Read Microsoft Word - Tieu chuan chong set - final.doc text version

TCXDVN

TIÊU CHUN XÂY DNG VIT NAM

TCXDVN 46 : 2007

Biên son ln 1

CHNG SÉT CHO CÔNG TRÌNH XÂY DNG HNG DN THIT K, KIM TRA VÀ BO TRÌ H THNG

Protection of Structures Against Lightning - Guide for design, inspection and maintenance

Hà Ni - 2007

Li nói u

TCXDVN 46: 2007 do B Xây dng ban hành theo Quyt nh s : ................................. ngày......tháng.......nm 2007. Tiêu chun này thay th TCXD 46:1984 "Chng sét cho các công trình xây dng - Tiêu chun thit k, thi công"

MC LC

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Phm vi áp dng............................................................................................................... 1 Tài liu vin dn................................................................................................................ 1 Thut ng và nh ngha................................................................................................... 1 Quy nh chung................................................................................................................. 3 Chc nng ca h thng thu và dn sét........................................................................... 3 Vt liu và kích thc ....................................................................................................... 3 S cn thit ca vic phòng chng sét............................................................................. 7 Vùng bo v.................................................................................................................... 13 Các lu ý khi thit k h thng chng sét....................................................................... 18 Các b phn c bn ca h thng chng sét .......................................................... 19 B phn thu sét........................................................................................................ 19 Dây xung................................................................................................................ 29 Mng ni t ............................................................................................................ 38 Cc ni t .............................................................................................................. 39 Kim loi trong hoc trên công trình....................................................................... 41 Kt cu cao trên 20 m.............................................................................................. 48 Công trình có mái che rt d cháy ........................................................................... 52 Nhà cha các vt có kh nng gây n hoc rt d cháy......................................... 52 Nhà ....................................................................................................................... 57 Hàng rào .................................................................................................................. 57 Cây và các kt cu gn cây ..................................................................................... 59 Các công trình có ng ten vô tuyn truyn thanh và truyn hình ............................ 60 Các kt cu khác ..................................................................................................... 61 S n mòn ............................................................................................................... 66 Lp dng kt cu ..................................................................................................... 67 Dây in trên cao..................................................................................................... 67 Kim tra.................................................................................................................... 68 o c...................................................................................................................... 68 Lu tr h s........................................................................................................... 68 Bo trì ...................................................................................................................... 69

Ph lc A Các khía cnh k thut ca hin tng sét.......................................................... 68 Ph lc B Gii thích mt s iu khon ca tiêu chun ....................................................... 71 Ph lc C Hng dn chung i vi vic chng sét cho thit b in trong và trên công trình .............................................................................................................................................. 77

Ph lc D Mt s ví d tính toán......................................................................................... 111 Ph lc E S liu v mt sét Vit Nam ....................................................................... 114

TIÊU CHUN XÂY DNG VIT NAM

TCXDVN 46:2007

Chng sét cho công trình xây dng - Hng dn thit k, kim tra và bo trì h thng

Protection of Structures Against Lightning - Guide for design, inspection and maintenance 1

1.1

Phm vi áp dng

Tiêu chun này thay th tiêu chun TCXD 46-1984.

1.2 Tiêu chun này a ra nhng ch dn thit k, kim tra và bo trì h thng chng sét cho các công trình xây dng. Tiêu chun này cng a ra nhng ch dn cho vic chng sét i vi các trng hp c bit nh kho cha cht n, nhng công trình tm nh cn cu, khán ài bng kt cu khung thép, và các ch dn chng sét cho các h thng lu tr d liu in t. 1.3 Tiêu chun này không áp dng cho các công trình khai thác du, khí trên bin, các công trình c bit hay áp dng các công ngh chng sét khác.

2

Tài liu vin dn

t ng dây dn in trong nhà và công trình công cng. Tiêu chun thit Thm dò in trong xây dng. Quy phm ni t và ni không các thit b in. Code of Practice for Earthing. Guide on high-voltage testing techniques. Guide to pulse techniques and apparatus - Part 1: Pulse terms and definitions. Standard for Safety for Transient Voltage Surge Suppressors Characteristics of gas discharge tubes for the protection of telecommunications

TCXD 25:1991 k. TCXD 161:1987 TCVN 4756:1989 BS 7430:1998 BS 923-2: 1980 BS 5698-1 UL 1449:1985 ITU-T K.12 (2000) installations.

3

Thut ng và nh ngha

3.1 H thng chng sét: Toàn b h thng dây dn c s dng bo v mt công trình khi tác ng ca sét ánh. 3.2 3.3 t. B phn thu sét: Mt b phn ca h thng chng sét nhm mc ích thu hút sét ánh vào nó. Mng ni t: Mt b phn ca h thng chng sét nhm mc ích tiêu tán dòng in sét xung

1

TCXDVN 46 : 2007

3.4 Dây xung: Dây dn ni b phn thu sét và mng ni t.

3.5 Cc ni t: B phn hoc nhóm các b phn dn in có tip xúc vi t và có th truyn dòng in sét xung t. 3.6 Cc ni t mch vòng: Cc ni t to ra mt vòng khép kín xung quanh công trình di hoc trên b mt t, hoc phía di hoc ngay trong móng ca công trình. 3.7 Cc ni t tham chiu: Cc ni t có th tách hoàn toàn khi mng ni t dùng vào mc ích o c kim tra. 3.8 in cm t cm: c trng ca dây dn hoc mch to ra trng in t ngc khi có dòng in thay i truyn qua chúng. in cm t cm ca mt dây dn hoc mch to ra th in ng c tính t công thc:

V =L

Trong ó: V là trng in t ngc tính bng vôn (V); L là in cm t cm tính bng Henri (H);

di dt

di là tc thay i dòng tính bng Ampe trên giây (A/s). dt

3.9 in cm tng h: c trng ca mch ó mt in áp c to ra trong mt vòng kín bi mt dòng in thay i trong mt dây dn c lp. in cm tng h ca mt vòng kín to ra mt in áp t cm c tính nh sau:

V =M

Trong ó:

di dt

V là in áp t cm trong vòng kín tính bng vôn (V); M là in cm tng h tính bng Henri (H);

di là tc thay i dòng trong mt dây dn c lp tính bng Ampe trên giây (A/s). dt

3.10 in cm truyn dn: c trng ca mch ó mt in áp c to ra trong mt vòng kín bi mt dòng in thay i trong mt mch khác mà mt phn ca nó nm trong vòng kín. in cm truyn dn ca mt vòng kín to ra mt in áp t cm c tính nh sau:

V = MT

Trong ó:

di dt

V là in áp t cm trong vòng kín tính bng vôn (V); MT là in cm truyn dn tính bng Henri (H);

di là tc thay i dòng trong mt mch khác tính bng Ampe trên giây (A/s). dt

2

TCXDVN 46 : 2007

3.11 Vùng bo v: Th tích mà trong ó mt dây dn sét to ra kh nng chng sét ánh thng bng cách thu hút sét ánh vào nó.

4

Quy nh chung

4.1 Các hng dn trong tiêu chun này mang tính tng quát, khi áp dng vào mt h thng chng sét c th cn xem xét ti các iu kin thc t liên quan n h thng ó. Trong nhng trng hp c bit khó khn thì cn tham kho ý kin ca các chuyên gia. 4.2 Trc khi tin hành thit k chi tit mt h thng chng sét, cn phi quyt nh xem công trình có cn chng sét hay không, nu cn thì phi xem xét iu gì c bit có liên quan n công trình (xem mc 7 và 8). 4.3 Cn kim tra công trình hoc nu công trình cha xây dng thì kim tra h s bn v và thuyt minh k thut theo các yêu cu v phòng chng sét c quy nh tiêu chun này. 4.4 i vi nhng công trình không có các chi tit bng kim loi phù hp thì cn phi c bit quan tâm ti vic b trí tt c các b phn ca h thng chng sét sao cho va áp ng yêu cu chng sét va không làm nh hng n thm m ca công trình. 4.5 i vi các công trình xây dng có a phn kt cu bng kim loi thì nên s dng các b phn bng kim loi ó trong h thng chng sét làm tng s lng các b phn dn sét. Nh th va tit kim kinh phí cho h thng chng sét li không làm nh hng n thm m ca công trình. Tuy nhiên cn lu ý rng khi sét ánh vào phn kim loi nh vy, c bit phn kim loi c bao ph, có th phá hu các lp bên ngoài phn kim loi; i vi khi xây có ct thép có th gây khi xây. Có th gim thiu, mà không loi tr c hoàn toàn, ri ro trên bng gii pháp s dng h thng chng sét c c nh trên b mt công trình. 4.6 Nhng kt cu kim loi thng c s dng nh mt b phn trong h thng chng sét gm có khung thép, ct thép trong bê tông, các chi tit kim loi ca mái, ray v sinh ca s trong nhà cao tng. 4.7 Toàn b công trình phi c bo v bng mt h thng chng sét kt ni hoàn chnh vi nhau, không có b phn nào ca công trình c tách ra bo v riêng.

5

Chc nng ca h thng chng sét

Chc nng ca h thng thu và dn sét là thu hút sét ánh vào nó ri chuyn dòng in do sét to ra xung t mt cách an toàn, tránh sét ánh vào các phn kt cu khác cn c bo v ca công trình. Phm vi thu sét ca mt h thng thu và dn sét không c nh nhng có th coi là mt hàm ca mc tiêu tán dòng in sét. Bi vy phm vi thu sét là mt i lng thng kê. Mt khác, phm vi thu sét ít b nh hng bi cách cu to h thng thu và dn sét, cho nên s sp t theo chiu ngang và chiu thng ng là tng ng nhau. Do ó không nht thit phi s dng các u thu nhn hoc chóp nhn, ngoi tr vic ó là cn thit v mt thc tin.

6

6.1

Vt liu và kích thc

Vt liu

Tt c vt liu ch to các b phn khác nhau ca mt h thng chng sét cn tuân theo tiêu chun TCVN 47561.

1

Áp dng phiên bn hin hành i vi các tiêu chun trích dn không kèm nm ban hành.

3

TCXDVN 46 : 2007

Khi la chn vt liu, cn xem xét nguy c b n mòn bao gm n mòn in hoá. i vi vic bo v dây dn, cn chú ý lp bo v chng li s n mòn trong môi trng khc nghit, ví d: a) Ph dây dn bng chì dày ít nht 2mm trên nh ng khói. Bc chì c hai u và ti các im ni b) Nu có th thì b phn thu sét nên trn, nu không có th dùng lp PVC mng 1mm bc trong trng hp cn chng g (c bit i vi nhôm). Các mi ni trong có th có din tích mt ct bng khong mt na mi ni ngoài (xem 12.10.2). Các mi ni mm do có th c s dng nhng cn tuân theo tiêu chun TCXD 25:1991. 6.2 Kích thc

Kích thc ca các b phn hp thành trong mt h thng chng sét cn m bo các yêu cu nêu trong Bng 1 và Bng 2. dày ca các tm kim loi s dng trên mái nhà và to thành mt phn ca h thng chng sét cn m bo yêu cu trong Bng 3.

Bng 1. Vt liu, cu to và din tích tit din ti thiu ca kim thu sét, dây dn sét, dây xung và thanh chôn di t Vt liu Cu to Dây dt c ng Dây tròn ce Cáp Dây tròn c Dây dt c ng ph thicb Dây tròn ce Cáp Dây tròn cf,g Nhôm Dây dt c Dây tròn c Cáp Dây dt c Hp kim nhôm Dây tròn c Cáp Dây tròn cf Dây dt c Thép m kmc Dây tròn c Cáp Dây tròn cf,g Thép không g 4

d h f,g

Din tích tit Ghi chú din ti thiua 50 mm² 50 mm² 50 mm² 200 mm² 50 mm² 50 mm² 50 mm² 200 mm² 70 mm² 50 mm² 50 mm² 50 mm ² 50 mm² 50 mm² 200 mm² 50 mm² 50 mm² 50 mm² 200 mm² 50 mm² chiu dày ti thiu 2 mm ng kính 8 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm ng kính 16 mm chiu dày ti thiu 2 mm ng kính 8 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm ng kính 16 mm chiu dày ti thiu 3 mm ng kính 8 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm chiu dày ti thiu 2,5 mm ng kính 8 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm ng kính 16 mm chiu dày ti thiu 2,5 mm ng kính 8 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm ng kính 16 mm chiu dày ti thiu 2 mm

Dây dt c

TCXDVN 46 : 2007

Vt liu

Cu to Dây tròn ch Cáp Dây tròn cf,g

Din tích tit Ghi chú din ti thiua 50 mm² 70 mm² 200 mm² ng kính 8 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm ng kính 16 mm

a b

Sai s cho phép: - 3 %. Nhúng nóng hoc ph in, chiu dày lp ph ti thiu là 1 micron. c Lp ph phi nhn, liên tc và không có vt sn vi chiu dày danh nh là 50 microns. d Chromium 16 %; Nickel 8 %; Carbon 0,07 %. e 50 mm² (ng kính 8 mm) có th gim xung 28 mm² (ng kính 6 mm) trong mt s trng hp không yêu cu sc bn c hc cao. Trong trng hp ó cn lu ý gim khong cách gia các im c nh. f Ch áp dng cho kim thu sét. Trng hp ng sut phát sinh do ti trng nh gió gây ra không ln thì có th s dng kim thu sét dài ti a ti 1m ng kính 10mm g Ch áp dng cho thanh cm xung t. h Nu phi quan tâm c bit ti vn c và nhit thì các giá tr trên cn tng lên 78 mm² (ng kính 10 mm) i vi dây tròn c và 75 mm² (dày ti thiu 3 mm) i vi thanh dt c.

Bng 2. Vt liu, cu to và kích thc ti thiu ca cc ni t Vt liu Cu to Cápb Dây tròn cb Dây dt c ng ng Tm c Tm mt cáo Thép Dây tròn c ng kính ng kính m kmc 16 mmd 10 mm ng m kmc Dây dt c m kmc Tm c m kmc Tm mt cáo m kmc ng kính 25 mmd 90 mm2 chiu dày thành ng ti thiu 2 mm chiu dày ti thiu 3 mm 500 mm x 500 chiu dày ti thiu 3 mm mm 600 mm x 600 tit din 30 mm x 3 mm mm 5

b

Kích thc ti thiua Cc ni t Dây ni t 50 mm2 50 mm2 50 mm ng kính 15 mm ng kính 20 mm

2

Tm ni t

Ghi chú ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm ng kính 8 mm chiu dày ti thiu 2 mm

Dây tròn c

chiu dày thành ng ti thiu 2 mm 500 mm x 500 chiu dày ti thiu 2 mm mm 600 mm x 600 tit din 25 mm x 2 mm mm

TCXDVN 46 : 2007

Vt liu

Cu to

Kích thc ti thiua Cc ni t Dây ni t Tm ni t

Ghi chú m ng 99,9 % ng, dày ti thiu 250 microns

Dây tròn c ng kính m ngce 14 mm Dây tròn c không mf Dây dt c trn hoc m kmf,g Cáp kmf,g m ng kính 10 mm 75 mm2 70 mm2

chiu dày ti thiu 3 mm ng kính ti thiu ca mi si 1,7 mm

Thép ng m 50 mm x50 kmc mm x 3 mm Thép không g

a b

Dây tròn c Dây dt c

ng kính ng kính 16 mm 10 mm 100 mm² chiu dày ti thiu 2 mm

Sai s cho phép: - 3 %. Có th ph bng thic. c Lp ph phi nhn, liên tc và không có vt sn vi chiu dày danh nh là 50 microns i vi vt liu tròn và 70 microns i vi vt liu dt. d Chân ng cn c tin trc khi m km. e ng cn c liên kt vi lõi thép. f Ch cho phép khi hoàn toàn chôn trong bê tông. g Ch cho phép khi c liên kt tt ti các im cách nhau không quá 5m vi ct thép nhng b phn móng có tip xúc vi t

Bng 3. dày ti thiu ca tm kim loi s dng lp mái nhà và to thành mt phn ca h thng chng sét. Vt liu Thép m Thép không g ng Nhôm và Km Chì 0,5 0,4 0,3 0,7 2,0 dày ti thiu (mm)

GHI CHÚ: Các s liu trong bng này là hp lý khi mái nhà là mt phn ca h thng chng sét. Tuy nhiên vn có nguy c tm kim loi b ánh thng i vi các cú sét ánh thng.

6

TCXDVN 46 : 2007

7

7.1

S cn thit ca vic phòng chng sét

Nguyên tc chung

Các công trình có nguy c cháy n cao nh nhà máy sn xut thuc n, kho cha nhiên liu... cn s bo v cao nht khi các nguy c b sét ánh. Chi tit cho vic bo v các công trình này c cho trong mc 18. i vi các công trình khác, tiêu chun v phòng chng sét c cp n trong tiêu chun này là áp ng và câu hi duy nht c t ra là có cn chng sét hay không. Trong nhiu trng hp, s cn thit phi chng sét là rt rõ ràng, ví d: a) b) c) d) e) f) Ni t hp ông ngi; Ni cn phi bo v các dch v công cng thit yu; Ni mà quanh khu vc ó thng xuyên xy ra sét ánh; Ni có các kt cu rt cao hoc ng n c mt mình; Ni có các công trình có giá tr vn hoá hoc lch s; Ni có cha các loi vt liu d cháy hoc n.

Tuy nhiên, trong rt nhiu trng hp khác thì không d quyt nh. Trong các trng hp ó cn tham kho 7.2; 7.3; 7.4; 7.5; và 7.6 v nhiu yu t nh hng n xác sut sét ánh và các phân tích v hu qu ca nó. Tuy nhiên mt s yu t không th ánh giá c và chúng có th bao trùm lên tt c các yu t khác. Ví d nh, yêu cu không xy ra các nguy c có th tránh c i vi cuc sng ca con ngi hoc là vic tt c mi ngi sng trong toà nhà luôn cm thy an toàn có th quyt nh câu hi theo hng cn có h thng chng sét, mc dù thông thng thì iu này là không cn thit. Không có bt c hng dn c th nào cho nhng vn nh vy nhng có th tin hành ánh giá cn c vào xác sut sét ánh vào công trình và nhng yu t sau: 1) 2) 3) 4) 5) 7.2 Công nng ca toà nhà. Tính cht ca vic xây dng toà nhà ó. Giá tr ca vt th trong toà nhà hoc nhng hu qu do sét ánh gây ra. V trí toà nhà. Chiu cao công trình. Xác nh xác sut sét ánh vào công trình

Xác sut ca mt công trình hoc mt kt cu b sét ánh trong bt kì mt nm nào ó là tích ca "mt sét phóng xung t" và "din tích thu sét hu dng" ca kt cu. Mt sét phóng xung t, Ng, là s ln sét phóng xung mt t trên 1km2 trong mt nm. Giá tr Ng thay i rt ln. c tính giá tr Ng trung bình nm c tính toán bng quan sát trong rt nhiu nm cho các vùng trên th gii c cho trong Bng 4 và Hình 1. Bn mt sét ánh trung bình trong nm Vit Nam c cho Hình 2. S liu v mt sét ánh trung bình trong nm ti các trm khí tng Vit Nam c cho ph lc E ca tiêu chun này. Các mc ng mc c s dng trên bn Hình 2 dao ng t 1,4 n 13,7. Khi áp dng giá tr mt sét phóng xung t cho mt v trí không nm trên ng ng mc tính toán nên ly giá tr ln hn gia các giá tr ng ng mc lân cn nó. Ví d v trí nm gia hai ng ng mc có giá tr là 5,7 và 8,2 thì ly giá tr mt sét phóng xung t là 8,2 ln/km2/nm; v trí nm gia hai ng 7

TCXDVN 46 : 2007

ng mc có giá tr là 8,2 và 10,9 thì ly giá tr mt sét phóng xung t là 10,9 ln/km2/nm; v trí nm vùng có giá tr > 13,7 thì ly giá tr mt sét phóng xung t là 16,7 ln/km2/nm. Có th tham kho ph lc E v mt sét phóng xung t cho các a danh c lp trên c s bn mt sét (Hình 2) và khuyn cáo mc này. Din tích thu sét hu dng ca mt kt cu là din tích mt bng ca các công trình kéo dài trên tt c các hng có tính n chiu cao ca nó. Cnh ca din tích thu sét hu dng c m rng ra t cnh ca kt cu mt khong bng chiu cao ca kt cu ti im tính chiu cao. Bi vy, i vi mt toà nhà hình ch nht n gin có chiu dài L, chiu rng W, chiu cao H (n v tính là m), thì din tích thu sét hu dng có dài (L+2H) m và chiu rng (W+2H) m vi 4 góc tròn to bi ¼ ng tròn có bán kính là H. Nh vy din tích thu sét hu dng Ac (m2) s là (xem Hình 3 và ví d Ph lc D): Ac = LW+2LH+2WP+ H2 Xác sut sét ánh vào công trình trong mt nm, p c tính nh sau: p = Ac x Ng x 10-6 (2) (1)

Bng 4. Mi quan h gia s ngày có sét ánh trong 1 nm và s ln sét ánh trên 1 km2/nm

S ngày có sét ánh trong nm 5 10 20 30 40 50 60 80 100 S ln sét ánh trên km2 trong nm Trung bình 0,2 0,5 1,1 1,9 2,8 3,7 4,7 6,9 9,2 Khong gii hn 0,1 n 0,5 1,0 3,0 5,0 8,0 10,0 12,0 17,0 20,0

0,15 n 0,3 0,6 0,8 1,2 1,8 3,0 4,0 n n n n n n n

7.3

Xác sut sét ánh cho phép

Xác sut sét ánh cho phép c ly bng 10-5 trong mt nm.

7.4

Xác sut sét ánh tng hp

Sau khi ã thit lp c giá tr ca p, là s v sét có kh nng ánh vào công trình trong mt nm, tính xác sut sét ánh tng hp bng cách nhân p vi các "h s iu chnh" c cho các bng t Bng 5 n Bng 9. Nu xác sut sét ánh tng hp này ln hn xác sut sét ánh cho phép p0 = 10-5 trong mt nm thì cn phi b trí h thng chng sét.

8

TCXDVN 46 : 2007

Hình 1. Bn s ngày có sét ánh trong nm trên toàn th gii

9

TCXDVN 46 : 2007

Hình 2. Hình 2 10

TCXDVN 46 : 2007

7.5

Các h s iu chnh:

Bng 5 n Bng 9 lit kê các h s iu chnh t A n E biu th mc quan trng hoc mc ri ro tng i trong mi trng hp. Bng 5. Bng tra giá tr h s A (theo dng công trình)

Dng công trình Giá tr h s A

Nhà và công trình vi kích thc thông thng Nhà và công trình vi kích thc thông thng và có b phn nhô cao hn xung quanh Nhà máy, xng sn xut, phòng thí nghim Công s, khách sn, nhà chung c Ni tp trung ông ngi nh hi trng, nhà hát, bo tàng, siêu th ln, bu in, nhà ga, bn xe, sân bay, sân vn ng. Trng hc, bnh vin, nhà tr mu giáo...

0,3

0,7 1,0 1,2

1,3 1,7

Bng 6. Bng tra giá tr h s B (theo dng kt cu công trình)

Dng kt cu công trình Giá tr h s B 0,1 0,2 0,4 1,0 1,4 1,7 2,0

Khung thép hoc bê tông ct thép có mái kim loi Khung thép có mái không phi bng kim loi (*) Bê tông ct thép có mái không phi bng kim loi Th xây có mái không phi bng kim loi hoc tranh tre na lá Khung g có mái không phi bng kim loi hoc tranh tre na lá Th xây, khung g có mái bng kim loi Các công trình có mái bng tranh tre na lá

CHÚ THÍCH: *) Các kt cu có b phn kim loi trên nóc mái và có tính dn in liên tc xung t thì không cn theo bng này

Bng 7. Bng tra giá tr h s C (theo công nng s dng)

Dng công nng s dng Giá tr h s C

Nhà , công s, nhà máy, xng sn xut không cha các vt quý him hoc c bit d b hu hoi (*) Khu công nghip, nông nghip có cha các th c bit d b hu hoi (*) Trm in, trm khí t, in thoi, ài phát thanh

0,3

0,8 1,0

11

TCXDVN 46 : 2007

Khu công nghip then cht, công trình di tích lch s, bo tàng, toà nhà trng bày tác phm ngh thut hoc công trình có cha các th c bit d b hu hoi (*)

1,3

Trng hc, bnh vin, nhà tr mu giáo, ni tp trung ông ngi

CHÚ THÍCH: *) D b hu hoi do cháy hoc hu qu ca ho hon

1,7

Bng 8. Bng tra giá tr h s D (theo mc cách ly)

Mc cách ly Giá tr h s D

Công trình xây dng trong khu vc ã có nhiu công trình khác hoc có nhiu cây xanh vi chiu cao tng ng hoc ln hn Công trình xây dng trong khu vc có ít công trình khác hoc cây xanh có chiu cao tng ng Công trình xây dng hoàn toàn cách ly hoc cách xa ít nht hai ln chiu cao ca các công trình hay cây xanh hin hu trong khu vc Bng 9. Bng tra giá tr h s E (theo dng a hình)

Dng a hình xây dng Giá tr h s E 0,3 1,0 1,3 1,7

0,4

1,0

2,0

Vùng ng bng, trung du Vùng i Vùng núi cao t 300 mét n 900 mét Vùng núi cao trên 900 mét

Bng 7 lit kê các h s iu chnh k n thit hi v giá tr ca các i tng bên trong công trình hoc hu qu dây chuyn. Thit hi v giá tr các i tng bên trong công trình là khá rõ ràng; còn thut ng "hu qu dây chuyn" có ng ý không nhng k n thit hi vt cht i vi hàng hoá và ca ci mà c nhng khía cnh v s ngt quãng ca các dch v thit yu, c bit là trong các bnh vin. Ri ro i vi cuc sng thông thng là rt nh nhng nu mt toà nhà b sét ánh trúng, ho hon hay s hong lon có th xy ra mt cách t phát. Bi vy nên thc hin tt c các bin pháp có th có gim thiu các tác ng này, c bit các tác ng i vi ngi già, tr em và ngi m yu. i vi các toà nhà s dng vào nhiu mc ích khác nhau, nên áp dng h s A cho trng hp nghiêm trng nht. 7.6 Din gii xác sut sét ánh tng hp

Phng pháp xác sut trong tiêu chun này nhm mc ích hng dn cho các trng hp khó quyt nh. Nu kt qu tính c nh hn 10-5 (1 trong 100.000) khá nhiu thì nhiu kh nng không cn n h thng chng sét; nu nh kt qu ln hn 10-5, ví d nh 10-4 (1 trong 10.000) thì cn có các lí do xác áng làm c s cho vic quyt nh không làm h thng chng sét. 12

TCXDVN 46 : 2007

Khi c cho là các hu qu dây chuyn s là nh và nh hng ca mt cú sét ánh s ch gây h hi rt nh i vi kt cu ca công trình, có th s là tit kim nu không u t làm h thng chng sét và chp nhn ri ro ó. Tuy nhiên ngay c vic quyt nh nh vy cng cn phi tính toán bit c mc ri ro ó. Các kt cu cng rt a dng và dù có s dng phng pháp ánh giá nào i na cng có th cho các kt qu không bình thng và nhng ngi s phi quyt nh liu s bo v là cn thit hay không có th s phi s dng kinh nghim và s phán oán ca mình. Ly ví d nh, mt ngôi nhà kt cu khung thép có th c nhn nh là có xác sut sét ánh thp, tuy nhiên vic thêm h thng chng sét và ni t s nâng cao kh nng chng sét rt nhiu nên chi phí lp t thêm h thng này có th c xem là hp lí. i vi các ng khói bng gch hoc bê tông, kt qu tính xác sut sét ánh tng hp có th thp. Tuy nhiên nu chúng ng mt mình hoc vn cao hn các kt cu xung quanh hn 4,5m thì cn phi chng sét cho dù xác sut sét ánh có giá tr nào i na. Nhng ng khói nh vy s không áp dng c phng pháp xác sut sét ánh tng hp. Tng t nh vy, các kt cu cha cht n hay d cháy cn c xem xét thêm các yu t khác na (xem mc 18 và 8.3 ). Ví d v vic tính toán xác xut sét ánh tng hp quyt nh có cn b trí h thng chng sét hay không c cho ph lc D.

8

8.1

Vùng bo v

Khái nim

Khái nim "vùng bo v" c hiu mt cách n gin là th tích mà trong gii hn ó các b phn chng sét to ra mt s bo v chng li các cú phóng in trc tip bng vic thu các tia sét vào các b phn chng sét ó. Kích thc và hình dáng ca vùng bo v thay i theo chiu cao ca ngôi nhà hoc chiu cao ca các thit b thu sét thng ng. Nói chung i vi các công trình không cao quá 20m, vùng bo v ca các b phn thu dn sét thng ng t di mt t lên c xác nh là th tích to bi mt hình nón vi nh ca nó nm nh b phn thu sét và áy nm di mt t. Vùng bo v ca các b phn thu sét ngang c xác nh bi không gian to bi hình nón có nh nm trên dây thu sét ngang chy t im u n im cui. i vi nhng kt cu cao hn 20m, vic xác nh vùng bo v nh trên có th không áp dng c, và cn phi có thêm các thit b chng sét lp t theo cách thc nh trong Hình 4 (xem thêm mc 16) chng li các cú sét ánh vào phía bên cnh công trình. 8.2 Góc bo v

i vi các kt cu không vt quá 20m v chiu cao, góc gia cnh ca hình nón vi phng thng ng ti nh ca hình nón gi là góc bo v (Hình 5). ln ca góc bo v không th xác nh c mt cách chính xác vì nó ph thuc vào ln ca cú sét ánh và s hin din trong vùng bo v các vt th có kh nng dn in và chúng có th to nên các ng ni t c lp vi h thng chng sét. Tt c nhng gì có th khng nh là kh nng bo v ca h thng chng sét s tng lên khi góc bo v gim i. i vi các kt cu cao hn 20m, góc bo v ca bt kì mt b phn dn sét nào cao ti 20m cng s tng t nh i vi các b phn thu dn sét ca các kt cu thp hn 20m. Tuy nhiên công trình cao hn 20m có kh nng b sét ánh vào phía bên cnh, bi vy cn xác nh th tích c bo v theo phng pháp hình cu ln (xem B.5). i vi các mc ích thc hành nhm cung cp mt mc chng sét chp nhn c cho mt kt cu thông thng cao ti 20m hoc cho phn kt cu di 20m i vi kt cu cao hn, góc bo v ca bt c mt b phn riêng nào ca li thu sét, thu sét ng hay nm ngang, c quy nh là 45o (xem Hình 5.a và Hình 5.b). Gia 2 hay nhiu hn b phn thu sét thng ng t cách nhau không 13

TCXDVN 46 : 2007

quá 2 ln chiu cao ca chúng thì góc bo v tng ng có th t ti 60o so vi phng thng ng (xem Hình 5.c). i vi mái bng, din tích gia các dây dn song song c coi là c chng sét nu b phn thu sét c b trí theo 11.1 và 11.2. i vi các kt cu có yêu cu chng sét cao hn thì khuyn cáo áp dng các góc bo v khác (xem mc 18). 8.3 Các công trình rt d b nguy him do sét ánh

i vi các công trình rt d b nguy him do sét ánh, ví d có cha cht cháy n, thì cn áp dng tt c các gii pháp chng sét có th có, mc dù ó ch là phòng chng các v sét ánh rt him khi xy ra trong vùng bo v c nh ngha nh 8.1 và 8.2. Xem chi tit mc 18 v vic gim din tích bo v và các bin pháp c bit khác cho các công trình này.

14

TCXDVN 46 : 2007

Mu Din tích thu sét và phng pháp tính A c =14 x 50 + 2(15 x 50) + 2(15 x 14) + x 15² A c = 3 327 m²

B trí chung

(a)

(b)

A c =15 x 40 + 2(21 x 40) + 2(21x 15) + x 21² A c = 4 296 m²

(c)

A c = ³ x 14² + 2(14 x 30) A c = 1 456 m²

(d)

A c =7 x 8 + 2(6 x 7) + x 9² + 10 (xp x) cho vùng tô en A c = 405 m²

(e)

A c = x 40² A c = 5 027 m²

(f)

A c = 12 x 55 + 2(18 x 55) + 2(18 x 12) + x 18² A c = 4 090 m²

(g)

A c =25 x 60 + 25 x 30 +6 x 60 + 6 x 50 + 6 x 25 + 6 x 25 + 6 x 30 + 6 x 24 +5/4 x x 6² A c = 3 675 m²

(h)

A c =20 x 30 + 2(4 x 30) + 2(4 x 20) + x 4² + 20 (xp x) cho vùng tô en A c = 1 070 m²

Tt c các kích thc u tính theo n v là mét

Hình 3. Mt s dng công trình và din tích thu sét 15

TCXDVN 46 : 2007

M gang úc

Ni t

Ký hiu:

1. Kim thu 2. Thanh kp 3. ng ni 4. Dây xung 5. Dây dn ngang

6. im o 7. Cc ni t 8. Kp ni ch A

9. ng bc cc ni t 10. Kp dây dn (a) ng khói ng kính nh nh hn 1,5m và cao di 20m

GHI CHÚ: Khong cách im c nh xem bng A.1

11.Vòng ai 12. Chp gang thay vòng ai 11 13. Kp ti nút giao nhau (b) ng khói bng gch cao 60m GHI CHÚ: Hình này không áp dng cho ng khói BTCT s dng ct thép làm dây xung

Hình 4. H thng chng sét cho ng khói xây gch

16

TCXDVN 46 : 2007

a) Dây dn ng

b) Dây dn ngang

Mt bng vùng bo v ti ct nn

Mt bng vùng bo v ti ct nn

c) Bn dây dn ng vi các góc bo v và vùng bo v kt hp

Ký hiu: VC: Dây dn ng HC: Dây dn ngang ZP: Vùng bo v GL: Ct nn Mt bng vùng bo v ti ct nn

Hình 5. Xác nh góc và phm vi bo v hiu qu ca kim thu sét

17

TCXDVN 46 : 2007 9

9.1

Các lu ý khi thit k h thng chng sét

Quy nh chung

Trc và trong c quá trình thit k, n v thit k cn trao i, tho lun và thng nht v phng án vi các b phn liên quan, c th theo 9.2; 9.3; 9.4 và 9.5. 9.2 Kin trúc

Nhng s liu sau ây cn c xác nh mt cách c th: a) Các tuyn i ca toàn b dây dn sét; b) Khu vc i dây và các cc ni t; c) Chng loi vt t dn sét; d) Bin pháp c nh các chi tit ca h thng chng sét vào công trình, c bit nu nó nh hng ti vn chng thm cho công trình; e) Chng loi vt liu chính ca công trình, c bit là phn kt cu kim loi liên tc nh các ct, ct thép; f) a cht công trình ni xây dng và gii pháp x lý nn móng công trình;

g) Các chi tit ca toàn b các ng ng kim loi, h thng thoát nc ma, h thng cu thang trong và ngoài công trình có th cn hàn u ni vi h thng chng sét; h) Các h thng ngm khác có th làm mt n nh cho h thng ni t; i) 9.3 Các chi tit ca toàn b h thng trang thit b k thut lp t trong công trình có th cn hàn u ni vi h thng chng sét.

H thng k thut công cng

Tho thun vi các c quan qun lý h thng k thut ngoài nhà v vic u ni gia các h thng k thut ngoài nhà (cp in, cp nc, thoát nc, thông tin, tín hiu...) vi h thng chng sét ca công trình. 9.4 Lp t h thng phát thanh, truyn hình

Các công trình phát sóng ca ài phát thanh, truyn hình phi có tho thun v vic u ni gia phn tháp thu phát sóng vi h thng chng sét. 9.5 Các nhà thu xây dng

Cn tho thun, thng nht c nhng vn liên quan sau ây: a) Chng loi, v trí, s lng thit b chính do nhà thu xây dng cung cp; b) Nhng ph kin nào ca phn h thng chng sét do nhà thu xây dng lp t; c) V trí ca b phn dây dn sét nm ngm di công trình; d) Nhng b phn nào ca h thng chng sét s phi c s dng ngay t trong quá trình thi công xây dng công trình. Chng hn nh h thng ni t ca công trình có th c s dng ni t cho cn cu tháp, vn thng, các ng ray, dàn giáo và các b phn tng t trong quá trình xây dng; e) i vi các kt cu khung thép, s lng và v trí ca các ct thép và bin pháp x lý mi ni vi h thng ni t; f) i vi các công trình có s dng mái che bng kim loi nh mt b phn ca h thng chng sét thì phi thng nht gii pháp u ni vi h thng dn sét và ni t;

18

TCXDVN 46 : 2007

g) V trí và c im ca các công trình k thut ni vi công trình trên hoc di mt t nh h thng ng st, ng ray cn cu, h thng cáp treo, h thng máng dây cáp in, ct thu phát sóng phát thanh truyn hình, ng khói, ng ng kim loi, v.v h) V trí, s lng các ct c, các phòng k thut trên mái (nh: phòng máy ca cu thang máy, thông gió, iu hoà..), b nc trên mái, và các phn nhô cao khác; i) j) Gii pháp xây dng cho tng và mái, nhm mc ích xác nh phng pháp phù hp c nh dây dn sét, c bit lu ý n vn bo v công trình khi tác ng ca khí hu; Vic a dây dn sét xuyên qua các lp chng thm. B trí các l lun dây xung qua kt cu, tng mái, g trn,.v.v;

k) Các bin pháp liên kt vi ct thép, kt cu thép hoc các chi tit kim loi; l) Các bin pháp bo v h thng khi b h hng do tác ng c, lý, hoá;

m) Các iu kin có th o c, kim tra h thng; n) Vic cp nht h s bn v v h thng chng sét cho công trình.

10

Các b phn c bn ca h thng chng sét

a) B phn thu sét b) B phn dây xung c) Các loi mi ni d) im kim tra o c e) B phn dây dn ni t f) B phn cc ni t

Các b phn c bn ca h thng chng sét bao gm:

Các chi tit c nh và chi tit im o kim tra in hình ca h thng dây dn c th hin trên Hình 6, Hình 7 và Hình 8.

11

11.1

B phn thu sét

Các nguyên tc c bn

B phn thu sét có th là các kim thu sét hoc li thu sét hoc kt hp c hai (xem minh ho ti các hình t Hình 9 n Hình 14). Khong cách t bt k b phn nào ca mái n b phn thu sét nm ngang không nên ln hn 5 mét (xem thêm Ghi chú 1 và Ghi chú 2 trong Hình 10). i vi nhng dng mái bng có din tích ln thng s dng li thu sét khu 10 mét x 20 mét. i vi nhng mái có nhiu nóc, nu khong cách S gia hai nóc ln hn 10 + 2H, trong ó H là cao ca nóc (tt c c tính bng n v mét) thì phi b sung thêm các dây thu sét (xem Hình 11). i vi nhng công trình bê tông ct thép, b phn thu sét có th c u ni vào h ct thép ca công trình ti nhng v trí thích ng vi s lng dây xung cn thit theo tính toán. Tt c các b phn bng kim loi nm ngay trên mái hoc cao hn b mt ca mái u c ni t nh mt phn ca b phn thu sét (xem minh ho ti Hình 4, Hình 6 và tham kho Hình 15). Lp ph nh tng, nh mái và lan can bng kim loi (xem mc 9), li bng kim loi sân thng nên c tn dng làm mt phn ca b phn thu sét (xem Hình 4, Hình 6 và Hình 16). 19

TCXDVN 46 : 2007

11.2 Các dng cu to b phn thu sét

11.2.1 Nguyên tc chung Các dng cu to b phn thu sét thông dng nht c minh ho ti các hình t Hình 9 n Hình 14. Phm vi ng dng ca tng dng thu sét c ch dn ti 11.2.2; 11.2.3; 11.2.4; 11.2.5 và 11.2.6. Vic s dng b phn thu sét dng nào là tu thuc vào kin trúc và kt cu cng nh v trí xây dng ca tng công trình. 11.2.2 Kim thu sét n Hình 5 (a) minh ho kim thu sét n và phm vi bo v. Hình 5(c) minh ho dng thu sét kt hp 4 kim thu sét gia tng phm vi bo v nh th hin ti hình v mt bng bo v. 11.2.3 Dây thu sét, li thu sét cho nhà mái bng Hình 5 (b) minh ho b trí dây thu sét vin theo chu vi mái ca công trình dng khi ch nht và mt bng, mt ct phm vi bo v. Hình 9 minh ho cách b trí b phn chng sét in hình i vi các công trình mái bng din tích ln (xem 11.1). Thông thng s dng li thu sét cho các công trình dng này nhm gim tác ng ca hiu ng lan truyn sét. 11.2.4 Công trình có mt bng rng và hình khi phc tp i vi các công trình bao gm nhiu khi trong ó có c phn cao tng và thp tng, nh minh ho ti Hình 13, h thng chng sét s bao gm y các b phn: thu sét, dây xung và tip a. Khi thit k h thng chng sét cho phn thp tng cn b qua s hin din ca phn cao tng. Li tip a và các mi u ni c s dng theo dng thông dng (xem Hình 6, 12.9, 12.10, mc 13, và các ph lc B.1; B.2; và B.5). Hình 10 minh ho công trình gm nhiu khi có mái bng vi các cao khác nhau. Bo v các khi bng h thng li thu sét vin xung quanh chu vi mái và xung quanh phn mái bên trong ti v trí có các khi nhô cao lên (xem Ghi chú 1 ti Hình 10). Tt c các b phn ca h thng chng sét phi c u ni vi nhau theo quy nh 4.7 (xem Hình 14 và Hình 30)

GHI CHÚ: Trên Hình 14 b phn dây thu sét xung quanh chân phn cao tng c s dng u ni li thu sét vi dây xung ca phn cao tng. Trên thc t thì khu vc này ã nm trong phm vi bo v, nói cách khác là bình thng thì ó không cn b trí dây thu sét.

Hình 11 minh ho các dng mái có din tích ln. Dây thu sét c b trí trên mái c u ni vi nhau c hai u mép mái. Nu mái rng hn 20 mét thì cn b sung thêm dây thu sét ngang bo m khong cách gia hai dây thu sét không ln hn 20 mét. i vi các công trình có cao trên 20 mét thì cn phi áp dng phng pháp hình cu ln - (xem Ph lc B và Hình B.1) xác nh v trí lp t b phn thu sét (tr trng hp công trình có kt cu khung thép). 11.2.5 i vi các công trình mái ngói i vi các công trình có mái không dn in, dây dn sét có th b trí di hoc tt nht là b trí trên mái ngói. Mc dù vic lp t dây dn sét di mái ngói có li là n gin và gim c nguy c n mòn, nhng tt hn là lp t dc theo b nóc ca mái ngói. Trng hp này có u im là gim thiu nhiu hn nguy hi i vi mái ngói do dây thu sét trc tip và công tác kim tra cng d dàng, thun tin hn.

20

TCXDVN 46 : 2007

Mi ni các kim loi

Kt cu BTCT có mái và tng mái không dn in Mái thép m km Liên kt vi kt cu thép Liên kt vi trn treo kim loi Kt cu BTCT, mái dn in

th hin 1 thanh ct thép mang tính minh ho

lan can thép

Chi tit s 4

Ký hiu: 1. lan can 2. Liên kt vi ct thép 3. Liên kt vi nh tng 4. Mi ni phi kim loi (b phn có sn)

Hình 6. Lan can, lp ph nh tng bng kim loi và ct thép c s dng làm kim thu sét và dây xung Dây dn sét b trí di mái ngói ch c s dng ch yu trong trng hp mái có dy nh hoc c t ngay di lp ph bên trên mái, và khong cách gia các dây dn không ln hn 10m.

21

TCXDVN 46 : 2007

i vi công trình dng nhà th hoc dng kin trúc, kt cu tng t thì x lý nh công trình c bit. Phn tháp cao hoàn toàn không tính n trong quá trình thit k h thng chng sét cho các hng mc thp hn ca công trình. 11.2.6 i vi các công trình n gin có cha các cht d gây cháy n Hình 17 minh ho gii pháp b trí h thng chng sét ch yu c s dng i vi các công trình n gin, có cha các cht d gây cháy n. H thng bo v chính bao gm hai kim thu sét ni vi nhau bng mt dây thu sét. Phm vi bo v c th hin trên mt bng, mt ct trong hình v, ng thi th hin nh hng ca võng ca dây thu sét ngang (xem 18.2.1).

Ghi chú: Ph lp chng g cho tt c các nút và liên kt

Hình 7. im o kim tra

22

TCXDVN 46 : 2007

Hình 8. Các kiu kim thu sét in hình

23

TCXDVN 46 : 2007

a) Mt ng th hin góc bo v

Ln nht 10m

b) Mt bng th hin vùng bo v ti ct nn Ln nht 10m

Ký hiu:

ZP: Vùng bo v HC: Dây dn ngang c) B trí tng th

Hình 9. Thu sét cho mái bng

24

TCXDVN 46 : 2007

Hình chiu B

Ni dây xung và dây dn ngang tng mái thp

Mt ct A-A

Chu vi = 24+24+12+12 = 72m S dây xung cn thit = 72/20 = 4

GHI CHÚ 1: Cn b trí li thu sét dc chu vi bao ngoài mái và không có im nào mái cách nó quá 5m tr b phn thp cho phép cách xa thêm 1m trên mi chiu cao chênh mái

GHI CHÚ 2: Không cn li thu sét ngang tng mái quanh ging tri; vùng bo v có góc 600 to ra bi 2 dây thu ngang i vi kt cu di 20m. Không áp dng cho kt cu cao hn 20m

Hình 10. Thu sét cho mái bng có nhiu cao khác nhau

25

TCXDVN 46 : 2007

GHI CHÚ 1: Nu S>10+2H cn b sung dây thu sét dc nhà khong cách gia các dây thu sét không vt quá 10m GHI CHÚ 2: Nu chiu dài mái vt quá 20m cn b sung các dây dn ngang GHI CHÚ 3: Các hình v trên không th hin các dây xung

Hình 11. Thu sét cho mái có din tích ln và nhiu nóc

26

TCXDVN 46 : 2007

Li thu sét Góc dc Dây xung

1. Các mái có góc dc ln t 45° tr lên 2. Các mái có dim mái cách b nóc cha n 5m ch yêu cu dây thu sét nóc

Các kích thc tính theo mét GHI CHÚ: Các ví d trên minh ho cho nhiu loi mái có kích thc khác nhau. Khi thit k li thu sét mái cn tuân th nguyên tc: - Không b phn nào ca mái cách dây thu sét quá 5m - Cn m bo khong cách ô ln nht là 20x10m a) B phn thu sét và dây xung

Hình 12. Thu sét và dây xung c che y cho nhà mái dc vi chiu cao di 20 mét

27

TCXDVN 46 : 2007

Dây dn hoc rim mái dn in

Kim thu sét

Dây dn trên vin mái, c c nh di tm lp nh hình bên Ký hiu: ----- Dây dn i chìm

Dây ngang

dn

·

Kim thu sét (kim trn không sn bc, cao 0,3m) hoc tm kim loi b) Các dây thu sét nm di tm lp

Hình 12.Thu sét và dây xung c che y cho nhà mái dc vi chiu cao di 20 mét (tip)

GHI CHÚ: Các dây dn ngang cn c liên kt ti các v trí giao nhau

Hình 13. Thu sét và dây xung cho công trình mái bng

Li 10x20m

GHI CHÚ: Thu sét cho kt cu BTCT hay kt cu thép cao cn m bo: a) li thu nm ngang b trí theo ô 10m x 20m b) liên kt vi kt cu thép ti các góc vi khong cách 20m dc chu vi và chân phn nhô cao trên mái thp 1 on 0,5m

Hình 14. Thu sét cho công trình có tháp cao dn in 28

TCXDVN 46 : 2007

Ln nht 5m Thu sét mái Thu sét mái

Ln nht 10m

(in hình)

* th hin liên kt vào kt cu thép mái GHI CHÚ: Không th hin dây xung trong hình v này

Hình 15. Thu sét cho công trình có cha các cht d gây cháy n

12

12.1

Dây xung

Khái nim chung.

Chc nng ca dây xung là to ra mt nhánh có in tr thp t b phn thu sét xung cc ni t sao cho dòng in sét c dn xung t mt cách an toàn. Tiêu chun này bao hàm c vic s dng dây xung theo nhiu kiu bao gm cách s dng thép dt, thép tròn, ct thép và tr kt cu thép... Bt c b phn kt cu công trình nào dn in tt u có th làm dây xung và c kt ni mt cách thích hp vi b phn thu sét và ni t. Nói chung, càng s dng nhiu dây xung càng gim c ri ro do hin tng lan truyn sét và các hin tng không mong mun khác. Tng t, các dây dn ln làm gim ri ro do hin tng lan truyn sét, c bit nu c bc cách in. Tuy nhiên, c tính ca h thng dây xung ng trc có lp bc có s khác bit không áng k v bt c phng din nào vi các dây dn có kích thc tng th nh nhau và c cách in nh nhau. S dng các dây dn có lp bc ó không làm gim i s lng ca các dây xung c kin ngh tiêu chun này. Trong thc t, tùy thuc vào dng ca công trình, thông thng cn có các dây xung t song song, mt s hoc toàn b nhng dây xung ó có th là mt phn ca kt cu công trình ó. Ví d, mt khung thép hoc kt cu bê tông ct thép có th không cn các dây xung vì bn thân cái khung ó ã to ra mt mng li gm nhiu nhánh xung t mt cách hiu qu, ngc li mt kt cu c làm

29

TCXDVN 46 : 2007

hoàn toàn t các vt liu không dn in sét s cn các dây xung b trí theo kích thc và dng ca kt cu ó. Tóm li, h thng dây xung khi có th thc hin c thì nên dn thng t b phn thu sét n mng li ni t và t i xng xung quanh các tng bao ca công trình bt u t các góc. Trong mi trng hp, cn phi lu ý n hin tng lan truyn sét (xem 12.5).

Liên kt bulông 2M8 Dây dn sét

Thép Xà g

Dm

GHI CHÚ: Chiu dày nh nht khi s dng tm lp kim loi làm mt b phn ca h thng chng sét là: - Thép m km 0,5mm - ng 0,3mm - Nhôm, km 0,7mm - Chì 2,0 mm

Hình 16. Kp u ni b phn thu sét cho mái bng trong trng hp mái kim loi c s dng làm mt b phn ca h thng chng sét 12.2 B trí dây xung.

B trí dây xung cho nhiu dng công trình, có hoc không có khung thép, c th hin trên Hình 18. Trong các công trình có chiu cao ln, khung thép hoc ct thép trong bê tông phi c liên kt vi nhau và tham gia vào s tiêu tán dòng in sét cùng vi các ng thng ng và các chi tit tng t, chúng nên c liên kt phn trên cùng và phn di cùng. Thit k ca h thng chng sét do ó s bao gm các ct liên tc hoc các tr thng ng c b trí phù hp vi 12.3. Vi các công trình có khung thép hoc các công trình bêtông ct thép không cn thit phi b trí các dây xung riêng r. Hình 18a) minh ha mt công trình có khung thép. Theo ó không cn b trí thêm các dây xung nhng cn ni t phù hp vi tiêu chun này. Hình 18b) th hin cách b trí dây xung trong trng hp mái ua 3 cnh. Hình 18c) th hin cách b trí trong trng hp phòng khiêu v hoc b bi có khu ph tr. Hình 18d), Hình 18e), Hình 18f) và Hình 18g) th hin các công trình có hình dng mà có th b trí tt c các dây xung c nh các bc tng bao. Cn phi thn trng khi la chn khong cách các 30

TCXDVN 46 : 2007

dây xung phù hp tránh khu vc ra vào, lu ý n yêu cu tránh in áp bc nguy him trên b mt t (tham kho thêm Hình 19). 12.3 S lng khuyn cáo

V trí và khong cách các dây xung trong công trình ln thng ph thuc vào kin trúc. Tuy nhiên, nên b trí mt dây xung vi khong cách gia các dây là 20m hoc nh hn theo chu vi cao mái hoc cao nn. Công trình có chiu cao trên 20m phi b trí các dây cách nhau 10m hoc nh hn. 12.4 Nhng công trình cao khó thc hin vic o kim tra.

Vi công trình có chiu cao ln, iu kin kim tra và o c là khó, cn phi có bin pháp o kim tra tính liên tc ca h thng. Cn ít nht hai dây xung cho công tác o c ó (xem Hình 4). 12.5 B trí ng dn xung

Dây xung cn phi i theo li thng nht có th c gia li thu sét và mng ni t. Khi s dng nhiu hn mt dây xung thì các dây xung cn c sp xp càng u càng tt xung quanh tng bao ca công trình, bt u t các góc (xem Hình 18), tùy thuc vào kin trúc và kh nng thi công. Trong vic quyt nh tuyn xung, cn phi cân nhc n vic liên kt dây xung vi các chi tit thép trong công trình, ví d nh các tr, ct thép và bt c chi tit kim loi liên tc và c nh ca công trình có kh nng liên kt c. Các bc tng bao quanh sân chi và ging tri có th c s dng gn các dây xung nhng không c s dng vách lng thang máy (xem 15.3.10). Các sân có tng bao c 20m phi c trang b mt dây xung. Tuy nhiên, nên có ít nht hai dây xung và b trí i xng. 12.6 S dng ct thép trong kt cu bêtông

12.6.1 Nguyên tc chung Các chi tit c th cn c quyt nh giai on thit k, trc khi thi công công trình (xem 9.5). 12.6.2 Tính dn in liên tc Các thanh ct thép kim loi ca kt cu bêtông ct thép úc ti ch ôi khi c hàn, trng hp ó hin nhiên là nó to ra kh nng truyn in liên tc. Thông thng chúng c ni buc vi nhau bi các dây ni kim loi các im giao nhau. Mc dù vy, không k n nhng mi liên kt tình c t nhiên ca kim loi, thì mt s lng rt ln ca các thanh và các mi giao nhau thi công nh vy cng là m bo tách nh cng ca dòng in sét ra thành nhiu nhánh tiêu tán song song. Kinh nghim ch ra rng kt cu ó rõ ràng có th tn dng nh là mt b phn trong h thng chng sét. Tuy nhiên, cn lu ý các vn sau : a) b) Phi m bo tip xúc gia các ct thép, ví d bng cách c nh chúng bng dây buc; Cn phi ni ct thép ng vi nhau và ct thép ng vi ct thép ngang.

12.6.3 Bê tông ng lc trc Các dây dn sét không c kt ni vi các ct, dm hay ging bêtông ct thép ng lc trc vì thép ng lc trc không c liên kt và do ó không có tính dn in liên tc. 12.6.4 Bê tông úc sn Trong trng hp các ct, dm hay tr bng bê tông ct thép úc sn thì ct thép có th c s dng nh là dây dn nu các on ct thép các cu kin riêng bit c gn kt vi nhau và m bo tính dn in liên tc.

31

TCXDVN 46 : 2007

Dây thu sét dng treo Ti thiu 2m

Ti thiu 2m

Ct

Công trình c bo v

Ti thiu 2m

a) Mt ng

Cc ni t

Dây thu sét dng treo

Công trình c bo v

b) Mt bng

Ký hiu Vùng c bo v ti v trí ct Vùng c bo v ti v trí võng nht ca dây thu sét

c) Vùng c bo v GHI CHÚ: tránh hin tng lan truyn sét, khong cách ti thiu gia công trình và dây dn/ ct chng là 2m hoc theo 15.2 (ly khong cách ln nht)

Hình 17. B phn thu sét và vùng bo v cho công trình n gin có cha cht d cháy n.

32

TCXDVN 46 : 2007

Mái ua

Phòng khiêu v

Ký hiu Ct chu lc Ct chu lc dn in s dng làm dây xung và ni t Dây xung và ni t bên ngoài

GHI CHÚ 1: Dây xung có th là mt b phn ca kt cu hoc thanh tròn, thanh dt b trí mt ngoài công trình GHI CHÚ 2:i vi kt cu cao hn 20m, dây xung t cách nhau không quá 10 m mt chic

Hình 18. Các cách b trí dây xung (dây b trí thêm bên ngoài hay s dng b phn dn in ca công trình) cho các dng công trình cao

33

TCXDVN 46 : 2007

Chênh in th i vi trng hp không có cc ni t vòng

Chênh in th i vi trng hp có cc ni t vòng

không có bin pháp cân bng in th

in th Vs thp khi có các cc tip vòng gim th

Bc cách in phòng ngi tip xúc vi kt cu 5 vòng li c liên kt vào cc ni t Na mt bng b trí cc ni t Cc ni t vòng có ng kính và sâu chôn khác nhau kim soát chênh lch in áp

t 4x1.5m n 4.5m ph thuc vào v trí

Hình 19. Chênh lch in áp mt t gn ct , tháp, tr có cc ni t nhiu cc n gin 12.7 Tuyn i bên trong

Khi kh nng b trí tuyn dây xung phía bên ngoài là không kh thi hoc là không thích hp (xem 12.8.3), các dây xung có th c b trí vào trong mt ng rng bng vt liu phi kim loi, không cháy và c kéo thng xung t (xem Hình 20). Bt c rãnh c che kín, máng thit b, ng hoc máng cáp chy sut chiu cao công trình không cha si dây cáp nào u có th c s dng cho mc ích này. 34

TCXDVN 46 : 2007

12.8

Un góc nhn và nhánh vòng

12.8.1 iu kin thc t không phi lúc nào cng cho phép các tuyn i theo con ng thng nht. Tuy có th chp nhn un góc nhn ti mt s v trí, ví d nh ti các g mái, nhng cn lu ý các nhánh vòng trong dây dn có th làm in cm cao gim xung nhanh làm cho vic tiêu tán dòng in sét có th xy ra phía h ca nhánh vòng. V c bn, ri ro có th xut hin khi chiu dài ca dây dn to ra nhánh vòng vt quá 8 ln chiu rng phn h ca mch (Xem Hình 21). 12.8.2 Khi không th tránh c nhánh vòng dài, ví d nh trong trng hp tng lan can, tng mái, các dây dn phi c sp t sao cho khong cách ca phn h nhánh vòng áp ng c nguyên tc a ra 12.8.1. Cách làm khác là to l qua các tng lan can các dây dn có th xuyên qua d dàng. 12.8.3 Ti các công trình có các sàn trên ua ra, cn xét ti nguy c lan truyn sét t dây xung bên ngoài n ngi ng di phn nhô ra. Các dây xung phi theo mt tuyn bên trong, phù hp vi 12.7, nu kích thc ca phn nhô ra ó có th gây nguy c v lan truyn sét cho ngi hoc nu khong cách các dây xung ln hn 20m. Ri ro vi ngi là không th chp nhn nu chiu cao h ca phn nhô ra nh hn 3m. Vi phn nhô ra có chiu cao ln hn hoc bng 3m thì chiu rng w ca phn nhô ra phi nh hoc bng (tính theo m) giá tr tính theo biu thc: w 15(0,9h-2,5) nu các dây xung i theo tuyn bên ngoài. Cách xác nh h và w ca phn nhô ra c minh ha Hình 21d. 12.9 Liên kt tránh hin tng lan truyn sét (3)

Bt c chi tit kim loi trong hoc là mt phn ca kt cu hoc bt c thit b công trình có các thành phn kim loi c thit k hoc ngu nhiên tip xúc vi t nn phi c cách ly hoc liên kt vi dây xung (Xem mc 17). Tuy nhiên, tr phi các tính toán 15.2 và các yêu cu B.2 ch ra rng cn phi liên kt thì nhng th có tip xúc vi h thng chng sét, trc tip hoc không trc tip, thông qua các liên kt kim loi vi kim loi chc chn và tin cy thì không cn các dây dn liên kt thêm. Ch dn chung tng t cng áp dng cho toàn b các chi tit kim loi ln h ni hoc không ni vi t.

GHI CHÚ: Trong phm vi vn này, chi tit c coi là ln khi có kích thc mt cnh bt k ln hn 2m.

Có th b qua các chi tit nh nh các bn l ca, giá máng bng kim loi hay ct thép ca các dm nh n c. 12.10 Liên kt 12.10.1 Quy nh chung

Hu ht các phn ca h thng chng sét c thit k sao cho có th lp va vào trong mt bng chung. Tuy nhiên các liên kt c s dng kt ni các b phn làm t kim loi có các hình dng và thành phn khác nhau do ó không th có mt dng chun. Do tính a dng trong s dng ca chúng và các nguy c n mòn nên cn phi chú ý ti các b phn kim loi ca chúng, ví d nh phn kt ni và các b phn c kt ni. 12.10.2 Các yêu cu v c và in.

Mt liên kt phi hiu qu c v c và in và c bo v tránh n mòn và xâm thc trong môi trng làm vic. 35

TCXDVN 46 : 2007

Các chi tit kim loi bên ngoài trên kt cu hoc là mt phn ca kt cu có th phi tiêu tán toàn b dòng in do sét ánh vào nó và do ó liên kt ca các chi tit ó vi h thng chng sét phi có tit din không nh hn tit din ca dây dn chính. Ngc li, các chi tit kim loi bên trong không d b h hi và liên kt ca nó ngoài chc nng cân bng in áp thì nhiu lm cng ch ti mt phn cng dòng in sét. Do ó các liên kt bên trong có th có tit din nh hn tit din các dây dn chính. 12.10.3 D trù cho vic liên kt các thit b tng lai

i vi mi công trình, ti mi ct sàn cn phi d trù cho vic liên kt máy móc thit b trong tng lai vi h thng chng sét, ví d nh liên kt vi thit b kim loi cp gas, nc, h thng thoát nc hoc các thit b khác tng t. Các kt cu li in, in thoi hoc ng dây khác trên cao không nên liên kt vi h thng chng sét mà không có s cho phép ca nhà chc trách có thm quyn.

GHI CHÚ: Cn tham kho các quy nh có liên quan v ng dn kín chng cháy mi sàn

Hình 20. Dây xung trong ng dn b trí bên trong 12.10.4 Các mi ni

Bt k mi ni khác vi mi ni hàn u th hin s gián on trong h thng dn in và nhy cm vi s thay i và h hng. Cho nên, h thng chng sét càng ít mi ni càng tt. Các mi ni phi hiu qu c v mt c và in, ví d nh kp, vít, bu lông,cht, inh tán hoc hàn. Vi mi ni chng, khong chng lên ca mi kiu dây dn phi không nh hn 20mm. B mt tip xúc trc ht phi c làm sch và sau ó ngn chn hin tng ôxy hoá bng hóa cht chng r thích hp. Mi ni gia hai kim loi khác nhau phi c làm sch bng các cht khác nhau vi mi kiu vt liu. Tt c các mi ni phi c bo v n mòn và xâm thc do môi trng và phi có din tip xúc thích hp. Kim tra nh k s thun tin do s dng các lp sn bo v bng: a) sn ph có gc hoá du; b) sn ph cao su bng phng pháp phun; c) sn ph không co nhit. Vt liu s dng làm ai c và bulông phi phù hp vi các tiêu chun hin hành v bu lông và ai c. bt bulông thanh dt, cn ít nht là 2 bulông M8 hoc mt bulông M10. Vi các mi ni inh tán, cn phi s dng ít nht 4 inh tán có ng kính 5mm. Bulông liên kt các thanh dt vi tm kim loi có chiu dy nh hn 2mm cn phi có ming m vi din tích không nh hn 10cm² và phi s dng không ít hn 2 bulông M8. 12.10.5 Các im o kim tra.

Mi dây xung phi b trí mt im o kim tra v trí thun tin cho vic o c nhng không quá l liu, d b tác ng không mong mun. Cn t các bng ch v trí, s lng và kiu ca các cc ni t trên mi im kim tra. 36

TCXDVN 46 : 2007

Ti a 8d

Vt quá 8d

a) B trí chp nhn c

b) B trí không chp nhn c

Dây xung bên ngoài

Dây xung bên trong

c) Phng pháp lun dây xung qua tng mái chp nhn c

d) ng i ca dây xung i vi nhà có tng trên ua ra

Hình 21. Các nhánh vòng

37

TCXDVN 46 : 2007 13

13.1

Mng ni t

in tr ni t

GHI CHÚ: Thông tin thêm v mng ni t c trình bày B.1.

Cc ni t phi c kt ni vi mi dây xung. Mi cc phi có in tr (o bng ) không vt quá 10 nhân vi s cc ni t c b trí (xem 12.3). Tt c mng ni t nên có in tr ni t tng hp không vt quá 10 và không k n bt k mt liên kt nào vi các thit b khác. in tr ni t trc và sau khi hoàn thành các liên kt cn c o và ghi chép li và s dng trong mi t o kim tra sau ó (xem 13.4 và mc 28). Nu in tr ca toàn b h thng chng sét vt quá 10 , có th gim giá tr ó bng cách kéo dài hoc thêm vào các in cc hoc bng cách liên kt các cc ni t riêng r ca các dây xung vi mt dây dn c t sâu ít nht 0,6m di mt t, ôi khi c gi là cc ni t mch vòng (xem Hình 22). Các cc ni t mch vòng nên c b trí bên di các thit b u vào công trình. Vic chôn các cc ni t mch vòng nh trên c xem nh mt phn không tách ri ca mng ni t và phi c xét n khi ánh giá giá tr in tr ni t tng th ca h thng c lp t. Trong kt cu khung thép, các cu kin ca khung thép thng c liên kt chc chn m bo có th s dng nh các dây xung. Phn thp nht ca kt cu nên c ni t mt cách tha áng, vi các dây xung c b trí tuân theo các yêu cu 12.3. Trong hu ht các trng hp, các móng ca công trình s có in tr ni t thp phù hp mà không cn các cc ni t khác, c bit nu móng ca công trình bao gm c các cc có ct thép. Vic o in tr ni t ca các móng va mi hoàn thành s quyt nh liu bn thân móng ã m bo cha hay có cn thêm các cc ni t (xem B.1.6). Trong các công trình hin có, vic o in tr ni t ca móng ôi khi bt kh thi và do ó phi tìm kim gii pháp ni t khác nh trình bày mc 14. Nu ch s dng móng ni t, cn có các bin pháp ni tng cu kin thng ng ca kt cu thép vi nn t to bi ct thép trong móng bê tông. 13.2 Tm quan trng ca vic làm gim in tr ni t

Vic làm gim giá tr in tr ni t xung di 10 to thun li cho vic gim chênh lch in th xung quanh các cc ni t khi tiêu tán dòng in sét. Nó có th làm gim nguy c lan truyn sét vào kim loi trong hoc trên công trình (xem 12.9). 13.3 Mng ni t chung cho mi thit b

Nên s dng mng ni t chung cho h thng chng sét và mi thit b khác. Mng ni t cn phù hp vi nhng xut trong tiêu chun này và cng cn tuân theo các quy nh áp dng cho các thit b có liên quan. in tr ni t trong trng hp này cn có giá tr thp nht áp ng bt c thit b riêng l nào. 13.4 Cách ly h thng cc ni t o kim tra

Các cc ni t cn áp ng yêu cu cách ly và nên b trí mt cc ni t tham chiu (xem 3.7) phc v cho mc ích o kim tra. Khi kt cu thép trong công trình c s dng làm dây xung, cn b trí các im o c kim tra tính liên tc v in tr thp ca kt cu thép. iu này c bit quan trng vi các thành phn không l ra ca kt cu. Cc ni t tham chiu là cn thit cho vic o kim tra ó. 13.5 Công trình trên nn á

Các kt cu ng trên nn á nên c trang b cc ni t mch vòng chy theo ng ng mc ca nn. Nên ph t lên trên nu có th. Cc ni t này nên c lp t bên di phn móng ca công trình mi. Nu không áp dng c các iu trên thì nên s dng ít nht 2 thanh in cc dt 38

TCXDVN 46 : 2007

hoc cc ni t to ra bng cách khoan á và lp h bng vt liu dn in nh bentonite hay bê tông dn in hoc ximng ch to vi ct liu cacbonat hóa dng ht cp phi thay cho cát hay ct liu thông thng. ng kính ca h không nên nh hn 75mm. Bi than cc hay tro bay không nên s dng làm vt liu lp bi tính phá hy dn ca chúng.

14

14.1

Cc ni t

Quy nh chung

GHI CHÚ : Thông tin thêm v cc ni t c cho B.1.

Trc khi bt u quá trình thit k, cn quyt nh v kiu ca cc ni t thích hp nht vi tính cht t nhiên ca t thu c theo thí nghim l khoan. Các cc ni t gm có các thanh kim loi tròn, dt, các ng hoc kt hp các loi trên hoc là các b phn ni t t nhiên nh cc hay móng ca công trình (xem B.1.4 và B.1.6). 14.2 iu kin t

14.2.1 Quy nh chung Khi s dng các thanh ni t, tr nn á, chúng nên c óng vào lp t không phi t p, t lp hoc là loi t d b khô (theo mùa hay do nhit ta ra t các thit b, nhà máy). 14.2.2 Cc ni t có lp bc s dng bên trong các kt cu dng b cha Khi các cc ni t i qua mt kt cu dng b cha nên áp dng bin pháp bc kín nh minh ha Hình 23. 14.3 Thanh ni t

14.3.1 V trí Khi s dng các thanh ni t, chúng nên c óng vào t ngay bên di công trình và càng gn dây xung càng tt. Thi công các thanh ni t xa công trình thng là không cn thit và không kinh t (xem Hình 24). Khi các iu kin v t là thun li cho vic s dng các thanh ng song song vi nhau, s gim bt in tr ni t là nh khi khong cách gia các thanh nh hn chiu dài óng vào t. 14.3.2 o in tr ni t trong quá trình lp t Trong quá trình óng các thanh vào t, nên tin hành o in tr ni t. Làm nh vy s bit c trng thái ó không cn phi gim tip in tr na, c bit khi óng các thanh dài. 14.3.3 Kt ni vi mng ni t im kt ni vi mng ni t phi có kh nng di di và d dàng tip cn c t trên mt t thun tin cho vic kim tra, o c và bo dng h thng chng sét. Nu nm di mt t, im kt ni nên c t trong mt cái h hoc cng c xây dng cho mc ích kim tra. Tuy nhiên, có th chp nhn các b trí n gin trong mt s trng hp ví d nh lp h thng nh, mng ni t sâu hn bình thng hoc các trng hp khác ph thuc vào iu kin hin trng (xem B.1.2). 14.4 Các thanh dt

14.4.1 V trí và hình dáng Khi s dng các thanh dt, li hay bn, có th chôn chúng bên di công trình hoc trong các rãnh sâu không chu nh hng ca mùa khô hn hoc các hot ng nông nghip. Các thanh dt nên c b trí hng tâm t im kt ni vi dây xung, s lng và chiu dài ca chúng c xác nh sao cho có c in tr ni t cn thit. 39

40

Li thu sét trên mái Liên kt vi anten Dây xung, (trng hp này là ct thép hoc kt cu thép) Liên kt vi thang máy, ch ti nh và áy kt cu kim loi Ct nn

TCXDVN 46 : 2007

Li thu sét mái liên kt vi ct thép hoc kt cu thép ca công trình

Cc ni t GHI CHÚ: Kích thc ô li thu sét không quá 10m x 20m. Dây dn xung t cách nhau không quá 10m

Hình 22. H thng chng sét cho nhà cao tng (trên 20m), th hin b phn thu sét, dây xung liên kt vi các b phn nhô lên trên mái

TCXDVN 46 : 2007

Nu các hn ch v không gian òi hi s dng cách b trí song song hoc dng li, nên b trí nh Hình 24 vi khong cách gia các thanh song song không nên nh hn 3m. 14.4.2 n mòn Không cho phép bi than cc tip xúc vi các in cc bc ng do tính cht n mòn nguy him ca chúng. Không nên nhi mui vào t xung quanh các cc ni t.

15

15.1

Kim loi trong hoc trên công trình.

Khái nim chung

GHI CHÚ: Các thông tin thêm v kim loi trong hoc trên công trình c cho B.2

Khi sét ánh vào mng thu sét, in th ca mng thu sét vi t tng lên và, tr khi có bin pháp phòng nga thích hp, s phóng in có th xy ra theo các ng khác nhau xung t thông qua hiu ng lan truyn sét vào các chi tit kim loi khác trong công trình. Có 2 bin pháp phòng nga hiu ng lan truyn sét, ó là: a) b) Cách ly Liên kt

Bin pháp cách ly yêu cu khong cách ly ln gia h thng chng sét và các chi tit kim loi khác trong công trình. im hn ch chính ca bin pháp cách ly nm ch rt khó to ra và duy trì khong cách ly an toàn cn thit và bo m rng các chi tit kim loi c cách ly không kt ni vi t, ví d nh thông qua nc hoc các hình thc khác. Nhìn chung, liên kt là bin pháp thng c s dng hn.

41

TCXDVN 46 : 2007

Bê tông

Bê tông phan

Át

Bê tông phan

Át

Bê tông

Hình 22. Hình 23. Ví d v cc ni t có lp bc c s dng trong kt cu b cha

42

TCXDVN 46 : 2007

Thép dt im kim tra dây dn sét Mép nhà Dây dn sét bên ngoài im kim tra

Thanh ni t Mt bng b trí cho dây dt n chia ôi bi dây dn xung Mt ct và hình chiu công trình Kéo dài cho thích hp Thanh ni t Mép nhà Thanh ni t Dây xung

Thanh ni t Dây xung

Mt bng b trí cho các dây song song (nét lin m) hoc dng li (nét t) (a) Cc ni t dng dây dt (b) Cc ni t n hoc a cc GHI CHÚ 1: Khi phn mng ni t cn thit phi chy gn hoc di ng i, phn ó nên c chôn sâu không di 0,6m tính t mt t. GHI CHÚ 2: in th mt t có th gim bng cách chôn thanh hoc dây thép sâu hn.

Hình 24. Mng ni t: b trí các cc ni t

43

TCXDVN 46 : 2007

Phm vi c trng ca dòng in sét

Dòng in sét (kA)

Hình 25. ng cong xác nh xác sut ln nht dòng in trong tia sét t t s p/p0

44

Xác sut chp nhn

Xác sut sét ánh

TCXDVN 46 : 2007

Dây xung

Liên kt

a)

ng kim loi, cáp in,ng thông hi hoc các chi tit kim loi khác

re =

b)

w+t 3.5

Hình 26. in cm truyn trong mch n gin

15.2

c lng khong cách ly chng lan truyn sét

15.2.1 Khái nim chung Khong cách ly cn thit chng lan truyn sét ph thuc vào in áp duy trì bi h thng chng sét so vi t, in áp này li ph thuc vào cng dòng in sét. Trình t ánh giá khong cách ly cn thit c trình bày các phn 15.2.2, 15.2.3 và 15.2.4 di ây.

GHI CHÚ: Lý thuyt và thc nghim ã ch ra rng các trng in t là nh nhau i vi mt dây xung c che chn và mt h thng thng có kích thc tng t. Dây dn c che chn có bt li là in th gia dây dn bên trong và dây dn bên ngoài có che chn có th lên ti hàng trm kilôvôn n mc gây ra lan truyn sét. im bt li khác na là dây dn bên trong không tip cn c kim tra.

15.2.2 Xác nh dòng in phát sinh xác nh dòng in do sét ánh xung cn tin hành theo các bc sau: c lng xác sut sét ánh vào công trình p (xem 7.2). Chia xác sut c lng, p cho xác sut sét ánh cho phép p0 (xem 7.3). S dng Hình 26 xác nh c dòng in có cng ln nht có kh nng phát sinh.

45

TCXDVN 46 : 2007

15.2.3 in áp duy trì bi h thng chng sét in áp này có 2 thành phn: mt là tích ca dòng in và in tr ni t và thành phn khác là tích ca bin thiên dòng in vi in cm t cm ca dây dn sét. Trng hp nguy him nht, tng ca hai tích này s cho giá tr in áp cn s dng trong tính toán. 15.2.4 Quan h gia in áp phóng in và khong cách. Hình 27 minh ho quan h gia in áp phóng in trong không khí, qua b mt th xây và qua vt nt trong khi xây gch vi khong cách. in áp phóng in i vi mt khong cách cho trc c xác nh t Hình 27 so sánh vi kt qu tính toán in cm. Ví d tính toán quyt nh có cn liên kt các chi tit kim loi vào h thng chng sét hay không c th hin ph lc D. 15.2.5 Tính toán in cm phát sinh gia mt dây dn sét và các chi tit kim loi d b nh hng bi hiu ng lan truyn sét. Mc dù cho n nay thut ng in cm t cm c s dng cho vic tính toán in áp cm ng, trên thc t in áp cm ng c sinh ra trong mt mch kín to bi chính dây xung và các chi tit kim loi khác. Do ó nói chính xác hn in áp cm ng s t l vi hiu ca in cm t cm (L) tr i in cm tng h (M) gia dây dn sét vi các chi tit kim loi. Hiu s này c gi là in cm truyn dn (MT) và c dùng thay th cho in cm t cm trong vic tính toán in áp cm ng. in cm truyn dn có th c tính theo phng trình (4). Cho mt dây dn sét ng có tit din tròn bán kính r (m), cách các b phn kim loi thng ng khác mt on là S (m), trong ó S là khong cách gia tâm ca 2 dây dn nh Hình 26a) và l là chiu cao ca mch, in cm truyn MT (o bng micro henry) c tính theo phng trình: MT=0,46 x l x log 10

S r

(4)

Vi nhng dây xung không có tit din tròn thì phi dùng bán kính hiu dng re (Xem Hình 26b). Ví d vi dây có tit din ngang là 25mm x 3 mm, re (m) c tính theo phng trình di ây: re= =

w+t 3,5

(5)

0,025 + 0,003 3,5

=0,008 Tuy nhiên cách tính MT không b nh hng bi hình dng tit din ngang ca ng kim loi hay các chi tit kim loi khác. Khi ã tính c MT thì in cm VL (kilovol) phát sinh trong mch minh ho Hình 26a c tính theo phng trình (6): VL=

MT di x n dt max

(6)

Trong ó A.1)

di là bin thiên ln nht ca dòng in (kA/s) ngha là 200 kA/s (xem ph lc dt max

n là s lng dây xung cùng chu dòng in do sét truyn vào. Khi có nhiu dây xung thì khong cách S t dây có sét n dây xung gn nht cn phi c s dng tính toán. Ví d khi s dng phng trình (6) nu S=1m, l = 5m và n = 4; 46

TCXDVN 46 : 2007

VL =200 x

0,46 x5 log10 (1 / 0,008) 3,5

VL=240 V T Hình 27, khong cách t im cao nht ca mch (có th mt nhánh ngoài ca mng li) n dây xung s phi nh n 0,4m ti mt v trí nht nh to ra nguy c phóng in. Mt nhánh ngoài gn n nh vy phi c liên kt vi dây dn xung cho an toàn. Vi công trình có mt bng dng ch nht hoc hình vuông có hn 4 dây xung, dây xung góc s chu mt in áp ln hn mc trung bình ca tng dòng in (i) (ngha là > i/n), do ó h s 30 % phi c tính thêm vào in áp phát sinh gn dây dn ó. Ngc li, vùng gia ca công trình có rt nhiu dây xung (cách xa dây xung nm góc) giá tr di/dt là thp hn giá tr c a ra bi s lng dây xung khong 30 % và nguy c lan truyn sét là tng i ít, vi gi thit rng các thit b c liên kt sao cho in tr ca t không to ra s chênh lch in th. 15.3 Tình hung cn thit phi liên kt

(xem thêm ph lc B.2) 15.3.1 Khi liên kt các chi tit kim loi lin k vi h thng chng sét, cn phi cân nhc k v các tác ng có th xy ra ca các liên kt i vi các chi tit kim loi ã c bo v ca-tt. Cn lu ý ti các khuyn cáo t 15.3.2 n 15.3.10. 15.3.2 Vi các công trình có kim loi dn in liên tc (ví d nh mái, tng, sàn,v bc hoc tng bao kim loi) nhng chi tit kim loi này có th c s dng nh mt b phn trong h thng chng sét vi iu kin s lng và cách b trí ca chi tit kim loi to ra nó phù hp vi vic s dng, nh trong khuyn cáo mc 11, 12, 13 và 14. 15.3.3 Vi công trình n gin ch là mt khung kim loi liên tc,thì không cn phi có b phn thu sét hay dây xung. Khung ó iu kin m bo tính liên tc v mt c hc và dn in. 15.3.4 Mt kt cu BTCT hoc mt kt cu khung BTCT có th có in tr ni t ca bn thân chúng khá nh có th làm phng tin bo v sét ánh. Nu các mi ni c a ra bên ngoài im cao nht ca ct thép trong lúc xây dng thì vic kim tra có th c tin hành xác minh iu này khi hoàn thành công trình (xem Hình 6). Nu in tr ni t ca khung thép ca công trình hoc ct thép trong kt cu bê tông ct thép m bo thì cn lp t mt b phn thu sét ngang trên im cao nht và liên kt vi khung thép hoc ct thép.

GHI CHÚ: Trong trng hp c bit ca tháp làm lnh nc thng không lp b phn thu sét.

Khi không th kim tra theo cách thông thng thì nên s dng vt liu chng r liên kt vi thép hoc ct thép và nên a ra ngoài kt ni vi b phn thu sét. Cn trang b b sung dây xung và b phn thu sét nu khi kim tra in tr ni t ca bn thân công trình không tha mãn (xem 13.1). 15.3.5 Khi công trình có các chi tit kim loi không th liên kt vào mng có tính dn in liên tc và nó không hoc không th c trang b h thng ni t bên ngoài, thì s tn ti ca nó có th c b qua. Mi nguy him do các chi tit kim loi ó có th gim thiu bng cách cách ly hoàn toàn các chi tit kim loi ó vi h thng chng sét, phng án x lý cn tham kho các khuyn cáo 15.2. 15.3.6 Khi b phn mái công trình c kim loi che ph hoàn toàn hoc mt phn thì cn phi thn trng khi liên kt nó vi h thng chng sét. 15.3.7 Trong bt c kt cu nào, kim loi gn vi mt ngoài hoc nhô ra khi tng hay mái mà có khong cách ly n h thng chng sét là không và không thích hp s dng nh mt phn ca 47

TCXDVN 46 : 2007

h thng ó thì cn gn càng trc tip càng tt vi h thng chng sét. Nu có chi tit kim loi nào chy gn vi b phn thu sét, ví d nh ng ng nc chy n b cha nc trên mái, dây cáp, các ng ng, máng xi, ng dn nc ma và cu thang, và nu các chi tit này chy gn nh song song vi dây xung hoc liên kt vi nó, nó phi c liên kt các im cui nhng không thp hn im kim tra. Nu các chi tit này không liên tc thì mi phn ca nó phi c liên kt vi h thng chng sét, khi ã có các khong không cho phép thì s tn ti ca các chi tit kim loi ó có th b qua.

Trong không khí

in áp phóng in (kV)

Qua vt nt ca th xây

Khong cách (m) Hình 27. ng quan h in áp phóng in theo khong cách

48

TCXDVN 46 : 2007

15.3.8 Khi kim loi trong công trình nh khung chuông trong nhà th, tng bao, các thit b máy móc mà nó c kt ni hoc tip xúc vi ng ng nc hoc các thit b có cáp in mà bn thân nó ni t phi c liên kt n dây xung gn nht bng ng i càng trc tip càng tt. 15.3.9 Kim loi i vào hoc i ra công trình dng có v bc hoc ng dn in, gas, nc, nc ma, hi nc, khí nén hoc các thit b khác phi c liên kt càng trc tip càng tt n cc ni t. im kt ni phi c làm ti v trí mà các thit b ó i ra hoc vào công trình. Các bc thang phi c x lý tng t. Khi các chi tit kim loi dng là mt phn ca thit b chìa ra khong cách ly (xem 15.2), nó phi c liên kt vi phn gn nht ca h thng chng sét im cao nht ca thit b và vi các khong cách không vt quá 20m. Do các thit k h thng chng sét rt a dng nên không có khuyn cáo chính xác nào c a ra. Tuy nhiên, cn phi lu ý rng có th có vn khi các ng ng hoc cáp c bc cách nhit hoc cách in.Vi trng hp nh vy, mi liên kt phi c thc hin im gn nht ni mà phn kim loi ca ng hoc cáp c l ra. Mi liên kt sau ó phi c ni vi h thng ni t bên ngoài công trình càng thng càng tt. iu này rt có th c áp dng trong công trình bit lp mà ó các thit b c kt ni vi nhau.Tuy nhiên khi công trình bao quanh bi các chi tit bng thép gm mt lot các chi tit dng ng ni vi nhau thì bn thân nó rt có th tr thành mt im thích hp ni t. i vi h thng cp in, vic ng dng cáp kt hp ni t (CNE) là có vn vì vic ngt dây trung tính có th gây dòng ti ngc t in cc ni t. iu ó có th gây nguy him cho bt c ai ngt mch in cc ni t o th nghim. H thng kt ni in hình c th hin trong Hình 28. Quy tc chung là mi h thng cn c ánh giá v u im ca nó và c tho lun vi các bên có liên quan quyt nh phng án phù hp. 15.3.10 Khi lp t thang máy, kt cu kim loi liên tc bao gm c ray dn hng phi c kt ni vi h thng chng sét im cao nht và im thp nht ca b phn lp. Khi ct thép hoc các chi tit kt cu kim loi to thành mt b phn ca h thng chng sét, thì vic kt ni các chi tit kim loi này là cn thit. Khi khó có th tn dng c ct thép hoc kt cu kim loi ca công trình thì h thng thang máy cn c liên kt vi h thng an toàn in ni t c im cao nht và thp nht. Trong mi trng hp, cn liên kt im ni t ca bng in gn nht.

16

16.1

Kt cu cao trên 20 m

Các kt cu không dn in

GHI CHÚ: Có th xem thêm thông tin v các kt cu cao trong B.2 và B.5.

Trên các kt cu không dn in, nên có ít nht 2 dây xung t cách u nhau và m bo rng, khi s dng phng pháp hình cu ln (xem B.5), b phn thu sét s to ra vùng bo v mong mun. Trên các ng khói, dây xung nên ni vi chóp kim loi ca ng khói hoc vi mt dây dn quanh nh ca ng khói. 16.2 Các kt cu dn in

Có th áp dng các quy nh 15.3.4 cho nhng kt cu cao dn in, nhng ti nhng v trí cn các dây xung nên ni ít nht 2 dây dn và t cách nhau không quá 10m quanh chu vi.

49

TCXDVN 46 : 2007

B phn ni t chính Dây xung bên ngoài t trong ng i vi tng hai lp im o c

Vt cách in

Mng ni t ca h thng chng sét

Cáp in Nc Gas

Các ng ng thit b

Hình 28. S liên kt các thit b (gas, nc và in) 16.3 Tháp và chóp nhà th

Thc t ã chng minh sét có th ánh vào phía di im cao nht ca các kt cu cao, do ó nên s dng ít nht hai dây dn cho tt c các tòa tháp và ngn tháp nhà th. i vi các kt cu không dn in, nên thit k mt li thu sét (xem mc 14) xung quanh tng bao ca mt tòa tháp; và cng nên bao gm trong h thng c ct c và bt k nhng im nhô ra nào khác trên tng mái. Mi v trí còn li ca nhà th nên c bo v theo tiêu chun này và phù hp vi nh, mái hiên và các dây xung, các mng ni t và b phn ng áp bo v sét. Các dây xung không nên gn bên trong (xem Hình 29). Các mái nhà bng kim loi có th c s dng nh các li thu sét (xem Bng 4 và Hình 16).

17

17.1

Công trình có mái che rt d cháy

Các b phn thu sét

Vi công trình có mái che bng rm, tranh, cây, c hoc các vt liu có kh nng d cháy cao, có th treo b phn thu sét tách khi mái mt on ít nht 0,3 m trên b phn không dn in và không cháy hoc các b phn thu sét có th t trên mt thanh g cng dt có rng ti thiu là 75 mm. Vi mng dây c to ra bo v mái che bng rm r và các mái nhà c lp theo cách tng t chng li các cn gió và by chim, mng ó không nên kt ni vi h thng chng sét. 17.2 Dây dn và các ghép ni

Vi các dây dn hoc các ghép ni buc phi xuyên qua vt liu làm mái, nên b trí vào trong các ng không dn in và không cháy. 50

TCXDVN 46 : 2007

Dây dn ng liên kt vi nhau bên trong tng mái

Dây dt gn vào tng mái

i vi mái kim loi có th không cn dây dn Ký hiu 1. Dây thu sét 5. Dây ng 9. Cc ni t 2. Dây xung 6. Dây nóc mái 10. Ni t ca h thng in 3. Liên kt gi thanh ng 7. Dây vin mái 11. Liên kt vi khung chuông 4.Dây thu sét ngang 8. im o kim tra 12. Dây dn quanh chu vi GHI CHÚ 1: Ô li thu sét nên có kích thc 10m x 20m. Khong cách các dây xung xung quanh chu vi nên là 20m i vi kt cu thp hn 20m, là 10m i vi kt cu cao 20m tr lên. Dây dn ngang nên cách nhau 20m tính t mái tr xung. GHI CHÚ 2: Mái kim loi có th s dng làm b phn thu sét

Hình 29. Tháp và chóp nhà th

51

TCXDVN 46 : 2007 18

18.1

Nhà cha các vt có kh nng gây n hoc rt d cháy

Quy nh chung

Nhng vn phát sinh trong quy nh v các h thng chng sét cho các kt cu có cha vt gây n hoc rt d cháy tt nht nên gii quyt bng cách hi ý kin các chuyên gia thông tho v lut hoc các quy nh ca chính ph và các quy phm thc hành. Có th chp nhn mt ri ro nht nh nu các vt liu nguy him c bo qun mt cách nghiêm ngt, nh trong phòng thí nghim hoc kho cha nh, hoc ti ni kt cu c t v trí tách bit hoc c thit k c bit hn ch nhng nh hng ca thm ha có th xy ra. Trng hp các vt liu nguy him không b h ra mà c che kín hoàn toàn trong thùng bng kim loi có dày thích hp thì ngoi tr phi m bo ni t thích hp, có th không cn b trí h thng chng sét. Trong các trng hp khác, mi nguy him ti sinh mng và tài sn có th òi hi phi áp dng tt c các bin pháp có th có bo v tác ng ca sét ánh. xut cho các trng hp này c trình bày trong 18.2 và có th áp dng cho các kt cu ó các cht rn, cht lng, gas, hi nc hoc bi d n hoc rt d cháy c ch to, cha ng, s dng, hoc ó các cht khí, hi hoc bi d cháy n có th tích t li. 18.2 Các phng pháp bo v chng sét ánh

18.2.1 B phn thu sét dng treo Li thu sét nên c treo cao thích hp trên vùng cn bo v. Nu ch dùng mt dây dn t nm ngang, góc bo v chp nhn c không nên quá 30o (xem Hình 17). Nu s dng hai hay nhiu dây dn nm ngang song song nhau, góc bo v thích hp có th lên ti 45o trong không gian c bao quanh bi các dây dn, nhng không vt quá 30o bên ngoài không gian ó (xem Hình 30). cao ca dây dn nm ngang nên la chn theo các gi ý trong 15.2 (xem Hình 30); trong trng hp còn cha chc chn, nên tham kho ý kin chuyên gia. B phn ca li thu sét nên c ni t mt cách phù hp. Có th dùng cách khác i vi nhng ni chi phí cho phng pháp trên là không hp lý và không có các ri ro liên quan ti dòng sét ánh vào b mt ca kt cu cn c bo v, có th chn la mt trong hai cách lp t sau ây: a) B phn thu sét dng treo nh th hin trên Hình 30 nhng ó các góc bo v là 45o thay vì 30o, và 60o thay vì 45o; b) Mt li dây dn nm ngang vi mi mt li 10 m x 5 m hoc nh hn tùy theo mc ri ro, c c nh trên mái ca kt cu (xem Hình 15).

GHI CHÚ: Mi kt cu riêng bit c bo v theo các cách này nên c ni vi s dây xung và các b phn ni t gp ôi so vi xut 12.3.

18.2.2 Các dây dn ng Mt kt cu hoc nhóm các kt cu có kích thc ngang nh có th c bo v bng mt hoc nhiu dây dn sét ng. Nu s dng mt dây xung, góc bo v tính toán không nên quá 30o. Nu s dng hai hay nhiu dây xung, góc bo v có th là 45o trong không gian b gii hn bi các dây dn, nhng không nên quá 30o bên ngoài không gian ó. Minh ha v phng pháp bo v này c th hin trên Hình 31.

52

TCXDVN 46 : 2007

18.2.3 Các kt cu b chôn mt phn hay toàn b di t 18.2.3.1 Kt cu b chôn mt phn di t nên c bo v theo cách tng t nh i vi kt cu trên mt t. 18.2.3.2 Nu kt cu hoàn toàn nm di mt t và không c kt ni vi bt k thit b nào trên mt t có th c bo v nh mt li thu sét nh trong 18.2.1a), cùng vi mng ni t ca nó là hoàn chnh. Kh nng chn xung in ca t có th c tính n khi xác nh mc ri ro ca vic phát tia la in t h thng bo v ti kt cu c bo v, bao gm các b phn ph tr ca nó. Ti ni sâu chôn lp là thích hp, li thu sét có th c thay th bng mng các thanh ni t dt c sp xp trên b mt theo li khuyên ca chuyên gia. nhng ni chp nhn phng pháp này, nên b qua các xut ghép ni cho kim loi, hoc các dây dn kim loi a vào kt cu (xem 18.2.4, 18.2.5 và 18.2.6). 18.2.4 Các cc ni t mch vòng Các cc ni t ca mi h thng chng sét nên c ni vi nhau bng mt cc ni t mch vòng. Cc ni t mch vòng này nên c chôn sâu ít nht 0,6 m tr khi có nhng lý do khác, nh cn liên kt các vt th khác ti nó, hoc l ra trong trng hp cn o kim tra. Các cc ni t mch vòng ca các kt cu k nhau nên c ni vi nhau. 18.2.5 Kim loi trên hoc trong kt cu (xem B.2) 18.2.5.1 Tt c kim loi chính to ra các b phn ca kt cu, bao gm ct thép bng kim loi và các b phn ph tr bng kim loi có tính liên tc, nên c ghép cùng nhau và ni vi h thng chng sét. Các kt ni nh vy nên c làm ít nht ti 2 ni (xem Hình 15) và bt c ni nào có th, nên t cách u nhau không quá 10 m quanh chu vi ca kt cu. 18.2.5.2 Các chi tit kim loi bên trong kt cu nên c gn vi h thng chng sét (xem 12.9).

18.2.5.3 Vic s dng kho bng thép chuyên dng ni hàn cha các cht n ã tr nên khá ph bin. i vi các kho nh th, vic bo v sét thích hp c thc hin bng cách ni t kt cu ít nht hai im.

53

TCXDVN 46 : 2007

Dây thu sét treo ngang Ct Xem ghi chú 2

Xem ghi chú 2 Xem ghi chú 2

Công trình c Xem ghi chú 2 bo v

Cc ni t a)Mt ng

Dây thu sét treo ngang Cc ni t vòng Công trình bo v c

Dây thu sét treo ngang

Ni t vòng

b) Mt bng Ký hiu Vùng bo v v trí nh dây Vùng bo v v trí dây võng nht

Công trình c bo v

c) Mt ng u hi th hin vùng bo v GHI CHÚ 1: Khi dùng hai dây thu ngang tr lên, có th dùng góc bo v 45o cho không gian bao bi dây. Ch khác gii hn góc bo v là 30o. GHI CHÚ 2: tránh hin tng phóng in gia dây thu và công trình, khong cách ly ti thiu phi là 2m hoc theo 15.2 tu theo giá tr nào ln hn. Khong cách ly ti thiu phi c m bo v trí võng nht trong mi iu kin.

Hình 30. B phn thu sét có hai dây thu sét treo ngang và vùng bo v cho kt cu có cha cht n hoc cht rt d cháy

54

TCXDVN 46 : 2007

Ct

Ti thiu 2m

Công trình c bo v im kim tra

Cc ni t a) Mt ng

b) Mt bng

Hình 31. Các kim thu sét ng ca nhà kho cha cht n 18.2.6 Dây dn in vào công trình 18.2.6.1 Các dây dn in vào công trình d cháy n nên a vào trong ng kim loi. V bc kim loi này cn c liên tc v in trong toàn kt cu; nên c ni t ti im u vào trong kt cu bên phía h thng dch v ca ngi dùng và c gn trc tip ti h thng chng sét (xem Hình 28). Nên có s tha thun gia các bên liên quan khi u ni. 18.2.6.2 Ti ni các dây dn in ni vi mt ng dây cung cp in trên cao, nên chèn mt on cáp kim loi hoc bc kim loi có chiu dài 15 m c chôn sâu vào gia ng dây trên cao và im ni vào kt cu (xem Hình 32). Nên chú ý ti các quy nh có liên quan (xem mc 24). Vic thc hin iu này mt cách chun xác là quan trng, cn có s thng nht ca các bên có liên quan.

GHI CHÚ: Sét ánh có th gây xung in ln trên các ng dây cp in bên trên. Do ó, nên có b phn hãm xung in ti nhng ni các ng dây cp in bên trên ni vi cáp chôn di t. iu này s cho phép phn ln dòng in do sét gây ra c truyn vào t ti mt khong cách an toàn so vi kt cu.

55

TCXDVN 46 : 2007

18.2.7 Các ng ng, lan can, ... ni vào công trình Các ng dn bng kim loi, dây thép, lan can, ng ray tàu ha hoc các bin hng dn không liên kt thông in vi t mà ni vi công trình cha vt d cháy, n, cn c gn vi h thng chng sét. Các vt này nên c ni t ti im u vào bên ngoài kt cu và ti 2 im xa hn, mt im cách xa 75 m và im kia cách 75 m tip theo. Vic ni t các lan can nên c thc hin ti các im sau: - im i vào hoc i ra khi kt cu; - Cách xa im i vào hoc ra 75 m; ngha là hng vào trong nu ó là kt cu ngm hoc hng ra ngoài nu trên mt t; - Cách xa im i vào hoc ra 150 m hoc bên ngoài kt cu trong trng hp nm phía trên mt t; - Các im cách nhau 75 m khi lp t di mt t; Các yêu cu này cng áp dng cho các tuyn b mt trên ó có s dng cn trc hoc cu trc lu ng (xem 15.3.9).

B phn xung in

chn

Hp in tng Ni vào cc ni t mch vòng

Dây ni t

Cáp dài 15m chôn gia ng dây in trên cao và công trình Ni vào cc ni t mch vòng

Hình 32. Bo v c bit chng quá dòng do sét gây ra trong ngun in cp vào nhà có cha cht n hoc cht rt d cháy 56

TCXDVN 46 : 2007

18.2.8 ng hoc hm vào công trình i vi công trình ngm hoc các h ào di mt t c tip cn bng ng hoc hm vào cn tuân theo các gi ý 18.2.7 v vic ni t b sung ti các khong cách không quá 75 m, cng nh bên ngoài kt cu. 18.2.9 Các hàng rào, tng chn Các chi tit thng ng bng kim loi, các b phn và dây kim loi ca tt c các hàng rào và tng chn trong phm vi 2m ca kt cu nên c ni theo cách to ra mt kt ni kim loi liên tc gia chúng và h thng chng sét (xem mc 20). 18.2.10 Các l thông hi

gim thiu nguy c sét ánh thng, các l thông hi ca bt k các thùng cha c nh nào bao gm bình gas hoc cht lng d cháy, và các l thông khí hoc ng khói t các nhà máy ch bin sinh ra hi hoc bi d cháy, nu có th, nên c t trong vùng bo v ca h thng chng sét. Do iu này không hoàn toàn ngn chn s phát cháy, các l thông hi cn c bo v tránh s lan cháy bng vic s dng các vt chn la, các thit b lc khí tr hoc các phng tin thích hp khác. 18.2.11 Mi nguy him t các b phn cao trên hoc gn các kt cu d b sét ánh

Không nên trang b các b phn cao nh chóp tháp, ct c hoc các dây anten vô tuyn cho các kt cu d b sét ánh hoc b trí chúng trong phm vi 50 m quanh kt cu. Khong cách ly ó cng áp dng i vi vic trng cây mi, nhng các kt cu gn cây ã có nên c x lý phù hp vi các khuyn cáo mc 21. 18.2.12 o kim tra an toàn

Vic o kim tra nên c thc hin phù hp vi khuyn cáo mc 28 và thit b o c phi thuc loi an toàn i vi tng trng hp nguy him c th.

19

Nhà

Các quy nh ca tiêu chun này có th áp dng cho nhà . Vic chng sét cho các tòa nhà có các anten vô tuyn truyn hình và truyn thanh c nêu chi tit hn mc 22. Ti ni có h thng chng sét, gi ý cách x lý i vi các ng ng thông hi bng kim loi c minh ha trên Hình 33.

20

20.1

Hàng rào

Bn cht ca mi nguy him

Nu sét ánh vào mt hàng rào kim loi kéo dài, on gia im b sét ánh và im ni t gn nht s tng ngay lp tc n mt in th cao tng i so vi in th ca t. Con ngi hoc vt nuôi gn, hoc tip xúc vi hàng rào ti thi im sét ánh vào hàng rào có th b nguy him. Do ó, cn ni hàng rào ti t thông qua các in cc t ti các on sao cho có th tiêu sét mt cách hiu qu nht. V lý tng, nên ngt s liên tc ca hàng rào bng cách to khe h có m cht cách ly dc chiu dài ca hàng rào bi iu này giúp hn ch nh hng ca sét ánh ti các on riêng bit. Tuy nhiên, các hàng rào ch yu dùng cho các lý do an ninh, vic a ra các khe cách ly s làm ny sinh các vn khác. Khuyn cáo i vi hàng rào dùng cho các mc ích c th c nêu trong 20.2 và 20.3.

57

TCXDVN 46 : 2007

ng thông hi ng ten tivi Kim thu sét ng Liên kt vào thành ng kim loi

a) Nhà bng vt liu không dn in có ngten tivi trên mái và b phn k thut liên kt vi dây xung

ng thông c ni t

hi

Cc ni t vòng b) Cc ni t vòng cho nhà bng vt liu không dn in xây trên nn á

Ct ngten TV ni t và h thng máng liên kt vi dây xung

Mt bng th hin h thng chng sét in hình

c) Nhà xây bng á có ct ngten TV c liên kt ni t và h thng máng liên kt vi dây xung

d) Công trình ln bit lp

Hình 33. Bo v sét ánh cho các thit b trong nhà

58

TCXDVN 46 : 2007

20.2

Bo v vt nuôi trên cánh ng

20.2.1 Thông tin chung Thit hi v vt nuôi khi có sét ánh trong các cn ma dông ch yu là do các by àn t hp di gc cây trên các cánh ng trng hoc quanh các hàng rào bng kim loi không c ni t nên b dòng in sét phóng vào ln git cht chúng. Do bn cht ca vic nuôi th vt nuôi trên cánh ng nên không th loi tr hoàn toàn mi nguy him, nhng nu mun gim mi nguy him này thì nên thc hin các bin pháp phòng nga trong 20.2.2 và 20.2.3. 20.2.2 Ni t Vi các hàng rào c xây dng bng các cc kim loi thng ng và các dây kim loi dn in liên tc, ví d dây thép gai, các dây c kéo cng hoc dây xích, mi on dây liên tc cn c ni vi các ct ng bng kim loi t ti các khang u nhau. Trong trng hp s dng các ct bng g hoc bê tông, nên ni các on dây vi các cc ni t, ví d các cc óng xung t. nhng ni t thng xuyên b t, khong cách gia các ch ni không nên quá 150 m và nên gim xung 75 m ni t khô. 20.2.3 Các khe h cách in Hàng rào kim loi không nên dài liên tc mà chia thành các on không quá 300 m bng cách chèn các cng bng g hoc các khe h có rng t 600 mm tr lên, c khép kín nh các on vt liu không dn in.

GHI CHÚ: Không nên s dng dây xích bc bng vt liu do ni kín các khe h trên.

Ni t cho hàng rào ti khe h trên nên b trí cách các cnh ca khe h ít nht là 8 m v mi phía. 20.3 Hàng rào bao quanh các kt cu có cha cht lng hoc khí d cháy

20.3.1 Ni t các hàng rào hoàn toàn bng kim loi i vi hàng rào bao quanh các v trí nguy him làm hoàn toàn bng kim loi thng không có vn gì xy ra và các hàng rào có th c ni t nh miêu t trong 20.2.2 nhng ti các khong cách nhau không quá 75 m. 20.3.2 Ni t các hàng rào c bc bng vt liu do Các lp ph bng vt liu có tác dng bo v tác ng ca thi tit và vic ngt lp bc ni t cho phn kim loi s tng nguy c n mòn, do ó không c khuyn khích áp dng. Tuy nhiên, loi hàng rào này thông thng có mt li dây thép gai trên cao. Do ó nên ni t li thép gai này ti các khong không quá 75 m to thành b phn thu sét bo v hàng rào. 20.3.3 Các khe cách in Các hàng rào ch yu dùng cho mc ích an ninh nên các khe cách in có kh nng vi phm các yêu cu an ninh, do ó không c khuyn khích áp dng.

21

Cây và các kt cu gn cây

GHI CHÚ: Các thông tin thêm v cây và kt cu gn cây có th xem trong B.3.

Ch cn bo v cây tránh tác ng ca sét ánh trong trng hp c bit cn gi gìn cái cây ó vì lý do lch s, thc vt hc và môi trng hoc các ý ngha tng t khác. Trong các trng hp này, nên thc hin nh sau: 59

TCXDVN 46 : 2007

a) Dây xung chính chy t phn cao nht ca nhánh chính ca cây ti cc ni t và dây ó cn c bo v khi các phá hng c hc mt t. b) Nên cp thêm các dây dn nhánh ni ti dây dn chính cho các nhánh cây ln. c) Các dây dn nên c bn và bc li. Tng din tích mt ct ngang không nên nh hn 50 mm2 i vi ng và nhôm. Các kích thc không c cho c th vì iu ó s gây phin toái cho vic la chn gii pháp dây, nhng iu quan trng là các dây dn phi có tính mm do. d) Khi gn các dây dn nên tính n s phát trin t nhiên ca cây và s ung a ca cây do các cn gió gây ra. e) Ni t nên bao gm 2 cc c óng vào t hai phía i din và gn vi thân ca cây. Nên chôn mt cc ni t mch vòng bao quanh các r cây và ni vi các cc bng hai dây dn hng tâm. Ni t và in tr ni t nên áp ng các iu mc 13. f) Khi hai hay nhiu cây gn nhau và có kh nng các cc ni t mch vòng bao quanh ca chúng giao nhau, nên s dng mt cc ni t mch vòng chung c ni thích hp vi các cc chôn di t bao quanh tt c các gc cây.

g) Khi mt cây bit lp gn mt kt cu, có cao không vt quá cao ca kt cu thì không cn chng sét cho cây này. Nu cây cao hn kt cu, khong cách ly sau ây gia kt cu và phn cao nht ca cây có th c xem là m bo an toàn: - i vi các kt cu thng, khong cách ly bng mt na chiu cao ca kt cu; - i vi các kt cu cha các vt d n hoc kh nng cháy cao, khong cách ly bng chiu cao ca kt cu; Nu các khong cách ly này không c m bo, cn xem xét ti các mc ri ro liên quan. gim ri ro ti mc ti thiu mà vn gi li cây, kt cu cn c bo v phù hp vi các khuyn cáo ca tiêu chun này và b phn thu sét hoc dây xung nên c sp xp sao cho có th i gn ti b phn gn nht ca cây.

GHÚ CHÚ: Khi mt cây không c chng sét, lung in do sét ánh vào cây có th truyn qua khong cách hàng chc mét, dc hoc di b mt t, tìm mt vt dn in tt, ví d ng nc hoc gas, cáp in hoc b mt t bo v sét ca mt tòa nhà.

22

22.1

Các công trình có ng ten vô tuyn truyn thanh và truyn hình

Các ng ten bên trong công trình c chng sét

Vi các công trình c chng sét phù hp vi các quy nh ca tiêu chun này, có th lp thêm các ng ten vô tuyn truyn thanh và truyn hình trong nhà mà không cn có thêm bin pháp phòng chng khác, min là khong trng gia h thng anten, bao gm dây thu và dây dn xung, và h thng chng sét bên ngoài phù hp vi các giá tr c cho trong mc 15. 22.2 Các anten bên ngoài công trình c chng sét

Vi các công trình c chng sét phù hp vi các quy nh ca tiêu chun này, có th lp các ng ten vô tuyn truyn thanh và truyn hình bên ngoài mà không cn có bin pháp chng sét b sung nu mi phn ca h thng ng ten, bao gm các b phn chu lc bng kim loi, trong vùng bo v ca h thng chng sét. các v trí không áp ng iu kin này, cn có bin pháp chng sét m bo rng sét có th truyn xung mt t mà không gây nguy him cho kt cu và ngi s dng kt cu nh sau:

60

TCXDVN 46 : 2007

i vi h thng ng ten c lp trc tip lên kt cu c chng sét, lung in do sét ánh gây ra c tiêu tán bng cách ni kt cu gi ng ten vi h thng chng sét ti im gn nht có th ti c bên di v trí lp t ng ten. i vi h thng ng ten lp trên kt cu chng bng kim loi nhô ra khi h thng chng sét, dòng in do sét ánh gây ra c tiêu tán bng vic kt ni kt cu chng ng ten vi h thng chng sét ti im gn nht có th ti c bên di v trí lp t ng ten. 22.3 Các ng ten trên kt cu không c bo v

Trc khi lp t ng ten trên mt kt cu không c bo v, cn xem xét nhu cu i vi h thng chng sét nh miêu t trong mc 7. 22.4 S dng các in cc t ca h thng chng sét

Có th s dng in cc t ca h thng chng sét cho mc ích ni t h thng anten nhng không c mâu thun vi quy nh ca TCVN 4756.

23

23.1

Các công trình khác

Lu bt và rp bng vi

23.1.1 Các lu ln nhng ni các kt cu tm ln thuc loi này c s dng cho các mc ích trin lãm và gii trí liên quan ti s lng ngi tp trung ln cn có bin pháp chng sét. Nói chung, các kt cu nh vy c ch to t các vt liu không phi là kim loi và dng bo v n gin nht thng bao gm mt hoc nhiu b phn thu sét nm ngang treo phía trên kt cu và c ni chc chn xung t. Phn m rng phi kt cu ca các b phn chng thng ng cho các kt cu nh vy, nu thun tin và kh thi, có th dùng h thng thu sét nm ngang. Nên duy trì mt khang trng t 1,5 m tr lên gia dây dn và v bt. Các dây xung nên c gn bên ngoài kt cu và c ni vi các cc trên mt t, các cc này li c ni vi mt cc ni t mch vòng sao cho không tip xúc vi ngi s dng. i vi các kt cu có khung bng kim loi nên ni nhng phn kim loi ó xung t mt cách có hiu qu ti các im có khong cách ngn hn 20 m dc theo chu vi kt cu. 23.1.2 Các lu nh i vi các lu nh không có hng dn c th nào c, tuy nhiên có th tham kho mt s dng b trí chng sét minh ha trên Hình 34. 23.2 Khung bng kim loi và các kt cu tng t

i vi các kt cu nh trên có kích thc ln cn phi c chng sét nu ngi có th tip cn và s dng chúng, c bit vi các kt cu c dng phía trên và trùm qua mt phn ng i chung hoc c dùng trong vic xây dng khu gh ngi công cng thì chúng cn c ni t mt cách có hiu qu. Mt phng pháp n gin trong vic lp ghép các kt cu nh vy là lun mt thanh dt kim loi, không phi nhôm, có kích thc mt ct ngang là 20 mm x 2,5 mm, bên di và tip xúc vi các tm các b phn thng ng ca khung và ni xung t ti các khong cách không vt quá 20 m. Vi các khu gh ngi công cng, ch có các thành phn thuc chu vi ca kt cu cn c ni t. Các kt cu bng thép khác, nh kt cu c dùng cho các cây cu dành cho ngi i b qua các con ng chính, thng c b trí ti các v trí trng tri d b sét ánh nên cn phi c ni t, c bit ti các im chân cu. 61

TCXDVN 46 : 2007

23.3 Các ct anten bng kim loi, các cn trc tháp cao và các kt cu quay tròn và di ng

Các ct anten và các dây thép ca chúng, các tháp treo èn pha và các kt cu xây dng bng kim loi tng t khác nên c ni t phù hp vi các iu a ra ca tiêu chun này. Các kt cu cao nh cn trc và các thit b nâng khác c dùng trong vic xây dng các toà nhà, trong các xng óng tàu và trong vic xây lp cng cng nên c b trí ni t. i vi các cn trc hoc các kt cu quay lp trên ray, cn ni t cho ray mt cách hiu qu, tt nht là ti hai v trí tr nên. Trong các trng hp c bit, khi có th xy ra phá hy các tr do sét ánh, có th áp dng các bin pháp b sung và nên tham kho ý kin chuyên gia.

Bo v bi dây dn ng Bo v bi dây dn ngang

Dây trn bng kim loi mt t ni vi im cui dây dn ng

Liên kt vi vòng kim loi

Vùng c bo v mt t

Dây ni khung thép vi cc ni t Lu Cc ni t Cc ni t

a) Lu không khung

b) Lu có khung

Hình 34. H thng chng sét cho lu

62

TCXDVN 46 : 2007

Dây thép m km (không nh hn 6mm)

im kim tra n mòn

Mt bng

Hình 35. H thng chng sét r tin dùng cho nhà nông tri bit lp xây gch lp ngói

23.4

Công trình có giá tr thp trong vùng chu nh hng ln ca sét ánh

Trong mt s vùng có mt sét ánh cao, nhng ti ó không s dng ng và nhôm vì lý do kinh t hoc lý do khác thì có th s dng thép m km bo v các trang tri nh hoc các kt cu tng t. Thép m km ó nên bao gm mt si dây n, có ng kính t 6 mm tr lên, c lp dng kéo ngang qua mái nhà ni hai u ca kt cu ri i xung t sâu 0,6 m thêm mt on 3 m (xem Hình 35). Các vt chng có th là các thanh g, c sp xp to mt khong cách ly ln hn 0,9 m t mái nhà. Các mi ni o kim tra là không cn thit, do có th không thc hin c vic kim tra sau khi lp t và kim tra nh k. Tuy nhiên, các h hng có kh nng xy ra u tiên là các on c chôn, do ó nên nhét vào trong lòng t bên cnh mi cc ni t mt thanh dài có vt liu tng t nh vt liu ca dây xung cho phép nh k lôi ra, kim tra bng mt ri nhét li nhm kim soát trng thái ca dây dn ngm. Cn có bin pháp ngn không cho tip xúc vi dây dn b l ra và nn t trong khu vc lân cn chôn dây kim loi. 23.5 Sân vn ng

Các sân vn ng ln thng cha y khán gi trong ch mt t l phn trm nh thi gian. Tuy vy, do s lng ln ngi có mt nên có th cn ti mt vài bin pháp chng sét. Vi các khán ài có nhiu bc cao, các b phn thu sét dng dây dn nm ngang có th c cng ngang qua sân vn ng t bên này sang bên kia. Vic ghép tt c các phn kim loi cn c thc hin phù hp vi tiêu chun này. Bin pháp khác là tn dng các tháp treo èn pha, va nh các thành phn thit yu ca h thng chng sét, va là các gi ta cho các dây dn nm ngang. Trong trng hp ó, cn có bin pháp bo v ngi khi b nguy him do tip xúc trc tip vi tháp hoc vi in áp t quanh các chân tháp. Có th ngn cn vic tip xúc trc tip vi tháp bng cách bc bên ngoài t mt t lên ti 63

TCXDVN 46 : 2007

cao 3 m bng mt vt liu cách in có kh nng bo v hoc bng vic rào chân tháp và hn ch vic chm ti tháp. Vic gim in tr sut ca t xung mt cp không gây hi ti con ngi ph thuc vào in tr sut trung bình ca t và vic lp h thng ni t. Ph lc B.4.2 a ra mt vài nhn xét chung, nhng thông thng, nên tham kho ý kin chuyên gia (xem Hình 19 và Hình 36). 23.6 Công trình cu

Các nguyên lý tng t cng áp dng cho công trình cu nh i vi bt k công trình xây dng tng t khác (xem 9.5, mc 13 và Hình 37). Kt cu bê tông ct thép và kt cu thép cn c ni t phù hp vi mc 13. Khe giãn và các khe h khác có tính liên tc v in nên c liên kt; các ng dn nc, lan can, tay vn, bin báo, ct èn bng kim loi và các b phn bng kim loi liên tc khác nên c ni vi ct thép (xem 12.10.4). i vi cu nhiu nhp cn m bo tính liên tc v in gia các kt cu bên trên. Sét ánh vào nh cu s gây ra dòng in do sét ánh truyn xung t thông qua các kt cu thp hn (xem mc 15). Vi các b phn ch to sn, nên có thêm các bn hoc các òn ngang ti mi u dùng cho mc ích liên kt. Ti chân cu thang trên các cây cu dành cho ngi i b, nên thc hin vic bao ph cách in chng tip xúc và nguy him do in áp bc gây ra. Các tính toán n gin ch ra rng hiu ng lan truyn sét nhiu kh nng xy ra khi ng di cnh ca cây cu hn là ng gia các tr . Trong trng hp này, nên áp dng các iu sau ây: a) Kt cu chiu sáng, các lan can, ... nên c gn vi ct thép. Trong trng hp ó, không cn ni mt dây xung tách bit bên ngoài, nhng nu có dây xung nh vy thì nên ni vi ct thép ti cao cao nht có th c. b) Trong các vùng có nguy him tim tàng ni con ngi có kh nng t tp, nên t các bin cnh báo ch ra các nguy him ca vic ng gn rìa cu và cm ô che ging lên.

64

TCXDVN 46 : 2007

Ký hiu 1. Mái kim loi s dng làm b phn thu sét 2. Liên kt vi mái thép và ct thép ca mi ct bê tông 3. Ct thép trong ct, s dng làm dây xung 4. Liên kt vi ct thép ni t 5. Cc ni t c bc bê tông 6. Cc ni t mch vòng liên kt các cc ni t Ghi chú: Các kim loi liên tc hoc ni t cn ni vi cc ni t mch vòng 7. Ct chng sét (xem Hình 19)

Hình 36. H thng chng sét cho sân vn ng (sân bóng á)

65

TCXDVN 46 : 2007

Ct thép Liên kt vi ct thép b) Liên kt và ni t vi ct ca cu bêtông ct thép

a) Liên kt và ni t vi ct ca cu thép

Cc ni t dng thanh

c) Chi tit ca ch liên kt phi kim loi

Ct thép Liên kt vi ct thép b) Liên kt và ni t vi ct ca cu bêtông ct thép

Con ln

Chi tit A th hin liên kt vi lan can

Chi tit B th hin liên kt linh hot qua gi ta con ln

Hình 37. Công trình cu

24

24.1

S n mòn

Quy nh chung

Ti ni n mòn do khí quyn, hóa hc, in phân hoc các nguyên nhân khác có kh nng tác ng ti bt k phn nào ca h thng chng sét, nên thc hin các bin pháp phù hp ngn cn kh nng xy ra n mòn. 66

TCXDVN 46 : 2007

24.2

n mòn in phân gia các kim loi khác nhau

Vic tip xúc gia các kim loi khác nhau có kh nng gây ra và làm tng nhanh s n mòn, tr khi các b mt tip xúc c gi hoàn toàn khô và c bo v tránh không cho hi m i vào. S tip xúc gia các kim loi khác nhau có th tn ti nhng ni dây dn c c nh, hoc ta vào các b mt kim loi bên ngoài. S n mòn cng có th tng ti ni nc chy qua mt kim loi ri i vào trong tip xúc vi kim loi khác. Nc chy ra t ng, hp kim ng và chì có th n mòn các hp kim nhôm và km. Kim loi ca h thng chng sét nên tng thích vi các kim loi c dùng bên ngoài trên bt k kt cu nào mà h thng i qua hoc có tip xúc. 24.3 n mòn hóa hc khi nhôm gn xi mng Porland, hn hp va, v.v...

Vì nhiu lý do, nhôm d b n mòn khi tip xúc vi xi mng Portland và hn hp va. Nhng gi ý v các k thut lp t nh sau: a) Các dây dn nhôm nên b trí tách ra khi bt k b mt nào, c bit các b mt nm ngang. iu này s tránh cho các dây dn không nm trong nc hoc tip xúc vi các vt liu n mòn, nh va c, v.v.... Các cách lp t phù hp c minh ha trên Hình A.1. b) Không nên b trí các dây dn ti nhng ni có th b các mnh vn, lá cây, v.v... bao ph, hoc b chôn di t. iu này s tránh cho các cht in phân tip xúc liên tc vi dây dn. c) Thit k ca h thng cc u dây nên b trí các g móc nc. iu này s giúp ngn cn cht in phân chy ra khi b mt có th chm ti và chy xung dây dn. d) Ti nhng ni không th thc hin các iu kin t a) ti c), dây dn nên c bo v nh gi ý trong mc 6 và cn xem xét vic tng din tích mt ct ngang. 24.4 n mòn hóa hc ca ng

Mc dù ng có kh nng chu c nhiu loi tác ng hóa hc, nhng nên có lp ph bng chì, ti nhng ni d b n mòn mnh do các hp cht lu hunh. c bit ti các v trí không th ti c; ví d ti nh ca ng khói. Lp ph nên bao trùm toàn b vùng có kh nng b n mòn và trùm lên các mi ni. Không nên dùng các lp ph không bn vng hoc d cháy. Các chi tit liên kt nên chu c tác ng n mòn hoc phi c bo v phù hp. Các mi ni và liên kt có th c bo v bng bi tum hoc c t trong hp cht do tu iu kin ti ch (xem thêm mc 6 và 12.10.4). Mi dây dn gia các im o kim tra và các in cc t nên c bo v chng n mòn ti nhng ni dây dn i vào lòng t mt khong 0,3 m trên và di mt t, vic lp ng bc ngoài PVC là bin pháp thích hp bo v chng n mòn.

25

Lp dng kt cu

Trong quá trình lp dng kt cu, tt c các mng thép ln và nhô lên nh các khung thép, giàn giáo và cn trc thép nên c ni t mt cách có hiu qu. T khi bt u tin hành lp t h thng chng sét, cn duy trì vic ni t liên tc.

26

Dây in trên cao

Trong sut quá trình xây dng ng dây in trên cao, thit b trên cao ca h thng cp in cho phng tin chy trên ray, v.v..., có th gim thiu nguy him ti con ngi bng cách lp t và kt ni mt h thng ni t hoàn chnh trc khi bt k dây dn nào ngoài dây dn ni t c kéo ra. Mt khi các dây dn c kéo ra và c cách in, không nên th ni các dây dn này trong quá trình lp t, mà nên ni t theo cách ging nh khi thc hin vic bo dng sau khi a ng dây vào hot ng. 67

TCXDVN 46 : 2007 27 Kim tra

Toàn b h thng chng sét nên c mt ngi có trình chuyên môn thích hp kim tra k bng mt thng trong sut quá trình lp t, sau khi hoàn thành và sau khi thay i hoc m rng, xác nhn rng chúng c làm tuân th theo tiêu chun này. Vic kim tra nên c tin hành nh k, tt nht là không quá 12 tháng. i vi các khu vc có iu kin khí hu khc nghit nên tng tn sut kim tra. Thêm na, trng thái c hc ca tt c các dây dn, liên kt, mi ni và các in cc t (bao gm các in cc tham chiu) nên c kim tra và ghi chép li. Nu vi bt k lý do nào, nh do các công vic khác ti công trng tm thi không th xem xét các phn lp t c th thì cng nên ghi chép li iu ó. Trong sut quá trình xem xét nh k h thng chng sét, vic ghép ni bt k b phn b sung nào mi nên c kim tra m bo rng nó phù hp vi nhng quy nh ca tiêu chun này.

28

o c

Khi hoàn thành quá trình lp t hoc bt c chnh sa nào, nên thc hin các phép o cách ly và kt hp và/hoc các kim tra sau ây. Các kt qu c ghi trong s theo dõi h thng chng sét. a) in tr ni t ca mi in cc t cc b vi t và b sung in tr ni t ca h thng ni t hoàn chnh. b) Mi in cc t cc b nên c o tách bit vi im kim tra gia dây xung và in cc t trong v trí tách ri (phép o cách ly). c) Tin hành o ti im o v trí ni (phép o kt hp). Nu có bt k s khác bit áng k trong các phép o liên quan ti các v trí khác, nên iu tra nguyên nhân ca s khác nhau này. d) Các kt qu ca vic kim tra tt c các dây dn, lp ghép và mi ni hoc tính liên tc v in o c. Vic o c chi tit có th tham kho tiêu chun BS 7430 hoc các tiêu chun quc t có liên quan. Nu in tr ni t ca mt h thng chng sét vt quá 10 thì nên gim giá tr này, ngoi tr các kt cu trên á nh miêu t trong 13.5. Nu in tr nh hn 10 nhng cao hn áng k so vi ln kim tra trc, nên iu tra nguyên nhân và thc hin các bin pháp khc phc cn thit. Vic o kim tra nên c tin hành nh k, tt nht không quá 12 tháng.

GHI CHÚ 1: Vic chn mt chu k ngn hn 12 tháng mt chút có th thun li thay i mùa mà phép th c thc hin. GHI CHÚ 2: Trc khi ngt vic ni t bo v sét ánh, nên o kim tra m bo rng kt ni ã b ngt, s dng mt thit b kim tra in áp nhy.

29

Lu tr h s

Các h s sau ây nên c lu tr ti công trình hoc do ngi có trách nhim bo qun vic lp t: a) Các bn v có t l mô t bn cht, kích thc, vt liu, và v trí ca tt c các thành phn ca h thng chng sét; b) Trng thái t nhiên ca t và bt k lp ráp ni t c bit nào; c) Loi và v trí ca các in cc t, bao gm các in cc tham chiu; 68

TCXDVN 46 : 2007

d) Các iu kin kim tra và các kt qu t c (xem mc 28); e) Các thay i, b sung hoc sa cha h thng; f) Tên ca ngi chu trách nhim lp t hoc bo dng.

Nên dán nhãn ti im gc ca ngun lp in trong ó ghi nh sau: "Công trình này c lp t mt h thng chng sét, phù hp vi TCXDVN :2007. Các liên kt vi các b phn khác ca công trình và các liên kt ng th chính cn c bo trì mt cách phù hp."

30

Bo trì

Các kim tra nh k và o c khuyn cáo trong các mc 27 và 28 ch ra rng vic bo trì, nu có, là cn thit. Lu ý c th n các vn sau: - Ni t; - Bng chng ca s n mòn hoc các iu kin có kh nng dn ti n mòn; - Các thay i và các b sung ti kt cu có th nh hng ti h thng chng sét (ví d nhng thay i trong vic s dng ngôi nhà, vic lp t các rãnh cn trc hoc vic dng các ng ten vô tuyn truyn thanh và truyn hình).

69

TCXDVN 46 : 2007

PH LC A

(tham kho)

Các khía cnh k thut ca hin tng sét

A.1 Cng dòng in ca mt tia sét

Cng dòng in ca mt tia sét thng nm trong khong t 2.000 A n 200.000 A. Thng kê các giá tr này trong thiên nhiên theo phân b chun logarit nh sau: 1% 10% 50% 90% 99% các tia sét ánh vt quá 200.000 A các tia sét ánh vt quá 80.000 A các tia sét ánh vt quá 28.000 A các tia sét ánh vt quá 8.000 A các tia sét ánh vt quá 3.000 A

Dòng in trong hu ht các tia sét ánh xung mt t là t các phn t mang in tích âm trong các ám mây dông và nh vy tia sét là dòng các ht tích in âm t mây xung mt t. Cng có các tia sét t các phn t mang in tích dng, nhng ít thng xuyên hn. V chiu dòng in là dòng in mt chiu tng vt trong quãng thi gian không n 10 s i vi tia sét mang in tích âm (i vi tia sét mang in tích dng thi gian này dài hn khá nhiu), sau ó gim dn ti mt giá tr nh, i vi mt tia sét n, trong khong thi gian 100 s hoc nh hn. tính toán thit k h thng chng sét, ngi ta s dng giá tr dòng in sét (i hi nht sau ây: i max = 200 Ka

max)

c cho là có

di dt

A.2 in th

= 200 kA/ s

Trc khi hin tng phóng in xy ra, in th ca khi cu tích in có th c tính s b bng cách gi thit in tích Q là 100 C và bán kính ca hình cu tng ng vào khong 1 km. Do ó in dung ca c khi vào khong 10-7 F. T công thc Q = CV, in th tính c s vào khong 109 V. iu này có ngha in áp ban u ám mây là trên 100 MV. A.3 Các hiu ng v in

Khi cng dòng in b tiêu hao qua in tr ca phn cc ni t ca h thng chng sét, nó s to ra s tt in áp kháng và có th làm tng tc thi hiu in th vi t ca h thng chng sét. Nó cng có th to nên xung quanh cc ni t mt vùng có chênh lch in th cao có th gây nguy him cho ngi và ng vt. Tng t nh vy cng cn phi lu ý n in cm t cm ca h thng chng sét do on dc ng ca xung in do sét gây ra. tt in áp do hin tng trên gây ra trong h thng chng sét do ó s là tng s hc ca hai thành phn là in áp cm ng và in áp kháng. A.4 Hiu ng lan truyn sét

im mà sét ánh vào h thng chng sét có th có in th b tng cao hn rt nhiu so vi các vt th kim loi xung quanh. Bi vy s có nguy c lan truyn sét sang các vt kim loi trên hoc phía bên trong công trình. Nu s lan truyn này xy ra, mt phn ca dòng in do sét gây ra s c tiêu hao 70

TCXDVN 46 : 2007

qua các thit b lp t bên trong nh ng ng hoc dây dn, và nh vy s dn n ri ro cho ngi sng trong nhà cng nh kt cu công trình. A.5 Hiu ng nhit

Vic quan tâm n hiu ng nhit ch gói gn trong vic tng nhit trong h thng dn sét. Mc dù cng dòng in cao nhng thi gian xy ra là rt ngn nên nh hng v nhit trong h thng bo v là rt nh. Nói chung, din tích ct ngang ca dây dn sét c chn ch yu sao cho tho mãn v bn c khí, có ngha là nó ln gi cho tng nhit trong khong 1oC. Ví d nh, vi dây dn ng có tit din 50 mm2, mt cú sét ánh 100kA vi thi gian là 100 s s gii phóng ít hn 400J trên 1m dây dn, dn n tng nhit khong 1oC, Nu dây dn là thép thì tng này cng ít hn 10oC. A.6 Hiu ng c

Khi mt dòng in có cng cao c tiêu tán qua các dây dn t song song gn nhau hoc dc theo mt dây dn duy nht nhng có nhiu gp khúc, nó s gây ra các lc c hc có ln áng k. Do ó các im gi h thng dây dn là rt cn thit (Xem Hình A.1 và Bng A.1). Bng A.1 Khong cách các tr h thng dn sét.

Cách b trí Khong cách (mm) 1.000 500 1.000 500

Dây dn nm ngang trên các mt phng ngang Dây dn nm ngang trên mt phng ng Dây dn thng ng t t lên cao 20m Dây dn thng ng t 20m tr lên

GHI CHÚ 1: Bng này không áp dng cho các tr là các b phn ca công trình, các tr kiu ó có th có các yêu cu c bit . GHI CHÚ 2: Cn kho sát các iu kin môi trng và khong cách thc t gia các tr có th khác so vi nhng kích thc nêu trên.

Mt tác ng c hc khác t sét là do s tng cao t ngt nhit không khí lên n 30.000K và s giãn n t ngt không khí xung quanh ng dn sét xung t. ây là do, khi dn in ca kim loi c thay th bi dn ca mt ng vòng cung, nng lng s tng lên 100 ln. Mt nng lng ln nht khong 100MW/m có th c to ra trong cú phóng in xung mt t và sóng xung kích gn cú phóng in này có th làm trc ngói lp trên mái nhà. Tng t nh vy, vi hiu ng lan truyn sét ca sét trong các công trình, sóng xung kích có th gây ra các h hi cho kt cu.

71

TCXDVN 46 : 2007

Dây dn dt

GHI CHÚ 1: Kp cho dây dn sét cn ch to riêng cho phù hp vi dây dn; kích thc a Hình e) phi bng chiu dày dây và kích thc b phi bng chiu rng dây cng thêm 1,3mm ( giãn n). Dây có tit din tròn cn c x lý tng t. GHI CHÚ 2: Tt c các kp cn c gn chc chn vào kt cu; không nên dùng va gn.

Hình A.1 - Thit k in hình kp c nh dây dn sét.

72

TCXDVN 46 : 2007

PH LC B (tham kho) Gii thích mt s iu khon ca tiêu chun

B.1 Mng ni t và cc ni t (mc 13 và mc 14) B.1.1 Khái quát Thông tin y v i tng ni t có trong tiêu chun TCVN 4756. B.1.2 Hiu ng lan truyn sét và vùng tim n in áp bc lân cn v trí ni t Nguy c lan truyn sét trong công trình có h thng chng sét và chênh lch in áp trong vùng t xung quanh khu vc ni t ph thuc vào in tr ca t. Nguy c lan truyn sét còn ph thuc vào mt s yu t khác c cp A.4. Chênh lch in áp khu vc ni t là hàm ca in tr sut ca t. Trong Hình 19, cú sét c mô phng xy ra trên mt h thng chng sét. Dòng sét c truyn xung t qua các cc ni t, in áp khu vc ni t tng lên và s chênh in áp tác dng lên các lp t. Có th làm gim s chênh lch in áp này bng cách ni vòng các cc ni t vi nhau. Chênh lch in áp có th gây nguy him ti tính mng ca con ngi nu nh nó vt qua vài ngàn vôn, ti ng vt nu nh vt qua vài trm vôn. Do s chênh lch in áp này là hàm ca tích dòng in sét và in tr ni t ca cc ni t nên hin nhiên là vic gim in tr ni t xung càng thp càng tt tr nên ht sc quan trng. Thc t nên gii hn giá tr in tr ni t ln nht là 10 bo v cho ngi và ng vt, tuy nhiên giá tr này càng nh thì càng tt. Mt bin pháp khác khc phc chênh lch in áp trên b mt t là chôn sâu các cc ni t vi mi cc sâu ít nht là 1m, và bc liên kt gia dây xung và b phn ni t bng vt liu cách in chu in áp ánh thng ti thiu 500kV nh polyethylene dày 5mm. Mi nguy c ó i vi con ngi trong công trình gim i áng k nu nhà có sàn thay vì nn bng t hay á. B.1.3 S dng các ng ng k thut làm mng ni t Không c s dng các ng ng dn nhiên liu vào công trình làm mng ni t. Các ng ng k thut khác có th c s dng cho h thng chng sét bên trong công trình vi iu kin các im ni phi kim soát d dàng.

GHI CHÚ: ng ng gas không c s dng làm cc ni t (Hình 28).

B.1.4 Mng ni t Ví d v kích thc cc ni t trong t có in tr sut 100m nhit 10°C thông thng to ra in tr ni t ca mng ni t khong 10 nh sau: Cc ni t dng vòng khép kín có chiu dài không nh hn 20m chôn sâu ít nht là 0,6m di mt t; hoc ng ng hoc thanh ng có chiu dài mi thanh không di 1,5m, tng cng chiu dài các thanh không di 9m; các thanh b trí hng tâm có chiu dài không nh hn 20m chôn sâu ít nht 0,6m di mt t; hoc bê tông ct thép (xem B.1.6).

73

TCXDVN 46 : 2007

Các cc ni t cn c chôn sâu trong mt s trng hp nh có lp sét nm di lp cui si. Không nên tin cy vào sâu mc nc ngm. Nc ngm, c bit trong lp si, có th b rút sch và s không có tác dng m bo cho in tr ni t thp cho h thng ni t. in tr ni t gim không áng k khi gim tit din ca cc mà kích thc ln ca cc ni t còn làm tng giá thành h thng và gây khó cho thi công. Ví d v quan h gia ng kính cc ni t vi trng lng ca cc dài 1,2m c kê bng B.1 Bng B.1 Quan h ng kính và trng lng ca cc ni t

ng kính d (mm) 13 16 19 25 Trng lng m(kg) 1,4 2,3 3,2 5,4

Bng B.1 ch ra rng trng lng ca cc 1,2m, ng kính 25mm thì nng hn cc 1,2m ng kính 13mm ti 4 ln i vi cùng loi vt liu trong cùng mt loi t thì mt thanh cc 4,8m d=13mm hoc 4 cc 1,2m d=13mm cho mt giá tr in tr vào khong 1/3 ca thanh 1,2m d=25mm B.1.5 Trng hp c bit Cn có s cân nhc c bit i vi các trng hp sau: Hàng rào có s dng kim loi (xem 20.3.1); Cây ci (xem mc 23); Nhà nông thôn (xem 24.4) Công trình trên á (xem 13.5) Nu công trình trên á c chng sét theo phng án c cp trong 13.5 và kim loi trong và trên công trình c ni vi h thng chng sét nh gii thiu 15.3 thì s có c mc bo v sét thích hp cho ngi trong công trình. Tuy nhiên có th nguy him cho con ngi ra vào công trình khi có sét vì s chênh lch in áp bên ngoài khi sét truyn xung h thng chng sét ca công trình. Nu b mt ca t hoc á có tính cht dn in cao trong phm vi khong 30-50m ti công trình thì ni t c mô t mc 14 có th c s dng và nó có th c ni vi mng ni t mch vòng. Nguy c i vi ngi ra vào gim i mc dù không hoàn toàn b loi b. B.1.6 S dng móng bê tông ct thép làm b phn ni t Khi móng bê tông ct thép c s dng làm b phn ni t thì có th áp dng công thc tính gn úng nh sau:

R=

.1,57. V

Trong ó: R ­ in tr ni t, ; ­ in tr sut ca t, .m; V ­ khi tích bê tông, m3; in tr sut ca t c ly theo tiêu chun TCXD 161:1987.

74

TCXDVN 46 : 2007

Ví d ng dng ca công thc: 5m3 bê tông ct thép trong t 100 .m thì in tr ni t xp x 10 . Các chân móng trong t 100 .m có giá tr in tr sau: 0,2m3 (quy i bng bán cu ng kính 0,9m) có giá tr in tr R=30 . Ngha là cn 3 cái thì s t c giá tr yêu cu 10 0,6m3 (tng ng 1,4m bán cu) có R=20 . Ngha là cn 2 cái thì t giá tr 10 . B.2 Kim loi trong và trên công trình cao hn 20m

(mc 15, 16) B.2.1 Máng dn nc kim loi có hoc không ni t Bt c b phn kim loi nào trong hoc trên công trình không ni vi h thng chng sét nhng li ni vi t nh các ng ng cp nc, cp gas, tm kim loi, h thng in u có nguy c nhim sét. Thm chí nhng b phn không tip xúc vi t cng có chênh lch in th gia chúng vi h thng chng sét mc dù s chênh lch in th này nh hn so vi trng hp b phn kim loi ó c ni t. Nu s chênh lch in th gây ra trong mt thi gian ngn nh vy gia bt k b phn nào ca h thng chng sét và các b phn kim loi gn k vt quá kh nng chng in áp ánh thng ca vt liu nm gia chúng (có th là không khí, tng gch, hoc bt c vt liu nào khác) thì có th xy ra hin tng lan truyn sét. iu này có th gây h hng trang thit b, gây cháy hoc sc in i vi ngi và vt. B.2.2 Liên kt ti hai u máng nc kim loi Liên kt này phi c thc hin c hai u ca bt c chi tit kim loi nào chìa ra. Khi ó kim loi có th tham gia vào vic tiêu tán dòng in sét nhng phi tránh các nguy c h hi vt lý hoc thng tn con ngi. B.2.3 La chn b phn kim loi liên kt Rt khó la chn b phn kim loi nào thì liên kt, b phn nào thì b qua. i vi các b phn kim loi dài nh ng ng nc, thang máy, thang st dài thì có th d dàng quyt nh chúng cn c ni vi h thng bo v chng sét ca công trình mà không phi tn kém nhiu. Tuy nhiên các b phn kim loi ngn cách ly nh khung ca s ch có th tip t ngu nhiên qua màn nc ma trên b mt kt cu thì có th b qua. Các công trình có ct thép hoc vách bao che kim loi to thành li kim loi khép kín liên tc to ra mt trng thái mà các kim loi bên trong không c liên kt có th c gi thit rng chúng có cùng in th vi bn thân kt cu. i vi các công trình ó nguy c lan truyn sét c gim nhiu và yêu cu i vi vic liên kt cng gim i. B.2.4 Nguy c ca lp ph kim loi mng Nu bt c mt phn b mt ngoài ca công trình nào c bao ph bi mt lp kim loi mng, lp kim loi này có th c thit k hay ngu nhiên to thành mt b phn dn dòng in sét xung t. Dòng sét ó có th tách ra khi lp kim loi do các nguyên nhân nh lp kim loi không liên tc hoc tit din lp kim loi quá nh nên nó s b chy ra khi dòng in sét i qua. C hai trng hp ó u dn ti hin tng h quang in và d gây cháy nu có vt liu d cháy gn. Khuyn ngh là nên tránh các nguy c ánh tia la in ghi trong 15.2. B.2.5 Dòng t cm trong dây xung trong mi liên quan vi chiu cao công trình Khi chiu cao công trình tng lên thì in áp cm kháng ti cc ni t c cho là tng bc kém quan trng hn so vi in áp t cm ri trên ng dn sét. 75

TCXDVN 46 : 2007

B.3 Cây và công trình gn cây

(Mc 21) Mc 21 cp ti gii pháp chng sét cho cây. H thng chng sét c thit k bo v an toàn cho cây và gim in áp bc nm trong vùng chôn ng dây dn sét, cc ni t. ng di tán cây khi có giông sét là rt nguy him. Khi b sét ánh, dòng sét lan truyn theo nhánh, cành ti thân cây và có th gây hiu ng lan truyn sét sang các hng mc công trình lin k. Cng phóng in ca cây có th ly bng 250kV/m so vi kh nng kháng dòng ca không khí là 500V/m. Các s liu này là c s ca mc 21 quy nh khong cách ti thiu gia công trình và cây. Khi công trình quá gn cây, có nguy c lan truyn sét t cây sang công trình khi có sét thì h thng chng sét ca công trình cn phi ph vùng bo v lên c cây ó. Nu cây nm trong vùng bo v ca h thng chng sét ca công trình thì công trình c coi là an toàn. B.4 Các công trình khác

(Mc 23) B.4.1 Lu tri nh i vi lu tri nh tuân th theo 23.1.1 có th s tn kém. Mc dù vy, trong vùng nhiu sét thì nên có bin pháp chng sét. C th là: a) chng sét cho lu tri nh có th s dng mt hoc hai cn kim loi (dng ng lng n ten) phía bên ngoài lu, b trí sao cho lu nm trong phm vi c bo v nh 9.2. Chân ca các cn kim loi cn c ni vi cc chng ni t t xa lu và cm vào t m. Thêm na có th s dng mt dây kim loi trn t trên mt t xung quanh lu và ni ti chân ca mi cn kim loi. b) Trong trng hp lu trong khung kim loi thì khung ó làm vic nh là mt dây dn sét. Khung ó phi c ni xung t nh hng dn phn a) hai u ca lu. c) Khi có giông sét, i vi lu không c chng sét, thì cn phi tìm cách loi b in áp bc tác dng lên c th ngi. Có th thc hin iu ó bng cách nm lên trên mt vt kim loi t trc tip trên t. Nu không có iu kin nh vy thì có th ngi bó gi trên mt t và tránh tip xúc vi lu và vi ngi khác. B.4.2 Sân vn ng Khi ct èn cao b sét ánh, dòng in sét truyn xung nn qua chân ct và có th c lng chênh in áp ca t nn t gi thit rng các lp ng th di nn phân b dng các bán cu. Do ó vi dòng trung bình khong 30kA và in tr sut ca t 103 .m, chênh in áp ca t nn s vào khong 50 kV/m trong khong 10m t chân ct và nó thay i t l nghch vi khong cách và din tích (Hình 19, Hình 36). Vi gi thit ó, i vi ngi gradient in áp không c vt quá 10kV/m tng ng vi khong cách 22m t chân ct. S dng mt cc ni t thích hp di hình thc mt li tròn bán kính 10m có th làm gim ng sut in áp xung quanh ct. Thêm na có th chng li in áp bc bng cách bc tm cách in bng PVC di lp asphan. tránh tip xúc trc tip vi chân ct có th sn ph keo epoxy dày 5mm t chân ct ti cao 3m. Lu ý tránh vic tng nhit quá mc gii hn di tác dng ca bc x mt tri s làm gim giá tr ca lp bo v.

76

TCXDVN 46 : 2007

B.5

Công trình có hình dáng phc tp

(11.2.4) Phng pháp "hình cu ln" c mô t mc này có th c s dng nhn bit các phn không c bo v sét ánh ca công trình cao nhiu mô un phc tp. Phng pháp này da trên nguyên lý quá trình tip xúc ca u tích in sét ti công trình. Trc khi xy ra sét, u tích in sét hng xung t (hình thành trên các ám mây dông) và cách nhánh tích in ca nó h thp dn. Khi u tích in sét h xung thì xy ra quá trình tích in ngc du trên mt t (cng hình thành u tích in sét hng lên trên) và to ra trng in gia hai mng tích in trái du. Cng ca trng in này tng dn ti khi ln thì u tích in hng lên phía di phóng lên trên gp u tích in sét hng xung phóng xung di và to thành tia sét. Do ó tia sét s ánh trên mt t hoc trên công trình ti ni mà u tích in hng lên c phóng i và do các u tích in hng lên ó c phóng lên ti các im có cng in trng cao nht và có th phóng thng lên trên tri mà không b cn nên chúng có th phóng theo bt c hng nào gp u tích in sét t mây phóng xung. Mt ví d cho hình nh này là sét vn ánh vào mt bên ca công trình cao mc dù thông thng nó không ánh vào phn công trình nm di góc 45° ca hình côn t im bo v cao nht ca công trình. Các im có cng in trng mnh nht trên t hoc công trình thng là khu vc gn nht vi u tích in hng lên trc khi nó phóng lên. Các im có khong cách bng nhau t im cui ca các u tích in u có cùng nguy c b sét ánh còn các im xa hn s ít b nguy c sét ánh hn. Do ó các im trên b mt ca hình cu tng tng có tâm nm u tích in hng lên trc khi xy ra sét là các v trí mà u tích in hng lên có th phóng in lên (xem Hình B.1). Do u tích in ca mây dông có th phóng xung bt c hng nào nên tt c các v trí mà u tích in ca mây dông có th tip cn c có th mô phng bng cách ln mt hình cu tng tng có bán kính bng chiu dài ca bc cui (last step length), xung quanh công trình và thng xung mt t. Khi nó tip xúc vi công trình có th to ra cú sét ánh và nhng v trí hay b mt nh vy cn phi có b phn thu sét nh mô t mc 11. Tuy nhiên nu các b phn ó ca công trình không có các im góc nhn hay vt nhô ra thì b phn thu sét hin hu có th chp nhn c. Nu có các im góc nhn hay vt nhô ra thì cn xem xét b sung thêm b phn thu sét. Công trình cao có hình dng n gin có th c chng sét nh mô t Hình 22 nhng i vi công trình phc tp cn áp dng phng pháp hình cu ln này. Phng pháp này cng có th áp dng cho các công trình có b phn thu sét t trên công trình hoc có các b phn thu sét treo phía trên. Phng pháp này cng có th s dng xác nh vùng c bo v sét ca bt c mt thit k h thng chng sét nào. Nhìn chung kích thc cu càng nh thì kh nng bo v chng sét càng tt hn nhng s tn kém khi xây lp h thng. C cu c khuyn ngh có bán kính t 20-60m. Thông thng nên s dng cu có bán kính 60m. Còn cu có bán kính 20m ch nên dùng cho các công trình có nguy c cháy cao.

77

TCXDVN 46 : 2007

Các vùng gch chéo và cc nhn cn c ánh giá xem có cn b phn thu sét hay không. Trong nhiu trng hp dây xung ã m bo thu sét trên các cnh công trình

Cc nhn

Mt bng

Hình chiu cnh

Hình B.1 - Ví d s dng phng pháp "hình cu ln" ánh giá s cn thit phi b trí b phn thu sét cho mt công trình có hình dng phc tp.

78

TCXDVN 46 : 2007

PH LC C

(tham kho)

Hng dn chung i vi vic chng sét cho thit b in trong và trên công trình

C.1 Thông tin chung

Mc này a ra nhng hng dn ánh giá các nguy c làm h hi hoc vn hành sai h thng thit b in trong hoc trên công trình khi b sét và hng dn thit k h thng chng sét cho thit b. Vic thc hin các hng dn trong tiêu chun cng có th cung cp mc nào ó chng li các e da có ngun gc khác (nh vic óng ngt mch). H thng chng sét thông thng ch c thit k và lp t cho công trình. Mc du vy, h thng thit b cn có tin cy cao hn và nó cng òi hi mt h thng chng sét riêng bo v cho thit b in cng nh các h thng thông tin d liu. S phc tp ca sét ánh vào công trình, dòng sét tng cao trong thi gian ngn kèm theo các hin tng khác là nguyên nhân gây phá hoi thit b, xóa d liu. Nguy c ca sét c cp C.4, song còn có nhiu yu t tác ng n vic cn n h thng chng sét nh nhu cu: - gim thiu các nguy c cháy và sc in; - tránh ngng tr hot ng sn xut và thng mi có nh hng n vn kinh t; - ngn nga các tác hi v an toàn, sc khe; - bo v các dch v thit yu v an toàn, báo cháy, thông tin, qun tr công trình; - tránh phi sa cha tn kém các trang thit b vi tính. Các hng dn ph lc này mang tính tng quát, khi áp dng cho h thng chng sét cn tính n các iu kin thc t. Trong nhng trng hp c bit thì cn phi tìm kim nhng li khuyên ca chuyên gia. Xin nhn mnh rng ngay c khi có h thng chng sét thì cng không bao gi hoàn toàn có th chc chn là an toàn cho h thng thit b hay an toàn v d liu. Hình C.1 minh ha dòng sét ánh vào nhà máy công nghip, truyn qua các b phn ca nhà và i xung t.

GHI CHÚ: Xin nhn mnh rng ph lc này ch dùng tham kho, vic tuân th ph lc này không có ngha là tuân th ni dung tiêu chun này.

C.2

ng dng ca ph lc này

Khi áp dng nhng hng dn ca ph lc này cn tuân theo quy trình sau: - Quyt nh xem có cn h thng chng sét không (xem mc 7) - Nu câu tr li là có thì xem xét thit k chng sét ri chuyn sang c), nu câu tr li là không thì chuyn ngay sang c). - Quyt nh liu có cn phi chng sét cho các thit b in, in t trong hay trên công trình không (xem C.4, C.5) - Nu câu tr li cho câu hi c) là có thì xem các ni dung C.3, C.7, C.13; nu câu tr li là không thì không xem xét thêm.

GHI CHÚ: 1: Thông tin c bn liên quan ti các khía cnh chng sét c cho C.8, C.9

GHI CHÚ: 2: các ví d tính toán c cho C.6, C.10, C.11, C.12.

79

TCXDVN 46 : 2007

Mt phn nh dòng sét ánh s truyn xung các ng hoc dây cáp bên cnh ánh xung t

Ct nhô cao

ng khói

ng truyn d liu, in thoi

Sét ánh s truyn dòng in ti các công trình khác hoc xung t

Hình C.1. Các im sét ánh vào công trình công nghip có th nh hng n h thng in t

C.3

Các yu t c bn v chng sét cho h thng in

C.3.1 Mc ri ro Trc khi thit k h thng chng sét cho thit b, cn lu ý ti h thng chng sét c bn cho công trình. Thông tin C.4, C.5 giúp cho vic quyt nh có cn phi bo v thit b in hay không. C.3.2 Chng sét ca bn thân công trình Khi cân nhc các phng án phòng chng sét cho thit b in ca công trình thì cn xem liu công trình ã c chng sét hoc s c chng sét theo tiêu chun này cha. Loi công trình có kh nng chng sét lý tng là công trình có vách bao che bng kim loi cho tt c các bc tng và mái, nó to ra môi trng dng "phòng c che chn" cho các thit b in. Nu nh tt c các vách bao che và lp ph mái liên kt vi nhau mt cách tha áng thì dòng sét ánh t bt c ch nào ca công trình s c truyn xung t dng "tm truyn in" trên b mt công trình và xung b phn ni t. Các công trình kt cu thép hoc bê tông ct thép có vách bao che kim loi là các công trình thuc dng này và nh vy ch cn chú ý n vic bo v các ng cáp ngun cp vào công trình (Hình C.2).Cn lu ý t c kháng tr thp t liên kt gia b phn ni t ca h thng chng sét vi các h thng ng ng khác. Nên áp dng phng pháp i ng cp in vào nh minh ha Hình 28 có kèm theo các b phn chn xung nu kt qu tính toán cho thy cn phi có các b phn này. Công trình xây dng bng bê tông ct thép hoc bng khung thép không có vách bao che kim loi thì dòng sét có th truyn bên trong các ct. Hng dn i vi ni lp t máy tính và h thng dây dn c cho C.7.2. Nu nh vt liu xây dng công trình ch yu là kim loi thì có th xp công trình có nguy c cao (xem mc 18) và b trí h thng chng sét tng cng (xem C.7.1). Nhìn chung cn lp t các thit b chng quá áp càng gn ti các im kt ni ra/ vào công trình càng tt. 80

TCXDVN 46 : 2007

Thit in

b

Bo v bên trong là

Ngun

Thit in

b

Thit in

b

ng kt ni d liu

Nên bo v quá dòng c hai u trong trng hp phi m bo tht tt vic truyn d liu Ngun

Ngun

Hình C.2- Các dng chng sét có liên quan ti thit b in t

Sét ánh

Mt ct A-A

Hình C.3- Phân b dòng in do sét ánh vào công trình có 15 ng ni t

81

TCXDVN 46 : 2007

Chiu cao mch 2m

GHI CHÚ 1. ng ng mc in cm truyn dn (MT) nh sau: 1) 0,015 H/m 2) 0,02 H/m 3) 0,03 H/m 4) 0,04 H/m 5) 0,05 H/m 6) 0,07 H/m 7) 0,08 H/m GHI CHÚ 2. Các ng ni t bên trong (A, B và C) ch ti tng ng 3,1%, 2,3% và 3,1% tng cng sét GHI CHÚ 3. in cm tng h i vi mch trên mt phng ng có c bng cách tr giá tr in cm truyn dn ti v trí ca mt chân t giá tr ti v trí khác (b qua các du âm trong kt qu). in cm truyn ti dây trên ct tính bng 0. Ví d: i vi vòng cao 2m nh trên hình v và tng dòng sét ánh in cm tng h (M) = (0,03 - 0,015) = 0,015 H/m Do ó in áp = M (cao).

di là 50 kA/s: dt

di = (0,015 x 10-6) x (2,0) x (5x1010) = 1 500 V dt

Hình C.4- Mt bng nhà có 15 ng ni t th hin trng phân b in cm truyn dn C.3.3 Hành trình dòng trong công trình Dòng in sét truyn trong công trình dng "phòng c che chn" nh ã c cp trong C.3.2 theo kiu "màng dòng in" trên b mt ca mái, tng ri xung t. S thay i in tr nh trong các phn khác nhau ca b mt nh hng rt ít ti quá trình truyn in này bi vì ng dn dòng c xác nh bng cm ng ch không bng in tr do bn cht hin tng sét ánh xy ra rt nhanh. Xu hng tng t cng din ra i vi dây xung ngoài nhà i vi công trình có kt cu khung thép hoc bê tông ct thép có dng nh Hình C.3 và C.4, ni dòng in c phân ra bi 15 ng riêng r. Cn lu ý là các ng xung bên trong mang ký hiu A, B và C Hình C.4 mang mt lng phn 82

TCXDVN 46 : 2007

trm rt nh ca dòng và do ó có trng in t nh. H thng chng sét cho h thng thit b in trong nhà c phát trin bi các ng dn sét c b trí ngoài biên ca nhà. Mt s ng dn gii quyt trong trng hp có dòng gia thit b vi nhau. ó là các dây n l c lp t trong nhà và c chp nhn cho vic truyn sét cng nh chng li phát sinh tia la in. C.3.4 nh hng ca quy mô sét ti nh dng h thng khác nhau Cách b trí lý tng cho công trình và h thng in bên trong có th làm gim các nguy c dòng in sét làm h hi hoc tác ng không tt ti chúng c th hin Hình C.2a. Trong các trng hp nh vy, có các bin pháp bo v tác ng ca sét gây ra trong h thng in chính ca nhà. ây là s sp t c mô t C.3.2 i vi mt công trình c chng sét tt. H thng in trong các công trình phi kim loi không có h thng chng sét có nguy c b sét tác ng nhiu nht. Cn phi xem xét cn thn phng pháp chng sét cho công trình và các b phn ca nó. Mt s nguy c c gii thích di ây và các hng dn chng sét c th c trình bày C.7.1 và C.7.2. Mt trong các ví d v tình hung ni mà có các nguy c có th xem xét là công trình cha các thit b in và có th có các thit b liên hp nh ài, raa hoc các thit b d báo thi tit, trong dây chuyn, các sensor c t phía ngoài. Các thit b liên hp này có th c treo bên cnh hoc nh mái hoc trên các ct thu, tháp truyn thanh hoc công trình thông thng nh minh ha Hình C.2b. Mái hoc ct thu nm ngoài phm vi bo v ca h thng chng sét cho công trình, nhng cáp dn t ct thu vào công trình có th a sét vào trong công trình trong khi h thng chng sét ca công trình không phát huy tác dng. Hn th các b phn thit b treo trên mái hoc ct có th d b nh hng khi b sét trc tip, hoc b h hi vì di in áp cao lan vào. Ví d tip theo ch ra kh nng dính sét ti thit b in ph thuc không ch vào h thng chng sét mà còn ph thuc vào các chi tit lp t nh dây, các u c, thu trên tháp cng nh ph thuc vào mch dn vào công trình. Hng dn o c bo v khi các nguy c này cho C.7. Ví d tip theo v vn thng gp có th gây ra s tng in áp môi trng lên cao c ch ra Hình C.2c. Có xu hng dòng in sét tiêu tán theo các ng dn in c hình thành bng các ng cáp ni các công trình, do ó dòng in sét có th truyn t công trình b sét ánh sang công trình khác không b sét ánh trc tip. Dòng lên ti hàng chc kilôampe có th truyn qua các ng cáp này nên vic chng li hin tng này là rt cn thit. Phng pháp bo v c mô t C.7. ây là mt trong nhng nguy c mà sét truyn i gia các công trình. C.4 ánh giá mc ri ro

C.4.1 Quyt nh lp t h thng chng sét Quyt nh lp t mt h thng chng sét cho h thng in và in t chng li sét th cp ph thuc vào: Lng sét ánh d kin trên khu vc (xem C.4.2); S d b tn thng h hi ca h thng; C.4.2 S v sét ánh d kin C.4.2.1 Din tích thu sét hu dng S v sét ánh d kin có th ánh vào mt din tích thu sét hu dng trong mt nm c cho bi tích ca mt sét và din tích thu sét hu dng. Din tích thu sét hu dng, Ae tính theo mét vuông c xác nh bi:

83

TCXDVN 46 : 2007

Ae = din tích công trình + din tích thu sét ca vùng t xung quanh + din tích thu sét ca các công trình liên hp lin k + din tích thu sét hu dng ca các ng ngun cp + din tích thu sét hu dng ca ng truyn d liu sang công trình liên quan. C.4.2.2 Din tích công trình Là din tích mt bng ca công trình. C.4.2.3 Din tích thu sét ca vùng t xung quanh Sét ánh xung t hoc công trình gây ra ti khu vc t công trình mt in áp cao. Bt c ng trc hay ng d liu i vào khu vc in áp cao ó u là i tng ca hin tng quá in áp. nh hng ca mt cú sét ánh xung t b tt dn khi khong cách gia chu vi ca công trình và im ánh tng lên. Vt quá mt khong cách nht nh thì nh hng ca cú sét ánh ti công trình c coi là không áng k. y là khong cách la chn D, m. Vi loi t có in tr sut 100.m khong cách D có th ly bng 100m. Vi loi t có giá tr in tr sut khác thì giá tr D có th ly úng bng giá tr in tr sut cho ti giá tr maximum là 500m cho t có giá tr 500.m hoc hn na. Din tích thu sét ca t xung quanh là din tích có ng c s là vin chu vi công trình và khong cách D. Khi mà chiu cao công trình vt quá giá tr D thì ly chiu cao công trình làm giá tr tính. C.4.2.4 Din tích thu sét ca các công trình liên hp lin k Din tích thu sét ca công trình liên hp lin k là ni có s kt ni in trc tip hoc không trc tip ti thit b in hoc in t t công trình chính thì c tính vào. Ly ví d cây ct chiu sáng t ngoài nhà c cp in t nhà chính. Nhà khác có trm máy tính u cui, thit b iu khin và tháp truyn. Ti công trng có mt vài ngôi nhà có h thng dây ni và khong cách không ln hn 2D, din tích thu sét ca các công trình liên hp lin k là din tích gia chu vi ca các công trình liên hp lin k và ng nh dng bng khong cách D t chúng. Bt c vùng nào nm trong din tích thu sét ca công trình chính thì u không tính (xem ví d 1 trong C.6). C.4.2.5 Din tích thu sét hu dng ca các ng ngun cp Din tích thu sét hu dng liên quan ti các ng ngun cp kê trong bng C.1. Tt c các ng cáp vào ra (ti các công trình khác, các tháp chiu sáng, thit b xa, ..) c xem xét mt cách riêng bit và din tích thu sét c cng t các phn riêng ó. Bng C.1 ­ Din tích thu sét hu dng ca các ng ngun cp

Loi ngun cp Cáp thp áp chy phía trên Cáp cao áp chy phía trên (ti bin áp ca công trình) Cáp thp áp i ngm Cáp cao áp i ngm (ti bin áp ca công trình) Din tích thu sét hu dng 10 x D x L 4xDxL 2xDxL 0,1 x D x L

GHI CHÚ 1: D là khong cách la chn (m) xem C.4.2.3. Vic s dng h thay cho D nh gii thích C.4.2.3 không áp dng GHI CHÚ 2: L là chiu dài ca cáp ng lc vi dài ti a 1000m. Ni nào giá tr L không xác nh thì có th ly giá tr 1000m tính toán.

C.4.2.6 Din tích thu sét ca ng truyn d liu sang công trình liên quan 84

TCXDVN 46 : 2007

Din tích thu sét liên quan vi các loi cáp d liu c kê trong bng C.2. Nu có nhiu hn 1 ng cáp thì có th coi là tính n l ri cng li. Trong trng hp cáp a lõi thì tng cáp có th c coi là n và không ging nh là tng vòng.

Bng C.2 ­ din tích thu sét hu dng ca các ng d liu

Loi ng d liu ng tín hiu i phía trên cao ng tín hiu i ngm ng cáp quang không có ng dn hoc lõi kim loi Din tích thu sét hu dng 10xDxL 2xDxL 0

GHI CHÚ 1: D là khong cách la chn (m) xem C.4.2.3. Vic s dng h thay cho D nh gii thích C.4.2.3 không áp dng GHI CHÚ 2: L là chiu dài ca cáp ng lc vi dài ti a 1000m. Ni nào giá tr L không xác nh thì có th ly giá tr 1000m tính toán.

C.4.2.7 ánh giá kh nng sét ánh S lng sét có th ánh trên mt din tích thu sét c nh ngha mi nm, , theo công thc sau:

p = Ae * N g * 10 -6

trong ó Ae ­ tng s din tích thu sét hu dng, m2; Ng ­ mt sét trên mt cây s vuông mi nm. C.4.3 S d h hi ca các dng h thng Nguy c tng th ca mt cú sét xung thit b in hoc in t s ph thuc vào xác sut sét ánh và các tiêu chí di ây: - loi công trình; - mc bao bc; - loi a hình Trong bng C.3, bng C.4 và C.5 các h s hiu chnh F ti H c phân chia cho tng tiêu chí ch mi liên quan ca các nguy c trong tng trng hp. Bng C.3 ­ H s hiu chnh F (h s công trình)

Loi công trình Công trình có h thng chng sét và ni ng th n gin Công trình có h thng chng sét và ni ng th phc hp Công trình có h thng ni ng th khó khn (nhà dài hn 100m) Giá tr F 1 1,2 2

85

TCXDVN 46 : 2007

Bng C.4 ­ H s hiu chnh G (h s mc cách ly)

Loi bao bc Công trình nm trên mt din tích rng có cây và nhà ca cao gn nh nhau, ví d nh trong th trn hoc rng. Công trình nm trên mt din tích rng có ít cây và nhà ca cao gn tng ng. Công trình cao hn hn các công trình và cây ci xung quanh ít nht 2 ln. GHI CHÚ: bng C.4 có h s ging Bng 9, lp li ây tin s dng Giá tr G 0,4 1,0 2

Bng C.5 ­ H s hiu chnh H (h s a hình)

Loi a hình ng bng i Núi t 300 n 900m Núi trên 900m GHI CHÚ: bng C.5 có h s ging bng 8, lp li ây tin s dng Giá tr H 0,3 1,0 1,3 1,7

C.4.4 Nguy c sét ánh vào mt h thng c th Nguy c sét ánh và kh nng d b h hng ca mt h thng (các h s hiu chnh) có th c kt hp li ánh giá các nguy c sét ánh nh hng ti các h thng in và in t thông qua các b phn dn in ra/ vào hoc các h thng d liu ra/ vào. Nguy c xy ra (R) ca vic tng th tc thì do sét c tính theo công thc: R=F*G*H*p

GHI CHÚ: Giá tr 1/R th hin, theo n v nm, chu k trung bình gia các ln xy ra tng th tc thì do sét. Nó nhn mnh rng giá tr trung bình c da trên d liu thu thp qua nhiu nm.

C.5

Quyt nh làm h thng chng sét

Quyt nh làm h thng chng sét cn tính n các tác ng mang tính hu qu h hi ca các thit b in và in t quan trng. Cn xem xét ti các mi nguy him ti sc khe và an toàn do mt kh nng iu khin nhà máy hoc các dch v thit yu. Cn so sánh chi phí ngng hot ng ca h thng máy tính hoc ca nhà máy vi chi phí làm h thng chng sét. S phân loi công trình và các ni dung c th c cho bng C.6.

86

TCXDVN 46 : 2007

Bng C.6 ­ Phân loi công trình và vt cha

S dng công trình và hu qu ca các h hi ti các i tng bên trong Nhà dân dng và công trình có trang thit b giá thp và có giá tr khu hao thp Tòa nhà thng mi và công nghip có các h thng máy tính, ni mà các h hi h thng ó có th phá hoi sn xut Các ng dng thng mi và công nghip, ni mà khi mt d liu máy tính có th gây tn hi tài chính ln Các công trình mà khi mt iu khin máy tính hoc h thng có th dn ti hy hoi môi trng và sc khe con ngi Ch s hu qu 1 2 3 4

i vi vic lp t thit b in t giá tr R c xác nh (xem C.4.4) và ch s tiêu hao c thành lp theo bng C.6. bng vic s dng các giá tr trong bng C.7, có th xác nh mc thit k (xem C.13). Ni mà mc phi trn không áng k thì s bo v là s cn thit không bình thng. Bng C.7 ­ Phân loi mc phi trn

Mc h hao R<0,005 1 2 3 4 Không áng k Không áng k Thp Trung bình Mc phi trn R=0,005 ÷ 0,0499 Không áng k Thp Trung bình Cao R=0,05 ÷ 0,499 Thp Trung bình Cao Cao R>0,5 Trung bình Cao Cao Cao

GHI CHÚ: tiêu chí mc phi trn trong bng C.7 c da trên ánh giá nguy c sét. ...

C.6

Ví d tính toán

Ví d 1 Mt tr s máy tính ca công ty thng mi vùng Thanh Trì Hà Ni cao 15m, dài 100m, rng 60m. Ta lc vùng ng bng, xung quanh bao bc bi các công trình và cây ci có cao tng t. ng cp chính dài 250m i di t và tt c các ng cáp vi tính là bng cáp quang không bc kim. Mt ng cáp cp in t tòa nhà chính ra ct èn cao 7m, cách công trình 100m. xác nh s bo v cn thit, tính h s ri ro nh sau: a) lng sét trên 1 km2 mi nm: Trên c s bn mt sét cho Hình 2 và các khuyn cáo ti 7.2, i vi vùng Thanh Trì Hà Ni mt sét trên 1 km2 mi nm c ly bng 10,9 (Ng=10,9). b) din tích thu sét - din tích công trình: 87

TCXDVN 46 : 2007

=100*60 = 6000 m2 - din tích thu sét ca t xung quanh công trình (Hình C.5, phng trình (1)) = 2(100*100)+1(100*60)+(*1002) = 63416 m2

GHI CHÚ: Gi thit khong cách D ca din tích thu sét bng 100m.

- din tích thu sét ca các công trình liên hp lin k (Hình C.5) = (+1002)/2 = 15708 m2

GHI CHÚ: n gin hóa din tích này c ly bng hình bán nguyt

- din tích thu sét ca các ngun cp (bng C.1) + các ngun cp vào công trình = 2*100*250 = 50000 m2 + các ngun cp ti các ct èn = 2*100*100 = 20000 m2 + tng din tích thu sét ca các ngun cp = 50000+20000 = 70000 m2 - din tích thu sét ca các ng d liu i ra =0

GHI CHÚ: din tích thu sét bng không c áp dng i vi ng truyn d liu bng cáp quang.

Tng din tích thu sét hiu dng là: Ae = 6000+63416+15708+70000+0 = 155000 m2 c) xác sut xy ra sét ánh - xác sut xy ra sét ánh trên din tích thu sét hu dng c cho bi phng trình: p = Ae*Ng*10-6 = 155000*10,9*10-6 = 1,69 d) Ri ro Ri ro xy ra quá áp cm ng cho bi các trng hp sau: i vi toàn b din tích R=F*G*H*p = 1*1*0,3*1,69 88

TCXDVN 46 : 2007

= 0,507 giá tr R=0,507 ch ra rng hin tng quá áp cm ng xy ra hai nm mt ln. i vi din tích liên quan ti ng cáp vào công trình Ng = 10,9 din tích thu sét = 6000+63416+15708+50000 = 135000 m2 xác sut xy ra sét tính theo biu thc = 135000*10,9*10-6 = 1,47 ri ro = 1*1*0,3*1,47 = 0,44 theo bng C.6 công trình có ch s hu qu bng 2. Cn c theo bng C.7 có th suy ra rng cn s dng thit b bo v quá áp phù hp vi môi trng h có nguy c trung bình. i vi din tích liên quan ti các ng cp ti ct èn chiu sáng Ng = 10,9 din tích thu sét = 6000+63416+15708+20000 = 105000 m2 xác sut xy ra sét tính theo biu thc = 135000*10,9*10-6 = 1,47 ri ro = 1*1*0,3*1,47 = 0,44 theo bng C.6 và bng C.7 có th suy ra rng cn s dng thit b bo v quá áp phù hp vi môi trng h có nguy c trung bình. Ví d 2 Mt nhà iu khin h thng x lý nc thi ti vùng Khánh Hoà gn b bin có các thông s hình hc cao dài rng ln lt là 6m*10m*10m. Ta lc trên vùng i, công trình c bo v theo tiêu chun này. ng cáp in chính dài 250m i phía trên cao, ng dây in thoi i trên cao, không rõ chiu dài. xác nh s bo v cn thit, tính h s ri ro nh sau: a) lng sét trên 1 km2 mi nm:

89

TCXDVN 46 : 2007

i vi vùng Khánh Hoà gn b bin mt sét trên km2 mi nm c ly trên bn Hình 2 và khuyn cáo 7.2 là 3,4 (Ng=3,4). b) din tích thu sét - din tích công trình =10*10 = 100 m2 - din tích thu sét t xung quanh công trình (Hình C.5, phng trình (1)) = 2(100*10)+2(100*10)+( = 35 416 m2

GHI CHÚ: tng khong cách D c gi thit là 100m.

*1002)

- din tích trùm ca các công trình liên hp lin k (Hình C.5) =0

GHI CHÚ: n gin hóa din tích c ly bng hình bán nguyt

- din tích thu sét các ngun cp (bng C.1) = 2*100*250 = 250 000 m2 - din tích thu sét ca các ng d liu (bng C.2) = 10*100*100 = 1 000 000 m2

GHI CHÚ: chiu dài ng in thoi c gi thit là 1000m do chiu dài không xác nh.

Tng din tích thu sét hu dng là: Ae = 100+35416+0+250000+1000000 = 1,2855*106 m2 Din tích thu sét hu dng liên quan ti ng cáp chính: Aem = 100+35416+0+250000 = 285,5*103 m2 Din tích thu sét hu dng liên quan ti ng in thoi: Aet = 100+35416+0+1000000 = 1,0355*106 m2 c) xác sut xy ra sét ánh Xác sut xy ra sét ánh trên tng din tích thu sét hu dng c cho bi phng trình: ps = Ae*Ng*10-6 = 1,2855.106*3,4*10-6 = 4,37 Xác sut xy ra sét ánh trên din tích thu sét hiu qu liên quan ng cáp chính c cho bi phng trình: 90

TCXDVN 46 : 2007

pm = Aem*Ng*10-6 = 0,2855 *106 * 3,4 * 10-6 = 0,97 Xác sut xy ra sét ánh trên din tích thu sét hu dng liên quan ng in thoi c cho bi phng trình: p = Aet*Ng*10-6 = 1,0355 * 106 * 3,4 * 10-6 = 3,52 d) Ri ro Ri ro xy ra quá áp cm ng cho bi các trng hp sau: i vi toàn b din tích R=F*G*H*p = 1*2*1*4,37 = 8,74 giá tr R=8,74 ch ra rng hin tng quá áp cm ng xy ra chu k trung bình c mi 1,4 tháng mt ln. i vi din tích liên quan ti ng cáp chính i vào R=F*G*H*pm = 1*2*1*0,97 = 1,94 Theo bng C.6 công trình có th c cân nhc áp dng ch s tn hi bng 3 khi mà xy ra s phá hy h thng cp nc ca th trn. Theo bng C.7, có th suy ra cn s dng thit b bo v quá áp cho môi trng h có nguy c cao. i vi din tích liên quan ti ng in thoi R=F*G*H*pt = 1*2*1*3,52 = 7,04 Theo bng C.6 và C.7, có th suy ra cn s dng thit b bo v quá áp cho môi trng h có nguy c cao.

91

TCXDVN 46 : 2007

ng cp in chính dài 250m

Din tích thu sét trên mt t

Trung tâm máy tính

ng cp in chính dài 100m

Din tích thu sét ca kt cu lân cn Tháp ánh sáng

Hình C.5 ­ Din tích thu sét cho công trình và các hng mc lin k C.7 Phng pháp bo v khi lp t chng sét

C.7.1 Ni t, liên kt và bình th Các yêu cu ni t c cp mc 13 và 14. Các ni dung di ây b sung các yêu cu ó nhm mc ích san bng chênh lch in th cho các thit b. H thng k thut cung cp cho các công trình có các h thng thông tin m rng, ví d nhà máy công nghip, cn liên kt vi mt thanh liên kt ng th thng các dng tm kim loi, dây dn mch vòng bên trong, hay dây dn mch vòng riêng phn phía trong ca bc tng ngoài hoc theo chu vi khu vc bo v gn mt t. Thanh liên kt ng th này c ni vi cc ni t mch vòng ca h thng ni t. Mt ví d c minh ha Hình C.6. Tt c các ng ng kim loi bên ngoài, ng cp in, d liu ra và vào công trình ti mt im c bc bo v, ... có th c ni ti mng ni t ti im liên kt n này (xem Hình 28). iu này làm gim thiu dòng sét xuyên vào trong công trình (xem Hình C.7). Ni các ng cáp thông tin và cáp in i qua các công trình nm cnh nhau, h thng ni t cn c ni vi nhau và s có li 92

TCXDVN 46 : 2007

nu có nhiu ng dn song song làm gim dòng in trong tng cáp. H ni t dng li áp ng c mc ích này. nh hng ca dòng in sét có th c gim thiu hn na bng cách i các dây dn vào trong các ng ng k thut và kt hp các ng ng ó vào h ni t dng li và liên kt vi im ra vào chung ca h thng ni t to mi u. Hình C.6 minh ho mt ví d v h thng ni t dng li dành cho mt ct tháp và công trình có thit b gn k. Nguyên tc tng t nh ã áp dng cho tháp minh ho Hình C.6 cng áp dng cho các u cm ng hoc iu khin các thit b ging khoan (du, nc, ..) ni kt ni có th bao gm c các ng thép ca ging làm gim khác bit in áp gia ging và dây dn in. S kt ni ó nên c thc hin a phng vi bt c t nn ca công trình khác có cáp thông tin d liu chy qua. Công trình liên quan ti các ct thu có th có s bo v c bit bi nó liên quan ti c ngun cp in.

Tháp phát tín hiu

Dn sóng

Bn kim loi hoc dây dn có in dung thp

ng dn kim loi hay BTCT có ct thép ni t Rãnh cáp Mng li ni t ca công trình

ng nc

Mng li ni t ca tháp Dây cáp truyn hình (nu cn thit thì b trí trong ng dn kim loi) Cáp in (nu cn thit thì b trí trong ng dn kim loi)

Hình C.6-Các dây cáp i vào công trình tách bit vi ng ten phát sóng 93

TCXDVN 46 : 2007

Cc ni t mch vòng

Các thanh thép

Các thanh thép

Các mi hàn

ng kim loi

Hàn

Cáp trc

ng Liên kt vi v st ng kim loi

Bó cáp bc v st

Hình C.7 - Liên kt các ng ng và dây ti im ra vào công trình C.7.2 V trí thit b in t và cáp C.7.2.1 V trí thit b in t trong công trình La chn v trí thit b in t trong công trình ph thuc vào xây dng công trình. i vi công trình ging nh phòng màn chn, ngha là ni mái ph kim loi vi tng, v trí không quan trng. Trong 94

TCXDVN 46 : 2007

công trình khung kim loi thông thng các thit b in t có th lp gia công trình, không nên tng nóc, nhng cng có th lp sát tng ngoài và góc nhà. i vi công trình bng vt liu không dn in vi mt h thng chng sét thì cng là tng t. Trong công trình xây bng các vt liu không dn in nh trong nhà có lp t h thng in t thì cng cn lu ý ví nh tránh lp t nhng v trí các kt cu cao nh ng khói, hoc ni sát vi ng truyn sét xung. C.7.2.2 V trí cáp gia các hng mc ca h thng in t trong nhà Hình C.8 và Hình C.9 minh ha xut nguyên tc i dây bên trong. Trong trng hp khu vc t máy tính, h thng i dây nm trong công trình c kim soát chng sét thì không phi là vn nghiêm trng nhng dù sao thì vn tt hn nu tuân theo các yêu cu cho nhà có khung kim loi. Nên tránh các vòng kín rng gia các ngun cp chính và dây lp t in t. Nên i dây cp ngun và cáp ca thit b in t cnh nhau gim thiu các khu vc to ra vòng kín. Nó có th thc hin d dàng bng cách s dng các ng bao dây cho mi loi. Hình C.9 ni t li c s dng cc b trên các sàn và im ni t chung cho toàn b. ây là h thng ni t hn hp. H thng i dây cho thit b in t không c lp cùng h vi ng ni chng sét. i dây có th trên sàn và nên tránh các vòng trên tng ng. i dây trc ng nên theo nh Hình C.9. B trí nh Hình C.9 có th s dng cho thit b t theo chiu ngang trong nhà dài. i vi công trình xây dng bng vt liu không dn in, b trí dây c mô t mc ph này là cn thit gim thiu các nguy c làm h hi thit b, hng các d liu. Ni nào mà vic i dây không th áp dng nguyên tc nh mc ph này thì nên tìm kim li khuyên ca chuyên gia. C.7.3 Bo v ng cáp i t ngôi nhà này sang ngôi nhà khác Ni mà ng cáp i gia các ngôi nhà tách bit hoc gia các n nguyên ca chúng mà không có các hành lang ni thì cn c bit chú ý bo v. Nu có th, ng cáp quang có th c s dng cách ly hoàn toàn các mch in t t nhà này ti nhà khác. ây là gii pháp hu hiu nht cho ng truyn a kênh hoàn toàn c lp khi các vn nhim t, không ch có sét. Mc du vy không nên s dng ng cáp quang vi lp bc kim loi hoc dây dn bên trong. Ni mà không chn dây cáp quang truyn mà s dng các loi dây khác nh là dây ng trc, dây ôi lõi thì cn chú ý phát hin nhng h hi dc theo tuyn. h thng ni t ca công trình có th ni s dng ng bc cáp, ng i dây i cùng nhiu loi cáp. Ni mà có nhiu ng dây i song song thì tt nht là in áp gia chúng càng chênh ít càng tt. thêm na ng ni t có th ni gia công trình vi công trình. Ni cáp ng trc c lp t gia các công trình thì lp v ca nó có th c ni vi h thng ni t ca công trình ti v trí vào/ra ca ngôi nhà. Trong mt s loi cáp ng trc hoc h thng chn, có th ch cn ni cáp xung t ti mt im. Nu cn thit cn b trí các thit b bo v quá áp thích hp. Ni ch có mt hoc mt s lng nh cáp i t công trình này sang công trình khác, nh trng hp ng d liu, ng in thoi, và ni không dùng ng cáp quang, cn lp thit b chn quá áp tiêu dòng in sét xung t, ví d dùng thit b dng ng khí hoc kp bán dn ch cho dòng có in áp thích hp tng ng vi in áp làm vic ca thit b i qua. Mt h thng c trng cho vic ni t thit b chng quá áp c minh ha trên Hình C.10. Có th kt hp gia các phng pháp trình bày mc này, ví d dng thit b bo v i vi các ng tín hiu và thit b kt hp vi vic bc ni các ng cáp gi môi trng ngng in áp cho phép. Tr trng hp ng cáp quang quá dài, bn thân thit b kháng tr cao không m bo 95

TCXDVN 46 : 2007

tr phi chúng có th chu c in áp trên 100kV do s chênh lch in th ln gia các công trình không c bo v do dòng sét truyn di t t mt trong các công trình ó.

ng in

Thit b 1

V kim loi

Tt c mái và vách bao che kim loi c liên kt

Thit b 1

Thit b 2

Thit b 2

Vòng kín t cm (a) H thng cha c bo v (b)Gim in áp t cm bng công trình bc kim loi Dây dn kim loi, ng dn cáp, tm chn cáp

Thit b 1

ng d liu ng in

Thit b 1

Thit b 2

Thit b 2

c) Gim in áp t cm bng cách gim din tích vòng kín

d) Gim in áp t cm bng các thit b lc nh ng dn, ng dây Ghi chú: Các thit b lc cn liên kt hai u và liên tc v in

Hình C8.- Các phng pháp gim thiu in áp cm ng

96

TCXDVN 46 : 2007

ng dn cáp kim loi kt ni vi t :Liên kt ni b gia im ni t h thng và máng cáp Sàn Giá ca h thng liên kt vi mt ng th ca Mt ng th ca h thng

Khuyn cáo ni li cáp vào giá

Cách ly gia mt ng th ca h thng và kt cu

Ghi chú 1: Có th áp dng nguyên tc gim din tích mch vòng i vi thit b nm bên ngoài. Tt c các liên kt nm trong mt máng cáp gim din tích mch vòng nh c) ca Hình C.8 Ghi chú 2: XXXX minh ho ct thép hoc các b phn xây dng bng kim loi trong sàn

Hình C.9- H thng ni t phc hp c áp dng cho thit b trong nhà nhiu tng

97

TCXDVN 46 : 2007

Chn quá dòng

u vào

Thit b in im in áp 0

T cm

a) Lp t chn quá dòng không chun gây ra xung ln Ghi chú: Các xung này có th tng t t cm ca ng ni t n im ni t B' Chn quá dòng

Thit b in u vào

im in áp 0 b) Khuyn ngh cho vic lp chn quá dòng Ghi chú: Xung c gim thiu bng cách ni dây trung tính xung im ni t B' bng ng thng

Hình C.10- Ni t t im ni không thit b ti im ni t ca thit b chng quá dòng C.7.4 Bo v thit b có phn bên ngoài công trình ni vào tháp, ct thu Cm thit b treo ngoài công trình hoc ni vào tháp, ct thu sét thì hin hu các nguy c sau: a) Dòng vào trc tip t các cú sét. b) Dòng cm ng và kháng. C.8 c tính và hiu ng ca sét

C.8.1 c tính b sung ca sét liên quan ti thit b in t

98

TCXDVN 46 : 2007

Ch s cc i ca tc tng di/dt theo bng sau:

Ch s cc i ca di/dt (kA/s) 200 30 10 Mc vt % 1 50 99

Các thông s khác ca xung sét là rt quan trng trong vic ánh giá các khía cnh gây nguy hi ca sét song giá tr cc tr ca dòng sét di/dt là mt trong các nguyên tc ánh giá in áp kháng và trong khong thi gian xung là du hiu ch s nng lng sm. minh ha dòng sét âm ánh xung t xem Hình C.15. Cm ng sét có th gây ra hai hiu ng lên thit b in t. Ph bin là thit b b phá hoi bi 1 cú sét n. Hiu ng th hai là các phn mm b phá hy bi các xung ng ca sét. T hp ca các cú sét t cú u ti các cú ánh lp li xy ra trong vòng 1-2 giây là vn áng phi cân nhc i vi s hot ng ca máy tính tr phi các phép kim soát c s dng loi b các kt qu ca máy tính trong thi gian vài giây ó. C.8.2 im sét ánh

im b sét ánh trên công trình là rt ngu nhiên, mc dù công trình, cây ci cao to thì nguy c b sét có th nhiu hn các công trình hay cây ci nh thp. Tuy vy sét ánh xung mt t phng nm gia hai ngôi nhà cao cách nhau hn hai ln chiu cao ca chúng là bình thng. Trong các nhà máy sn xut theo dây chuyn, v trí d b sét có xu hng là các ct cao ng thi ít khi ánh vào xng thp. tuy vy các b phn nm ngoài góc 45o k t im cao thì d b sét (Hình C.16).

u cm bin

Cáp

nh bình cha s lý (nhìn ngang) nhô lên trên các công trình khác

a) Cm bin và cáp h trên lò s lý Cáp h trên nh mái

b) Cáp h trên mái

Hình C.11 ­ Lp trc tip lên h thng in trn ngoài nhà 99

TCXDVN 46 : 2007

u cm bin

Cáp trong ng dn kim loi

B phn thu sét (ví d tay vn) phía trên u cm bin

Kim loi bo v cáp c ni t Dây cáp

a) Cm bin và cáp h trên lò x lý

b) Cáp h trên mái

Hình C.12-Bo v cho h thng trn trc tip

S = cm bin T.B= T in ng kim loi gn vi kt cu bên cnh và t in

Liên kt ct mái Mái

Bình cha

Dn n h thng iu khin

Hình C.13- Bo v cáp i dc theo các bình cha cao và liên kt trên mái

100

TCXDVN 46 : 2007

Dòng in cao truyn qua cáp không c bo

Dòng in thp truyn trong cáp do có s bo v ca máng cáp và ng ng Các ng

Cáp bên trong có dòng in không áng k Dòng in trung bình truyn trong cáp do có s bo v ca máng cáp Mt ct A-A

Máng cáp

Máng cáp

Thang ngoài

Hình C.14- V trí các dòng sét cao, trung bình, thp có th truyn xung qua các ng cáp ca lò phn ng

dc ln nht =

di dt

Thi gian Ghi chú: Sau cú sét ánh ban u có th có nhiu xung in cng thp hn và thi gian ngn hn gi là các xung th cp hoc xung lp

Dòng in sét

Hình C.15- ng c tính dòng sét âm

101

TCXDVN 46 : 2007

Vùng sét có th ánh xung t, ngoài vùng nét t và ti các ô gch chéo

Mt bng

Mt ng

Hình C.16- im sét ánh trên công trình Trong các công trình cao thì các thit b in t thng có nguy c ri ro cao c bit, không hn nó là im ri ro trc tip bt sét mà còn có các lý do khác nh là chúng thng c ni vi các h thng dây ti các thit b khác. Vì th mà chúng cn phi c bo v cn thn. Các phn, i tng d b sét ánh trên công trình c minh ha Hình C.16. i vi nhà cao hn 20m góc côn 45o ca h thng chng sét c cho là quy tc bo v chng sét tt. Tuy nhiên i vi nhà, công trình cao trên 20m phng pháp hình cu ln là tt hn i vi các khu vc tng t, c bit là nó hn ch vic sét ánh vào cnh bên ca công trình. Bán kính hình cu ln c khuyn ngh là 20m. Trong Hình C.16 gi thit là các thit b hai nhà A và B c ni vi nhau qua các ng cáp. Tuy nhiên có th thy sét ánh vào nhà A và mt s phn ca nhà B cng nh phn mt t gia chúng. Do ó trong tng trng hp dòng in trong t gn vi im b sét ánh có th c ni t hoc không u phi c tính n và m rng phm vi bo v. C.9 Sét cm ng và nguyên tc chng

GHI CHÚ: mc này cp ti c ch sinh dòng in áp cm ng, cng ca nó và cung cp hng dn vic thit lp an toàn bng các mc khng ch xung và gii hn xung thit k ca thit b (TCL/ETDL).

102

TCXDVN 46 : 2007

C.9.1 in áp cm kháng Khi công trình b sét ánh thì dòng in i xung t phát trin di in áp rng gia các b phn ca công trình, các cu kin kim loi và h thng chng sét và phn t phía lân cn công trình. Di in áp này chính là nguyên nhân sinh ra dòng in chy trong các ng cáp dn bên ngoài công trình ti vùng t lin k. in áp c sinh ra là in áp cm kháng s cp nhng phn tng lên nhanh chóng dng sóng sét hiu ng truyn dn xy ra mt phm vi hp hn. Bt c dòng in nào chy trong ng cáp và phn bc u là kt qu ca in áp cm kháng c xông qua dây ni ti thit b in t vi in áp chung và lin mch. Trong di xung sét thì phn cha nhiu nng lng nht là phn xung vi tn ti 100kHz, in tr ca t và li cáp, phn bao bc nh là các in tr sinh ra các in áp cm kháng dng sóng. C.9.2 in áp cm ng Dòng sét chy trong dây dn sét hoc trong các kênh dn vòng cung sinh ra mt t trng thay i theo thi gian vi khong cách n 100m tùy thuc vào cng dòng sét. Trng in t này sinh ra hai hiu ng: a) mt dòng t cm in t L trong ng dây (ví d dây loi ng kính 2mm L=1H/m); b) mt vòng tng h ngc chiu trong dây dn (cm dn = MT) hoc vòng kín riêng bit (cm tng h); Trong trng hp in áp sinh ra t l thun vi di/dt riêng phn bi L, MT, M (hình C.17). i vi dây dn n thì mnh ca trng là t l nghch vi khong cách ca vt dn. i vi trng hp phc tp thì tính các giá tr L, MT hay M. Ví d dòng sét i qua dây dn xung các chân ni t nh minh ha hình C.4. iu này rt quan trng i vi vic tính n dòng t cm ca t ti thit b và các thit b ngn nga quá in áp và màn li ni t kiu uôi ln.

in cm truyn trong mch: MT

in cm tng h trong mch: M

Hình C.17- in cm C.9.3 Xông dòng t sét ánh trc tip Các cú sét ánh trc tip ti ng dây in hoc h thng in cng nh các u sensor hoc tip không (hình C.11) có th xông dòng gây phá hy. ây là nguy c cn phi c tính n vi vic dây dn i bên ngoài có chiu dài ln. Vic i dây trong các ng bo h s làm hn ch áng k tác hi. in áp rt cao ca s xông in gây phá hoi các b phn khác ca h thng, ánh tia la in. ó là 103

TCXDVN 46 : 2007

mt phn liên quan ti các b phn nhô ra ngoài công trình. B trí chúng hp lý thì tránh c tác hi (xem C.7.4). C.9.4 Ni trng in mnh ca trng phi c tính n trên toàn b din tích sét ánh trc khi hình thành cú ánh khi mà giá tr ca chúng t ti ngng ngn c ca không khí (xp x 500kV/m). S hình thành gii thoát im thay i trng xp x 500kV/m.s có th xy ra. Hiu ng ca mi s thay i trng là không n gin khi bo v chúng chng li hiu ng dn và cm sét. C.9.5 in áp do xung in t t sét (LEMP) gây ra Xung in t t sét (LEMP) c sinh ra liên quan ti hin tng in t khác gi là xung in t nguyên t (NEMP). Có hai im khác nhau quan trng trong di và cng ca hai hiu ng sinh ra, t NEMP sinh ra xung tng nhanh hn nhiu (thi gian tng khong 10ns) vi biên t quãng và NEMP ch nh hng ti vi h thng xung phóng x. So vi sét thì xung này vô cùng nh. Sét ánh xung công trình hay t gn ó thc ra không sinh ra xung in t t sét nhng to ra v nguyên tc mt cp t trng t gn nhau và sinh ra in áp t cm (và in áp cm kháng) nh ã mô t C.9.1 và C.9.2 Các xung trng in cm ng sét trong công trình có cha thit b in t thng là không áng k. Trong trng hp hãn hu các ng dây bên ngoài có th b h hi tr phi chúng c ni lin mch hoc c che chn sét. Nói chung tác dng xu nht ca xung in t t sét c phòng nga bng cách áp dng các bin pháp chng sét ánh trc tip. Sét ánh trc tip sinh ra xung sc mnh hn là xung in t t sét và bo v chng sét ánh trc tip vn là quan trng nht, bo v chng xung in t t sét ch là th yu. C.9.6 Mc khng ch xung (TCL)/ nguyên tc gii hn xung thit k ca thit b (ETDL) i vi s hot ng ca thit b in t thì môi trng xung quanh lâu dài hay tm thi u c thit k h thng bo v va an toàn và kinh t, ng thi c ni t. Tiêu chí ngn xung dòng hay xung in áp c a vào khi th h thng. ây là mc xung ln nht cho phép h thng vn hot ng, không b h hi (gi là gii hn xung thit k ca thit b ETDL). Trng hp sét giá tr này là N vôn ca xung mà không gây phá hy thit b. gii hn xung thit k ca thit b bng N vôn. Khi lp t thit b thì cn chc chn rng xung trong h thng ti thit b là P vôn không cao hn giá tr N vôn ca thit b. (cho phép s dng h s iu chnh trong tính toán). P vôn gi là mc khng ch xung, còn hiu N-P vôn gi là phn l an toàn. xác nh mt thit b bo v chng xung quá in áp cn kim soát in áp xung trong vòng mc khng ch nó là in áp cho i qua vi mc xp x mc ã thit lp. Khi lp thit b thì phi m bo mc khng ch xung ca thit b phi phù hp, thit b c an toàn trong h thng, ng thi lu ý ni ni t cho thit b. Mt khác cn lu ý ngn nga in áp cm kháng, t cm áng k trong bn thân thit b. C.9.7 Các nguyên tc bo v Các ni dung C.9.1, C.9.2, C.9.3, C.9.4 và C.9.5 cp c ch phát sinh dòng in t sét. Ngoi tr trng hpanten, thit b c bo v chng li in áp cm kháng, t cm ca sét hoc tác dng ti công trình s c bo v khi trng in và xung sét. Vic dòng sét xông vào thit b phi c ngn nga bi nó là nguyên nhân s phá hoi nghiêm trng (C.7.4).

104

TCXDVN 46 : 2007

Yu t chính trong tm quan trng ca in áp cm kháng, t cm là c hai u c xông vi in tr kháng ngn thp t nng lng xông cao hn nhiu ln so vi xung in t ca sét. Vì th cng hay in áp cm kháng, cm ng cung cp các thông s c bn cho vic ánh giá và ch dn cho thit b bo v. H thng chng sét có th bo v chng li in áp cao t sét ánh. thit b chng sét t c thành công thì các iu kin sau phi c tha mãn. a) s tn ti. thit b bo v có th cu c toàn b h thng khi xung in áp cao thuc phm vi ca nó. b) mc khng ch xung. S bo v phi có tác dng mc khng ch xung, thp hn mc xung thit k ca thit b. Thit b bo v chng quá in áp ó ni ti ng dn ni t có th tng áng k mc khng ch xung tác dng. c) tng thích h thng. Bt c dng bo v nào c thêm vào phi không phá v s hot ng chung ca h thng ang c bo v. S quan tâm quan tâm bo v phi c lu ý i vi h thng truyn d liu tc cao.

C.10 Ví d tính toán in áp cm ng trong thit b Ví d tính toán in áp cm ng bao gm c vic s dng lp bc nh là b phn ni t ca ng cáp nhiu si ri ti công trình. Ly ví d ng cáp 100 ng cáp bc nhôm, mi ng cáp gm 65 si ng kính 1mm vi in tr sut 3*10-8m, cáp dài 100m. in tr ca mi ng cáp s là: = *l/A = (3,0*10-8*100)/(65*0,0012*/4) = 59m trong ó: ­ in tr sut l ­ chiu dài cáp A ­ din tích tit din ca lp bc i vi 100 cáp chy song song mi cáp chu 1 phn trm dòng tng là 100kA t phòng máy tính ti thit b, dòng trong mi cáp là 1kA. Bi th in áp chung c tính: V = R*I = 59*10-3*1*103 = 59V Trong thc t, dòng phân b trong các cáp là không u nhng vi s có mt ca cáp tip a chy song song, cng nh là cáp ngun cng c bc thì dòng trong cáp ca thit b s không vt quá 1kA vi biên ln.

105

TCXDVN 46 : 2007

C.11 Ví d tính toán vic bo v lõi trong ca cáp ng trc Ly ví d vi 20m cáp bc c ni hai u. 10% cng dòng sét i qua cáp và bc cáp có in tr là 5/km. i vi cú sét 200kA thì in áp sinh ra c tính: V = R*I = 0,1*200*103*0,1 = 2000V i vi cú sét 20kA thì in áp sinh ra c tính: V = R*I = 0,1*20*103*0,1 = 200V in áp cm kháng này c dn hoàn toàn ti dây bên trong. Nu nh cáp c t trong máng cáp thì dòng in s chy trong máng cáp. Trong trng hp riêng ch có 10% cng chy trong cáp mà thôi. i vi cú sét 200kA thì in áp sinh ra c tính: V = R*I = 0,1*200*103*0,1*0,1 = 200V i vi cú sét 20kA thì in áp sinh ra c tính: V = R*I = 0,1*200*103*0,1*0,1 = 20V S phá hy ng cáp có th xy ra hoc không theo các ví d sau: nu nh ng cáp là ng dn ca radio n anten thì in áp ln hn 2000V cng khó có th gây phá hy; nu nh ng cáp là mt phn ca ng truyn mng máy tính, in áp 2000V có th gây h hi, in áp 200V hoc 20V có th không; nu ng cáp là ng ni RS232 thì ch chu c 20V, in áp 200V hay 2000V u có th gây h hi.

C.12 Ví d tính toán in áp cm ng trong dây dn Hình 13 cho thy các giá tr tng i ca dòng trong các cáp riêng l dc theo hoc bên trong ng (bình) hoc các ng dn thông thng. Nh ã thy, dòng là hàm ca v trí tng i ti tháp hoc các b phn kim loi khác. Giá tr ca in áp cm ng xp x các v trí thay i có th c tính bng công thc sau: i vi cáp c bo v bi máng, tng dòng là 400A, tháp cao 30m và in tr sut ca cáp là 10m/m: Tng in tr = 30*10*10-3 106

TCXDVN 46 : 2007

= 0,3 in áp cm ng chung: V = R*I = 0,3*400 = 120V i vi cáp c bo v trong máng cáp và trong ng và tng dòng bng 100A in áp cm ng chung: V = R*I = 0,3*100 = 30V i vi cáp i trong bình hoc trong xi lanh kim loi thì in áp cm ng là không áng k

C.13 Thit b bo v chng xung, v trí lp t và th C.13.1 V trí lp t C.13.1.1 Gii thiu chung Nh xung chính c mô t là dao ng in áp 1,2/50s sinh ra trong công trình, sc mnh ca dòng có th c gim bt. Nó c mô t bi ba loi v trí C, B, và A. Loi C là t bng in cp vào, loi B là t mng phân phi chính, loi A là t phía ph ti tiêu th. Trong các v trí a ra trên, mc nghiêm trng ca xung c tính n là s tng dn theo nguy c ri ro tng cao. iu này c mô t bi i lng mc phá hy h thng xut phát t vic ánh giá ri ro. C.13.1.2 Cáp truyn tín hiu d liu Tt c các thit b chng xung ng truyn d liu u thuc loi v trí C nh là mt cái làm gim thp xung in áp 10/700s c dùng tng ng vi xung ca ng d liu không c làm gim nh bi ng cáp vùng tng t nh xung chính. C.13.1.3 Ngun chính C.13.1.3.1 Loi v trí C Thit b bo v chng xung c lp t các v trí nh sau ây thì thuc loi C: trên u cp ca ngun vào bng phân phi; trên u ti i ra; phía ngoài công trình.

C.13.1.3.2 Loi v trí B Thit b bo v chng xung c lp t các v trí nh sau ây thì thuc loi B: trên h thng phân phi, gia bên ph ti t bng phân phi chính ti và phía cp ti các u ni, cm; trong thit b phía ph ti ca cm, cu chì không quá 20m so vi loi v trí C. 107

TCXDVN 46 : 2007

C.13.1.3.3 Loi v trí A Thit b bo v c lp phía ph ti t cu chì, cm vi khong cách ni trên 20m so vi loi C. C.13.2 mnh xoay chiu i din cho thit b quá in áp th nghim Mc xp x ca phép th c cho trong các bng C.8, C.9, C.10 cho các loi v trí khác nhau và mc th ca thit b bo v chng quá áp trong phép th. Bng C.8 ­ Loi v trí A (trc)

Mc th Thp Trung bình Cao in áp (kV) 2 4 6 Dòng (A) 166,7 333,3 500

Bng C.9 ­ Loi v trí B (trc)

Mc th Thp Trung bình Cao in áp (kV) 2 4 6 Dòng (kA) 1 2 3

Bng C.10 ­ Loi v trí C (trc)

Mc th Thp Trung bình Cao in áp (kV) 6 10 20 Dòng (A) 3 5 10

C.13.3 Th thit b bo v quá in áp Máy phát th cho loi v trí B và C là máy phát xoay chiu liên hp, có th phát c in áp 1,2/50s và dòng xoay chiu 8/20s. i vi loi v trí A, mt b ngn không cm ng u ra c lp gii hn dòng giá tr hp lý. Dòng ngn s không nh hn 8/20s. Phng pháp th i vi thit b chng quá áp c cp mc 23 ca UL 1449 : 1985. C.13.4 Cng xoay chiu i din cho ngng th ng d liu Mc th hp lý c la chn theo bng C.11 cho th và thit b c chn.

108

TCXDVN 46 : 2007

Bng C.11 ­ Loi v trí C (ng d liu)

Mc th Dòng th xung cao kA Thp Trung bình Cao 2,5 5 10 Th xông qua in áp in áp (kV) 1,5 3 5 Dòng (A) 37,5 75 125

C.13.5 Th nghim thit b chng quá in áp ng truyn d liu C.13.5.1 Phép th sóng xung dòng cao Máy phát sóng hn hp mô t C.13.3 là phù hp cho các phép th này. Phng pháp th cho trong phn 5.6 ca tiêu chun ITU-T K.12 (2000) "Characteristics of gas discharge tubes for the protection of telecommunications installations." C.13.5.2 Th xông qua in áp Phng pháp th tham kho trong phn 23.3 ca UL 1449:1985. C.13.6 Thông tin c cung cp bi nhà sn xut cho sn phm thit b chng quá in áp C.13.6.1 Thông tin v dng xung Nhà sn xut thit b c yêu cu cung cp các thông tin v dng xung nh sau: in áp xông, nh là 850V, tt c các ch , th 6kV, 1,2/50s, 3kA 8/20s. Ch bo v, ví d nh ng ni t, ng ni trung tính, trung tính ti t i vi trc hay ng ti ng hay ng ti t i vi cáp d liu Dòng xung cc i, ví d nh 20000A, 8/20s.

GHI CHÚ: giá tr th i vi thit b là thc ch không dùng giá tr lý thuyt.

Làm yu h thng. nu nh thit b này làm yu s hot ng ca h thng sau khi b xung ã i qua thì tt c các hiu ng ca nó phi c ghi rõ. ng ng gas c s dng nh thit b chng quá in áp c ni tt vi ngun chính thì nó b ngn mch khi hot ng. Dòng in cng ln s i qua có th gây phá hy ng cp in cng nh ng gas. C.13.6.2 Thông tin trng thái tnh Nhà sn xut thit b chng quá in áp c yêu cu cung cp các thông tin dng tnh nh sau: - in áp làm vic; - in áp làm vic ti a; - dòng h; - ch s dòng - các yu t làm yu h thng. - bt c yu t nào có th gây nh hng, ví d nh: 109

TCXDVN 46 : 2007

- tr kháng trên mch; - in dung phân nhánh; - rng di tn; - t s sóng in áp; - h s phn x; C.13.7 Máy phát sóng hn hp C.13.7.1 Gii thiu chung S n gin ca máy phát minh ha hình C.18 Giá tr các thành phn vi phân Rs1, Rs2, Rm, Lr, và Cc c xác nh khi máy phát mang mt xung in áp 1,2/50 s, và mt xung dòng 8/20s ti mch ngn, ngha là máy ã có tr kháng hiu qu là 2. thun tin thì mt tr kháng u ra hiu qu c nh ngha cho máy phát xung da trên vic tính toán t s ca in áp cc tr mch m và dòng cc tr ngn mch. Mt máy phát nh th có in áp m là 1,2/50 s và dòng ngn mch là 8/20 s c coi là máy phát xoay chiu liên hp.

Bng C.12 ­ nh ngha thông s xoay chiu 1,2/50s

nh ngha Theo BS 923-2 Thi gian trc Thi gian ca giá tr bán phn s 50 20 Theo BS 5698-1 Thi gian tng t 10% lên 90% s 1 6,4 Khong thi gian 50% n 50% s 50 16

s in áp vòng m Dòng ngn mch 12 8

GHI CHÚ: Các dng sóng 1,2/50s và 8/20 s c nh ngha trong BS 923-2 và minh ha Hình C.19 và C.20. Nhiu khuyn cáo gn ây li da trên nh ngha v dng sóng theo BS 5698-1 nh th hin trên bng C.12. C hai nh ngha trên u áp dng c i vi tiêu chun này và u tham chiu n máy phát sóng n.

C.13.7.2 c tính và nh dng ca máy phát sóng hn hp in áp ra mch m: t 0,5kV n 6kV th cho loi B, 20kV th cho loi C Biu : Dòng ngn: Biu dòng: Cc: Pha chuyn: Ch s lp: xem hình C.19, bng C.12 t 0,25 n 3,0kA th cho loi B, 10kA th cho loi C xem hình C.20 và bng C.12 dng/âm trong di t 0o n 360o ít nht 1 ln mi phút

110

TCXDVN 46 : 2007

Ghi chú: U là ngun cao áp

RC là in tr thay i cC là t in tích in Rs là in tr nh dng dài xung

Rm là in tr phi hp tr kháng Lr là cun cm nh dng thi gian nâng

Hình C.18 - S mch in n gin ca máy phát in trn sóng in t

Hình C.19 - Dng sóng ca in áp mch h

111

TCXDVN 46 : 2007

Hình C.20 - Dng sóng ca dòng ngn mch

112

TCXDVN 46 : 2007

PH LC D (tham kho) Mt s ví d tính toán

D.1 Ví d tính toán xác sut sét ánh tng hp Mt bnh vin thuc tnh Nam nh cao 10m và chim mt din tích là 10x12 (m2). Bnh vin xây dng vùng ng bng, khu vc có ít công trình khác hoc cây xanh có chiu cao tng ng. Kt cu công trình bng bê tông ct thép vi mái không phi bng kim loi. xác nh rng liu có cn n h thng chng sét hay không, tính h s ri ro tng hp nh sau: a) S v sét ánh trên 1km2 trong 1 nm: Trên c s bn mt sét ánh cho Hình 2 và hng dn 7.2 xác nh c giá tr Ng là 8,2 ln sét ánh xung t trên 1 km2 trong mt nm. b) Din tích thu sét: S dng công thc (1) 7.2, din tích thu sét Ac (m2) c tính nh sau: Ac = LW+2LH+2WH+ H2 = (70x12) + 2(10x10) + 2(12x10) + ( x 100) = 840 + 1400 + 240 + 314 = 2794 m2 c) Xác sut sét ánh: S dng công thc (2) trong 7.2 xác sut sét ánh trong mt nm, p là: p = Ac x Ng x 10-6 = 2794 x 8,2 x 10-6 = 22,9 x 10-3 d) S dng các h s iu chnh: Các h s sau ln lt c áp dng: - H s A = 1,7 - H s B = 0,4 - H s C = 1,7 - H s D = 1,0 - H s E = 0,3 Tích các h s =AxBxCxDxE = 1,7 x 1,0 x 1,7 x 2,0 x 0,3 = 0,35 Xác sut sét ánh tng hp là: 22,9 x 0,35 x 10-3 = 8,0 x 10-3 Kt lun: Cn lp t h thng chng sét.

D.2 Ví d tính toán v liên kt các chi tit kim loi vi h thng chng sét

Di ây là ví d tính toán quyt nh có hay không liên kt các chi tit kim loi vi h thng chng sét. 113

TCXDVN 46 : 2007

Tình hung: mt ng thép úc thng ng c b trí cách dây xung ca h thng chng sét 2m c lp t chung c cao 15m ti th xã Bc Ninh, trong 1 nm có 8,2 ln sét ánh xung/km². Din tích ca tòa nhà là 40m x 20m (xem Hình D.1).

ng ng bao vùng thu sét

Hình D.1 - Mt bng vùng thu sét Gi thit: gi thit rng mc ri ro chp nhn p0=10-5, in tr ca cc ni t là 10 , và s lng dây xung là 6. Vn t ra: Hãy quyt nh có hay không nên liên kt cái ng thép ó có chiu cao ln nht là 12m vi h thng chng sét. Trình t: Mt bng vùng c chn ã cho là: L=40m, W= 20m, H=15m. Din tích thu sét: Xác nh theo phng trình (1): Ae =LW + 2LH + 2WH + H² =(40*20)+2(40*15)+2(20*15)+( *225) =800+1200+600+707 Ae =3307m² (làm tròn 3300m²) Xác sut b sét ánh. Xác nh theo phng trình (2): p=Ae * Ng * 10 p=27,06 * 10

-6 -6

= 3300 * 8,2 * 10

-3

ln b sét ánh trong 1 nm

-3

( làm tròn 27*10

hoc 1 ln trong 37 nm)

Xác nh dòng in trong tia sét

p ( 4 x10 = 10-5 p0

= 2700

-3

)

= 27x10²

114

TCXDVN 46 : 2007

Vì p ln hn 100po nên gi thit dòng in sét ln nht là 200kA (xem Hình 25).

GHI CHÚ: Vi giá tr

p p nh hn 100, cng dòng in ó s là 100 log10 nh th hin trong Hình 25. p0 p0

in áp gia h thng chng sét và ng ni t chiu cao 12m. Có 2 trng hp xy ra, vi ng kim loi có liên kt và vi ng kim loi không liên kt vi cc ni t, nh sau: a) ng liên kt vi cc ni t. in áp kháng có th c b qua và in áp gia h thng chng sét và ng ni t bng in áp t cm (V=VL). Gi thit có 6 dây xung (n=6), mi dây xung có kích thc 25mm x 3 mm, bán kính hiu dng re=0,008m, chiu dài mch l = 12m và S=2m, nu các giá tr này c a vào phng trình (4) và (6) thì VL c tính nh sau: V L = 200x10³ x12x

0.46 log10 ( 2 / 0.008 ) 6

= 440 kV

Theo Hình 27, khong cách 0,85m là cn thit, cng vi 30 % khi tính n v trí góc s ra tng là 1,1m. Khong cách thc t là 2m, do ó vic liên kt là không cn thit im cao nht ca ng. b) ng ni t nhng không liên kt ng và cc ni t. Tng in áp duy trì bi h thng chng sét (V) c tính nh sau: V=VR+VL Trong ó VR là in áp kháng phát sinh trong h thng mng ni t. VL c ly giá tr nh trong trng hp a) mà VR c tính thêm vào nh sau: VR =

200 x103 x10 x6 [do mi cc ni t có th có mt in tr tính bng () là nx10] 6

VR=2 MV V =2+0,44 =2,44 MV T Hình 27, khong cách 6m là cn thit vi in áp nh trên và do ó ng cn c liên kt vi h thng chng sét im cao nht hoc thp nht kh in áp kháng. Phn tính toán trên chng t rng in áp to bi hiu ng lan truyn sét ph thuc ch yu vào s lng dây xung và ln in tr t. Khi khong cách 2m (bng khong cách ly S) c s dng ánh giá in áp phóng in t Hình 27, nó có ngha là c ly gn nht ca chi tit kim loi kt ni vi ng n các chi tit kim loi kt ni vi dây xung là 2m. Nu ng có khong cách ly 2m vi dây xung nh trong trng hp này nhng thêm vào ó nó có nhánh i gn vi im cao nht ca dây xung trong phm vi 1m, thì khong cách 1m phi c kim tra theo Hình 27 vi in áp do sét to ra bo m rng có khong cách ly thích hp.

115

TCXDVN 46 : 2007

PH LC E (tham kho) S liu v mt sét ánh ti các a danh ca Vit Nam

TT Tnh, Thành ph Huyn 1 An Giang Tp. Long Xuyên, Tx. Châu c, An Phú ,Châu Phú,Châu Thành, Ch Mi, Phú Tân, Tân Châu, Tnh Biên, Thoi Sn, Tri Tôn Tp. Vng Tàu, Tx. Bà Ra, Châu c,Côn o, Long im, t , Xuyên Mc Tân Thành, Châu c 3 B¾c C¹n Tx. Bc Kn, Bch Thông, Ch n, Ch Mi, Na Rì, Ngân Sn, Pác Nm Ch n 4 B¾c Giang Tx. Bc Giang, Hip Hoà, Lng Giang, Lc Nam, Lc Ngn, Sn ng, Tân Yên, Vit Yên, Yên Dng, Yên Th Tx. Bc Ninh, Gia Bình, Lng Tài, Qu Võ, Yên Phong T Sn, Tiên Du, Thun Thành 6 B¹c Liªu Tx Bc Liêu Giá Rai, ông Hi, Hng Dân, Phc Long, Vnh Li 7 BÕn Tre Tx. Bn Tre, Châu Thành, Ch Lách, Ging Trôm, M Cày Thnh Phú, Ba Tri, Bình i 8 B×nh §Þnh Tp.Quy Nhn, Tuy Phc An Lão, An Nhn, Hoài Ân, Hoài Nhn, Phù Cát, Phù M, Tây Sn, Vân Canh, Vnh Thnh 9 B×nh D-¬ng Tx. Th Du Mt, D An, Tân Uyên, Thun An Bn Cát, Du Ting, Phú Giáo 10 B×nh Ph-íc Tx. ng Xoài, Bình Long, Chn Thành, ng Phú Bù p, Bù ng, Lc Ninh, Phc Long 11 B×nh ThuËn Tp. Phan Thit, Hàm Tân, Hàm Thun Bc, Hàm Thun Nam, Tánh Linh c Linh 116 Mt sét ánh (s ln/km2/nm) 13,7

2

Bµ RÞa Vòng Tµu

8,2 10,9 8,2 10,9 8,2

5

B¾c Ninh

8,2 10,9 10,9 13,7 13,7 10,9 5,7 8,2 13,7 14,9 14,9 13,7 8,2 10,9

TCXDVN 46 : 2007

TT

Tnh, Thành ph Huyn Phú Quý Bc Bình Tuy Phong

Mt sét ánh (s ln/km2/nm) 7,0 5,7 3,4 13,7 9,2

12 13

Cµ Mau Cao B»ng

Tx. Cà Mau, U Minh, Thi Bình, Trn Vn Thi, Cái Nc, m Di, Phú Tân, Nm Cn, Ngc Hin Tx. Cao Bng, Bo Lc, Bo Lâm, Hà Qung, H Lang, Hà An, Nguyên Bình, Phc Hoà, Qung Uyên, Thch An, Thông Nông, Trà Lnh, Trùng Khánh Q. Bình Thy, Q. Cái Rng, Q. Ninh Kiu, Q. Ô Môn, C , Phong in,Tht Nt, Vnh Thnh Q. Hi Châu, Q. Liên Chiu, Q. Ng Hành Sn, Q. Sn Trà, Thanh Khê, Hòa Vang Hoàng Sa

14 15

CÇn Th¬ §µ N½ng

13,7 8,2 7,0 13,7 10,9 8,2 8,2 10,9 10,9 13,7 13,7 10,9 8,2 13,7

16

§¾c L¾k

Tp. Buôn Ma Thut, Buôn ôn, Ea Súp, C M'Gar, Ea H'Leo, Krông Buk, Krông Nng Krông Pk, Krông Ana, Lk, Krông Bông, Ea Kar M'rk

17

§iÖn biªn

Tp. in Biên Ph, in Biên, in Biên ông Tx. Mng Lay, Mng chà, Mng Nhé, Ta Chùa, Tun Giáo

18

§¾c N«ng

k Nông, Krông Nô k Mil, k R' Lp, k Song

19

§ång Nai

Tp. Biên Hòa, Long Thành, Nhn Trch, Vnh Cu, Trng Bom Tx. Long Khánh, Tân Phú, nh Quán, Thng Nht Xuân Lc, Cm M

20

§ång Th¸p

Tx. Cao Lãnh, Lp Vò, Sa éc, Tân Hng, Tam Nông, Tháp Mi, Hng Ng, Cao Lãnh, Thanh Bình, Lai Vung, Châu Thành Tx. An Khê, Ch Pah, Ia Grai, Mang Yang, c oa, c P Tp. Pleiku, K'Bang, Ia Pa, c C, Krông Pa Ch Prông, Ch Sê, A Yun Pa

21

Gia Lai

8,2 10,9 13,7 10,9 117

22

Hµ Giang

Tx Hà Giang, Bc Mê, Bc Quang, Mèo Vc, Qun

TCXDVN 46 : 2007

TT

Tnh, Thành ph Huyn B, V Xuyên, Hoàng Su Phì, Quang Bình, Xín Mn, ng Vn, Mèo Vc, Yên Minh

Mt sét ánh (s ln/km2/nm) 8,2 10,9 8,2 10,9

23

Hµ Nam

Tx. Ph Lý, Kim Bng, Thanh Liêm, Duy Tiên Bình Lc, Lý Nhân

24

Hµ Néi

Q. Ba ình, Q. Cu Giy, Q. ng a, Q. Hai Bà Trng, Q. Hoàng Mai, Q. Hoàn Kim, Q. Long Biên, Q. Tây H, Q. Thanh Xuân, Gia Lâm, Thanh Trì, T Liêm, ông Anh Sóc Sn

8,2 10,9

25

Hµ T©y

Tx. Hà ông, Tx. Sn Tây , Ba Vì, Chng M, an Phng, Hoài c, M c, Phú Xuyên, Phúc Th, Quc Oai, Thch Tht, Thanh Oai, Thng Tín, ng Hòa Phúc Th, an Phng, Thch Tht, Quc Oi, Hoài c

8,2 8,2

26

Hµ TÜnh

Tx. Hà Tnh, Cm Xuyên, Can Lc, c Th, Hng Sn, K Anh, Nghi Xuân, Thch Hà, V Quang Hng Khê

10,9 10,9 13,7 8,2 10,9 10,9

27

Hu giang

Châu Thành, Phng Hip Tx. V Thanh, V Thu, Long M, Châu Thành A

28

H¶i D-¬ng

Tp. Hi Dng, Bình Giang, Cm Giàng, Chí Linh, Gia Lc, Nam Sách, Ninh Giang, Thanh Min Kinh Môn, Kim Thành, Thanh Hà, T K

29

H¶i Phßng

Q. Hng Bàng, Q. Kin An, Q. Lê Chân, Q. Ngô Quyn, An Dng, An Lão, Kin An, Bch Long V, Thy Nguyên, Q. Hi An , Tx. Sn, Tiên Lãng, Vnh Bo, Kin Thy, Cát Hi

8,2 10,9 13,7 8,2 10,9 3,4

30

Hoµ B×nh

Tx Hòa Bình, à Bc, Kim Bôi, K Sn, Lc Thy, Lng Sn, Mai Châu Cao Phong, Tân Lc, Lc Sn, Yên Thy

31

H-ng Yªn

Tx. Hng Yên, Phù C , Tiên L Ân Thi , Khoái Châu, Kim ng, M Hào, Vn Giang, Vn Lâm, Yên M

32 118

Kh¸nh Hoµ

Tp. Nha Trang

TCXDVN 46 : 2007

TT

Tnh, Thành ph Huyn Tx. Cam Ranh, Diên Khánh, Vn Ninh, Ninh Hòa Khánh Sn, Khánh Vnh Trng Sa

Mt sét ánh (s ln/km2/nm) 5,7 8,2 7,0 13,7

33

Kiªn Giang

Tx. Rch Giá, Tx. Hà Tiên, An Biên, An Minh, Châu Thành, Ging Ring, Gò Quao, Hòn t, Kiên Hi, Kiên Lng, Tân Hip, Vnh Thun Phú Quc

7,0 8,2 5,7 10,9 8,2 5,7 13,7 8,2 10,9 8,2

34

Kon Tum

Tx. Kom Tum, Kon Plông, Kon Ry, k Glei, k Hà, Sa Thy k Tô, Ngc Hi

35

L©m §ång

Tp. à Lt , am Rông, n Dng, c Trng, Lâm Hà Tx. Bo Lc, Bo Lâm, Cát Tiên, Di Linh Huoai, Th Lc Dng

36

Lµo Cai

Tp Lào Cai, Sa Pa, Bc Hà, Bát Xát, Mng Khng, Si Ma Cai Bo Thng, Bo Yên, Vn Bàn

37

L¹ng S¬n

Tx. Lng Sn, Bc Sn, Bình Gia, Cao Lc, Chi Lng, ình Lp, Hu Lng, Lc Bình, Tràng nh, Vn Lãng, Vn Quan Tx Lai Châu, Tx Lai Châu, Mng Tè, Phong Th, Sìn H, Tam ng, Than Uyên Tx. Tân An, Bn Lc, Cn c, Cn Guc, Châu Thành, c Hòa, Tân Tr, Tân Hng, Tân Thnh, Th Tha c Hu, Mc Hóa, Thnh Hóa, Vnh Hng

38 39

Lai Ch©u Long An

8,2 13,7

14,9 8,2

41

Nam §Þnh

Tp. Nam nh, Giao Thy, Hi Hu, M Lc, Nam Trc, Ngha Hng, Trc Ninh, V Bn, Xuân Trng, Ý Yên Tp. Vinh, Tx. Ca Lò, Hng Nguyên, Nam àn, Thanh Chng, ô Lng, Yên Thành, Qunh Lu, Din Châu Anh Sn, Con Cuông, Ngha àn, Tân K, Tng Dng, K Sn, Qu Phong Qu Châu, Qu Hp

42

NghÖ An

8,2

10,9 13,7 119

TCXDVN 46 : 2007

TT

Tnh, Thành ph Huyn

Mt sét ánh (s ln/km2/nm) 8,2 10,9 1,4 5,7 3,4 10,9

43

Ninh B×nh

Tx. Ninh Bình Tx. Tam ip, Hoa L, Kim Sn, Yên Khánh, Yên Mô Gia Vin, Nho Quan

44

Ninh ThuËn

Tx. Phan Rang, Ninh Phc Bc Ái, Ninh Sn Ninh Hi

45

Phó Thä

Tp. Vit Trì, Tx. Phú Th, oan Hùng, H Hoà, Lâm Thao, Phù Ninh, Cm Khê, Tam Nông, Thanh Ba, Thanh Sn, Thanh Thu, Yên Lp Tp. Tuy Hòa ông Xuân, Sông Hinh, Sn Hòa Phù Hòa, Sông Cu, Tuy An, Tuy Hòa

46

Phó Yªn

3,4 8,2 5,7 8,2 10,9 8,2

47

Qu¶ng B×nh

Tp. ng Hi, B Trch, L Thy, Minh Hóa, Qung Ninh, Qung Trch Tuyên Hóa

48

Qu¶ng Nam

Tx. Tam K, Tx. Hi An, Bc Trà My, Duy Xuyên, i Lc, in Bàn, Nam Trà My, Phú Ninh, Núi Thành, Qu Sn, Thng Bình, Tiên Phc, Hip c ông Giang, Nam Giang, Phc Sn, Tây Giang, Nam Trà My

10,9 8,2 10,9 8,2 10,9 8,2 10,9 10,9

49

Qu¶ng Ng·i

Tx. Qung Ngãi, Bình Sn, c Ph, Lý Sn, M c, Ngha Hành, T Ngha, Sn Tnh Ba T, Minh Long, Sn Hà, Sn Tây, Tây Trà, Trà Bng

50

Qu¶ng Ninh

Tp. H Long, Tx. Uông Bí, ông Triu, Yêu Hng, Hoành B, Bình Liêu Tx. Móng Cái, Ba Ch, Cô Tô, m Hà, Hi Hà, Hoành B, Tiên Yên, Vân , Cm Ph

51

Qu¶ng TrÞ

Tx. ông Hà, Cam L, Cn C, a Krông, Gio Linh, Hi Lng, Hng Hóa, Vnh Linh Tx. Qung Tr, a Krông, Hi Lng, Triu Phong

52

S¬n La

Tx Sn La, Bc Yên, Mai Sn, Mc Châu , Mng La, Phù Yên, Qunh Nhai, Sông Mã, Sp Cp, Thun Châu, Yên Châu Tx. Sóc Trng, Cù Lao Dung, K Sách, Long Phú,

53 120

Sãc Tr¨ng

10,9

TCXDVN 46 : 2007

TT

Tnh, Thành ph Huyn M Xuyên, Vnh Châu M Tú, Ngã Nm, Thnh Tr

Mt sét ánh (s ln/km2/nm)

13,7 13,7 14,9 8,2 8,2

54

T©y Ninh

Tx. Tây Ninh, Châu Thành, Hòa Thành, Tân Biên, Tân Châu Gò Du, Trng Bàng, Bn cu, Dng Minh Châu

55 56

Th¸i B×nh Th¸i Nguyªn

Tp. Thái Bình, ông Hng, Hng Hà, Kin Xng, Qunh Ph, Thái Thy, Tin Hi, V Th Tp. Thái Nguyên, nh Hóa, ng H, Ph Yên, Phú Bình, Phú Lng,Võ Nhai, Tx.Sông Công, i T Tp. Thanh Hóa, Tx. Bm Sn, Tx. Sm Sn, ông Sn, Hà Trung, Hu Lc, Hong Hóa, Nh Thanh, Nh Xuân, Nông Cng, Nga Sn, Thiu Hóa, Th Xuân,Qung Xng, Tnh Gia, Triêu Sn, Vnh Lc, Yên nh Bá Thc, Thch Thành, Cm Thy Lang Chánh, Mng Lát, Quan Hóa, Quan Sn, Thng Xuân, Ngc Lc, Cm Thy

57

Thanh Ho¸

8,2

13,7 10,9 10,9 13,7 13,7

58

Thõa Thiªn HuÕ

Tp. Hu, Phong in, Phú Lc, Phú Vang, Qung in A Li, Hng Trà, Hng Thy, Nam ông

59

TiÒn Giang

Tp. M Tho, Tx. Gò Công, Cái Bè, Cai Ly, Châu Thành, Tân Phc, Ch Go, Gò Công ông, Gò Công Tây Qun 2,Qun 3, Qun 4, Qun 5, Qun 6, Qun 7, Qun 8,Qun 9, Qun 10, Qun 11, Q. Tân Phú, Q. Bình Tân, Q. Bình Thnh, Q. Gò Vp, Q. Phú Nhun, Q. Tân Bình, Q. Th c, Bình Chánh, Nhà Bè, Hóc Môn Cn Gi C Chi

60

Tp. Hå ChÝ Minh

13,7

10,9 14,9 13,7 10,9 10,9 8,2 121

61

Trµ Vinh

Tx. Trà Vinh, Càng Long Cu Kè, Cu Ngang, Châu Thành, Duyên Hi, Tiu Cn, Trà Cú

62

Tuyªn Quang

Tx. Tuyên Quang, Chiêm Hóa, Hàm Yên, Na Hang, Sn Dng Sn Dng

TCXDVN 46 : 2007

TT

Tnh, Thành ph Huyn

Mt sét ánh (s ln/km2/nm) 13,7 10,9 10,9 8,2 10,9

63

VÜnh Long

Tx. Vnh Long, Long H, Mang Thít Tam Bình, Trà Ôn, Vng Liêm, Bình Minh

64

VÜnh Phóc

Tp. Vnh Yên, Tx. Phúc Yên, Bình Xuyên, Lp Thch, Tam Dng, Vnh Tng, Yên Lc Tam o, Mê Linh

65

Yªn B¸i

Tp. Yên Bái, Tx. Ngha L, Lc Yên, Mù Cang Chi, Trm Tu, Trn Yên, Vn Chn, Vn Yên, Yên Bình

GHI CHÚ: 1. S liu tham kho bng E.1 c tra theo bn Hình 2 và các khuyn cáo 7.2. 2. i vi huyn có ng ng mc ct qua, mt sét ly theo giá tr ng ng mc lân cn cao nht mà các vùng trong huyn có th b nh hng. 3. Mt sét các hi o c Vin Vt lý a cu khuyn cáo ly t 2,5 n 7,0 ln/km2/nm.

122

Information

Microsoft Word - Tieu chuan chong set - final.doc

126 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

185603