Read Asystentka_stom_322[01]_Z1_02_u text version

MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ

Alicja Jdrzejczyk

Przygotowanie materialów stomatologicznych 322[01]Z1.02

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji ­ Pastwowy Instytut Badawczy Radom 2007

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

Recenzenci: dr n. med. Malgorzata Figurska mgr Katarzyna Zarbska

Opracowanie redakcyjne: mgr Alicja Jdrzejczyk

Konsultacja: mgr in. Halina ledziona

Poradnik stanowi podstaw dydaktyczn programu jednostki modulowej 322[01]Z1.02 ,,Przygotowanie materialów stomatologicznych", zawartego w modulowym programie nauczania dla zawodu asystentka stomatologiczna.

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji ­ Pastwowy Instytut Badawczy, Radom 2007

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

1

SPIS TRECI

1. 2. 3. 4. Wprowadzenie Wymagania wstpne Cele ksztalcenia Material nauczania 4.1. Klasyfikacja materialów stomatologicznych 4.1.1. Material nauczania 4.1.2. Pytania sprawdzajce 4.1.3. wiczenia 4.1.4. Sprawdzian postpów 4.2. Materialy do wypelnie czasowych 4.2.1. Material nauczania 4.2.2. Pytania sprawdzajce 4.2.3. wiczenia 4.2.4. Sprawdzian postpów 4.3. Materialy podkladowe 4.3.1. Material nauczania 4.3.2. Pytania sprawdzajce 4.3.3. wiczenia 4.3.4. Sprawdzian postpów 4.4. Materialy do wypelnie stalych i uywane w profilaktyce 4.4.1. Material nauczania 4.4.2. Pytania sprawdzajce 4.4.3. wiczenia 4.4.4. Sprawdzian postpów 4.5. Materialy uywane w endodoncji, w protetyce i ortodoncji 4.5.1. Material nauczania 4.5.2. Pytania sprawdzajce 4.5.3. wiczenia 4.5.4. Sprawdzian postpów 4.6. Materialy sanitarne i implantologiczne 4.6.1. Material nauczania 4.6.2. Pytania sprawdzajce 4.6.3. wiczenia 4.6.4. Sprawdzian postpów Sprawdzian osigni Literatura 3 5 6 7 7 7 10 10 11 12 12 14 14 15 16 16 17 18 19 20 20 22 22 23 24 24 25 26 27 28 28 29 29 30 31 35

5. 6.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

2

1. WPROWADZENIE

Poradnik bdzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy i umiejtnoci dotyczcej przygotowania i zastosowania materialów stomatologicznych. W poradniku zamieszczono: - wymagania wstpne, w których wyszczególniono jakie umiejtnoci powiniene posiada przed przystpieniem do realizacji jednostki modulowej, - cele ksztalcenia, pokazuj jakie umiejtnoci opanujesz po przeprowadzeniu procesu ksztalcenia, - material nauczania, w którym zawarte s niezbdne treci teoretyczne, aby umoliwi wykonanie ich w praktyce, - pytania sprawdzajce, które umoliwi ocen przygotowania do wykonania wicze potwierdzajcych nabycie umiejtnoci, - wiczenia do samodzielnego rozwizania zawieraj: polecenie, sposób wykonania oraz wykaz materialów do wykonania wiczenia, pomog uksztaltowa umiejtnoci praktyczne i zweryfikowa nabyt wiedz teoretyczn, - sprawdzian postpów pomoe oceni poziom wiedzy po wykonaniu wicze, - sprawdzian osigni, po zrealizowaniu wszystkich tematów jednostki modulowej pozwoli oceni poziom nabytych umiejtnoci w procesie ksztalcenia, - wykaz literatury.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

3

322[01]Z1 Organizacja pracy w gabinecie stomatologicznym

322[01]Z1.01 Przygotowanie gabinetu stomatologicznego do pracy

322[01]Z1.02 Przygotowanie materialów stomatologicznych

322[01]Z1.03 Przygotowanie aparatury oraz instrumentów stomatologicznych

Schemat ukladu jednostek modulowych

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

4

2. WYMAGANIA WSTPNE

- - - - - - Przystpujc do realizacji programu jednostki modulowej powiniene umie: stosowa przepisy bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoarowej i ochrony rodowiska, organizowa prac w gabinecie stomatologicznym, stosowa wiadomoci dotyczce budowy anatomicznej, fizjologii i patofizjologii narzdu ucia, przeprowadza badania jamy ustnej, przeprowadza wywiad chorobowy, opracowa plan profilaktyczno-leczniczy, stosowa zasady prowadzenia dokumentacji medycznej.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

5

3. CELE KSZTALCENIA

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - W wyniku realizacji programu jednostki modulowej powiniene umie: dokona klasyfikacji materialów stomatologicznych, scharakteryzowa materialy do wypelnie czasowych i okreli zasady ich przygotowywania, przygotowa materialy do wypelnie czasowych, rozróni materialy do wypelnie ostatecznych, scharakteryzowa cementy fosforanowe, krzemowe, karboksylowe i wodorotlenkowowapniowe, okreli zasady przechowywania cementów, okreli zasady przygotowywania cementów, zaplanowa prac i zorganizowa stanowisko pracy, dobra materialy stomatologiczne do rodzaju zabiegu i wypelnienia, przygotowa cementy fosforanowe, krzemowe, karboksylowe, lecznicze i tlenkowocynkowo-eugenolowe, rozróni i okreli zastosowanie materialów zloonych, okreli wady i zalety amalgamatu, okreli zasady postpowania z resztkami amalgamatu, scharakteryzowa materialy do wypelniania kanalów korzeniowych, przygotowa materialy do wypelnie kanalów korzeniowych, scharakteryzowa materialy stosowane w protetyce i ortodoncji, przygotowa materialy do wykonania wycisków, dokona oceny przygotowanych materialów stomatologicznych, okreli asortyment i zastosowanie implantów, scharakteryzowa materialy pomocnicze, scharakteryzowa materialy opatrunkowe stosowane w stomatologii, zastosowa przepisy bezpieczestwa i higieny pracy, ochrony przeciwpoarowej oraz ochrony rodowiska.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

6

4. MATERIAL NAUCZANIA

4.1. Klasyfikacja materialów stomatologicznych

4.1.1. Material nauczania

Materialoznawstwo stomatologiczne znajduje si w programach nauczania jako osobna dyscyplina naukowa. Zespól stomatologiczny realizuje wiadczenia lecznicze w zakresie stomatologii, dlatego wane jest, aby kady z czlonków zespolu posiadal gruntown wiedz i umiejtnoci stosowania, przygotowania i doboru materialów dentystycznych. Dla uytkowników materialów stomatologicznych wanymi informacjami o materiale czy leku s: 1) charakterystyka biofizykochemiczna materialu czy leku, 2) wplyw miejscowy i ogólny na tkanki ustroju, 3) zastosowanie, wskazania do uycia (szczególnie wane), 4) sposób przygotowania postaci uytkowej (gotowy, rczny, mechaniczny, automatyczny), 5) zasady przechowywania, 6) bezpieczestwo dla personelu i pacjenta w czasie stosowania, np. amalgamat, 7) certyfikacja Wane s take informacje o dostpnoci na rynku, zgodnoci z innymi materialami, np. podkladowymi i wypelnieniowymi oraz cena. Wszystkie materialy i leki stomatologiczne stosowane w praktyce musz mie atesty krajowe i midzynarodowe oraz uzyska atest Zakladu Materialów Medycznych Instytutu Leków. Od 1 maja 2004 r., czyli od dnia uzyskania przez Polsk czlonkostwa w Unii Europejskiej, obowizuje Dyrektywa nr 93/583 EWO. Stosowanie jakichkolwiek materialów, bdcych wyrobami medycznymi, bez tego atestu jest bezprawne i ryzykowne. Podstawowe wymagania uytkowe, dotyczce wszystkich materialów stomatologicznych, sprowadzi mona do nastpujcych: 1) bezpieczestwo biologiczne dla tkanek i calego ustroju, 2) neutralno chemiczna w rodowisku ustrojowym - obojtno dla tkanek i obojtno wobec aktywnoci biochemicznej tkanek, 3) wymagana dla danej grupy materialu odporno mechaniczna, 4) zespól wlaciwoci fizycznych, odrbnych jakociowo dla kadej z grup uytkowych omawianych materialów, takich jak: a) szczelno brzena, hermetyczno, b) twardo i odporno na dzialanie sil ucia, c) homogenno wewntrzna i porowato zewntrzna, d) rozszerzalno liniowa i objtociowa, e) trwalo uytkowa wlaciwa dla danej grupy, f) aktywno leczniczo-profilaktyczna. Cechy idealnego materialu do wypelniania ubytków twardych tkanek zba (wg Skawiskiego) to: 1) odpowiedni twardo i wytrzymalo na szkodliwe oddzialywanie wplywów mechanicznych, 2) odporno na dzialanie czynników chemicznych i elektrochemicznych,

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

7

3) trwalo ksztaltu i objtoci zarówno w okresie kondensacji, jak i po calkowitym zwizaniu materialu, 4) minimalny stopie przewodnictwa cieplnego, wysoki stopie przylegania do cian ubytku zarówno w stanie plastycznym, jak i póniej po jego ostatecznym utwardzeniu, 5) odpowiedni, zbliony do zba naturalnego, polysk, wygld i barw, 6) latwo obróbki i moliwo usuwania bez znacznej szkody dla tkanek zbowych, 7) moliwo oddzialywania przeciwbakteryjnego. Wane przy wyborze materialu s praktyczne wlaciwoci, np.: latwo i bezpieczestwo stosowania w warunkach jamy ustnej, latwo przygotowania postaci uytkowej, plastyczno uytkowa, data produkcji i termin wanoci, odporno na czynniki rodowiska.

1) 2) 3) 4) 5)

Ze wzgldu na zastosowanie materialy stomatologiczne (z wyjtkiem materialów laboratoryjno-protetycznych i ortodontycznych) mona podzieli na: - podstawowe, - pomocnicze - leki do stosowania miejscowego. W tradycyjnym podziale materialów stomatologicznych, podawanych w wikszoci publikacji, wyrónia si: 1) materialy do wypelnie czasowych, zwane stomatologicznymi materialami opatrunkowymi, 2) materialy podkladowe, zwane cementami podkladowymi, w tym cementy lecznicze, 3) cementy glassjonomerowe ­ GI (glassjonomery), 4) konwencjonalne materialy do wypelnie ostatecznych - trwalych, stalych: a) cementy krzemowe, tzw. porcelany, b) amalgamaty, 5) materialy kompozycyjne, kompomerowe, ormocerowe i preparaty pomocnicze (wytrawiacze, systemy wice) 6) materialy wypelnieniowe, np. stopy zlota, tworzywa akrylowe, 7) materialy do leczenia endodontycznego, 8) laki i lakiery profilaktyczne, 9) masy wyciskowe. Uwzgldniajc przeznaczenie uytkowe, wyrónia si: materialy do wypelniania zbów: a) czasowe (opatrunkowe), b) podkladowe, c) do wypelnie stalych (trwalych), materialy endodontyczne (pasty), materialy wyciskowe (masy), laboratoryjne materialy protetyczno-ortodontyczne, leki stomatologiczne, materialy i preparaty pomocnicze, laki i uszczelniacze bruzd.

1)

2) 3) 4) 5) 6) 7)

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

8

W opracowaniu pod redakcj prof. Ilewicza - ,,Materialy do wypelnie we wspólczesnej dentystyce odtwórczej" znajdujemy aktualny podzial materialów, w którym autorzy wyróniaj: 1. Materialy tymczasowe: - dentyna wodna, - eugenolan cynku, - masy samoutwardzalne, - cementy prowizoryczne. 2. Materialy podkladowe - materialy izolacyjne: - cementy fosforanowe, - cementy karboksylowe, - cementy szklo-jonomerowe (glassjonomerowe), - lakiery podkladowe, - linery na bazie ywic polimerowych. 3. Materialy izolacyjno-lecznicze: - eugenolan cynku/cementy cynkowo-eugenolowe, - twardniejce preparaty na bazie wodorotlenku wapnia. 4. Materialy lecznicze: - nietwardniejce preparaty na bazie wodorotlenku wapnia, - biopreparaty. 5. Materialy do wypelnie stalych - materialy ceramiczne: - cementy krzemowe, - cementy krzemowo - fosforanowe. 6. Materialy ceramiczno-organiczne: - cementy szklo-jonomerowe (glassjonomerowe). 7. Materialy zloone na bazie ywic polimerowych: - materialy kompozytowe, - ormocery, - kompomery. 8. Materialy organiczne: - szybko polimeryzujce masy akrylanowe. 9. Stopy i roztwory metali: - amalgamaty srebra, - zloto kohezywne. Materialy do profilaktycznego wypelniania bruzd midzyguzkowych/wypelniacze szczelin/laki szczelinowe: - laki na bazie materialów kompozycyjnych, - laki na bazie kompomerów, - laki na bazie cementów szklo-jonomerowych (glassjonomerowych). Wszystkie preparaty nale przechowywa zgodnie z zaleceniami producenta. Przestrzega daty wanoci oraz unika ekspozycji na wiatlo, cieplo oraz wilgoci.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

9

4.1.2. Pytania sprawdzajce

1. 2. 3. 4. Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz, czy jeste przygotowany do wykonania wicze. Jakie s najwaniejsze informacje o materiale czy leku. Jak dzielimy materialy ze wzgldu na zastosowanie? Jak dzielimy materialy ze wzgldu na przeznaczenie uytkowe? Jaki jest aktualny podzial materialów do wypelnie?

4.1.3. wiczenia

wiczenie 1 Dokonaj podzialu materialów stomatologicznych ze wzgldu na zastosowanie i przeznaczenie uytkowe. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: przygotowa artykuly pimienne, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, wykona tabel, zadba o bhp i ochron osobist, dokona podzialu, zaprezentowa otrzymane wyniki. Podzial wg zastosowania Podzial wg przeznaczenia

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

- - - - - -

Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania materialów, poradnik dla ucznia.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

10

wiczenie 2 Dokonaj podzialu tabelarycznego materialów podkladowych.

Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: przygotowa artykuly pimienne, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, wykona tabel, zadba o bhp i ochron osobist, dokona podzialu, zaprezentowa otrzymane wyniki.

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

- - - - - -

Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania materialów, poradnik dla ucznia.

4.1.4. Sprawdzian postpów

Czy potrafisz: Tak 1) 2) 3) 4) wskaza najwaniejsze informacje, jakie trzeba wiedzie o materiale stomatologicznym czy leku? podzieli materialy stomatologiczne ze wzgldu na zastosowanie? podzieli materialy ze wzgldu na przeznaczenie uytkowe? wskaza materialy do wypelnie wg aktualnego podzialu? Nie

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

11

4.2.

Materialy do wypelnie czasowych

4.2.1. Material nauczania

Materialami czasowymi zwanymi tez opatrunkami s: gutaperka, cement cynkowo-siarczanowy, cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy, materialy samotwardniejce: a) chemoutwardzalne w warunkach jamy ustnej, b) wiatloutwardzalne, 5) cementy prowizoryczne. S to materialy stosowane czasowo, przed zaloeniem materialu ostatecznego. Trwalo tych materialów okrelona jest na kilkanacie dni ­ do kilku tygodni. Powinny by latwe do zakladania i latwe do usuwania z ubytku. Wan praktyczn cech tych materialów powinna by neutralno wobec leków, które stosujemy w leczeniu, oraz korzystne oddzialywanie na tkanki zba i przyzbia, szczególnie na miazg. 1) 2) 3) 4) Gutaperka Jest to ywica rolinna o wlaciwociach termoplastycznych (w temperaturze 50-60oC) i chemoplastycznych (w obecnoci eteru lub chloroformu). Stosuje si j bardzo rzadko jako opatrunek, glównym jej zastosowaniem jest uszczelnianie kanalów w leczeniu endodontycznym w postaci paleczek dokanalowych. Cement cynkowo-siarczanowy Potocznie zwany fleczerem. Jest to material wieloskladnikowy, produkowany do uytku stomatologicznego w postaci proszku i plynu. Sklad proszku: tlenek cynku, bezwodny siarczan cynku, tymol, mastyks, sproszkowana guma arabska, dekstryna, magnezja. Sklad plynu: aqua destillata jako samodzielny skladnik, czsto dodaje si fabrycznie eugenol, fenol, boraks, gum arabsk. Fleczer - bezporednio przed uyciem ­ zarabia si metalow szpatulk na matowej powierzchni szklanej plytki, mieszajc proszek z równ iloci plynu i dosypujc porcjami proszek do plynu. Czas zarabiania, w zalenoci od danej konsystencji masy, wynosi od 15 do 25 s. Czas wizania uzaleniony jest od konsystencji masy, temperatury otoczenia, temperatury plynu i od techniki mieszania. Cement cynkowo-siarczanowy poza przeznaczeniem opatrunkowym znajduje zastosowanie do czasowego mocowania elementów protetycznych, np. koron; zarabia si go wówczas do konsystencji zagszczonej mietany. Dla celów opatrunkowych sporzdza si past konsystencji kitu. Multidentin, Tymodentin, Aquadentin, Oxidentin, Fletscher, Providentin

Rys 1. Przyklady cementu cynkowo-siarczynowego [rysunek autora]

FLECZER

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

12

Do tej grupy nale równie pasty fleczerowe­ preparaty samotwardniejce. Wi one pod wplywem temperatury i wilgoci w jamie ustnej. Materialy te nie wymagaj przygotowania, s w postaci gotowej do uycia. Chemiczne: Provident, Cavit G i M, Improvin, Temprit, Citodur, Coltosol, Provipast, wiatloutwardzalne: Clip F

Rys 2. Przyklady past fleczerowych [rysunek autora]

PASTY FLECZEROWE

Materialy samotwardniejce S zblione do past fleczerowych. W ich skladzie znajduje si: tlenek cynku, dwutlenek krzemu i skladniki syntetyczne. S w postaci gotowej pasty. Cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy Wród materialów stomatologicznych do czasowych wypelnie znaczce miejsce zajmuje cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy. Podstawowy sklad materialu to proszek i plyn. Proszek tlenek cynku ­ 60%, dwutlenek krzemu ­ 34% i kalafonia Plyn eugenol ­ 37,5%, kwas ortoetoksybenzoesowy ­ 62,5%.

1) 2) 3) 4) 5) 6) 7)

Zaletami uytkowymi cementu tlenkowo-cynkowo-eugenolowego s: dzialanie lecznicze ­ odontropowe, przeciwbólowe, wysuszajce, dzialanie bakteriobójcze (eugenol), dobra adhezja do cian ubytku, zapewniajca hermetyczno, homogenno masy, wizanie w obecnoci liny, dua trwalo w jamie ustnej (sigajca kilku tygodni), dlugi czas plastycznoci poza jam ustn (jednorazowe zarobienie wikszej iloci materialu).

Wadami s: 1) aktywno chemiczna z innymi materialami, np. kompozycyjnymi, 2) moliwo uszkodzenia miazgi przy niewlaciwym zarobieniu, 3) utrzymujce si zaburzenia smaku (godzikowy). Zarabianie: na matowej powierzchni plytki szklanej szpatulk metalow do odmierzonej iloci plynu dodaje si porcjami proszek - nieustannie mieszajc, a do uzyskania jednorodnej, polyskliwej masy, o plastelinowej konsystencji. Efektywny czas zarabiania, w zalenoci od iloci materialu, wynosi od 60 do 90 s. Dobrze zarobiony material zachowuje plastyczno uytkow do 3 godzin, któr mona przedluy przechowujc go w zamknitym szczelnie sloiczku. Glównym wskazaniem do stosowania cementu tlenkowo-cynkowo-eugenolo-wego jest próchnica glboka niepowiklana oraz zaopatrzenie czasowe ubytków w leczeniu planowym próchnicy z wysokim wskanikiem PUW. Do tej grupy materialów, nazywanych cementami cynkowo-eugenolowymi, zaliczamy np.: Caryosan, Oxycinc, Vivat, Super EBA, Harvard Eugenat i inne.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

13

Cementy prowizoryczne W poszukiwaniu materialów trwalszych materialów szczelniejszych od materialów opatrunkowych wprowadzono tzw. cementy prowizoryczne. Materialy te oparte s na mieszaninie tlenków cynku i krzemu, zarabianych roztworem kwasu fosforowego technik analogiczn do techniki sporzdzania cementów fosforanowych czy krzemowych. Zastosowanie: dlugoterminowe opatrunki, czasowe wypelnienia. Wskazaniami do stosowania cementów prowizorycznych s: 1) konieczno zaloenia hermetycznego opatrunku leczniczego na porednie lub bezporednie przykrycie miazgi preparatami wodorotlenku wapnia, 2) konieczno zaloenia szczelnego, dlugoterminowego opatrunku w leczeniu endodontycznym, 3) w trudnych warunkach dla retencji materialu typu fleczer lub podobnego, 4) w przypadku przewidywanych dlugich przerw w leczeniu (urlop, choroba), 5) w razie klinicznej potrzeby odroczenia ostatecznego wypelnienia. Przykladami sa.: Multiplen, Plerodont, Harvard Verschluss-cement, Septo-Pack, TemPack, Ultraphos Temporary-Pack, Vonder-Pack.

4.2.2. Pytania sprawdzajce

1. 2. 3. 4. 5. Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz, czy jeste przygotowany do wykonania wicze. Jakie znasz materialy do wypelnie czasowych? Jaki jest sklad i sposób zarabiania fleczeru? Jaki jest sklad i sposób zarabiania cementu tlenkowo-cynkowo-eugenolowego? Jakie znasz materialy samotwardniejce? Jakie znasz cementy prowizoryczne?

4.2.3. wiczenia

wiczenie 1 Przygotuj cement cementowo-siarczanowy do czasowego zamocowania korony i do opatrunku. Wska rónice w konsystencji. Sposób wykonania wiczenia 1) 2) 3) 4) 5) 6) - - - - - - - Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie narzdzia i wypelnienia, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, wykona polecenie i zarobi preparat, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania preparatu, cement cynkowo-siarczanowy, poradnik dla ucznia.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

14

wiczenie 2 Przygotuj cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy. Omów jego wlaciwoci. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie narzdzia i wypelnienia, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, wykona polecenie i zarobi preparat, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania preparatu, cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy, poradnik dla ucznia.

1) 2) 3) 4) 5) 6) - - - - - - -

4.2.4. Sprawdzian postpów

Czy potrafisz: Tak 1) wskaza materialy do wypelnie czasowych? 2) omówi sklad i sposób zarabiania fleczeru? 3) omówi sklad i sposób zarabiania cementu tlenkowo-cynkowoeugenolowego? 4) wskaza materialy samotwardniejce. 5) wskaza cementy prowizoryczne Nie

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

15

4.3.

4.3.1

Materialy podkladowe

Material nauczania

Ta grupa materialów stosowana jest jako zabezpieczenie miazgi zba, leczonego z powodu uszkodzenia twardych tkanek (ubytek), przed szkodliwym, toksycznym dzialaniem materialów uywanych do wypelnie ostatecznych (stalych).Mona je nazwa materialami izolujcymi. Cementy podkladowe, poza zastosowaniem wynikajcym z ich nazwy, uywane s szeroko jako materialy mocujce elementy protetyczne, np. korony czy wklady protetyczne. Stosuje si je czsto jako material wypelnieniowy w zbach mlecznych, niekiedy w endodoncji. Do cementów podkladowych zalicza si; 1. Cynkowo-fosforanowe (fosforanowe), uywane pod materialy wypelnieniowe, jakimi s amalgamaty i cementy krzemowe. Nale tu np.:Agatos ­ ,,W" i ,,S", Adhesor, Harvard cement, Poscal, Elit Cement, Variofix. - - - - - - - 2. Przygotowanie: na matowej stronie plytki szklanej, metalow szpatulk, bezwzgldna czysto narzdzi (plytki i szpatulki), wlaciwa, 12­18°C, temperatura plynu i plytki, czas zarabiania: 30­45 s., dokladne proporcje skladników: proszek + plyn (wg zalece producenta), równomierne mieszanie, z dodawaniem proszku do plynu, bez zmiany proporcji, zakaz mieszania skladników cementu od rónych producentów. Polikarboksylowe, stosowane s do cementowania koron protetycznych, oraz jako materialy podkladowe. Nale tu np.: Harvard Cement CC, Adhesor. Technika zarabiania: wlaciwe dla danego cementu, zgodne z instrukcj producenta proporcje, najczciej 1,5­2,5czci proszku na 1 cz plynu, odpowiedni czas zarabiania, zaleny od przeznaczenia, ale nie dluszy ni 30 s do uzyskania masy polyskujcej, zarabianie na plytkach papierowych szpatulkami z tworzywa syntetycznego lub metalowymi, umycie pod biec wod szpatulki i uywanych instrumentów (nakladacz, upychadlo), póki material jest plastyczny, lub zamoczenie po jego stwardnieniu w 10% roztworze lugu sodowego. Wodorotlenkowo-wapniowe, uywane glównie do bezporedniego pokrycia miazgi oraz w leczeniu endodontycznym. Uznawane s za cementy lecznicze, poniewa: silnie alkalizuj rodowisko ­ pH od 10 do 12,5, dzialaj odontotropowo na miazg, dzialaj przeciwbakteryjne, nie dzialaj dranico na miazg. Nale tu np.: Biopulp, Calcipulpe, Roegan, Calxyl, Dycal, Life, Ultra-Blend,Cavallite.

- - - -

3. - - -

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

16

- - - -

Mog wystpowa w postaci: jako dwie pasty, jako proszek i plyn (0,9% NaCl), jako pasta samoutwardzalna, jako liner wiatloutwardzalny.

Przygotowanie: Wymagajce rcznego zarabiania przygotowuje si z zachowaniem zasad aseptyki (jalowa szpatulka i jalowa plytka). Konsystencja uzaleniona jest od wykorzystania. Mog by w postaci dwóch past, które lczymy w równych proporcjach, w samomieszajcej strzykawce lub w postaci kapsulek do przygotowania w utrzsarce ewentualnie nakladamy bezporednio ze strzykawki i utwardzamy lamp polimeryzacyjn. 4. Glassjonomerowe (GI) inaczej szklano-jonomerowe lub szklo-jonomerowe, stosuje si do odbudowy ubytków twardych tkanek zba niepróchnicowego pochodzenia, wypelniania ubytków próchnicowych w zbach mlecznych, jako podklady wielowarstwowe pod wypelnienia konwencjonalne, a szczególnie kompozycyjne, jako podklady linearne w plytkich ubytkach, do uszczelniania bruzd, szczelin, rowków i dolków szkliwnych, stanowicych miejsca i punkty zmniejszonej odpornoci na próchnic, do cementowania wieków okolomiazgowych, wkladów dokanalowych, oraz odbudowy koron na wkladach dla celów protetycznych. Cementy te wymagaj cislego przestrzegania instrukcji okrelajcej zasady przygotowywania materialu do uytku. - - - - - 5. Technika przygotowania: uywamy czystych narzdzi do zarabiania (najlepiej narzdzi jednorazowego uytku, np. szpatulka i plytka papierowa), przestrzegamy suchoci narzdzi, wlaciwie dozujemy skladniki: proszek + plyn, przechowujemy skladniki w warunkach zalecanych przez producenta (temperatura, sucho), zabezpieczamy materialy gotowych przed dostpem wiatla i eliminujemy nawietlenie Cementy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe (omówione wczeniej).

4.3.2. Pytania sprawdzajce

1. 2. 3. 4. 5. Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz, czy jeste przygotowany do wykonania wicze. Jakie znasz materialy podkladowe? Jaki jest sposób zarabiania i wykorzystania cementów fosforanowych? Jaki jest sposób zarabiania i wykorzystania cementów polikarboksylowych? Jaki jest sposób zarabiania i wykorzystania cementów wodorotlenkowo ­ wapniowych? Jaki jest sposób zarabiania i wykorzystania cementów glassjonomerowych?

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

17

4.3.3. wiczenia

wiczenie 1 Wpisz do tabeli przyklady odpowiednich cementów. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zorganizowa stanowisko pracy, zadba o bhp i ochron osobist, zaplanowa tok postpowania, wykona tabel dokona podzialu cementów, zaprezentowa otrzymane wyniki. Cementy fosforanowe Cementy polikarboksylowe Cementy wodorotlenkowowapniowe

1) 2) 3) 4) 5)

Cementy GI

- - - - - -

Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy cementowe, narzdzia do przygotowania materialów, poradnik dla ucznia.

wiczenie 2 Wybierz i przygotuj cementy wodorotlenkowo- wapniowe. Zwró uwag na sposoby zarabiania. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zorganizowa stanowisko pracy, zadba o bhp i ochron osobist, zaplanowa tok postpowania, dokona podzialu cementów wodorotlenkowo - wapniowych, wykona polecenie, zaprezentowa otrzymane wyniki.

1) 2) 3) 4) 5) 6)

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

18

- - - - - -

Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy cementowe, narzdzia do przygotowania cementów, poradnik dla ucznia.

4.3.4. Sprawdzian postpów

Czy potrafisz: Tak 1) 2) 3) 4) 5) wskaza materialy podkladowe? wyjani sposób zarabiania i wykorzystania cementów fosforanowych? wyjani sposób zarabiania i wykorzystania cementów polikarboksylowych? wyjani sposób zarabiania i wykorzystania cementów wodorotlenkowo ­ wapniowych? wyjani sposób zarabiania i wykorzystania cementów glassjonomerowych? Nie

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

19

4.4.

Materialy do wypelnie stalych i uywane w profilaktyce

4.4.1. Material nauczania

Do wypelnie stalych jako wypelnienia ostateczne oprócz omówionych wczeniej glassjonomerów zaliczamy: 1) cementy krzemowe i krzemowo-fosforanowe 2) amalgamaty (ortcia). 3) materialy zloone (kompozycyjne), 4) materialy kompomerowe, 5) materialy ormocerowe. Cementy krzemowe i krzemowo-fosforanowe Skladaj si z plynu i proszku. Przykladem s tu: Achatit, Silicap, Keratit, Cristal. Poniewa podczas mieszania proszku z plynem nastpuje uwalnianie wolnego kwasu krzemowego, istnieje niebezpieczestwo chemicznego uszkodzenia miazg (martwica kwasowa). W zwizku z tym przy zakladaniu wypelnie tzw. krzemowych obowizuje zakladanie cementu podkladowego, np. fosforanowego, glassjonomerowego, z wodorotlenku wapnia bd podwójnego. Do zmieszania proszku z plynem stosujemy gladk powierzchni plytki szklanej i niemetalow szpatulk. Mieszamy w proporcjach zalecanych przez producenta. Cementy te wystpuj take w postaci kapsulek. Amalgamaty (ortcia) Podstawowymi skladnikami amalgamatów stomatologicznych s rt i srebro. Amalgamaty dzielimy na: 1) wysokosrebrowe, 2) niskosrebrowe, 3) wysokomiedziowe, 4) niskomiedziowe. Techniki przygotowania amalgamatu: 1) kapsulkowane ­ wstrzsarki, 2) w mieszalnikach ze wstrzsark - automatyczne dozowanie i wstrzsanie w kapsulce, 3) rczne zarabianie ­ w modzierzu i pistelem szklanym, po uprzednim dokladnym odmierzeniu, wymaganych do wielkoci wypelnienia, iloci skladników: rtci i opilków metali w proporcji wagowej 1:1. - - - - - - - - Zaletami materialów amalgamatowych, s: trwalo, tolerancja na warunki jamy ustnej podczas ich zakladania, szczególnie na wilgotno, latwo i szybko zakladania, nieszkodliwo dla tkanek zba i przyzbia, dzialanie przeciwpróchnicowe (przez dodawanie fluoru w postaci fluorku cynawego), tanio materialu i jego dostpno. Wady amalgamatów: niskie walory kosmetyczne, ograniczenie zastosowania do zbów bocznych, metaliczne przewodnictwo termiczne,

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

20

- -

aktywno elektrochemiczna (elektrogalwamzacja jamy ustnej), konieczno wtórnego opracowywania (polerowanie).

Zalecenie bhp: 1) stosowanie bezpiecznych technik sporzdzania amalgamatów, np. wstrzsarki, mieszalniki z automatycznymi dozownikami, 2) stosowanie nowoczesnych materialów, eliminujcych rczne zarabianie, 3) wlaciwe dozowanie materialu do wielkoci ubytku, eliminujce powstawanie szkodliwych resztek (kapsulki), 4) racjonalizowanie czynnoci usuwania amalgamatowych wypelnie ­ z maska ustnonosow, usuwanie na mokro, z uyciem spryskiwacza i chlodzenia wodnego, 5) przechowywanie skladników (dotyczy rtci i opilków do rcznego zarabiania) w hermetycznych pojemnikach, w zamknitych szafkach, dobrze oznakowanych, 6) przechowywanie odpadów amalgamatowych - nadmiaru wypelnienia, starych, usunitych wypelnie ­ w oznakowanych, hermetycznych sloiczkach szklanych lub porcelanowych, wypelnionych 5% roztworem jodowym (Belladonny), traktujemy je jako odpadyniebezpieczne, 7) obowizkowe wietrzenie gabinetu lub stosowanie wymuszonej wentylacji. Materialy zloone Materialy kompozytowe, kompomerowe i ormocery mog wystpowa w postaci rozrzedzonej tzw. flow oraz w postaci nierozrzedzonej. Kompozyty ­ materialy estetyczne, polimeryzujce pod wplywem wiatla (np. Charisma, Tetric, Te Econom, Miris, Enamel Plus) lub chemicznie (np. Isopast, Evicrol, Degufil) po zmieszaniu bazy i katalizatora. Kompomery ­ stanowi polczenie kompozytów z glassjonomerami, wizanie ich nastpuje dwufazowo pod wplywem dzialania wiatla oraz chemicznie, uwalniaj fluor, np. Dyract Extra, Twinky Star, Compoglass. Ormocery ­ maj zdolno uwalniania fluoru, s alternatyw dla amalgamatów, np. Definite, Admira. Materialy pomocnicze a) wytrawiacze, b) systemy wice. Nowoczesne systemy wice posiadaj zdolno samowytrawiania, nie uywamy wtedy wytrawiaczy w elu. Materialy stosowane w profilaktyce Do profilaktyki stosujemy: - laki szczelinowe do uszczelniania bruzd, - lakiery do impregnacji szkliwa, - glassjonomery do uszczelniania bruzd. Laki slu do zabezpieczania zbów przed próchnic w sposób mechaniczny i chemiczny. Mechanicznie ­ blokuj dostp czynników kariogennych. Chemicznie ­ impregnuj szkliwo. Lakiery stosujemy glównie do profilaktyki gladkich powierzchni szkliwa, wokól aparatów ortodontycznych, remineralizacji, przy nadwraliwoci szyjek zbów.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

21

4.4.2. Pytania sprawdzajce

1. 2. 3. 4. Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz, czy jeste przygotowany do wykonania wicze. Jakie znasz lakiery i laki szczelinowe stosowane w profilaktyce? Jakie znasz cementy krzemowe? Jakie znasz sposoby zarabiania i postpowania z resztkami amalgamatów? Czym róni si materialy zloone: kompozyty, kompomery i ormocery?

4.4.3. wiczenia

wiczenie 1 Przygotuj wypelnienie krzemowe. Podaj przyklady nazw fabrycznych dwóch preparatów krzemowych. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie wypelnienia i narzdzia, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, przygotowa wypelnienie, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania wypelnie, poradnik dla ucznia.

1) 2) 3) 4) 5) 6) - - - - - -

wiczenie 2 Przygotuj amalgamat do wypelnienia z uyciem wstrzsarki. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie wypelnienia i narzdzia i urzdzenia, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, przygotowa wypelnienie, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna,

1) 2) 3) 4) 5) 6) - - -

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

22

- - -

materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania wypelnie, poradnik dla ucznia.

4.4.4. Sprawdzian postpów

Czy potrafisz: Tak 1) 2) 3) 4) wskaza lakiery i laki szczelinowe stosowane w profilaktyce? wskaza cementy krzemowe? scharakteryzowa amalgamaty, sposoby zarabiania i postpowania z resztkami? wskaza materialy zloone: kompozyty, kompomery i ormocery? Nie

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

23

4.5.

Materialy uywane w endodoncji, w protetyce i ortodoncji

4.5.1. Material nauczania

Materialy do leczenia endodontycznego 1. rodki do dewitalizacji miazgi ­ dzialaj mumifikujco na miazg, obecnie stosuje si pasty bezarszenikowe. Wystepuj wpostaci gotowych past. Przykladem s: Parapasta, Caustinerff, Depulpin, Devipasta. 2. Leki endodontyczne ­ slu do oczyszczania, poszerzania kanalów, leczenia stanów zapalnych tkanek okolowierzcholkowych, stosujemy je w postaci wkladek lub plukanek.

Tabela 1. Przyklady leków endodontycznych Nazwa leku Antiforminum Biopulp Camfenol Chakaem Chloraminum Chlorphenol Endosal Eugenol Parapasta Tymol Maci i pasty o dzialaniu bakteriobójczym, przeciwzapalnym, przeciwbólowym: np. Dekadent Pulpomixine Grinazol ma ma pasta Leczenie zgorzeli i stanów zapalnych tkanek okolowierzcholkowych roztwór proszek wodorotlenku wapnia roztwór roztwór roztwór roztwór plyn plyn pasta proszek Posta Zastosowanie Odkaanie kanalów korzeniowych w przebiegu zgorzeli miazgi zba Pokrycie miazgi, leczenie tkanek okolowierzcholkowych Odkaanie kanalów korzeniowych Odkaanie kanalów korzeniowych W leczeniu zgorzeli miazgi Oczyszczanie kanalu Przyeganie niedostatecznie zdewitalizowanej miazgi Chemiczne opracowanie kanalu Do odkaania rodek dewitalizacyjny Odkaanie kanalów

3.

Wypelnienia endodontyczne ­ pasty uszczelniajce stosowane razem z gutaperk. Przykladem s: Caryosan, Diaket, AH Plus, Apexit, Endomethason, Resilon.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

24

Materialy protetyczno-ortodontyczne 1) masy podcielajce- czasowe i stale, 2) materialy korekcyjne, 3) materialy do tymczasowych uzupelnie protetycznych, 4) kleje protetyczne, 5) cementy ortodontyczne, 6) zamki i piercienie ortodontyczne. 7) materialy wyciskowe. Masy wyciskowe dzielimy je na sztywne i elastyczne. Najczciej stosowane s masy elastyczne alginatowe, polisulfidowe, silikonowe i polieterowe. Mog by mieszane maszynowo w specjalnych mieszalnikach lub rcznie wg. Instrukcji zarabiania.

sztywne

*gips * masy termoplastyczne * woski wyciskowe * masy tlenkowo-cynkowo-eugenolowe.

Masy wyciskowe. hydrokoloidowe

agarowe - odwracalne

alginatowe - nieodwracalne

elastyczne

polisulfidowe

kondensacyjny Elastomery silikonowe addycyjny polieterowe

Rys 3. Schemat materialów podobierania wycisków

4.5.2. Pytania sprawdzajce

1. 2. 3. 4. Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz, czy jeste przygotowany do wykonania wicze. Jakie znasz rodki do dewitalizacji miazgi? Jakie znasz leki stosowane w endodoncji? Jakie znasz wypelnienia endodontyczne? Jakie znasz masy wyciskowe?

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

25

4.5.3. wiczenia

wiczenie 1 Przygotuj dwa wypelnienia endodontyczne o rónym sposobie zarabiania. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie wypelnienia i narzdzia, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, przygotowa wypelnienia, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy wypelnieniowe, narzdzia do przygotowania wypelnie, poradnik dla ucznia.

1) 2) 3) 4) 5) 6) - - - - - -

wiczenie 2 Przygotuj mas alginatow do wycisku, wg zalece producenta. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiedni mas wyciskow i narzdzia, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, przygotowa mas do wycisku, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, materialy alginatowe stosowane do wycisków, narzdzia do przygotowania masy wyciskowej, poradnik dla ucznia.

1) 2) 3) 4) 5) 6) - - - - - -

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

26

4.5.4. Sprawdzian postpów

Czy potrafisz: Tak 1) 2) 3) 4) okreli rodki do dewitalizacji miazgi? okreli leki stosowane w endodoncji? wskaza wypelnienia endodontyczne i opisa je? okreli masy wyciskowe? Nie

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

27

4.6.

Materialy sanitarne i implantologiczne

4.6.1. Material nauczania

Materialy sanitarne ­ nale do podstawowych i niezbdnych artykulów podczas wykonywania zabiegów stomatologicznych. Bezpieczestwo pracy zapewnia, stosowanie sprztu i materialów jednorazowego uycia, takich jak: 1) sterylne strzykawki i igly iniekcyjne, 2) tampony, gaziki, waleczki, prostokty, 3) rkawice ochronne, 4) maski, oslonki i okulary ochronne, 5) kubki, linocigi i ssaki, 6) liniaki i serwety papierowo-foliowe, 7) rczniki papierowe, 8) fartuchy, torebki i rkawy ochronne papierowo-foliowe, 9) opakowania zabezpieczajce powierzchnie zabiegowe narzdzi itp. Obecnie dostpne s fabrycznie przygotowane, sterylne i odpowiednio opakowane materialy opatrunkowe i bielizna zabiegowa do jednorazowego uycia. Materialy opatrunkowe Do wykonywania materialów opatrunkowych wykorzystywanych do zabiegów stomatologicznych stosuje si wat, gaz i lignin. Wata Sluy do przygotowania kulek i kuleczek stosowanych do przemywania ubytków próchnicowych, sczków do leczenia kanalowego zbów oraz wacików Sposób przygotowania. Z odpowiedniej iloci waty dlomi obu rk formuje si lune kulki (ok. 1x1 cm) oraz kciukiem i palcem wskazujcym jednej rki - kuleczki (ok. 1x1 mm). Przygotowywanie sczków polega na nawijaniu, za pomoc kciuka i palca wskazujcego, malego paseczka waty na igl Millera. Przygotowane materialy naley podda sterylizacji w autoklawie, a najlepiej naby gotowe ­ sterylne, fabrycznie przygotowane. Gaza Gazy uywa si do wykonywania gazików, tamponów, sczków (seto-nów), opatrunków uciskowych, stosowanych w chirurgii stomatologicznej i periodontologii. Sposób przygotowania. Gaziki wykonuje si z platka gazy (ok. 8x8 cm lub 10x10 cm), której brzegi sklada si do rodka, a nastpnie wpól, do uzyskania gazika wielkoci ok. 4x4 cm lub 5x5 cm. Tampony wykonuje si z platka gazy ok. 8x8 cm, przez zloenie górnego i dolnego brzegu do rodka. Potem zwija si gaz tak, aby jej koce byly idealnie schowane do rodka (nie mog wystawa strzpy). Sczki robi si z wskiego paska gazy (szerokoci 2­3 cm). Brzegi naley zloy z dwóch stron do rodka, calo zloy wpól i ciasno nawin na siebie. Lignina Stosuje si j do wykonywania rónej wielkoci waleczków (kwadracików, prostoktów), majcych na celu ochron zbów przed dostpem liny, oraz platów do przykrywania lub zawijania narzdzi.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

28

Sposób przygotowania. Zwijajc platek ligniny w rulonik za pomoc np. lopatki metalowej, a nastpnie tnc go noyczkami otrzymuje si odpowiedniej wielkoci waleczki (ok. 2x1 cm lub 3x1 cm). Zloenie kilku platów ligniny i odpowiednie ich pocicie pozwoli uzyska kwadraty (prostokty) wielkoci ok. 2x2 cm lub 3x4 cm. Materialy te mona naby gotowe, rónej wielkoci, z udogodnieniami, sterylne [2]. Implanty W zalenoci od tkanek do, których je wprowadzamy moemy podzieli na: - podokostnowe, - luzówkowe, - endodontyczne, - wewntrzkostne. Implanty wewntrzkostne stanowi najbardziej rozpowszechnion grup. Wprowadza si je do koci po wykonaniu tunelu frezem lub wiertlem. Implant sklada si z czci znajdujcej si w koci i z czci znajdujcej si w jamie ustnej. Po wprowadzeniu chirurgicznym i okresie gojenia zaopatruje si go protetycznie. Nadbudow stanowi lcznik protetyczny i wlaciwe uzupelnienie. Implanty wykonane s z tytanu bd materialu ceramicznego, mog te by tytanowe pokryte ceramik. Ksztalt implantów wewntrzkostnych najczciej jest cylindryczny lub stokowy, nagwintowanie przebiega na calej ich dlugoci z pominiciem szyjki. Do implantacji potrzebny jest specjalny zestaw narzdzi oraz fizjodyspenser. W implantologii oprócz samych implantów stosuje si równie materialy kociozastpcze oraz membrany do odbudowy wyrostka zbodolowego i koci.

4.6.2

1. 2. 3. 4.

Pytania sprawdzajce

Odpowiadajc na pytania, sprawdzisz, czy jeste przygotowany do wykonania wicze. Jakie znasz materialy sanitarne? W jakim celu stosujemy: wat, gaz i lignin? Co to s implanty? Do czego slu materialy kociozastpcze?

4.6.3. wiczenia

wiczenie 1 Wykonaj kuleczki z waty do zastosowania w leczeniu stomatologicznym. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie materialy, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, wykona wiczenie, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne,

1) 2) 3) 4) 5) 6) - -

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

29

- - - -

odzie ochronna, wata, pojemniczek na kuleczki z waty, poradnik dla ucznia.

wiczenie 2 Wykonaj waleczki z ligniny sluce do izolacji od liny. Sposób wykonania wiczenia Aby wykona wiczenie, powiniene: zgromadzi odpowiednie materialy, zorganizowa stanowisko pracy, zaplanowa tok postpowania, zadba o bhp i ochron osobist, wykona wiczenie, zaprezentowa otrzymane wyniki. Wyposaenie stanowiska pracy: broszury i instrukcje, artykuly pimienne, odzie ochronna, lignina, lopatka, pojemniczek na waleczki, poradnik dla ucznia.

1) 2) 3) 4) 5) 6) - - - - - -

4.6.4. Sprawdzian postpów

Czy potrafisz: Tak 1) 2) 3) 4) wskaza materialy sanitarne? okreli cel stosowania: waty, gazy i ligniny? zdefiniowa implanty? okreli zastosowanie materialy kociozastpczych? Nie

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

30

5. SPRAWDZIAN OSIGNI

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Przeczytaj uwanie instrukcj. Podpisz imieniem i nazwiskiem kart odpowiedzi. Zapoznaj si z zestawem zada testowych. Zestaw zawiera 20 zada. Do kadego zadania przyporzdkowane s 4 moliwoci odpowiedzi, jedna odpowied jest prawdziwa. Udzielaj odpowiedzi na zalczonej karcie odpowiedzi stawiajc znak X. W przypadku pomylki zakrel bldn odpowied kólkiem i zaznacz x odpowied prawidlow. Za kad prawidlow odpowied otrzymujesz 1 punkt, za zl odpowied lub jej brak 0 punktów. Rozwizuj zadania samodzielnie. Na rozwizanie testu masz 40 minut. Powodzenia!

ZESTAW PYTA TESTOWYCH

1. Preparatem, który nie naley do materialów czasowych jest a) fleczer. b) ormocer. c) tlenek cynku z eugenolem. d) cement prowizoryczny. Materialy kompozytowe nie maj w swoim skladzie a) eugenolu. b) wypelniacza c) ywicy. d) substancji polimerycznej. Przygotowanie amalgamatu wymaga a) przygotowaniu plytki szklanej. b) szpatulki metalowej. c) utrzsarki. d) a i b prawidlowe. Usuwanie resztek amalgamatu polega na a) wyrzuceniu do mieci. b) traktowania jako material latwopalny. c) traktowania jako material niebezpieczny. d) wyrzuceniudo kanalizacji. Do cementów fosforanowych zaliczamy a) fleczer. b) agatos. c) adhesor. d) amalgamat.

2.

3.

4.

5.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

31

6.

Preparatem nie zaliczanym do grupy cementów wodorotlenkowo-wapniowych jest a) Agatos. b) Biopulp. c) Calxyl. d) Calcipulpe. Plytki papierowe slu do a) przygotowania materialów do wypelnie b) podawania narzdzi c) demonstracji higienicznych d) sprawdzania dzialania wiertel. Materialem nie zaliczanym do opatrunków jest a) wata. b) gaza. c) rcznik. d) lignina Do wykonania waleczków chronicych od liny stosujemy a) wat. b) gaz. c) wlóknin. d) lignin.

7.

8.

9.

10. Lakiery uszczelniajce nale do a) narzdzi chirurgicznych. b) materialów profilaktycznych. c) materialów izolacyjnych. d) materialów wyciskowych. 11. Fleczer to a) material profilaktyczny. b) podklad. c) material endodontyczny. d) cement cynkowo-siarczanowy. 12. Fluor nie jest uwalniany przez materialy z grupy a) ormocerów. b) kompomerów. c) amalgamatów. d) glassjonomerów. 13. W postaci tzw. flow mog wystpowa a) kompomery. b) cementy krzemowe. c) fleczer. d) rodki do dewitalizacji.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

32

14. Ormocery maj wlaciwoci a) kompomerów i fleczeru. b) amalgamatów i glassjonomerów. c) cementów krzemowych. d) kompozytów i i glassjonomerów. 15. Resilon to a) material tymczasowy. b) gutaperka. c) masa wyciskowa. d) material do wypelnie kanalowych. 16. Cementy wodorotlenkowo-wapniowe a) uwalniaj fluor. b) nie dzialaj odontotropowo. c) alkalizuj rodowisko. d) zakladamy je z formówkami. 17. Preparatem, którego nie moemy zaliczy do leków endodontycznych jest a) Dikamfen. b) Biopulp. c) Agatos. d) Kamfenol. 18. Parapasta jest preparatem do a) endodoncji. b) wypelnie czasowych. c) stosowania w pracowni protetycznej. d) wypelnie stalych. 19. Preparatem nie zaliczanym do uszczelniaczy kanalowych jest a) ormocer. b) Endomethason. c) Apexit. d) AH Plus. 20. Rt wchodzi w sklad a) ormocerów. b) kompozytów. c) amalgamatów. d) podkladów.

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

33

KARTA ODPOWIEDZI

Imi i nazwisko ................................................................................................

Przygotowanie materialów stomatologicznych

Zakrel poprawn odpowied Nr zadania 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a b b b b b b b b b b b b b b b b b b b b Odpowied c c c c c c c c c c c c c c c c c c c c d d d d d d d d d d d d d d d d d d d d Razem: Punkty

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

34

6. LITERATURA

1. 2. Brandy H. H.: ,,Wprowadzenie do implantologii". Urban & Partner, Wroclaw 1998 Jaczuk Z.: ,,Podrcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych". PZWL, Warszawa 2006

,,Projekt wspólfinansowany ze rodków Europejskiego Funduszu Spolecznego"

35

Information

Asystentka_stom_322[01]_Z1_02_u

36 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

718080