Read Microsoft Word - 5237 SAYILI TCK.NDA DOLANDIRICILIK SUÇLARI-MUHAMMET MURAT ... text version

"5237 SAYILI TCK. 157-159. MADDELERNDE YER ALAN DOLANDIRICILIK SUÇLARI"1

MUHAMMET MURAT ÜLKÜ ÇORUM CUMHURYET SAVCISI 33516

1

Bu çalima, "Yeni Ceza Adalet Sistemi"nin Cumhuriyet Savcilari ve Hakimlere tanitimi için 21.02.2005-01.04.2005 tarihleri arasinda Samsun ilinde düzenlenen (Adalet Bakanlii Eitim Dairesi Bakanlii'nca) seminerler için hazirlanmitir.

DOLANDIRICILIK SUÇU

YEN TCK MD Dolandiricilik MADDE 157. - (1) Hileli davranilarla bir kimseyi aldatip, onun veya bakasinin zararina olarak, kendisine veya bakasina bir yarar salayan kiiye bir yildan be yila kadar hapis ve be bin güne kadar adlî para cezasi verilir. ESK TCK MD Madde 503 Bir kiiyi kandirabilecek nitelikte hile ve desiseler yaparak hataya düürüp onun veya bakasinin zararina, kendisine veya bakasina haksiz bir menfaat salayan kiiye bir yildan üç yila kadar hapis ve saladii haksiz menfaatin bir misli kadar air para cezasi verilir. Fiili, madurda esasen var olan hatadan, hile ve desise kullanmak suretiyle yararlanarak gerçekletiren kii hakkinda da birinci fikrada yazili ceza uygulanir.

GENEL OLARAK DOLANDIRICILIK SUÇU Dolandiricilik suçu 765 sayili yasada 503. maddede tanimlanmiti. Buna göre bir kiiyi kandirabilecek nitelikte hile ve desiseler yaparak hataya düürerek veya madurda esasen var olan hatadan hile ve desise kullanmak suretiyle yararlanarak onun veya bakasinin zararina, kendisine veya bakasina haksiz bir menfaat salamak dolandiricilik suçunu oluturuyordu. 5237 sayili yasa dolandiricilik suçunun basit eklini 157. maddede tanimlamitir. Bu tanima göre hileli davranilarla bir kimseyi aldatip, onun veya bakasinin zararina olarak, kendisine veya bakasina bir yarar salamak dolandiriciliktir. Yeni hükümle eski hüküm arasindaki farklardan biri yeni düzenlemede desise terimine yeni hükümde yer verilmemi olmasidir. Bunu yani sira hataya düürmek ibaresi yerine yeni hükümde aldatma ibaresine yer verilmitir. Yeni düzenlemede de suçun oluabilmesi için, fail tarafindan yapilan hilenin etkisiyle, kendisine hile yapilan veya bir üçüncü kii zararina ve fail veya bir üçüncü kii yararina haksiz bir menfaat elde edilmi olmasi gerekir. 765 sayili yasada dolandiricilik suçu için öngörülen özgürlüü balayici cezanin süresi 1 yildan 3 yila kadar hapisti. 5237 sayili yasa ise cezanin alt sinirini yine 1 yil olarak düzenlemi ancak üst siniri 5 yila çikarmitir. Ayrica 765 sayili yasada öngörülmü olan nispi para cezasi yerine dolandiricilik suçu

2

ile elde edilmi olan haksiz menfaatin tespit edilmesindeki zorluk nedeniyle adli para cezasi kabul edilmitir. Öncelikle unu belirtmeliyiz ki, mevcut Ceza Kanununda dolandiricilik suçu iki fikradan oluurken yeni kanunda buna ilikin madde tek fikradan olumaktadir. Eski kanunun 503. maddesinin 2. fikrasinda yazili "Fiili, madurda esasen var olan hatadan, hile ve desise kullanmak suretiyle yararlanarak gerçekletiren kii hakkinda da birinci fikrada yazili ceza uygulanir" eklinde bir hüküm yeni kanuna ilave edilmemitir. Çünkü yeni dolandiricilik düzenlemesinde ikinci fikranin pek bir önemi kalmamitir. Zaten eski kanunun 503. maddesinin her iki fikrasi da yeni kanunun 157. maddesinin tek fikrasinda birlikte düzenlenmi diyebiliriz. Eski kanunda dolandiricilik suçunun maddi ögesini oluturan hareketler hile ve desise eklinde belirtilmiti. Yeni kanun ise sadece hileli davranilardan bahsediyor. Burada bir anlam farki var midir? Burada bir fark olmadii düünülmektedir. Çünkü eski kanun zamaninda da hile ve desise her ikisi birlikte anlami kuvvetlendirmek için kullaniliyordu. Bu açidan hile ibaresinin yaninda desise ibaresine ayrica gerek yoktu. Ancak eski kanunda hile ve desisenin kandirabilecek nitelikte yapilmi olmasi öngörülüyordu. Yeni kanunda böyle bir düzenlemeye gerek duyulmamitir. Esas olarak mukayeseli hukukta yapilan bazi düzenlemelerde de dolandiricilik suçu açisindan hile ve desisenin kandirabilecek nitelikte olmasi gerektii gibi bir koul konulmamitir. Nitekim u an yürürlükte olan TCK.nun 503. maddesinin mehazini tekil eden talyan Ceza Kanununda yapilan deiiklikle de hilenin kandirabilecek nitelikte olmasi gerektii gibi bir koula yer verilmemiti. Hile ve desisenin kandirabilecek nitelikte olmasi neyi ifade eder? Öretide "kandirabilecek nitelikte" kavramina birçok anlamlar yüklenmitir. Özellikle bu kavramdan dolayi özel hukuk hilesi, ceza hukuku ilkesi ayrimlari yapilmi ve hilenin dolandiricilik suçunun unsuru olabilmesi için belli bir airlikta olmasi gerektii ileri sürülmütür. Dolayisiyla basit bir yalan ya da susma eklinde ödeme yeteneini gizlemi olmak kandirabilecek nitelikte bir hile olarak görülmemitir. Mevcut kanun bakimindan airlikla bu görü savunulmu ve birçok Yargitay kararlarinda da bu görü kabul edilmitir. Yeni kanunda yapilan bu deiiklikle hilenin eskiden olduu gibi belli bir airlia ulamasi gerektii gibi bir koulu aramamiza gerek kalmayacaktir. Kisacasi yeni kanuna göre eer failin yalani maduru kandirmisa, aldatmisa bu durumda dolandiricilik suçu oluacaktir. Eski uygulamada belirli bir airlia ulamayan yalanin dahi maduru aldatmasi mümkün olabilirdi, ancak bu dolandiricilik suçunu oluturmuyordu. Örnein ödeme yeteneinin olmadiini bildii halde bir lokantaya giden ve yemek

3

siparii veren kii, ödeme yeteneinin olmadiini gizlemek suretiyle lokantacinin bu konudaki beklentisini boa çikarmi oluyor. Kisacasi bugünkü durumda hilenin belirli bir airlia ulami olmasi zorunluluu aranmadii için belirli bir durumda konuma hukuksal yükümlülüü altinda bulunan kiinin susmasi da "hileli davrani" sayilabilecektir. Bu nedenle uygulamada artik kariliksiz yararlanma eylemlerinin somut olaylara göre dolandiricilik suçu olarak deerlendirilebilmesi, bu konunun en azindan tartiilabilmesi mümkün hale gelmitir. Yeni ceza kanunu bakimindan eski kanunun 521/a maddesindeki kariliksiz yararlanma eylemlerine ceza uygulanacak midir? Yeni ceza kanunumuz ihmali eylemlerin cezalandirilabilmesi için özellikle bazi suç tiplerini göz önüne almitir.Örnein ikence suçunda, kasten öldürme suçunda, yaralama suçunda ihmali hareketlerin cezalandirilabileceine dair düzenlemeler var. Dolayisiyla dier suçlar bakimindan ihmali hareketlerin cezalandirilabilmesi mümkün müdür? Sorusu ortaya çikiyor. Burada denilebilir ki, madem kanun sadece belli suçlarin ihmali hareketle ilenebilmesini mümkün görerek çeitli düzenlemeler yapmi o halde bunlarin diindaki suçlarin ihmali hareketle ilenebilmesini kanun koyucu istemiyor denilebilir. Nitekim dolandiricilikla ilgili kanun maddesinde de ihmali bir hareketten söz edilmemi. Ancak kanunun 157. maddesinin gerekçesinde dolandiricilik suçunun ihmali bir hareketle de ilenebilecei belirtiliyor. Bu ibarenin kanun metninde yer almi olmasi biraz önce sözü edilen itirazi tümden yok etmiyor. Dolayisiyla kariliksiz yararlanma eylemleri açisindan 1991 yilindan önce hirsizlik mi, dolandiricilik mi yoksa hukuki mesele mi olduu hususunda var olan tartima bundan sonra da aynen devam edecek gibi görünmekte ama bu eylemin hirsizlik olmayacai çok açik.Çünkü zilyedin rizasina aykiri olarak alma bu eylemlerde söz konusu deil. Zannederim bundan sonra bu tür eylemlerde hilenin maduru aldatmasi konusunda somut olaylara göre deerlendirmeler yapilacaktir. Bu konuda Yargitayin içtihadi uygulamacilar açisindan sorunu bir ölçüde çözebilecektir. Dier yandan, ETCK'da yer verilen dolandiricilik suçundaki hile ve desisenin belirli bir airlia ulamasinin aranmasi nedeniyle kariliksiz çek keide etmek fiillerinin dolandiricilik suçunu oluturmayacai kabul edilmekteydi.YTCK açisindan ise muhatap bankada yeterli karilii olmadiini bilerek çek keide eden kiinin, "hileli bir davrani" gerçekletirmi sayilacai için, dolandiricilik suçu çerçevesinde cezalandirilmasi mümkündür. Eer fiil ayrica 3167 sayili kanunun 16. maddesi kapsamina giriyorsa, fikri içtima

4

kurallari gerei (YTCK m. 44), failin en air cezayi gerektiren suçtan dolayi cezalandirilmasi gerekir.

-DOLANDIRICILIK SUÇUNUN AIRLATICI NEDENLER5237 sayili kanunda bu suçun airlatici nedenleri 158. maddede düzenlenmitir. 1.Airlatici Neden - dini inanç ve duygularin istismari suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD ESK TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; 765 sayili kanunda buna a) Dinî inanç ve duygularin istismar edilmesi karilik gelen bir hüküm yoktu. suretiyle, Birinci fikranin (a) bendinde 765 sayili eski TCK'da yer almayan bir nitelikli hal düzenlenmitir. Bu hükme göre, dolandiricilik suçunun dinî inanç ve duygularin istismar edilmesi suretiyle ilenmesi, bu suçun temel ekline göre daha air ceza ile cezalandirilmayi gerektiren bir durum olarak kabul edilmitir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, dinin bir aldatma araci olarak kullanilmasidir. Bu nitelikli unsurun gerçekleebilmesi için, dinî inanç ve duygular, aldatma araci olarak kötüye kullanilmalidir. Suçun oluabilmesi için, dinî inanç ve duygularin kötüye kullanilmasi suretiyle gerçekletirilen hile ile haksiz bir yarar da salanmi olmalidir. 2.Airlatici Neden - kiinin içinde bulunduu tehlikeli durum veya zor artlardan yararlanmak suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; b) Kiinin içinde bulunduu tehlikeli durum veya zor artlardan yararlanmak suretiyle, ESK TCK MD MADDE 504/5. Bir kimseyi içinde bulunduu tehlikeli veya zor durumdan kurtarmak bahanesiyle,

5

765 sayili kanunun 504. maddesinin 5. bendinde bir kimseyi içinde bulunduu tehlikeli veya zor durumdan kurtarmak bahanesiyle dolandiricilik suçunun ilenmesi nitelikli hal olarak düzenlenmiti. 5237 sayili kanun bu airlatici nedeni biraz farkli ekilde düzenlemitir.765 sayili kanundaki düzenlemedeki `tehlikeli veya zor durumdan kurtarmak' ifadesi metinden çikarilmi onun yerine `tehlikeli veya zor artlardan yararlanarak' ifadesi metne konulmutur. ETCK'da nitelikli halin gerçeklemesi için kiiyi bu durumdan "kurtarmak bahanesiyle" suçun ilenmesi aranirken; YTCK bu durum ve koulardan "yararlanma"yi nitelikli halin gerçeklemesi bakimindan yeterli görmektedir. Bu durum, suçun ilenmesindeki kolaylik göz önünde bulundurularak nitelikli hal sayilmitir. Kiinin içinde bulunduu tehlikeli durum veya zor artlar, bakalarina güven duymaya en fazla ihtiyaç duyduu anlardir. Kiinin örnein doal bir afete veya trafik kazasina maruz kalmasindan ya da hastalii yüzünden içine dütüü çaresizlikten yararlanilarak aldatilmasi daha kolaydir. Bu nedenle, birinci fikranin (b) bendinde, dolandiricilik suçunun kiinin içinde bulunduu tehlikeli durum veya zor artlardan yararlanmak suretiyle ilenmesi, bu suçun temel ekline göre daha air ceza ile cezalandirilmayi gerektiren bir durum olarak kabul edilmitir. 3.Airlatici Neden - kiinin algilama yeteneinin zayifliindan yararlanarak dolandiricilikYEN TCK MD ESK TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; 765 sayili kanunda buna c) Kiinin algilama yeteneinin zayifliindan karilik gelen bir hüküm yoktu. yararlanmak suretiyle, Birinci fikranin (c) bendinde 765 sayili eski TCK'da yer almayan bir nitelikli hal düzenlenmitir. Buradaki nitelikli halin gerçeklemesi bakimindan kari tarafin ya küçüklüü, akil zayiflii, sarholuk gibi nedenlerle "algilama yetenei zayiflami" olmasi gerekir. Nitelikli halin gerçeklemesi bakimindan kari tarafin bizzat fail tarafindan böyle bir duruma düürülmü olmasi gerekmedii gibi, bu durumun ortaya çikmasinda kari tarafin bir kusurunun bulunup bulunmadii da önem taimaz.

6

Bununla birlikte nitelikli halin gerçeklemesi, kari tarafin algilama yeteneinin "zayiflami" olmasi kouluna balidir. Bu yüzden akil hastalii veya fazla ya küçüklüü nedeniyle kari tarafin fail tarafindan bavurulan bir davraniin "hileli" olduunu algilama ve anlayabilme yeteneine sahip olmamasi durumunda, bu kiinin "aldatilmasi"ndan söz edilemeyecei için, bu suç deil, duruma göre hirsizlik suçu oluabilir. 4.Airlatici Neden - kamu kurum ve kurulularinin, kamu meslek kurulularinin, siyasi parti, vakif veya dernek tüzel kiiliklerinin araç olarak kullanilmasi suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; d) Kamu kurum ve kurulularinin, kamu meslek kurulularinin, siyasî parti, vakif veya dernek tüzel kiiliklerinin araç olarak kullanilmasi suretiyle, ESK TCK MD 765 sayili kanunda buna karilik gelen bir hüküm yoktu.

Hileli davraniin gerçekletirilmesinde belirtilen kurumlarin araç olarak kullanilmasi, suçun ilenmesinde saladii kolaylik nedeniyle nitelikli hal olarak kabul edilmitir. Bentte sayilan kurulularin "araç" olarak kullanilmasi nitelikli halin gerçeklemesi için yeterli olup, bunlarin ayrica suçtan zarar görmü olmalarina gerek yoktur. ETCK'da nitelikli halin gerçeklemesi, yalnizca "kamu kurum ve kurululari"nin araç olarak kullanilmasini gerektirmekte iken; YTCK, bunun yaninda ayrica "kamu meslek kurululari" ile "siyasal parti, vakif ve dernek tüzel kiiliklerinin" araç olarak kullanilmasini da nitelikli hal kapsamina almitir. Hangi kurum veya kurulularin "kamusal" nitelik taidii, o kurumun statüsünü düzenleyen mevzuata göre belirlenir.Her ne kadar bentte "kamu meslek kurululari"ndan söz edilmekte ise de, bununla anlatilmak istenen "kamu kurumu niteliindeki meslek kurululari"dir. Bu anlamda kamu meslek kuruluu, eczacilar odasi, tabip odasi, baro, gibi "belli bir meslee mensup olanlarin ortak gereksinimlerini karilamak, mesleki faaliyetlerini kolaylatirmak, meslein genel menfaatlerine uygun olarak gelimesini salamak, meslek mensuplarinin birbirleri ile halk ile olan ilikilerinde dürüstlüü ve güveni hakim kilmak üzere meslek disiplini ve ahlakini korumak maksadi ile kanunla kurulan kamu tüzel kiilikleridir" (Any. m. 135). Nitelikli halin uygulanmasi bakimindan söz konusu tüzel kiiliin yerel veya üst örgütlerinin suçta araç olarak kullanilmi olmasi önem taimaz.

7

5.Airlatici Neden - kamu kurum ve kurulularinin zararina olarak dolandiricilikYEN TCK MD ESK TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik MADDE 504 suçunun; 7. Kamu kurum ve kurulularinin veya e) Kamu kurum ve kurulularinin kamu yararina çalian hayir kurumlarinin zararina olarak, zararina olarak, 765 sayili kanunda dolandiricilik suçunun kamu kurum ve kurulularinin veya kamu yararina çalian hayir kurumlarinin zararina olarak ilenmesi airlatici neden olarak öngörülmütü. 5237 sayili kanunda da ayni düzenlemeye yer verilmitir.Ancak yeni düzenlemede madurun sadece kamu kurum ve kurululari olmasi hali bir airlatici neden olarak kabul edilmi, kamu yararina çalian hayir kurumlari maddeye dahil edilmemitir. 6.Airlatici Neden - biliim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarinin araç olarak kullanilmasi suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD ESK TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; MADDE 504/3. f) Biliim sistemlerinin, banka veya kredi ....... banka veya kredi kurumlarinin araç olarak kullanilmasi kurumlarini ....... vasita olarak kullanmak suretiyle, suretiyle, Dolandiricilik suçunun, biliim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarinin araç olarak kullanilmasi suretiyle ilenmesi de, birinci fikranin (f) bendinde bu suçun bir nitelikli unsuru olarak kabul edilmitir. Biliim sistemlerinin ya da birer güven kurumu olan banka veya kredi kurumlarinin araç olarak kullanilmasi, dolandiricilik suçunun ilenmesi açisindan önemli bir kolaylik salamaktadir. Banka ve kredi kurumlari açisindan dikkat edilmesi gereken husus, bu kurumlari temsilen, bu kurumlar adina hareket eden kiilerin bakalarini kolaylikla aldatabilmeleridir. Örnein, internetten ali veri yaparken bizden bir kredi karti numarasi isteniliyor. Biz de bakasina ait bir numarayi veriyoruz. Mal bize gönderiliyor. Burada biliim sistemleri kullanarak yapilan bir dolandiricilik söz konusudur.

8

7.Airlatici Neden - basin ve yayin araçlarinin saladii kolayliktan yararlanmak suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD ESK TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; 765 sayili kanunda buna g) Basin ve yayin araçlarinin saladii karilik gelen bir hüküm yoktu. kolayliktan yararlanmak suretiyle, (g) bendinde, dolandiricilik suçunun basin ve yayin araçlarinin saladii kolayliktan yararlanmak suretiyle ilenmesi bu suç açisindan bir nitelikli unsur olarak belirlenmitir. ETCK'da "haberleme araçlari"nin kullanilmasindan söz edilmekte iken, YTCK "basin ve yayin araçlarinin saladii kolayliktan yararlanmak"tan söz etmektedir. Bu nitelikli halin gerçeklemesi için basin ve yayin araçlarinin suçun ilenmesinde özel bir kolaylik salami olmalari arttir. 8.Airlatici Neden - Tacir veya irket yöneticisi olan ya da irket adina hareket eden kiilerin ticari faaliyetleri sirasinda veya kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsaminda ilenen dolandiricilikYEN TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; h) Tacir veya irket yöneticisi olan ya da irket adina hareket eden kiilerin ticari faaliyetleri sirasinda; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsaminda, E.TCK HÜKMÜ 765 sayili kanunda buna karilik gelen bir hüküm yoktu.

Birinci fikranin (h) bendinde, ticari faaliyeti meslek olarak icra eden kiilerin güvenilirliini salamak amaciyla, dolandiricilik suçunun tacir veya irket yöneticisi olan ya da irket adina hareket eden kiilerin ticari faaliyetleri sirasinda; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsaminda ilenmesi, bu suçun temel ekline nazaran daha air cezayi gerektiren bir nitelikli unsur olarak kabul edilmitir.

9

9.Airlatici Neden - serbest meslek sahibi kiiler tarafindan, mesleklerinden dolayi kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanilmasi suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; i) Serbest meslek sahibi kiiler tarafindan, mesleklerinden dolayi kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanilmasi suretiyle, ESK TCK MD MADDE 504/8. Meslek ve görevlerini yaptiklari sirada avukatlar, dava vekilleri, vekiller veya kurum yöneticileri tarafindan,

Bu bendin uygulanabilmesi için, failin "serbest meslek mensubu" olmasi ve suçu da "meslei gerei" kendisine duyulan güveni kötüye kullanmak suretiyle ilemesi gerekir. Suçun meslekten dolayi kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanilmasi suretiyle ilenmesi arandiindan, failin yerine getirdii meslein suçun ilenmesinde özel bir kolaylik salami olmasi aranmalidir. 10.Airlatici Neden - Banka veya dier kredi kurumlarinca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açilmasini salamak maksadiyla dolandiricilikYEN TCK MD ESK TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik MADDE 504 suçunun; 1. Banka veya dier kredi Kurumlarinca tahsis edilmemesi j) Banka veya dier kredi kurumlarinca gereken bir kredinin açilmasini tahsis edilmemesi gereken bir kredinin salamak maksadiyla, açilmasini salamak maksadiyla, (j) bendinde, dolandiricilik suçunun banka veya dier kredi kurumlarindan, esasta tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açilmasini salamak amaciyla ilenmesi bir nitelikli unsur olarak tanimlanmitir. Banka veya kredi kurumundan bir kredinin temini amaciyla hileli davranilarda bulunulmasi ve buna dayali olarak kredi adi altinda bir yarar salanmasi durumunda bu nitelikli unsur oluacaktir. Kredi kurumu deyiminden banka olmamasina karin, kanunen borç para vermeye yetkili kilinan kurumlar anlailir.

10

11.Airlatici Neden - sigorta bedelini almak amaciyla dolandiricilikYEN TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; k) Sigorta bedelini almak maksadiyla, ESK TCK MD MADDE 504- 2. Sigorta bedelini almak maksadiyla,

(k) bendi, sigorta edenin dolandirilmasina ilikindir. Failin sigorta edilen veya sigorta bedelini alacak kimse olmasi art deildir. Keza, sigorta edilen riskin türü de önemli deildir. 12.Airlatici Neden - kamu görevlileriyle ilikisinin olduundan, onlar nezdinde hatiri sayildiindan bahisle ve belli bir iin gördürülecei vaadiyle aldatarak menfaat elde etme suretiyle dolandiricilikYEN TCK MD MADDE 158. - (1) Dolandiricilik suçunun; (2) Kamu görevlileriyle ilikisinin olduundan, onlar nezdinde hatiri sayildiindan bahisle ve belli bir iin gördürülecei vaadiyle aldatarak, bakasindan menfaat temin eden kii, yukaridaki fikra hükmüne göre cezalandirilir. ESK TCK MD Madde 278 Her kim olursa olsun resmi meclisler azasindan yahut Devlet memurlarindan biri nezdinde hatiri sayildiini yahut onlarla münasebeti bulunduunu iddia ederek haklarinda vuku bulacak tavassutta medari tevik yahut mükafat olmak üzere yahut aza veya memurun himayesine mukabil onlara verilmek veya onlara verilmesi lazim gelen hediye veya mükafata sarf olunmak bahanesiyle kendi yahut baka bir kimse hesabina para veya sair menfaat alir veya kabul eder veya bunlarin verilmesine vaad alirsa bir seneden be seneye kadar hapis olunur ve bin liradan az olmamak üzere temin veya vaad olunan menfaatin üç misli air para cezasi alinir. Fail milletvekili veya siyasi parti kademelerinde fiili vazife almi olduu takdirde yukaridaki cezalar üçte birden yariya kadar artirilarak hükmolunur. Ayrica faile amme hizmetlerinden memnuniyet cezasi da verilebilir. Fail, Devlet memurlarindan ise cezasina müebbeten memuriyetten mahrumiyet cezasi ilave olunur.

Maddenin ikinci fikrasinda, 765 sayili Türk Ceza Kanununda baimsiz bir suç olarak tanimlanan "nüfuz ticareti", dolandiricilik suçunun bir

11

nitelikli ekli olarak tanimlanmitir. Bu hükme göre; kamu görevlileriyle ilikisinin olduundan, onlar nezdinde hatiri sayildiindan bahisle ve belli bir iin gördürülecei vaadiyle aldatarak, bakasindan menfaat temin eden kii, dolandiricilik suçunun nitelikli eklinden dolayi cezalandirilacaktir -DOLANDIRICILIK SUÇUNDA HAFFLETC NEDENLERTCK.nun 159. maddesi eski kanunda bulunmayan bir hafifletici nedene yer vermitir. Buna göre, dolandiricilik suçunun bir hukuki ilikiye dayanan alacai tahsil etmek amaciyla ilenmesi halinde bu hüküm uygulanacaktir. Bu halde eylem ikayete tabidir. Dier yandan 167. maddede düzenlenen ahsî cezasizlik sebebi veya cezada indirim yapilmasini gerektiren ahsî sebep ile 168. maddede düzenlenen etkin pimanlik indirimi dolandiricilik suçunun yeni düzenlemesinde de uygulama alani bulacaktir. Ancak eski düzenlemeden farkli olarak dolandiricilik sonucu elde edilen haksiz kazancin miktarina göre belirlenen airlatici ya da hafifletici neden yeni düzenlemede söz konusu deildir.

Muhammet Murat ÜLKÜ 21 ubat 2005-Çorum

YARARLANILAN KAYNAKLAR

1-DÖNMEZER Sulhi, "Kiilere ve Mala Kari Cürümler" 15.basi,1998, stanbul 2-DURSUN Selman, "Malvarliina Kari Suçlar" HPD-Hukuki Perspektifler Dergisi-Sy.2Sonbahar 2004-sf.190 3-ERDEM Mustafa Ruhan, "Yeni Türk Ceza Kanunu'nda Malvarliina Kari Suçlar", http://www.ceza-bb.adalet.gov.tr/makale.htm 4-ERDEM Mustafa Ruhan, "Kariliksiz Yararlanma Suçlari" HPD-Hukuki Perspektifler Dergisi-Sy.2-Sonbahar 2004-sf.134 5-ESENAL Ersin, "Malvarliina Kari lenen Suçlar-765 s. TCK-5237 s. TCK" , stanbul 2005 6-Yeni Ceza Adalet Sisteminin Tanitimina Dair Ankara Seminerleri-Doç Dr. Mustafa Ruhan Erdem'in sunumu-06.01.2005- Ankara Büyük Anadolu Oteli

12

Information

Microsoft Word - 5237 SAYILI TCK.NDA DOLANDIRICILIK SUÇLARI-MUHAMMET MURAT ...

12 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

386340