào trong nhng lãnh vc khác nhau ca xã hi dân s? 2234-2237 2254 Quyn bính phi c thc thi nh mt s phc v, nh tôn trng các quyn li cn bn ca con ngi, mt bc thang giá tr úng n, các lut l, s công bng phân phi và nguyên lý h tr. Khi thc thi quyn hành, mi ngi phi tìm li ích cho tp th ch không phi cho bn thân. Các quyt nh ca h phi da trên chân lý v Thiên Chúa, v con ngi và v th gii. 464. Ngi công dân có nhng bn phn nào i vi chính quyn dân s? 2238-2241 2255 Công dân phi coi cp trên nh nhng ngi i din Thiên Chúa, góp phn cng tác cách chính trc vi h i sng công cng và xã hi c hot ng tt p. Ðiu này bao gm c tình yêu và vic phc v t quc, quyn li và bn phn bu c, óng thu, bo v t quc và quyn phê phán mang tính cht xây dng.

465. Khi nào ngi công dân không c vâng phc chính quyn dân s? 2242-2243 2256 Theo lng tâm, ngi công dân không c vâng phc nhng mnh lnh ca chính quyn dân s, khi chúng i ngc li các òi hi ca trt t luân lý: "Phi vâng li Thiên Chúa hn vâng li loài ngi" (Cv 5,29). IU RN TH NM: Ngi Không Ðc Git Ngi 466. Ti sao phi tôn trng s sng con ngi? 2258-2262 2318-2320 Vì s sng con ngi là iu linh thánh. Ngay t u, s sng cn n mt tác ng sáng to ca Thiên Chúa và s sng mãi mãi nm trong mt liên h c bit vi Ðng Sáng To, là cùng ích duy nht ca mình. Không ai c phép trc tip hu hoi mt con ngi vô ti, vì iu này i nghch cách nghiêm trng vi phm giá con ngi và vi s thánh thin ca Ðng Sáng To. "Ngi không c git ngi vô ti và ngi công chính" (Xh 23,7). 467. Ti sao bo v con ngi và xã hi mt cách hp pháp không i nghch vi lut tuyt i này? 2263-2265 Qua vic bo v hp pháp, ngi ta chn s t v và bo v mng sng cho bn thân hay cho ngi khác, ch không phi chn vic git ngi. Ði vi nhng ngi có trách nhim v mng sng ca ngi khác, vic bo v hp pháp không nhng là mt quyn mà còn là mt nhim v quan trng. Tuy nhiên, không c s dng bo lc vt quá nhng gì cn thit. 468. Hình pht có mc ích gì? 2266 Hình pht c chính quyn dân s hp pháp ra có mc ích sa cha nhng xáo trn do li lm gây nên, bo v trt t công cng và an ninh cho mi ngi, và góp phn ci hóa phm nhân. 469. Ngi ta có th ra nhng hình pht nào? 2267 Hình pht c chính quyn dân s ra phi tng xng vi tính cht trm trng ca hành vi ti ác. Ngày nay vi nhng kh nng Nhà Nc có th s dng dp c ti ác bng cách vô hiu hoá k

phm ti, nhng trng hp tuyt i cn thit phi s dng án t hình "t nay s him i, nu nh trong thc t có th nói là không còn tn ti na" (Evangeliun vitae). Nu các phng tin không gây máu là , thì chính quyn phi s dng các phng tin này, vì chúng tng ng hn vi nhng iu kin c th ca công ích, chúng phù hp hn vi phm giá con ngi và không xoá s cách vnh vin kh nng sa sai ca k phm ti. 470. Ðiu rn th nm cm nhng gì? 2268-2283 2321-2326 Ðiu rn th nm cm nhng ti trái ngc cách nghiêm trng vi lut luân lý: - ti git ngi c ý và trc tip, cng nh vic ng lõa trong ti ó; - ti phá thai trc tip, có ý coi ó là mc ích hay phng tin, cng nh vic cng tác vào ti này. Hi thánh ã ra v tuyt thông cho ngi phm ti này, bi vì nhng con ngi, ngay t lúc c th thai, phi c bo v và che ch mt cách tuyt i trong s toàn vn ca nó; - ti an t trc tip, có mc ích chm dt s sng ca nhng ngi tt nguyn, au yu hay hp hi, bng mt hành ng hay b không làm mt hành ng cn kíp; - ti t sát và ch ý cng tác vào vic t sát, ti này là mt xúc phm nghiêm trng n tình yêu chính áng i vi Thiên Chúa, i vi chính mình và i vi tha nhân. V phn trách nhim, ti t sát có th nghiêm trng hn khi gây gng xu, nhng cng có th gim thiu vì nhng ri lon tâm lý c bit hoc vì nhng s hãi trm trng. 471. Nhng cha tr y dc nào c phép khi cái cht nh sp gn k? 2278-2279 Vic ct ngang nhng chm sóc thng xuyên cho bnh nhân không th coi là hp pháp c. Tuy nhiên, c phép s dng các thuc gim au nào không có mc ích làm cho cht, và c phép t chi "vic tr liu khc nghit," ngha là vic cha tr quá tn kém, nhng không em li chút hy vng nào t c kt qu tích cc. 472. Ti sao xã hi có trách nhim phi bo v mi thai nhi? 2273-2274 Quyn sng ca con ngi, ngay t lúc c th thai, là mt yu t làm thành xã hi dân s và lut pháp ca xã hi. Khi Nhà Nc không c gng phc v cho các quyn li ca mi ngi, và c bit cho nhng ngi yu ui nht, trong s ó có các em bé ã c th thai mà cha c sinh ra, thì chính nhng nn tng ca Nhà Nc pháp quyn ã b xói mòn. 473. Làm th nào tránh gng xu?

2284-2287 Gng xu h ti vic dn ngi khác n ch phm ti. Ngi ta phi loi b gng xu vì tôn trng linh hn và th xác con ngi. Nu ai c ý dn dt ngi khác phm mt iu xu nng n, thì chính ngi dn dt ã phm mt ti nghiêm trng. 474. Chúng ta có trách nhim nào i vi thân xác? 2288-2291 Chúng ta phi chm sóc sc khe thân xác ca mình và ca tha nhân cách hp lý, nhng phi tránh xa vic tôn th thân xác và mi th thái quá. Ngoài ra còn phi tránh vic s dng ma túy, vì nó gây nên s hy hoi trm trng cho sc khe và i sng con ngi, cng phi tránh s lm dng các th nh thc phm, ru, thuc hút và các th thuc men. 475. Khi nào các thí nghim khoa hc, y khoa hay tâm lý, trên con ngi hay nhóm ngi, là hp pháp v mt luân lý? 2292-2295 V mt luân lý, các thí nghim y là hp pháp nu chúng phc v cho li ích toàn vn ca cá nhân và xã hi, mà không gây ra nhng ri ro không cân xng cho s sng và s toàn vn th lý hay tâm lý ca các cá nhân; nhng ngi nhn thí nghim phi c thông báo trc, và ã ng thun. 476. Trc và sau khi cht, có c phép hin tng và ghép các b phn hay không? 2296 V mt luân lý, vic ghép các b phn c th có th c chp nhn vi s ng thun ca ngi cho và không gây nguy him quá áng cho ngi ó. Hin tng các b phn sau khi cht là mt hành vi cao quý, nhng trc khi ly các b phn ó, phi xác nh ngi hin tng chc chn ã cht. 477. Nhng vic nào i nghch vi vic tôn trng s toàn vn th lý ca con ngi? 2297-2298 Nhng vic ó là: bt cóc, bt ngi làm con tin, khng b, tra tn, bo lc, trc tip làm ngi ta vô sinh. Vic ct b mt phn thân th ca mt ngi ch c chp nhn v mt luân lý nu mc ích là cha bnh cho chính ngi ó. 478. Phi chm sóc nhng ngi hp hi nh th nào? 2299 Nhng ngi hp hi có quyn c sng xng áng vi phm giá vào nhng giây phút cui cùng ca i sng trn th, nht là c nâng bng li cu nguyn và các Bí tích, giúp h chun b gp g Thiên Chúa hng sng.

479. Phi i x vi thân xác k cht nh th nào? 2300-2301 Thi hài ngi quá c phi c i x vi lòng tôn trng và bác ái. Hi thánh cho phép ha táng, nu vic này không gây rc ri cho c tin v s phc sinh thân xác. 480. Chúa òi hi mi ngi iu gì v vn hòa bình? 2302-2303 Ðc Kitô, Ðng ã tuyên b "phúc cho ai xây dng hòa bình" (Mt 5, 9), òi hi s bình an ca tâm hn và kt án thái gin d, là mun báo thù vì iu xu ã phi gánh chu, và lòng thù ghét, là ao c iu xu cho tha nhân. Nhng thái này, nu c ý và ng theo trong nhng vn rt quan trng, u là nhng ti trng nghch li vi c ái. 481. Hòa bình trên th gii là gì? 2304-2305 Hòa bình trên th gii cn thit i sng con ngi c tôn trng và phát trin. Hòa bình không ch là vng bóng chin tranh hay là s cân bng các th lc i lp, nhng là s "n nh trt t" (thánh Augustinô), "thành qu ca công lý" (Is 32, 17) và hiu qu ca c ái. Hòa bình trn th là hình nh và hoa trái bình an ca Ðc Kitô. 482. Hòa bình trên th gii òi buc iu gì? 2304 2307-2308 Hòa bình trên th gii òi buc s phân phi cách công bng và bo v tài sn ca con ngi, s t do giao tip gia con ngi, s tôn trng phm giá con ngi và các dân tc, s kiên trì thc hin công bng và tình huynh . 483. V mt luân lý, khi nào c phép s dng sc mnh quân s? 2307-2310 Vic s dng sc mnh quân s ch c bin minh v mt luân lý khi hi nhng iu kin sau ây: chc chn v s thit hi phi chu là trm trng và kéo dài; tt c các gii pháp hòa bình u tht bi; nhng iu kin quan trng thành công; vic loi b nhng thit hi ln nht, sau khi ã cân nhc v sc tàn phá ca nhng phng tin chin tranh hin i. 484. Trong trng hp có nguy c chin tranh, ai có quyn phán oán v nhng iu kin ó? 2309 Quyn này tùy thuc vào s phán oán khôn ngoan ca nhng v cm quyn, nhng v này cng có

quyn ra cho công dân ngha v bo v t quc. Nhng ai vì lý do lng tâm không thi hành ngha v bo v t quc, phi phc v xã hi bng nhng hình thc khác. 485. Trong trng hp chin tranh, lut luân lý òi buc iu gì? 2312-2314 2328 Ngay c trong trng hp chin tranh, lut luân lý vn luôn có hiu lc. Lut này òi buc phi x s cách nhân o vi nhng ngi không chin u, các chin binh b thng và các tù binh. Các hành ng c ý i ngc vi quyn li ca các dân tc và các mnh lnh buc thi hành các hành ng ó, u là nhng ti ác mà s vâng phc ti mt không chy ti. Phi kt án nhng s hu dit hàng lot, cng nh vic tiêu dit mt dân tc hay mt sc tc thiu s. Ðó là nhng ti rt nng n. V mt luân lý, phi chng li các mnh lnh buc thi hành các ti ác nh th. 486. Chúng ta phi làm gì tránh chin tranh? 2315-2317 2327-2330 Vì chin tranh gây ra nhng s d và bt công, nên chúng ta phi làm tt c nhng gì hp lý ngn chn chin tranh bng bt c giá nào. Ðc bit phi tránh vic tích tr và buôn bán v khí không do các chính quyn hp pháp qui nh; phi tránh nhng bt công v mt kinh t và xã hi; tránh vic k th chng tc và tôn giáo; phi tránh ganh ghét, thách thc, kiêu cng và tinh thn báo thù. Tt c nhng gì c thc hin khc phc các t hi này và nhng xáo trn khác, u giúp xây dng hòa bình và y xa chin tranh. IU RN TH SÁU: Ngi Không Ðc Ngoi Tình 487. Con ngi có bn phn gì i vi phái tính ca mình? 2331-2336 2392-2393 Thiên Chúa ã dng nên con ngi có nam có n, có cùng mt phm giá nhân bn. Ngài ã khc ghi n gi yêu thng và hip thông ni mi ngi. Mi ngi phi chp nhn phái tính riêng ca mình và nhn ra tm quan trng ca nó i vi toàn th con ngi, tính c thù ca mi phái tính và vic hai phái tính b túc cho nhau. 488. Khit tnh là gì? 2337-2338 Khit tnh là s hoà nhp phái tính trong con ngi ca mình cách thành công. Tính dc thc s nhân

bn khi c hoà nhp cách úng n trong liên h gia ngi và ngi. Khit tnh là mt nhân c luân lý, mt n hu ca Thiên Chúa, mt ân sng, mt hoa trái ca Chúa Thánh Thn. 489. Nhân c khit tnh òi hi nhng gì? 2339-2341 Nhân c khit tnh òi hi s rèn luyn làm ch bn thân, nh cách biu l s t do nhân bn, hng n vic t hin bn thân. Ð t c mc ích này, cn phi có s giáo dc y và thng xuyên, c thc hin qua tng giai on tng trng. 490. Có nhng phung tin nào giúp chúng ta sng khit tnh? 2340-2347 Có nhiu phung tin nh ân sng Thiên Chúa, s tr giúp ca các Bí tích, vic cu nguyn, s t bit mình, vic thc hành kh ch tùy theo nhng hoàn cnh khác nhau, vic thc hành các nhân c luân lý, c bit là nhân c tit , nhm lý trí hng dn các am mê. 491. Tt c nhng ngi ã lãnh nhn Bí tích Ra ti c mi gi sng c khit tnh theo cách nào? 2348-2350 2394 Các ngi Kitô hu luôn nhìn Ðc Kitô là khuôn mu i sng khit tnh; h c mi gi sng khit tnh tu theo bc sng ca mình: nhng ngi sng bc ng trinh hay c thân ca i thánh hin, là cách sng tri vt sn sàng hin mình cho Thiên Chúa vi trn tâm hn; nhng ngui lp gia ình c mi gi sng khit tnh theo bc v chng; nhng ngi không lp gia ình cng c mi gi sng khit tnh bng cách tit dc. 492. Nhng ti chính phm n c khit tnh là nhng ti nào? 2351-2359 2396 Nhng ti nng phm n c khit tnh, tùy theo bn cht ca tng i tng, ó là ngoi tình, th dâm, tà dâm, khiêu dâm, mi dâm, hip dâm, các hành vi ng tính luyn ái. Các ti này là biu hin ca am mê dâm ãng. Nu phm các ti này vi các tr v thành niên, thì s xúc phm cách nng n hn vào s toàn vn th lý và luân lý ca các em. 493. Ti sao gii rn th sáu "Ngi không c ngoi tình" li ngn cm tt c các ti li nghch vi c khit tnh? 2336 Dù trong bn vn Thánh Kinh v Mi iu rn, chúng ta ch c "Ngi ch phm ti ngoi tình" (Xh

20,14), nhng Truyn thng Hi thánh vn theo sát các giáo hun luân lý ca Cu c và Tân c, luôn xem gii rn th sáu nh bao gm tt c các ti phm n c khit tnh. 494. Ðâu là trách nhim ca chính quyn dân s i vi c khit tnh? 2354 Chính quyn có trách nhim c võ s tôn trng phm giá con ngi, cng có trách nhim góp phn to ra mt môi trung xã hi thun li cho c khit tnh. Nh nhng lut l thích hp, chính quyn phi ngn chn vic bành trng các trng ti nghch c khit tnh ã k trên, c bit bo v các tr v thành niên và nhng ngi yu ui. 495. Tình yêu hôn nhân, gm c tính dc c Thiên Chúa nh hng vào hôn nhân, có c nhng iu tt lành nào? 2360-2361 2397-2398 Ði vi nhng ngi ã c ra ti, nhng iu tt lành ca tình yêu hôn nhân, mt tình yêu ã c thánh hoá bng Bí tích Hôn phi, ó là s duy nht, chung thy, tính bt kh phân ly và sn sàng i vi vic truyn sinh. 496. Hành vi v chng có ý ngha gì? 2362-2367 Hành vi v chng có hai ý ngha: s kt hp (là hành vi hin thân cho nhau ca ôi v chng), và vic truyn sinh (là hành vi m ng cho vic sinh sn con cái). Không ai c phép phá v s liên kt bt kh phân ly, do Thiên Chúa thit lp, gia hai ý ngha ó ca hành vi v chng, bng cách loi b mt trong hai ý ngha ó. 497. Khi nào vic iu hòa sinh sn là phù hp vi luân lý? 2368-2369 2399 Vic iu hòa sinh sn là mt trong nhng phng din ca trách nhim làm cha làm m. Vic làm này phù hp cách khách quan vi lut luân lý, khi c chính ôi v chng thc hin, mà không b mt áp lc bên ngoài, cng không do ích k, nhng vì nhng lý do chính áng và bng nhng phng pháp phù hp vi nhng tiêu chun khách quan ca luân lý, ngha là nh vic tit dc nh k và s dng nhng thi k không th th thai. 498. Ðâu là nhng phng pháp iu hòa sinh sn không phù hp vi luân lý? 2370-2372 Nhng hot ng sau ây phi coi là không phù hp vi luân lý, ó là trc tip trit sn hoc nga thai,

c thc hin trc hoc trong khi giao hp, hoc trong quá trình dn n kt qu t nhiên ca vic giao hp, nhm mc ích hay to phng th ngn cn s truyn sinh. 499. Ti sao th tinh và th thai nhân to không hp vi luân lý? 2373-2377 Th tinh và th thai nhân to không th chp nhn v mt luân lý, vì tách ri vic sinh sn vi s giao hp, trong hành ng này ôi v chng trao hin cho nhau, và nh vy, t k thut lên trên ngun gc và vn mnh ca con ngi. Hn na, vic th tinh và th thai do ngi khác, tc là có mt ngi th ba can thip vào hành vi v chng nh qua k thut; hành ng này vi phm quyn ca a bé c sinh ra t ngi cha và ngi m ca nó, hai ngi c liên kt vi nhau bng hôn nhân và có c quyn là ch nh nhau mà c hai mi c làm cha, làm m. 500. Ngi ta phi nhìn em bé nh th nào? 2378 Em bé là mt tng phm ca Thiên Chúa, tng phm tuyt ho nht ca hôn nhân. Không có mt quyn nào có nhng a con (theo ngha là c quyn có con vi bt c giá nào). Trái li, a con có quyn là hoa trái ca hành vi hôn nhân ca cha m em, cng nh có quyn c tôn trng là mt nhân v ngay t lúc em c th thai. 501. Ðôi v chng có th làm gì nu h không có con? 2379 Nu không c Thiên Chúa ban tng con cái, sau khi ã tn dng mi tr giúp chính áng ca y khoa, ôi v chng có th sng qung i qua vic bo tr hay nhn con nuôi, hay tham gia nhng công tác phc v tha nhân. Nh vy h thc hin mt s sinh sn quý giá v mt thiêng liêng. 502. Nhng ti nào phm n phm giá ca hôn nhân? 2380-2391 2400 Nhng ti phm n phm giá ca hôn nhân là: ngoi tình, ly d, a thê, lon luân, t do sng chung (chung sng không hôn nhân, nhân tình), hành vi tính dc trc hôn nhân hay ngoài hôn nhân. IU RN TH BY: Ngi Không Ðc Trm Cp 503. Ðiu rn th by nói lên iu gì? 2401-2402 Ðiu rn này nói lên s xác nh và phân phi ca ci cách ph quát, nói v quyn t hu, vic tôn

trng con ngi và tài sn ca h, vic tôn trng tính toàn vn ca công trình to dng. Hi thánh nhìn gii rn này là nn tng cho giáo hun xã hi ca mình, xét n hành ng úng n trong lãnh vc kinh t, trong i sng xã hi và chính tr, trong quyn li và trách nhim lao ng ca con ngi, trong công bng và tình liên i gia các quc gia, trong tình thng i vi ngi nghèo. 504. Ðâu là nhng iu kin ca quyn t hu? 2403 Ngi ta có quyn t hu vi iu kin là tài sn ó t c hay nhn c mt cách chính áng, và vic s dng ca ci là nhm tha mãn nhng nhu cu cn bn ca mi ngi. 505. Mc ích ca quyn t hu là gì? 2404-2406 Tài sn riêng có mc ích bo m s t do và phm giá ca các cá nhân, giúp h tho mãn nhng nhu cu cn bn cho nhng ngi mà h có trách nhim, và cho c nhng ai ang sng thiu thn. 506. Ðiu rn th by quy nh nhng gì? 2407 2450-2451 Ðiu rn th by buc phi tôn trng tài sn ca ngi khác, qua vic thc thi công bng và bác ái, sng tit và liên i. Ðc bit, iu rn này òi buc: - tôn trng các li ha và các hp ng ã cam kt; - n bù nhng iu bt công ã gây ra và hoàn tr nhng gì ã trm cp; - tôn trng s toàn vn ca công trình sáng to, bng cách s dng khôn ngoan và chng mc nhng tài nguyên khoáng cht, thc vt và ng vt trong v tr, c bit quan tâm n nhng loài có nguy c b tuyt chng. 507. Con ngi phi có thái nào i vi các ng vt? 2416-2418 2457 Con ngui phi i x tt p vi các ng vt vì chúng là nhng th to ca Thiên Chúa, tránh cách yêu thng thái quá hoc s dng mù quáng, nht là vi các thí nghim khoa hc vt quá gii hn hp lý và gây au n vô ích cho chúng. 508. Ðiu rn th by cm nhng iu gì?

2408-2413 2453-2455 Ðiu rn th by cm: - trm cp, ó là vic chim ot tài sn ngi khác trái vi ý mun hp lý ca h. - tr lng không công bng, - lng on giá tr ca ci t ó rút ra li nhun cho mình mà làm thit hi cho ngi khác, - vic gi mo các thng phiu hay hóa n. - trn thu hoc buôn bán gian ln, c ý phá hoi tài sn cá nhân cng nh công cng, - u c, tham nhng, lm dng tài sn công làm ca riêng, c ý làm sai trái trong lao ng, lãng phí. 509. Ni dung Hc thuyt xã hi ca Hi thánh là gì? 2419-2423 Hc thuyt xã hi ca Hi thánh, là s khai trin có h thng các chân lý ca Tin Mng v phm giá con ngui và chiu kích xã hi ca con ngui, ra nhng nguyên tc suy t, qui nh nhng tiêu chun phán oán, và trình bày nhng qui lut và nh hung hành ng. 510. Khi nào Hi thánh can thip vào lãnh vc xã hi? 2420 2458 Hi thánh can thip khi các quyn cn bn ca con ngi, thin ích chung hoc phn ri các linh hn b vi phm. Hi thánh can thip bng vic a ra mt phán oán luân lý trong lãnh vc kinh t và xã hi. 511. Ði sng kinh t và xã hi phi c thc hin nh th nào? 2459 Ði sng kinh t và xã hi phi c thc hin theo nhng phng pháp riêng ca mình, trong vòng trt t luân lý, phc v con ngi trong s toàn vn ca h và phc v cho toàn th cng ng nhân loi, trong s tôn trng công bng xã hi. Ði sng kinh t và xã hi phi ly con ngui làm i tng, trung tâm và cùng ích ca nó. 512. Ðiu gì i nguc vi Hc thuyt xã hi ca Hi thánh? 2424-2425 Ði ngc vi Hc thuyt xã hi ca Hi thánh là các h thng kinh t và xã hi ch trng hy sinh

nhng quyn li cn bn ca con ngi, hay coi li nhun là quy lut tuyt i và mc ích ti hu ca chúng. Do ó, Hi thánh phi bác các ý thc h trong thi i mi di hình thc "ch ngha cng sn", hay di nhng hình thc vô thn và c tài khác ca "ch ngha xã hi". Ngoài ra, trong vic thc hành "ch ngha t bn", Hi thánh phi bác ch ngha cá nhân và quan nim coi lut th trng có v trí tuyt i trên lao ng ca con ngi. 513. Lao ng có ý ngha gì i vi con ngi? 2426-2428 2460-2461 Ði vi con ngi, lao ng va là ngha v va là quyn li, nh ó con ngi cng tác vi Thiên Chúa là Ðng Sáng To. Tht vy, bng lao ng cách cn trng và tinh thông, con ngi phát huy nhng kh nng ã c ghi khc trong bn tính ca mình, biu l nhng hng ân ca Ðng Sáng To và nhng tài nng mà h ã lãnh nhn; tha mãn nhng nhu cu ca bn thân và nhng ngi thân cn; cng nh phc v cng ng nhân loi. Ngoài ra, vi ân sng ca Thiên Chúa, lao ng có th là mt phng tin thánh hóa và cng tác vi Ðc Kitô cu nhng ngi khác. 514. Mi ngi u c quyn gì v vn lao ng? Mi ngi u c quyn có mt vic làm n nh và lng thin, không b k th bt công, c quyn t do chn la v mt kinh t và c quyn hng ng lng công bng. 515. Nhà Nc có trách nhim gì vi lao ng? 2431 Nhà Nc có trách nhim bo m s t do cá nhân và quyn t hu, cng nh giá tr tin t n nh và nhng vic phc v xã hi có hiu qu, phi trông coi và hng dn vic thc thi các quyn con ngi trong lãnh vc kinh t. Thích ng vi hoàn cnh, xã hi phi tr giúp các công dân tìm c vic làm. 516. Nhng ngi lãnh o xí nghip có trách nhim gì? 2432 Nhng ngi lãnh o xí nghip phi chu trách nhim v hu qu kinh t và môi sinh do các công vic ca h. H phi chú tâm n thin ích ca con ngi ch không ch nhm làm gia tng các li nhun, mc du li nhun cng cn thit bo m các cuc u t, tng lai ca xí nghip, vic làm, và s phát trin tt p ca i sng kinh t. 517. Các công nhân có trách nhim gì? 2435 H phi chu toàn các công vic ca mình mt cách có lng tâm, thành tho và nhit tình, tìm cách gii quyt các tranh chp bng i thoi. Vic s dng ình công bt bo ng là hp pháp v mt luân lý

khi ó là mt phng cách cn thit t c quyn li chính áng, nhng phi nhm n công ích. 518. Làm th nào thc hin s công bng và tình liên i gia các quc gia? 2437-2441 Trên bình din quc t, tt c các quc gia và các c ch phi hot ng trong tình liên i và nguyên tc h tr, nhm mc ích loi b hay ít là gim thiu s khn cùng, s bt bình ng v tài nguyên và các phng tin kinh t, các bt công kinh t và xã hi, vic bóc lt con ngi, s gia tng mc n ca các nc nghèo, nhng ch thuyt máy móc bt nhân gây chng ngi cho s phát trin ca các quc gia chm tin. 519. Các ngi Kitô hu tham gia vào i sng chính tr và xã hi nh th nào? 2442 Các ngi Kitô hu giáo dân trc tip tham gia vào i sng chính tr và xã hi bng cách làm cho tinh thn Kitô giáo thm nhp vào các thc ti trn th, cng tác vi mi ngi, nh nhng chng nhân ích thc ca Tin Mng và là nhng ngi kin to hòa bình và công lý. 520. Tình yêu i vi ngi nghèo da trên nn tng nào? 2443-2449 2462-2463 Tình yêu i vi ngi nghèo da trên nn tng Tin Mng ca các Mi phúc và theo gng ca Chúa Giêsu, Ðng luôn quan tâm n ngi nghèo. Chúa Giêsu ã nói: "Mi ln các ngi làm nh th cho mt trong nhng anh em bé mn nht ca Ta ây, là các ngi ã làm cho chính Ta vy" (Mt 25,40). Tình yêu i vi k nghèo th hin qua vic dn thân chng li s nghèo kh v vt cht và rt nhiu hình thc nghèo ói v vn hoá, luân lý và tôn giáo. Các vic bác ái, tinh thn hay vt cht, và nhiu t chc t thin ã xut hin tri qua bao th k, là mt chng t c th v tình yêu u tiên dành cho ngi nghèo, là nét c trng ca các môn Chúa Giêsu. IU RN TH TÁM: Ngi Không Ðc Làm Chng Gian 521. Con ngi có bn phn nào i vi chân lý? 2464-2470 2504 Mi ngi u c kêu gi phi thành tht và trung thc trong hành ng cng nh trong li nói, buc phi tìm kim và gn bó vi chân lý, hng cuc i mình theo các òi hi ca chân lý. Trong Ðc Giêsu Kitô, chân lý v Thiên Chúa c t hin cách trn vn. Ngi là Chân Lý. Ai bc theo Ngi, phi sng trong Thánh Thn chân lý và tránh xa li sng hai mt, di trá và gi hình.

522. Ngi Kitô hu làm chng cho chân lý nh th nào? 2471-2474 2505-2506 Ngi Kitô hu phi làm chng cho chân lý Tin Mng trong mi lãnh vc ca hot ng công khai và riêng t, dù phi hy sinh mng sng mình, nu cn thit. T o là chng t cao c nht cho chân lý c tin. 523. Ðiu rn th tám cm nhng gì? 2475-2487 2507-2509 Ðiu rn th tám cm: - làm chng di, th tht và di trá; mc nng nh cn c trên s sai lch ca s tht, trên nhng hoàn cnh, trên nhng ý hng ca k nói di và mc thit hi mà các nn nhân phi gánh chu; - phán oán h , nói xu, vu khng, bôi nh, là nhng ti làm gim hay phá hoi uy tín và danh d mà mi ngi có quyn hng. - nnh hót, tâng bc và xu nnh, nht là khi nhm mc ích phm ti trng hay th li bt chính. Tt c ti phm nghch vi s tht buc phi n bù li nu gây tai hi cho k khác. 524. Ðiu rn th tám òi buc nhng gì? 2488-2492 2510-2511 Ðiu rn th tám òi buc chúng ta phi tôn trng s tht, kèm theo s t nh ca c ái: trong lãnh vc truyn thông và thông tin, phi bit ánh giá li ích riêng và li ích chung, bo v i sng riêng t, tránh gây gng xu. Phi luôn bo v các bí mt ngh nghip, tr nhng trng hp ngoi l, và vì nhng lý do nghiêm trng và cân xng. Cng phi tôn trng nhng chuyn tâm s mà chúng ta ã ha gi bí mt. 525. Phi s dng nhng phng tin truyn thông xã hi th nào? 2493-2499 2512 Thông tin bng các phng tin truyn thông phi phc v ích li chung; v ni dung, thông tin phi luôn úng s tht và trong gii hn ca công lý và bác ái, phi mang tính cht toàn vn. Mt khác, thông tin phi c din t cách chân tht và thích hp, cn thn tuân gi các lut luân lý, các quyn li

chính áng và phm giá con ngi. 526. Ðâu là tng quan gia chân lý, v p và m thut thánh? 2500-2503 2513 Chân lý t bn cht là p. Chân lý bao gm s huy hoàng ca v p tinh thn. Ngoài li nói, còn có nhiu cách din t chân lý, c bit là các tác phm ngh thut. Chúng là hoa trái ca mt tài nng c Thiên Chúa trao ban, và c gng ca con ngi. M thut thánh c xem là chân tht và p , phi gi lên và tôn vinh mu nhim Thiên Chúa c mc khi trong Ðc Kitô, phi dn n tình yêu ca Thiên Chúa và th ly Ngài là Ðng Sáng To và Cu Ð, là V p ti cao ca Chân lý và Tình yêu. IU RN TH CHÍN: Ngi Không Ðc Ham Mun V Ngi Ta 527. Ðiu rn th chín òi buc iu gì? 2514-2516 2528-2530 Ðiu rn th chín òi buc phi chin thng am mê xác tht trong t tng cng nh trong c mun. Cuc chin u chng li dc vng phi cn n vic thanh luyn tâm hn và thc hành c tit . 528. Ðiu rn th chín cm iu gì? 2517-2519 2531-2532 Ðiu rn th chín cm nuôi dng nhng ý tng và c mun v nhng hành vi b gii rn th sáu cm oán. 529. Làm th nào t ti s thanh sch ca tâm hn? 2520 Vi n Chúa, trong cuc chin u chng li các c mun sai trái, ngi tín hu t c s thanh sch ca tâm hn nh nhân c và hng ân khit tnh, nh s trong sáng ni ý hng, ni cái nhìn bên ngoài và bên trong, nh ch ng các giác quan và trí tng tng, và nh cu nguyn. 530. S thanh sch còn có nhng òi buc nào khác na không? 2521-2527

2533 S thanh sch òi hi phi có nt na; gìn gi nhng gì thm kín ca con ngui, din t s t nh ca c khit tnh, kim soát cái nhìn và c ch cho phù hp vi phm giá ca con ngi và nhng giao t ca h. S thanh sch òi buc phi ngn chn thói khiêu dâm ang lan tràn và tránh xa nhng gì a n s tò mò không lành mnh. Ðiu này còn òi buc phi thanh ty môi trng xã hi, bng cuc chin u chng li s suy thoái phong hóa da trên mt quan nim sai lc v t do ca con ngi. IU RN TH MI: Ngi Không Ðc Ham Mun Tài Sn Ca Ngi Ta 531. Ðiu rn th mi òi buc iu gì và cm iu gì? 2534-2540 2551-2554 Ðiu rn này b túc cho iu rn trc, buc phi có thái tôn trng tài sn ca k khác. Ðiu rn này cm: tham lam và ham mun bt chính tài sn ca ngi khác; cm ganh t, ngha là cm thy bun phin khi thy ngi khác có tài sn, và c ao vô mun chim ot tài sn ó. 532. Chúa Giêsu òi buc iu gì khi dy tinh thn nghèo khó? 2544-2547 2556 Chúa Giêsu òi buc các môn yêu mn Ngi trên ht mi s và mi ngi. Vic t b s giàu sang trong tinh thn khó nghèo theo Tin Mng và phó thác vào s quan phòng ca Thiên Chúa, Ðng gii thoát chúng ta khi nhng âu lo ca ngày mai, s chun b cho chúng ta hng mi phúc ca "nhng ngi nghèo khó trong tinh thn, vì Nc Tri ã thuc v h" (Mt 5, 3). 533. Khao khát ln nht ca con ngi là gì? 2548-2550 2557 Khao khát ln nht ca con ngi là c nhìn thy Thiên Chúa. Ting kêu khát vng ca con ngi là: "Tôi mun nhìn thy Thiên Chúa." Tht vy, con ngi ch có th tìm c hnh phúc ích thc và trn vn ca mình trong s hng kin và hnh phúc ni Ðng ã dng nên h vì tình yêu và cng là Ðng lôi kéo h v vi Ngài trong tình yêu vô tn. "Ai thy Thiên Chúa thì ã t c mi phúc lc mà ngui ta có th ngh tng ra c" (thánh Grêgôriô thành Nysse).

Tr lên u trang

PHN IV: Kinh Nguyn Kitô Giáo ON TH NHT: Kinh Nguyn Trong Ði Sng Kitô Hu

534. Cu nguyn là gì? 2558-2565 2590 Cu nguyn là nâng tâm hn lên cùng Thiên Chúa hay là dâng li cu lên Thiên Chúa xin nhng n lành phù hp vi thánh ý ca Ngài. Cu nguyn luôn là mt hng ân ca Thiên Chúa, Ðng n gp g con ngi. Cu nguyn theo Kitô giáo là mt liên h cá nhân và sng ng ca con cái vi Cha là Thiên Chúa vô cùng nhân lành, vi Con ca Ngài là Ðc Giêsu Kitô và vi Chúa Thánh Thn, Ðng ng trong tâm hn h. CHNG MT: Mc Khi V Cu Nguyn 535. Ti sao mi ngi u c mi gi cu nguyn? 2566-2567 Ch vì Thiên Chúa ã sáng to mi s t h không và vì con ngi, sau khi phm ti, vn còn kh nng nhn bit Ðng Sáng To ca mình, nên vn khao khát hng v Ðng ã to dng nên mình. Mi tôn giáo, và c bit trong toàn b lch s cu , làm chng cho s khao khát Thiên Chúa ni con ngi. Nhng chính Thiên Chúa ã i bc trc, không ngng lôi kéo mi ngi n gp g Ngài cách huyn nhim trong vic cu nguyn. MC KHI V CU NGUYN TRONG CU C 536. Ông Ábraham là mu gng v cu nguyn nh th nào? 2570-2573 2592 Ông Ábraham là mu gng v cu nguyn bi vì ông bc i trc nhan Thiên Chúa, Ðng ông lng nghe và vâng phc. Li cu nguyn ca ông là mt cuc chin u ca c tin, vì ngay khi b th thách, ông vn xác tín vào s trung thành ca Thiên Chúa. Ngoài ra, sau khi ón tip Chúa trong lu ca mình và c Ngài cho bit các k hoch, ông c dám chuyn cu cho các k ti li vi mt lòng tin tng táo bo. 537. Ông Môsê ã cu nguyn th nào? 2574-2577 2593

Li cu nguyn ca ông Môsê tiêu biu cho li cu nguyn chiêm nim. Thiên Chúa, Ðng ã gi ông t Bi Gai bc cháy, thng xuyên tip xúc lâu gi vi ông, "mt giáp mt nh hai ngi bn vi nhau" (Xh 33,11). Trong tình thân mt vi Thiên Chúa, ông Môsê rút c sc mnh kiên trì chuyn cu cho dân mình: nh vy, li cu nguyn ca ông tng trng cho li chuyn cu ca Ðng Trung Gian duy nht là Ðc Giêsu Kitô. 538. Trong Cu c, nhà vua và n th có liên quan gì n cu nguyn? 2578-2580 2594 Kinh nguyn ca Dân Thiên Chúa c phát trin di bóng Nhà Chúa - bên Hòm bia Giao c, ri ni Ðn th - nh s hng dn ca các v Mc t. Trong s ó, có Ðavít, là v vua "c p lòng Thiên Chúa", là ngi mc t cu nguyn cho dân ca mình. Li cu nguyn ca ông là mu mc cho kinh nguyn ca dân, vì li này luôn gn bó vi li ha ca Thiên Chúa, c dâng lên vi lòng tin tng yêu kính i vi Ðng là Vua và là Chúa duy nht. 539. Cu nguyn có vai trò gì trong s v ca các tiên tri? 2581-2584 Nh cu nguyn, các tiên tri tìm c ánh sáng và sc mnh thúc y dân chúng tin tng và hoán ci tâm hn. Các ngài sng trong s thân mt sâu xa vi Thiên Chúa và chuyn cu cho anh em ca mình, là nhng ngi c các ngài loan báo iu h ã thy và ã nghe t ni Thiên Chúa. Ông Êlia là t ph các tiên tri, ngha là nhng ngi tìm kim Tôn nhan Thiên Chúa. Trên nh Carmel, ông ã giúp cho dân chúng quay v vi c tin, nh s can thip ca Thiên Chúa, Ðng ông cu khn: "Xin áp li con, ly Chúa, xin áp li con" (1 V 18,37). 540. Các Thánh Vnh có tm quan trng th nào trong kinh nguyn? 2579 2585-2589 2596-2597 Các Thánh Vnh là tt nh ca kinh nguyn Cu c: Li Thiên Chúa ã tr thành li cu nguyn ca con ngi. Va mang tính cá nhân, va mang có tính cng oàn, các Thánh Vnh c Thánh Thn linh ng, ca ngi nhng k công ca Thiên Chúa trong công trình to dng và trong lch s cu . Ðc Kitô ã cu nguyn bng các Thánh Vnh và ã a chúng n mc toàn ho. Vì th, các Thánh Vnh là mt yu t chính yu và thng xuyên trong kinh nguyn ca Hi thánh; chúng thích hp cho con ngi trong mi hoàn cnh và qua mi thi gian. TRONG CHÚA GIÊSU, VIC CU NGUYN Ã C MC KHI VÀ THC HIN CÁCH TRN VN 541. Chúa Giêsu ã hc cu nguyn vi ai?

2599 2620 Trong nhân loi, Chúa Giêsu ã hc cu nguyn t M Ngi và t truyn thng Do Thái. Nhng li cu nguyn ca Ngi còn phát xut t mt ngun mch sâu thm hn na, vì Ngi là Con vnh cu ca Thiên Chúa. Trong nhân tính thánh thin, Chúa Giêsu dâng lên Cha ca Ngi li kinh tuyt vi trong tình con tho. 542. Chúa Giêsu cu nguyn khi nào? 2600-2604 2620 Tin Mng cho thy Chúa Giêsu thng xuyên cu nguyn. Ngi thng lui vào ni hoang vng, k c lúc ban êm. Ngi cu nguyn trc nhng thi im quyt nh cho s v ca mình hay ca các tông . Thc ra, c cuc i ca Ngi là cu nguyn, vì Ngi luôn sng trong s hip thông tình yêu vi Cha ca mình. 543. Chúa Giêsu cu nguyn nh th nào trong sut cuc kh nn? 2605-2606 2620 Trong cn hp hi ni vn Ghtsêmani, cng nh qua các li cui cùng trên Thánh giá, li cu nguyn ca Chúa Giêsu mc khi chiu sâu thm ca li cu nguyn trong tình con tho ca Ngi. Chúa Giêsu chu toàn ý nh yêu thng ca Chúa Cha và mang ly trên mình Ngi tt c âu lo ca nhân loi, tt c mi li van xin và chuyn cu ca lch s cu . Ngi dâng lên Chúa Cha, Ðng ón nhn nhng li cu nguyn y và áp li mt cách vt quá s ch mong, bng cách làm cho Chúa Giêsu t cõi cht sng li. 544. Chúa Giêsu dy chúng ta cu nguyn nh th nào? 2608-2614 2621 Chúa Giêsu dy chúng ta cu nguyn không nhng vi li kinh Ly Cha, nhng còn dy chúng ta cu nguyn ngay c lúc Ngi cu nguyn. Vi cách thc này, Ngi cho chúng ta thy, bên cnh ni dung ca li cu nguyn, còn có nhng thái cn thit cho vic cu nguyn ích thc: tâm hn thanh sch ang tìm kim Nc Tri và sn sàng tha th cho k thù ca mình; s tin tng mnh m, y tình con tho, vt quá nhng gì chúng ta có th cm nghim và thu hiu; s tnh thc giúp ngi môn tránh c cn cám d. 545. Ti sao li cu nguyn ca chúng ta mang li hiu qu?

2615-2616 Li cu nguyn ca chúng ta mang li hiu qu, vì c kt hp vi li cu nguyn ca Chúa Giêsu trong c tin. Trong Ngi, li cu nguyn Kitô giáo tr thành s hip thông tình yêu vi Chúa Cha. Lúc ó, chúng ta có th dâng nhng li cu xin lên Thiên Chúa và s c nhm li: "Anh em hãy xin, anh em s c, nim vui ca anh em nên trn vn" (Ga 16,24). 546. Ðc Trinh N Maria ã cu nguyn th nào? 2617; 2618 2622; 2674 2679 Kinh nguyn ca Ðc Maria phát xut t nim tin và vic qung i hin dâng cuc i cho Thiên Chúa. M ca Chúa Giêsu cng là bà Eva Mi, là "M ca chúng sinh". M ã cu xin Chúa Giêsu, Con ca M, cho nhng nhu cu ca loài ngi. 547. Trong Tin Mng, có li cu nguyn nào ca Ðc Maria không? 2619 Ngoài li chuyn cu ca Ðc Maria ti Cana min Galilê, Tin Mng còn ghi li kinh Magnificat (Lc 1,46-55), là li ca tng ca M Thiên Chúa và M Hi thánh, là li t n trong hân hoan xut phát t tâm hn ca nhng ngi nghèo khó, vì nim hy vng ca h s tr thành hin thc khi Thiên Chúa thc hin các li ha ca Ngài. KINH NGUYN TRONG THI HI THÁNH 548. Cng oàn Kitô hu tiên khi ti Giêrusalem ã cu nguyn nh th nào? 2623-2624 Khi u sách Công V Tông Ð có ghi li, trong cng oàn tiên khi ti Giêrusalem c Thánh Thn dy cho bit cu nguyn, "các tín hu chuyên cn nghe các Tông ging dy, luôn hip thông vi nhau, siêng nng tham d l B Bánh và cu nguyn không ngng" (Cv 2, 42). 549. Chúa Thánh Thn can thip nh th nào trong kinh nguyn ca Hi thánh? 2623; 2625 Chúa Thánh Thn, bc thy ni tâm ca kinh nguyn Kitô giáo, dy Hi thánh i sng cu nguyn; Ngài hng dn Hi thánh luôn i sâu vào vic chiêm ngm và kt hp vi mu nhim khôn lng ca Ðc Kitô. Các hình thc cu nguyn, nh c trình bày trong các tác phm thi các Tông và Tân c, vn luôn là mu mc cho kinh nguyn Kitô giáo. 550. Các hình thc chính yu ca kinh nguyn Kitô giáo là gì?

2643-2644 Ðó là chúc tng và th ly, xin n và chuyn cu, t n và ca ngi. Thánh l cha ng và din t tt c các hình thc cu nguyn này. 551. Li kinh chúc tng là gì? 2626-2627 2645 Li kinh chúc tng là li con ngi áp li các hng ân ca Thiên Chúa. Chúng ta chúc tng Ðng Toàn Nng, Ðng ã chúc lành cho chúng ta trc và ban tràn y hng ân ca Ngài cho chúng ta. 552. Vic th ly là gì? 2628 Vic th ly là s ph phc ca con ngi, t nhn mình là th to trc Ðng Sáng To muôn trùng chí thánh ca mình. 553. Nhng hình thc khác nhau ca li kinh xin n là gì? 2629-2633 2646 Ðây có th là mt li xin n tha th hay còn là mt li khiêm tn và tin tng xin n cho tt c mi nhu cu tinh thn ln vt cht ca chúng ta. Nhng iu trc ht phi nài xin, là cu cho Nc Thiên Chúa mau n. 554. Li kinh chuyn cu là gì? 2634-2636 2647 Kinh chuyn cu là li cu nguyn xin n cho mt ngi khác. Li kinh này giúp chúng ta nên ging Chúa Giêsu, kt hp chúng ta vi kinh nguyn ca Ngi, Ðng chuyn cu lên Thiên Chúa cho tt c mi ngi, c bit cho nhng ngi ti li. Li kinh chuyn cu cn phi m rng n c k thù ca chúng ta. 555. Khi nào chúng ta dâng lên Thiên Chúa li kinh t n? 2637-2638 2648 Hi thánh không ngng t n Thiên Chúa, nht là khi c hành Thánh l, trong ó Ðc Kitô cho Hi

thánh tham d vào hành ng t n ca Ngi dâng lên Thiên Chúa Cha. Ði vi ngi Kitô hu, mi bin c trong i sng u tr thành cht liu t n. 556. Li kinh ca ngi là gì? 2639-2643 2649 Li kinh ca ngi là kinh nguyn công nhn Thiên Chúa là Chúa mt cách trc tip. Li kinh này hoàn toàn vô v li: ca ngi Thiên Chúa vì chính Ngài, và tôn vinh Ngài vì Ngài hin hu. CHNG HAI: Truyn Thng Cu Nguyn 557. Truyn thng có tm quan trng nào i vi vic cu nguyn? 2650-2651 Trong Hi thánh, qua Thánh truyn sng ng, Chúa Thánh Thn dy cho con cái Thiên Chúa bit cu nguyn. Tht vy, kinh nguyn không hn hp vào mt s bc phát ni tâm, nhng bao gm c vic chiêm nim, hc hi và tin sâu vào nhng thc ti thiêng liêng mà con ngi có th cm nghim c. NHNG NGUN MCH CA KINH NGUYN 558. Kinh nguyn Kitô giáo có nhng ngun mch nào? 2652-2662 Ðó là: - Li Chúa trao ban cho chúng ta "khoa hc siêu vit" v Ðc Kitô (Pl 3, 8); - Phng v ca Hi thánh loan báo, hin ti hoá và thông truyn mu nhim cu ; - Các Nhân c i thn; - Nhng hoàn cnh thng ngày, trong ó chúng ta có th gp g Thiên Chúa. "Ly Chúa, con yêu mn Ngài, và ân sng duy nht mà con cu xin là cho con c yêu mn Ngài mãi mãi [...] Ly Thiên Chúa ca con, nu ming li con không th lúc nào cng lp li rng con yêu mn Ngài, con mun rng tim con luôn lp li li ó vi Chúa theo tng nhp th ca con" (thánh Gioan Maria Vianney). CON NG CU NGUYN 559. Hi thánh có nhiu con ng cu nguyn không? 2663

Hi thánh có nhiu con ng cu nguyn khác nhau, tùy theo môi trng lch s, xã hi và vn hóa. Ch Hun quyn mi có quyn nhn nh nhng con ng này có trung thành vi c tin tông truyn hay không; các v mc t và giáo lý viên có trách nhim gii thích ý ngha ca các con ng này; ý ngha ó phi luôn gn bó vi Ðc Giêsu Kitô. 560. Con ng cu nguyn ca chúng ta là con ng nào? 2664 2680-2681 Con ng cu nguyn ca chúng ta là chính Ðc Kitô. Li cu nguyn chúng ta dâng lên Thiên Chúa, Cha chúng ta, nhng ch lên ti Ngài khi chúng ta cu nguyn nhân danh Chúa Giêsu, ít nht là cách mc nhiên. Nhân tính ca Chúa Giêsu là con ng duy nht, qua ó Chúa Thánh Thn dy chúng ta cu nguyn lên Cha ca chúng ta. Vì th các li kinh Phng v u kt thúc bng công thc: "Nh Ðc Giêsu Kitô, Chúa chúng con". 561. Chúa Thánh Thn có vai trò gì trong vic cu nguyn ca chúng ta? 2670-2672 2680-2681 Chúa Thánh Thn là bc Thy ni tâm ca kinh nguyn Kitô giáo và "chúng ta không bit cu nguyn th nào cho phi" (Rm 8,26), nên Hi thánh khuyn khích chúng ta kêu cu và van nài trong mi hoàn cnh: "Ly Chúa Thánh Thn, xin ng n!" 562. Kinh nguyn Kitô giáo dâng lên Ðc Maria nhm ý hng gì? 2673-2679 2682 Vì s cng tác c áo ca Ðc Maria vào hot ng ca Chúa Thánh Thn, nên Hi thánh yêu thích kêu cu M và cùng cu nguyn vi M, vì M là ngi cu nguyn tuyt ho, nh ó cùng vi M chúng ta tôn vinh và kêu cu Chúa. Tht vy, Ðc Maria ch "ng" cho chúng ta, con ng y chính là Con ca M, Ðng Trung Gian duy nht. 563. Hi thánh cu nguyn vi Ðc Maria nh th nào? 2676-2678 2682 Hi thánh cu nguyn vi Ðc Maria trc tiên là bng kinh Kính Mng Maria, nh li kinh ó Hi thánh van xin s chuyn cu ca Ðc Trinh N. Còn nhiu kinh khác dâng lên Ðc Maria, trong ó có chui Mân Côi, các kinh cu Ðc Bà cng nh các thánh thi và thánh ca theo nhiu truyn thng Kitô giáo khác nhau.

CÁC LINH O CU NGUYN 564. Các thánh là nhng ngi dn ng cu nguyn nh th nào? 2683-2684 2692-2693 Các thánh là nhng mu gng cho chúng ta v cu nguyn và chúng ta cng van xin các ngài chuyn cu cho chúng ta và cho toàn th gii ni Thiên Chúa Ba Ngôi. Li chuyn cu ca các ngài là vic các ngài phc v mt cách cao c nht cho k hoch ca Thiên Chúa. Trong mu nhim các thánh thông công, ã có nhiu ng hng linh o phát sinh sut dòng lch s Hi thánh, dy chúng ta cách sng và thc hành vic cu nguyn. 565. Ai có th dy chúng ta cu nguyn? 2685-2690 2694-2695 Gia ình Kitô hu là ni u tiên dy cu nguyn. Hi thánh c bit khuyn khích các gia ình nên cu nguyn hng ngày, vì ó là chng t u tiên ca i sng cu nguyn ca Hi thánh. Vic hun giáo, nhng nhóm cu nguyn, vic linh hng to thành mt trng hc và mt s nâng cho vic cu nguyn. 566. Nhng ni nào thun tin cho vic cu nguyn? 2691 2696 Chúng ta có th cu nguyn bt c ni nào, nhng vic chn mt ni thích hp s giúp ích hn cho vic cu nguyn. Nhà th là ni dành riêng cho kinh nguyn Phng v và vic tôn th Thánh Th. Nhng ni khác cng có th giúp chúng ta cu nguyn, chng hn "mt góc cu nguyn" trong gia ình, mt tu vin, mt n thánh. CHNG BA: Ði Sng Cu Nguyn 567. Thi gian nào thích hp nht cho vic cu nguyn? 2697-2698 2720 Mi thi im u thích hp cho vic cu nguyn. Nhng Hi thánh ngh cho các tín hu nhng chu k c nh nuôi ng vic cu nguyn liên tc: kinh sáng và kinh chiu, trc và sau khi dùng cm, Các Gi kinh Phng v, Thánh l ngày Chúa nht, kinh Mân Côi, các l mng trong nm Phng v.

"Chúng ta phi nh n Chúa, thng hn là chúng ta hít th" (thánh Grêgôriô thành Nazianze) 568. Có my hình thc din t i sng cu nguyn? 2697-2699 Truyn thng Kitô giáo ã lu gi ba hình thc chính din t và sng vic cu nguyn: khu nguyn, suy nim và cu nguyn chiêm nim. Ðc im chung ca c ba hình thc này là tp trung tâm trí. NHNG HÌNH THC CU NGUYN 569. Khu nguyn có c tính gì? 2700-2704 2722 Khu nguyn liên kt thân xác chúng ta vi li cu nguyn ni tâm. Ngay c li cu nguyn thm kín nht cng phi cn n khu nguyn. Trong mi trng hp, khu nguyn phi luôn xut phát t c tin ca bn thân ngi cu nguyn. Chúa Giêsu ã dy cho chúng ta mt công thc tuyt ho ca khu nguyn, ó là kinh Ly Cha. 570. Suy nim là gì? 2705-2708 2723 Suy nim là suy t trong cu nguyn. Vic suy t này phi bt u t Li Chúa trong Thánh Kinh. Suy nim vn dng lý trí, trí tng tng, tình cm, c mun, ào sâu c tin, hoán ci tâm hn và cng c ý chí mun bc theo Ðc Kitô. Ðây là bc khi u tin n vic kt hp vi Chúa trong tình yêu. 571. Cu nguyn chiêm nim là gì? 2709-2719 2724 2739-2741 Chiêm nim là n s chiêm ngm Thiên Chúa, trong thinh lng và trong tình yêu. Ðó là mt hng ân ca Thiên Chúa, mt khonh khc ca c tin thun túy trong ó ngi cu nguyn tìm kim Ðc Kitô, phó thác mình cho ý nh yêu thng ca Chúa Cha và t mình di tác ng ca Chúa Thánh Thn. Thánh Têrêsa Avila nh ngha chiêm nim nh "mt cuc trao i thân tình gia bn hu, mt mình bên Ðng mà chúng ta bit là Ngài yêu thng ta." CUC CHIN U CA CU NGUYN

572. Ti sao cu nguyn li là mt cuc chin u? 2725 Cu nguyn là mt quà tng ca ân sng, nhng trc ó phi có mt li áp tr dt khoát t phía chúng ta. Ai cu nguyn cng "phi chin u" chng li chính bn thân mình, chng li nhng gì chung quanh và nht là chng li tên cám d, là k làm tt c ngn chn vic cu nguyn. Cuc chin u trong cu nguyn phi gn lin vi s tn ti trong i sng thiêng liêng. Chúng ta cu nguyn nh chúng ta sng, bi vì chúng ta sng nh chúng ta cu nguyn. 573. Có nhng chng ngi nào cn tr vic cu nguyn không? 2726-2728 2752-2753 Có nhiu quan nim sai lch v cu nguyn. Nhiu ngi cho rng h không có thi gi cu nguyn hay cu nguyn là vô ích. Ngi cu nguyn có th nn lòng trc nhng khó khn và nhng iu xem ra tht bi. Ð thng vt nhng chng ngi này, chúng ta cn s khiêm nhng, tin tng và kiên trì. 574. Ðâu là nhng khó khn trong vic cu nguyn? 2729-2733 2754-2755 Lo ra (chia trí) là khó khn thng xuyên ca vic cu nguyn. Lo ra tách s chú ý ca chúng ta ra khi Thiên Chúa, và cng có th cho thy chúng ta ang quyn luyn iu gì. Lúc ó tâm hn chúng ta phi khiêm tn quay v vi Chúa. Li cu nguyn còn thng b s khô khan tn công. Ai mun chin thng s khô khan, phi gn bó vi Thiên Chúa bng c tin, cho dù không cm thy mt s an i nào. S ngui lnh là mt hình thc li bing v mt thiêng liêng do l là vic tnh thc và do s chnh mng ca tâm hn. 575. Làm th nào cng c lòng tin tng hiu tho ca chúng ta? 2734-2741 2756 Lòng tin tng ca ngi con hiu tho b th thách khi ngh rng chúng ta không c Thiên Chúa nhm li. Lúc ó, phi t vn xem, i vi chúng ta, Thiên Chúa thc s là mt ngi Cha mà chúng ta ang c gng thc thi ý Ngài, hay Ngài ch là phng tin chúng ta t c iu mong mun. Nu kt hp li cu nguyn ca chúng ta vi li cu nguyn ca Chúa Giêsu, chúng ta bit rng Thiên Chúa ban cho chúng ta còn nhiu n hn chúng ta cu xin: ó là chúng ta c lãnh nhn Chúa Thánh Thn, Ðng thay i tâm hn chúng ta. 576. Có th cu nguyn trong mi lúc hay không?

2742-2745 2757 Chúng ta có th cu nguyn luôn luôn, vì thi gian ca ngi Kitô hu là thi gian ca Ðc Kitô phc sinh, Ðng " vi chúng ta mi ngày" (Mt 28,20). Cu nguyn không th tách ri khi i sng ca ngi Kitô hu. "Bn có th cu nguyn thng xuyên và st sng, khi ngoài ch hay khi i do mt mình, khi ang ngi ca hàng hay khi ang mua bán, và ngay c khi làm bp" (thánh Gioan Kim Khu). 577. Kinh nguyn ca Chúa Giêsu trong Gi ca Ngi là gì? 2604 2746-2751 2758 Ngi ta gi kinh nguyn này là "li nguyn t t" ca Chúa Giêsu trong ba tic cui cùng. Chúa Giêsu, v Thng t ca Giao c mi, dâng li cu nguyn này lên Cha ca Ngi khi Gi ca "cuc vt qua", Gi Hy t ca Ngi, ã n.

Tr lên u trang

PHN IV: Kinh Nguyn Kitô Giáo ON TH HAI: Li Kinh Chúa Dy: Kinh Ly Cha

Kinh Ly Cha Ly Cha chúng con trên tri; Chúng con nguyn Danh Cha c sáng; Nc Cha tr n, Ý Cha th hin di t cng nh trên tri Xin Cha cho chúng con, hôm nay lng thc hng ngày; Và tha n chúng con, nh chúng con cng tha k có n chúng con. Xin ch chúng con sa chc cám d; nhng cu chúng con cho khi s D. Pater Noster Pater noster qui es in caelis: sanctificetur Nomen Tuum; adveniat Regnum Tuum; fiat voluntas Tua,

sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem; sed libera nos a Malo 578. Ðâu là ngun gc ca kinh Ly Cha? 2759-2760 2773 Chúa Giêsu ã dy chúng ta li kinh không th thay th c ca Kitô giáo, ó là kinh Ly Cha, khi mt môn thy Ngi cu nguyn, ã xin Ngi "dy chúng con cu nguyn" (Lc 11, 1). Truyn thng Phng v Hi thánh luôn dùng bn vn ca thánh Mátthêu (6, 9-13). "BN TÓM LC TOÀN B TIN MNG" 579. Kinh Ly Cha có v trí nào trong Sách Thánh? 2761-2764 2774 Kinh Ly Cha là "bn tóm lc toàn b Tin Mng" (Tertullianô), là "li cu nguyn tuyt ho" (thánh Tôma Aquinô). Kinh Ly Cha nm trung tâm Bài ging trên núi (Mt 5-7), và ly li ni dung chính yu ca Tin Mng di hình thc mt kinh nguyn. 580. Ti sao kinh này c gi là "li kinh ca Chúa"? 2765-2766 2775 Kinh Ly Cha c gi là "li kinh ca Chúa," vì do chính Chúa Giêsu ã dy cho chúng ta. 581. Kinh Ly Cha gi v trí nào trong kinh nguyn ca Hi thánh? 2767-2772 2776 Kinh Lay Cha là li kinh tuyt ho ca Hi thánh. Kinh này ch c "trao" cho nhng ngi con ca Thiên Chúa vào lúc lãnh nhn Bí tích Ra ti nhn mnh vic tái sinh vào i sng thn linh. Bí tích Thánh Th mc khi ý ngha tròn y ca li kinh này: nhng li cu xin ca kinh này, da trên mu nhim cu ã c thc hin, s c nhm li cách trn vn khi Chúa n. Kinh Ly Cha là thành phn chính yu ca Các gi kinh Phng v.

"LY CHA CHÚNG CON TRÊN TRI" 582. Ti sao chúng ta có th "dám tin tng n gn" Chúa Cha? 2777-2778 2797 Vì Chúa Giêsu, Ðng Cu , hng dn chúng ta n trc Tôn Nhan Chúa Cha, và vì Thánh Thn ca Ngi ã làm cho chúng ta tr thành con cái Thiên Chúa. Nh th, chúng ta có th cu nguyn bng kinh Ly Cha vi s tin tng n s và hiu tho, vi s vui mng an tâm, s can m khiêm h và trong s xác tín c Thiên Chúa yêu thng và nhm li. 583. Làm sao chúng ta có th gi Thiên Chúa là "Cha"? 2779-2785 2789 2798-2800 Chúng ta có th gi Thiên Chúa là Cha, vì Con Thiên Chúa làm ngi ã mc khi cho chúng ta và Thánh Thn ca Ngài ã giúp chúng ta nhn bit iu ó. Vic kêu cu Thiên Chúa Cha a chúng ta vào mu nhim ca Ngài, vi lòng thán phc luôn mi m, và gi lên trong chúng ta s c mun sng i con tho. Nh vy vi kinh Ly Cha, chúng ta phi ý thc rng chính chúng ta là con Thiên Chúa, trong Ngi Con chí ái ca Ngài. 584. Ti sao chúng ta gi Thiên Chúa là Cha "chúng con"? 2786-2790 2801 Thut ng "chúng con" din t mt tng quan hoàn toàn mi m vi Thiên Chúa. Khi cu nguyn vi Chúa Cha, chúng ta th ly và tôn vinh Ngài cùng vi Chúa Con và Chúa Thánh Thn. Trong Ðc Kitô, chúng ta là Dân "ca Ngài" và Ngài là Thiên Chúa "ca chúng ta", bây gi và mãi mãi. Tht vy, chúng ta gi Ngài là Cha "chúng con" vì Hi thánh ca Ðc Kitô là s hip thông gm ông o anh em, to nên "mt trái tim và mt linh hn " (Cv 4,32). 585. Chúng ta cu nguyn Ly Cha "chúng con" vi tinh thn hip thông và truyn giáo nào? 2791-2793 2801 Kinh Ly Cha "chúng con" là gia sn chung ca tt c nhng ngi ã c lãnh nhn Bí tích Ra ti, nên h phi cm nhn li kêu gi khn thit cùng vi Chúa Giêsu cu nguyn cho s hp nht ca các môn Ngi. Cu nguyn bng kinh "Ly Cha chúng con," tc là cu nguyn vi và cho tt c mi

ngi, h nhn bit mt Thiên Chúa tht và phi hp nht vi nhau. 586. Thut ng " trên tri" có ngha là gì? 2794-2796 2802 " trên tri" là mt cách din t theo Thánh Kinh, không mun ch mt v trí, nhng mun nói lên mt cách hin hu: Thiên Chúa vt quá và vt trên tt c. Thut ng này din t s uy nghi, s thánh thin ca Thiên Chúa, cng nh s hin din ca Ngài trong tâm hn nhng ngi công chính. Tri, hay Nhà Cha, là quê hng ích thc mà lòng chúng ta hng hng n trong nim hy vng, ngay khi chúng ta còn ang sng trên mt t này. Là nhng ngi "hin ang tim tàng vi Ðc Kitô ni Thiên Chúa" (Cl 3,3), chúng ta ã sng trên tri. BY LI CU XIN 587. Li kinh ca Chúa c cu to nh th nào? 2803-2806 2857 Li kinh ca Chúa có by li cu xin dâng lên Thiên Chúa là Cha. Ba li u tiên, có tính i thn, hng chúng ta v Thiên Chúa, vì vinh quang ca Ngài: li kinh này t bn cht thuc v tình yêu và trc tiên ngh n Ðng chúng ta yêu. Ba li ó cho thy nhng iu mà chúng ta c bit cu xin: s thánh hóa Danh Thiên Chúa, vic Vng quc s n và vic thi hành Ý ca Ngài. Bn li cu xin cui trình bày vi Cha nhân t nhng thng kh và nhng ch i ca chúng ta. Chúng ta van xin Ngi lng thc, s tha th, s tr giúp trong các cn cám d và s gii thoát khi thn D. 588. Li cu xin "Nguyn danh Cha c sáng" có ý ngha gì? 2807-2812 2858 "Danh Cha c sáng" trc ht là mt li ca ngi công nhn Thiên Chúa là Ðng Thánh. Tht vy, Thiên Chúa ã mc khi Danh Thánh ca Ngài cho Môsê và Ngài mun cho dân Ngài c thánh hin dành riêng cho Ngài, là mt dân tc thánh thin mà Ngài yêu thích c ng ni h. 589. Danh Thiên Chúa c thánh hóa ni chúng ta và trên th gii nh th nào? 2813-2815 Thiên Chúa buc chúng ta phi "nên thánh" (1 Ts 4,7). Câu "Danh Thiên Chúa c thánh hoá" mun nói lên òi hi vic hin thánh ca Bí tích Ra ti phi làm sinh ng c cuc i chúng ta; ngoài ra còn mang ý ngha, chúng ta phi chm sóc cuc i và li cu nguyn ca chúng ta nh th nào Danh Thiên Chúa c mi ngi nhn bit và chúc tng.

590. Hi thánh xin gì khi cu nguyn "Nc Cha tr n"? 2816-2821 2859 Hi thánh xin cho Nc Thiên Chúa tr n mt cách dt khoát qua vic Ðc Kitô tr li trong vinh quang. Nhng Hi thánh cng cu xin cho vng quyn ca Thiên Chúa ngày càng ln lên trong hin ti qua vic thánh hóa con ngi trong Chúa Thánh Thn, và nh s c gng ca h trong vic phc v công lý và hòa bình theo các Mi phúc. Li cu xin này là ting kêu ca Chúa Thánh Thn và ca Hin thê: "Ly Chúa Giêsu! xin hãy n" (Kh 22,20). 591. Ti sao chúng ta cu xin: "Ý Cha th hin di t cng nh trên tri"? 2822-2827 2860 Ý mun ca Cha chúng ta là "tt c mi ngi c cu " (1 Tm 2,3). Vì th, Chúa Giêsu ã n chu toàn cách trn ho ý nh cu ca Cha. Chúng ta cu xin Thiên Chúa là Cha kt hp ý mun ca chúng ta vào ý mun Con ca Ngài, theo gng ca Ðc Trinh N rt Thánh và ca các thánh. Chúng ta cu xin cho ý nh ca tình yêu nhân hu ca Ngài c thc hin trn vn di t nh ã c thc hin trn vn trên tri. Chính nh li cu nguyn này mà chúng ta có th "nhn ra ý mun ca Thiên Chúa" (Rm 12,2) và "kiên trì thi hành thánh ý" (Dt 10,36). 592. Li cu "xin Cha cho chúng con hôm nay lng thc hng ngày" có ngha gì? 2828-2834 2861 Vi lòng phó thác tin tng ca phn làm con, chúng ta xin Thiên Chúa ban lng thc hng ngày mi ngi c sng và chúng ta công nhn Ngài là Cha chúng ta, Ðng tt lành vt quá mi s tt lành. Chúng ta cng xin Ngài cho bit phi hot ng th nào công lý và tình liên i buc nhng ai d y bit giúp các nhu cu ca nhng k thiu thn. 593. Li cu xin này có ý ngha c thù nào cho ngi Kitô hu? 2835-2837 2861 Vì "ngi ta sng không ch nh cm bánh, nhng còn nh mi Li ming Thiên Chúa phán ra" (Mt 4,4), li cu xin này cng bao hàm c cn ói khát Li Chúa và Mình Thánh Chúa trong Bí tích Thánh Th, cng nh ói khát Chúa Thánh Thn. Chúng ta cu xin nhng iu này vi lòng tin tng tuyt i cho ngày hôm nay ca Thiên Chúa. Nhng iu này c ban cho chúng ta c bit trong Bí tích Thánh Th, mt s tham d trc vào bàn tic ca Vng quc s n.

594. Ti sao chúng ta nói "xin tha n chúng con nh chúng con cng tha k có n chúng con"? 2838-2839 2862 Khi xin Thiên Chúa là Cha tha th cho chúng ta, chúng ta nhn bit mình là k ti li trc mt Ngài. Nhng ng thi chúng ta cng tuyên xng lòng thng xót ca Ngài, vì trong Chúa Con và qua các Bí tích, "chúng ta c n cu chuc, c th tha ti li" (Cl 1, 14). Tuy nhiên, li cu xin ca chúng ta ch có th c nhm li, vi iu kin là, v phn chúng ta, chúng ta phi tha th trc. 595. Làm sao có th tha th c? 2840-2845 2862 Lòng thng xót ch có th i vào tâm hn, nu nh chính chúng ta bit tha th cho c k thù ca mình. Dù i vi con ngi, iu này xem ra không th thc hin c, nhng mt trái tim rng m cho Chúa Thánh Thn s có kh nng, nh Chúa Giêsu, yêu thng cho n cùng, bin i thng au thành lòng trc n, và s xúc phm thành li chuyn cu. Tha th chính là tham d vào lòng khoan dung ca Thiên Chúa và là mt trong nhng nh cao ca kinh nguyn Kitô giáo. 596. "Xin ch chúng con sa chc cám d" ngha là gì? 2846-2849 2863 Chúng ta xin Thiên Chúa là Cha chúng ta, ng chúng ta n c di quyn lc ca cn cám d. Chúng ta cu xin Chúa Thánh Thn bit nhn nh, mt àng, gia th thách giúp ta tng trng trong s lành và s cám d dn n ti li và s cht, và àng khác, gia b cám d và thun theo cn cám d. Li cu xin này kt hp chúng ta vi Chúa Giêsu, Ðng ã chin thng cám d bng li cu nguyn ca Ngi. Li cu này cng van xin n tnh thc và bn n cùng. 597. Ti sao chúng ta li kt thúc bng li cu xin "nhng cu chúng con cho khi s D"? 2850-2854 2864 S D mun ám ch mt nhân vt là Satan, k i nghch vi Thiên Chúa, "k chuyên mê hoc toàn th nhân loi" (Kh 12,9). Ðc Kitô ã chin thng ma qu. Nhng chúng ta cu xin cho c gia ình nhân loi c gii thoát khi Satan và mi vic làm ca nó. Chúng ta cng cu xin hng ân quí giá là s bình an và ân sng kiên trì ch i Ðc Kitô li n, Ðng gii thoát chúng ta khi s D cách dt khoát. 598. Ch "Amen" cui cùng có ngha là gì?

2855-2856 2865 "Sau khi c kinh xong, bn c Amen, nhn mnh li Amen, ngha là 'xin Chúa c làm cho con nh vy', chúng ta quyt tâm ón nhn tt c nhng iu Chúa dy trong li kinh này" (thánh Xyrilô thành Giêrusalem).

Tr lên u trang

Information

TOÁT YU GIÁO LÝ CA HI THÁNH CÔNG GIÁO

145 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

239459