Read Microsoft PowerPoint - COVER EEG text version

P A S C A S I D A N G

Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia

SEMINAR PENGAJARAN & PEMBELAJARAN BERKESAN 2005

Editor: Mohd Jailani Mohd Nor Siti Rozaimah Sheikh Abdullah Dzuraidah Abdul Wahab Norbahiah Misran Darman Nordin Wan Hanna Melini Wan Mohtar

Penganjur:

Kumpulan Penyelidikan Pendidikan Kejuruteraan, UKM Pusat Kejuruteraan Termaju, UKM

SPPB 2005 Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Hasil

SPPB 2005 Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Hasil

Pascasidang Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Dianjurkan oleh Kumpulan Penyelidikan Pendidikan Kejuruteraan dan Pusat Kejuruteraan Termaju Universiti Kebangsaan Malaysia

Disunting oleh Mohd. Jailani Mohd. Nor Siti Rozaimah Sheikh Abdullah Dzuraidah Abdul Wahab Norbahiah Misran Wan Hanna Melini Wan Mokhtar Darman Nordin

FAKULTI KEJURUTERAAN UNIVERSITI KEBANGSAAN MALAYSIA BANGI · 2006

Cetakan Pertama 2006 Hak cipta Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia, 2006 Hak cipta terpelihara. Tiada bahagian daripada terbitan ini boleh diterbitkan semula, disimpan untuk pengeluaran atau ditukarkan ke dalam sebarang bentuk atau dengan sebarang alat juga pun, sama ada dengan cara elektronik, gambar serta rakaman dan sebagainya tanpa kebenaran bertulis dari Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia

Diterbitkan di Malaysia oleh FAKULTI KEJURUTERAAN UNIVERSITI KEBANGSAAN MALAYSIA 43600 UKM Bangi, Selangor Darul Ehsan Malaysia

Dicetak di Malaysia oleh Pusat Penerbitan & Percetakan UKM Universiti Kebangsaan Malaysia

KATA-KATA ALUAN PENGERUSI Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005 yang julung-julung kali dianjurkan oleh Fakulti Kejuruteraan adalah selaras dengan usaha fakulti untuk membudayakan pembelajaran berasaskan hasil dalam sistem pendidikan kejuruteraan. Pascasidang ini bertujuan untuk menerbitkan hasil-hasil penyelidikan dan pengalaman para akademik dari lima jabatan di Fakulti Kejuruteraan iaitu Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan, Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses, Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem, Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur dan Jabatan Senibina, dalam bidang penyelidikan pendidikan kejuruteraan. Secara umumnya, bidang penyelidikan ini memfokus kepada empat kategori pendidikan kejuruteraan iaitu kurikulum dan pembangunan mahasiswa, pendekatan pembelajaran, pendekatan pengajaran serta pengukuran dan penilaian. Respon para akademik Fakulti terhadap seminar ini amatlah memberangsangkan yang mana sebanyak 26 kertas kerja telah berjaya dibentangkan. Seminar ini juga telah menjadi platform bagi para akademik menjana ide baru dan bernas dalam bidang pendidikan di Fakulti Kejuruteraan di samping memberi peluang kepada mereka bertukar pandangan dalam usaha untuk meningkatkan keberkesanan pengajaran berasaskan hasil. Maklum balas yang diterima daripada peserta yang menghadiri seminar ini menunjukkan bahawa seminar yang serupa perlu diteruskan di masa akan datang. Saya ingin mengambil kesempatan ini untuk merakamkan ucapan tahniah dan terima kasih kepada semua ahli J/K seminar di atas usaha gigih dan komitmen yang telah diberikan dalam memastikan SPPB 2005 berjalan dengan baik dan sempurna. Setinggi-tingi penghargaan juga ditujukan kepada Pusat Kejuruteraan Termaju (PKT) selaku penganjur bersama SPPB 2005. Tidak dilupakan juga ucapan terima kasih kepada pihak pengurusan Fakulti Kejuruteraan, para akademik yang memberikan sokongan, pengerusi, pembentang dan juga kepada semua yang telah terlibat dalam menjayakan seminar ini. Sekian, terima kasih.

PROFESOR DR. MOHD. JAILANI MOHD. NOR Pengerusi Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

i

KATA-KATA ALUAN DEKAN FAKULTI KEJURUTERAAN Assalamu'alaikum Warahmatuallahi Wabarakatuh dan Selamat Sejahtera. Terlebih dahulu saya ingin mengucapkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada Jawatankuasa Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan (SPBB) 2005 yang telah memberikan kesempatan kepada saya untuk mencoretkan sepatah dua kata di ruangan ini. Penganjuran Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan ini membuktikan usaha Fakulti untuk meningkatkan mutu pendidikan kejuruteraan agar selaras dengan usaha peningkatan kualiti pendidikan kejuruteraan di peringkat antarabangsa. Saya merasa amat bangga kerana seminar ini telah berlangsung dengan jayanya. Sesungguhnya, kajian dan penyelidikan dalam pendidikan kejuruteraan yang dijalankan oleh para akademik membuktikan bahawa para akademik sudah menyedari kepentingan dan tanggungjawab masing-masing dalam meningkatkan keupayaan dan mutu kerja serta sama-sama menyumbang untuk menempatkan Fakulti lebih maju dan terkehadapan dalam bidang pendidikan kejuruteraan. Dalam menangani persekitaran arus globalisasi khususnya pada masa kini, para akademik perlu sentiasa berfikiran positif dan mempunyai semangat daya saing yang tinggi untuk merealisasikan objektif dan matlamat penyelidikan yang dijalankan. Saya percaya kertas-kerja yang dibentangkan dalam seminar ini mampu menjadi pencetus idea dan strategi yang terbaik ke arah pendidikan kejuruteraan. Akhir sekali, saya ingin mengucapkan ribuan terima kasih kepada semua ahli jawatankuasa di atas segala usaha dan komitmen yang diberikan bagi menjayakan SPPB 2005. Saya berharap semoga para akademik mendapat manfaat dan seterusnya bekerjasama di dalam memajukan penyelidikan dalam bidang pendidikan kejuruteraan untuk masa-masa akan datang. Sekian, terima kasih dan selamat maju jaya.

PROF. IR. DR. HASSAN BASRI Dekan Fakulti Kejuruteraan

ii

JAWATANKUASA PENGANJUR Penasihat Pengerusi Pengerusi Bersama Setiausaha Ahli Jawatankuasa : Profesor Ir. Dr. Hassan Basri : Profesor Dr. Mohd Jailani Mohd Nor : Profesor Dr. Abdul Wahab Mohammad : Cik Suzairiarwita Sulaiman : Dr. Siti Rozaimah Sheikh Abdullah Dr. Dzuraidah Abdul Wahab Dr. Norbahiah Misran Cik Wan Hanna Melini Wan Mohtar En. Darman Nordin Pn Zaharah Zainal En. Muhd Fadle Mohd Abu Sadin Profesor Dr. Mohd. Jailani Mohd. Nor Dr. Siti Rozaimah Sheikh Abdullah Dr. Dzuraidah Abd. Wahab Dr. Norbahiah Misran Cik Wan Hanna Melini Wan Mokhtar En. Darman Nordin

Penyunting

iii

KANDUNGAN KATA-KATA ALUAN PENGERUSI KATA-KATA ALUAN DEKAN FAKULTI KEJURUTERAAN JAWATANKUASA PENGANJUR KANDUNGAN BAHAGIAN I: KURIKULUM DAN PEMBANGUNAN MAHASISWA 1. Capstone Project To Satisfy EAC Criteria Riza Atiq bin O.K. Rahmat, Abdul Khalim Abdul Rashid, Zamri Chik dan Wan Hamidon Wan Badaruzzaman 2. Pembudayaan Ilmu dan Pelaksanaan Sistem Mentor Mentee di Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur-Satu Analisa Othman A. Karim, Kamarudin Abu Taib, Suraya Sharil, Roszilah Abdul Hamid, Noraini Hamzah, Nur Izzi Mohd Yusoff, Azrul Abdul Mutalib, Khairul Nizam Abdul Maulud dan Shahrizan Baharom 3. Kesan Program Penerangan dan Kesedaran Mahasiswa Tahun 1 Terhadap Pencapaian Akademik Nurina Anuar, Mohd Sobri Takrif dan Ayub Md.Som 4. Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem Ramizi Mohamed, Aini Hussain, Salina Abdul Samad, Hilmi Sanusi, Azah Mohamed dan Mohd Marzuki Mustafa 5. Menjana Kecemerlangan Di Kalangan Pelajar Kejuruteraan UKM Amiruddin Ismail, Aini Hussain, Azami Zaharim, Abdul Khalim Abdul Rashid, Nurina Anuar, Zulkifli Mohd Nopiah dan Mohd Jailani Mohd Nor BAHAGIAN II: PENDEKATAN PEMBELAJARAN 6. Learning Styles Of The Malay-Muslim Engineering Students Towards Mathematics At The Universiti Kebangsaan Malaysia Zulkifli Mohd Nopiah, Azami Zaharim, Abdul Halim Ismail, Ahmad Kamal Ariffin Mohd Ihsan and Mohd Jailani Mohd Nor 7. Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL) Dalam Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran Shahrom Md. Zain,Noor Ezlin Ahmad Basri, Hassan Basri dan Fatihah Suja'

iv

i ii iii iv

1

8

12

19

32

41

46

8. Pembelajaran Berasaskan Hasil: Prinsip dan Cabaran Mohd Jailani Mohd Nor, Noraini Hamzah, Hassan Basri dan Wan Hamidon Wan Badaruzzaman 9. Pendekatan Dari Sistem Pembelajaran Universiti-Universiti di Jepun Ke Arah Kecemerlangan Pelajar-pelajar Fakulti Kejuruteraan UKM Muhammad Fauzi Mohd Zain, Syarif Junaidi Sjarifuddin Djalil, Nasharuddin Zainal, Yushaizad Yusof, Mardina Abdullah dan Zainuddin Sajuri 10. Pengendalian Kerja Makmal Menggunakan Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah Berbanding Kaedah Berasaskan Subjek (Tradisi): Satu Kajian Kes Roszilah Abdul Hamid, Siti Aminah Osman, Kamarudin Mohd Yusof dan Noraini Hamzah 11. Pengalaman Dalam Beralih Daripada Pembelajaran Kaedah Tradisi Kepada Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah Kamarudin Mohd Yusof, Roszilah Abdul Hamid dan Abdul Khalim Abdul Rashid

54

63

68

75

BAHAGIAN III: PENDEKATAN PENGAJARAN 12. Pengajaran Kursus-Kursus Antena Dan Rekabentuk Litar RF Berasaskan Pendekatan OBE Norbahiah Misran, Alina Marie Hasbi dan Zainol Abidin Abd.Rashid 13. A New Approach Teaching Statistics Course For The Engineering Faculty: A Student Perspective Azami Zaharim, Ibrahim Ahmad dan Firdaus Mohamad Hamzah 14. Kesan Pendekatan OBE Dalam Pengajaran Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam Noraini Hamzah, Abdul Khalim Abdul Rashid, Zamri Chik dan Roszilah Abdul Hamid 15. Anugerah Pengajar Cemerlang ­ Signifikan Dan Sumbangannya Terhadap Kualiti Pengajaran Dan Pembelajaran Di UKM ­ Suatu Pengalaman Othman A. Karim 85

93

100

110

v

16. Pengajaran Asas Kejuruteraan Elektrik: Cabaran Ke Arah Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil Mahamod Ismail, Mohd Alauddin Mohd Ali, Hafizah Husain dan Hanief Ahmad Azam 17. Course Delivery and Loading Design To Fulfill Notional Credit Requirement Using MS-Excel ® Template Mohd Jailani Mohd Nor, Mohd Hanif Md Saad dan Mohd Fais Mansor 18. Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati Aini Hussain, Che Husna Azhari, Dzuraidah Abdul Wahab, Noriah Ishak dan Siti Rahaya Ariffin 19. Pengendalian Kursus Pengenalan Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE Abdul Khalim Abdul Rashid, Mardina Abdullah dan Nurina Anuar BAHAGIAN IV: PENGUKURAN DAN PENILAIAN 20. Pengukuran Hasil Kursus: Satu Kajian Awal Abdul Wahab Mohammad 21. Maklum Balas Penyelia Latihan Industri Terhadap Objektif Dan Hasil Pembelajaran Shahrir Abdullah, Wan Hamidon Wan Badaruzzaman, Riza Atiq Abdullah O.K. Rahmat, Baba Md. Deros, Mardina Abdullah, Noorhisham Tan Kofli dan Mazlan Mohd. Tahir 22. Pengalaman Mengendalikan Konsep Kerja Berpasukan Bagi Menilai Kebolehan Berkomunikasi Secara Berkesan Dalam Kelas Besar Dan Kecil Amiruddin Ismail 23. Kaedah Mengsetara Pemberian Markah Dalam Ujian Yang Dinilai Oleh Berbilang Pemeriksa Meor Zainal Meor Talib dan Jamaliah Jahim 24. Keberkesanan Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah Dalam Pengendalian Kursus KL3083 Rekabentuk Sistem Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem Hilmi Sanusi dan Kamarulzaman Mat

vi

116

122

129

146

156 164

173

186

193

25. Pengajaran Kursus Fakulti KF1133 Pengenalan Kepada Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE- Satu Analisis Penyampaian dan Penilaian Yusoff Ali, Abdul Khalim Abdul Rashid, Mardina Abdullah dan Nurina Anuar 26. Students' Perception Towards The OBE Learning Approach In An Engineering Course Abdul Khalim Abdul Rashid, Azami Zaharim dan Riza Atiq O. K.. Rahmat

199

204

vii

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

INDEKS PENGARANG Abdul Halim Ismail 41 Abdul Khalim Abdul Rashid 1, 32, 75, 100, 146, 199, 204 Abdul Wahab Mohammad 156 Ahmad Kamal Ariffin Mohd Ihsan 41 Aini Hussain 19, 32, 129 Alina Marie Hasbi 85 Amiruddin Ismail 32, 173 Ayub Md Som 12 Azah Mohamed 12 Azami Zaharim 32, 41, 93, 204 Azrul Abdul Mutalib 8 Baba Md. Deros 164 Che Husna Azhari 129 Dzuraidah Abdul Wahab 129 Fatihah Suja' 46 Firdaus Mohamad Hamzah 93 Hafizah Husain 116 Hanief Ahmad Azam 116 Hassan Basri 46,54 Hilmi Sanusi 12, 193 Ibrahim Ahmad 93 Jamaliah Jahim 186 Kamarudin Abu Taib 8 Kamarudin Mohd Yusof 68, 75 Kamarulzaman Mat 193 Khairul Nizam Abdul Maulud 8 Mahamod Ismail 16 Mardina Abdullah 63, 146, 164, 199 Mazlan Mohd. Tahir 164 Meor Zainal Meor Talib 186 Mohd Alauddin Mohd Ali 116 Mohd Fais Mansor 122 Mohd Hanif Md Saad 122 Mohd Jailani Mohd Nor 32, 41, 54, 122 Mohd Marzuki Mustafa 12 Mohd Sobri Takriff 12 Muhammad Fauzi Mohd Zain 63 Nasharuddin Zainal 63 Noorhisham Tan Kofli 164 Noraini Hamzah 8, 54, 68, 100 Norbahiah Misran 85 Noriah Ishak 129 Noor Ezlin Ahmad Basri 46

214

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Nurina Anuar 12, 32, 146, 199 Nur Izzi Mohd Yusoff 8 Othman A. Karim 8, 110 Ramizi Mohamed 19 Riza Atiq bin O.K. Rahmat 1, 164, 204 Roszilah Abdul Hamid 8, 68, 75, 100 Salina Abdul Samad 12 Shahrir Abdullah 164 Shahrizan Baharom 8 Shahrom Mohd Zain 46 Siti Aminah Osman 68 Siti Rahaya Ariffin 129 Suraya Sharil 8 Syarif Junaidi Sjarifuddin Djalil 63 Wan Hamidon Wan Badaruzzaman 1, 54, 164 Yushaizad Yusof 63 Yusoff Ali 199 Zainol Abidin Abdul Rashid 85 Zainuddin Sajuri 63 Zamri Chik 1, 100 Zulkifli Mohd Nopiah 32, 41

215

BAHAGIAN I KURIKULUM DAN PEMBANGUNAN MAHASISWA

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

CAPSTONE PROJECT TO SATISFY EAC CRITERIA Riza Atiq bin O.K. Rahmat, Khalim Abd. Rashid, Zamri Chik and Wan Hamidon Wan Badaruzzaman Department of Civil and Structural Engineering Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRACT Engineering Accreditation Council (EAC) has introduced eleven outcomes for engineering programs in Malaysia. Some of these outcomes are easily achievable and some are difficult to achieve through the traditional curriculum based education. This paper proposed a capstone project to provide learning experiences which may develop students ability in many of the EAC criteria. The students are grouped into 5-member teams. These groups are given a relatively sophisticated design project where the students would have to apply most of their knowledge and skills they accumulated during their learning experiences at UKM engineering program in order to carry out the design project. A two-stage cooperative learning method was adopted where in the first stage the students are grouped to develop expert panels. In this stage, each group was asked to study the problem and to find the best solution in a particular domain such as geotechnique, drainage, structure, foundation, environmental, water supply, sewerage or transportation. In the second stage, the students are regrouped such that each group would consists of experts for all the domains. The final result is that the students were able to provide an integrated design solution and they were able to explain their decisions effectively and confidently. This is the manifestation of their ability to work in a team, ability to communicate effectively, having indepth technical competence in a specific domain, ability to undertake problem identification, formulation and solution, ability to utilise a systems approach to design, ability to function effectively as an individual and in a group with the capacity to be a leader or manager as well as an effective team member, having the understanding of the social, cultural, global and environmental responsibilities and the need for sustainable development and ability to use the techniques, skills, and modern engineering tools necessary for engineering practice. In addition, their ability to find the necessary knowledge and to apply the knowledge in their design project is preparing the students to recognise of the importance of life long learning. Keywords: Cooperative Learning; Integrated design; Student ability

1

Capstone Project To Satisfy EAC Criteria

INTRODUCTION Engineering Accreditation Council (EAC) has introduced 11 attributes in its latest accreditation guideline. Every higher institution to be accredited has to ensure that its graduates have all these attributes on the graduation day. During an accreditation process, a higher learning institution has to demonstrate that its curriculum, delivery methods and evaluation as well as its assessment have equipped all its graduates with all the attributes. For these purposes, Department of Civil and Structural Engineering, Universiti Kebangsaan Malaysia modified its existing curriculum and delivery method in 2002 to prepare itself for 2004 accreditation exercise. In the process, normal design project was transformed into a capstone project to help students achieve several attributes out of the 11 attributes. In the project, the students, in 5 persons teams, are required to design a large complicated project. The project was chosen such that it includes all aspects of design in a civil engineering project. PROGRAM OUTCOMES EAC has published 11 generic attributes that has to be the outcomes of any engineering programs in Malaysia. In order to achieve the attributes and to have special attributes for civil engineering students, the Department of Civil and Structural Engineering has come up with 16 program outcomes (PO) as follows: a) Ability to acquire and apply knowledge of engineering fundamentals. b) Ability to communicate effectively, not only with engineers but also with the community at large. c) Having in-depth technical competence in a specific engineering discipline. d) Ability to undertake problem identification, formulation and solution e) Ability to utilise a system approach to design and evaluate operational performance. f) Ability to function effectively as an individual and in a group with the capacity to be a leader or manager as well as an effective team member. g) Having the understanding of the social, cultural, global and environmental responsibilities and ethics of a professional engineer and the need for sustainable development. h) Recognising the need to undertake possessing/acquiring the capacity to do so. lifelong learning, and

i) Ability to design and conduct experiments, as well as to analyse and interpret data.

2

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

j) Ability to function on multi-disciplinary teams. k) Having the knowledge of contemporary issues. l) An ability to use the techniques, skills, and modern engineering tools necessary for engineering practice. m) Ability to apply knowledge in a specialised area related to civil engineering. n) Having the understanding of the elements of project management, construction, and asset management. o) Having the understanding of business and public policy and administration fundamentals. p) Having the understanding of the role of the leader and leadership principles and attitudes. The above attributes were formulated based on the recommendation of American Society of Civil Engineers (ASCE, 2004) and consultation with a number of local engineering consultants as well as class A contractors. THE CAPSTONE PROJECT Traditionally, individual student is given a design project at the last semester. Usually the project is a hypothetical, where its size and its complexity are designed to suite an individual student. In the past, this kind of project was given to the students to train them to carry out structural design. The main drawback of this kind of project is that it did not train the students to design the project as a large system that requires several disciplines in civil engineering and interactions between the disciplines. In addition, it is the student individual project and because of that the project did not promote teamwork and leadership and did not give deep understanding about the real problem in design. To achieve a more effective result, the project was transformed to become a capstone project that serves as a culminating focal point, encouraging students to tie together the knowledge, skills and abilities they have developed during their learning experience at the university (Bouslama, et al. 2003). In addition the project can be used to help the students to attain several more attributes if the adopted project has the following characteristics: · Adequately large so as the project can only be solved by a group of students. This requirement is to train the students to have the ability to work in a team and good leadership quality (Attribute f and p).

3

Capstone Project To Satisfy EAC Criteria

· Adequately sophisticated so as the students have to use their fundamental knowledge and find more knowledge and information by themselves. This is to train the students to recognise the importance of lifelong learning (Attributes a, h and k). Also, the sophistication will force the students to use computer and modern software to solve the design problems in a more reasonable time frame (Attribute i). · Consists of every discipline in civil engineering such as geotechnique, drainage, water supply, waste water, road network, transportation and structure. This is to train the students to design a project as an integrated system that consists of several specialised areas and to work in a multidiscipline team. (Attributes j and m). · Real project with real problems of technical and non-technical in nature such as social, environmental and bureaucratic problems. This is to train the students to identify problems, to formulate the best solution and understanding social problems (Attributes d and g). The students are expected to attain the above attributes provided with proper project selection based on the above criteria and with proper supervision. (Felder and Brent, 2003) COOPERATIVE LEARNING COMPONENT Cooperative Learning is an effective active learning method. Several researches and studies have been carried out with convincing result that demonstrate Cooperative Learning is better in many ways compared to conventional teaching method (Haller et al. 2000). The capstone project mentioned in this paper depends very much on the cooperative learning procedure. For the purpose of the project, the students are divided into a number of 5-member teams of mixed academic performance. Groups containing all weak students are likely to flounder aimlessly or reinforce one another's misconceptions, while groups composed entirely of strong students often adopt a divide and conquer policy, parcelling out and completing different parts of the assignment individually and putting the products together without discussion (Oakley et al. 2004). Transfer of knowledge between students are optimised by forming expert groups in the first stage and then the experts are distributed into working groups in such a way that each working group has at least one expert in each domain in the second stage of the project as shown in Figure 1.

4

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

FIGURE 1 Cooperative Learning Procedure PRACTICAL EXPERIENCE Department of Civil and Structural Engineering has an enrolment of 400 students and every year about 100 students register for the engineering design project subject as part of the graduation requirement. The subject is introduced at final year and carries 3 credit hours. The department revised the subject into a capstone project in early 2003 and subsequently increase the load of the subject to 6 credit hours to reflect the students work load. In the first stage, the students were grouped into 5-member teams to form the followings expert groups: · Geometric design, platform level & earthwork · Road, Traffic and Transport · Sewerage, Drainage & Water supply · Structure, Geotechnique and Foundation · Economic Analysis & Environmental impact assessment The students were given a new suburban development project that provide for 50,000 population and 60,000 square meters of commercial floor space. In such a large project, the students initially did not know how to go forward and how to apply their existing knowledge. After a total of 6 hours discussion among them, the students began to see some light and recognize to acquire extra knowledge to solve the design problems they were facing. In the second stage, the students were regroups into several working groups where each group has to produce a complete integrated design of the project. For this reason, at least one expert in each domain has to be in each group. The major challenge in this stage is the design integration where every student in each group has to understand each other and be able to see the overall picture of the project. In this case, teamwork and leadership become very crucial in producing a complete overall design.

5

Capstone Project To Satisfy EAC Criteria

At the end of the semester, each group has to submit their design documents and drawings. Each group has also to present and defend the design in front of their colleagues. This procedure has improved the students' communication skill (Attribute b). ASSESSMENT The assessment was more toward the achievement of the program outcomes which is based on the following criteria: i. Ability to apply basic knowledge to solve real engineering problems (Achievement of PO a). ii. Ability to present the project verbally and to produce a quality written report (Achievement of PO b). iii. Ability to incorporate latest design method and materials in the design and design originality (Achievement of PO c, h, k, l and m). iv. Ability to identify and consider all problems in the design (Achievement of PO d). v. Ability to see the project as one system and to produce integrated design which reflect the quality teamwork (Achievement of PO e, f and j). vi. Ability to incorporate all local authority requirements, environmental protection and consider social sensitivities in the design (Achievement of PO g and o). Assessment of the course was carried out both directly and indirectly. A major portion of the assessment was based on direct assessment by four professional engineers scrutinising the drawings and the report produced by the student. Indirectly, peer and self assessments were also performed for triangulation purposes. In peer assessment, any one group was assessed by other groups in the class. All assessments were in Likert Scale of 1 to 5. The summary results of the assessments are shown in Figure 2. The results indicate that the assessors were satisfied with the student ability in all assessment domains and so were the students and their peers. In assessing the student ability to incorporate the latest design method, the assessors gave higher score than the students themselves. CONCLUSIONS The capstone project and the way it was conducted, have contributed to the achievement of the Program Outcomes substantially. The achievement is not only in the design domain, but also in other domains especially in crucial soft skills such as communication, teamwork, leadership and life long learning skills.

6

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

5 4.5 4 3.5 3 Scale 2.5 2 1.5 1 0.5 0 I ii iii iv v vi Assessm ent Directc Assessment Self-assessment Peer-assessment

FIGURE 2 Assessment Results REFERENCES ASCE. 2004. Civil Engineering Body of Knowledge for the 21st Century Preparing the Civil Engineer for the Future, American Society of Civil Engineers, pp. 1-120. Bouslama F, Lansari A, Al-Rawi A and Abonamah A. A. 2003. A Novel Outcome-Based Educational Model and its Effect on Student Learning, Curriculum Development, and Assessment, Journal of Information Technology Education, 2: 203-214. Felder R. M. and Brent R. 2003. Designing and Teaching Courses to Satisfy the ABET Engineering Criteria, Journal of Engineering Education, 92(1): 7-25. Haller C. R., Gallagher V. J., Weldon T. L. dan Felder R. M. 2000. Dynamics of Peer Education In Cooperative Learning Workgroups, Journal of Engineering Education, 89(3): 285­293. Oakley B., Felder R. M., Brent R. and Elhajj I. 2004. Turning Student Groups into effective Teams, Journal of Student Centered Learning, 2(1): 9-34.

7

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PEMBUDAYAAN ILMU DAN PELAKSANAAN SISTEM MENTORMENTEE DI JABATAN KEJURUTERAAN AWAM DAN STRUKTUR ­ SUATU ANALISA Othman A. Karim, Kamarudin Abu Taib, Suraya Sharil, Roszilah Abdul Hamid, Noraini Hamzah, Nur Izzi Mohd Yusoff, Azrul Abdul Mutalib, Khairul Nizam Abdul Maulud dan Shahrizan Baharom Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Salah satu usaha yang dijalankan oleh Fakulti dan Jabatan di dalam memantau pencapaian pelajar-pelajar ialah menerusi sistem Mentor Mentee. Sistem yang digunapakai hampir disemua institusi pembelajaran samada di peringkat sekolah mahupun IPT ini telah menerima banyak perhatian dari segi keberkesanannya. Sistem ini bertujuan menyediakan suatu medan bagi pelajar untuk mendapat bimbingan terus daripada mentor yang telah dikenalpasti. Di JKAS sistem ini dilaksanakan menerusi Jawatankuasa Pembangunan Mahasiswa. Kertas kerja ini melihat keberkesanan sistem ini di JKAS. Katakunci: Budaya Ilmu, Mentor, Mentee, JKAS PENGENALAN Kecemerlangan dalam bidang akademik merupakan satu ukuran utama menentukan kejayaan seseorang mahasiswa/i di institusi pengajian tinggi. Mahasiswa/i yang mampu bersaing dan mempunyai daya jana diri serta jati diri yang tinggi tidak mempunyai masalah dan akan berjaya di dalam pencapaian akademik. Manakala, segelintir pula akan mengalami kesukaran akademik disebabkan oleh beberapa faktor seperti tidak dapat menyesuaikan diri dengan situasi pembelajaran yang baru di universiti, mempunyai masalah peribadi, tidak bersedia dari segi mental dan fizikal, cara belajar yang salah dan kurangnya motivasi diri. Menerusi Jawatankuasa Pembangunan Mahasiswa Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur (JPMJKAS) usaha-usaha pembudayaan ilmu dan bimbingan pelajar cemerlang dan lemah telah dijalankan. Selain di peringkat Jabatan, Jawatankuasa yang sama juga wujud di peringkat fakulti dan universiti, bertujuan menyelaras aktiviti pembangunan mahasiswa yang dijalankan.

8

Pembudayaan Ilmu Dan Pelaksanaan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Awam Dan Struktur ­ Suatu Analisa

Objektif utama penubuhan jawatankuasa ini ialah memantau pembangunan mahasiswa, khususnya pencapaian dalam bidang akademik. Ini dilakukan menerusi program budaya ilmu yang dijalankan setiap tahun samada di peringkat fakulti ataupun jabatan. Program ini bertujuan antara lain: 1. Mengenalpasti masalah yang dihadapi oleh Mahasiswa/i yang membawa kepada pencapaian yang kurang baik. 2. Mempertingkatkan motivasi diri mahasiswa/i yang dikenalpasti. 3. Mewujudkan interaksi dan mengeratkan hubungan muhibah antara pelajar dan para pensyarah. 4. Membentuk mahasiswa/i yang mempunyai semangat, daya saing dan kesungguhan dalam menghadapi segala rintangan dan halangan untuk memenuhi matlamat sesuatu aktiviti. 5. Memulihkan imej mahasiswa/i sebagai golongan yang mampu merangka, merancang, mengusahakan dan menjayakan sesuatu aktiviti. KEBERKESANAN PROGRAM BUDAYA ILMU DAN MENTOR-MENTEE DI JKAS Bahagian ini melihat kepada analisa secara kualitatif "keberkesanan" program yang dijalankan bagi tempoh 2001-2004. Sepanjang tempoh tersebut, bilangan pelajar yang mendapat PNGK bawah 2.5 adalah yang teramai berbanding dengan jabatan-jabatan lain di Fakulti kejuruteraan, di antara 15-20 orang. Perlu diingat bahawa PNGK minima bagi kemasukan ke program KA adalah yang terendah berbanding dengan program-program lain. Beberapa isu yang wajar diberikan perhatian, antaranya: - Maksud "keberkesanan program"; - Pendekatan yang diambil dalam melaksanakan program Keberkesanan umumnya dikatakan berlaku sekiranya matlamat program tercapai, atau di dalam kes ini: - Kesan positif daripada program ke atas pencapaian akademik pelajar atau berlaku peningkatan didalam PNGS dan/atau PNGK pelajar; - Peratusan pelajar yang berpuas hati dengan perlaksanaan program; - Lain-lain ­ peningkatan kekerapan pelajar bertemu mentor. Peningkatan pencapaian akademik pelajar yang mengikuti program budaya ilmu, sekalipun boleh dikaitkan sebagai petunjuk keberkesanan program ini, ianya juga bergantung kepada faktor-faktor lain. Kursus yang diambil oleh pelajar pada semester berikutnya merupakan kursus yang berbeza, dan diajar oleh pensyarah yang berbeza. Tahap kematangan pelajar juga telah meningkat dan pelajar telah mula menyesuaikan diri dengan persekitaran kampus, fakulti dan kolej. Oleh kerana tiada kumpulan kawalan, maka amat sukar untuk mengaitkan peningkatan pencapaian akademik adalah merupakan kesan secara terus program budaya ilmu yang dijalankan hanya sekali sepanjang pengajian mereka. Maklumbalas yang diberi oleh pelajar terhadap tahap kepuasan program yang dijalankan adalah secara keseluruhan memuaskan (hampir 100%). Ada di

9

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

antaranya turut memberikan cadangan penambahbaikan program ini seperti menambah jumlah hari program, memilih lokasi program yang lebih sesuai, pemilihan penceramah dan seumpamanya. Dalam hal ini, soalselidik sepatutnya turut diadakan pada semester-semester berikutnya bagi mendapatkan maklumbalas sejauh mana program yang dijalankan telah memberi kesan ke atas hasil pembelajaran mereka. Maklumbalas daripada pensyarah (mentor) pula pada keseluruhannya menyatakan ketidakpuasan hati mereka terhadap kesediaan pelajar (mentee) untuk berjumpa mereka pada setiap semester. Sekalipun ada usaha mentor untuk memanggil (melalui notis) dan mengatur jadual waktu pertemuan, masih terdapat ramai mentee yang tidak bertemu dengan mentor masing-masing. Tinjauan secara rambang mendapati bahawa mentee tidak tahu apa yang perlu dibincangkan bersama mentor. Kumpulan ini beranggapan mereka ini tidak `sakit' dan oleh itu tidak perlu berjumpa `doktor'. Tambahan, mereka merasakan lebih baik berjumpa terus dengan pensyarah yang mengajar kursus yang diikuti. Kesuntukan masa dan ketiadaan jadual pertemuan yang khusus oleh mentor masing-masing turut menjadi sebab mengapa mereka tidak berjumpa dengan mentor masingmasing. Usaha-usaha awal yang dilakukan, seperti mewajibkan mentee berjumpa mentor bagi mendapatkan tandatangan untuk tujuan pendaftaran kursus serta pengesahan aktiviti ko-kurikulum menyaksikan mentee berusaha berjumpa mentor, tetapi sekadar mendapatkan tandatangan dan tiada perbincangan dan penyeliaan efektif berlaku di antara mereka. PENDEKATAN PERLAKSANAAN PROGRAM Seperti OBE, pendapat pemegang kepentingan (stakeholders) perlu di ambil kira. Dalam kes ini pandangan pelajar sebagai salah satu pemegang kepentingan perlu turut diambil kira sebagai input atau rasional kepada perlaksanaan program. Perlaksanaan program tidak sepatutnya berasaskan kepada pertimbangan pihak pengurusan fakulti atau jabatan semata-mata. Antara pandangan yang diutarakan oleh pelajar ialah: - masalah memahami sistem PNG - masih terlalu awal dan tidak jelas matlamat serta bidang tugas yang akan mereka ceburi - berlaku kejutan budaya kampus ­ cara hidup dan kaedah pengajaran yang pelbagai oleh pensyarah - masalah penguasaan bahasa Inggeris ­ rujukan teks dan penyampaian di dalam kuliah - saiz kelas yang terlalu besar menyebabkan pensyarah gagal memberikan fokus kepada kumpulan pelajar bermasalah Terdapat juga segelintir pelajar yang merasakan program berbentuk `motivasi' tidak lagi relevan lantaran sudah terlalu banyak mengikuti program berbentuk motivasi semasa di sekolah mahupun di matrikulasi. Apa yang mereka perlukan ialah sesi penerangan sistem pembelajaran dan halatuju pembelajaran yang akan mereka hadapi sepanjang mereka berada di UKM.

10

Pembudayaan Ilmu Dan Pelaksanaan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Awam Dan Struktur ­ Suatu Analisa

CADANGAN Banyak cadangan perlaksanaan aktiviti seumpamanya telah dibincang dan dirancang di peringkat fakulti mahupun universiti (Pusat Pembangunan Mahasiswa atau PPM). Beberapa cadangan yang boleh diambil oleh pihak pengurusan di peringkat Jabatan/Fakulti bagi menambah keberkesanan perlaksanaan aktiviti budaya ilmu ini ialah: - Mencari pendekatan menarik minat pelajar untuk sama-sama menyelesaikan masalah mereka - Memastikan pelajar turut memahami dan mendukung usaha Fakulti menghasilkan graduan yang berkualiti tinggi (sepertimana yang digariskan oleh OBE) - Merangka aktiviti yang dipandu oleh perkara yang menjadi punca masalah pelajar (seperti yang disenaraikan di dalam bahagian terdahulu). Fokus penyelesaian masalah mestilah menurut keutamaan. Program mentor-mentee bertujuan menyediakan medan untuk membolehkan pelajar bertemu, berbincang serta merancang pembelajaran mereka bersama mentor yang telah dikenalpasti. Andaian mentee hanya perlu berjumpa dengan mentor sekiranya mereka mempunyai masalah atau `sakit' menjadi penyebab utama mengapa program ini dianggap tidak berjaya. Mentee seharusnya bijak menggunakan peluang yang disediakan ini, tanpa perlu dipaksa atau disuruh dan di waktu yang sama mentor perlu ikhlas dan bersedia untuk sama-sama membantu dan membimbing mentee mereka ke arah kecemerlangan. Sekiranya kita boleh mengambil program realiti mentor-protégé sebagai contoh, maka untuk memastikan ianya berjaya perlu ada, bukan sahaja ganjaran kepada mentee yang cemerlang tetapi pengiktirafan juga perlu diberikan kepada mentornya. KESIMPULAN Banyak usaha telah dijalankan oleh jabatan menerusi Jawatankuasa Pembangunan Mahasiswa JKAS. Walaupun secara keseluruhan boleh dikatakan usaha ini telah berjaya memastikan pelajar berjaya bergraduat dengan capaian PNGK yang lebih baik, namun keberkesanan program-program ini masih boleh dibaiki menerusi penambahbaikan seperti yang telah dicadangkan di dalam kertas ini.

11

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KESAN PROGRAM PENERANGAN DAN KESEDARAN MAHASISWA TAHUN 1 TERHADAP PENCAPAIAN AKADEMIK Nurina Anuar1, Mohd Sobri Takrif1, Ayub Md Som2 1 Jabatan Kejuruteraan Kimia & Proses Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor 2 Fakulti Kejuruteraan Kimia Universiti Teknologi MARA 40450 Shah Alam, Selangor ABSTRAK Satu Program Pembangunan Mahasiswa telah dijalankan oleh Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses, Universiti Kebangsaan Malaysia, Bangi, khusus kepada pelajar-pelajar Melayu/Bumiputra Islam Tahun 1 sesi pendaftaran 2004/2005. Program yang dijalankan bertujuan untuk memberikan maklumat dan kesedaran tentang realiti sebenar kehidupan sebagai pelajar kejuruteraan di Universiti Kebangsaan Malaysia. Pelajar-pelajar telah didedahkan kepada maklumat tentang pencapaian pelajar bumiputera tahun-tahun yang terdahulu, sistem pemarkahan untuk kursus-kursus yang dijalankan serta diberikan peluang mengikuti pengalaman pelajar-pelajar senior yang dijemput khas untuk program ini. Kertas kerja ini akan membentangkan analisis pencapaian pelajar-pelajar yang mengikuti program ini berdasarkan keputusan akhir tahun 1 pengajian mereka. Hasil ini juga dibandingkan dengan pencapaian pelajar tahun 1 kemasukan tahun 2002/2003 dan 2003/2004, iaitu kumpulan pelajar yang tidak mengikuti program yang serupa. Kata kunci: prestasi akademik, pelajar Melayu/bumiputra, pengajian kejuruteraan PENGENALAN Umum mengetahui bahawa pengambilan untuk kemasukan pelajar-pelajar Tahun 1 ke Fakulti Kejuruteraan UKM telah melalui proses saringan yang begitu sengit. Begitu juga diketahui bahawa, pelajar-pelajar yang berjaya ini adalah merupakan pelajar-pelajar cemerlang semasa di peringkat pengajian sekolah menengah dan Matrikulasi. Walau bagaimanapun, hakikat yang dilihat berdasarkan pengalaman lepas menunjukkan berlakunya kemorosotan pencapaian oleh pelajar-pelajar berkenaan semasa di Tahun 1 pengajian di UKM. Fenomena ini didapati lebih ketara dialami oleh pelajar-pelajar Bumiputera Islam. Berbagai-bagai faktor kemungkinan telah diperdebatkan tentang isu ini, termasuklah kejutan budaya serta adaptasi terhadap persekitaran, kekurangan persediaan mental pelajar dan sebagainya.

12

Kesan Program Penerangan Dan Kesedaran Mahasiswa Tahun 1 Terhadap Pencapaian Akademik

Sehubungan dengan ini, JawatanKuasa Pembangunan Mahasiswa Jabatan Kejuruteraan Kimia & Proses (JKKP) telah mengadakan satu program penerangan kepada pelajar Tahun 1 sesi 2004/2005 yang baru mendaftar untuk memberikan sedikit panduan dan penerangan bagi menghadapi kehidupan mencabar sebagai mahasiswa. Program ini, secara khususnya bertujuan untuk memberikan maklumat kepada pelajar tentang realiti pembelajaran di universiti yang berbeza dengan sistem pembelajaran yang biasa dilalui di peringkat persekolahan. Pelajar-pelajar juga diberikan penerangan tentang sistem penilaian peperiksaan yang diamalkan di UKM. Program ini juga memberikan peluang kepada pelajar untuk mendapatkan gambaran yang lebih jelas daripada pengalaman pelajar-pelajar senior dari segi penyesuaian diri terhadap persekitaran sosial dan pembelajaran di Universiti. Penekanan khusus dinyatakan kepada pelajar bahawa prestasi mereka di peringkat Tahun 1 adalah amat mempengaruhi keputusan yang bakal diperolehi di tahun-tahun seterusnya. Program ini diharapkan dapat membantu pelajar untuk menyesuaikan diri di universiti dalam membentuk budaya pembelajaran yang sepatutnya diamalkan bagi mengekalkan kecemerlangan mereka, seterusnya bakal menghasilkan para jurutera yang dinamik, kreatif dan berakhlak seperti yang dicita-citakan. Pengisian Program Program penerangan ini merupakan program setengah hari yang dijalankankan pada minggu ke 5 Semester 1 sesi 2004/2005, pada 24 Julai 2004, bermula jam 8.45 am sehingga 1.00 pm. Program ini diisikan dengan dengan tiga slot pengisian iaitu : 1. Realiti pencapaian pelajar Jabatan Kejuruteraan Kimia & Proses Di akhir pengisian ini, pelajar diharapkan dapat menghayati tentang kepentingan menetapkan strategi pembelajaran yang berkesan bermula daripada Tahun 1 lagi. Dalam slot ini, pelajar ditunjukkan fakta-fakta tentang prestasi pencapaian gred keseluruhan graduan JKKP dari tahun 1999 sehingga tahun 2002. Hubung kait di antara prestasi pencapaian kursus-kursus Fakulti (Tahun 1) dan Kursus Jabatan ditunjukkan dengan data-data statistik, dari segi nilai gred yang dicapai. Dalam slot ini juga, pelajar diberikan maklumat tentang hubungkait di antara pencapaian pelajar Melayu dalam subjek Matematik Tahun 1 dengan subjek-subjek Jabatan yang lain, yang dipelajari di tahun 2 dan 3. Ini kerana nilai PNGK semester akhir banyak dipengaruhi oleh pencapaian dalam kursus Tahun 1, khususnya bagi kursus-kursus matematik (Khamisah 2002). Data-data perbandingan pencapaian pelajar Bumiputra/Melayu dan pelajar bukan-Bumiputra juga didedahkan untuk menyedarkan pelajar tentang hakikat prestasi pelajar Melayu di dalam bidang kejuruteraan di JKKP khususnya dan di UKM amnya. Pelajar juga ditunjukkan fakta bahawa kecemerlangan yang telah dicapai di peringkat persekolahan tidak semestinya dapat dikekalkan di Universiti sekiranya strategi dan sikap yang betul terhadap pembelajaran tidak diamalkan dengan berkesan.

13

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

2. Sistem penilaian peperiksaan Dalam pengisian ke dua ini, pelajar dimaklumkan tentang kepentingan mereka memahami dan merujuk kepada Buku Panduan Prasiswazah dalam merangka strategi mencapai kecemerlangan pembelajaran di UKM. Pelajar juga diberitahu tentang keperluan memahami tentang penawaran dan status sesuatu kursus di Fakulti/Jabatan. Penerangan tentang sistem dan struktur penilaian dalam pembelajaran yang diamalkan di Universiti, Nilai Gred dan tarafnya serta istilahistilah seperti LK (Lulus /Kandas), TL (Tak Lengkap), SM (Sedang Maju) dan sebagainya, juga diterangkan. Pelajar seterusnya ditunjukkan tentang konsep dan kaedah pengiraan PNGS/PNGK. Semua pelajar telah diberikan satu program Excel yang membolehkan mereka mengesan akibat penurunan dan kenaikan sesuatu gred kursus yang diambil di sepanjang 4 tahun pengajian di JKKP. Dengan menggunakan program ini pelajar boleh merancang strategi pencapaian akademik mereka sehingga ke akhir pengajian di UKM. 3. Pengalaman Pembelajaran Mahasiswa Dalam slot ini, dua orang pelajar senior (Tahun Akhir) telah dijemput untuk menceritakan pengalaman mereka dalam proses pembelajaran di UKM. Dua pelajar ini merupakan contoh pelajar cemerlang (bakal mendapat Ijazah Kelas 1) dan pelajar lemah (yang pernah menerima keputusan lulus beramaran) tetapi telah berjaya bangkit semula untuk memperbaiki prestasinya. Kedua-dua pelajar tersebut berkongsi pengalaman tentang kaedah menangani permasalahan pembelajaran dan persekitaran, semasa menjalani kehidupan sebagai pelajar kejuruteraan di UKM. Prestasi Akademik Pelajar Dalam kertas kerja ini, prestasi akademik pelajar-pelajar yang mengikuti program ini telah dipantau. Oleh sebab, Program Kesedaran dan Penerangan ini telah dijalankan pada minggu ke 5 Semester 1 Sesi 2005/2005, maka prestasi pelajar tersebut dibandingkan berdasarkan pencapaian nilai PNGK yang dicapai pada akhir pengajian Tahun 1, iaitu sepanjang 2 Semester pengajian di UKM. Pada masa yang sama, prestasi ini dibandingkan dengan pencapaian pelajar bukan Bumiputra daripada kumpulan yang sama. Rajah 1 menunjukkan gred PNGK kemasukan pelajar JKKP bagi sesi pengambilan 2004/2005 di mana nilai `cutoff'' gred kemasukan pelajar adalah 3.7. Kedua-dua kumpulan pelajar Melayu dan bukan Melayu menunjukkan nilai gred kemasukan yang seimbang. Untuk kumpulan pelajar bagi sesi ini, bilangan pelajar Melayu adalah seramai 39 orang manakala pelajar bukan Melayu adalah seramai 35 orang.

14

Kesan Program Penerangan Dan Kesedaran Mahasiswa Tahun 1 Terhadap Pencapaian Akademik

25

70 60 50

bilangan Melayu bilangan bukan melayu peratus melayu peratus bukan melayu

Bilangan pelajar

15 10 5 0 3.7-3.79 3.8-3.89 3.9-4.0 lain-lain

40 30 20 10 0

Skala Gred PNGK

RAJAH 1 Perbandingan Gred Kemasukan Pelajar ke Tahun 1 Sesi Akademik 2004/05

Pada akhir Semester 2 Sesi 2004/2005, prestasi pelajar yang telah mengikuti program ini ditunjukkan dalam Rajah 2. Hasil yang didapati menunjukkan bahawa majoriti pelajar Melayu telah mendapat nilai gred PNGK dalam julat 3.03.7 (87.2%) dan hanya 4 orang pelajar sahaja (10%) yang mendapat nilai PNGK kurang daripada 3.0. Secara umumnya keadaan menunjukkan pencapaian yang agak hampir dengan pencapaian oleh pelajar-pelajar bukan Melayu. Walau bagaimanapun, sebahagian besar pelajar Melayu (48.7%) berada pada skala gred 3.0-3.29 manakala sebahagian besar pelajar bukan Melayu (54.3%) berada pada skala gred 3.3-3.69. Begitu juga, hanya 1 orang pelajar Melayu (2.6%) yang mendapat gred PNGK melebihi 3.7, sedangkan 11 orang pelajar bukan Melayu (11%) berada dalam julat gred yang sama.

20

60

Bilangan pelajar

15 10 5 0 2.5-2.69 2.7-2.99 3.0-3.29 3.3-3.69 3.7-4.0

40 30 20 10 0

Peratus pelajar

50

Peratus pelajar

20

Bilangan melayu Bilangan bukan Melayu % Melayu % bukan Melayu

Skala Gred PNGK

RAJAH 2 Keputusan Peperiksaan Akhir Pelajar Tahun 1 Sesi 2004/05

15

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Walaupun pada keseluruhannya, pencapaian pelajar-pelajar Melayu berada sedikit terbelakang daripada pelajar bukan Melayu, akan tetapi pencapaian ini boleh dianggap sebagai suatu pencapaian yang agak membanggakan. Hal ini adalah berdasarkan kepada corak pencapaian pelajar bagi tahun-tahun kemasukan yang sebelumnya yang menunjukkan pencapaian pelajar Melayu yang agak jauh ketinggalan (Pelan Tindakan Meningkatkan Prestasi Pelajar Bumiputra Fakulti Kejuruteraan UKM, 2002). Pelajar-pelajar untuk sesi pendaftaran 2002/2003 dan 2003/2004 adalah pelajar-pelajar yang tidak didedahkan kepada program serupa yang dijalankan kepada pelajar Tahun 1 sesi 2004/2005. Rajah 3 dan Rajah 4 menunjukkan corak yang hampir sama iaitu, majoriti pelajar Melayu bagi keduadua sesi kemasukan tahun 2002/2003 dan 2003/2004 tersebut hanya berjaya mencapai gred PNGK dalam julat 2.7 hingga 3.29 pada peperiksaan akhir Tahun 1, iaitu masing-masing seramai 79 dan 75.7 peratus. Sebaliknya, prestasi yang ditunjukkan oleh pelajar bukan Melayu bagi sesi terdahulu adalah agak konsisten semenjak tahun kemasukan 2002/2003, 2003/2004 dan 2004/2005 di mana majoriti pelajar bukan melayu mencapai gred PNGK melebihi 3.3 iaitu masing-masing sebanyak 79.2, 74.4 dan 85.7 peratus. Dengan perlaksanaan program penerangan dan kesedaran ini, hasil yang didapati jelas menunjukkan bahawa peratusan pelajar melayu yang mendapat keputusan PNGK melebihi 3.3 telah meningkat kepada 41.1% berbanding dengan 11.2% pada sesi 2002/2003 dan 2.7% pada sesi 2003/2004.

30 25 Bilangan pelajar 20 15 10 5 0 <2.49 2.52.73.03.3- 3.7-4.0 2.69 2.99 3.29 3.69 Skala Gred PNGK

100 80 60 40 20 0

% pelajar

Bilangan melayu Bilangan bukan Melayu % Melayu % bukan Melayu

RAJAH 3 Keputusan Peperiksaan Akhir Pelajar Tahun 1 Sesi 2002/2003

16

Kesan Program Penerangan Dan Kesedaran Mahasiswa Tahun 1 Terhadap Pencapaian Akademik

35 30 Bilangan pelajar 25 20 15 10 5 0 2.5-2.69 2.7-2.99 3.0-3.29 3.3-3.69 3.7-4.0

100 80 60 40 20 0

% pelajar

Bilangan melayu Bilangan bukan Melayu % Melayu % bukan Melayu

RAJAH 4 Keputusan Peperiksaan Akhir Pelajar Tahun 1 sesi 2003/2004

Skala gred PNGK

Walaupun cerapan setakat ini hanyalah berdasarkan kepada keputusan Peperiksaan Akhir Tahun 1 pelajar, data yang terbaru ditunjukkan daripada keputusan Peperiksaan Semester 1 Tahun 2 pelajar yang sama juga menunjukkan corak pencapaian yang hampir sama (Rajah 5). Keputusan terbaru ini menampakkan berlakunya kemerosotan pencapaian lebih ramai pelajar dari kedua-dua bangsa Melayu dan bukan Melayu, namun majoriti pelajar Melayu masih lagi bertahan dengan gred PNGK melebihi 3.0 (79%). Bagi pelajar bukan Melayu pula nilai gred melebihi 3.0 adalah 94.3%. Hasil daripada analisis ini menunjukkan bahawa program yang telah dijalankan telah memberikan kesan yang positif terhadap prestasi pembelajaran pelajar-pelajar bagi sesi kemasukan 2004/2005. Hasil ini juga yang menunjukkan bahawa pelajar-pelajar Melayu memerlukan dorongan, lebih maklumat sebagai persediaan dan pencetus semangat bagi mengekalkan kecemerlangan di Fakulti Kejuruteraan UKM. Dorongan perlu diberikan kepada pelajar secara berterusan supaya pencapaian pelajar Melayu dapat dipertingkatkan lagi, sekurangkurangnya boleh bersaing dengan pelajar-pelajar bukan Melayu. KESIMPULAN Secara keseluruhannya, walaupun pelajar Melayu Islam yang mengikuti program kejuruteraan di UKM adalah merupakan pelajar cemerlang yang terpilih, namun pelajar-pelajar tersebut masih perlu diberikan input kesedaran yang lebih jelas tentang realiti sebenar pencapaian pelajar melayu Islam berbanding pelajar bukan Melayu. Dengan mengetahui kekurangan diri, barulah sikap pembelajaran yang betul dapat dibentuk di dalam diri pelajar untuk berusaha dengan lebih gigih bagi mencapai kejayaan. Dorongan dalam bentuk yang lebih praktikal seperti program penerangan dan kesedaran yang telah dijalankan oleh JKKP didapati memberi kesan positif terhadap pencapaian pelajar tersebut.

17

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

20 Bilangan pelajar 15 10 5 0 2.52.69 2.72.99 3.03.29 3.3- 3.7-4.0 3.69

60 50 30 20 10 0 % pelajar 40

Bilangan melayu Bilangan bukan Melayu % Melayu % bukan Melayu

Skala gred PNGK

RAJAH 5 Keputusan Peperiksaan Semester 1 Pelajar Tahun 2 sesi 2005/2006

PENGHARGAAN Penulis bagi pihak Jabatan Kejuruteraan Kimia & Proses mengucapkan penghargaan kepada Fakulti Kejuruteraan UKM kerana telah membiayai program yang telah dijalankan tersebut. RUJUKAN Khamisah Jafar. 2002. Kajian mengenai pencapaian pelajar Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses. Pascasidang Kolokium Jabatan Kejuruteraan Kimia & Proses 2002. Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia. ms: 116124. Pelan tindakan meningkatkan prestasi pelajar Bumiputera. 2002. Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia. Bangi.

18

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENILAIAN KEBERKESANAN SISTEM MENTOR-MENTEE DI JABATAN KEJURUTERAAN ELEKTRIK, ELEKTRONIK DAN SISTEM Ramizi Mohamed, Aini Hussain, Salina Abdul Samad, Hilmi Sanusi, Azah Mohamed dan Mohd Marzuki Mustafa Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Sistem mentor-mentee yang dijalankan selalunya dianggap tidak berjaya. Walaubagaimanapun sistem yang telah diamalkan di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem (JKEES), telah menghasilkan kejayaan, dengan peningkatan pencapaian pelajar khususnya bumiputra. Keputusan semenjak tahun 2001 sehinggalah 2005 telah menunjukkan peningkatan dengan purata bergraduat pelajar bumiputra meningkat setanding dengan bukan bumiputra (iaitu purata PNGK bergraduat 3.00­3.49) berbanding sebelumnya yang hanya memperolehi purata PNGK bergraduat 2.50­2.99. Peningkatan ini juga sejajar dengan peningkatan pelajar yang memperolehi kelas pertama seramai tiga orang keseluruhannya. Kejayaan yang diperolehi adalah dari hasil usaha, sikap prihatin dan kerjasama erat warga JKEES. Kata kunci: mentor-mentee, pelajar bumiputra PENGENALAN Sistem mentor-mentee sering dikaitkan dengan kegagalan (Zainal Abidin Abdul Wahid 2001). Walau bagaimanapun, sistem mentor-mentee ini menjadi amalan dan telah dilaksanakan di Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia, seawal tahun 90an (Hassan Basri et al. 1990). Namun usaha yang lebih bersepadu telah digerakkan semula pada tahun 2000 dengan turut menjalankan program bengkel budaya ilmu. Antara objektif bagi program ini ialah meningkatkan pencapaian akademik terhadap pelajar-pelajar lemah samada bumiputra ataupun bukan bumiputra. Program yang dijalankan melibatkan kesemua pihak, pengurusan di peringkat fakulti mahupun jabatan, pensyarah-pensyarah dan semua pelajar fakulti kejuruteraan. Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem, program mentor-mentee telah menunjukkan kejayaan yang memberangsangkan terhadap pencapaian akademik para pelajar. Program pemantauan yang berkesan oleh penyelaras program serta pendekatan pementoran secara peribadi oleh para pensyarah telah membuktikan pencapaian

19

Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik Dan Sistem

yang baik bahkan amat memberangsangkan. Justeru dakwaan bahawa program mentor mentee yang selalu mencapai kegagalan telah dibukti sebaliknya oleh jabatan ini. Kertas kerja ini akan membincangkan pendekatan yang telah dijalankan oleh Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem, sepanjang perjalanan program mentor-mentee di peringkat jabatan. Selain itu ia juga melaporkan analisis penilaian keberkesanan sistem mentor mentee yang dilaksanakan di jabatan, dan sekali gus menyangkal dakwaan bahawa sistem mentor mentee adalah gagal. SISTEM MENTOR-MENTEE Tabiat serta sikap pelajar sendiri merupakan antara faktor-faktor utama yang menyebabkan pencapaian kurang memberangsangkan di kalangan pelajar. Selain itu, faktor pengurusan masa, kurang kemahiran matematik dan komputer juga turut dikenalpasti (Mahamod Ismail 1990; Normah Abdullah et al. 1990). Atas dasar ini, sistem mentor-mentee dilaksanakan untuk membantu menimbulkan kesedaran di kalangan pelajar yang lemah. Sistem mentor mentee yang diamalkan di JKEES melibatkan hubungan antara pensyarah dan pelajar dengan tujuan untuk membimbing para pelajar membina perwatakan diri, pembangunan intelek dan pengurusan cara hidup terutama dalam menentukan keutamaan dari segi tugasan dan masa. Kaedah pementoran dilaksanakan secara pendekatan peribadi selain daripada mengadakan seminar, bengkel dan syarahan. Kaedah pementoran yang dicadangkan adalah sejajar dengan saranan oleh Jawatan Kuasa Meningkat Prestasi Pelajar (JMPP). Kajian yang telah dijalankan oleh JMPP menyatakan perhubungan peribadi antara pelajar dan pensyarah adalah penting. Universiti perlu mencetus suasana di mana pelajar berasa mereka diberi perhatian, ada insan yang mengambil berat tentang kebajikan mereka dan mereka mempunyai tempat mengadu hal. Dengan ini jurang komunikasi antara pelajar dan dan pensyarah akan dapat dikurangkan dan dengan itu sebarang permasalahan pelajar akan dapat disampaikan dengan mudah. Bahkan dengan cara demikian pemantauan terhadap pelajar akan dapat dilakukan dengan lebih berkesan. STRUKTUR SISTEM Amalan dan perlaksanaan sistem mentor-mentee JKEES adalah berasaskan struktur secara berjawatankuasa yang dipengerusikan oleh pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Mahasiswa JKEES. Terdapat sebilangan pensyarah yang terpilih sebagai ahli jawatankuasa tetap yang dilantik secara rasmi oleh Ketua Jabatan dan mereka juga bertindak sebagai wakil kaunselor di jabatan. Setiap pensyarah JKEES diagihkan dengan empat hingga lapan orang pelajar untuk setiap kumpulan pengambilan pelajar. Selepas setahun, prestasi akademik pelajar dipantau. Pelajar yang bermasalah dan berpotensi akan dikenalpasti. Kumpulan pelajar ini diagihkan semula kepada AJK tetap untuk pemantauan rapi di samping mentor yang telah sedia ada. Struktur sistem mentor mentee yang diperkenalkan adalah seperti yang ditunjukkan pada Rajah 1.

20

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Walau bagaimanapun, sekiranya berlaku sebarang masalah, pelajar boleh memohon pertukaran mentor dan begitu juga sebaliknya kepada pensyarah, walaupun ia sebenarnya tidak digalakkan. Pada akhir tahun pengajian, penyelia projek tahun akhir juga dianggap sebagai mentor, ini adalah kerana pelajar akan lebih banyak berinteraksi bersama penyelia dalam proses perkembangan projek akhir pelajar. Sebagai timbal balas, pelajar adalah dinasihatkan agar menjaga hubungan baik dengan mentor, bagi membolehkan pelajar memilih mentor mereka sendiri sebagai pengadil peribadi. Dalam sistem mentor-mentee di JKEES, kriteria mentor yang baik adalah menjadi keutamaan. Antara ciri-ciri yang ditekankan terhadap setiap mentor ialah sentiasa menjadi pendengar yang setia, mempunyai asas ilmu kaunseling, boleh mencetus hubungan peribadi seperti mengingati nama pelajar, menghadiahkan senyuman bila bertemu, adakalanya aksi membesarkan mata atau mengangkat kening juga didapati berkesan (Zainal Abidin Abdul Wahid 2001). Walaubagaimanapun ciri asas yang wajib ada pada setiap mentor ialah perlu tahu peraturan yang bersangkut paut dengan hal ehwal akademik.

KETUA

JK Pembangunan Mahasiswa JKEES

Pengerusi

AJK Tetap 1

AJK Tetap 2

AJK Tetap 3

AJK Tetap 4

MENTOR (SEMUA PENSYARAH JKEES)

SEMUA PELAJAR PRASISWAZAH JKEES

RAJAH 1: Struktur Sistem Mentor Mentee JKEES

21

Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik Dan Sistem

ANALISIS KESAN SISTEM MENTOR-MENTEE KE ATAS PENCAPAIAN PELAJAR JKEES Analisis Keseluruhan Berikut adalah perbincangan terhadap analisis pencapaian pelajar pada semester terakhir mereka bermula pada kumpulan pelajar yang bergraduat pada sesi tahun 2000/2001 hinggalah pada sesi tahun 2004/2005. Pada sesi tahun 2000/2001, purata bergraduat majoriti pelajar bumiputra berada pada julat PNGK 2.50 hingga 2.99 manakala majoriti pelajar bukan bumiputra berada pada julat PNGK 3.00 hingga 3.49. Perbezaan pencapaian ini dapat dilihat seperti yang tertera pada Rajah 2(a). Taburan pencapaian yang hampir sama ditunjukkan oleh kumpulan pelajar sesi tahun 2001/2002 dan sesi tahun 2003/2004 iaitu dengan purata PNGK bergraduat majoriti pelajar bumiputra dan bukan bumiputra masingmasing berada pada julat PNGK 2.50 hingga 2.99 dan 3.00 hingga 3.49 seperti yang dipaparkan dalam Rajah 2(b) dan (c). Walau bagaimanapun, kumpulan pelajar bumiputra sesi tahun 2004/2005 menunjukkan pencapaian yang amat membanggakan dengan mencapai keseimbangan purata PNGK bergraduat setanding pelajar bukan bumiputra. Rajah 2(d) memaparkan prestasi seimbang antara pelajar bumiputra dan bukan bumiputra dengan majoriti bergraduat pada julat purata PNGK 3.00 hingga 3.49. Berdasarkan pengamatan analisis data pencapaian pelajar-pelajar JKEES, sistem mentor-mentee yang telah dijalankan semenjak tahun 2000 telah menunjukkan hasil yang amat memberangsangkan selepas tahun keempat ianya dilaksanakan secara bersepadu dan sistematik. Ini kerana kumpulan pelajar yang tamat pada sesi tahun 2004/2005 merupakan kumpulan pelajar yang telah dipantau prestasinya semenjak awal lagi iaitu bermula tahun pertama pengajian mereka. Kumpulan pelajar yang bergraduat pada sesi tahun 2000/2001 cuma dipantau pada tahun akhirnya sahaja manakala kumpulan pelajar sesi tahun 2001/2002 dan sesi tahun 2003/2004 masing-masing dipantau selama 2 dan 4 tahun. Tiada kumpulan pelajar yang bergraduat pada sesi tahun 2002/2003 disebabkan peralihan dari program tiga tahun kepada program empat tahun kecuali saki-baki kumpulan pelajar program tiga tahun yang bermasalah dan bilangannya agak kecil. Kumpulan ini telah diabaikan dalam analisis yang dilakukan. Jika dilihat dari sudut analisis berdasarkan purata PNGK bergraduat sesi ke sesi, pencapaian PNGK keseluruhan pelajar JKEES iaitu kumpulan pelajar bumiputra dan juga bukan bumiputra telah menunjukkan peningkatan berterusan seperti yang dipaparkan pada Rajah 3. Kesan ini berkemungkinan disebabkan oleh daya usaha Jabatan yang sering menyemak kurikulum program yang disajikan (Azah Mohamed et al. 1990; Sahbudin Shaari 1992). Rajah 3 juga jelas menunjukkan kumpulan pelajar bukan bumiputra telah mengungguli kumpulan pelajar bumiputra untuk tiga tahun pertama program dilaksanakan. Namun, pada sesi tahun 2004/2005, kumpulan pelajar bumiputra telah berjaya mengimbangi pencapaian kumpulan pelajar bukan bumiputra. Walau bagaimanapun, perkara pokok yang ingin ditegaskan ialah pelajar bumiputra telah berjaya merapatkan jurang perbezaan purata PNGK bergraduat mereka dengan pelajar bukan bumiputra dari sesi ke sesi. Ini adalah berkat hasil usaha

22

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

pemantauan berterusan oleh pensyarah JKEES terhadap para pelajarnya dalam program mentor-mentee yang dilaksanakan. Jelas di sini, program mentor-mentee JKEES telah berjaya mengujudkan persaingan sihat di kalangan para pelajar Bumiputra JKEE khususnya.

TABURAN PNGK PELAJAR TAHUN AKHIR SESI 2000/2001 60 54

50 40 30 20 1 0 0 0-1 .99 2.00-2.49 2.50-2.99 3.00-3.49 3.50-4.00

Julat PNGK

60 50

TABURAN PNGK PELAJAR TAHUN AKHIR SESI 2001 /2002 52

36 26

40 30 20 24 23 1 3 6 0 1 0-1 .99 1 0

21

7 0 1 0

8

6 0

1 0 0

2.00-2.49 2.50-2.99 3.00-3.49 3.50-4.00

Julat PNGK

(a) BUMIPUTRA (b)

TABURAN PNGK PELAJAR TAHUN AKHIR SE 2003/2004 SI

60 50 40 30 20 1 0 0

0 1 0 7 8 6 0 36 26 54

BUKAN BUMIPUTRA

TABURAN PNGK PELAJAR TAHUN AKHIR SESI 2004/2005

40 35 30 25 20 1 5 1 0 5 0

0 0 2 5 5 2 25 21 1 6

35

0-1 .99

2.00-2.49

2.50-2.99 JULAT PNGK

3.00-3.49

3.50-4.00

0-1 .99

2.00-2.49 2.50-2.99 3.00-3.49 3.50-4.00 JULAT PNGK

(c)

(d)

RAJAH 2: Taburan Pencapaian PNGK Tahun Akhir Kumpulan Pelajar (a) sesi 2000/2001 (b) sesi 2001/2002 (c) sesi 2003/2004 dan (d) sesi 2004/2005.

23

Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik Dan Sistem

Purata PNGK Graduan JKEES Menurut Sesi Akadem ik 4 Purata PNGK 3 2 1 0 00/01 01/02 03/04 04/05 Sesi Akadem ik 3.24 2.6 3.3 2.71 3.37 3.05 3.32 2.99

Bukan Bumiputra

Bumiputra

RAJAH 3 Analisis Prestasi Graduan JKEES Menurut Sesi Akademik berdasarkan Purata PNGK Bergraduat

Seterusnya, analisis telah dibuat berdasarkan purata pencapaian PNGS keduadua golongan pelajar. Dua kumpulan kemasukan pelajar telah diambilkira dalam analisis ini iaitu kumpulan pelajar kemasukan sesi 2000/2001 dan sesi 2001/2002. Kedua-dua kumpulan pelajar ini merupakan kumpulan pelajar program empat tahun yang masing-masing telah tamat pengajian atau bergraduat pada sesi 2003/2004 dan sesi 2004/2005. Jadual 1 menunjukkan purata PNGS pelajar dengan lebih terperinci, untuk setiap kemasukan sesi 2000/2001 hinggalah 2001/2002 bagi setiap jujukan semester. Didapati, peningkatan pencapaian pelajar bumiputra adalah lebih ketara berbanding pelajar bukan bumiputra. JADUAL 1: Purata Pencapaian PNGS Pelajar JKEES untuk Kumpulan Pelajar Kemasukan Sesi 2000/2001 dan Sesi 2001/2002 PURATA KEMASUKAN KEMASUKAN 2000/2001 2001/2002 PNGS (GRADUAN 2003/2004) (GRADUAN 2004/2005) (Pur_PNGS) BP BB BP BB Semester 1 2.84 3.28 2.91 3.19 Semester 2 2.71 3.22 3.19 3.24 Semester 3 2.87 3.31 2.9 3.33 Semester 4 2.93 3.34 3.33 3.35 Semester 5 2.92 3.3 2.93 3.31 Semester 6 2.90 3.3 3.35 3.28 Semester 7 3.01 3.35 2.89 3.3 Semester 8 3.05 3.37 3.31 3.32 Purata Peningkatan 0.34 0.09 0.08 0.12 Pur_PNGS

24

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

2 1.5 1 0.5 0

Jangkaan 2 orang pelajar

BP

2000/2001 2001/2002 2003/2004 2004/2005 2005/2006

RAJAH 4: Keputusan pelajar Bumiputra (BP) mendapat ijazah kelas pertama Kecemerlangan pelajar bumiputra ini juga dapat dibuktikan dengan pencapaian pelajar yang dianugerahkan dengan ijazah cemerlang atau ijazah kelas pertama. Statistik di Rajah 4 menunjukkan sehingga tahun 2005 seramai tiga orang pelajar bumiputra telah mendapat ijazah kelas pertama dengan salah seorang daripada mereka telah mendapat anugerah diraja. Dijangkakan juga akan mendapat 2 orang pelajar yang akan memperolehi ijazah kelas pertama pada sesi 2005/2006, yang juga merupakan hasil dari program mentor-mentee. Analisis Secara Kajian Kes Berikut adalah analisis secara kajian kes yang melibatkan semua kategori pelajar yang terlibat dalam program mentor-mentee JKEES. Kajian kes yang pertama ialah terhadap pelajar yang bermasalah dengan purata PNGK mendapat kurang daripada 2.0 pada awal pengajian. Kes pertama (dikenali sebagai pelajar A) adalah seperti yang ditunjukkan pada Jadual 2. Latarbelakang pelajar adalah seperti berikut, pelajar A merupakan bekas pelajar sekolah berasrama penuh yang telah mendaftar ke UKM pada sesi kemasukan 1999-2000, iaitu pendaftaran pelajar untuk program tiga tahun kejuruteraan elektrik. Beliau terlalu aktif berpersatuan, dan akibatnya kurang penumpuan terhadap bidang pembelajaran. Masalah berpunca dari bebanan kredit yang banyak dan tidak diimbangi dengan kegiatan bukan akademik beliau. Ini jelas kelihatan apabila pelajar mendapat keputusan buruk pada dua semester pertama pengajian beliau dan diberi status amaran lulus bersyarat(ALB) yang boleh menyebabkan pelajar dibuang dari program pengajian beliau. Jadual 2 memperlihatkan keputusan pelajar A bagi setiap semester pengajian. Masalah pelajar ini telah diambil perhatian serius oleh jawatan kuasa mentor-mentee dan hasilnya pelajar berjaya memperbaiki keputusan dan berjaya menamatkan pengajian dengan mendapat PNGK sebanyak 2.86 di akhir pengajian. Pelajar A telah menunjukkan kesungguhan untuk memperbaikki pencapaian setelah mendapat perhatian dan nasihat dari mentor beliau.

25

Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik Dan Sistem

JADUAL 2: Prestasi akademik pelajar A

Kajian kes kedua melibatkan pelajar B yang juga merupakan bekas pelajar sekolah berasrama penuh. Beliau telah mendaftar dalam program komputer dan telekomunikasi dalam program empat tahun. Pelajar ini kerap ponteng kuliah kerana gagal bangun awal untuk kuliah pagi. Masalah sebenar beliau ialah masalah ketagihan permainan komputer. Akibatnya pelajar ini telah mendapat keputusan yang menyedihkan pada semester ketiga dengan PNGS dan PNGK masing-masing sebanyak 0.23 dan 1.83, dan mendapat amaran dengan lulus bersyarat seperti yang tertera pada Jadual 3. Walaubagaimanapun pelajar ini telah dapat diselamatkan dengan pemantauan berkesan dalam program mentor-mentee dan lulus dalam pengajian beliau dengan mendapat PNGK 2.57 di akhir pengajian. Kajian kes seterusnya melibatkan pelajar C, program empat tahun kursus kejuruteraan komputer dan komunikasi. Beliau merupakan bekas pelajar sekolah harian biasa. Pelajar ini mempunyai masalah kerap ponteng kuliah akibat ketagihan permainan komputer dan menyebabkan kegagalan bangun awal untuk menghadirkan diri untuk kuliah sebelah pagi. Pada awal pengajian, pelajar menunjukkan pencapaian yang memberangsangkan dengan mendapat PNGS 3.55 pada semester pertama. Namun pencapaian beliau semakin bertambah buruk dan diberi amaran lulus bersyarat pada semester ketiga dan keempat pengajian beliau. Setelah diberi perhatian dan nasihat yang sewajarnya pelajar ini telah lulus dan berjaya menamatkan pengajian dengan PNGK 2.93. JADUAL 3: Prestasi akademik pelajar B

26

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

JADUAL 4: Prestasi akademik pelajar C

Analisis seterusnya melibatkan kajian kes terhadap pelajar cemerlang. Pelajar pertama (pelajar X) merupakan pelajar lelaki sekolah berasrama penuh. Telah mendaftar dalam program kejuruteraan komputer dan komunikasi. Kajian kes kedua melibatkan pelajar wanita yang pernah menuntut di sekolah berasrama penuh dan mengambil jurusan kejuruteraan elektrik manakala kajian kes ketiga (pelajar Y) juga turut melibatkan pelajar wanita yang mengambil jurusan kejuruteraan elektrik dan merupakan bekas pelajar sekolah berasrama penuh. Keputusan kesemua ketiga-tiga pelajar ini ditunjukkan pada Jadual 5, 6 dan 7 masing-masing. Hasil pemantauan teliti dengan mengenal pasti potensi kecemerlangan pelajar di peringkat awal pengajian mereka, ketiga-ketiga pelajar ini telah mendapat keputusan yang cemerlang dan mendapat ijazah kelas pertama pada akhirnya. Bahkan ketiga-tiga pelajar ini telah dianugerahkan dengan senarai dekan untuk beberapa semester secara berturut-turut. Secara keseluruhannya semenjak sistem mentor-mentee diperkenalkan kepada JKEES, ianya telah membuahkan hasil kejayaan yang memberangsangkan. Ini adalah kerana usaha yang bersepadu dan kerjasama erat daripada warga JKEES. Sifat prihatin dan dedikasi di kalangan warganya juga membantu dalam kejayaan pelajarnya, dan yang terpenting ianya merupakan satu usaha jabatan secara total yang disokong dan didorong oleh pihak pengurusan fakulti. Rajah 5, 6 & 7 masing-masing memaparkan kesan perlaksanaan sistem mentor-mentee ke atas golongan pelajar cemerlang, golongan pelajar bermasalah dan perbandingan antara kedua golongan pelajar sebelum dan selepas pemantauan rapi dilakukan. Ringkasnya, paparan Rajah 5, 6 & 7 mengukuhkan lagi keberkesanan sistem mentor-mentee yang dilaksanakan di JKEES.

27

Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik Dan Sistem

JADUAL 5: Prestasi akademik pelajar X

Kenalpasti

Pantau

JADUAL 6: Prestasi akademik pelajar Y.

Kenalpasti

Pantau

JADUAL 7: Prestasi akademik pelajar Z.

Kenalpasti

Pantau

28

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

SISTEM MENTOR-MENTEE

(Kesan Ke atas Pelajar Cemerlang) Sebelum Selepas

SISTEM MENTOR-MENTEE

(Kesan Ke atas Pelajar Cemerlang) Sebelum Selepas

P N G S P e la ja r Y

P N G S P e laja r Z

4.25

4.25

3.75

3.75

3.25 3.25

3.75 PNGS Pelajar X

4.25

3.25 3.25

3.5

3.75

4

PNGS Pelajar X

RAJAH 5. Kesan Perlaksanaan Sistem Mentor-Mentee Ke atas Pelajar Cemerlang

SISTEM MENTOR-MENTEE

(Kesan Ke Atas Pelajar Bermasalah) Sebelum Selepas 4 P N G S P e la ja r A

P N G S P e la ja r C

4 3 2 1 0

SISTEM MENTOR-MENTEE (Kesan Ke atas Pelajar Bermasalah)

Sebelum Selepas

3 2 1 0 0 1 2 PNGS Pelajar B 3 4

0

1

2

3

4

PNGS Pelajar B

RAJAH 6. Kesan Perlaksanaan Sistem Mentor-Mentee Ke atas Pelajar Bermasalah

29

Penilaian Keberkesanan Sistem Mentor-Mentee Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik Dan Sistem

SISTEM MENTOR-MENTEE JKEES: Kesan Perlaksanaan Ke atas Dua Golongan Pelajar

3.5 PNGS Pelajar Bermasalah, C 3 2.5 2 1.5 1 0.5 0 3 3.2 3.4 3.6 3.8 4 4.2 PNGS Pelajar Cemerlang, Z

Sebelum

Selepas

RAJAH 7. Kesan Perlaksanaan Sistem Mentor-Mentee Ke atas Kedua Golongan Pelajar

KESIMPULAN

Kertas kerja ini bertujuan melaporkan analisis penilaian keberkesanan sistem mentor-mentee yang dilaksanakan di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem, Fakulti Kejuruteraan, UKM. Hasil penilaian menunjukkan bahawa sistem mentor-mentee JKEES mempunyai kesan yang positif terhadap para pelajar JKEES terutamanya bagi pelajar bermasalah. Analisis kajian telah dilakukan secara keseluruhan dan secara kajian kes. Beberapa kes pelajar bermasalah dengan status amaran lulus bersyarat (ALB) telah dibentang sebagai bukti kejayaan sistem mentor-mentee. Turut dibentangkan ialah kajian kes pelajar cemerlang yang dihasilkan menerusi sistem mentor-mentee ini juga. Hasil analisis secara keseluruhan menunjukkan keberkesanan sistem mentor-mentee JKEES dengan peningkatan purata PNGK pelajar Bumiputra adalah lebih tinggi berbanding pelajar bukan Bumiputra. Begitu juga apabila prestasi PNGK dianalisa berdasarkan kumpulan pengambilan pelajar. Di samping itu, untuk dua tahun berturut-turut, JKEES telah berjaya menghasilkan dua orang graduan bumiputra cemerlang (PNGK>3.7) iaitu pada sesi konvokesyen 2004 dan 2005. Dijangkakan dua lagi graduan cemerlang akan dihasilkan pada 2006. Secara keseluruhannya sistem mentor-mentee di JKEES merupakan sistem yang berjaya kerana sistem ini bukan sahaja dapat menangani masalah pelajar bahkan dapat menghasilkan pelajar yang cemerlang juga. Seperti yang telah ditekankan, bahawa ini adalah hasil usaha yang bersepadu di kalangan ahli jabatan khasnya, yang telah berpenat lelah dan tidak mengenal erti jemu.

30

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGHARGAAN

Penghargaan buat Puan Zaharah, Puan Faezah dan Puan Sarah, Pejabat Dekan Fakulti Kejuruteraan kerana menyediakan data kajian. Penghargaan juga kepada semua kakitangan akademik JKEES yang terlibat dengan sistem mentor-mentee ini. Penghargaan khusus diberikan kepada beberapa pensyarah yang terlibat dengan kes-kes luarbiasa mereka iaitu Ir. Ahmad Jais Alias, Prof. Dr. Burhanuddin Yeop Majlis dan Prof. Dr. Sahbudin Shaari.

RUJUKAN

Azah Mohamed, Normah Abdullah, Aini Hussain, Kamaruzzaman Sopian, Mohd Jailani Mohd Nor & Izihan Ibrahim. 1990. Kajian Mengenai Sistem Pendidikan Kejuruteraan Di UKM: Cadangan Ke arah Perlaksanaan Sistem Pendidikan Yang Unggul. Prosiding Kolokium ke Dua Fakulti Kejuruteraan. Port Dickson, Negeri Sembilan. 13-15 Mac :139-142. Hassan Basri, Kamaruzzaman Sopian & Mohd Yusof Othman. 1990. Cadangan Perlaksanaan Modul Motivasi Pembelajaran. Prosiding Kolokium ke Dua Fakulti Kejuruteraan. Port Dickson, Negeri Sembilan. 13-15 Mac :79-83 Mahamod Ismail. 1990. Pencapaian dan Permasalahan Pelajar-Pelajar Tahun 1 Fakulti Kejuruteraan: Satu Tinjauan. Prosiding Kolokium ke Dua Fakulti Kejuruteraan. Port Dickson, Negeri Sembilan. 13-15 Mac 1990.:153-162. Normah Abdullah, Aini Hussain, Azah Mohamed, Izihan Ibrahim, Kamaruzzaman Sopian & Jailani Md Noor. 1990. Kajian Mengenai Sistem Pendidikan Kejuruteraan Di UKM: Mengkaji Prestasi dan Tabiat Pembelajaran Mahasiswa Fakulti Kejuruteraan UKM. Prosiding Kolokium ke Dua Fakulti Kejuruteraan. Port Dickson, Negeri Sembilan. 13-15 Mac 1990.:125-138. Sahbudin Shaari. 1992. Perancangan Pendidikan dan Penyelidikan di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem. Prosiding Kolokium ke Empat Fakulti Kejuruteraan. Coral Beach Resort, Kuantan 17-19 Ogos 1992. :1-6. Zainal Abidin Abdul Wahid. 2001. Menangani Kelemahan prestasi Pelajar Bumiputra IPT ­ Pengalaman di UKM dalam tempoh dua dekad. UCAP UTAMA, Kolokium Fakulti Kejuruteraan 2001, Chorus, Port Dickson. (bahan tidak terbit).

31

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

MENJANA KECEMERLANGAN DI KALANGAN PELAJAR KEJURUTERAAN UKM Amiruddin Ismail1, Aini Hussain2, Azami Zaharim3, Abdul Khalim Abdul Rashid1, Nurina Anuar4, Zulkifli Mohd Nopiah5 dan Mohd Jailani Mohd Nor5 1 Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur 2 Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem 3 Jabatan Senibina 4 Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses 5 Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43000 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Usaha-usaha yang dilaksanakan oleh Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia berjaya membangunkan kecemerlangan di kalangan pelajarnya khususnya pelajar Bumiputra. Dengan ertikata lain, Bengkel Budaya Ilmu dan Sistem Mentor-Mentee telah berjaya meningkatkan prestasi pelajar Bumiputra. Kata kunci: kecemerlangan; bengkel budaya ilmu; sistem mentor-mentee PENGENALAN Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia telah ditubuhkan dengan rasminya pada 20 Mei 1984 dan pada masa penubuhannya itu empat jabatan terasnya ialah Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur, Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem, Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses dan Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan. Sekarang ini, fakulti telah berkembang dengan penubuhan sebuah lagi jabatan iaitu Jabatan Seni Bina pada tahun 2003 dan pada tahun 2006 dijangkakan Jabatan Kejuruteraan Aerongkasa akan ditubuhkan. Setelah penyusunan semula UKM sekitar beberapa tahun yang lepas, konsep program telah diperkenalkan dan setiap jabatan telah mempunyai programnya yang tersendiri iaitu Program Kejuruteraan Awam dan Struktur yang mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Awam dan Struktur dan Program Kejuruteraan Awam dan Sekitaran mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Awam dan Sekitaran; Program Kejuruteraan Elektrik

32

Menjana Kecemerlangan Di Kalangan Pelajar Kejuruteraan UKM

dan Elektronik yang mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik, Program Kejuruteraan Mikroelektronik mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Mikroelektronik, dan Program Kejuruteraan Komunikasi dan Komputer mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Komunikasi dan Komputer; Program Kejuruteraan Kimia mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Kimia, Program Kejuruteraan Biokimia dan Proses yang mengeluarkan graduan Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Biokimia dan seterusnya graduan dari kedua-dua program iaitu Program Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Mekanik dan Program Ijazah Sarjana Muda Kejuruteraan Pembuatan dihasilkan daripada Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan. Selama program ini berjalan didapati pada umumnya prestasi akademik pelajar-pelajar Bumiputra adalah dikategorikan sebagai lemah berbanding dengan pelajar bangsa lain terutamanya bangsa Cina. Memahami masalah dan senario yang dihadapi oleh pelajar-pelajar Bumiputra ini, maka fakulti telah mengambil langkah-langkah proaktif dengan menubuhkan sebuah jawatankuasa yang diberi nama Jawatankuasa Pembangunan Kecemerlangan Pelajar Bumiputra yang struktur organisasinya seperti ditunjukkan dalam Rajah 1. Antara tujuan utama penubuhannya ialah untuk menangani masalah ini daripada menular dan di samping mempertingkat prestasi pelajar Bumiputra yang lain.

DEKAN, FK

URP, UKM

TD(HEP), FK

JKAS

JKEES

JKKP

JKMB

JSB

PELAJAR PRASISWAZAH FAKULTI KEJURUTERAAN RAJAH 1 Struktur Organisasi Jawatankuasa Pembangunan Kecemerlangan Pelajar Bumiputra PERANCANGAN AKTIVITI Sebenarnya masalah prestasi akademik pelajar-pelajar di fakulti ini telah dikenal pasti dan dibincangkan. Fakulti telah berusaha dengan mengadakan beberapa siri kolokium khusus untuk membincangkan strategi, kaedah penyelesaian dan sebagainya untuk menangani masalah ini di samping menjana kecemerlangan di

33

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

kalangan para pelajar terutamanya pelajar Bumiputra. Di antara siri kolokium yang dimaksudkan ialah: · Kolokium Kedua Fakulti Kejuruteraan, 13-15 Mac 1990, Port Dickson, N. Sembilan ­ Membincang keperluan pembaharuan dalam pendekatan, penekanan dan perlaksanaan kurikulum kejuruteraan UKM supaya sesuai dengan kehendak semasa dan akan datang. · Kolokium Keempat Fakulti Kejuruteraan, 17-19 Ogos 1992, Coral Beach, Kuantan ­ Membincang isu-isu pendidikan dan penyelidikan kejuruteraan dalam usaha mencapai matlamat Wawasan 2020. · Kolokium Fakulti Kejuruteraan, 2001, Port Dickson ­ Menggubal Pelan Tindakan Meningkatkan Kecemerlangan Pelajar Bumiputra. · Kolokium Fakulti Kejuruteraan, 2003/04, Beseri, Pahang ­ Membentuk kurikulum baru beracuankan model pendidikan berasaskan hasil. Hasil perbincangan daripada kolokium ini seperti yang telah diperkatakan di atas, beberapa langkah dan strategi telah disusun dan dirancang untuk menangani masalah yang dibahaskan. Di antaranya ialah: · Kajian Mengenai Sistem Pendidikan Kejuruteraan di UKM · Penilaian Prestasi dan Tabiat Pembelajaran Mahasiswa Fakulti Kejuruteraan di UKM · Cadangan Penyelesaian · Pelan Tindakan · Pengoperasian Pelan Tindakan · Perlaksanaan Program Bengkel Budaya Ilmu · Program Bengkel Budaya Ilmu (BBI) · Pemantauan/Bimbingan Pelajar KAJIAN MENGENAI SISTEM PENDIDIKAN KEJURUTERAAN DI UKM Pengajian kejuruteraan di fakulti adalah berlandaskan sistem semester yang mengandungi pada awalnya dua semester bagi sesuatu sesi akademik dan kemudiannya telah ditambah satu lagi semester iaitu semester ketiga (hanya bagi pelajar-pelajar tahun satu sahaja) iaitu semasa cuti inter sesi. Kebiasaannya setiap semester mengandungi 14 minggu perkuliahan yang diselangi oleh satu minggu cuti pertengahan semester dan kemudian diikuti oleh tiga minggu peperiksaan akhir manakala semester tiga pula mengandungi tujuh minggu perkuliahan dan diikuti oleh satu minggu peperiksaan akhir. Perlaksanaan sistem semester dan amalan pengajaran di fakulti telah dikaji oleh beberapa penyelidik seperti dilaporkan oleh Mohd. Jailani et al. 1991 dan Izihan Ibrahim et al. 1991. Mereka mendapati ada beberapa ketidakbetulan, kejanggalan dan ketidak seragaman dalam sistem semester yang diamalkan di UKM dan kesannya telah menimbulkan masalah kepada pelajar. Mereka telah membuat perbandingan penawaran kursus kejuruteraan di lain-lain Institut Pengajian Tinggi Awam (IPTA) di Malaysia seperti Universiti Sains Malaysia, Universiti Teknologi Malaysia dan Universiti Pertanian Malaysia (dulu) dan juga dengan Oklahoma State University di Amerika Syarikat yang menawarkan

34

Menjana Kecemerlangan Di Kalangan Pelajar Kejuruteraan UKM

Program Kejuruteraan Mekanik sebagai contohnya. Hasil kajian mereka boleh ditunjukkan dalam Jadual 1 yang menunjukkan taburan beban pelajar kejuruteraan melalui data tahun 1990. JADUAL 1 Perbandingan Taburan Beban Pelajar Kejuruteraan UKM Kej. Mekanik Jumlah Kredit Untuk Tamat Jumlah Kursus Untuk Tamat Purata Kredit per Semester Purata Kursus per Semester Bil. Minggu Pengajian 125 55 18 9 14 UTM Kej. Jentera UPM Kej. Mekanik /Sistem 148 55 18 7 14 USM Kej. Bahan Oklahoma State Uni. Kej. Mekanik 130 45 15 5 16

158 65 16 7 15

160 51 20 6 14

Sumber: Mohd. Jailani et al. 1991 Hasil kajian mereka mendapati ciri sistem semester di Fakulti Kejuruteraan UKM kurang fleksibel (tidak seperti amalan perlaksanaan sistem semester di Amerika Syarikat). Pelajar-pelajar kejuruteraan di UKM menanggung beban paling berat berbanding dengan universiti lain kerana mereka terpaksa mengambil bilangan kursus per semester yang banyak sedangkan jumlah kreditnya adalah kecil. Ketidak seimbangan ini telah diperbaiki dengan menawarkan kursus-kursus yang bersesuaian dengan jumlah kreditnya dan mengakibatkan bilangan kursus per semester telah berkurangan kepada sekitar lima hingga enam kursus yang perlu diambil per semester berbanding sembilan sebelumnya. Ini telah dilakukan melalui penyetaraan unit kursus ke tiga unit per kursus seperti dicadangan oleh Mohd. Jailani et al. 1991. PENILAIAN PRESTASI DAN TABIAT PEMBELAJARAN MAHASISWA Melalui kajian yang dilakukan oleh Normah Abdullah et al. 1991 mendapati ada dua faktor utama yang telah dikenalpasti mempengaruhi prestasi dan tabiat pembelajaran pelajar-pelajar berpencapaian rendah khususnya pelajar Bumiputra. Faktor ini ialah pelajar tidak menguasai teknik-teknik kemahiran belajar yang

35

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

betul dan pelajar Bumiputra kurang berkeyakinan pada diri sendiri kerana kurang matang, lemah penguasaan bahasa Inggeris serta kurang pengalaman dalam mengendalikan masalah pembelanjaran mereka. Azah Mohamed et al. 1991 telah mencadangkan supaya pensyarah mengamalkan penilaian berterusan dan memaklumkan kemajuan pelajar secara berterusan dan Hassan Basri et al. 1991 pula telah mencadangkan supaya Modul Motivasi Pembelajaran seperti Bengkel Budaya Ilmu diperkenalkan untuk menangani masalah ini. Hasil perbincangan dari semua cadangan ini suatu pelan tindakan telah dikenal pasti seperti berikut iaitu: · Faktor Luaran dan Intrisik. · Budaya dan Kaedah Pengajaran. · Reka Bentuk Kurikulum. · Budaya Pembelajaran. · Penyajian dan Penilaian Program. · Pengoperasian Pelan Tindakan. Penerangan lanjut mengenai pelan tindakan ini diperincikan dalam bahagian yang berikutnya. FAKTOR LUARAN DAN INTRISIK Faktor luaran dan intrisik yang telah dikenal pasti dan boleh dilaksanakan ialah dengan mempromosikan Program Fakulti Kejuruteraan UKM untuk menarik ramai pelajar cemerlang ke UKM, menyediakan prasarana dan suasana kondusif untuk pembelajaran, membantu pelajar yang kurang berkemampuan dari segi kewangan, mengadakan hubungan kerjasama dengan IPTA lain dengan tujuan pengiktirafan kredit antara Universiti, memberi input kepada Jabatan Pengajian Tinggi (JPT) tentang sistem merit dan kuota kemasukan pelajar kejuruteraan IPTA, merapatkan hubungan Fakulti dengan Masyarakat dan menyetarakan Budaya Pembelajaran di antara pelajar-pelajar Matrikulasi dan Sijil Tinggi Pelajaran Malaysia (STPM). BUDAYA DAN KAEDAH PENGAJARAN Budaya yang kurang bersemangat untuk mengajar dan kaedah pengajaran yang kurang berkesan didapati boleh dipertingkatkan melalui pemantapan tenaga pengajar dengan memberi latihan khas atau kursus yang khusus yang boleh membudayakan konsep pengajaran cemerlang. Beberapa insentif juga telah diperkenalkan seperti menyediakan anugerah khas pengajar cemerlang peringkat Universiti yang berupa sijil penghargaan dan wang tunai kepada tenaga pengajar yang didapati cemerlang dalam kaedah pengajarannya. Mereka ini akan dinilai oleh pelajar-pelajar yang mereka ajar dan kemudian dipilih oleh fakulti untuk dimajukan kepada pihak Jawatankuasa Kualiti UKM yang akan mengumumkan pemenangnya mengikut kategori bidang seperti bidang sains dan teknologi.

36

Menjana Kecemerlangan Di Kalangan Pelajar Kejuruteraan UKM

REKA BENTUK KURIKULUM Di antara teknik yang boleh digunakan untuk mereka bentuk kurikulum program yang ditawarkan ialah dengan meringankan beban pembelajaran di semester akhir, mengelak penilaian melalui ingatan sahaja dan mengadakan latihan tubi, menggalak penilaian analisis dan sistesis. Selain daripada itu, prestasi pelajar Bumiputra dalam kursus Matematik Kejuruteraan perlu juga ditingkatkan melalui kelas tutoran dan bimbingan khas yang bersesuaian, nota syarahan Bahasa Melayu yang piawai perlu disediakan dan juga menambah lagi sumber buku teks Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris di Perpustakaan Fakulti Kejuruteraan yang terletak di tingkat bawah bangunan fakulti. Penambahan buku-buku teks ini boleh dilakukan melalui pembelian berkala oleh pihak perpustakaaan ataupun melalui sumbangan ihsan daripada kakitangan Fakulti Kejuruteraan sendiri. Budaya pembelajaran boleh dipertingkatkan melalui pembinaan struktur budaya pembelajaran berkesan dan memantapkan kursus-kursus tertentu di fakulti untuk membina keterampilan dan keyakinan diri. Penyajian dan penilaian program juga telah dilakukan melalui penawaran kursus yang lebih luwes atau anjal, mewujudkan kaedah pengajaran secara berpasukan, penggubalan soalan peperiksaan bersepadu dan mewujudkan kaedah penilaian sepanjang semester. Pengoperasian pelan tindakan telah mula dilaksanakan pada bulan Oktober 2001 mengikut keutamaan. PERLAKSANAAN PROGRAM BENGKEL BUDAYA ILMU Program Bengkel Budaya Ilmu (BBI) peringkat fakulti telah mula dilaksanakan sekerap dua kali setahun iaitu pada bulan Jun dan Disember 1998. Kemudian diikuti selama sekali setahun pada tahun 1999 hingga 2003. Pada tahun 2004 BBI tidak dilaksanakan di peringkat fakulti tetapi telah diteruskan di peringkat jabatan sahaja. Pada tahun ini Bengkel OBE atau Penilaian Berasaskan Hasil atau Outcomes Based Evaluation telah mula diperkenalkan dan pada tahun 2005 taklimat perlaksanaan sistem Penasihat Akademik (PA) dan Pelajar Bimbingan (PB) telah dilakukan. PROGRAM BENGKEL BUDAYA ILMU (BBI) Program BBI merupakan inisiatif pihak Fakulti Kejuruteraan dalam menangani masalah pelajar lemah (PL). Modul BBI adalah berpandukan kepada modul BBI yang dipelopori oleh Prof. Dr. Mohd Yusof Othman dan rakan melalui Hassan Basri et al. 1991. Bengkel ini mengandungi empat submodul Latihan Dalam Kumpulan (LDK). Di awal perlaksanaan (1998), BBI mengandungi 4 submodul dan berlangsung selama 2 hari (Sabtu & Ahad) dan setiap modul diselangi dengan ceramah. Setiap submodul ini menekan aspek-adpek seperti berikut: · LDK 1: Ilmu dan Kecemerlangan Diri. · LDK 2: Mengenal Potensi Diri. · LDK 3: Kaedah Menuntut Ilmu. · LDK 4: Pengurusan Masa.

37

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Kemudiannya BBI telah dikurangkan kepada tiga submodul dan ia pula berlangsung selama satu hari sahaja iaitu pada hari Sabtu dengan satu modul ceramah sahaja. · LDK 1: Kecemerlangan dan Potensi Diri. · LDK 2: Pembelajaran Cemerlang dan Pengurusan Masa. · LDK 3: Etika Pembelajaran. Perlaksanaan BBI telah dilakukan dengan mengenalpasti pelajar sasaran berdasarkan Purata Nilai Gred Kumulatif (PNGK) selepas dua semester (PNGK < 2.5 dianggap Pelajar Lemah). PL dibahagikan kepada kumpulan kecil (~10 orang) dan setiap kumpulan ditugaskan dua orang fasilitator dari kalangan pensyarah untuk membantu dalam melaksanakan BBI ini. PENCAPAIAN Hasil dari usaha fakulti yang tidak mengenal susah payah ini maka kesannya telah mula dirasai dan dikecapi. Hasilnya setakat ini telah berjaya menghasilkan tiap-tiap satunya dua graduan cemerlang (PNGK 3.7) pada sesi konvokesyen UKM 2004 dan 2005 dan dijangkakan berpotensi untuk menghasilkan tujuh orang calon graduan cemerlang untuk sesi konvokesyen UKM 2006 akan datang. Analisis pencapaian PNGK pelajar-pelajar fakulti telah juga dilakukan seperti ditunjukkan dalam Rajah 2 dan Jadual 2 dan 3.

4.00 3.50 3.00

CG PA

2.50 2.00 1.50 1.00 0.50 0.00

2000/2001 2001/2002 2002/2003 2003/2004 2004/2005

Sesi Akademik

Bumiputera Bukan Bumiputera

RAJAH 2

Analisis Pencapaian PNGKPelajar Bumiputera Berbanding Pelajar Bukan Bumiputera Menurut Sesi Akademik

38

Menjana Kecemerlangan Di Kalangan Pelajar Kejuruteraan UKM

JADUAL 2 Analisis Pencapaian PNGKPelajar Bumiputera Berbanding Pelajar Bukan Bumiputera Menurut Sesi Akademik Pelajar Bumiputra Bukan Bumiputra Sesi 2000/01 2.57 3.17 Sesi 2001/02 2.68 3.24 Sesi 2002/03 2.81 3.31 Sesi 2003/04 2.87 3.32 Sesi 2004/05 2.97 3.35

JADUAL 3 Analisis Perbandingan Peningkatan Pencapaian PNGK Sesi Akademik Sesi 2000/2001 ke 2001/2002 Sesi 2001/2002 ke 2002/2003 Sesi 2002/2003 ke 2003/2004 Sesi 2003/2004 ke 2004/2005 PNGK Bumitputra 0.11 0.13 0.06 0.10 PEMERHATIAN Jadual 3 menunjukkan berlakunya peningkatan dalam pencapaian PNGK bagi kedua-dua kaum. Nampaknya peningkatan PNGK pelajar bumiputra adalah lebih ketara berbanding pelajar bukan Bumiputra. Ini menunjukkan petanda baik segala usaha yang dilakukan oleh Fakulti Kejuruteraan UKM telah mendatangkan hasil yang memberangsangkan. KESIMPULAN Peningkatan PNGK kedua-dua kaum (Bumiputra dan Bukan Bumiputra) berlaku kerana proses kemaskini kurikulum sesuai dengan kehendak semasa. Peningkatan ketara pencapaian pelajar Bumiputra berbanding bukan Bumiputra kerana usaha Fakulti Kejuruteraan, UKM melalui Bengkel Budaya Ilmu, Jawatankuasa surau (secara tidak langsung) dan sistem mentor-mentee atau PA/PB. Ringkasnya usaha-usaha yang dilaksanakan oleh FK, UKM berjaya membangunkan kecemerlangan di kalangan pelajarnya khususnya pelajar Bumiputra. Dengan ertikata lain, Bengkel Budaya Ilmu, Sistem Mentor-Mentee dan sebagainya telah berjaya meningkatkan prestasi pelajar Bumiputra khususnya. Bukan Bumiputra 0.07 0.07 0.01 0.03

39

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

RUJUKAN Mohd. Jailani Mohd. Nor, Kamaruzzaman Sopian, Azah Mohamed, Ani Hussain, Izihan Ibrahim & Normah Abdullah. 1991. Kajian mengenai sistem pendidikan kejuruteraan di UKM bahagian 1: perlaksanaan sistem semester. Prosiding Kolokium Kedua, Fakulti Kejuruteraan, 13-15 Mac 1990: 101109. Izihan Ibrahim, Azah Mohamed, Aini Hussain, Normah Abdullah, Mohd. Jailani Mohd. Nor & Kamaruzzaman Sopian. 1991. Kajian mengenai sistem pendidikan kejuruteraan di UKM bahagian 2: amalan pengajaran pensyarah. Prosiding Kolokium Kedua, Fakulti Kejuruteraan, 13-15 Mac 1990: 110124. Normah Abdullah, Aini Hussain, Azah Mohamed, Izihan Ibrahim, Kamaruzzaman Sopian & Mohd. Jailani Mohd. Nor. 1991. Kajian mengenai sistem pendidikan kejuruteraan di UKM bahagian 3: mengkaji prestasi dan tabiat pembelajaran mahasiswa fakulti kejuruteraan. Prosiding Kolokium Kedua, Fakulti Kejuruteraan, 13-15 Mac 1990: 125-138. Azah Mohamed, Normah Abdullah, Aini Hussain, Kamaruzzaman Sopian, & Mohd. Jailani Mohd. Nor & Izihan Ibrahim. 1991. Kajian mengenai sistem pendidikan kejuruteraan di UKM bahagian 3: cadangan perlaksanaan sistem pendidikan yang unggul. Prosiding Kolokium Kedua, Fakulti Kejuruteraan, 13-15 Mac 1990: 139-142. Hassan Basri, Kamaruzzaman Sopian & Mohd. Yusof Othman. 1991. Cadangan perlaksanaan modul motivasi pembelajaran. Prosiding Kolokium Kedua, Fakulti Kejuruteraan, 13-15 Mac 1990: 79-92.

40

BAHAGIAN II PENDEKATAN PEMBELAJARAN

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LEARNING STYLES OF THE MALAY-MUSLIM ENGINEERING STUDENTS TOWARDS MATHEMATICS AT THE UNIVERSITI KEBANGSAAN MALAYSIA Zulkifli Mohd Nopiah, Azami Zaharim, Abdul Halim Ismail, Ahmad Kamal Ariffin Mohd Ihsan and Mohd Jailani Mohd Nor Engineering Education Research Group Faculty of Engineering Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRACT Engineering studies involve a lot of Mathematics learning as a prelude to Engineering studies and application. In the Faculty of Engineering at the Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), first semester students (Session 2003/2004) are required to take a basic Mathematics class, Ordinary Differential Equation before they can continue to other topics in Mathematics. These students come to the university environment with diverse learning styles. The focus of this paper is to study the learning styles of Malay-Muslim students towards basic mathematics. For this study, the factors of learning style to be investigated are formal learning approach, informal learning approach, time management and academic discipline. A formal learning approach includes habits and practices that students employ in classroom situations whereas informal ones are the learning that takes place outside the classroom. All the four factors are investigated to pinpoint, which has significant impact on student performance. INTRODUCTION Mathematics assumes a position of great importance in the field of engineering. Thus, Mathematics education at the school level should lay the groundwork for effective study and application at the professional ranks. Many factors have been identified in studies of students' attitudes toward Mathematics. There is a strong correlation between a student's performance and his attitude as well as strategies that he employs in Mathematics study (Swetz et al. 1983). A South Western University study observed that a student with positive time management skills and effective examination strategies was able to achieve educational success (Kern et al. 1998). Some studies, however, reveal that effective learning strategies do not necessarily contribute to academic excellence (Entwistle & Wilson 1977).

41

Learning Styles Of The Malay-Muslim Engineering Students Towards Mathematics At The Universiti Kebangsaan Malaysia

BACKGROUND

This study was conducted to investigate the learning styles of Malay-Muslim student in Mathematics at the Engineering Faculty, UKM. Performance was measured based on the results of the Ordinary Differential Equation class attended by the students. Out of 373 first year students, 213 were MalayMuslims. They were selected at random from the following engineering departments: (1) Civil & Structural, (2) Electric, Electronic & System, (3) Mechanical & Material and, (4) Chemical & Process. LEARNING STYLES There were four components that make up student learning styles, that is, (1) time management, (2) formal learning, (3) informal learning, and (4) academic discipline. Each style employed a scale of 1 to 7, where 1 denotes strongly disagree and 7, strongly agree. Table 1 demonstrates the results of students' time management competency. In this component, 10 items were analyzed. From the results obtained, it was found that the main techniques employed by excellent students were the equitable division of study time for each subject and, the setting aside of time for finishing up class assignments. Both of these elements received an average score of 4.79 each. Interestingly, the equitable division of study time for each subject was also the high scorers for average and weak students. They tallied a score of 5.02 and 5.16 respectively. Another interesting aspect is that the lowest score for weak students was limiting time for social activities. Not limiting time for social activities may be one of the reasons that these students did not perform in this subject. On the whole, the level of time distribution was moderate in nature where the average score for this component was 4.18. TABLE 1 Average scores for time management

No. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Characteristics of Time Management Possess a daily timetable for studying. Dividing equal study time for each subject. Setting aside time for finishing up class assignments. Studying at a pre-determined time. Setting aside enough time for studies. Limiting time for recreation/sports. Limiting time for club activities. Limiting time for social activities. Limiting time for entertainment Limiting time for hobbies. Overall Average Score Low 3.71 5.16 4.81 3.97 3.84 4.00 4.48 3.39 3.45 3.65 4.05 Medium 3.66 5.02 4.90 3.95 4.08 4.26 4.41 3.75 4.16 4.14 4.23 High 2.68 4.79 4.79 4.14 3.79 3.86 4.21 3.82 4.21 4.29 4.05 Overall 3.54 5.01 4.87 3.98 4.01 4.17 4.39 3.71 4.07 4.08 4.18

42

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Table 2, on the other hand, displays the scores for formal learning. All in all, 17 items were studied. For this category, an unusual uniformity occurred. Across the board all students had asking classmates outside class time, as the top scorers. Even the scores for this item were nearly identical: excellent students, 5.86; average and weak ones, both had scores of 5.90. The same goes for the bottom scorers: All ranks of students were weak at asking lecturers questions in class as evidenced by this detail receiving the lowest scores. This was because the opportunity to raise questions was mainly provided during tutorials. This trend if allowed to continue may result in further weaknesses in future performance. Overall the average score tabulated was 4.74. TABLE 2 Average scores for formal learning

No. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. Formal Learning Sitting in the front rows during lectures. Conferring with classmates concerning class problems. Asking relevant questions to check understanding. Making important notes. Not indulging in irrelevant talk with classmates. Does not focus only on favorite topic/subject. Able to understand lectures. Asking lecturer questions in class. Asking lecturer questions outside class. Asking classmate questions outside class. Asking lecturer questions both in & out of class. Writing notes for future reference. Doing exercises before first tutorial. Does not wait for lecturer to reveal solution. Lecturer runs through solution step-by-step during presentation. No pressure is felt during presentation. Prepare to answer questions during presentation. Overall Average Score Low 3.97 5.00 3.77 5.71 4.71 4.94 4.10 3.61 3.87 5.90 4.71 5.65 5.10 4.10 5.35 4.26 5.55 4.72 Medium 4.03 5.00 3.58 5.46 4.84 4.84 4.38 3.32 3.84 5.90 4.36 5.64 5.23 4.40 5.53 4.95 5.58 4.76 High 3.39 5.21 3.50 5.39 4.61 5.14 4.25 2.82 3.82 5.86 4.61 5.21 4.93 4.14 5.50 4.79 5.50 4.63 Overall 3.94 5.03 3.60 5.49 4.79 4.89 4.32 3.30 3.85 5.89 4.45 5.58 5.17 4.32 5.50 4.83 5.56 4.74

Table 3, meanwhile, presents the scores for informal learning techniques of students. As in the previous category, 17 items were weighed. The most common informal learning technique for weak and average students was the reading of lecture notes as the main revision technique with scores of 5.71 and 5.87 respectively. Conversely, for excellent students, discussing with classmates as the main revision technique was the top scorer. It had a high score of 6.04. On the bottom rung, using the Internet for additional information gathering was the least favoured method of excellent and average students. Looking at the overall picture, the average score for this section was 4.61.

43

Learning Styles Of The Malay-Muslim Engineering Students Towards Mathematics At The Universiti Kebangsaan Malaysia

TABLE 3 Average scores for informal learning

No. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. Informal Learning Reading up on topic before lecturers. Doing exercises on topic under discussion. Writing down notes during readings. Preparing for lectures. Reading notes before lectures. Doing exercises immediately after lectures. Discussing with classmates immediately after lectures. Reading notes immediately after lectures. Doing exercises is main revision technique. Answering past year exams is main revision technique. Reading reference/text books is main revision technique. Reading lecture notes is main revision technique. Discussing with classmates is main revision technique. Discussing with lecturer is main revision technique. Memorizing solutions is not the main revision technique. Utilizing the library during spare time. Using the Internet for additional information gathering. Overall Average Score Low 4.03 3.81 4.23 4.48 4.55 4.71 5.10 4.48 5.71 5.45 5.13 5.71 5.65 3.61 3.90 3.29 3.55 4.55 Medium 3.98 3.83 3.94 4.65 4.78 4.82 5.22 5.06 5.59 5.40 5.35 5.87 5.78 3.75 4.42 3.12 3.11 4.63 High 4.00 3.57 3.79 4.25 4.21 4.64 5.36 5.04 5.82 5.43 5.50 5.89 6.04 4.00 4.25 2.71 2.71 4.54 Overall 3.99 3.79 3.96 4.57 4.67 4.78 5.22 4.97 5.64 5.41 5.34 5.85 5.80 3.76 4.33 3.09 3.12 4.61

Finally, Table 4 arrays the scores of students' personal academic discipline. In this component, a total of 10 items were scrutinised. Evidence points out that even though students were not in the mood for classes, they still attended them. All ranks of students had this as their highest scores. Just as in formal learning, the lowest scores were shared by all three sets. The average score for this set was 5.15. CONCLUSION This study limited itself to only four types of learning styles used by the MalayMuslim students, that is, time management, formal learning, informal learning and academic discipline. On an overall basis, out of the four learning styles, it was found that academic discipline had a higher overall score, 5.15. It was followed by formal learning, 4.74; informal learning, 4.61; and time management, 4.18. The challenge now is to move a significant majority out of the average and weak zones into the excellent one in order to investigate which of the learning styles contribute significantly to the mathematics performance of the excellent kind.

44

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

TABLE 4 Average scores for academic discipline

No. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Personal Academic Discipline Attending class before time. Attending class on time. Attending class even if not the mood. Not being late for class. Attending class even if lecturer does not take attendance. Completing assignments on time. Doing assignments meticulously. Completing assignments as soon as possible. Doing assignments personally. Does not do last minute work. Overall Average Score Low 5.61 5.16 5.65 5.13 5.23 4.77 4.90 4.71 4.19 3.74 4.91 Medium 5.82 5.52 5.99 5.73 5.38 5.00 5.10 4.67 4.84 3.93 5.19 High 5.36 5.36 6.07 5.54 5.64 4.93 5.32 4.68 4.93 3.82 5.16 Overall 5.73 5.45 5.95 5.61 5.39 4.96 5.10 4.68 4.75 3.89 5.15

REFERENCES Entwistle, N. J. and Wilson, J. D. 1977. Degrees of Excellence: The Academic Achievement Game. London: Hodder and Stoughton. Kern, C. W., Fagley, N. S. and Miller, P. M. 1998. Correlates of College Retention and GPA: Learning and Study Strategies, Testwiseness, Attitudes, and ACT, Journal of College Counseling, 26. Swetz, F.J., Hassan, L. and Abdul Rashid, J. 1983. Mathematics and School Learning in Malaysia & Indonesia: Attitude Towards Urban, Rural & Male and Female Dichotomies Comparative, Educational Review.

45

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KE ARAH PEMBELAJARAN BERASASKAN MASALAH (PBL) DALAM KURSUS PENGENALAN KEJURUTERAAN SEKITARAN Shahrom Mohd Zain, Noor Ezlin Ahmad Basri, Hassan Basri dan Fatihah Suja' Jabatan Kejuruteraan Awam & Struktur Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran ini bertujuan memberikan pemahaman asas-asas kejuruteraan dan sains kepada semua pelajar kejuruteraan awam dalam menangani masalah pencemaran alam sekitar. Pelajar dikehendaki tahu menjelaskan punca-punca pencemaran dan kesannya kepada alam sekitar dan kesihatan awam. Pelajar juga dikehendaki dapat menerangkan kaedahkaedah yang digunakan untuk mengawal pencemaran. Aspek-aspek yang dibincangkan dalam kursus ini termasuklah konsep-konsep asas kejuruteraan alam sekitar, pengurusan sumber air, rawatan bekalan air, rawatan air sisa, sistem pembetungan, pencemaran udara, pengurusan sisa pepejal dan pengurusan sisa merbahaya. Secara umumnya kursus ini memperkenalkan konsep pengurusan alam sekitar seperti pembangunan lestari, penilaian kesan persekitaran, strategi perundangan dan etika sekitaran. Kertas kerja ini akan membincangkan proses pengajaran dan pembelajaran yang dijalankan di dalam kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran sesi 2005/2006 menggunakan kaedah pembelajaran berasaskan masalah (Problem Based Learning, PBL). Kebaikan dan kekangankekangan yang timbul dalam melaksanakan teknik pengajaran dan pembelajaran dibincangkan. Cara penilaian yang dibuat untuk mengukur hasil pembelajaran yang telah digariskan turut dibincangkan. Katakunci: Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran; PBL; pembelajaran; pengajaran PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN BERKESAN Menurut Robiah (2002), proses belajar secara umumnya boleh merujuk kepada proses memahami sesuatu, proses membaca, berbincang dan bertukar-tukar pengalaman, proses menggunakan kecerdasan untuk menyesuaikan diri dengan alam sekeliling, proses mencari ilmu pengetahuan, proses mencuba yang baru dan lain-lain. Pengajaran pula merupakan proses yang dirancang dan dilaksanakan oleh pengajar untuk pelajar dan biasanya secara berdepan atau

46

Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL) Dalam Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran

bersemuka yang bertujuan untuk merubah diri pelajar. Pembelajaran merujuk kepada proses merubah tingkahlaku diri seseorang akibat ia mengalami peristiwa tertentu atau hasil tunjukajar oleh seseorang pengajar. Pembelajaran juga merupakan proses merubah tingkahlaku yang aktif yang dilalui oleh seseorang individu khususnya apabila menerima maklumat dan pengalaman baru ia mengintepretasi atau membentuk makna tertentu berdasarkan persepsi, idea dan perasaannya sendiri. Pengajaran dan pembelajaran berkesan mementingkan suatu hasil yang positif yang diperolehi oleh pelajar. Temubual yang dibuat dengan Prof Felder berkaitan strategi-strategi yang digunakan beliau untuk meningkatkan proses pengajaran dan pembelajaran termasuklah penglibatan pelajar secara aktif semasa kuliah dan keperluan pelajar bekerja secara berkumpulan di dalam suasana yang selesa semasa kuliah (Cardellini 2002). Menurut beliau lagi kebanyakan pelajar adalah "sensing learners" iaitu suka kepada perkara-perkara yang benar-benar berlaku di sekeliling mereka dan tidak selesa sekiranya apa yang diajar tidak dikaitkan dengan kehidupan sebenar. Prof Felder merupakan Pengarah bersama National Effective Teaching Institute, Amerika semenjak 1990 dan pernah memenangi beberapa anugerah kecemerlangan dalam bidang pendidikan dan penyelidikan. Sistem pendidikan dan kaedah pengajaran yang berkesan adalah penting untuk menghasilkan jurutera yang terbaik dalam setiap program yang ditawarkan. Jurutera hendaklah mampu menggunakan semula ilmu yang dipelajari; berkeupayaan berkomunikasi dengan yakin; berani menyuarakan pendapat dan berfikiran kritis. Pembelajaran berasaskan masalah (Problem Based Leaning, PBL) dilihat sebagai langkah terbaik untuk memperbaiki teknik pengajaran cara tradisional yang diamalkan iaitu bersumberkan hanya semata-mata pada kandungan di dalam buku rujukan. Ilmu pengetahuan yang disampaikan oleh pengajar bukan untuk dihafal. Pembelajaran berasaskan masalah (problem based leaning, PBL), pembelajaran koorperatif (coorperative leaning, CL), pembelajaran aktif (active leaning) adalah antara ungkapan-ungkapan yang digunakan dalam proses-proses pengajaran dan pembelajaran berkesan untuk membolehkan pelajar memahami apa yang dipelajari (melalui masalah) dan menggunakan semula ilmu tersebut dan kemahiran yang telah disampaikan. Apakah masalah yang dimaksudkan dalam PBL? Apa yang difahami ialah permasalahan atau persoalan yang diberikan kepada pelajar semasa proses pengajaran adalah sesuatu yang benar-benar berlaku di sekeliling mereka dan ia perlu diselesaikan dengan menggunakan ilmu pengetahuan yang dipelajari, samada dalam masa yang singkat ataupun panjang. Proses pembelajaran seperti ini memerlukan pelajar aktif di dalam kelas. Ini mungkin sukar untuk kelas yang besar iaitu yang melebihi 100 orang pelajar. Dalam proses menyelesaikan masalah ini, pelajar perlu bekerja dalam kumpulan yang kecil kerana mereka boleh bertukar-tukar pengetahuan dan saling membantu antara satu sama lain. Mereka bukan sahaja bergantung kepada buku teks semata-mata tetapi lebih daripada itu. Cara mereka menyelesaikan masalah adalah bergantung kepada kemahiran dan pengetahuan masing-masing. Dalam melaksanakan pengajaran dan pembelajaran berkesan di UKM, pihak Fakulti Kejuruteraan telah mengadakan beberapa siri seminar, ceramah dan bengkel berkaitan Outcomesbased Education atau OBE kepada pensyarah-pensyarah.

47

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LATAR BELAKANG KURSUS PENGENALAN KEJURUTERAAN SEKITARAN Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran adalah kursus wajib kepada pelajarpelajar tahun dua Kejuruteraan Awam. Bilangan pelajar yang mendaftar untuk kursus ini pada semester I sesi 2005/2006 adalah seramai 104 orang. Terdapat dua orang pensyarah yang mengendalikan kursus ini. Syarahan diberi sebanyak 20 jam/semester iaitu 2 jam/minggu. Pada minggu pertama kuliah bermula, pelajar telah diberikan taklimat berkaitan kursus ini iaitu objektif kursus, hasil pembelajaran kursus, perincian kursus dan agihan penilaian yang akan dibuat. Ini penting untuk memberi gambaran awal kepada pelajar iaitu; Apa yang mereka akan belajar? Mengapa mereka perlu belajar? Apa yang perlu mereka capai? JADUAL 1 Hasil pembelajaran kursus, pengajaran dan penilaian Hasil Pembelajaran Kursus (OK) 1. Kefahaman tentang asas pengurusan dan perancangan sekitaran 2. Memahami teknologi dan kaedah pengurusan sisa untuk mengawal pencemaran 3. Berkebolehan menjelaskan punca-punca pencemaran dan kesannya kepada alam sekitar dan kesihatan awam 4. Menyedari tugas, tanggungjawab professional & etika jurutera yang berkaitan dengan sekitaran 5. Berkebolehan menyediakan laporan teknikal 6. Berkebolehan untuk melakukan kerja-kerja makmal dan analisis data Pengajaran Pengajaran di kelas dan pembelajaran berasaskan masalah. Pengajaran di kelas dan pembelajaran berasaskan masalah Pengajaran di kelas dan pembelajaran berasaskan masalah Pembelajaran berasaskan masalah dan seminar Pembelajaran berasaskan masalah Pembelajaran berasaskan masalah Penilaian Peperiksaan dan laporan projek Peperiksaan dan laporan projek Peperiksaan

Laporan projek, pembentangan secara lisan dan perbincangan dalam kumpulan Laporan projek Laporan projek

Untuk mengendalikan pengajaran dalam kelas yang agak besar iaitu 104 orang, sukar untuk pengajar berinteraksi atau menyoal setiap pelajar semasa kuliah. Maka perbincangan sesama pelajar dan pensyarah perlu dibuat berkumpulan. Tugasan berkumpulan adalah perlu, maka pelajar telah dibahagikan kepada kumpulan dengan ahli seramai 5-6 orang. Ketua daripada setiap kumpulan adalah dipilih oleh ahli kumpulan masing-masing. Pembahagian kumpulan ini adalah penting dengan mengambil kira percampuran bangsa, jantina dan prestasi pelajar. Pembahagian kumpulan perlu dilakukan pada minggu

48

Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL) Dalam Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran

pertama kuliah bermula. Di dalam kerja berkumpulan inilah, kaedah PBL diterapkan di dalam kursus ini. Dalam merangka objektif dan keperluan pengajaran untuk kursus ini, pengajar perlu menetapkan Hasil Pembelajaran Kursus (OK) seperti yang ditunjukkan di dalam Jadual 1. Tugasan berkonsepkan PBL Tugasan berbentuk masalah atau persoalan (projek PBL) diberikan kepada pelajar pada minggu pertama kuliah bermula dan mereka perlu menyiapkannya dalam masa 12 minggu. Sebanyak 10 tajuk diberikan kepada 20 kumpulan pelajar seperti yang ditunjukkan di dalam Jadual 2. Terdapat 2 kumpulan akan mendapat tajuk yang sama untuk diselesaikan. Ini bertujuan untuk membuat perbandingan antara kumpulan tersebut. Setiap pensyarah akan menyelia 10 kumpulan pelajar. Perjumpaan setiap kumpulan dengan pensyarah diwajibkan pada minggu ke-2, ke-3 dan ke-7 kuliah. Ini bagi membimbing mereka pada peringkat awal dan sebelum melakukan kerja-kerja makmal. Penilaian secara individu boleh dibuat sewaktu perjumpaan dijalankan iaitu dari segi komunikasi, keberanian memberikan pendapat, dan cara mereka menjawab soalan. JADUAL 2 Tugasan PBL Bil 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Tajuk-tajuk Masalah Pencemaran Sungai Pencemaran alam sekitar dari aktiviti pembinaan Pencemaran Sisa Merbahaya (termasuk industri dan domestik) Penyediaan Bekalan Air Minuman yang Bermutu tinggi Pengurusan Sisa Industri (termasuk pertanian & perkilangan) Pengurusan Sisa Pepejal yang Efektif Program Kitar Semula yang Efektif Penggunaan Semula Bahan Buangan Pengurusan Air Sisa & Enap Cemar yang Efektif Pencemaran Udara

Bagi menyiapkan tugasan tersebut, pelajar perlu menyediakan buku log untuk mencatatkan aktiviti, analisa masalah dan cadangan sepanjang 12 minggu; mendapatkan gambaran semasa berkaitan tajuk-tajuk yang diberi; kajian kes; kerja-kerja makmal yang berkaitan; penyelesaian secara teknologi kepada masalah-masalah tersebut dan bagaimana kesedaran penjagaan alam sekitar boleh dilakukan kepada orang-orang awam dan pihak-pihak industri. Kerja-kerja makmal hanya dihadkan kepada tiga hingga empat parameter sahaja. Pelajar perlu mendapatkan sendiri kaedah-kaedah melakukan kerja-kerja makmal tersebut. Kerja-kerja makmal dipantau oleh seorang pegawai sains, 3 orang pembantu dan pensyarah berkaitan.

49

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

GAMBARFOTO 1 Aktiviti-aktiviti pelajar dalam PBL Jadual makmal ditetapkan pada minggu ke-8 hingga minggu ke-11. Pelajar akan memilih tarikh-tarikh yang bersesuaian di antara minggu-minggu tersebut. Bagi menyiapkan tugasan, pelajar terpaksa membuat lawatan dan melihat sendiri bagaimana pemasalahan alam sekitar berlaku di sekeliling mereka. Antaranya ialah lawatan ke kilang-kilang, jabatan-jabatan kerajaan berkaitan dan tempattempat di mana masalah-masalah pencemaran berlaku. Mereka juga turut terlibat dengan kempen kitar semula yang dijalankan sempena majlis konvokesyen UKM 2005. Gambarfoto 1 menunjukkan lawatan dan aktiviti yang dijalankan oleh

50

Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL) Dalam Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran

pelajar-pelajar untuk menyiapkan tugasan yang diberi. Di samping itu, setiap kumpulan dikehendaki menyediakan bahan kitar semula yang boleh digunakan dan mereka perlu pamerkan semasa sesi pembentangan. Hasil keseluruhan projek yang dijalankan ini akan digunakan untuk Pameran Kempen Kesedaran Alam Sekitar yang akan dibuat pada semester II sesi 2005/2006. Penilaian Hasil Pembelajaran Kaedah penilaian yang dibuat adalah penting untuk mengukur pencapaian sesuatu outcomes. Penilaian yang dibuat untuk kursus ini adalah berdasarkan kepada peperiksaan akhir (50%), projek PBL iaitu termasuk markah pembentangan (40%) dan tugasan (10%). Penilaian OK 1-3 adalah melalui peperiksaan akhir dan tugasan individu; manakala penilaian OK 4-6 dibuat berdasarkan kepada laporan projek PBL, pembentangan dan perjumpaan dengan pensyarah. Aduan daripada ahli kumpulan dan ketua diambil kira dalam penilaian terhadap kerja berkumpulan. Penilaian terhadap pelajar secara individu boleh dibuat semasa perjumpaan mereka secara berkumpulan dengan pensyarah. Bagi kursus ini, perjumpaan setiap kumpulan dengan pensyarah diwajibkan 3 kali. Walau bagaimanapun, pelajar digalakkan berjumpa dengan pensyarah sekiranya ada masalah berkaitan dengan tugasan yang diberi. Semasa perjumpaan tersebut, penilaian boleh dibuat dari segi: a) Kekerapan perjumpaan b) Mempunyai idea yang bernas (ahli kumpulan yang aktif) c) Berkebolehan berkomunikasi secara efektif d) Berkebolehan mengenalpasti masalah/isu persekitaran e) Berkebolehan bekerja dalam kumpulan Bagi laporan projek PBL, kriteria penilaian ialah: a) Isi kandungan b) Rekabentuk sistem c) Analisis makmal d) Perbincangan e) Kesimpulan f) Format dan susunan penulisan Manakala kriteria penilaian terhadap pembentangan berkumpulan ialah dengan menggunakan Borang Penilaian Pembentangan yang telah disediakan oleh Penyelaras OBE peringkat Fakulti Kejuruteraan (Wan Hamidon Wan Badaruzzaman 2005) iaitu dengan mengambil kira gaya pembentangan dan isi kandungan pembentangan. Pembentangan dijalankan pada minggu ke-13 dan ke14. Secara keseluruhannya, pencapaian pelajar diakhir kursus ditunjukkan di dalam Rajah 1. Kaji selidik tentang penerimaan, kefahaman dan cara pengajaran yang dilakukan adalah perlu untuk menilai secara keseluruhan keberkesanan pengajaran dan pembelajaran untuk kursus ini. Walau bagaimanapun ianya tidak dapat dilakukan pada sesi ini dan akan dibuat untuk sesi yang akan datang.

51

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

RAJAH 1 Pencapaian pelajar (keseluruhan) Kebaikan dan Kekangan Pengajaran dan pembelajaran yang dijalankan dilihat mampu mendorong dan melatih pelajar berfikiran kritis, mendorong pelajar bersikap aktif di dalam kelas dan boleh bekerjasama dalam kumpulan. Cara pembelajaran ini juga dapat meningkatkan kemahiran berinteraksi dan berkomunikasi secara lisan. Kemahiran berkomunikasi adalah penting dan menjadi kriteria utama oleh majikan-majikan untuk memilih pekerja. Kesedaran mereka terhadap penjagaan alam sekitar boleh ditingkatkan dengan mengadakan aktiviti-aktiviti pembelajaran seperti ini. Tidak dinafikan ada juga segelintir pelajar yang sukar untuk menerima cara pengajaran seperti ini yang memerlukan perbincangan dan perjumpaan dengan pensyarah. Daripada kedatangan yang diambil untuk setiap perjumpaan yang dijalankan, hanya 2% pelajar yang tidak hadir di sesi perbincangan dan daripada pemerhatian yang dibuat menunjukkan pelajar yang tidak hadir ini juga memberi masalah kepada kumpulannya berdasarkan aduan daripada ahli kumpulan. Dengan bilangan pelajar yang ramai iaitu 104 orang, tugas-tugas penyeliaan oleh 2 orang pensyarah adalah sukar untuk dilaksanakan dengan sebaiknya apabila diberikan tugasan PBL tersebut. Pensyarah terpaksa memperuntukan masa yang banyak untuk tugas-tugas penyeliaan. Kesesuaian tempat perjumpaan juga perlu diambil kira kerana perjumpaan hanya boleh dilakukan di dalam bilik pensyarah dan sukar untuk mendapatkan kelas apabila sesi perjumpaan dijalankan. Perbincangan berkumpulan semasa kuliah adalah tidak sesuai kerana masalah ruang di dewan kuliah. Kekangan lain ialah melibatkan kerja-kerja makmal. Ini disebabkan peralatan makmal yang terhad, menyebabkan kerja-kerja makmal terpaksa dihadkan kepada tiga hingga empat parameter bagi setiap kumpulan.

52

Ke Arah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL) Dalam Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran

KESIMPULAN Peranan pensyarah ke arah meningkatkan kualiti graduan adalah sangat mencabar. Kemampuan pelajar menggunakan ilmu yang dipelajari adalah pengukur kepada keberkesanan pengajaran dan pembelajaran yang dilakukan. Kaedah pengajaran dan pembelajaran di dalam Kursus Pengenalan Kejuruteraan Sekitaran dilihat mampu memberi kefahaman dan kebolehan kepada pelajar mengenalpasti punca-punca pencemaran dan kesannya kepada alam sekitar dan kaedah mengawalnya. Dalam menyelesaikan permasalahan yang diberi, pelajar secara tidak langsung perlu menyedari tugas, tanggungjawab professional dan etika sebagai seorang jurutera sekitaran, juga boleh berkomunikasi dengan yakin. Secara keseluruhannya, pengalaman menyelesaikan permasalahan yang diberi membolehkan pelajar mencapai objektif yang telah digariskan. RUJUKAN Cardellini, L. 2002. An interview with Richard M. Felder, Journal of Science Education, 3(2): 62-65. Robiah Sidin. 2002. Ciri-ciri Pengajaran dan Pembelajaran Cemerlang di Institusi Pengajian Tinggi. Dlm. Siti Rahayah Ariffin & Noriah Mohd Ishak (pnyt.). Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan di Institusi Pengajian Tinggi, hlm. 112. Universiti Kebangsaan Malaysia, Bangi: Pusat pembangunan Akademik. Wan Hamidon Wan Badaruzzaman. 2005. Manual Sistem Penasihat Akademik Pelajar (PA/PB) Tahun 1. Fakulti Kejuruteraan, September 2005.

53

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PEMBELAJARAN BERASASKAN HASIL: PRINSIP DAN CABARAN Mohd Jailani Mohd Nor1, Noraini Hamzah2, Hassan Basri2 dan Wan Hamidon Wan Badaruzzaman2 1 Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan, 2 Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Kertas kerja ini membincangkan prinsip dan cabaran dalam mengimplimentasikan pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil (Outcome Based Education ­ OBE) dalam sistem pendidikan Fakulti Kejuruteraan, UKM. Matlamat utama kertas ini adalah untuk berkongsi pengalaman dengan mengutarakan isu-isu penting dan pertimbangan yang perlu diberi perhatian sebelum memulakan pendekatan OBE ini. Tiga prinsip asas dalam pendekatan OBE ini iaitu falsafah, sistem dan prosidur perlaksanaan telah dikenalpasti dan akan dibincangkan dengan terperinci. Aktiviti-aktiviti untuk mengatasi masalah dan cabaran yang dihadapi dalam meraih komitmen dari semua ahli, bermula dari peringkat ahli fakulti hinggalah ke peringkat pihak pengurusan juga akan digariskan dan dibincangkan. Walaupun kertas kerja ini bukan merupakan satu rujukan lengkap OBE, namun diharapkan ia dapat memperkenalkan pendekatan OBE ini secara ringkas dan berkongsi pengalaman tentang bagaimana pendekatan dapat diimplementasikan. Kata kunci: Pendekatan Berasaskan hasil; falsafah; cabaran PENGENALAN Di akhir suku ketiga abad ini, telah berlaku anjakan dan perubahan dalam mendefinasikan kualiti pendidikan. Sebelum ini, kualiti pendidikan ditentukan oleh parameter seperti input, proses pembelajaran, institusi dan sumber perkhidmatan. Walaupun begitu, semenjak beberapa tahun kebelakangan ini, satu pendekatan baru yang lebih memfokuskan kepada hasil dan pencapaian objektif terhadap sesuatu kursus akademik telah diperkenalkan. Pendekatan baru ini dikenali sebagai Pembelajaran Berasaskan Hasil atau lebih dikenali dengan Outcome Based Education (OBE).

54

Pembelajaran Berasaskan Hasil: Prinsip Dan Cabaran

Lantaran dari itu, Fakulti Kejuruteraan (FKej), Universiti Kebangsaan Malaysia telah mengambil langkah drastik dalam mengadaptasikan pendekatan baru ini dalam sistem pendidikan kejuruteraan sarjana muda, UKM. Langkah ini juga sejajar dengan hasrat pihak-pihak berkepentingan seperti Lembaga Jurutera Malaysia dan pihak industri iaitu untuk menghasilkan graduan kejuruteraan yang lebih bertanggungjawab bukan sahaja kepada bidang kepakarannya malah bertanggungjawab juga kepada perubahan sosial, ekonomi, persekitaran dan komuniti sekelilingnya. Pendekatan sistem pendidikan baru ini telah diterima secara positif oleh semua pihak, setelah melalui pelbagai sesi latihan dan bengkel-bengkel yang dianjurkan oleh pihak Fakulti. Perlaksanaan pendekatan OBE di FKej bukanlah suatu langkah mudah. Pelbagai cabaran dan halangan harus ditempuhi untuk memastikan perancangan berjalan seperti yang diharapkan. Program-program kesedaran dijalankan di setiap peringkat, bermula dari peringkat jabatan hinggalah ke peringkat pengurusan untuk memberi pendedahan awal kepada ahli fakulti akan kepentingan OBE. Selain dari itu, bengkel-bengkel, mesyuarat, sesi perbincangan dan seminar juga turut dilakukan untuk mempertajamkan lagi pemahaman ahli fakulti terhadap OBE. Kebanyakan program-program ini telah direkabentuk dan dilaksanakan oleh Jawatankuasa OBE Fakulti yang telah ditubuhkan untuk memantau dan memastikan agar OBE ini dapat berjalan lancar. Jawatankuasa ini terdiri dari pihak pengurusan FKej dan wakil-wakil jabatan. Mereka bertanggungjawab secara terus dalam merekabentuk dan membuat garis panduan serta informasi yang boleh digunapakai oleh semua ahli Fakulti. Kertas kerja ini juga akan membincangkan tentang tiga konsep asas dalam OBE iaitu falsafah, sistem serta prosidur perlaksanaan. Aktiviti-aktiviti untuk mengatasi masalah dan cabaran yang dihadapi dalam meraih komitmen dari semua ahli, baik dari peringkat ahli fakulti hinggalah ke peringkat pihak pengurusan juga akan digariskan dan dibincangkan. PRINSIP OBE OBE bukanlah satu terminologi yang baru dalam sistem pendidikan kejuruteraan di Malaysia. Walaupun terma ini mempunyai pelbagai nama, namun konsep dan asasnya adalah sama iaitu menitikberatkan kualiti produk atau hasil pembelajaran. Sebelum kita mengupas dengan lebih lanjut tentang OBE, haruslah terlebih dahulu difahami akan maksud OBE itu sendiri. Kementerian Pendidikan Australia Barat menerangkan OBE adalah satu proses pendidikan yang berasaskan pencapaian `outcomes' tertentu dalam proses pembelajaran seseorang pelajar. Lantas, dengan menetapkan tahap kefahaman dan kemampuan pelajar untuk melakukan atau membangunkan sesuatu, maka kedua-dua struktur pendidikan dan sistem kurikula dan pengimplementasian haruslah saling bergantung dan berkesan bagi membolehkan tahap kamampuan atau kualiti yang diharapkan tersebut dicapai (H. Basri, 2004). Ini bermakna terdapat 3 fokus utama yang perlu difahami iaitu dari aspek teori pendidikannya, struktur pendidikan yang sistematik dan implementasi di dalam kelas (Killen, 2000).

55

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Ketiga-tiga konsep ini dapat dilihat dalam Rajah 1. OBE memfokuskan kepada pencapaian hasil (outcomes) dan objektif yang telah ditetapkan berbanding memfokus kepada proses untuk mencapai `outcomes' tersebut dan semua bukti haruslah didokumentasikan sebagai rujukan.

Teori @ Falsafah Pendidikan

Struktur Pendidikan Yang Sistematik

Fokus Utama

Implementasi di Bilik Kuliah

RAJAH 1 Fokus Utama dalam Sistem OBE Sebelum pendekatan OBE digunapakai, penggunaan istilah-istilah seperti `Program Educational Objectives' (PEO) dan `Program Outcomes' (PO) tidak digunakan dan difahami di kalangan Institusi Pengajian Tinggi di Malaysia. Ini menyebabkan penilaian yang dibuat berdasarkan semata-mata kepada kemahiran dan kemampuan teknikal graduan dan meminggirkan aspek bukan teknikal yang lain seperti kepimpinan, komunikasi, pemikiran kreatif dan lain-lain. Program kurikulumnya pula hanya akan dikemaskini dalam 5 tahun sekali dengan berasaskan komen dari pemeriksa luar dan tanpa mengambil kira pandangan pihak berkepentingan lain seperti alumni dan pihak industri. Tambahan lagi, dari perspektif mendapatkan akreditasi sendiri, ianya meletakkan syarat dan keperluan yang menitikberatkan hanya kepada pengisian kandungan kursus dan proses. Ia tidak meletakkan pendapat pihak berkepentingan yang mana merupakan sebagai salah satu komponen penting dalam menentukan produk yang mahu dihasilkan. Kelemahan dalam sistem seperti inilah yang mendorong FKej, UKM, memulakan langkah dan seterusnya menerajui aktivi untuk melaksanakan pendekatan OBE. Dalam era OBE, pihak universiti harus sentiasa peka dan memantau kualiti graduan mereka secara sistematik. Sejajar dengan definasi OBE itu sendiri iaitu OBE bermaksud fokus dan penyusunaturan yang jelas terhadap keseluruhan sistem pendidikan khasnya terhadap kebolehan, kemampuan dan pengalaman pembelajaran bagi setiap pelajar di hujung peringkat pengajian mereka. Proses ini bermula dari peringkat pengenalpastian hasil (outcomes) atau tahap kebolehan

56

Pembelajaran Berasaskan Hasil: Prinsip Dan Cabaran

pelajar, inovasi dalam pengendalian kursus sehinggalah penyusunaturan silibus kurikulum dan proses penilaian yang bersesuaian untuk mencapai `outcomes' tersebut (Spady, 1994). Dari takrifan ini juga boleh dikatakan OBE adalah satu pendekatan untuk merancang, melaksana dan menilai sejauh mana pencapaian objektif dan `outcomes' sesuatu program pengajian dapat dicapai. Telah banyak kertas-kertas sebelum ini yang membincangkan tentang kedua-dua kriteria penting PEO dan PO ini (H. Basri, 2000) dan (H. Basri et. al. 2004). Secara ringkasnya, PEO adalah satu set objektif yang telah ditentukan oleh program untuk dicapai oleh graduan selepas beberapa tahun awalan mereka bekerja dan PO pula adalah set `outcomes' yang juga ditentukan oleh program untuk dicapai oleh pelajar pada hari mereka graduat. Pendekatan baru ini mengalakkan satu sistem pengajaran yang lebih sistematik, inovatif dan luwes, sebagai contoh ia mewajarkan pengajaran dengan menggunakan kaedah Problem Based Learning (PBL) yang lebih interaktif berbanding corak pembelajaran tradisional. OBE juga menggalakkan agar pelajar diberi pendedahan profesional dengan mengadakan banyak sesi-sesi lawatan ke tapak-tapak projek disamping mengadakan sesi dialog di antara pelajar dan penceramah jemputan dari pihak industri. Kaedah ini adalah bagus untuk memberi gambaran sebenar kepada pelajar tentang kehidupan sebagai seorang jurutera kelak. CABARAN PELAKSANAAN OBE DI FKEJ, UKM Fakulti Kejuruteraan, UKM adalah antara fakulti di Institusi Pengajian Tinggi Malaysia yang terawal melaksanakan pendekatan OBE dalam sistem pendidikan kejuruteraan mereka. Semenjak dari tahun 2003 UKM telah bergerak secara proaktif untuk tujuan ini. Walaubagaimanapun, perubahan-perubahan ini bukanlah satu perkara yang mudah untuk dilakukan. Berbagai bentuk cabaran yang telah dilalui oleh FKej untuk sampai ke peringkat ini dan dalam perbincangan seterusnya, cabaran dan langkah-langkah menanganinya akan dibincangkan. Untuk melaksanakan sesuatu perubahan terutamanya dari segi prinsip pengajaran yang telah lama diimplimentasikan pastinya sesuatu yang sukar untuk dilakukan dalam skala yang besar. Salah satu cabaran paling besar yang dihadapi adalah mendapatkan keyakinan dan sokongan ahli fakulti. Tidak semua ahli FKej dapat menerima kahadiran OBE dengan hati terbuka terutamanya dalam menetapkan PEO dan PO. Berpunca dari kefahaman yang minimal terhadap OBE, mereka lebih cenderung untuk mengekalkan corak pengajaran lama. Oleh yang demikian, perlu ada kebijaksanaan dalam meraih sokongan dan keyakinan dari semua pihak. Melaraskan pemahaman terhadap OBE dengan mengadakan pelbagai sesi bengkel kesedaran untuk setiap peringkat adalah langkah pertama yang telah diambil oleh pihak pengurusan Fakulti. Setelah fasa kesedaran dan pemahaman dapat dilaksanakan, seterusnya adalah merancang untuk fasa perlaksanaan. Pada fasa kedua ini, cabaran yang dihadapi agak berbeza berbanding sebelumnya. Seperti yang pernah dibincangkan sebelum ini, OBE boleh dilihat

57

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

dari tiga aspek iaitu, secara teori, struktur pendidikan yang sistematik dan implementasi di dalam kelas. Pengimplimentasian di dalam kelas memerlukan kemahiran pengendalian yang baik kerana dalam konsep OBE, pensyarah bukan hanya bertanggungjawab sebagai penyampai ilmu yang hanya memindahkankan pengetahuan dan ilmu kepada pelajar malah peranannya lebih besar iaitu sebagai fasilitator dan penunjuk arah. Oleh itu cabaran untuk menukar mentaliti pensyarah sebagai pengajar kepada pensyarah sebagai pendidik adalah satu tugas berat yang harus ditangani oleh pihak pengurusan Fakulti. Dari aspek prasarana, kekangan infrastuktur memang tidak dapat dinafikan tambahan lagi apabila lebih banyak kelas-kelas kecil diperlukan untuk pengajaran yang berbentuk interaktif dan kooperatif seperti yang diperlukan untuk mencapai matlamat sistem OBE itu sendiri. MENGATASI CABARAN PENGIMPLIMENTASIAN OBE DI FKEJ, UKM Untuk memastikan pendekatan OBE ini dapat diterapkan dalam sistem pendidikan kejuruteraan FKej, pihak pengurusan telah berusaha untuk menangani setiap halangan dan cabaran dengan bijak dan terancang. Bermula dengan mewujudkan sistem pentadbiran yang berkesan seperti dalam Rajah 2.

OBJECTIVES

OUTCOMES

ASSESSMENT ADVISORY BOARD

EXTERNAL ASSESSOR & ADVISORY COMMITTEE

EVALUATION

RECOMMENDATION BY FACULTY

RAJAH 2 Struktur Pentadbiran Perlaksanaan OBE Fakulti Kejuruteraan UKM Di antara langkah-langkah yang telah diambil oleh FKej ialah dengan mengadakan pelbagai siri perbincangan dan bengkel kesedaran terhadap OBE bukan sahaja di peringkat ahli fakulti malah kepada IPT-IPT lain di Malaysia. Bermula dari tahun Disember 2003 hinggalah pertengahan tahun 2004 beberapa mesyuarat-mesyuarat khas telah dilaksanakan hinggalah terbentuknya Ahli Jawatan Kuasa OBE diperingkat Fakulti dan Jabatan yang dipertanggungjawabkan oleh pihak pengurusan antaranya adalah untuk mengkaji semula silibus kurikulum sedia ada agar dapat disesuaikan dengan sistem OBE

58

Pembelajaran Berasaskan Hasil: Prinsip Dan Cabaran

serta mengadakan hubungan secara formal antara pihak pengurusan Fakulti dengan pihak-pihak berkepentingan lain seperti dalam Rajah 3. Ia juga bertujuan untuk membangunkan dan menjayakan program-program OBE yang dirancangkan agar pendekatan baru ini dapat direalisasikan dengan baik.

OBE-CR committee

Faculty / Department Meetings Educational Groups

Parents

Alumni

Faculty and Department

Students

Industry

RAJAH 3

OBE-CR sebagai Saluran Komunikasi antara FKej dan Pihak Berkepentingan Lain

Usaha-usaha ini membuahkan hasil apabila akhirnya Fakulti dengan kerjasama dan sokongan dari semua pihak dapat menghasilkan: · PEO di peringkat Fakulti · PO bagi setiap Program (seperti dalam Rajah 4) · Kaedah penilaian untuk PEO dan PO · Strategi pengendalian kursus, (seperti dalam Rajah 5) · `Roadmap' OBE FKej, (seperti dalam Rajah 6) · Matrik Penilaian Kursus, (seperti dalam Rajah 7) Usaha seterusnya adalah untuk melatih pensyarah mempelajari kaedah pengajaran yang berinovasi bagi menghasilkan `outcomes' seperti yang telah ditetapkan. Sebagai contoh, perubahan mentaliti dari gaya pengajaran tradisional kepada gaya pengajaran yang berorientasikan pelajar. Tenaga pengajar haruslah terlebih dahulu faham apa yang mereka mahu capai dari proses pengajaran dan pembelajaran yang dilaksanakan dalam kuliah. Mereka perlu menghasilkan satu suasana pembelajaran yang positif iaitu dengan memberi jaminan kepada pelajar yang mereka akan dibantu sepanjang proses pembelajaran dan juga kreatif dalam menggunakan pelbagai kaedah pengajaran dalam menyampaikan ilmu.

59

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Dirangkakan oleh:

PEO FKEJ,UKM

AJK OBE-CR Fakulti

Pihak pengurusan (Kedekanan & HoD)

Kakitangan Akademik FKEJ

Menghasilkan

1. Graduan yang mempunyai ilmu asas yang mencukupi untuk berperanan sebagai seorang jurutera dengan cekap. 2. Graduan yang memahami, bersikap profesional dan beretika terhadap kewajipannya kepada Pencipta, pelanggan dan masyarakat. 3. Graduan yang akan memartabatkan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dalam bidang kejuruteraan dan dalam masa yang sama mahir berkomunikasi dalam Bahasa Inggeris. 4. Graduan yang mampu menyesuaikan diri dalam suasana kerja antarabangsa/global. 5. Graduan yang mampu memimpin organisasi kejuruteraan berdasarkan ilmu dan pengalaman. 6.Graduan yang mampu menjalankan penyelidikan dalam bidang kejuruteraan samada di peringkat pasca siswazah atau di dalam organisasi masingmasing.

PO FKEJ,UKM

Rundingan bersama phak berkepentingan (stakeholders)

1. Berkebolehan untuk mendapatkan dan mengaplikasikan ilmu pengetahuan asas sains dan kejuruteraan. 2. Berkebolehan untuk berkomunikasi secara efektif bukan sahaja dengan para jurutera, malahan juga dengan masyarakat umum. 3. Mempunyai kemahiran teknikal yang mendalam dalam bidang pengkhususan masing-masing. 4. Berkebolehan untuk mengenalpasti masalah kejuruteraan serta mendapatkan penyelesaian bagi masalah tersebut. 5. Berkebolehan untuk menggunakan pendekatan sistem dalam merekabentuk dan menilai prestasi operasi. 6. Berkebolehan untuk berfungsi secara efektif secara individu dan di dalam kumpulan dengan kemampuan untuk menjadi ketua atau pengurus, begitu juga sebagai seorang ahli kumpulan yang efektif. 7. Memahami tanggungjawab dan etika sebagai seorang jurutera professional dalam aspek sosial, budaya, global, dan alam sekitar serta keperluan bagi pembangunan lestari. .8. Mempunyai jangkaan terhadap keperluan untuk menjalani pembelajaran berterusan, dan mempunyai kapasiti untuk berbuat demikian. 9. Berkebolehan merekabentuk dan menjalankan ujikaji, serta mampu menganalisa dan mengintepretasikan data. 10.Berkebolehan untuk berfungsi dalam kumpulan pelbagai disiplin.

RAJAH 4

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Proses Penghasilkan PEO dan PO Fakulti Kejuruteraan, UKM

Industrial T raining Capstone Project Dissertation Industrial Project Design Project Current Issue Project Case Study Discov Project ery Industrial Training Laboratory Sem 7 Sem 8 Lecture Sem 1 Sem 2 Sem 3 Sem 4 Sem 5 Sem 6

Percentage Percentag

Period of Study

RAJAH 5

Struktur Kurikulum FKEJ Menggunakan Pendekatan OBE

60

Pembelajaran Berasaskan Hasil: Prinsip Dan Cabaran

RAJAH 6

`Roadmap' Perlaksaan OBE Fakulti Kejuruteraan, UKM

RAJAH 7

Matriks Penilaian Kursus FKej, UKM

61

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Pensyarah juga perlu menyediakan ruang yang secukupnya untuk pelajar berlatih menggunakan ilmu dan kemahiran baru yang mereka perolehi dari kursus tersebut. Pelbagai jenis kaedah boleh digunakan oleh pensyarah dalam usaha menerapkan OBE dalam pengajaran. Antaranya ialah dengan menggunakan kaedah Pengajaran Berasaskan Masalah (Problem Based Learning-PBL) dan pembelajaran kooperatif (cooperative learning), pembelajaran aktif (active learning) dan `Capstone Design'. Lantaran itu, pihak pengurusan telah meningkatkan usaha dalam memastikan yang setiap pensyarah diberi latihan dan pendedahan yang secukupnya sebelum menggunakan kaedah-kaedah yang baru ini. Di samping menjemput tenaga pakar dari luar untuk memberi ceramah dalam bidang ini, fakulti juga telah menghantar kakitangannya ke seminar dan bengkel yang berkaitan untuk meningkatkan pengetahuan ahli-ahli fakulti. KESIMPULAN Hasil usaha dari semua warga FKej, Fakulti kini telahpun berada dalam fasa implementasi. Diharapkan pengalaman yang didapati dalam fasa ini dapat dimanfaatkan sebaik mungkin oleh semua. Memang diakui OBE merupakan satu pendekatan yang positif, walaubagaimana pun, ia sangat bergantung kepada komitmen semua pihak dan cara ianya dilaksanakan. Masih banyak perkara yang perlu dirancang dan dilaksanakan. Akhirnya apa yang diharapkan adalah agar semua usaha-usaha ini dapat menyumbang ke arah pembudayaan peningkatan kualiti berterusan (Continuous Quality Improvement) dan budaya kerja yang positif dari semua warga Fakulti. REFERENCES Basri, H., Man, A.S.C., Badaruzzaman, W.H.W., and Nor, J.M. 2004. Malaysia and the Washington Accord: What It Takes for Full Membership, International Engineering Convention, 2004. Killen, R. 2000. Outcome-based Education: Principles and Posssibilities, Unpublished manuscript, University of Newcastle, Faculty of Education. Spady, W.G. 1994. Outcome-based education: Critical issues and answers. Arlington, VA: American Association of School Administrators. Basri, H. Badaruzzaman, W.H.W. Nor, J.M. Mustafa, M.M. and Hamzah, N. 2004. Towards Implementing Outcome-Based Education at UKM, Conference on Engineering Education 2004.

62

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENDEKATAN DARI SISTEM PEMBELAJARAN UNIVERSITIUNIVERSITI DI JEPUN KE ARAH KECEMERLANGAN PELAJARPELAJAR FAKULTI KEJURUTERAAN UKM Muhammad Fauzi Mohd Zain1, Syarif Junaidi Sjarifuddin. Djalil2, Nasharuddin Zainal3, Yushaizad Yusof3, Mardina Abdullah3 dan Zainuddin Sajuri2 1 Jabatan Seni Bina, 2Jabatan Mekanik dan Bahan 3 Jabatan Elektrik, Elektronik dan Sistem Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Perbezaan ketara antara sistem pengajian di universiti-universiti Jepun dan Malaysia adalah dari segi kemasukan pelajar-pelajarnya. Universiti-universiti di Jepun melaksanakan peperiksaan kelayakan kemasukan kepada lulusan sekolah menengah atas. Manakala sistem pembelajaran di universiti pula memberi kebebasan kepada pelajar untuk memilih subjek yang mereka suka tetapi tidak lari dari bidang yang diambil serta kredit unitnya mestilah tidak kurang dari yang telah ditetapkan oleh pihak universiti. Kata Kunci: sistem pengajian; sistem pembelajaran; penyelidikan inovasi PENGENALAN Terdapat lebih kurang 700 buah universiti di seluruh Jepun ketika ini. Daripada laporan tahun 2004, jumlah universiti di seluruh Jepun adalah 709 buah. 87 buah daripadanya adalah universiti kebangsaan, 80 buah universiti awam dan 542 buah adalah universiti swasta (MEXT Jepun 2004). Separuh daripada jumlah tersebut mempunyai pusat pengajian siswazah. Dari 87 buah universiti kebangsaan tersebut, 7 daripadanya adalah universiti utama yang dipanggil `Imperial University'. Universiti-universiti tersebut adalah Tokyo University, Kyoto University, Tohoku University, Osaka University, Nagoya University, Kyushu University dan Hokkaido University. Sistem persekolahan di Jepun adalah 6-3-3-4. 6 tahun sekolah rendah, 3 tahun sekolah menengah rendah, 3 tahun sekolah menengah atas dan 4 tahun universiti. 9 tahun pertama adalah pendidikan yang wajib untuk semua penduduk Jepun. 12 tahun persekolahan adalah syarat utama untuk pelajar-pelajar memasuki universiti-universiti ini (MEXT Jepun tanpa tarikh). Dengan keputusan yang baik

63

Pendekatan Dari Sistem Pembelajaran Universiti-Universiti Di Jepun Ke Arah Kecemerlangan Pelajar-Pelajar Fakulti Kejuruteraan UKM

semasa di sekolah menengah atas, pelajar layak untuk menduduki peperiksaan kemasukan ke universiti pilihan masing-masing. Universiti awam dan universiti kebangsaan, terutamanya `Imperial University' menjadi pilihan utama pelajarpelajar. Bagaimanapun, hanya pelajar yang mempunyai keputusan terbaik sahaja, layak untuk menduduki peperiksaan kemasukan yang disediakan oleh universitiuniversiti tersebut. Peratus pelajar yang memasuki universiti di Jepun adalah 46% manakala purata bilangan pelajar per seorang pensyarah di universiti adalah 18 orang. Bilangan ini mengambilkira nisbah keseluruhan bilangan pelajar dan keseluruhan bilangan pensyarah di universiti. Tahun akademik universiti di Jepun bermula 1 April dan berakhir pada 31 Mac pada tahun berikutnya. Tempoh masa pengajaran di universiti adalah 35 minggu setahun termasuk minggu peperiksaan. Cuti musim panas dan musim gugur iaitu cuti semester pertama bermula dari pertengahan Ogos hingga akhir September. Cuti musim sejuk bermula dari akhir Disember hingga minggu pertama Januari manakala cuti musim bunga bermula dari akhir Februari sehingga awal April. Universiti-universiti di Jepun juga menggunakan sistem dua semester. Sesetengah subjek ditawarkan untuk sepanjang tahun. SISTEM PEMBELAJARAN DI UNIVERSITI Berdasarkan Rajah 1 yang merupakan model dari Kyushu University, tempoh masa pengajian untuk ijazah pertama (gakushi) ialah 4 tahun. Keseluruhan pengajian ini dibahagikan kepada 3 bahagian. Di bahagian pertama iaitu antara tahun 1 hingga pertengahan tahun 2, pelajar-pelajar diwajibkan mengambil subjek pengajian am. Subjek-subjek pengajian am termasuklah sains sosial, sains asas, sukan, pengaturcaraan komputer dan bahasa asing. Jumlah unitnya mestilah melebihi 37 unit. Sekiranya pelajar gagal dalam satu-satu subjek serta unit yang diperolehi kurang dari 37 unit, mereka dikehendaki mengulang dan tidak dibenarkan masuk ke bahagian kedua. Di bahagian kedua, iaitu antara akhir tahun 2 dan tahun 3, pelajar-pelajar dikehendaki mengambil subjek-subjek major yang merangkumi kursus-kursus kepada bidang-bidang tertentu. Disamping itu, mereka juga dikehendaki membuat latihan bengkel serta makmal-makmal. Seperti dalam Rajah 2, makmalmakmal ini adalah makmal penyelidikan yang diketuai oleh seorang profesor. Jumlah unit yang mesti diperolehi dari bahagian ini mestilah melebihi 74 unit. Seperti juga di bahagian pertama, pelajar dikehendaki mengulang setiap subjek yang gagal serta tidak dibenarkan meneruskan pengajian ke bahagian ketiga. Di bahagian ketiga atau di tahun 4, pelajar dikehendaki memilih makmal atau bidang penyelidikan masing-masing. Selain dari projek penyelidikan untuk tesis, pelajar juga dibenarkan mengambil beberapa subjek major dan pilihan. Pada kebiasaannya, pelajar yang telah cukup unitnya akan hanya menumpukan kepada projek penyelidikan.

64

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

RAJAH 1 Struktur pengajian ijazah pertama di universiti

RAJAH 2 Struktur makmal penyelidikan

65

Pendekatan Dari Sistem Pembelajaran Universiti-Universiti Di Jepun Ke Arah Kecemerlangan Pelajar-Pelajar Fakulti Kejuruteraan UKM

PENDEKATAN KAEDAH PEMBELAJARAN Terdapat beberapa pendekatan positif dari kaedah pembelajaran yang diamalkan oleh universiti-universiti di Jepun. Kaedah pembelajaran ini jika diguna pakai oleh Fakulti Kejuruteraan UKM, dijangka akan dapat menambahkan kecemerlangan pelajar-pelajarnya. Antara kaedah pembelajaran tersebut adalah: 1. Peperiksaan Kelayakan Kemasukan Universiti-universiti kebangsaan di Jepun menjadi pilihan utama pelajarpelajar. Dengan itu, melalui peperiksaan kelayakan kemasukan yang dijalankan oleh universiti-universiti ini, hanya pelajar-pelajar layak sahaja yang akan diterima masuk. Sekiranya kaedah ini dilaksanakan di Fakulti Kejuruteraan UKM maka pelajar yang diterima masuk bukan lagi berdasarkan kepada keputusan peperiksaan matrikulasi atau STPM tapi berdasarkan kepada keupayaan mereka untuk meneruskan pengajian di universiti. 2. Projek Inovasi Projek inovasi ini adalah projek berkumpulan yang dibuat oleh pelajar-pelajar tahun satu. Ini akan melatih pelajar-pelajar tersebut untuk berfikir secara kreatif dan inovatif. Disamping itu mereka juga berpeluang bekerja dalam kumpulan. Terdapat banyak pertandingan inovasi yang diadakan sepanjang tempoh pengajian. Pemenang pertandingan ini akan diberi sijil atau kredit unit. 3. Makmal Penyelidikan Merujuk kepada Rajah 1 dan 2, pelajar tahun 3 diwajibkan mengambil kesemua makmal-makmal penyelidikan di jabatan masing-masing. Dari latihan yang dibuat di makmal-makmal ini, pelajar-pelajar tersebut boleh memilih tajuk-tajuk penyelidikan untuk tesis di tahun 4 berdasarkan kepada makmal penyelidikan yang diminati. Semasa pelajar-pelajar ini menjalankan penyelidikan, makmal dibuka selama 24 jam. Ini memudahkan pelajar-pelajar menjalankan penyelidikan mengikut kesesuaian masa mereka. 4. Tesis Penyelidikan Pelajar di tahun 4 bebas memilih tajuk tesis penyelidikan berdasarkan kepada makmal penyelidikan. Pada kebiasaannya, tajuk penyelidikan ini adalah tajuk penyelidikan pelajar-pelajar M.Eng atau Ph.D. Pelajar Ph.D akan mengajar serta mengawasi kerja-kerja penyelidikan pelajar B.Eng. Kaedah ini akan memudahkan lagi kerja penyeliaan dimana maklumat yang berkaitan dengan penyelidikan mudah disalurkan kepada pelajar di bawah seliaan seseorang penyelia walaupun pertemuan antara pelajar dengan penyelia tidak dapat dilakukan. 5. Seminar Penyelidikan Seminar penyelidikan diadakan pada setiap bulan terutamanya di semester pertama antara pelajar B.Eng, M.Eng dan Ph.D. Pelajar B.Eng diberi tugas untuk membaca kertas kerja yang berkaitan dengan penyelidikan dari jurnal66

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

jurnal yang berkaitan. Kemudian pelajar B.Eng dalam kumpulan penyelidikan ini akan membuat pembentangan hasil dari pembacaan dan kajian mereka. 6. Kemudahan Bilik Sumber Bilik sumber jabatan mempunyai berbagai bentuk sumber rujukan. Jurnaljurnal antarabangsa terkemuka yang dilanggan untuk bilik sumber bertarikh seawal tahun 30'an. Pelajar-pelajar diberi kemudahan untuk meminjam buku dan jurnal-jurnal tersebut. 7. Peperiksaan Keputusan peperiksaan dikeluarkan lebih awal dari keputusan rasmi. Bertujuan untuk memberi peluang kepada pelajar lemah memperbaiki keputusan peperiksaan mereka. Bagaimanapun, ini bergantung kepada persetujuan pensyarah yang terlibat dengan subjek tersebut. Peperiksaan rasmi akan diadakan jika pensyarah yang terlibat mendapati ramai pelajar gagal dalam subjek berkaitan. Sekiranya masih gagal, pelajar yang terlibat diminta mengulangi subjek berkenaan. 8. Lain-lain Hubungan senior (senpai) dan junior (kohai) sangat akrab. Perkara ini juga dipraktiskan di tempat kerja di syarikat-syarikat Jepun. Semangat kepasukan dan saling membantu antara satu sama lain begitu jelas diamalkan oleh pelajar-pelajar di universiti-universiti di Jepun. Pelajar juga suka berbincang antara satu sama lain. Pelajar tidak meniru sebaliknya mereka berbincang dan membandingkan jawapan masing-masing. Biasanya perbincangan di adakan di perpustakaan atau di ruang legar fakulti. KESIMPULAN Sekiranya dikaji dan dibuat pengubah suaian mengikut acuan UKM, dijangka kaedah pembelajaran yang dipraktik oleh universiti-universiti di Jepun boleh diguna pakai oleh Fakulti Kejuruteraan untuk meningkatkan kecemerlangan pelajar-pelajarnya. RUJUKAN Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology. (2004). School Education. (atas talian). http://www.mext.go.jp/english/org/struct/011.htm (7 Mac 2006). Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology. (tanpa tarikh). School of Education (atas talian). http://www.mext.go.jp/english/org/struct/010.htm (7 Mac 2006).

67

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGENDALIAN KERJA MAKMAL MENGGUNAKAN KAEDAH PEMBELAJARAN BERASASKAN MASALAH BERBANDING KAEDAH BERASASKAN SUBJEK (TRADISI): SATU KAJIAN KES Roszilah Hamid, Siti Aminah Osman, Kamarudin Mohd Yusof dan Noraini Hamzah Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Kerja makmal atau amali dianggap sebagai satu beban oleh pelajar. Kemahiran dan pengetahuan yang diperolehi oleh pelajar prasiswazah adalah tidak setimpal dengan kepakaran, masa, tenaga dan peralatan canggih yang diperuntukkan bagi kerja-kerja makmal ini. Kerja-kerja makmal bagi kursus-kursus yang dilampirkan dengan kerja makmal telah di kendalikan menggunakan kaedah tradisi sejak JKAS dibuka untuk pendaftaran pada sesi 1985/1986 lagi. Pada ketika itu, terdapat beberapa kursus yang hanya tertumpu kepada kerja makmal sahaja contohnya KA2051 Makmal Kejuruteraan Struktur/Konkrit. Pada 2002/2003, selepas penyemakan semula kurikulum, kerja-kerja makmal telah disisipkan kepada kursus-kursus berkaitan. KA2051 telah disisipkan kedalam kursus KH2263 Teknologi Bahan. Kertas kerja ini akan menerangkan apakah maksud pengendalian makmal secara tradisi, samada sebagai satu kursus tersendiri (KA2051) mahupun disisipkan bersama kursus berkaitan (KH2263) dan perancangan pengendalian makmal secara pembelajaran berasaskan masalah (PBM). Kertas kerja ini juga akan membincangkan kelemahan-kelemahan pengendalian makmal secara tradisi dan pengatasian masalah tersebut melalui pengendalian makmal secara PBM. Kekangan-kekangan dan masalah-masalah yang dijangka dihadapi dalam mengendalikan makmal secara PBM juga akan dibincangkan. Kata kunci: kerja makmal, pengendalian, pembelajaran berasaskan masalah, kekangan, hasil

68

Pengendalian Kerja Makmal Menggunakan Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah Berbanding Kaedah Berasaskan Subjek (Tradisi): Satu Kajian Kes

PENGENALAN Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur (JKAS), Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia menawarkan Program Kejuruteraan Awam dan Struktur dan Program Kejuruteraan Awam dan Sekitaran di peringkat prasiswazah. Struktur kursus bagi Sarjanamuda Kejuruteraan Awam dan Struktur dan Sarjanamuda Kejuruteraan Awam dan Sekitaran direkabentuk untuk memenuhi peranan jurutera awam itu sendiri iaitu sebagai perancang, perekabentuk dan pembina. Berikut disenaraikan struktur kursus kedua-dua program tersebut untuk pelajar-pelajar Tahun Dua (Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan 2005) sebagai contoh: Semester 1: Kursus Pusat Pengajian Umum KF2033 Statistik Kejuruteraan KH2133 Mekanik Bendalir untuk Kejuruteraan Awam KH2173 Pengenalan Kejuruteraan Alam Sekitar KH2123 Kekuatan Bahan Semester 2: Kokurikulum KH2243 Ukur Kejuruteraan KH3123 Mekanik Struktur KH2263 Teknologi Bahan KF2043 Analisis Kompleks dan Persamaan Kebezaan Separa ZT1022 Kenegaraan Malaysia dan Tamadun Islam II Dua per tiga (67%) dari kursus yang ditawarkan oleh JKAS di semester I Tahun 2 (kursus yang diawali dengan KH) ada mengandungi elemen amali iaitu KH2133 dan KH2173, manakala ketiga-tiga (100%) kursus KH pada semester II mengandungi elemen amali iaitu KH3123, KH2263 dan KH2243. Sudah sewajarnya kaedah pengendalian amali atau kerja-kerja makmal diberi perhatian kerana bukan hanya kerja-kerja makmal ini menyumbang kepada peratusan dalam penilaian gred pelajar malahan keberkesanan kerja-kerja amali ini dalam menyumbang kepada peranan jurutera awam itu sendiri perlu diambil kira dan mewajarkan penggunaan kepakaran dan peralatan makmal di JKAS yang jumlah harganya melebihi 20 juta itu! Kertas ini akan menganalisa kaedah pengendalian kerja makmal bagi kursus yang mengandungi elemen amali iaitu KH2263 Teknologi Bahan. Kursus KH2263 adalah kursus wajib jabatan dan ditawarkan pada semester II Tahun 2. PENGENDALIAN KERJA MAKMAL MENGGUNAKAN KAEDAH PEMBELAJARAN BERASASKAN SUBJEK (KAEDAH TRADISI) Pengendalian kerja makmal secara tradisi sememangnya telahpun diamalkan sejak mula penubuhan jabatan. Kursus kerja makmal ini mula diperkenal dan ditawarkan kepada pelajar seawal tahun pertama pengajian mereka di universiti. Kursus ini boleh dikategorikan samada sebagai satu kursus tersendiri yang

69

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

sepenuhnya dengan kerja makmal seperti kursus KA 2051 iaitu Makmal Kejuruteraan Struktur/Konkrit ataupun sebagai satu kursus kerja makmal yang disisipkan bersama dengan kursus tertentu/utama seperti KH 2263 iaitu Teknologi Bahan (Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan UKM 2000 & 2005). Definisi Secara umumnya kursus kerja makmal secara tradisi terutamanya KA 2051 merupakan satu kursus yang memerlukan pelajar membuat demonstrasi secara amali di makmal setelah melalui proses pembelajaran yang disampaikan oleh pensyarah/demo dan juruteknik. Kursus ini diperkenalkan dengan tujuan untuk mendedahkan para pelajar terhadap semua aspek yang berkaitan dengan kejuruteraan awam samada kepada bahan-bahan binaan, kaedah, analisis dan peralatan yang digunakan semasa menjalankan kerja makmal tersebut. Bagi kursus kerja makmal yang disisipkan bersama dengan kursus tertentu (KH 2263) maka perlaksanaan kursus ini dilihat sebagai menguji sejauh mana kefahaman pelajar terhadap teori asas yang dipelajari semasa dalam kuliah (Trident

Technical College).

Kaedah Pengendalian Secara umumnya pengendalian kursus kerja makmal secara tradisi samada KA 2051 ataupun KH 2263 adalah sama sepertimana ianya mula dilaksanakan sejak sesi 1985 hinggalah ke sesi 2005. Pengendaliannya boleh dibahagikan kepada lima langkah seperti di dalam Jadual 1 (Khairiyah & Syed Ahmad Helmi 2005). Kekerapan kursus ini dijalankan bergantung kepada bilangan ujikaji yang perlu dibuat dan begitu juga kepada bilangan kumpulan dalam kelas tersebut. Biasanya masa yang diperuntukkan untuk setiap ujikaji ialah selama tiga jam. Manakala bilangan ujikaji yang perlu dijalankan mungkin berbeza mengikut kursus di mana untuk kursus KA 2051, lazimnya bilangan ujikajinya lebih banyak berbanding dengan kursus KH. Begitu juga peratusan markah bagi kursus KA 2051 mempunyai peratusan yang lebih besar iaitu 100 % berbanding kursus KH 2263 di mana peratusannya hanya di antara 10 ­ 15 %. Kelemahan Berdasarkan pengalaman sepanjang kursus ini dilaksanakan, didapati beberapa kelemahan dan masalah yang dihadapi samada oleh pensyarah dan juga pelajar iaitu: · Pelajar tidak begitu jelas terhadap ujikaji yang dijalankan dengan kaitan teori yang telah dipelajari. Contohnya seperti ujikaji rekabentuk bancuhan konkrit, di mana parameter bancuhan yang perlu digunakan dalam rekabentuk bancuhan konrikt telah diberikan terlebih dahulu oleh pensyarah. Oleh itu tujuan, kepentingan parameter dan pengujian dalam mendapatkan parameter tersebut tidak begitu jelas pada pelajar.

70

Pengendalian Kerja Makmal Menggunakan Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah Berbanding Kaedah Berasaskan Subjek (Tradisi): Satu Kajian Kes

JADUAL 1 Kaedah Pengendalian Kursus Kerja Makmal Secara Tradisi Langkah 1.Pengajaran atau penyampaian Kaedah Pengendalian Pada peringkat permulaan ini dilihat proses pembelajaran sedang berlaku di mana pensyarah akan menyampaikan kuliah terhadap sesuatu teori, ungkapan dan bentuk analisis yang akan digunakan dalam kursus tersebut. Seperti contoh bagi ujikaji merekabentuk bancuhan konkrit, di mana pensyarah akan terus menerangkan ungkapan dan parameter yang perlu digunakan semasa membancuh konkrit. Oleh itu parameter seperti kekuatan konkrit, nilai ujian turunan, nisbah air-simen dan lain-lain lagi telah diberikan sebelum konrit mula dibancuh oleh pelajar. Setelah selesai proses pengajaran, pelajar pada peringkat ini mula mempelajari segala kandungan pengajaran yang telah disampaikan oleh pensyarah. Pelajar seterusnya dibahagikan mengikut kumpulan. Setiap pelajar perlu mendapatkan manual ujikaji yang disediakan mengikut kod kursus makmal.

2.Memahami dan mempelajari 3.Pembahagian kumpulan dan persediaan pelajar 4.Menjalankan kerja makmal

Pada peringkat terakhir ini, pelajar mula menjalankan ujikaji. Seperti contoh ujikaji makmal yang melibatkan rekabentuk bancuhan konkrit. Ketika ini pelajar perlu mengaitkan kembali segala teori dan ungkapan yang dipelajari serta parameter yang telah diberikan. Ketika di makmal pensyarah/demo akan memberi penerangan terhadap tujuan, teori, peralatan, kaedah dan keputusan yang perlu dicerap semasa menjalankan ujikaji.

5.Penilaian kerja Setelah tamat, laporan makmal perlu disediakan oleh setiap makmal pelajar mengikut tempoh yang diberikan. Lazimnya laporan makmal perlu disiapkan dalam tempoh dua minggu dari tarikh ujikaji dijalankan. Laporan makmal yang dihasilkan oleh pelajar kurang berkualiti dan kemungkinan besar pelajar meniru dalam menyediakan laporan. Ini kerana kandungan laporan lebih kepada pemerhatian dan keputusan ujikaji pula sudah dapat dijangkakan. Keupayaan pelajar dalam menyelesaikan masalah ujikaji agak terhad dan hanya bergantung kepada kandungan pengajaran/penyampaian pensyarah. Ini adalah kerana proses pembelajaran sebegini adalah pasif di mana pelajar hanya

71

·

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

menerima apa yang disampaikan tanpa mencari sendiri rujukan yang sesuai. Oleh itu daya fikir pelajar agak terikat dan tidak berpeluang untuk mencetuskan ideaidea baru. Berikutan terdapatnya kelemahan-kelemahan yang dialami pada kaedah tradisi ini maka peralihan kepada kaedah pembelajaran berasaskan masalah (PBM) sebaiknya dapat dicuba dan diaplikasikan ke atas pelajar kita bagi meningkatkan kualiti pemikiran dan mutu graduan yang dikeluarkan kelak. PENGENDALIAN KERJA MAKMAL MENGGUNAKAN KAEDAH PEMBELAJARAN BERASASKAN MASALAH (PBM) Definisi PBM dalam konteks kerja makmal Pembelajaran berasaskan masalah (PBM) adalah satu subset kaedah pembelajaran aktif. Pembelajaran aktif ialah teknik pengajaran dan pembelajaran dalam kelas yang melibatkan pelajar dalam aktiviti-aktiviti lain selain daripada mendengar kuliah secara pasif (Khairiyah & Syed Ahmad Helmi 2005). Jika diadaptasikan kepada kerja makmal, pembelajaran pasif amali ini berlangsung dalam kaedah tradisi (kaedah pembelajaran berasaskan subjek) dengan pelajar diberi panduan makmal, pelajar melakukan kerja makmal tanpa mengetahui mengapa ujikaji itu perlu dijalankan, apakah kaitan ujikaji itu dengan masalah kejuruteraan, dan ada pelajar yang hanya menjadi penumpang percuma dan mendapat markah percuma. Sebaliknya, pelajar boleh menjalani amali secara aktif menggunakan kaedah PBM. Menurut Khairiyah & Syed Ahmad Helmi (2005), PBM dimulakan dengan memaparkan masalah dahulu, kemudian baru kita/pelajar dapat mengenalpasti apakah yang perlu diketahui untuk menyelesaikan masalah tersebut. Seterusnya, pelajar akan mempelajari/mencari pengetahuan atau informasi yang diperlukan itu untuk menyelesaikan masalah tersebut. Proses pembelajaran kaedah PBM ini boleh diadaptasikan kepada kerja makmal KH2263. Bahagian berikut akan menerangkan perancangan pengendalian makmal KH2263 menggunakan kaedah PBM. Pengendalian kerja makmal KH2263 Teknologi Bahan menggunakan Kaedah PBM Langkah-langkah kaedah PBM tersebut dirancang untuk diaplikasikan dalam pengendalian kerja makmal KH2263 seperti di Jadual 2. Mengikut Jadual 2, langkah-langkah dalam pengendalian kerja makmal KH2263 ini adalah amat berbeza dari pengendalian amali secara tradisi. Dengan itu, bahagian seterusnya akan melihat perkara-perkara yang perlu diberi perhatian dan kekangan-kekangan yang mungkin wujud dalam mengaplikasikan kaedah ini (cadangan-cadangan adalah amat dialu-alukan!).

72

Pengendalian Kerja Makmal Menggunakan Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah Berbanding Kaedah Berasaskan Subjek (Tradisi): Satu Kajian Kes

JADUAL 2 Langkah-langkah Pengaplikasian Kaedah PBM dalam Pengendalian Makmal KH2263

Langkah 1. Pelajar diberikan satu masalah realistik Kaedah Pengendalian Pelajar diminta merekabentuk bancuhan konkrit bagi satu pembinaan yang ditetapkan. Penyelesaiannya memerlukan pelajar menentukan gred konkrit yang sesuai, nisbah air/simen, turunan, ketumpatan basah konkrit dan akhirnya mengira berapakah berat per isipadu bahan-bahan konkrit iaitu simen, air, pasir dan batu baur. Kemudian mereka perlu membancuh konkrit tersebut dan menjalankan ujian samada kekuatan yang mereka peroleh adalah sama dengan yang direkabentuk. Jika berada dalam 5% beza, ujikaji berjaya! Untuk menyelesaikan masalah tersebut, pelajar perlu memastikan apakah nilai-nilai yang diperlukan untuk menyelesaikan masalah tersebut: contohnya spesifik graviti pasir, spesifik graviti batu baur, dsb. Nilai-nilai ini hanya akan diperolehi melalui ujikaji makmal. Buku panduan makmal dan jadual makmal tidak disediakan. Pelajar perlu menempah untuk menjalankan ujikaji dalam masa yang ditetapkan (satu hari tertentu setiap minggu selama 14 minggu) dan dapat menyelesaikan masalah tersebut dalam masa itu. Pensyarah/jurutunjuk bersedia pada hari tersebut di setiap makmal yang diperlukan. Pelajar diminta mencari sendiri piawai ujikaji samada di internet, perpustakaan dan sebagainya dan memahamkan prosedur makmal sebelum ujikaji dijalankan. Pensyarah/jurutunjuk sentiasa bersedia untuk memudahkan pembelajaran. Kumpulan yang bijak akan membahagi-bahagikan kerja sesama mereka, dengan setiap orang perlu mencari satu nilai yang diperlukan. Nilai-nilai yang diperolehi digabungkan untuk menyelesaikan masalah, jika ada nilai yang tidak diperolehi/ salah, penyelesaian masalah tidak dapat di lakukan, konkrit tidak dapat dibancuh dan tidak dapat dibuktikan rekabentuk bancuhannya betul. Satu laporan makmal yang unik bagi setiap kumpulan/ pembentangan/soal selidik.

2. Pelajar mengaktifan pengetahuan terdahulu dan mengenal pasti pengetahuan baru 3. Tanggungjawab dan arah pembelajaran dipegang oleh pelajar 4. Pensyarah/ jurutunjuk memudahkan pembelajaran 5. Penggalian maklumat dari berbagai punca dan penganalisaan mana yang diperlukan untuk menyelesaikan masalah tersebut 6. Pelajar belajar dalam kumpulan bersama 7. Pelbagai pengetahuan dan informasi disintesis untuk sampai kepada penyelesaian masalah. 8. Pengalaman pembelajaran dinilai pelajar

73

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Perkara-Perkara yang Perlu diberi Perhatian / Kekangan Perkara-perkara yang perlu diberi perhatian dan kekangan-kekangan yang mungkin wujud dalam perancangan penggunaan kaedah PBM dalam kerja makmal ialah: · Memerlukan lebih ramai pensyarah dalam bidang tersebut berbanding penggunaan jurutunjuk dalam kaedah tradisi. · Masa 3 jam yang diperuntukkan untuk makmal sebelum ini bertambah menjadi lebih dari itu, samada bagi pensyarah mahupun pelajar dan perlu diambilkira dalam pengiraan beban pelajar/pensyarah. · Penilaian untuk melihat samada setiap ahli kumpulan telah berfungsi perlu dibuat samada secara penilaian rakan sebaya atau melalui pembentangan berkumpulan. Malahan menurut Felder & Brent (2001), kumpulan-kumpulan yang ditetapkan perlulah dipantau berterusan samada berfungsi atau tidak dan perlu dibubarkan jika tidak berfungsi. Menurut mereka lagi, tiada guna kumpulan-kumpulan ini dipaksa meneruskannya jika diketahui hasilnya tidak akan memuaskan. KESIMPULAN Pengendalian kerja makmal menggunakan kaedah PBM dijangka akan dapat mengurangkan masalah-masalah yang dihadapi berbanding pengendalian secara tradisi. Walaupun demikian beberapa kekangan kaedah PBM seperti memerlukan lebih ramai kepakaran, penggunaan masa dan penilaian berterusan telah dikenalpasti dan perlu diberi perhatian. RUJUKAN Felder, R.M. and Brent, R. 2001. Effective Strategies for Cooperative Learning. J. Cooperative & Collaboration in College Teaching, 10(2), 69 ­ 75. Khairiyah Mohd Yusof and Syed Ahmad Helmi Syed Hassan. 2005. Cooperative Learning and Problem-based Learning: An Introduction. Active Learning Task Force, Universiti Teknologi Malaysia. Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan Sesi Akademik 2000/2001. 2001. Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia, Bangi, Selangor. Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan Sesi Akademik 2005/2006. 2005. Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia, Bangi, Selangor. Trident Technical College. (tanpa tarikh). Industrial and Engineering Technology Division Student Handbook for Course and Laboratory Work. http://www.tridenttech.edu/Student_handbook_for_Course_and_Laboratory_ Work_pdf (30 November 2005).

74

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGALAMAN DALAM BERALIH DARIPADA PEMBELAJARAN KAEDAH TRADISI KEPADA KAEDAH PEMBELAJARAN BERASASKAN MASALAH Kamarudin Mohd. Yusof, Roszilah Hamid dan Abdul Khalim Abdul Rashid Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur

Fakulti Kejuruteraan

Universiti Kebangsaan Malaysia

43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Sejak diperkenalkan kaedah Pembelajaran Berasaskan Hasil (Outcome Based Education - OBE) di Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur, dua kursus kendalian kumpulan bidang Bahan Binaan telah mula beralih kepada kaedah pembelajaran berkenaan. Dua kursus berkenaan ialah Teknologi Bahan (KH2263) dan Penilaian dan Penyenggaraan Binaan Konkrit (KH4363). Komponen yang dimasukkan ke dalam kaedah pembelajaran baru ini ialah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBM) dan penerapan nilai-nilai kemahiran komunikasi dan pembelajaran sepanjang hayat. PBM telah digunakan dalam kerja makmal dan menggantikan sebahagian perkuliahan tradisional. Kertas ini memfokus kepada penggunaan PBM yang menggantikan perkuliahan, sementara pengendalian kerja makmal melalui kaedah PBM akan dibincangkan dalam kertas kerja yang berasingan. Secara tradisi perkuliahan dilakukan selama 28 jam sepanjang semester tetapi dalam peralihan ini, perkuliahan telah dikurangkan kepada antara 14 ­ 20 jam dan yang selebihnya digunakan untuk pembentangan dan seminar serta perbincangan. Terdapat beberapa kesimpulan yang boleh dibuat dengan menggunakan kaedah ini, antaranya ialah hampir semua pelajar lebih berminat menghadiri kuliah terutama sesi pembentangan dengan memberi komitmen yang penuh. Keduanya, sesi perkuliahan perlu dikurangkan lagi atau ditiadakan langsung terutama kursus yang bersifat deskriptif, mencukupi dengan memberi terus nota di awal semester supaya masa mencukupi untuk sesi pembentangan. Pencapaian pelajar dalam kursus yang berkaitan juga meningkat kerana peningkatan dalam bahagian pembentangan dan PBM. Kata Kunci: Pembelajaran Berasaskan Masalah

75

Pengalaman Dalam Beralih Daripada Pembelajaran Kaedah Tradisi Kepada Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah

PENGENALAN Apabila kaedah pembelajaran Pembelajaran Berasaskan Hasil (Outcome Based Education - OBE) mula diperkenalkan pada akhir Disember 2003 di Fakulti Kejuruteraan UKM, kumpulan bidang Bahan Binaan bercadang untuk mencubanya pada sesi 2004/2005. Kursus-kursus yang dipilih ialah kursus elektif tahun akhir KH4363 Penilaian dan Penyenggaraan Binaan Konkrit yang ditawarkan pada semester 1 sesi berkenaan dan KH2263 Teknologi Konkrit yang merupakan kursus wajib Jabatan yang ditawarkan pada semester kedua sesi 2004/05. Pada sesi 2004/05, KH4363 telah dipilih oleh 26 orang pelajar dan pada sesi 2005/06 telah dipilih oleh 8 orang pelajar. Kekurangan pelajar mengambil kursus ini pada sesi 2005/06 bukan kerana tidak popular tetapi kesilapan dalam penawaran kursus yang dilakukan oleh Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur. Kursus ini tidak ditawarkan ketika pendaftaran awal kursus sehinggalah sesi bermula. Semua pelajar-pelajar yang mengambil kursus ini telah mendaftar pada minggu kedua dan ketiga setelah semester bermula. Jadual 1 menunjukkan bilangan pelajar yang mengambil kursus ini sejak ditawarkan. Kursus KH2263 adalah kursus wajib dan jumlah pelajar yang mengambilnya di sekitar 100 orang pada tiap sesi seperti yang ditunjukkan dalam Jadual 1. Kursus ini ditawarkan pada semester kedua. JADUAL 1 Bilangan Pelajar mengambil kursus KH4363 dan KH2263 Kursus/Sesi KH4363 KH2263 Sesi 2005/06 8 97 (telah mendaftar) Sesi 2004/05 26 104 Sesi 2003/04 5 98 Sesi 2002/03 belum ditawarkan 66

Kursus KH4363 dan KH2263 ini mempunyai komponen makmal yang turut dikendalikan secara Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBM) sejak sesi 2004/2005. Dengan kaedah ini, pelajar-pelajar tidak lagi diberikan buku panduan makmal tetapi perlu mendapatkan sendiri kaedah pengujian yang dilakukan. Perbincangan tentang komponen makmal bagi kursus-kursus ini dibincangkan dalam kertas kerja yang lain. PERALIHAN KEPADA PBM Kedua-dua kursus ini telah dilakukan perubahan dalam pengendalian proses pembelajarannya melalui penerapan kaedah PBM kepada sebahagian proses pembelajarannya. Di samping itu diterapkan juga kemahiran berkomunikasi melalui pembentangan projek dan soal-jawab dalam seminar, dan pembelajaran sepanjang hayat dengan pelajar-pelajar diminta mencari bahan dan teknologi baru dalam pembinaan yang kemudiannya dibentangkan dalam seminar yang diadakan pada sesi perkuliahan. Walau bagimanapun perkuliahan tradisi masih diadakan pada hari-hari tertentu.

76

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Bagi kursus KH2263, pelajar-pelajar telah dibahagikan kepada 18 kumpulan yang terdiri daripada 5 atau 6 orang setiap kumpulan. Pelajar-pelajar ini diberikan 18 tajuk-tajuk tentang bahan termaju atau teknik terbaru berkaitan dengan industri pembinaan dan mereka diminta membuat laporan dan membentangnya dalam seminar. Tajuk-tajuk ini diberikan 2 minggu sebelum hari pembentangan dan sesi pembentangan bermula pada minggu ketiga semester. Setiap kumpulan diberikan masa 20 minit untuk membentangkan dapatannya dalam seminar yang dihadiri oleh semua pelajar lain yang mengambil kursus berkenaan dengan 10 minit lagi untuk sesi soal jawab. Pada masa yang lain kursus ini dikendalikan juga secara perkuliahan tradisi yang diringkaskan tetapi nota telah diberikan melalui lelaman kursus. Ketika sesi seminar setiap individu daripada kumpulan yang membentangkan seminar perlu bercakap dan ketika sesi soal jawab mana-mana ahli kumpulan boleh menjawab terhadap soalan yang dimajukan. Pelajar yang menyoal diberikan markah 0, 1 atau 2 berdasarkan kebaikan dan relevan atau tidak soalan berkenaan. Pelajar-pelajar yang menjawab juga diberikan markah 0 hingga 2 berdasarkan kebaikan jawaban yang diberikan. Semua markah-markah ini merupakan markah tambahan kepada struktur markah kursus dengan markah maksimum yang boleh dicapai adalah 5 markah. Bagi kursus KH4363 pula, dua jenis projek perlu dilakukan oleh setiap pelajar di samping menghadiri kuliah secara tradisi dengan nota-nota telah diberikan dalam lelaman kursus. Pada minggu ketiga tugasan projek ini diberikan kepada pelajar. Dalam projek pertama, setiap pelajar secara individu dikehendaki mencari binaan konkrit sebenar yang mengalami kerosakan. Mereka perlu mengambil foto binaan berkenaan dan secara simulasi mencadangkan kaedahkaedah bagaimana binaan berkenaan boleh dibaiki dan diperkukuhkan. Hasil kajian mereka ini perlu dibentangkan dalam seminar yang diadakan pada minggu 12 ­ 13 semester berkenaan. Projek kedua lebih menekankan kepada prosedur dalam membuat tinjauan dan mengenalpasti kerosakan binaan konkrit berdasarkan tajuk-tajuk yang diberikan pada minggu ketiga. Dalam projek ini pelajar-pelajar perlu berkerja secara berkumpulan dan minggu ke 14 setiap ahli kumpulan perlu membentangkan hasil kajian mereka. Pembentangan ini dinilai oleh pensyarah berdasarkan laporan dan pembentangan yang dilakukan mengikut keaslian fakta, teknik persembahan dan penampilan diri serta kaedah menjawab soalan jika terlibat dalam menjawab soalan. Penilaian pencapaian pelajar dalam kursus ini berdasarkan kepada komponen PBM dan kaedah tradisi seperti yang disenaraikan dalam Jadual 2. Dalam keduadua kursus ini pensyarah yang berkaitan akan memberi ulasan terhadap pembentangan setiap pelajar selepas semua sesi pembentangan dilakukan berasaskan pembentangan dan sesi soal jawab.

77

Pengalaman Dalam Beralih Daripada Pembelajaran Kaedah Tradisi Kepada Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah

JADUAL 2 Komponen penilaian pencapaian Komponen/Kursus Perkuliahan Kerja Makmal Projek PBL Projek Prosedur/Laporan KH4363 (penilaian) 40% (peperiksaan akhir) 20% (laporan) 20% (laporan/pembentangan) 20% (pembentangan) KH2263 (penilaian) 70% (pep. ujian) 10% (laporan) 10% (pembentangan) 10% (laporan) akhir dan

SOAL SELIDIK PERSEPSI PELAJAR TERHADAP KAEDAH BARU Bagi kursus KH2263, satu borang soal selidik yang ringkas telah diedarkan bertujuan melihat relevan atau tidak sesi seminar ini dilakukan dan sumbangan kepada pembelajaran pelajar-pelajar. Antara soalan dalam soal-selidik itu ialah: - Saya merasa bosan dan jemu menghadiri seminar ini. - Sesi seminar membuatkan saya lebih berani bertanya. - Saya lebih berani bercakap di hadapan orang ramai. - Mendorong saya mendalami ilmu yang berkaitan dengan kursus ini. - Mendorong saya memahami ilmu lain daripada kursus. - Membantu saya dalam kaedah mencari maklumat. - Seminar yang diberikan adalah perkara baru bagi saya. Soal-selidik ini dinilai berdasarkan skala 1 -7 dengan 1 bagi sangat setuju dan 7 bagi sangat tidak setuju. Hasil Soal Selidik Hasil soal selidik ringkas dilakukan keatas 99 pelajar yang hadir pada hari itu telah diplotkan dalam carta bar seperti berikut (Rajah 1 ­ Rajah 7): Berdasarkan Rajah 1, dapat disimpulkan bahawa persepsi pelajar mengenai seminar yang dijalankan majoriti menjawab 4 yang menunjukkan bahawa mereka tidak pasti sama ada tidak menjemukan dan membosankan atau sebaliknya. Oleh itu perlu diperbaiki cara pengendalian seminar berkenaan. Berdasarkan Rajah 2, boleh dikatakan sebahagian besar pelajar menyatakan bahawa seminar membantu mereka menjadi lebih berani bertanya yang membawa pentunjuk bahawa kaedah pembelajaran ini memberi kesan positif. Begitu juga dalam Rajah 3, menggambarkan pelajar mendapat dorongan positif menjadikan lebih berani bercakap di depan ramai. Dalam 3 soal-selidik di atas ini lebih cenderung untuk melihat ciri-ciri kemahiran komunikasi pada pelajar berkenaan. Walaupun tidak dapat dibuat kesimpulan yang persis tentang pencapaian pelajar tetapi dengan hasil soal-selidik untuk kumpulan pelajar

78

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

berkenaan kita dapat persepsi daripada pelajar tentang pentingnya sesi seminar berkenaan. Rajah 4, 5 dan 6 adalah soal-selidik yang lebih berkaitan dengan pembelajaran sepanjang hayat atau setidak-tidaknya mendapatkan persepsi pelajar bagaimana penyediaan dan perbincangan seminar itu dapat mendorong mereka ke arah berkenaan. Rajah 4, 5 dan 6 menunjukkan dengan jelas persetujuan mereka tentang dorongan ke arah pembelajaran sepanjang hayat. Soal-selidik terakhir Rajah 7 hanyalah untuk mendapatkan tahap pengalaman kumpulan pelajar berkaitan seminar, yang menunjukkan majoritinya masih baru dan tiada berpengalaman dalam seminar.

30 25 Bilangan pelajar 20 15 10 5 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 1 Respon pelajar bagi pernyataan: Saya merasa bosan dan jemu menghadiri seminar ini

30 25 Bilangan pelajar 20 15 10 5 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 2 Respon pelajar bagi pernyataan: Sesi seminar membuatkan saya lebih berani bertanya

79

Pengalaman Dalam Beralih Daripada Pembelajaran Kaedah Tradisi Kepada Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah

40 35 Bilangan pelajar 30 25 20 15 10 5 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 3 Respon pelajar bagi pernyataan: Saya lebih berani bercakap di hadapan orang ramai

40 35 Bilangan pelajar 30 25 20 15 10 5 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 4 Respon pelajar bagi pernyataan: Mendorong saya mendalami ilmu yang berkaitan dengan kursus ini

80

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

40 35 Bilangan pelajar 30 25 20 15 10 5 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 5 Respon pelajar bagi pernyataan: Mendorong saya memahami ilmu lain daripada kursus

60 50 Bilangan pelajar 40 30 20 10 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 6 Respon Pelajar bagi pernyataan: Membantu saya dalam kaedah mencari maklumat

81

Pengalaman Dalam Beralih Daripada Pembelajaran Kaedah Tradisi Kepada Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah

30 25 Bilangan pelajar 20 15 10 5 0 1 2 3 4 Skala 5 6 7

RAJAH 7 Respon pelajar bagi pernyataan: Seminar yang diberikan adalah perkara baru bagi saya KESIMPULAN Pencapaian pelajar-pelajar dalam kedua-dua kursus ini pada sesi 2004-05 dan semester 1 2005- 2006 adalah baik. Kefahaman yang ditunjukkan dalam menyediakan laporan dan pembentangan dalam seminar dan projek PBM menunjukkan kematangan untuk menjadi seorang jurutera. Walau bagaimanapun analisis terperinci tidak dilakukan kerana penilaian pada tahap permulaan sebelum kursus dijalankan di awal semester tidak dilakukan. Apa yang dapat dinyatakan di sini berdasarkan ulasan pelajar secara umum, mereka mahukan kuliah secara tradisi terutama kursus bersifat diskriptif dikurangkan dan tempoh masa untuk seminar dan pembentangan perlu dilebihkan supaya setiap individu berpeluang bercakap lebih lama. Pencapaian pelajar jika berasaskan peningkatan markah jelas meningkat jika dilihat dalam keputusan kursus berkenaan bagi sesi 2003-04 dan 2004-05 seperti dalam lampiran. Berdasarkan pengendalian kursus KH2263 pada sesi 2004/05 yang lalu, sesi seminar bagi KH2263 pada semester 2 akan datang ini akan dilebihkan masanya dan sesi perkuliahan tradisi akan dialih kepada pencarian sendiri (mengikut formula PBM) mengikut kumpulan-kumpulan yang akan ditentukan. Bagi kursus KH4363, didapati laporan-laporan pelajar bagi kedua-dua projek agak bertindihan dan untuk semester akan datang akan disatukan projek berkenaan.

82

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LAMPIRAN ANALISIS GRED Bil. Had atas Pelajar 100 11 78.9 23 73.9 22 68.9 18 63.9 16 58.9 10 53.9 4 48.9 0 43.9 0 38.9 0 33.9 0 JUMLAH 104

Gred A AB+ B BC+ C CD+ D E

Mata 4.00 3.67 3.33 3.00 2.67 2.33 2.00 1.67 1.33 1.00 0.00

Had bawah 79 74 69 64 59 54 49 44 39 34 0

Peratus 10.58% 22.12% 21.15% 17.31% 15.38% 9.62% 3.85% 0.00% 0.00% 0.00% 0.00% 100%

Tokokan % 100.00% 89.42% 67.31% 46.15% 28.85% 13.46% 3.85% 0.00% 0.00% 0.00% 0.00%

RAJAH 8 Keputusan KH2263 Sesi 2004-05

83

Tokokan peratus

Bilangan pelajar

Pengalaman Dalam Beralih Daripada Pembelajaran Kaedah Tradisi Kepada Kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah

ANALISIS GRED Gred A AB+ B BC+ C CD+ D E Mata 4.00 3.67 3.33 3.00 2.67 2.33 2.00 1.67 1.33 1.00 0.00 Had bawah 80 75 70 65 60 55 50 45 40 35 0 Had atas 100 79.9 74.9 69.9 64.9 59.9 54.9 49.9 44.9 39.9 34.9 JUMLAH Bil. Pelajar 10 10 20 22 18 9 5 2 0 0 2 98 Peratus 10.20% 10.20% 20.41% 22.45% 18.37% 9.18% 5.10% 2.04% 0.00% 0.00% 2.04% 100% Tokokan % 100.00% 89.80% 79.59% 59.18% 36.73% 18.37% 9.18% 4.08% 2.04% 2.04% 2.04%

RAJAH 9 Keputusan KH2263 Sesi 2003 -04

84

BAHAGIAN III PENDEKATAN PENGAJARAN

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGAJARAN KURSUS-KURSUS ANTENA DAN REKABENTUK LITAR RF BERASASKAN PENDEKATAN OBE Norbahiah Misran, Alina Marie Hasbi dan Zainol Abidin Abdul Rashid Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor, Malaysia

ABSTRAK Amat kurang pelajar di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem (JKEES), Fakulti Kejuruteraan UKM, program Kejuruteraan Komunikasi dan Komputer, yang mendaftar untuk kursus elektif Antena & Perambatan Gelombang Radio dan kursus Kejuruteraan & Rekabentuk Litar Berfrekuensi Tinggi yang ditawarkan oleh jabatan. Besar kemungkinan keadaan ini berlaku kerana maklumat dan pendedahan kepada kedua-dua kursus berkenaan adalah amat kurang dan tidak menarik, serta menampakkan kesukaran kepada pelajar-pelajar. Kertas ini mencadangkan pendekatan dokumentasi secara OBE bagi menarik minat pelajar untuk mengambil kursus-kursus tersebut. Kata kunci: pendaftaran kursus; kursus elektif; Pembelajaran Berasaskan Hasil PENGENALAN Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem (JKEES), Fakulti Kejuruteraan (FK) UKM, menawarkan Program Kejuruteraan Komunikasi & Komputer di peringkat prasiswazah di mana struktur kursus bagi sarnajamuda Kejuruteraan Komunikasi dan Komputer ini direkabentuk untuk memenuhi peranan jurutera komunikasi itu sendiri. Kursus Antena & Perambatan Gelombang Radio dan kursus Kejuruteraan & Rekabentuk Litar Berfrekuensi Tinggi yang ditawarkan oleh jabatan adalah kursus elektif dan merupakan di antara kursus yang kurang mendapat sambutan daripada pelajar. Keadaan ini berlaku mungkin disebabkan oleh maklumat dan pendedahan kepada kedua-dua kursus berkenaan amat kurang dan tidak menarik, serta menampakkan kesukaran kepada pelajar-pelajar. Keadaan ini amat

85

Pengajaran Kursus-Kursus Antena Dan Rekabentuk Litar Rf Berasaskan Pendekatan OBE

membimbangkan kerana ia mungkin boleh menyebabkan jurutera yang dilahirkan dari program ini tidak mempunyai pengetahuan yang lengkap dalam bidang kejuruteraan komunikasi. Beberapa elemen telah dikenalpasti sebagai faktor yang mempengaruhi pemilihan pelajar terhadap kursus-kursus elektif. Di antaranya ialah pensyarah yang mengajar, maklumat kursus yang diperolehi dan pandangan dari pelajar senior. Faktor-faktor tersebut tidak begitu mempengaruhi pelajar-pelajar yang cemerlang tetapi bagi pelajar sederhana dan lemah ia amat mempengaruhi mereka. Kami berpandangan positif terhadap elemen pensyarah dan pelajar kerana ia bersifat subjektif; dan mengambil elemen maklumat kursus sebagai faktor utama yang mempengaruhi keputusan pelajar memilih kursus-kursus elektif. Pada tahun 2003, FK telah mengubah corak pengajaran dari kaedah konvensyenal kepada kaedah berasaskan Outcome-Based Education (OBE). FK kini mendahului Institut Pengajian Tinggi lain dalam mengaplikasikan kaedah OBE di Malaysia. Dari tahun tersebut ahli-ahli fakulti didedahkan dengan cara merangka silibus dan matrik penilaian kursus dengan lebih berkesan. Oleh itu, kertas ini mencadangkan pendekatan kaedah dokumentasi OBE yang informatif, lengkap dan sistematik seperti yang telah diberikan di dalam Buku Panduan Prasiswazah sesi 2005/06 bagi menarik minat pelajar untuk mengambil kursus-kursus yang dibincangkan. LATARBELAKANG KURSUS Untuk memenuhi keperluan negara, JKEES menawarkan tiga program prasiswazah di peringkat sarjanamuda iaitu Program Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik, Program Kejuruteraan Mikroelektronik dan Program Kejuruteraan Komunikasi dan Komputer dengan tempoh pengajian selama 4 tahun bermula sesi pengajian 2003/04. Sebelum sesi tersebut, tempoh pengajian adalah selama 3 tahun. kursus Antena & Perambatan Gelombang Radio dan kursus Kejuruteraan & Rekabentuk Litar Berfrekuensi Tinggi ditawarkan sebagai kursus elektif pada semester VII dan VIII iaitu pada tahun keempat pengajian. Dalam pengajian 3 tahun, kursus antena ditawarkan pada semester ke V iaitu juga pada tahun akhir pengajian dan kursus ini dikenali sebagai kursus Antena & Perambatan Gelombang Mikro. Kursus Kejuruteraan & Rekabentuk Litar Berfrekuensi Tinggi hanya mula ditawarkan pada sesi 2003/04 iaitu apabila pengajian 4 tahun dimulakan. Kedua-dua kursus ini memberikan pengetahuan dan kefahaman terhadap prinsipprinsip asas antena dan perambatan gelombang radio serta rekabentuk litar pada frekuensi tinggi. Rajah 1 menunjukkan struktur keseluruhan bidang kejuruteraan komunikasi di mana antena dan medium perambatan memainkan peranan yang amat besar dalam bidang tersebut. Walau bagaimanapun, kursus yang memperkenalkan kedua-dua elemen ini tidak begitu diminati oleh pelajar dan mereka hanya tertumpu kepada disiplin kejuruteraan elektrik dan elektronik yang lain. Pengabaian terhadap kursus-kursus ini boleh menyebabkan jurutera yang dihasilkan dari program ini kurang lengkap sebagai jurutera komunikasi.

86

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PEMBELAJARAN PROGRAM KEJ. KOMUNIKASI & KOMPUTER

Sistem Elektrik & Elektronik Antena Antena

Sistem Elektrik & Elektronik

MEDIA Wayar / udara (Perambatan radio)

Elemen paling tidak digemari oleh pelajar

RAJAH 1 Struktur pembelajaran bidang Kejuruteraan Komunikasi BUKU PANDUAN PRASISWAZAH Buku panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan diterbitkan dengan peranan untuk memberikan gambaran struktur pengajian mereka dan sebagai panduan kepada pelajar untuk memilih program dan kursus pengajian. Berikut adalah maklumat yang diberikan dalam buku panduan prasiswazah sebelum pendekatan OBE digunakan. Dapat diperhatikan bahawa maklumat tersebut amat ringkas. Ia kurang membantu pelajar untuk melihat kepentingan kursus-kursus yang dibincangkan dan seterusnya membuatkan pelajar kurang berminat untuk memilih kursus-kursus ini sebagai kursus elektif. A. KURSUS ANTENA & PERAMBATAN GELOMBANG MIKRO Merupakan kursus lanjutan yang melibatkan rekabentuk dan pemodelan beberapa jenis antena yang khusus contohnya antena Yagi dan tatasusunan antena. Seterusnya teknik dan permasalahan perambatan gelombang mikro, milimeter, anomali, ionosfera dan bawah laut akan diperkenalkan (Fakulti Kejuruteraan 2004). B. KURSUS KEJ. & REKABENTUK LITAR BERFREKUENSI TINGGI Merupakan kursus lanjutan bagi bidang kejuruteraan komunikasi berfrekuensi tinggi. Kursus ini menekankan teori, rekabentuk, fabrikasi dan litar berfrekuensi radio. Komponen yang ditekankan meliputi pengayun, amplifier, pelemah, penuras, pengasing dan lain-lain lagi. Pakej berbantu komputer diperkenalkan bagi membantu pelajar merekabentuk litar yang dikehendaki (Fakulti Kejuruteraan 2004).

87

Pengajaran Kursus-Kursus Antena Dan Rekabentuk Litar Rf Berasaskan Pendekatan OBE

PENDEKATAN OBE OBE merupakan kaedah pengajaran dan rekabentuk kurikulum yang memfokus kepada hasil (outcomes) pembelajaran. Ia memberi penekanan terhadap apa yang kita mahu pelajar mempelajari, mengapa kita mahu pelajar mempelajarinya, bagaimana cara terbaik yang boleh kita lakukan untuk membantu pelajar mempelajarinya dan bagaimana kita hendak menilai tentang apa yang telah dipelajari oleh mereka (Chandrama 2003). Semua perkara-perkara tersebut telah didokumenkan dengan kaedah yang telah diselaraskan di peringkat fakulti. Bermula sesi 2005/2006, beberapa maklumat kursus yang telah didokumenkan tersebut telah dipersembahkan kepada pelajar dalam buku panduan Prasiswazah Fakulti mengikut format OBE. Ini bukan sahaja memberikan gambaran lebih terperinci berkenaan setiap kursus kepada pelajar malah keseluruhan program yang diikuti. Maklumat yang diberikan ini membolehkan pelajar membuat penilaian tentang sesuatu kursus dengan wajar tanpa perlu bergantung kepada faktor-faktor luar seperti pengaruh pendapat pelajar senior, latar belakang pensyarah yang mengajar dan tahap kesukaran kursus. Berikut diberikan sedikit maklumat kursus yang dipersembahkan di dalam buku Panduan Prasiswazah Sesi 2005/06 yang merangkumi sinopsis kursus, senarai rujukan, senarai projek dan matriks hasil pembelajaran. A. KKKT4013 ANTENA & PERAMBATAN GELOMBANG RADIO Matlamat kursus ini ialah memberikan pengetahuan dan kefahaman terhadap prinsipprinsip asas antena dan perambatan gelombang radio. Kurus ini memberikan penekanan terhadap teori, permodelan, analisis, dan rekabentuk antena dan terhadap kelakuan fizikal dan permasalahan perambatan gelombang radio dalam aplikasi bidang telekomunikasi. Pakej berbantukan komputer seperti IE3D dan Sonnet diperkenalkan bagi membantu pelajar memodel dan merekabentuk antena dan perisian Matlab diguna bagi mensimulasi perambatan gelombang radio. Pelajar juga akan didedahkan kepada penggunaan alatan RF dan gelombang mikro seperti penjana isyarat, penganalisa isyarat, penganalisa rangkaian, dan meter kuasa untuk pengujian rekabentuk antena dan analisis perambatan gelombang radio. Senarai Projek Untuk Pembelajaran Berasaskan Masalah : 1. Rekabentuk, pembangunan, dan pengujian beberapa jenis antena mudah (berdasarkan spesifikasi rekabentuk yang diberi) 2. Rekabentuk dan pembangunan perisian analisis bajet pautan komunikasi radio terestrial dan bumi-angkasa. Rujukan: Stutzman W. L. and Thiele G. A. 2000. Antenna Theory and Design, 2nd Edition, John Wiley & Sons. Collin R. E. 1985. Antennas and Radiowave Propagation, Mc Graw-Hill.

88

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Griffiths J. 1987. Radio Wave Propagation, Prentice Hall Int. Saunders S. R. 1999. Antennas and Propagation for Wireless Communication Systems, John Wiley and Sons. Kraus J. D., Marhefka R. J. 2002. Antennas for All Applications, Mc Graw-Hill. Matriks Hasil Pembelajaran

Hasil Pembelajaran Kursus (CO) 2 Berkebolehan mengira ketumpatan kuasa sinaran dan keamatan medan magnet pada jarak tertentu jika diberi gandaan antena dan kuasa yang diterima. 3 Berkebolehan menterbit formula 3 3 3 3 2 3 2 penghantaran Friis, menakrif keratan rentas radar, dan menterbit formula radar 4 Berkebolehan mengira sambutan 3 3 3 3 2 3 2 antena penerima kepada gelombang mendatang apabila gelombang dan antena berbeza pengkutuban 5 Berkebolehan memahami dan mengira 3 3 3 3 2 3 2 medan dekat dan medan jauh antena dan berkeupayaan menyatakan keperluan untuk dewan anekoik yang baik bagi pengukuran antena. 1 = OK memberi sedikit penekanan kepada Outcomes Program, 2 = penekanan sederhana 3 = penekanan banyak Hubungan dengan Program Outcomes 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 3 3 3 3 2 3 2

B. KKKT4023 KEJURUTERAAN & REKABENTUK LITAR BERFREKUENSI TINGGI Matlamat kursus ini ialah memberikan pengetahuan, kefahaman dan keupayaan merekabentuk litar berfrekuensi tinggi. Kursus ini merupakan kursus lanjutan bagi bidang kejuruteraan komunikasi berfrekuensi tinggi. Kursus ini memberi penekanan terhadap analisis talian penghantaran dengan penekanan diberikan kepada talian mikrostrip, analisis rangkaian pengkalan tunggal dan berbilang terutamanya parameter-S dan rajah aliran, rekabantuk penuras RF, teknik-teknik pemadanan impedans, analisis dan rekabentuk penguat transistor serta beberapa litar RF lain. Pakej berbantukan komputer seperti IE3D, Sonnet, dan Ansoft Serenade diperkenalkan bagi membantu pelajar merekabentuk litar berfrekuensi tinggi. Pelajar juga akan didedahkan kepada penggunaa alatan RF dan gelombang mikro seperti penjana isyarat, penganalisa isyarat, dan penganalisa rangkaian untuk tujuan pengujian litar.

89

Pengajaran Kursus-Kursus Antena Dan Rekabentuk Litar Rf Berasaskan Pendekatan OBE

Senarai Projek Untuk Pembelajaran Berasaskan Masalah: 1 Rekabentuk dan analisis talian penghantaran mikrostrip dengan pelbagai ketelusan elektrik, ketebalan, dan impedans 2 Rekabentuk, pembangunan dan pengujian litar penuras RF berasaskan mikrostrip (berdasarkan spesifikasi rekabentuk yang diberi) 3 Rekabentuk, pembangunan, dan pengujian litar penguat hingar rendah (berdasarkan spesifikasi rekabentuk yang diberi) Rujukan: Ludwig R. dan Bretchko P. 2000. RF Circuit Design ­ Theory and Applications, Prentice-Hall Pozar, D. M. 2005.Microwave Engineering, 3rd Edition, John Wiley Gonzales G. 1997. Microwave Transistor Amplifier ­ Analysis and Design, Prentice-Hall Fooks, E.H. and Zakarevicius R. A. 1990. Microwave Engineering Using Microstrip Circuits, Prentice-Hall. Pozar, D. M. 2001.Microwave and RF Design Of Wireless Systems, John Wiley. Matriks Hasil Pembelajaran

Hasil Pembelajaran Kursus (CO) 1 Berkebolehan mengenalpasti berbagai jenis komponen litar RF dan memahami spesifikasi elektrikal litar. 2 Berkebolehan mengenali jenis- 3 3 2 2 2 3 3 jenis talian penghantaran dan ciriciri talian penghantaran pada frekuensi tinggi. 3 Berkebolehan menggunakan 3 3 2 2 2 3 3 3 teknik-teknik rangkaian untuk analisis dan rekabentuk litar 4 Berkebolehan memahami 3 3 2 2 2 3 3 rekabentuk litar-litar penuras serta masalah-masalah rekebentuk dan merekabentuk litar 5 Berkebolehan memahami 3 3 2 2 2 3 3 rekabentuk litar-litar penguat serta masalah-masalah rekabentuk dan merekabentuk litar 1 = OK memberi sedikit penekanan kepada Outcomes Program, 2 = penekanan sederhana 3 = penekanan banyak 1 3 Hubungan dengan Program Outcomes 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 3 3 2 3 3

90

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENDAFTARAN PELAJAR Rajah 2 menunjukkan bilangan pelajar yang mendaftar kursus Antena & Perambatan Gelombang Radio pada setiap sesi. Secara keseluruhannya pendaftaran pelajar amat sedikit di mana hanya 2 pelajar pendaftar untuk sesi 99/00 dan 3 pelajar mendaftar bagi sesi 00/01. Bagi sesi-sesi berikutnya, tiada langsung pelajar yang mendaftar untuk mengikuti kursus ini walaupun untuk sesi 05/06. Buku Panduan Prasiswazah sesi 2005/06 hanya dikeluarkan kepada pelajar seteleh semester bermula dan pelajar telah selesai membuat pilihan kursus.

14 12 Bilangan Pelajar 10 8 6 4 2 0 99/00 00/01 01/02 Sesi 02/03 03/04

RAJAH 2 Bilangan pelajar mendaftar untuk mengikuti kursus Antena & Perambatan Gelombang Radio mengikut sesi. Kursus Kejuruteraan & Rekabentuk Litar Berfrekuensi Tinggi yang mula diperkenalkan pada sesi 03/04 menerima 9 pelajar untuk sesi tersebut. Bilangan ini menyusut kepada hanya 3 pelajar bagi sesi berikutnya. Sesi pengajian 2005/06 mengalami peningkatan pendaftaran setelah pelajar menerima buku Panduan Prasiswazah versi OBE. Rajah 3 menunjukkan bilangan pelajar yang mendaftar untuk kursus ini setiap sesi bermula dari sesi ia diperkenalkan. Dapat diperhatikan bahawa seramai 13 pelajar telah membuat pendaftaran awal bagi mengikuti kursus ini pada sesi 2005/06. Perkara ini merupakan satu perkembangan yang amat baik dan membuktikan bahawa maklumat kursus yang lebih banyak membantu pelajar melihat kepentingan sesuatu kursus dengan lebih jelas dan seterusnya dapat membuat pemilihan kursus dengan lebih adil.

91

Pengajaran Kursus-Kursus Antena Dan Rekabentuk Litar Rf Berasaskan Pendekatan OBE

14 12 Bilangan Pelajar 10 8 6 4 2 0 03/04 04/05 Sesi 05/06

RAJAH 3 Bilangan pelajar mendaftar untuk mengikuti kursus Kejuruteraan & Rekabentuk Litar Berfrekuensi Tinggi KESIMPULAN Pendekatan OBE dalam dokumentasi dan penyampaian maklumat boleh mengatasi pandangan negatif pelajar senior dan latar belakang pensyarah yang mengendalikan sesuatu kursus. Dengan cara ini kursus boleh berdiri sendiri melalui maklumat yang diberi dan tidak bergantung sepenuhnya kepada siapa yang mengajar. Melalui OBE dijangka lebih ramai pelajar akan berminat untuk mendaftar kursus-kursus seperti antena dan rekabentuk litar RF yang sebelum ini kurang mendapat sambutan daripada pelajar. RUJUKAN Chandrama, A. 2003. Outcome-based Education (OBE): A New Paradigm for Learning. Atas Talian: www.cdtl.nus.edu.sg/link/nov2003/obe.htm (Capai pada 1 Disember 2005) Fakulti Kejuruteraan UKM. 2004. Buku Panduan Fakulti Kejuruteraan 2004/2005. Universiti Kebangsaan Malaysia Fakulti Kejuruteraan UKM. 2005. Buku Panduan Fakulti Kejuruteraan 2005/2006. Universiti Kebangsaan Malaysia

92

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

A NEW APPROACH TEACHING STATISTICS COURSE FOR THE ENGINEERING FACULTY: A STUDENT PERSPECTIVE Azami Zaharim1, Ibrahim Ahmad 2 and Firdaus Mohamad Hamzah 1 Engineering Education Unit 2 Department of Electric, Electronic and System Engineering Faculty of Engineering Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRACT This paper presents a general framework for the design and analysis of an introductory statistics course based from the student perspective. The logical framework precedes the usual process of putting together the syllabus for the normal course. Four approaches of teaching statistics for engineering students are put forward, together with tools for deciding which blend of approaches is the most suitable and appropriate based only on the opinions and perception of the second year engineering students (session 2004/2005) from the Engineering Faculty at Universiti Kebangsaan Malaysia. These approaches may different from the two traditional teaching of statistics ­ probability-driven or data-driven ­ but could constitute at least a new approach of statistics education in the context of solving engineering problems focusing on the related field. Keywords: Teaching statistics, statistics education, engineering student INTRODUCTION The introductory statistics course is essential because it may be the only statistics course taken by engineering students. This study is intended to ascertain the appropriate design of the introductory statistics course particularly for those who are not statisticians. It is hoped that this new method of designing introductory statistics courses will not only prove to be useful, but will provide lecturers with a simple method for defining and clarifying course objectives. Therefore, the main objectives for this survey are as follows: i. to study the students' current perception and view towards statistics course ii. to determine the type of approaches that are related to the study

93

A New Approach Teaching Statistics Course For The Engineering Faculty: A Student Perspective

LITERATURE REVIEW Gourgey (1984), Harvey, Plake, and Wise (1985), Stevens (1982), and Yager and Wilson (1986) are some authors who have the opinion that recognizing and addressing concerns about student anxiety as a vital initial step in the design of the introductory statistics courses. Ramsden (1992) states that any anxiety students have about a subject will affect the learning styles they exhibit. He goes on to suggest that it is possible for the same student to exhibit `deep,' `surface,' or `strategic' learning styles within the same subject (Prosser 1994). The teaching method implemented should seek to promote the most effective of these styles -deep learning -- which will reduce any anxiety that may exist with the student. "Statistics Attitude Survey" by Roberts and Bilderback (1980), and the "Attitudes Towards Statistics" survey by Wise (1987) highlight one approach that teachers can take when assessing students' anxiety. Slotnick (1992) addresses this issue by referring to two needs in Maslow's hierarchy of needs -- self esteem and affiliation (Gage and Berliner 1988). He believes that these needs can be directly addressed by the teacher in the classroom. He argues that if students feel that they are valued members of a group and are given tasks that are worthwhile and relevant, then they will feel good about themselves, and their attitude towards the subject will improve. These issues can be addressed by use of appropriate teaching methods whatever the approach, all serve to improve the quality of teaching in statistics. One famous innovation is the "Minute Paper" of Mosteller (1988). This simple and practical idea has produced some extraordinary results. The Deming cycle has also been widely used in recent times (Deming 1986). Cobb (1993) discusses the issue of Total Quality Management, and Ramsden (1992) tackles other effective teaching strategies. Addressing these issues from the affective domain is a necessary but not sufficient step in the design of an introductory statistics course. To go further, we need to examine different approaches to the teaching of statistics at the introductory level. RESEARCH METHODOLOGY A set of self-administered questionnaire had been utilized by the author in acquiring the information on students' perception and view towards statistics course. It is also related to the four main approaches made famous by Roiter and Petocz (1996). The four main approaches are: i) Approach A - Statistics as a branch of mathematics. ii) Approach B - Statistics as analysis of data/as a laboratory subject. iii) Approach C - Statistics as research design/experimental design. iv) Approach D - Statistics as a problem-based subject.

94

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

SURVEY RESULTS AND ANALYSIS In this survey, the questionnaire forms were distributed to 300, Year 2 students from Faculty of Engineering, UKM who are taking statistics course (Civil and Structure, Electric, Electronic and System, Chemical and Process and Mechanic and Material). The fractions of respondents are summarized as in Table 1 and Table 2 below. TABLE 1 Total number of respondents in Department across Gender

Department Civil and Structure Electric, Electronic and System Chemical and Process Mechanic and Material Total Male 37 32 35 49 153 (%) 12.42 10.74 11.74 16.44 51.34 Female 40 43 42 20 145 (%) 13.42 14.43 14.09 6.71 48.66 Total (%) 77 75 77 69 298 25.84 25.17 25.84 23.15 100

TABLE 2 Total number of respondents in Department across Race

Electrical, Chemical Mechanical Civil and Electronic and Department and Materials Structural and Process Systems Malay 45 47 29 29 (%) 16.36 17.09 10.55 10.55 Chinese 21 23 40 35 (%) 7.64 8.36 14.55 12.73 Race Indian 1 0 0 2 (%) 0.36 0 0 0.73 Others 3 0 0 0 (%) 1.09 0 0 0 70 70 69 66 Total (%) 25.45 25.45 25.09 24

Total 150 54.55 119 43.27 3 1.09 3 1.09 275 100

"Awam dan Struktur" (Civil and Structure) department and "Kimia dan Proses" (Chemical and Process) department have the highest number of respondents that is 77 (26% out of total respondents), followed by "Elektrik, Elektronik dan Sistem" (Electric, Electronic and System) department that is 75 respondents (25% out of total respondents), while "Mekanik dan Bahan" (Mechanic and Material) department has the lowest number of respondents that is only 69 (23% out of total respondents). This is illustrated as in Table 1 below.

95

A New Approach Teaching Statistics Course For The Engineering Faculty: A Student Perspective

Objective 1: To study the students' current perception and view towards statistics course For Question 1, 56.7% out of total respondents or 170 respondents agree that the statistics course is interesting, important and beneficial to them compared to only a small portion of respondents (1% out of total respondents) that challenged the statement. For Question 2, most of the respondents' covering 46.7% out of total respondents agree that the statistics course is sufficient in terms of its contents compared to only 2.3% out of total respondents strongly disagree with the statement. A total number of 121 respondents (40% out of total respondents), agree that the advanced statistics course should be introduced as an important subject in the engineering field as stated in Question 3. This result could mean that the respondents need this course to further enhance their statistics techniques while relating the techniques to their knowledge in engineering. This is further supported by the result that shows only 1.3% out of total respondents strongly disagree with the advanced course; which is not that significant at all. However, for Question 4, most respondents prefer to be neutral or independent when being asked on whether they will take the advanced course once it is introduced. The figure is 47.7% out of total respondents or 143 out of 300. This event somehow tends to contradict with the result of the previous question. Initial opinion could be that the respondents prefer to `wait and see' on the contents of the syllabus in order for them to be capable of learning the advanced course and also whether the advanced course could further support their engineering practice. Further investigations are needed. TABLE 3 Respondents' current perception and view towards statistics course

Scale Total (%) Total (%) Total (%) Total (%) Strongly Agree agree (5) (4) 45 15 16 5.3 49 16.3 16 5.3 170 56.7 140 46.7 121 40.3 89 29.7 Neutral Disagree Strongly Grand (3) (2) disagree (1) Total 58 19.3 108 36 96 32 143 47.7 24 8 29 9.7 30 10 40 13.3 3 1 7 2.3 4 1.3 12 4 300 100 300 100 300 99.9 300 100

Q1 Q2 Q3 Q4

96

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Objective 2: To determine the type of approaches which are related to the study TABLE 4 Type of approaches according to the department

Department Electrical, Chemical Electronics and Process and Systems Agree Disagree (36%) (45.5%) Agree Agree (50.7%) (76.6%) Agree Agree (54.7%) (57.1%) Agree Agree (62.7%) (62.3%) Agree Agree (52%) (58.7%) Neutral Agree (49.3%) (42.1%) Neutral Neutral (33.3%) (45.5%) Agree Agree (66.2%) (58.4%) D A, D, C Mechanical and Materials Agree (40.6%) Agree (55.9%) Agree (43.5%) Agree (46.4%) Agree (60.9%) Neutral (47.8%) Disagree (47.8%) Agree (43.5%) A, D

Questions Question 5 Question 6 Question 7 Question 8 Question 9 Question 10 Question 11 Question 12 Approach

Civil and Structural Agree (45.5%) Agree (61%) Agree (57.1%) Agree (71.4%) Agree (59.7%) Neutral (44.2%) Agree (32.5%) Agree (67.5%) A, D, B

From the survey, it is discovered that respondents from the Civil and Structure Department expected the Approach A, B and D while the Electric, Electronic and System respondent agreed that Statistics as a problem-based subject (Approach D). Chemical and Process respondent agreed with Approach A, D and C. Lastly, Mechanic and Material Department agreed with Approach A and D. CONCLUSIONS The proportion of respondents who agree with statement 1 to 3 slightly half of total number of respondents that is ranges from 56.7% to 40.3%. However in statement 4 majority of respondents choose neutral that is 47.7%. It maybe because they are uncertain of the new course (especially for those who weak in math's) Statement 5 and 6 related to study on what the respondents view on statistics as a branch of mathematics. This is Approach A. Most of respondents agree to both of the questions, where 39.7% from question 5 and 60.7% from question 6. So we can assume that, the analysis of results indicated that Approach A was most appropriate to the course objectives - Statistics as a branch of mathematics. The approach provided ideas on course structure, content, assessment, and the best methods for promoting deep learning in the respondents.

97

A New Approach Teaching Statistics Course For The Engineering Faculty: A Student Perspective

Statement 7 and 8 related to study on statistics is as a problem-based subject. This is Approach D. Most of respondents agree to both of the questions, where 53.3% from question 7 and 61% from question 8. So we can assume that, the analysis of results indicated that Approach D was most appropriate to the course objectives - Statistics is as a problem-based subject. The approach provided ideas on course structure, content, assessment, and the best methods for promoting deep learning in the students. Statement 9 and 10 related to study on statistics is known as research design/experimental design. This is Approach C. Majority of the respondents do agree in question 9, 57.3% but in question 10, most of them choose neutral, where 44.7%. This maybe because respondents are not aware and expose to do research especially in mathematics. So we can assume that, the analysis of results indicated that Approach C was not appropriate to the course objectives - statistics is known as research design/experimental design. Statement 11 and 12 related to study on statistics as analysis of data/as a laboratory subject. This is Approach B. Majority of the respondents choose neutral, disagree and strongly disagree with a percentage of 99%, 93% and 16% respectively in question 11. This could well mean respondents agree that the advanced statistics course should be introduced as an important subject in the engineering field. However, in question 12, 58.7% repondents do agree. So we can assume that, the analysis of results indicated that Approach B was not appropriate to the course objectives - statistics is known as research design/experimental design. REFERENCES Gage, N. L., And Berliner, D. C. 1988, Educational Psychology (2nd Ed.), Boston: Houghton And Mifflin. Gourgey, A. 1984. "The Relationship Of Misconceptions About Math And Mathematical Self-Concept To Math Anxiety And Statistics Performance," Annual Meeting Of The American Educational Research Association, New Orleans. Harvey, A. L., Plake, B. S., And Wise, S. L. 1985. "The Validity Of Six Beliefs About Factors Related To Statistics Achievement," Paper Presented At The Annual Meeting Of The American Educational Research Association, Chicago. Mosteller, F. 1988 "Broadening The Scope Of Statistics And Statistical Education," The American Statistician, 42: 93-99. Prosser, M. 1994 "Student Learning," Presentation To The Statistics Education Workshop, Melbourne.

98

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Ramsden, P. (1992), Learning To Teach In Higher Education, New York: Routledge. Roberts, D., And Bilderback, E. 1980, "Reliability And Validity Of A Statistics Attitude Survey," Educational And Psychological Measurement, 40: 235238. Roiter, K And Petocz, P. 1996. Introductory Statistics Courses--A New Way Of Thinking. Journal Of Statistics, Vol. 4, N2. Sydney, Australia: University Of Technology. Slotnick, H. 1992, "Why They Work," In Proceedings Of The Section On Statistical Education, American Statistical Association, pp. 72-77. Wise, S. 1987, "The Development And Validation Of A Scale Measuring Attitudes Towards Statistics," Educational And Psychological Measurement, 45: 401-405. Yager, G., And Wilson 1986, "Ten Suggestions On Teaching Research Counselling To Students," Annual Meeting Of The North Central Association For Counsellor Education And Supervision, Kansas City.

99

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KESAN PENDEKATAN OBE DALAM PENGAJARAN KURSUS PENGURUSAN KEJURUTERAAN AWAM Noraini Hamzah, Abdul Khalim Abdul Rashid, Zamri Chik dan Roszilah Hamid Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Semenjak tahun 2003, Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia telah mendahului Institut Pengajian Tinggi (IPT) awam dan swasta lain dalam usaha mengadaptasikan sistem Pembelajaran Berasaskan Hasil (Outcome Based Education - OBE) di Malaysia. Pelbagai usaha, perancangan awal dan persediaan telah diambil oleh semua pihak terutamanya dari pihak pengurusan untuk menjayakan sistem ini dan sehingga kini FKEJ telah berada di peringkat pengimplimentasian. Oleh itu, di dalam kertas ini, penulis akan berkongsi pengalaman dalam membincangkan pengalaman menggunakan kaedah `Pembelajaran Berasaskan Masalah' (Problem Based Learning - PBL) dan `Pembelajaran Kooperatif' (Cooperative Learning) bagi pengajaran kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam (KH4113), yang mana kaedah ini merupakan keperluan utama untuk merealisasikan hasrat Fakulti dalam mengadaptasikan OBE dalam sistem pendidikan. Bagi melihatkan kesan, perbandingan akan dibuat di antara kelas pengajaran yang menggunakan hampir separuh OBE iaitu sesi 2004/2005 dan kelas pengajaran yang menggunakan OBE di tahap yang paling minimal iaitu sesi 2005/2006. Perancangan, senarai tugasan, contoh pemarkahan dan kaedah penilaian akan dibincangkan dengan terperinci. Kaedah pembahagian markah dan borang pemarkahan juga akan turut dipaparkan bagi tujuan perbincangan. Kata Kunci: Kursus pengurusan kejuruteraan awam; PBL; kesan PENGENALAN Corak pembelajaran dan pengajaran pendidikan kejuruteraan di Malaysia kini lebih cenderung untuk menghasilkan graduan yang menyeluruh dan lebih bertanggungjawab kepada agama, sosial, ekonomi dan persekitarannya.

100

Kesan Pendekatan OBE Dalam Pengajaran Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam

Seawal tahun 2003, Fakulti Kejuruteraan (FKEJ), Universiti Kebangsaan Malaysia telah mula mengubah corak sistem pendidikannya secara komprehensif (Basri et al. 2004). iaitu dari corak pengajaran tradisional yang berorientasikan proses kepada sistem Pembelajaran Berasaskan Hasil (OBE). Kini, FKEJ telah mendahului Institut Pengajian Tempatan (IPT) awam dan swasta lain dalam usaha mengadaptasikan sistem OBE di Malaysia. Pelbagai usaha, perancangan awal dan persediaan telah diambil oleh semua pihak terutamanya dari pihak pengurusan untuk menjayakan sistem ini dan sehingga kini FKEJ telah berada di peringkat pengimplimentasian. Pihak pengurusan fakulti telah berusaha keras untuk memastikan kejayaan OBE ini di FKEJ. Lantas, pelbagai aktiviti seperti program-program kesedaran, bengkel-bengkel, sesi perbincangan, mesyuarat dan seminar telah dilaksanakan. Ahli-ahli fakulti juga telah didedahkan tentang bagaimana merangka silibus dan matrik penilaian kursus dengan betul. Pendedahan tentang kaedah pembelajaran yang lebih interaktif bersama pelajar juga telah diberikan kepada kakitangan. Oleh itu, di dalam kertas ini, penulis akan berkongsi pengalaman dalam membincangkan pengalaman menggunakan kaedah `Pembelajaran Berasaskan Masalah' (Problem Based Learning - PBL) dan `Pembelajaran Kooperatif' (Cooperative Learning) bagi pengajaran kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam (KH4113). 2 sampel kelas akan digunakan bagi tujuan perbandingan iaitu kelas pengajaran yang menggunakan hampir keseluruhannya OBE iaitu sesi 2004/2005 dan kelas pengajaran yang separa OBE iaitu sesi 2005/2006. Perancangan kerja, senarai tugasan yang diberikan, contoh pemarkahan dan kaedah penilaian akan dibincangkan dengan terperinci. Kaedah pembahagian markah dan borang pemarkahan juga akan turut dipaparkan bagi tujuan perbincangan. PEMBELAJARAN BERASASKAN MASALAH & PEMBELAJARAN KOOPERATIF Pembelajaran Berasaskan Masalah atau Problem Based Learning (PBL) dan Pembelajaran Kooperatif atau Cooperatif Learning (CL) dirancang untuk mengembangkan keterampilan pelajar. Selama ini pola pengajaran cenderung menghasilkan graduan yang pasif, terlalu menunggu suapan daripada tenaga pengajar mereka (spoon-feed). Ironinya perubahan dunia yang menuntut pelajar untuk mampu secara sendiri menganalisis dan sintesis pelbagai informasi dan terus aktif mengembangkan diri mereka menyebabkan PBL dan CL ini tercipta. Pembelajaran Berasaskan Masalah Pembelajaran Berasaskan Masalah atau Problem Based Learning (PBL) merupakan satu kaedah pembelajaran yang menggunakan masalah dunia sebenar yang relevan serta bermakna sebagai fokus dalam proses pembelajaran. Ianya didapati sesuai digunakan khususnya bagi membantu pelajar-pelajar dalam mempertingkatkan keupayaan menyelesaikan masalah dan pemikiran analitik dan kritis selain dari memahami konsep dan kemahiran berkaitan dengan mata pelajaran. Ia juga melatih pelajar untuk mempelajari kaedah deep learning iaitu

101

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

proses pembelajaran yang mendalam yang melibatkan motivasi intrinsik untuk memperoleh pemahaman menyeluruh akan sesuatu hal (Universitas Indonesia 2005). Tidak sekadar melakukan kegiatan menghafal dan bertujuan hanya untuk lulus peperiksaan tetapi melatih pelajar memahami, merefleksi, mengaitkan pemahahaman terdahulu dan berdiskusi. Kaedah belajar yang menggunakan masalah sebagai langkah awal dalam mengumpul dan mengintegrasi pengetahuan baru ini memerlukan langkah perlaksanaan yang betul (Mohd. Yusof 2005). Rajah 1 menunjukkan langkah perlaksanaan yang digunakan bagi menjalankan PBL dalam kursus KH4113. Masalah diberikan kepada pelajar beserta maklumat yang terhad. Penerangan terhadap apa yang perlu dilakukan oleh pelajar dan apa produk atau penyelesaian yang diharapkan juga dinyatakan. Seterusnya pelajar perlu menganalisis dan mengenalpasti masalah yang diberikan dan menyediakan jalan penyelesaiannya. Pelajar mungkin akan berhadapan dengan pelbagai bentuk jalan penyelesaian tetapi pelajar akan memilih satu jalan yang difikirkan terbaik. Penyelesaian yang dipilih akan diuji dan dinilai sekiranya betul, itulah yang akan dibentangkan tetapi sekiranya tidak bertepatan, proses pemilihan dan pengujian akan dilakukan sehingga bertemu jawapan yang terbaik.

Pemberian Masalah

Pembelajaran Sendiri (Self Directed Learning)

Pengenalan Masalah

Analisis & Rangka Penyelesaian

Pemilihan Penyelesaian Penilaian & Pemilihan Bentangan Penutup

RAJAH 1 Langkah Pengendalian PBL Pembelajaran Kooperatif Pembelajaran kooperatif (CL) pula merujuk kepada kaedah pengajaran yang memerlukan pelajar dari pelbagai kebolehan bekerjasama dalam kumpulan kecil untuk mencapai satu matlamat yang sama. CL menggalakkan murid berinteraksi secara aktif dan positif dalam kumpulan. Setiap anggota boleh menyumbang informasi, pengalaman, idea, pendapat, kemampuan dan keterampilan yang dimiliki untuk bersama-sama saling meningkatkan pemahaman seluruh ahli kumpulan. Ciri-ciri pembelajaran sebegini merupakan salah satu aspek yang

102

Kesan Pendekatan OBE Dalam Pengajaran Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam

dipertekankan dalam PBL. Terdapat 5 faktor (Universitas Indonesia 2005) yang merupakan kunci kejayaan sesebuah CL iaitu: · Positive Interdependence­ persepsi bahawa setiap ahli saling bergantung · Individual Accountability­ rasa tanggungjawab terhadap dan saling membantu antara ahli · Face-to-face Promotive Interaction- interaksi bersemuka, perbincangan · Social Skill- kebolehan berinteraksi dan bekerja dalam kumpulan · Group Processing & Reflection- Penilaian semasa kerja kumpulan Pengelompokan dilakukan berdasarkan model jigsaw yang mempunyai 2 komponen iaitu Focus Group dan Home Group. Focus group terdiri dari pakarpakar dalam bidang yang sama dan tugasnya ialah mencari maklumat dan memperdalamkan pemahaman manakala Home group pula terdiri dari kepakaran yang berbeza dan saling mengajar. Kaedah ini dapat mengoptimumkan proses perpindahan ilmu sesama ahli. Penyebaran dan pembahagian kumpulan menggunakan kaedah ini dapat digambarkan seperti dalam Rajah 2.

RAJAH 2 Penyebaran dan Pengelompokan CL LATAR BELAKANG KH4113 Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam (KH4113) merupakan kursus wajib jabatan yang perlu diambil oleh setiap pelajar tahun akhir di Jabatan Kejuruteraan Awam & Struktur (JKAS), UKM. Kursus ini bertujuan secara amnya untuk memperkenalkan kepada pelajar pelbagai kemahiran pengurusan penting yang perlu ada pada seseorang jurutera awam untuk mengurus sesebuah projek pembinaan. Untuk mencapai tujuan utama kursus ini, 5 hasil (outcomes) kursus telah ditetapkan dan diharapkan agar pelajar dapat mencapai hasil yang dinyatakan. Hasil kursus haruslah sejajar dengan Hasil Program dan bersesuaian dengan keadaan sedia ada (Felder dan ABET 2003). Hasil kursus tersebut adalah:

103

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

· · · · ·

Memahami teori dan kemahiran berhubung pengurusan pembinaan dalam bidang kejuruteraan awam. Memahami konsep asas perundangan dan pentadbiran kontrak dan tender yang wujud di Malaysia. Melatih pelajar menggunakan kemahiran asas komputer terutamanya dalam word processor dan spreadsheet dalam menyiapkan tugasan yang diberi. Mampu menyampaikan pembentangan yang baik dan penerangan yang jelas di hadapan pelajar-pelajar lain. Mampu bekerja berkumpulan dalam menyelesaikan pelbagai tugasan yang diberikan.

Bentuk pengajaran bagi kursus ini pada awalnya berbentuk pengajaran tradisional iaitu pembelajaran pasif di bilik kuliah. Tetapi bermula pada sesi 2004/2005, pengajaran berbentuk PBL dan CL mula diterapkan secara berperingkat. Pada sesi 2004/2005 sekurang-kurangnya 40% (rujuk Rajah 3) dari pengajaran menggunakan kaedah PBL dan CL. Namun pada sesi 2005/2006, kira-kira 15% sahaja PBl dan CL diterapkan dalam pengajaran. Manakala bentuk penilaian yang dibuat pula bergantung kepada kaedah pengajaran dan tugasantugasan yang diberikan kepada pelajar di sepanjang tempoh pengajaran.

RAJAH 3 Peratus Penggunaan PBL IMPLIMENTASI PBL DALAM PENGAJARAN Bagi sesi 2004/2005, pendekatan PBL hampir separuh digunakan daripada pengajaran. Terdapat 1 projek dan 2 tugasan telah diberikan kepada pelajar untuk disiapkan. Di samping itu, mereka juga diberikan 2 kuiz, 1 Tendering Game, 1 ujian pertengahan semester dan peperiksaan akhir bagi mengukur prestasi mereka. Manakala bagi sesi 2005/2006 pula hanya 2 tugasan sahaja yang diberikan di samping peperiksaan akhir.

104

Kesan Pendekatan OBE Dalam Pengajaran Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam

Projek

Pada sesi 2004/2005 pelajar telah diberikan satu projek Kajian Kemungkinan untuk disiapkan. Pelajar diberikan satu senario di mana kerajaan Filipina dalam perancangan hendak membina sebuah stesen janakuasa di Batangas yang terletak di persisiran tenggara Pulau Luzon bagi memenuhi pembangunan sosioekonomi Filipina mengikut Pelan Induk Pembangunan Filipina. Stesen janakuasa ini memerlukan kira-kira 1.6 juta tan arang batu setahun untuk beroperasi. Dalam masa yang sama, sebuah syarikat persendirian, United State Mining Co. (USMC) telah mendapati terdapat longgokan arang batu lignatik yang banyak di kawasan Cauayan di daerah Isabela dan longgokon ini dijangka mampu bertahan sekurang-kurangnya 25 tahun pengeluaran. Pihak USMC telah mengenalpasti stesen janakuasa di Batangas berpotensi menjadi pengguna utama. Oleh itu, pelajar diminta mengkaji kemungkinan pengangkutan arang batu dari Cauayan ke Batangas. Untuk melengkapkan tugasan ini, pelajar perlu membuat keputusan yang rasional dengan mengambilkira aspek-aspek teknikal, kewangan, ekonomi, institusi, sosial dan geografi kawasan terbabit. Oleh itu, pelajar dibahagikan mengikut kumpulan home group agar setiap dari mereka dapat menyumbangkan idea yang berlainan dan pendapat serta kepakaran masing-masing dalam kumpulan tersebut. Di samping mengajar pelajar tentang kerja berkumpulan, tugasan ini juga melatih pelajar untuk berdikari dan menanamkan rasa individual accountability dan positive interdependence dalam diri mereka. Bagi memastikan tiada ahli kumpulan yang menumpang, penulisan laporan perlulah dihantar secara individu. Persembahan secara berkumpulan akan dibuat di hujung semester bagi menguji kebolehan pelajar berkomunikasi dan berinteraksi secara bersemuka. Tugasan / Mini Projek Bagi kedua-dua sesi 2004/2005 dan 2005/2006, 2 mini projek telah diberikan kepada mereka iaitu: · Jadual Perancangan Kerja (sesi 04/05) · Projek & Laporan Teknikal (sesi 04/05) · Projek Perundangan & Kontrak (sesi 05/06) · Projek Pengkosan (sesi 05/06) Keempat-empat tugasan ini merupakan tugasan berbentuk PBL di mana pelajar diberikan permasalahan dan diminta untuk menyelesaikannya dengan sumber maklumat yang terhad dibekalkan oleh pensyarah. Di sini, pensyarah akan lebih berperanan sebagai pembantu atau penunjuk arah kepada pelajar bagi memandu mereka mencari maklumat yang diperlukan. PENILAIAN DAN PENGUKURAN Penilaian dibuat secara terperinci telah dilakukan bagi projek Kajian Kemungkinan. Di mana pelajar akan dinilai berdasarkan prestasi dalam kumpulan dan prestasi individu.

105

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Laporan yang dihantar akan menyumbangkan kepada markah individu manakala persembahan akan menyumbang kepada markah individu dan kumpulan. Laporan akan dinilai berdasarkan kepada objektif kajian, latar belakang, andaian yang digunakan, analisis dan cadangan yang dikemukakan. Persembahan pula akan menyumbang kepada markah kumpulan yang akhirnya akan membawa kepada markah individu. Penilaian akan dibuat berdasarkan kepada borang seperti dalam Rajah 4. Pemarkahan bukan sahaja diberi oleh pensyarah tetapi juga oleh setiap kumpulan kepada kumpulan yang membentang. Markah tersebut kemudiannya akan dikira dan dijadualkan. Setelah dipuratakan markah itulah yang akan menjadi markah akhir kumpulan. Sewaktu pembentangan, pelajar dikehendaki mengemukakan atau menjawab sekurangkurangnya satu soalan. Markah akan diberikan kepada setiap soalan dan jawapan berdasarkan kepada ketepatan jawapan.

RAJAH 4 Contoh Borang Penilaian Pembentangan Bagi sesi 2005/2006, Projek Pengkosan merupakan tugasan PBL mereka yang paling mencabar. Keadah penilaian dalam tugasan ini tidak jauh berbeza dari sesi sebelumnya. Penilaian dibuat berdasarkan kepada nilai kepimpinan, pembentangan oral secara individu dan berkumpulan, penggunaan alat pandang dengar, penulisan laporan, ketepatan masa dan etika kerja. Semua aspek ini akan dinilai dan memberi markah individu kepada setiap pelajar. Contoh pengiraan markah bagi tugasan ini dapat dilihat seperti dalam Jadual 1 di bawah.

106

Kesan Pendekatan OBE Dalam Pengajaran Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam

JADUAL 1 Contoh Pengiraan Markah Projek Pengkosan

KEPUTUSAN KESELURUHAN Jadual 2 menunjukkan keputusan keseluruhan pelajar bagi sesi 04/05 manakala Jadual 3 pula menunjukkan pencapaian pelajar bagi sesi 05/06. JADUAL 2 Markah Keseluruhan Sesi 2004/2005

JADUAL 3 Markah Keseluruhan Sesi 2005/2006

107

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Dapat dilihatkan bahawa peratusan pelajar yang mendapat gred A, B+, B dan B- adalah hampir sama. Walau bagaimanapun, jika dilihatkan pada sela markah, sesi 2005/2006 mempunyai sela markah yang lebih rendah berbanding pelajar sesi 2004/2005 yang mana pelajar pada sesi 05/06 hanya memerlukan markah minimum 75% untuk mendapat A berbanding 85% bagi pelajar sesi 04/05. Oleh itu, sekiranya parameter ini disetarakan, keputusan yang diperolehi adalah seperti dalam Rajah 5.

RAJAH 5 Perbandingan Keputusan Antara sesi 04/05 dan 05/06 Berdasarkan Rajah 5, hanya seorang sahaja yang berjaya mendapat gred cemerlang bagi pelajar sesi 2005/2006 manakala seramai 21 orang pada sesi 2004/2005 yang berjaya dengan cemerlang. Gred B+ merupakan gred yang mempunyai peratusan paling tinggi bagi sesi 2004/2005 sedangkan bagi sesi 2005/2006 majoriti pelajarnya memperolehi gred B-. Dengan menerapkan lebih banyak aktiviti PBL dan CL dalam pengajaran, ia berjaya meminimalkan peratusan pelajar yang gagal. Ini ditunjukkan oleh prestasi pelajar di sesi 2004/2005 di mana hanya 1.47% (seorang sahaja pelajar) yang mendapat gred C+ dan ke bawah berbanding 35.11% bagi sesi 2005/2006. KESIMPULAN Dari pengalaman yang dipaparkan dalam kertas ini, diharapkan agar kertas kerja ini dapat menyumbang sedikit sebanyak manfaat untuk dikongsi bersama. Dari dua sampel yang diambil iaitu dari sesi 2004/2005 dan 2005/2006, kaedah PBL dan CL telah diterapkan pada kadar penekanan yang berbeza. Berdasarkan kepada keputusan keseluruhan yang dicapai oleh pelajar bagi kedua-dua sesi tersebut, dapat dibuktikan bahawa dengan penggunaan PBL dan CL dalam

108

Kesan Pendekatan OBE Dalam Pengajaran Kursus Pengurusan Kejuruteraan Awam

pengajaran, ia mampu meningkatkan lagi keberkesanan pengajaran. Selain dari itu, ia juga dapat meningkatkan keyakinan dan kemahiran berinteraksi pelajar di samping dapat melahirkan graduan yang berketerampilan dan menyeluruh. RUJUKAN Basri, H., Badaruzzaman, W.H.W., Nor, J.M., Mustafa, M.M. and Hamzah, N. 2004. Towards Implementing Outcome-Based Education at UKM, Proceedings of Conference on Engineering Education 2oo4 Universitas Indonesia. 2005. Colloborative Learning dan Problem Based Learning. http://pdpt.ui.ac.id/mobm/CL-PBL.html, diakses pada 1 Disember 2005. Mohd Yusof, K. Syed Hassan, S.A.H. 2005. Cooperative Learning and ProblemBased Learning: An Introduction, Active Learning Task Force, Universiti Teknologi Malaysia. Felder, R.M. and Brent, R., 2003, Designing and Teaching Courses to Satisfy the ABET Engineering Criteria, Journals of Engineering Education. Engineering Board for Engineering and Technology (ABET), Inc., 2003: Criteria for Accrediting Engineering Programs.

109

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

ANUGERAH PENGAJAR CEMERLANG ­ SIGNIFIKAN DAN SUMBANGANNYA TERHADAP KUALITI PENGAJARAN DAN PEMBELAJARAN DI UKM ­ SUATU PENGALAMAN Othman A. Karim Jabatan Kejuruteraan Awam & Struktur Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Universiti dalam usaha menyahut Wawasan 2020, perlu lebih terbuka dalam erti kata ia lebih responsif terhadap tuntutan daripada majikan dan bakal graduan (pelajar) yang menjadi pengguna utama pendidikan yang ditawarkan. Anugerah Pengajar Cemerlang yang disediakan oleh pihak UKM saban tahun adalah merupakan bukti yang konkrit bahawa UKM memandang serius tentang kualiti pengajaran dan pembelajaran, dan bukti bahawa UKM sedia mengorak langkah ke arah perubahan dan inovasi bagi amalan-amalan yang sedia ada. UKM seperti universiti-universiti lain di Malaysia, yakin bahawa pengajaran yang berkualiti pastinya akan menghasilkan pembelajaran yang berkesan. Kertas kerja ini menceritakan beberapa kriteria pemilihan serta pengalaman peribadi P&P yang digunapakai yang membawa kepada penganugerahan Anugerah Pengajar Cemerlang. Katakunci: Anugerah Pengajar Cemerlang, Pengajaran & Pembelajaran PENGENALAN Sebagai sebuah institusi akademik, UKM tidak terlepas daripada memikirkan secara terancang langkah-langkah untuk mengenalpasti, menganalisis dan seterusnya mengiktiraf secara rasmi usaha-usaha pengajaran yang berkesan, bermutu serta inovatif". Langkah menginstitusikan amalan anugerah pengajar cemerlang ini adalah satu bukti yang konkrit bahawa UKM memandang serius tentang kualiti pengajaran dan pembelajaran, dan bukti bahawa UKM sedia mengorak langkah ke arah perubahan dan inovasi bagi amalan-amalan yang sedia ada. UKM yakin bahawa pengajaran yang berkualiti akan menghasilkan pembelajaran yang berkesan.

110

Anugerah Pengajar Cemerlang ­ Signifikan Dan Sumbangannya Terhadap Kualiti Pengajaran Dan Pembelajaran Di UKM ­ Suatu Pengalaman

Usaha mengadakan perubahan dalam pengajaran, terutamanya yang bercorak inovatif, memakan masa yang panjang, dan tindakan untuk tujuan ini diambil oleh pelbagai pihak dalam bermacam- macam cara. Langkah mengiktiraf secara rasmi pengajaran yang baik menyokong usaha-usaha lain yang sedang dilakukan oleh pelbagai pihak di UKM. Pengiktirafan ini dapat dianggap sebagai kemuncak kepada segala usaha yang dijalankan ke arah meningkatkan mutu pengajaran dan pembelajaran di universiti ini. Selain menggalakkan peningkatan mutu pengajaran, pengiktirafan secara rasmi ini akan mempupuk sifat akauntabiliti yang diwajibkan ke atas semua institusi pengajian tinggi. Matlamat utama atau misi universiti adalah untuk mengeluarkan graduan yang berguna kepada negara, cekap berkhidmat dalam bidang pilihannya, peka dan mampu menangani keperluan semasa negara serta dirinya sendiri, dan mempunyai sifat-sifat keinsanan yang tinggi. Apabila universiti mempunyai akauntabiliti serta mampu mengeluarkan graduan sebegini, barulah celaan, kritikan dan sebagainya yang sering dilemparkan kepada universiti dan tenaga pengajarnya dapat dipertahankan. OBJEKTIF ANUGERAH Secara am tujuan anugerah ini ialah untuk menggalakkan perubahan yang inovatif lagi berkesan di UKM, ke arah kecemerlangan pengajaran. Ia menggalakkan pembaharuan institusi secara keseluruhan. Secara khusus, usaha ini bertujuan (PPA,2004): · Memaklumkan kepada masyarakat universiti khususnya dan masyarakat luar amnya bahawa di UKM, terdapat pengajaran yang bermutu di kalangan pengajarnya. Penerima anugerah yang diiktiraf adalah contoh yang cemerlang. · Menggariskan ciri-ciri pengajaran dan pengajar yang dianggap bermutu dan dengan itu membantu pensyarah lain ke arah memahami dan menghayati piawai yang dituju di samping mendorong mereka supaya lebih bersungguh-sungguh dalam tugas utama mereka ini. · Memulakan satu tradisi ke arah penilaian segala usaha yang dijalankan dalam bidang pengajaran dan pembelajaran sebagai suatu mekanisme kawalan mutu dalam pengajaran. DEFINISI Pengajaran: Konsep ini ditafsirkan dengan luas. Ia merujuk bukan sahaja kepada proses mengajar dengan tujuan menyampaikan ilmu pengetahuan dan kemahiran dalam bidang disiplin ilmu tertentu tetapi merangkumi juga proses membimbing, memberi tutoran dan membantu dengan apa cara juga ke arah melahirkan graduan yang berketerampilan.

111

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Pengajar: Konsep ini merangkumi semua jenis pengajar yang terlibat dengan proses pengajaran dan pembelajaran pelajar. Selain pensyarah, ia merangkumi juga guru bahasa dan tutor. Pengajar Cemerlang: Penentuan pengajar cemerlang ini berfokuskan ciri-ciri pengajaran yang bermutu. Antara lain, pengajar ini telah menunjukkan perancangan dan penyampaian yang baik, penyampaiannya menimbulkan minat dan menggalakkan pelajar untuk belajar, interaksi antara pensyarah dan pelajar adalah dinamik, mesra dan positif. Pengajaran disampaikan mengikut rangka masa yang ditetapkan, beberapa alat bantuan digunakan dalam proses pengajarannya dan terdapat pula pelbagai cara untuk menilai prestasi pelajarnya. Ciri-ciri terperinci yang diambil kira dapat dilihat daripada instrumentasi pemilihan calon. KAEDAH PELAKSANAAN Anugerah ini dibuka kepada semua pengajar termasuk kepada profesor/professor kontrak di setiap fakulti. Pemilihan pengajar adalah berasaskan pencalonan yang dibuat di peringkat Fakulti oleh pelajar dan pihak pengurusan Fakulti berkenaan. Pencalonan dibuka 2 minggu sebelum Semester II setiap sesi berakhir. Pencalonan dibuat hanya sekali bagi satu sesi, namun, pensyarah termasuk penerima anugerah, boleh dicalonkan setiap sesi. Kaedah yang diamalkan sekarang ialah pencalonan hanya boleh dibuat oleh pelajar tahun akhir menggunakan satu borang khas pencalonan. Pelajar perlu mencalonkan 3 orang tenaga pengajar yang pernah mengajarnya tanpa mengambilkira tahun atau kursus yang dikendalikannya. Setiap Fakulti kemudiannya akan memilih calon-calon yang layak dipertimbangkan untuk Anugerah Pengajar Cemerlang. Pemilihan adalah berasaskan prestasi pengajaran, sumbangan terhadap bidang pengajaran, interaksi dengan pelajar dan tugas-tugas yang berkaitan seperti penilaian dan lain-lain. Pertimbangan keterlibatan dalam program-program penceriaan pelajar juga dibuat berasaskan pandangan positif dan sokongan daripada rakan-rakan di Fakulti. Pemilihan calon dibuat berasaskan kepada markah penilaian pelajar dan penilaian pihak Fakulti pada nisbah 55:45 masing-masing. Calon-calon yang telah disenarai pendekkan di peringkat fakulti perlu diperakukan oleh fakulti sebelum menghantar senarai calon terbaik kepada Jawatankuasa Anugerah Pengajar Cemerlang mengikut agihan yang telah ditetapkan (rujuk Lampiran) Semua calon Fakulti akan ditapis dan disenarai pendek berdasarkan markah yang diperolehi mengikut kriteria-kriteria yang ditentukan seperti di dalam borang PPC dan PAPC. Jawatankuasa di peringkat Fakulti akan menilai semula pensyarah yang dicalonkan berasaskan kepada maklumat-maklumat lain yang berkaitan dengan pengajaran di peringkat Fakulti, misalnya Borang SSM dan keterlibatan dalam kegiatan pengajaran dan pembangunan pelajar di Fakulti. Fakulti juga perlu mengambilkira tempoh perkhidmatan seseorang pensyarah itu untuk mencapai taraf pengajar cemerlang.

112

Anugerah Pengajar Cemerlang ­ Signifikan Dan Sumbangannya Terhadap Kualiti Pengajaran Dan Pembelajaran Di UKM ­ Suatu Pengalaman

Pemilihan calon dari setiap Fakulti akan dibuat oleh Jawatankuasa Anugerah Pengajar Cemerlang (JAPC) peringkat Universiti. Berasaskan kriteria tertentu yang dipersetujui calon-calon yang terpilih akan dikemukakan untuk pertimbangan Panel Pemilih Anugerah Pengajar Cemerlang (PPAPC). Pemenang kemudiannya akan diumumkan semasa hari Kualiti UKM. PENGALAMAN PERIBADI Pengalaman penulis dianugerahkan Anugerah Pengajar Cemerlang Rumpun Sains sebanyak dua kali dalam tempoh masa 4 tahun merupakan suatu pengalaman manis dalam karier sebagai tenaga akademik. Pengiktirafan pihak Jabatan, Fakulti dan Universiti menerusi pemilihan oleh rakan sekerja dan pelajar ini merupakan suatu suntikan semangat untuk terus berkhidmat mendidik pelajar dengan lebih komited dan dedikasi. Beberapa pengalaman serta pandangan peribadi disenaraikan di bawah untuk di kongsi bersama. 1. Konsep "Jurutera mengajar bakal jurutera". Di univerisiti kita tidak melihat anak murid sebagai pelajar di sekolah yang perlu di "spoonfeed" setiap masa. Pelajar perlu dilihat sebagai bakal jurutera atau "trainee". Pensyarah perlu menyediakan serta membuka ruang seluasluasnya untuk pelajar memberi pendapat, pandangan dan berkomunikasi sebagai seorang jurutera. Kerapkali tenaga pengajar memberi komen menyatakan pelajar kita hanya menunggu "untuk disuap", walhal dalam kaedah pengajaran yang diberikan tidak langsung terdapat ruang untuk pelajar memberikan pendapat mereka. Keadaan ini bertambah buruk di mana saiz kelas adalah besar (melebihi 100 orang) menyebabkan ramai pelajar yang peranannya setiap kali hanyalah hadir ke kuliah dan menyalin nota. 2. Pelajar perlu diberi tugasan di mana mereka boleh menyatakan serta membuktikan daya kreativiti mereka di dalam menangani permasalahan yang diberikan. Peranan pensyarah di dalam hal ini hanyalah sekadar pembimbing dan menggalakkan perbincangan. Menerusi cara ini, pelajar merasakan pendapat mereka turut dihargai. 3. Untuk menjadikan proses pengajaran lebih berkesan dan menarik, pensyarah perlu mempunyai banyak pengalaman dan maklumat semasa. Menerusi penglibatan diri di dalam aktiviti penyelidikan serta perundingan, pensyarah mampu membawa pelajar untuk menghayati permasalahan sebenar dan tidak terikat kepada teori semata-mata. Pensyarah juga perlu melibatkan diri di dalam aktiviti-aktiviti bersama pelajar. Antaranya program budaya-ilmu, mentor-mentee dan lain-lain. Kesediaan pensyarah untuk menceritakan pengalaman dan kejayaan peribadi mampu memberi motivasi kepada pelajar untuk turut sama berjaya seperti kita. Setiap pensyarah mempunyai teknik pengajaran masing-masing. Pengalaman dan

113

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

pendekatan yang diberikan di atas merupakan antara kaedah umum yang digunakan oleh penulis. Usaha fakulti melaksanakan OBE merupakan usaha yang mampu membawa pembaharuan kepada kaedah P&P dan seterusnya menghasilkan graduan yang lebih relevan dan berkualiti. PENUTUP Usaha UKM mengenalpasti dan mengiktiraf pengajar yang cemerlang merupakan salah satu usaha pembudayaan kualiti di UKM. Aspek pengajaran merupakan aspek yang penting ke arah menghasilkan graduan yang bermutu tinggi. Kaedah pengajaran perlu dipelbagaikan menerusi teknik penyampaian serta penggunaan teknologi terkini (seperti e-learning) agar proses pembelajaran lebih berkesan. Usaha melibatkan pelajar di dalam proses pembelajaran amat penting agar tidak ada pelajar yang sekadar menjadi "penumpang" dan belajar hanya untuk lulus peperiksaan. Ruang perlu dibuka untuk mereka memberikan pandangan dan cadangan penyelesaian masalah. RUJUKAN Dokumen Kualiti ­ Anugerah Pengajar Cemerlang, Pusat Pembangunan Akademik (PPA), UKM, 2004

114

Anugerah Pengajar Cemerlang ­ Signifikan Dan Sumbangannya Terhadap Kualiti Pengajaran Dan Pembelajaran Di UKM ­ Suatu Pengalaman

LAMPIRAN AGIHAN ANUGERAH PENGAJAR CEMERLANG UKM

GUGUSAN SAINS SOSIAL FAKULTI FEP FPEND FPI FSSK FUU PPU FKEJ FST FTSM FPERG FPER FSKB PERJAWATAN* 167 68 84 240 34 27 620 107 224 83 414 20 365 112 497 1531 CALON 3 2 2 5 1 1 14 2 5 2 9 1 7 2 10 33 CEMERLANG SAGUHATI SIJIL

3

3

8

SAINS

2

3

4

KESIHATAN

JUMLAH

2 7

3 9

5 17

* DATA PADA 31 JANUARI 2005 (PPA, 2004)

115

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGAJARAN ASAS KEJURUTERAAN ELEKTRIK: CABARAN KE ARAH PENDEKATAN PEMBELAJARAN BERASASKAN HASIL Mahamod Ismail, Mohd Alauddin Mohd Ali, Hafizah. Husain dan Hanief Ahmad Azam Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Kurikulum semua program pengajian ijazah sarjanamuda kejuruteraan di Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia mengamalkan pendekatan pendidikan kejuruteraan broad-based bagi melahirkan jurutera yang dinamik, kreatif dan berakhlak. Asas kejuruteraan elektrik merupakan salah satu kursus wajib fakulti pada tahun satu yang mula diperkenalkan sejak penubuhan Fakulti. Kursus ini yang mulanya dinamakan Teknologi Elektrik (KF1052 dan KF1053) kemudian telah ditukar kepada Pengenalan Kejuruteraan Elektrik (KKKF1063) merupakan kursus pengenalan kepada semua pelajar kejuruteraan yang bertujuan memberi kefahaman tentang bidang-bidang yang ada dalam kejuruteraan elektrik serta membincangkan penggunaan dan perkembangan masa depannya. Kursus ini dilaksanakan melalui kuliah, kelas tutorial, makmal, kuiz dan peperiksaan. Antara masalah utama kursus ini ialah minat, tumpuan dan kesukaran pelajar memahami kandungan kursus yang secara tidak langsung boleh menjejaskan prestasi akademik terutamanya bagi pelajar yang bukan mengkhusus dalam bidang kejuruteraan elektrik. Dalam kertas ini, satu tinjauan awal dilakukan terhadap prestasi pelajar dalam kursus ini mengikut bidang pengkhususan masing-masing berdasarkan kurikulum lama. Seterusnya perbandingan akan dilakukan terhadap silibus lama dan silibus baru menggunakan pendekatan pembelajaran berasaskan hasil (OBE). Beberapa cabaran pelaksanaan dan penilaian OBE turut dibincangkan bagi memastikan prestasi akademik pelajar dapat dipertingkatkan. Kata kunci: pembelajaran, kejuruteraan elektrik, pendekatan berasaskan hasil PENGENALAN Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia telah ditubuhkan pada tahun 1984 dengan pengambilan kumpulan pelajar pertama hampir 100 orang

116

Pengajaran Asas Kejuruteraan Elektrik: Cabaran Ke Arah Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil

dalam empat program pengajian berdasarkan jabatan iaitu program ijazah Sarjanamuda Awam dan Struktur, Mekanik dan Bahan, Elektrik, Elektronik dan Sistem serta Kimia dan Proses. Kurikulum program pengajian adalah bersifat broad-based dengan pelajar Tahun 1 mengambil kursus yang sama tanpa mengira pengkhususan masing-masing. Pendekatan broad-based bukanlah suatu yang asing tetapi turut diperkenalkan oleh beberapa universiti lain, contohnya Nanyang Technological University Singapore [NTU 2005], Steven Institute of Technology Australia [SIT 2005] dan University of Buffalo [UoB 2005]. Antara lain pendekatan ini bagi membolehkan pelajar memilih dalam bidang kerjaya yang luas dan berbilang disiplin. Jumlah unit yang perlu diambil oleh pelajar di Fakulti adalah di sekitar 120 hingga 130 unit yang terdiri daripada kursus-kursus bertaraf Wajib Universiti (12 unit), Wajib Fakulti (14 unit), Wajib Jabatan/Program (90 unit) dan Pilihan telah ditawarkan hingga kini. Hingga kini kurikulum pengajian telah dirombak sebanyak tiga kali bagi memenuhi keperluan Badan Akreditasi Lembaga Jurutera Malaysia akibat pertukaran tempoh pengajian 3 dan 4 tahun serta pengemaskinian bagi memenuhi kurikulum berdasarkan pendekatan pengajian berasaskan hasil (OBE). Kursus Teknologi Elektrik dan kemudiannya dinamakan Pengenalan Kejuruteraan Elektrik merupakan kursus Wajib Fakulti yang perlu diambil dan lulus oleh setiap pelajar yang mengikuti pengajian di Fakulti. Pada sesi 1985/1986 hingga 1988/1989 kursus ini ini dibahagikan kepada dua bahagian Teknologi Elektrik I dan II [Fakulti Kejuruteraan UKM 1985]. Kursus ini kemudian digabungkan sebagai Teknologi Elektrik mulai sesi 1997/1998 untuk memenuhi keperluan tempoh pengajian tiga tahun. Akhirnya kursus ini ditukar nama kepada Pengenalan Kejuruteraan Elektrik [Fakulti Kejuruteraan UKM 2000] apabila tempoh pengajian ditukar semula kepada empat tahun. Jadual 1 menunjukkan contoh kandungan kursus bagi kursus-kursus tersebut. Walaupun nama kursus bertukar, umumnya kandungan kursus tidak banyak berubah tetapi tidak agak mendalam kerana jumlah jam kredit yang berkurang. Kandungan kursus juga perlu mengambil kira dan memenuhi topik dan tajuk yang berbeza oleh setiap jabatan menyebabkan kandungan kursus menjadi luas. Apabila makmal juga dimasukkan dalam kandungan kursus, pelaksanaan serta penilaian kursus menjadi lebih sukar dan beban serta jam kontak pelajar turut bertambah secara tidak langsung. PENILAIAN DAN PRESTASI PELAJAR Kursus ini disampaikan melalui kuliah, tutoran serta makmal dan dinilai melalui kuiz, laporan dan peperiksaan (pertengahan dan akhir semester). Lazimnya kumpulan pelajar dibahagikan mengikut jabatan masing-masing. Sejak sesi 2000/2001 apabila bilangan pelajar melebihi 400 orang, kursus ini dikendalikan oleh tiga orang pensyarah serta dibantu oleh tutor atau pembantu penyelidik bagi mengendalikan kelas tutorial dan makmal. Pelajar dibahagikan kepada dua kumpulan kuliah dan kelas tutoran seramai 25 hingga 30 orang pelajar. Pelajar dinilai berdasarkan laporan makmal, kuiz, kehadiran kelas tutoran serta peperiksaan akhir.

117

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

JADUAL 1 Kandungan kursus Teknologi Elektrik. KF1052 Teknologi Elektrik I

Kuantiti Elektrik: Arus dan voltan. Litar, peranti dan model. Komponenkomponen Asas: Perintang, kapasitor dan induktor. Asas Litar DC: Analisis mesy dan nod. Teorem Thevenin, Norton dan Superposisi. Litar fana RL dan RC. Asas Litar AC: Bentuk Gelombang Isyarat. Pemakaian Nombor Kompleks. Fasor, Min dan RMS. Impedans dan admitans. Kuasa AC. Penuras RC dan respons frekuensi. Resonans: Lebar jalur dan faktor Q. Analisis rangkaian AC. Kesetaraan DC. Pembahagi Voltan dan Arus. Penggunaan teorem-teorem songsangan. Kesetaraan T dan pi. Litar RLC: Litar diod rektifier. Pendarab Voltan. Litar Magnet: Litar polifasa. Penjanaan 2 dan 3 fasa. Teorem Millman, Kuasa

KF1062 Teknologi Elektrik II (Prakeperluan KF1052)

Mesin arus terus-belitan, tindakbalas angker, penukar tertiban. Ciri-ciri penjana dan motor, kecekapan. Transformer: Litar setara, kecekapan, jenis-jenis. Mesin asas ulang-alikbelitan, penghasilan medan magnet berputar, ciri-ciri penjana dan motor sinkronus. Motor aruhan tiga fasa. Motor aruhan sefasa, motor sejagat dan pelangkah. Kadaran dan prestasi motor.

KF1053 Teknologi Elektrik

Kuantiti elektrik; arus dan voltan. Litar, peranti dan model komponen asas; perintang, kapasitor dan induktor. Asas litar arus terus; analisis mesy dan nod, pembahagi voltan dan arus, teorem Thevenin, Norton, superposisi dan kesalingan, transformasi delta-bintang, litar fana RC dan RL. Asas litar arus ulang-alik; bentuk gelombang isyarat, penggunaan nombor kompleks, fasor, nilai min dan p.m.k, impedans dan admitans. Analisis rangkaian arus ulang-alik; kuasa dan faktor kuasa, penuras RC dan sambutan frekuensi, litar RLC, resonans, lebar jalur dan faktor 0, litar duaan, litar polifasa, sistem 3 fasa, 3 dan 4 dawai. Litar diad: litar setara, penerus, pengaturan voltan, pendarab voltan pengetip dan pengapit. Pengenalan kepada transistor: dwikutub dan kesan medan, litar setara mudah, kendalian, contoh penguat transistor, transistor sebagai suis.

KF1063 Pengenalan Kejuruteraan Elektrik

Kursus pengenalan kepada semua pelajar kejuruteraan bertujuan memberi kefahaman tentang bidang-bidang utama kejuruteraan elektrik. Kursus ini juga membincangkan aspek penggunaan bidangbidang tersebut bagi membolehkan pelajar mengikuti perkembangannya. Kursus ini meliputi perbincangan asas rangkaian elektrik arus terns dan ulang alik serta penggunaannya dalam memahami operasi sistem kuasa, peranti elektronik dan sistem digit.

118

Pengajaran Asas Kejuruteraan Elektrik: Cabaran Ke Arah Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil

Rajah 1 menunjukkan prestasi pelajar bagi sesi 2004/2005 mengikut jabatan dengan bilangan pelajar JKAS (107 pelajar), JKEES (120 pelajar), JKMB (103 pelajar) dan JKKP (77 pelajar). Prestasi ini berdasarkan gred keseluruhan pelajar yang merangkumi prestasi kuiz, tutoran dan peperiksaan akhir.

Gred Keseluruhan Pelajar

50 Peratusan Pelajar 40 JKEES 30 20 10 0 E D D+ CC C+ BB B+ AA Gred Pelajar JKKP JKMB JKAS

M arkah Kuiz Pelajar

70 Peratusan Pelajar 60 50 40 30 20 10 0 (0 - 2) (3 - 5) (6 - 8) (9 - 10) Julat Markah Pelajar JKEES JKKP JKMB JKAS

(a)

Gred Peperiksaan Akhir

30 Peratusan Pelajar

(b)

Analisis Tutorial

100 Peratusan pelajar 80 60 40 20 0

25 20 15 10 5 0 E D D+ CC C+ BB B+ AA Gred Pelajar JKEES JKKP JKMB JKAS

JKEES JKKP JKMB JKAS

(0 - 2) (3 - 5) (6 - 8) (9 - 10)

Julat markah pelajar

(c)

(d)

RAJAH 1 Prestasi (a) keseluruhan, (b) kuiz, (c) peperiksaan akhir dan (d) tutoran mengikut jabatan Berdasarkan Rajah 1(a), tidak terdapat perbezaan yang begitu ketara dari segi gred yang diperolehi oleh pelajar mengikut jabatan walaupun ada jabatan yang menunjukkan prestasi yang kurang cemerlang. Taburan yang hampir serupa juga diperolehi untuk gred kuiz, tutoran dan peperiksaan akhir. Gred makmal tidak dimasukkan kerana hampir semua pelajar mendapat gred A berdasarkan penilaian yang telah ditetapkan. Pelbagai faktor perlu dianalisis selanjutnya seperti kemasukan pelajar, minat pelajar terhadap kursus, tahap matematik dan sains dan kebolehan berfikir secara analitik untuk mengetahui masalah sebenar pelajar. KURIKULUM BARU OBE Kurikulum kursus pengenalan kejuruteraan elektrik berasaskan pendekatan OBE telah digubal dengan mengambilkira input daripada beberapa stakeholders. Beberapa bengkel telah dijalankan bagi mengenalpasti hasil pembelajaran kursus (CO). Sebelas hasil pembelajaran kursus seperti yang ditunjukkan dalam Jadual 2 telah dikenalpasti. Setiap hasil pembelajaran yang digariskan bertujuan mencapai

119

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

hasil pembelajaran program (PO) dan akan dilaksanakan melalui pengajaran di kelas, e-pembelajaran dan Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL). Pelajar akan dinilai berasaskan kuiz, peperiksaan, laporan makmal dan laporan tugasan PBL. JADUAL 2 Kandungan Kursus Pengenalan Kejuruteraan Elektrik OBE KF1053 Pengenalan Kejuruteraan Elektrik (OBE)

1. Berkebolehan membezakan sambungan litar, punca voltan-arus dan kuantiti A.T. dan A.U. 2. Berkebolehan mengaplikasikan hukum dan teorem litar bagi analisis litar A.T. dan A.U. 3. Berkebolehan menganalisis kuasa dalam litar AT dan A.U. (1-fasa dan 3-fasa) 4. Memahami sistem pendawaian dan keselamatan elektrik 5. Memahami asas sistem digit, mikropemproses dan komputer 6. Memahami beberapa aplikasi litar elektrik (pengubah, bekalan kuasa, motor dan penjana) 7. Berkebolehan bekerjasama secara kumpulan mengkaji teknologi terkini berkaitan bidang kejuruteraan elektrik 8. Memahami kaedah pengukuran dan antaramuka instrumentasi elektrik dan elektronik 9. Memahami jenis dan kesan gangguan litar 10. Berkebolehan bekerja secara kumpulan menggunakan peralatan makmal (meter pelbagai, osiloskop, bekalan kuasa dan penjana frekuensi) 11. Berkebolehan bekerja secara kumpulan merekabentuk litar, mengukur parameter isyarat (amplitud, frekuensi dll.) dan parameter litar (arus, voltan dan kuasa)

CABARAN PELAKSANAAN

Memandangkan kurikulum OBE lebih menekankan kepada hasil pembelajaran, kaedah pengajaran dan penilaiannya perlu diubahsuai. Walau bagaimanapun beberapa cabaran dan perkara yang berikut perlu diberikan perhatian bagi memastikan pengajaran berjalan dengan lancar dan mencapai objektif OBE: i. bilangan pensyarah dan tutor (bukan pelajar tahun akhir atau pembantu penyelidik) yang terlibat dengan pengajaran perlu ditambah ii. kumpulan pelajar dengan saiz kumpulan yang kecil dibahagikan bukan mengikut jabatan iii. prasarana dan susunatur (bilik tutoran, makmal pengajaran dan bengkel pendawaian) perlu diwujudkan atau dinaik taraf iv. menyediakan bilangan kajian kes (PBL) mengikut jumlah kumpulan pelajar v. liputan kursus berkemungkinan tidak menyeluruh dan terperinci akibat kesuntukan masa

120

Pengajaran Asas Kejuruteraan Elektrik: Cabaran Ke Arah Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil

vi. mengenalpasti kelemahan pelajar mengaplikasi asas teori ke atas permasalahan litar AT/AU. pengendalian kelas tutoran perlu diperbaiki supaya pelajar mengambil initiatif untuk berfikir dan cuba menyelesaikan masalah, contohnya memperkenalkan beberapa tahap masalah yang perlu diselesaikan bersama tutor, dalam kumpulan dan secara sendirian KESIMPULAN Kursus asas kejuruteraan elektrik merupakan salah satu kursus penting dalam mengamal pendidikan kejuruteraan broad-based. Perubahan dan rombakan kandungan merupakan satu amalan yang baik tetapi bukan akibat desakan dan suasana kerana ianya mungkin menyebabkan kandungannya kursus berkurang atau tidak dapat disampaikan dengan baik. Kajian ringkas ini menunjukkan jurang perbezaan prestasi pelajar bagi kursus asas kejuruteraan elektrik mengikut jabatan didapati tidak begitu ketara walaupun adakalanya pensyarah di jabatan merasakan sebaliknya terutamanya apabila purata nilai gred kumulatif pelajar menurun. Beberapa cabaran telah dikenalpasti seperti prasarana, guna tenaga, pelaksanaan, bahan pengajaran dan sikap pelajar apabila pendekatan OBE dilaksanakan. RUJUKAN Fakulti Kejuruteraan UKM. 1985. Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuteraan Sesi 2000-2001, 2000. Universiti Kebangsaan Malaysia. Fakulti Kejuruteraan UKM. 2000. Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan Sesi 1985/86, 1985. Universiti Kebangsaan Malaysia. Nanyang Technological University, 2005 (atas talian) http://www.ntu.edu.sg/mae/Academic/undergraduate/Transitional%20Subject s/Transitional_Subjects_2ycc.asp, (1 Dis. 2005). Steven Institute of Technology. 2005. (atas talian) http://www.soe.stevens.edu/Academics/ug_programs.html, (1 Dis. 2005). University of Buffalo. 2005, (atas talian) http://www.civil.buffalo.edu/ugrad_acad_ce_curr.shtml, (1 Dis 2005).

121

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

COURSE DELIVERY AND LOADING DESIGN TO FULFILL NOTIONAL CREDIT REQUIREMENT USING MS-Excel® TEMPLATE Mohd Jailani Mohd Nor1, Mohd Hanif Md Saad1, Mohd Fais Mansor2 1 Dept. of Mechnical and Materials Engineering 2 Dept. of Electrical, Electronics and Systems Engineering Faculty of Engineering Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRACT This paper attempts to briefly and adequately explains Notional Credit and Notional Credit Hour. The importance of both items in designing courses delivery and loading is presented and an intuitive calculation explaining both were also discussed and presented. An MS-Excel® based system that automates and simplifies course delivery and loading design, while fulfilling the requirements of Notional Credit and Notional Credit Hour is also introduced and discussed in this paper. Keywords: Notional Credit, Notional Credit Hour, course delivery, course loading INTRODUCTION Course delivery and loading design is an important aspect in teaching. It reflects the loading that the student would have to take for a particular course in the duration of the course. Previously, the delivery methods and consecutive loading is designed solely at the discretion of the lecturer. In many cases, a lot of constraints such as available time for studying and proper amount of loading are overlooked. This can results in either students not having adequate time to study or the loading of the course does not reflect the allocated credit hours. OBJECTIVES The objectives of this paper are as follows: i) To provide a brief explanation on the importance of Notional Credit and Notional Credit Hour in course delivery and loading design. ii) To introduce a computerised system in designing course delivery and loading with Notional Credit and Notional Credit Hour as the guiding criteria.

122

Course Delivery And Loading Design To Fulfill Notional Credit Requirement Using Ms-Excel® Template

LITERATURE REVIEW The Need for Notional Credit Hour The need for a holistic understanding of Notional Credit Hour can be described by the example below. The concept of frequency domain analysis in designing feedback controllers is alien to many new undergraduate engineering students. As the lecturer briskly explain to them the design methods, most of the students awed in confusion at its complexity. For normal students, a one hour lecture would then be accompanied by perhaps, two hours of discussion with colleagues and browsing for extra information in the textbook out of the official class hour. A 3-hour lecture could then be easily translated to 6 hours of independent class activities aimed at fortifying the understanding of the subject matter. If a student takes seven 3-credit subjects per week, the total amount of time spend would be 63 hours. If the students also takes an average of two 3-hour lab works every week and an average of ½ hour take home tutorials for each subject, the total amount of time spent would be 72.5 hours per week. This translates to an average of 10.4 hours of time spent on learning every day. Roughly, only 14 hours a day is left for eating, resting, traveling, sleeping, etc. This would excessively burden the student. The internationally accepted norm for studying hour is only 40-50 hours per week. Furthermore, with new and innovative method of deliveries such as Problem Based Learning (PBL), Active Learning (AL), Cooperative Learning (CL) Capstone Design, Studio, etc the amount of time spent by the students outside the classroom should be taken into account. To do this, the Notional Credit Hour is used as a guide to normalised students' loading and to facilitate credit transfer within and among institutions. Notional Credit Hour is also used to address the issues of quality in Work Based Learning (WBL) programmes (Burns & Chisholm 2001). Notional Credit A required Notional Credit is a measure of academic loading assigned to students for a certain course in the duration of their whole study program. In practice, a credit is basically defined as the `currency' used to measure students' workload in terms of notional time required to achieve a specified learning outcome (Giuliano et al. 2003). Usually, a student is required to accumulate a certain amount of Notional Credit in order to graduate from a programme which they have enrolled. For example, the engineering degree programme in UKM requires students to accumulate 128 Credit Hours in order to graduate from the program (Fakulti Kejuruteraan UKM 2005). Notional Credit Hour The Notional Credit Hour reflects the average number of hours a student will take to achieve specified learning outcomes and gain credits (Giuliano et al.

123

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

2003) of a certain course. Notional Credit Hour is sometimes referred to as Notional Learning Hour or Notional Learning Time. It can be technically defined as `contact hours' plus `independent student effort' for each delivery method. Lecturers must be aware of the time constraint in each delivery method. In Malaysia, the Notional Credit Hour is set at 40 hour / 1 Notional Credit. It serves as a guide for lecturers not to over-burden the students with all sorts of delivery methods. With notional credit hour, and subsequently the Notional Credit itself, it is possible to establish proper students loading per semester and to establish minimum requirements of `Total Credits' for graduation. In short, notional credit enables the lecturers to measure how much is the adequate loading for students and calculate the loading for all forms of delivery method namely lecture, tutorial, project, PBL, laboratory, industrial training, etc. The amount of optimal notional credit hour varies between 40-60 according to institution understanding and common acceptation. One established method in selecting the maximum Notional Credit Hour is through the use of the Weekly Maximum Academic Loading. Weekly Maximum Academic Load (WMAL) The Weekly Maximum Academic Loading (WMAL) is the number of maximum hours a student can be expected to use in learning. It differs slightly from many researchers point of view, but Zainai Mohamed (1999) pointed out that the WMAL for Malaysian student is roughly 46 hours/week. In calculating the Notional Credit Hour, the WMAL can be used as the maximum Notional Credit Hour assignable to a student per week. Example Calculation for Notional Credit Hour and Notional Credit Suppose 40 learning hour per semester is equivalent to 1 Notional Credit. The average loading per semester is equivalent to 5 Subjects. Each subject is assigned 3 Notional Credits. The average loading per semester is then: 5(subjects) x 3(credits/ subject) = 15 (credits) If all classes are delivered through one hour lecture only and every lecture is assumed to be followed by 2 hours of student effort then the total learning hours per week is: 15(lectures) + (15x2)(student efforts) = 45 (hours per week) This is the Notional Credit Hour for each week. Whether this is achievable or not, we need to show that the students have at least 45 hours to learn each week. Suppose the students allocated 8 hours a day for learning on weekdays and a total of 6 hours of learning during weekend. The total hours available for learning by the students are: 8(hours) x 5 (days) + 6 (hours during weekend) = 46 (hours per week) So in the above example, the students have adequate time to learn every week.

124

Course Delivery And Loading Design To Fulfill Notional Credit Requirement Using Ms-Excel® Template

If there are 13 weeks per semester available to deliver the course, for a single subject, a total number of 117 learning credit hours are available to be used in effectively delivering the course. If the notional credit for the subject is set at 3 credit hour then, during the design stage of the delivery methods for the course, the lecturer must be careful in selecting the delivery methods such as that the total hour needed for the subject will not be more than 120 hours. SYSTEM DESIGN AND IMPLEMENTATION The task of calculating the above notional credit hour becomes cumbersome when other delivery methods such as PBL, CL, tutorial, assignments, projects, laboratory etc. are employed in a class. Every delivery method has its unique loading based on the emphasis and the requirement of the course outcomes. To facilitate the calculation, an automatic method of calculating the Notional Credit Hour was developed in this paper using MS-Excel® based template. Automatic Calculation of Notional Credit Hour The formula to calculate the weekly nominal credit hour per week can be summarized as follows:

TNLH = W jTk

j =1 k =1 m

n

m

TWNLH ,k = W jTk

k =1

where, TNLH = Total Notional Learning Hour per semester for a particular course. TWNLH,k = Total Notional Learning Hour per week-k for a particular course. n = maximum number of delivery methods used in teaching the course. m = maximum number of delivery week available to deliver the course using specific delivery method. Wj = the selected weight for the delivery method-j Tk = the total time for week-k of delivery method. TNLH is further constrained such that i) and, ii)

TNLH ,k

TWMAL no. courses / week

TNLH = Notional Credit set for the course Required Notional Credit Hour

125

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

TWMAL is the Weekly Maximum Academic loading. The values for TWMAL and Wj must be commonly agreed upon by the faculty members so as to normalize students loading. TWMAL and Wj should also be standardised among participating institutions in order to facilitate credit transfer. Requirement in item (i) must be agreed upon by the Department members and constantly check by the Head of Department that it is fulfilled. In the presence of other cross departments' courses, an average loading should be estimated and used provided that the exceeded value, if any, is not very big and it does not happen frequently. System's Implementation The system is implemented in the form of an MS-Excel® template. It is very easy and intuitive to use. The effect of the implementation of different delivery methods towards the course overall Notional Credit Hour is reflected automatically. The lecturer can then fine tune the delivery methods and their class contact hours such that the required Notional Credit Hour is fulfilled. The system is shown in Figure 1 and Figure 2 below.

FIGURE 1 The Overall Interface to The Notional Credit Hour Calculation Template

126

Course Delivery And Loading Design To Fulfill Notional Credit Requirement Using Ms-Excel® Template

FIGURE 2 An Example of Delivery Methods Planned For A Course Which Satisfies The Need Of The Notional Credit And Notional Credit Hour DISCUSSION The computerised system greatly improves the overall design of the syllabus for a given course, with the proper number of notional credit hour. In short, it simplifies the job. However, there are still some fields for improvement. The template used a predefined loading which should be agreed upon by the whole faculty members. The loading however, may differ between institutions. Thus, there is a need to establish standard loading for each delivery method at every institution to enable credit transfer among them. CONCLUSION The need for a thorough understanding in the concept of Notional Credit and Notional Credit Hour is very important to guide the lecturers in planning their delivery methods for their courses. To facilitate and simplify the work required, a computerised system was developed. The system is capable of reflecting the effect of any delivery methods thus simplifying the job greatly. With this system, the task of designing delivery methods for a course, while fulfilling the needs of the required Notional Credit Hour, is simplified and becomes interactive.

127

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

REFERENCES George R. Burns & Colin U. Chisholm. 2001. Quality Assurance Issues Relating to the Delivery of Work Based Learning Programmes, Global J. of Engineering Education, 5: 33-42. Giuliano Augusti, Valeria Bricola & Gunter Heitmann. 2003. Glossary of Terms Relevant For Engineering Education, E4 Thematic Network: Enhancing Education in Europe, pp 9, ISBN 88-8453-166-7, Firenze University Press. Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia. 2005. Panduan Prasiswazah Fakulti Kejuruteraan Sessi Akademi. 2005-2006, Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia. Zainai B Mohamed 1999. UTM's Student Academic load - An Explanation. Skudai Post. Bil. 25.Universiti Teknologi Malaysia.

128

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

PENERAPAN KEMAHIRAN GENERIK DALAM PENGAJARAN MENGGUNAKAN MODEL TERSEBATI Aini Hussain1, Che Husna Azhari1, Dzuraidah Abdul Wahab1, Noriah Ishak2 dan Siti Rahaya Ariffin2 1 Fakulti Kejuruteraan, 2Fakulti Pendidikan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Keperluan untuk menerapkan Kemahiran Generik (KG) atau kemahiran am sepunya pada semua graduan kini menjadi semakin penting terutamanya dalam era globalisasi yang bercirikan persaingan dalam dunia tanpa sempadan dan batas waktu. Kemahiran ini merupakan sebahagian daripada hasil program yang ditekankan dalam kaedah pembelajaran berasaskan hasil yang bertujuan untuk memastikan graduan boleh berfungsi dan memberi sumbangan kepakaran ilmu bidang masing-masing secara efektif dalam menyelesaikan masalah, berkomunikasi, berfikir secara kreatif dan kritikal, bertindak sebagai seorang ahli/ketua kumpulan yang berkesan, beretika dsbnya. Kertas kerja ini mengupas tentang peri pentingnya penerapan KG di kalangan graduan dan bagaimana penerapan KG dilaksanakan terhadap sekumpulan pelajar di Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia. Dalam kajian ini, usaha penerapan dilaksana menggunakan pendekatan model tersebati melalui teknik jigsaw. Penerapan KG ini terbukti berkesan dengan adanya peningkatan yang signifikan dalam pencapaian akademik kumpulan pelajar yang disasar berbanding dengan kumpulan pelajar yang tidak didedahkan terhadap keperluan kemahiran generik. Kertas kerja ini turut mendedahkan beberapa kekangan dalam pelaksanaan proses penerapan KG yang julung-julung kali dilaksanakan di Fakulti Kejuruteraan. Kata kunci: kemahiran generik, teknik jigsaw, pendekatan model tersebati, pembelajaran berasaskan hasil PENDAHULUAN Dalam era globalisasi masakini, kebolehpasaran seseorang graduan bukan sahaja bergantung kepada bilangan ijazah yang diperolehi tetapi meliputi aspek-aspek lain seperti kemahiran berkomunikasi, berpemikiran kritis dan kreatif, kualiti kepimpinan dan pemain dalam sesuatu pasukan dsbnya. Kepentingan kemahiran generik atau kemahiran am sepunya semakin mendapat perhatian di Malaysia

129

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

serta di peringkat antarabangsa ekoran isu penarafan dan jaminan kualiti sistem pendidikan. Jaminan kualiti ini dibuat melalui pengiktirafan terhadap sistem pembelajaran berasaskan hasil (PBH) yang dilaksanakan oleh sesebuah institusi yang ingin diiktiraf. Selain daripada memastikan graduan adalah berpengetahuan dalam bidang matematik, kejuruteraan dan sains yakni bidang teras masingmasing, hasil program yang turut ditekankan ialah kebolehan untuk berfungsi dalam kumpulan berbilang disiplin, kebolehan untuk berkomunikasi dengan berkesan dan kebolehan untuk menyelesaikan masalah (ABET 1998). Amnya, Accreditation Board for Engineering and Technology (ABET) telah meletakkan keperluan bagi kemahiran generik atau soft skills pada seseorang graduan, pada tahap yang sama dengan pengetahuan teknikal. Sekilas pandang ini menjelaskan peningkatan minat yang mendadak terhadap isu ini. Malaysia juga tidak ketinggalan dengan mewujudkan Kerangka Kualiti Malaysia (KKM) yang telah mengenalpasti lapan domain kemahiran generik yang perlu ada pada setiap graduan dari institusi pengajian di Malaysia. KG aras merangkumi domain berikut: · keprofesionalisme, nilai, sikap, perilaku dan etika · kebertanggungjawapan dan keprihatinan sosial · kemahiran berkomunikasi · pengurusan maklumat dan pembelajaran sepanjang hayat · kemahiran keusahawanan dan kepengurusan Kertas kerja ini dimulakan dengan perbincangan mengenai KKM yang merupakan pencetus kepada peningkatan minat mendadak peri pentingnya pembekal pendidikan melaksanakan penerapan KG dalam kurikulum program pengajian, penakrifan serta penerangan terperinci tentang KG. Ini kemudiannya diikuti dengan pemerihalan kajian kes pelaksanaan usaha penerapan kemahiran generik di kalangan pelajar program Kejuruteraan Elektrik & Elektronik yang telah mengikuti kursus KL 4023 Rekabentuk Sistem Kawalan. Pendekatan secara tersebati (infusion approach) telah digunapakai dalam melaksanakannya. KERANGKA KUALITI MALAYSIA Sebelum sistem pendidikan sesebuah negara dapat diiktiraf di peringkat antarabangsa, perkara utama yang mesti diwujudkan ialah kerangka kelayakan negara. Kerangka ini merangkumi konsep hasil pembelajaran mengikut aras kelayakan, penamaan kelayakan serta sistem kredit. Dalam hal pendidikan kejuruteraan sekali pun pengiktirafan sepunya seperti dalam gagasan Piagam Washington/Washington Accord (WA) antara ahli peringkat antarabangsa akan hanya dapat dijalankan sekiranya struktur kelayakan dalam negeri sudah pun terbentuk. KKM telah dipersetujui pelaksanaanya pada tahun 2004 dengan empat objektif penubuhan KKM seperti berikut: · meningkat keyakinan awam terhadap kualiti pendidikan tinggi di Malaysia dengan penjaminan piawai kelayakan, penguatkuasaan polisi jaminan kualiti, penetapan ketepatan dan keseragaman penamaan kelayakan serta ketelusan maklumat

130

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

· · ·

menyokong pendididikan luwes dengan penyediaan laluan pendidikan, pengikirafan pendidikan terkumpul, sistem tukaran kredit serta penyamataraan sektor swasta dan awam memudahcara bentuk anugerah kelayakan supaya pembekal pendidikan dapat menyetarakan hasil pembelajaran serta sistem pendidikan pemegang kelayakan memudahcara pengiktirafan kelayakan Malaysia dengan kelayakan luar negara

KKM turut mengenalpasti lapan domain hasil pembelajaran/hasil berkaitan KG. Domain-domain tersebut beserta huraian tentang hasil pembelajaran pada aras Sarjanamuda Kepujian diberikan dalam Jadual 1.

JADUAL 1 Senarai KG domain hasil pembelajaran dan penjelasannya Domain Hasil Pembelajaran Keprofesionalisme, nilai, sikap, perilaku dan etika Penjelasan Hasil Pembelajaran - Graduan yang mempunyai kemahiran ilmu teknikal bidang serta kemahiran dengan iltizam pada kumpulan nilai sepunya - Graduan yang memapar iltizam tinggi pada kecemerlangan, kasih-sayang sejagat, tanggungjawab, kepedulian, keprihatinan, wibawa dan kebenaran - Graduan yang berupaya menatar, melindung dan meningkat nilai untuk pengguna, profesion, diri dan masyarakat. - Graduan yang berupaya mendokong kebertanggung jawapan etika, perundangan dan peribadi dalam pendokumentasian, kerahsiaan dan hakmilik intelek - Graduan yang berupaya mengguna penakulan moral dan terasas-moral untuk penyelesaian konflik - Graduan yang berupaya menjaga diri, mengawal tekanan, mengurus masa,mengaku had diri, dan bersedia untuk berubah - Graduan yang berupaya memapar iltizam tinggi kepada kecemerlangan, kasih-sayang sejagat, tanggung jawab, kepedulian, kasih saying, kesanggupan, keikhlasan dan wibawa.

131

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

JADUAL 1 - sambungan Domain Hasil Pembelajaran Ilmu Penjelasan Hasil Pembelajaran - Graduan yang berupaya menunjukkan kefahaman sebuah korpus ilmu yang kompleks dan koheren yang berupaya menjadi asas kepada pengajian peringkat siswazah serta menyediakan graduan kepada kerjaya professional. - Graduan yang berupaya mencermin keprihatian dan kepedulian kepada kepelbagaian nilai serta kepercayaan - Graduan yang berupaya menunjukkan kerelaan melindung dan menatar kesejahteraan masyarakat. - Graduan yang berupaya memaparkan suatu julat luas kemahiran psikomotor kompleks, termasuk kemahiran TM/ICT - Graduan yang mempunyai kemahiran komunikasi antara-manusia, tulisan, lisan dan dalam kumpulan Graduan yang berupaya mengurus maklumat sebagai asas pembelajaran sepanjang hayat

Kebertanggungjawapan dan keprihatinan sosial

Kemahiran teknikal, amali dan psikomotor

Kemahiran berkomunikasi Pengurusan maklumat dan pembelajaran sepanjang hayat Pendekatan saintifik dan pemikiran kritikal

- Graduan yang mempunyai sifat/upaya menjalankan penyelidikan, memahami dan menilai maklumat serta konsep baru dari pelbagai sumber, pertimbang bukti, debat, andaian, untuk menyelesaikan masaalah dalam pelbagai konteks. - Graduan yang mempunyai upaya menggunakan prinsip pengurusan dalam aktiviti perniagaan dan memberi nilai tambah kepada ilmu dalam disiplin. - Graduan yang berupaya menilai proses dan hasil meningkat kesaksamaan, keberkesanan dan kualiti.

Kemahiran keusahawanan dan kepengurusan

KEMAHIRAN GENERIK DAN KEPENTINGANNYA Namun demikian, tempoh untuk menguasai KG lazimnya adalah lebih panjang berbanding kemahiran dalam subjek yang dipelajari. Menurut Gagne, KG merujuk kepada kemahiran pengetahuan tak bersandar bidang (McGuinness

132

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

2000). KG juga dikenali dengan beberapa istilah lain seperti kemahiran umum, kemahiran utama, kemahiran wajib dsbnya. KG meliputi kemahiran berfikir (seperti teknik penyelesaian masalah), strategi pembelajaran dan kemahiran metakognitif (seperti mengulangkaji teknik penyelesaian masalah dan memantau prestasi kemahiran penyelesaian masalah). KG melibatkan tiga komponen utama iaitu prosidur yang melibatkan langkah-langkah untuk melakukan kemahiran, pemahaman dan aplikasi prinsip sebagai panduan untuk melaksanakan prosedur tersebut dan akhir sekali komponen menghafal tertib prosedur. Permintaan terhadap KG amat tinggi terutamanya di tempat kerja. Majikan sentiasa ingin memastikan kejayaan perniagaan masing-masing dengan mengambil dan mengekal kakitangan yang memiliki kemahiran yang pelbagai dari ciri-ciri keperibadian dan juga kemahiran teknikal. Jadual 2 menyenaraikan ringkasan jenis kemahiran kebolehpasaran kerja yang dikehendakki oleh Australian Chamber of Commerce and Industry (ACCI) and the Business Council of Australia (BCA) dan juga kebanyakan majikan di Malaysia berbanding kompetensi utama Mayer (NCVER, 2003). Sebagai seorang individu, KG amat perlu dalam mengekalkan hubungan kekeluargaan dan masyarakat. Secara ringkas, KG merangkumi pelbagai konteks kehidupan dan pekerjaan manakala secara kolektif pula, KG merangkumi enam unsur utama iaitu kemahiran asas, kemahiran berkaitan insan, kemahiran berfikir, kemahiran peribadi, kemahiran berkaitan perniagaan dan kemahiran berkaitan kemasyarakatan. Proses penerapan KG adalah tanggungjawab semua iaitu setiap sektor pendidikan seperti sekolah, institusi pengajian tinggi (IPT) dan juga masyarakat. KG boleh disemai dalam individu sepanjang hayat dan dalam persekitaran berbilang termasuk tempat alam pekerjaan, kehidupan harian dan juga pendidikan/persekolahan. Pelaksanaan penerapan KG semakin meningkat dalam konteks pembelajaran dan pengajaran masa kini. KAEDAH PELAKSANAAN Terdapat dua pendekatan yang boleh dilaksanakan untuk penerapan kemahiran generik di kalangan pelajar iaitu pendekatan model diffusion dan model infusion. Usaha-usaha menerapkan KG di kalangan pelajar telah lama dilaksanakan. Namun keberkesanannya banyak dipersoalkan ekoran prestasi graduan masakini yang kurang memberangsangkan. Secara tradisinya, kebanyakan kurikulum pengajian mengamalkan pendekatan yang berasaskan model diffusion atau lebih tepat lagi model terserak (Yaso & Ginger 2003). Dalam model terserak, penerapan KG dilakukan secara tersebar/terserak iaitu melalui penawaran kursuskursus khusus seperti pemikiran kritis, penulisan teknikal, pengucapan umum dsbnya. Kursus-kursus ini dibentuk khas untuk tujuan membangun dan memupuk kemahiran generik. Kebaikan kaedah ini ialah ia menggalakkan pelajar mengambil beberapa mata pelajaran tambahan yang boleh dihimpunkan untuk mendapatkan satu kelayakan minor. Namun demikian, bagi pelajar program pengajian kejuruteraan, kelayakan minor ini adalah kurang relevan.

133

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

JADUAL 2 Ringkasan kriteria kemahiran kebolehpasaran kerja berbanding kompetensi utama Mayer (NCVER, 2003) Jenis Kemahiran Berkomunikasi Sumbangan menjalin kerjasama erat untuk sumbangan yg lebih produktif menyumbang kepada hubungan kerja yang produktif dan juga hasil menyumbang kepada hasil produktif Menyumbang kepada hasil inovatif Menyumbang kepada perancangan strategik jangka pendek dan panjang Menyumbang kepada perkembangan dan kepuasan pekerja Meyumbang kepada pembaikan dan pengembangan pekerja, operasi syarikat dan juga hasil Menyumbang kepada pelaksanaan tugasan dengan lebih efektif Kompetensi utama Mayer Menyampaikan idea dan maklumat secara matematik dan menggunakan teknikteknik tertentu Bekerja dengan orang lain dan dalam satu pasukan Menyelesaikan masalah Merancang dan menganjur aktiviti Mengumpul, menganalisa dan memproses maklumat -

Kerja kumpulan

Menyelesaikan masalah Keusahawanan Mentadbir dan merancang

Pengurusan kendiri Belajar

-

Penggunaan teknologi

Menggunakan teknologi

Pendekatan model infusion ataupun tersebati didapati lebih sesuai dan relevan dengan program pengajian kejuruteraan. Pendekatan model tersebati adalah lebih berhemah di mana kemahiran generik digabungkan dengan kandungan kursus. (Maloof 2004). Secara tidak langsung, kemahiran generik menjadi sebahagian daripada objektif pengajaran dan pembelajaran kursus tersebut. Rajah 1 memaparkan model penawaran kursus berasaskan model tersebati (Dunne 2005). Kemahiran generik digabungkan dengan empat komponen lain iaitu kandungan disiplin, kemahiran disiplin, kesedaran tempat kerja dan pengalaman tempat kerja.

134

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

KANDUNGAN DISIPLIN

KEMAHIRAN DISIPLIN

KEMAHIRAN GENERIK KESEDARAN TEMPAT KERJA PENGALAMAN TEMPAT KERJA

RAJAH 1 Model Penawaran Kursus (Dunne 2005) KAEDAH PELAKSANAAN Terdapat dua pendekatan yang boleh dilaksanakan untuk penerapan kemahiran generik di kalangan pelajar iaitu pendekatan model diffusion dan model infusion. Usaha-usaha menerapkan KG di kalangan pelajar telah lama dilaksanakan. Namun keberkesanannya banyak dipersoalkan ekoran prestasi graduan masakini yang kurang memberangsangkan. Secara tradisinya, kebanyakan kurikulum pengajian mengamalkan pendekatan yang berasaskan model diffusion atau lebih tepat lagi model terserak (Yaso & Ginger 2003). Dalam model terserak, penerapan KG dilakukan secara tersebar/terserak iaitu melalui penawaran kursuskursus khusus seperti pemikiran kritis, penulisan teknikal, pengucapan umum dsbnya. Kursus-kursus ini dibentuk khas untuk tujuan membangun dan memupuk kemahiran generik. Kebaikan kaedah ini ialah ia menggalakkan pelajar mengambil beberapa mata pelajaran tambahan yang boleh dihimpunkan untuk mendapatkan satu kelayakan minor. Namun demikian, bagi pelajar program pengajian kejuruteraan, kelayakan minor ini adalah kurang relevan. Penerapan KG menggunakan model penawaran kursus boleh diasaskan kepada salah satu dari enam pola yang dicadangkan oleh Dunne (2005). Rajah 2 memaparkan enam pilihan pola penerapan KG untuk penawaran kursus yang diasaskan pada model penawaran kursus yang ditunjukkan dalam Rajah 1 di atas. Pola-pola tersebut dijelaskan seperti berikut: · Pola 1 memberi penekanan yang lebih terhadap ilmu bidang/disiplin dan KG sekadar digunakan sebagai instrumen untuk meningkatkan pembelajaran akademik. · Pola 2 menganggap ilmu bidang dan KG sama penting dan pembelajaran ilmu bidang dibangunkan melalui penggunaan KG khusus. · Pola 3 memfokus kepada KG dan penawaran kursus berasaskan pola ini mewajibkan KG sebagai hasil pembelajaran dan ilmu bidang digunakan sebagai konteks pembelajaran. · Pola 4 memfokus secara eksklusif kepada KG. Pengetahuan dan kemahiran ilmu bidang yang diperolehi dianggap kurang relevan untuk pengajian bidang ataupun hanya kerana pelajar memilihnya sahaja. Kursus seperti pengurusan dan etika boleh menggunapakai pola ini.

135

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

Pola 1

Pola 2

Pola 3

Pola 4

Pola 5

Pola 6

RAJAH 2 Pilihan Pola Penawaran Kursus Dalam Sistem Pendidikan Tinggi (Dunne, 2005) Pola 5 memberi penekanan terhadap ilmu bidang dan juga kesedaran tempat kerja di samping menerap KG. Pola ini lebih sesuai untuk penawaran kursus bersifat vokasional dan praktikal seperti kursus makmal, rekabentuk dsbnya. · Pola 6 memfokus kepada penerapan dan pembangunan KG dan pengalaman kerja. Pola penawaran kursus ini memberi pelajar gambaran dan suasana sebenar alam pekerjaan. Pola ini sesuai untuk kursus seperti latihan industri dan projek ilmiah. Pola 1 dan 5 sesuai untuk dilaksanakan jika ingin sekadar menerap KG di kalangan pelajar. Penerapan KG secara tersebati melibatkan tiga langkah penting iaitu perancangan, pelaksanaan dan penaksiran. Langkah pertama yang membabitkan perancangan di peringkat pengurusan akademik adalah diperlukan untuk merancang kurikulum. Ini diikuti dengan penyediaan perancangan kursus yang dilakukan di peringkat tenaga pengajar. Seterusnya adalah peringkat pelaksanaan aktiviti dalam usaha menerapkan KG. Dua kaedah pelaksanaan aktiviti yang dikenalpasti adalah aktiviti dalam bilik kuliah dan aktiviti luar bilik kuliah. Aktiviti dalam kuliah boleh dilakukan secara perbincangan, main peranan, kerja kumpulan, pembentangan dan simulasi manakala, aktiviti luar bilik kuliah boleh dilaksanakan melalui tugasan projek, kajian kendiri, kerja lapangan, lawatan tapak dan khidmat masyarakat. Langkah terakhir adalah penaksiran yang membabitkan penyediaan soalan untuk kuiz, tugasan, peperiksaan, penyediaan skema jawapan ataupun kriteria penaksiran. Pelaksanaan KG boleh disebatikan dengan kursus dalam tiga tahap iaitu a) pada tahap 1 sebagai pengenalan sahaja, b) tahap 2 sebagai bahan pengajaran tanpa penilaian dan c) tahap 3 sebagai bahan pengajaran yang dinilai bersama dengan ilmu bidang. Tahap 1 dan 2 sesuai untuk pola 1 atau 5 manakala tahap 3 sesuai untuk pola 3 dan 4. Pola 2 atau 6 boleh digunakan untuk tahap 2 ataupun

136

·

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

3. Selain itu, penggunaan teknik pembelajaran berpusatkan pelajar seperti teknik pembelajaran berasaskan masalah dan teknik pembelajaran kooperatif dapat menjayakan proses penerapan KG dengan lebih berkesan. TEKNIK-TEKNIK PEMBELAJARAN BAGI PENERAPAN KEMAHIRAN GENERIK Pembelajaran Kooperatif Kaedah pembelajaran kooperatif merupakan strategi pembelajaran yang paling popular di kalangan penyelidik. Hasil kajian menunjukkan pelajar yang berpeluang bekerja dalam suasana berkumpulan akan belajar lebih pantas dan lebih efisyen, bertahan lebih lama, dan mempunyai pandangan dan pemikiran yang lebih positif. Walaubagaimanapun, pelaksanaannya tidaklah semudah yang disangkakan dan kaedah khusus perlu dilaksanakan untuk menjamin kejayaan dan keberkesanan pembelajaran. Faktor ini perlu disedari oleh pelajar dan juga tenaga pengajar. Lima elemen penting pembelajaran kooperatif ialah saling sandaran positif, interaksi muka ke muka, kebertanggungjawaban individu, kemahiran sosial dan interaksi berkumpulan. Pembelajaran kooperatif akan amat berjaya jika kelima-lima elemen ini wujud. Teknik Pembelajaran Jigsaw Teknik pembelajaran jigsaw merupakan suatu teknik pembelajaran secara kooperatif yang terbukti berkesan. Di Amerika Syarikat, teknik ini berjaya mengurangkan konflik ras di kalangan pelajar sekolah, meningkatkan motivasi pelajar, menggalakkan pembelajaran dan meningkatkan minat pelajar untuk belajar (Aronson 2000). Teknik Jigsaw pertama kali diperkenalkan oleh Elliot Aronson dan para pelajarnya sekitar awal tahun 1970an di University of Texas dan University of California. Teknik jigsaw ini amat popular di Amerika Syarikat selepas kes pelajar sekolah yang melakukan pembunuhan beramai-ramai di Columbine. Teknik ini telah dianggap sebagai suatu instrumen yang dapat mencegah kejadian tragik seperti itu. (Aronson 2000). Perkuliahan jigsaw adalah suatu teknik pembelajaran ko-op yang khusus dengan rekod kejayaan yang amat membanggakan. Sebagaimana seseorang menyelesaikan suatu teka-teki padanan ataupun jigsaw puzzle,setiap keping adalah penting untuk menyelesaikan teka-teki tersebut. Dalam konteks pembelajaran secara jigsaw, sumbangan setiap pelajar adalah penting dan dengan itu setiap pelajar juga adalah penting yakni sama seperti setiap kepingan jigsaw tadi. Ciri-ciri inilah yang menjadikan teknik jigsaw sebagai suatu strategi pembelajaran yang efektif. Pembelajaran ala jigsaw adalah mudah dilaksanakan dan berikut disenaraikan sepuluh langkah mudah untuk pelaksanaannya (Aronson 2000; Maloof 2004):

137

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

1. 2.

Bentuk kumpulan jigsaw (KJ) dengan keahlian n, (4-6 org) Lantik seorang ketua untuk KJ, pilih yang paling matang di kalangan ahli kumpulan

3.

4. 5.

Bahagi topik pembelajaran kepada n bilangan subtopik.

Pastikan setiap ahli KJ bertanggungjawab ke atas subtopik masing-masing. Beri masa untuk setiap ahli KJ memahami dan memahirkan diri dengan subtopik yang ditugaskan. 6. Bentuk kumpulan Pakar (KP) sementara dan setiap ahli KJ dengan subtopik yang sama akan berkumpul dan membincangkannya. Beri mereka masa untuk berbincang maklumat penting dalam subtopik masing-masing untuk di bawa balik ke KJ. 7. Bubar KP dan kembalikan mereka kepada KJ masing-masing. 8. Setiap ahli KJ membentangkan kepakaran masing-masing untuk dikongsi sesama ahli KJ. Galakkan ahli-ahli KJ bertanya soalan untuk penjelasan lanjut. 9. Tenaga pengajar bertindak hanya sebagai pemudahcara dengan bergerak dari satu KJ ke kumpulan yang lain sambil memerhatikan proses pembelajaran terpusat pelajar. Jika perlu, pemudahcara boleh mengambilalih untuk mengelakkan masalah. 10. Di akhir sesi, penaksiran perlu dilakukan dengan mengadakan kuiz atau lain kaedah penaksiran untuk memberi gambaran awal keseriusan sesi ini dan bukan sekadar main-main sahaja.

Berbanding kaedah pengajaran tradisonal, teknik pengajaran jigsaw (TPJ) mempunyai beberapa kebaikan, antaranya ialah ia mudah dipelajari untuk pelaksanaan, menyeronokkan dan mudah dilaksanakan, dan boleh dimanfaatkan dengan strategi pengajaran lain. TPJ juga tidak sepi dari masalah dan cabarannya. Masalah akan timbul jika terdapat pelajar yang mendominasi kumpulannya tanpa memberi peluang kepada ahli yang lain (Aronson 2000; Maloof 2004). Ahli kumpulan yang yang terlalu lemah dan lembab serta ahli kumpulan yang terlalu pandai dan cepat menjadi bosan juga berkemungkinan menimbulkan masalah pelaksanaan. Pelajar yang lemah akan menjadi liabiliti kepada ahli KJnya. Hasil kerja yang kurang berkualiti oleh pelajar lemah boleh menggugat prestasi ahli kumpulan tersebut. Namun masalah ini dapat ditangani dengan adanya kumpulan pakar sementara. Pelajar lemah tadi perlu dinasihatkan supaya memanfaatkan sesi kumpulan pakar dengan berbincang dengan ahli KP supaya dapat menghasilkan kerja yang bermutu. Walau apapun teknik pembelajaran yang diamalkan dalam kuliah, masalah kebosanan dalam bilik kuliah masih berlaku terutamanya dalam bilik kuliah yang bersifat terpusat pengajar. TPJ yang terpusat pelajar berjaya mengurangkan masalah ini dan dilihat sebagai alternatif terbaik kerana melibatkan pelajar secara aktif. Satu lagi masalah yang memang dijangkakan ialah kebanyakan pelajar telah dilatih untuk bersaing dan tidak biasa bekerjasama untuk mencapai hasil pembelajaran. Masalah-masalah ini merupakan cabaran yang perlu diatasi oleh tenaga pengajar. Kajian dahulu menunjukkan lebih awal kaedah pembelajaran secara kooperatif diperkenalkan lebih berkesan hasilnya. Apa jua masalah yang

138

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

timbul, adalah tidak mustahil untuk ditangani dan pelaksanaannya perlu juga diteruskan. KAJIAN KES Pelaksanaan ke arah PBH telah diusahakan secara terancang pada semester 1 sesi 2005/2006. Tiga kemahiran generik sasaran yang cuba diterapkan dalam kursus KKKL 4023 Rekabentuk Sistem Kawalan dikenalpasti seperti berikut: a) Kepimpinan/Bekerja Secara Kumpulan b) Kemahiran Komunikasi c) Pembelajaran Sepanjang Hayat Seramai 46 orang pelajar tahun akhir yang mengikut program pengajian Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik telah mendaftar untuk mengikut kursus KKKL4023. Strategi pembelajaran terpusat pelajar diperkenalkan secara beransur-ansur kepada kumpulan pelajar tersebut. Tenaga pengajar telah memulakan sesi pembelajaran secara tradisional iaitu terpusat pensyarah dengan mengambil kira latarbelakang pelajar yang belum pernah melalui teknik pembelajaran kooperatif. Walaubagaimanapun pada sesi pertama kuliah, pelajar diberi penerangan mengenai PBH dan hasil pembelajaran (HP) yang telah dikenalpasti untuk kursus KKKL4023. Para pelajar turut dimaklumkan tentang domain pembelajaran dalam konteks taksonomi Bloom (Siti Rahaya Ariffin et al. 2005). Jadual 3 menyenaraikan HP serta taksonomi Bloom yang berkaitan. Strategi pembelajaran tradisional ditukar secara beransur-ansur dan menjelang minggu ke 8 sesi pengajian, kuliah telah dilaksanakan secara terpusat pelajar sepenuhnya dengan teknik jigsaw digunakan pada minggu ke 12 pengajian. JADUAL 3 Hasil Pembelajaran dan domain taksonomi Bloom Bil. 1. 2. 3. 4. 5. 6. Hasil pembelajaran kursus KKKL 4023 Keupayaan untuk memperihalkan teknik, pendekatan dan struktur rekabentuk sistem kawalan. Keupayaan untuk membincang teknik, pendekatan dan struktur rekabentuk sistem kawalan. Keupayaan untuk menakrif, menaakul dan menganalisa spesifikasi rekabentuk dan objektif kawalan. Keupayaan untuk menentukan strategi kawalan berasaskan matlamat kawalan yang sesuai Keupayaan untuk merekabentuk pengawal atau pemampas yang sesuai Keupayaan untuk menilai prestasi sistem yang telah direkabentuk Taksonomi Bloom Pengetahuan Pemahaman Aplikasi Analisis Sintesis Penilaian

139

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

Teknik jigsaw telah dimanfaatkan dalam pembelajaran kursus KKKL4023 (Rekabentuk Sistem Kawalan). Sesi kuliah selama dua jam telah digunakan untuk melaksanakan sesi pertama teknik jigsaw. Pelajar yang mengikuti kursus ini telah dibahagikan kepada lapan kumpulan jigsaw (KJ) yang terdiri daripada 5 orang ahli manakala satu kumpulan mempunyai 6 orang ahli. Setiap ahli KJ diberi tugas untuk menjadi pakar kepada topik yang tersenarai dalam Jadual 4. Untuk sementara waktu, kumpulan pakar (KP) diwujudkan mengikut topik dan skop yang tersenarai. Dalam sesi ini hanya subtopik yang bergaris sahaja dibincang dahulu oleh KP untuk tempoh 30 minit. Setelah itu, KP dibubarkan dan ahli kembali ke KJ masing-masing. JADUAL 4 Senarai Topik Kepakaran Berasaskan Teknik Rekabentuk Utama Bil. 1. 2. 3. 4. 5. Topik Kepakaran Berasaskan Teknik Rekabentuk Utama Teknik rekabentuk londar punca Pemampas mendulu, mengekor, mendulu-mengekor Teknik rekabentuk londar punca Pengawal P, PI, PD, PID Teknik rekabentuk domain frekuensi Pemampas mendulu, mengekor, mendulu-mengekor Teknik rekabentuk domain frekuensi Pengawal P, PI, PD, PID · Teknik rekabentuk pengawal lasak kaedah penalaan · Teknik rekabentuk ruang keadaan (pencerap & penganggar keadaan)

Seterusnya mereka diberi lagi masa 30 minit untuk melakukan perbincangan dan perkongsian maklumat. Jam kedua kuliah digunakan untuk sesi penilaian dan penaksiran. Beberapa kumpulan dipilih secara rawak untuk membuat pembentangan dan penilaian dilakukan secara kritik terbuka di kalangan pelajar dan pensyarah bertindak sebagai pengkritik profesional. Dengan cara ini, penilaian KG komunikasi dapat dilakukan. Di samping itu, penilaian portfolio dan penilaian rakan sekumpulan turut dilakukan dan diambilkira dalam penggredan. Penilaian rakan sekumpulan memberi ruang untuk menilai kemahiran kepimpinan dan kerja kumpulan manakala penilaian portfolio memberi ruang untuk menilai KG berkaitan dengan pembelajaran sepanjang hayat. Tiga lagi sesi kuliah 2 jam yang serupa diulang untuk subtopik lain dan kumpulan pelajar yang lain pula membuat pembentangan secara bergilir sehingga kesemua kumpulan dengan ahliberpeluang membuat pembentangan lisan. Ringkasan pelaksanaan PBH yang menerapkan KG dalam domain ilmu dengan menggunakan teknik pembelajaran khusus iaitu teknik jigsaw dibentang secara ringkas dan padat dalam Jadual 5 yang memaparkan jadual matrik gabungan HP, PO dan KG yang diketengahkan.

140

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

JADUAL 5 Jadual Matrik Gabungan Hasil Pembelajaran (HP), Objektif Program (PO) dan Kemahiran Generik (KG)Yang Diketengahkan Hasil pembelajaran (HP) Kemahiran Generik yang disasarkan objektif program PO5 PO6 PO8 Londar Punca (HP 1-6) 2 2/3 2 · Kuliah · Aktif & KOOP · Tugasan · Peperiksaan Akhir · Penilaian portfolio · Penilaian rakan sekumpulan (KJ) · Penilaian pakar · Kritik terbuka oleh KJ lain Domain Frekuensi (HP 1-6) Pengawal Lasak (HP 1-6) Ruang keadaan (HP 1-6) 2 2 2 2/3 2/3 2/3 2 2 2 -sama seperti di atas-sama seperti di atas-sama seperti di atas-sama seperti di atas-sama seperti di atas-sama seperti di atasPenyampaian Penaksiran & Penilaian

PO5: Kemahiran pembelajaran sepanjang hayat PO6: Kemahiran kerja berkumpulan PO8: Kemahiran berkomunikasi

Tahap 1: Sebagai pengenalan sahaja Tahap 2: Sebagai bahan pengajaran tanpa penilaian Tahap 3: Sebagai bahan pengajaran yang dinilai bersama dengan ilmu bidang

KESAN PELAKSANAAN STRATEGI PEMBELAJARAN KOOPEATIF TEKNIK JIGSAW Pelaksanaan strategi pembelajaran kooperatif teknik jigsaw telah menghasilkan kesan yang amat positif. Berlaku peningkatan terhadap prestasi pencapaian pelajar dalam peperiksaan akhir berbanding dengan prestasi kumpulan pelajar terdahulu yang tidak diajar strategi pembelajaran teknik jigsaw. Walaupun keberhasilan dalam konteks kemahiran generik dinilai secara inferens tetapi tidak secara langsung buat masa ini, namun keberhasilan secara keseluruhan dapat

141

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

dilihat dari peningkatan purata markah peperiksaan akhir yang dicapai oleh kumpulan pelajar yang melalui TPJ dan ini menunjukkan suatu perkembangan yang amat positif terhadap PBH. Prestasi baik ini sememangnya dijangkakan kerana teknik jigsaw telah terbukti keberkesanannya. Jadual 6 melaporkan statistik pencapaian markah peperiksaan akhir untuk kursus KKKL4023 Rekabentuk Sistem Kawalan untuk tiga sesi berturut-turut bermula dari sesi 2003/2004. Pembelajaran secara tradisional terpusat pensyarah dilaksanakan sepenuhnya dalam sesi 2003/2004. Sesi 2004/2005 merupakan suatu tempoh transisi ke sistem PBH. Pendekatan pembelajaran PBH telah dilaksanakan dan pelaksana masih dalam proses pembelajaran dan percubaan. Menjelang sesi 2005/2006 dengan pengetahuan yang lebih mendalam tentang PBH, pelaksana telah menjayakan strategi pembelajaran yang berkonsepkan PBH menggunakan teknik khusus iaitu teknik jigsaw. Dapat diperhatikan bahawa berlakunya peningkatan prestasi apabila PBH menggunakan TPJ dilaksanakan iaitu purata markah peperiksaan akhir meningkat ke 79.2% berbanding 64.1% sebelum PBH. Kemerosotan prestasi dilihat pada mula-mula PBH dilaksanakan pada sesi 2004/2005 dan ini besar kemungkinan disebabkan kurang persediaan dan pengetahuan di kalangan tenaga pengajar dan juga para pelajar yang kurang bersedia menghadapi kaedah pembelajaran berkumpulan yang berbeza dari biasa yang mereka alami sebelumnya. Seperkara penting yang turut diperhatikan ialah isu polarisasi ras yang amat ketara di kalangan pelajar IPT telah dapat ditangani secara berhemah melalui TPJ yang mewajibkan setiap KJ mesti mempunyai ciri keahlian berbilang ras dan berlainan jantina. JADUAL 6 Statistik Markah Peperiksaan Akhir Kursus KKKL4023 Sesi 2003/2004 Bil. Pelajar Purata Sisihan Piawai Markah Maksima Markah Minima 53 64.1 15.9 87 20 Sesi 2004/2005 48 57.2 12.7 77 23 Sesi 2005/2006 46 79.2 11.5 97 45

Rajah 3 merupakan carta palang prestasi pencapaian pelajar sasaran yang menunjukkan taburan markah peperiksaan akhir yang diperolehi. Pencapaian pra TPJ iaitu Rajah 3(a) dan 3(b) menunjukkan majoriti pelajar mendapat markah pada julat 61-70 markah. Peningkatan pencapaian dapat dilihat dalam Rajah 3(c) dengan majoriti pelajar berada di julat markah 81-90 iaitu selepas TPJ dilaksanakan atau pasca TPJ.

142

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

Taburan Markah Peperiksaan Akhir KKKL4023 Sesi 2003/2004 30 25 BIL PELAJAR (%) 20 15 10 5 0

0-10

11-20

21-30

31-40

41-50

51-60

61-70

71-80

81-90 91-100

JULAT MARKAH

(a) Pembelajaran Tradisional Terpusat Pensyarah

Taburan Markah Peperiksaan Akhir KKKL4023 Sesi 2004/2005 35 30 BIL PELAJAR (%) 25 20 15 10 5 0 0-10 11-20 21-30 31-40 41-50 51-60 61-70 71-80 81-90 91-100

JULAT MARKAH

(b) Pembelajaran Kooperatif Teknik Berkumpulan Biasa

Taburan Markah Peperiksaan Akhir KKKL4023 Sesi 2005/2006 50 45 40 BIL PELAJAR (%) 35 30 25 20 15 10 5 0 0-10 11-20 21-30 31-40 41-50 51-60 61-70 71-80 81-90 91-100

JULAT MARKAH

(c) Pembelajaran Kooperatif Teknik jigsaw

RAJAH 3 Taburan Pencapaian Markah Peperiksaan Akhir untuk Tiga Sesi Berturut-turut

143

Penerapan Kemahiran Generik Dalam Pengajaran Menggunakan Model Tersebati

KESIMPULAN

Kertas kerja ini telah mengupas kepentingan menerap kemahiran generik dalam sistem pendidikan pengajian tinggi supaya dapat melahirkan graduan yang mempunyai nilai kebolehpasaran yang tinggi dan sejagat. Kemahiran generik dalam domain KKM menyepadukan semua kelayakan yang dianugerahkan di Malaysia terasas hasil pembelajaran. Kaedah pelaksanaannya turut diperihalkan dalam suatu matriks yang menggabungkan hasil pembelajaran (HP), kemahiran generik yang disasarkan dalam program/kursus tertentu serta kaedah penyampaian, penaksiran dan penilaian. Model yang ditunjukkan dapat dilakukan oleh semua tenaga pengajar untuk mencapai objektif pendidikan berasaskan hasil (PBH). Teknik pembelajaran khusus iaitu teknik jigsaw dengan strategi pembelajaran kooperatif telah digunakan dengan jayanya. Kajian ini telah berjaya membuktikan keberkesanan penerapan KG dalam suatu proses pembelajaran. Sungguh pun kajian terperinci tentang penguasaan kemahiran generik belum dilakukan, kejayaan penerapan KG ini dapat diukur melalui peningkatan pencapaian akademik yang agak signifikan pada kumpulan pelajar yang disasar. Peningkatan dalam pencapaian akademik ini secara tidak langsung mempamerkan kejayaan penerapan elemen-elemen kemahiran generik yang merangkumi kebolehan pelajar untuk berfikiran kreatif dan kritikal, keupayaan untuk menyelesaikan masalah dan berkomunikasi secara berkesan dalam kumpulan masing-masing. Sepanjang pelaksanaan penerapan KG, beberapa faktor kekangan yang mungkin melemahkan iltizam pengajar untuk mengamalkan PBH dikenalpasti, antaranya ialah kekangan infrastruktur, nisbah pelajar-pengajar yang tinggi dan dinamika pelajar yang tidak didedahkan kepada teknik dan strategi pembelajaran PBH. Pengurusan akademik fakulti dapat menyumbang kepada keberkesanan PBH dengan mengatur strategi untuk mengatasi kekangan yang disenaraikan serta memberi ganjaran tidak berasaskan kewangan seperti pengurangan beban kredit, masa penyelidikan terlindung dsbnya. Pengalaman dicerap penulis membuktikan pelaksanaan adalah mencabar namun boleh dijalankan dengan lebih berjaya sekiranya segala kekangan diambil kira. RUJUKAN Accreditation Board of Engineering and Technology (ABET). 1998. Self-Study Questionnaire. (atas talian) http://www.abet.org. 8 Sep. 2005. Aronson, E. 2000. Jigsaw Classroom. (atas talian) http://www.jigsaw.org/ 8 Okt.2005. Che Husna Azhari. 2005. Malaysian Qualifications Framework. Engineering Accreditation Council Workshop on OBE. (bahan tidak terbit). Jabatan Pengajian Tinggi.

144

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

.

Dunne, E., Bennett, N. & Carre C. 2000. Skill Development in Higher Education and Employment in Coffield (ed) Differing Visions of A Learning Society. Policy Press, Bristol. Forrester, V. 2004. Problem-Based Learning In Hong Kong: An Infusion Approach To Language Development And Professional Studies. Proc. of the Lifelong Learning Conference, Central Queensland University, 13-16 June, 2004. (atas talian) http://lifelonglearning.cqu.edu.au (24 Oct. 2005). Maloof, J. E. 2004. Using the Jigsaw Method of Cooperative Learning to Teach from Primary Sources. (atas talian) http://www.doit.gmu.edu/inventio/past/display_past.asp?pID=spring04&sID= maloof (1 Nov. 2005). McGuinness, C. 2000. ACTS (Activating Children's Thinking Skills): A methodology for enhancing thinking skills across the curriculum (with a focus on knowledge transformation) Proc. of ESRC TLRP 1st Programme Conference, 9-10 November 2000. NCVER 2003. Defining Generic Skills. Technical document of the National Centre for Vocational Education Research. (atas talian) http://www.ncver.edu.au/research/proj/nr2102b.pdf (14 Oktober 2005).

Siti Rahaya Ariffin, Shahrir Abdullah & Abd. Ghafur Ahmad. 2005. Pengukuran dan Penilaian. Dlm Siti Rahayah Ariffin, Shahrir Abdullah & Abd. Ghafur Ahmad (pnyt). Perkembangan Profesional Ahli Akademik, hlm 151-179. UKM: Pusat Pembangunan Akademik.

Yaso, T. & Ginger, G. 2003. Diffusion of Teaching Innovations in Higher Education. Proc. of the Hawaii International Conference on Education. January 7 - 10, 2003. Sheraton Waikiki Hotel, Honolulu, Hawaii, USA (atas talian) http://www.hiceducation.org/Edu_Proceedings/ Yaso%20Thiru.pdf. 24 Oktober 2005.

145

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGENDALIAN KURSUS PENGENALAN KEJURUTERAAN MENGGUNAKAN KAEDAH OBE Abdul Khalim Abdul Rashid1, Mardina Abdullah2 dan Nurina Anuar3 1 Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur 2 Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem 3 Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Kertas ini membincangkan pengalaman yang dilalui untuk mengendalikan satu kursus fakulti iaitu Pengenalan Kejuruteraan yang mengambil pendekatan pembelajaran berasaskan hasil (Outcome Based Education, OBE). Kursus ini telah direka supaya mencapai sekurang-kurangnya tiga dari hasil pembelajaran yang telah dikenal pasti untuk program kejuruteraan. Bermula dari objektif kursus, hasil kursus telah dikenalpasti, dan kandungan kursus telah diolah. Perkara yang dibincangkan dalam kertas ini ialah kaedah pengendalian, pengukuran dan penilaian yang telah dijalankan dan bagaimana kaedah tersebut telah membantu pelajar untuk meningkatkan hasil pembelajaran mereka terhadap kandungan kursus. Kertas ini juga membincangkan masaalah dan cadangan yang boleh memperbaiki kaedah pengendalian yang telah dilaksanakan. Perbandingan juga dibuat dengan gred yang diperolehi pelajar dari tahun sebelumnya dimana kaedah OBE tidak dilaksanakan. Adalah diharapkan kertas ini akan dapat memberi gambaran mengenai usaha yang perlu dilakukan bagi setiap kursus bagi memastikan hasil pembelajaran program akan tercapai. Katakunci: Pembelajaran berasaskan hasil, pengendalian kursus, Pengenalan Kejuruteraan. PENGENALAN Kursus Pengenalan Kejuruteraan adalah kursus wajib untuk semua pelajar tahun satu di Fakulti Kejuruteraan di UKM. Kursus ini ditawarkan pada semester I tahun 1. Kesemua pelajar adalah lebih kurang 400 orang yang mengambil empat bidang utama kejuruteraan iaitu awam, mekanik, elektrik dan kimia. Kursus ini bertujuan untuk memperkenalan bidang kejuruteraan secara keseluruhannya

146

Pengendalian Kursus Pengenalan Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE

kepada semua pelajar yang baru saja menjejakkan kaki di peringkat pengajian tinggi bagi mengikuti bidang kejuruteraan pilihan kerjaya masing-masing. Majlis Akreditasi Kejuruteraan (Engineering Accreditation Council, EAC) [1] telah menyenaraikan 10 hasil pembelajaran yang perlu diperolehi oleh setiap graduan kejuruteraan setelah mengikuti sepenuhnya program yang ditawarkan. Bagi menjayakan hasil pembelajaran tersebut, kaedah pembelajaran berasaskan hasil (Outcome Based Education, OBE) perlulah digunakan. Satu manual [2] pendekatan OBE telah disusun di peringkat fakulti. Dengan demikian Fakulti Kejuruteraan telah mengambil inisiatif untuk memulakan pengendalian kursus supaya program kejuruteraan dapat menjayakan kehendak EAC tersebut menggunakan kaedah OBE. Pada semester I tahun 1, pelajar kejuruteraan di UKM dikehendaki mengambil 4 kursus kejuruteraan disamping satu kursus pengajian umum dan satu kokurikulum. Pengenalan Kejuruteraan adalah salah satu kursus kejuruteraan tersebut. Pihak fakulti telah mengenal pasti supaya kursus ini dikendalikan dengan melaksanakan kaedah OBE sepenuhnya. OBJEKTIF Objektif kertas ini adalah untuk berkongsi pengalaman dalam mengendalikan satu kursus yang menggunakan kaedah OBE supaya mendapat maklum balas dari pihak yang berminat. Dengan menceritakan pengalaman dan masaalah yang dihadapi diharap ada pihak yang akan mencuba dan memperbaiki kaedah yang telah digunakan supaya hasil yang diperolehi oleh pelajar akan bertambah baik dan mencapai hasil pembelajaran (outcome) yang ditetapkan untuk setiap program berkenaan. Objektif kursus Pengenalan Kejuruteraan adalah untuk memberikan pengetahuan, kesedaran dan kefahaman kepada pelajar mengenai sebahagian dari tiga aspek pembelajaran sesaorang bakal jurutera iaitu: a) Pengenalan kepada kerjaya kejuruteraan, b) Kesedaran kemahiran terhadap pembelajaran kejuruteraan, dan c) Kefahaman asas matematik kejuruteraan. Dengan pemahaman dan penguasaan asas kemahiran tersebut, di harap pelajar akan lebih berkeyakinan untuk mengharungi proses pembelajaran seterusnya. Kursus tersebut juga diharap akan dapat merapatkan jurang perbezaan pemahaman matematik diantara pelajar matrikulasi dengan pelajar STPM. HASIL PEMBELAJARAN KURSUS Hasil pembelajaran kursus (course outcome, CO) adalah hasil yang akan diperolehi oleh pelajar diakhir semester setelah mengikuti kursus Pengenalan Kejuruteraan ini. Daripada tiga objektif kursus ini dapat dikenalpasti hasil pembelajaran kursus yang diperlukan adalah seperti berikut: a) Mengetahui ciri profession jurutera, mengetahui etika dan isu semasa kejuruteraan

147

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

b) Mengetahui kepentingan komunikasi yang berkesan dalam profession kejuruteraan c) Berkebolehan menggunakan perisian komputer seperti Excel, Words, dan Powerpoint. d) Berkebolehan didalam pengurusan masa, pembelajaran kendiri dan bekerja berkumpulan. e) Berkebolehan mencari bahan rujukan dan maklumat kejuruteraan. f) Memahami pengetahuan asas matematik di dalam bidang kejuruteraan. g) Memahami kepentingan matematik dalam kejuruteraan. Tahap pembelajaran yang ditekankan pada setiap hasil pembelajaran perlu diambil perhatian. Perkataan seperti "mengetahui", "berkebolehan" dan "memahami" telah digunakan bagi membezakan penekanan yang diberikan dalam setiap hasil pembelajaran. Tahap penekanan ini biasanya dibincangkan sebagai Bloom's Taxonomy [3]. Tetapi dalam kursus ini hanya tiga tahap utama digunakan. Setiap hasil pembelajaran kursus (CO) perlu dikaitkan dengan hasil pebelajaran program (PO). Dengan demikian juga setiap CO perlu dikaitkan dengan kaedah pengajaran dan kaedah pengukuran dan penilaian yang cadangkan. Jadual 1 menunjukkan matrik hasil pembelajaran untuk kursus tersebut. Merujuk kepada Jadual 1, bagi program kejuruteraan di UKM telah dikenalpasti 12 hasil pembelajaran program (PO), iaitu ditambah 2 dari 10 yang telah disenaraikan dalam Manual EAC [1]. Dalam petak di bawahnya terdapat nombor yang diisi dengan 1, 2 dan 3. Nombor ini merupakan pemberat perkaitan antara hasil pembelajaran program dan penilaian yang dibuat. a) 1 : Berkaitan dengan PO tanpa penilaian. b) 2 : Memenuhi sebahagian PO dengan penilaian rasmi. c) 3 : Memenuhi PO dengan penilaian rasmi. Dapat diperhatikan hasil pembelajaran kursus yang telah dikenalpasti hanya dapat memenuhi sebahagian dari PO tertentu sahaja. Dan dari jadual di atas, daripada 12 PO, yang dapat dicapai sebahagiannya adalah nombor 2, 8 dan 11. Huraian PO tersebut adalah: a) PO 2: Boleh berkomunikasi secara efektif, b) PO 8: Jangkaan pembelajaran berterusan, dan c) PO 11: Berpengetahuan mengenai hal-hal semasa. KAEDAH PENGAJARAN Kaedah pengajaran yang telah dikenal pasti adalah melalui seminar, kuliah, tayangan video, dan demonstrasi. Jadual pengajaran mingguan untuk kursus Pengenalan Kejuruteraan adalah seperti dalam Jadual 2. Perlu di perhatikan bahawa untuk mencapai objektif kursus yang pertama, penceramah jemputan dari organisasi kejuruteraan dari luar dan pensyarah jemputan dari UKM telah dijemput untuk memberikan syarahan mengenai tajuk yang telah dikenal pasti. Bagi memastikan pelajar memahami kandungan

148

Pengendalian Kursus Pengenalan Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE

syarahan tersebut dan untuk tujuan penilaian, pelajar dikehendaki menyediakan satu laporan yang berkaitan dengan tajuk syarahan. Kursus ini perlu dikendalikan di dalam dewan yang boleh menampung seramai 400 orang untuk kebanyakkan sesi; 2 sesi menggunakan 4 makmal komputer yang boleh memuatkan 50 orang; dan satu sesi menggunakan 4 dewan yang boleh memuatkan 100 orang. Penempahan tempat pembelajaran hendaklah dilakukan lebih awal supaya dapat menampung pelajar tersebut dan dapat melicinkan pertukaran tempat. JADUAL 1: Matriks Hasil Pembelajaran

Hasil Pembelajaran Kursus (CO) Mengetahui ciri profession jurutera, mengetahui etika dan isu semasa kejuruteraan Mengetahui kepentingan komunikasi yang berkesan dalam profession kejuruteraan Berkebolehan menggunakan perisian komputer seperti Excel, Words, MsProject dan Powerpoint. Berkebolehan didalam pengurusan masa, pembelajaran kendiri dan bekerja berkumpulan. Berkebolehan mencari bahan rujukan dan maklumat kejuruteraan. Memahami pengetahuan asas matematik di dalam bidang kejuruteraan. Memahami kepentingan matematik dalam kejuruteraan. HASIL PEMBELAJARAN PROGRAM (PO) 10 11 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kaedah Pengajaran Seminar dari pengamal di industri dan kajian kes Kuliah komunikasi dari pengamal dari industri Demonstrasi dan bimbingan. Pengukuran dan Penilaian Laporan 1 seminar individu. Pembentanga n 1. Peperiksaan Laporan 1 dan pembentanga n Tugasan 1

Bil 1

1

1

2

2

2

1

2

1

3

1

2

2

4

Kuliah dan simulasi. 1 1 1 1 Kuliah dan demonstrasi, bengkel pencarian maklumat PTSL Kuliah dan persembahan video Kuliah dan persembahan video 2 Penggunaan dalam Laporan 1 dan Peperiksaan Tugasan 2 dan Peperiksaan Tugasan 2 dan Peperiksaan

5

1

2

1

2

6

1

1

2

1

7

1 1 2

1 1 1

2 2

1 1

149

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KUMPULAN PELAJAR DAN PENASIHAT AKADEMIK (PA) PELAJAR Disamping pensyarah kursus dan pensyarah jemputan, kursus ini juga memerlukan penasihat akademik (PA) pelajar. Tugas dan terma rujukan PA adalah disenaraikan dalam manual yang disediakan oleh fakulti [4]. Pensyarah kursus berperanan untuk menyediakan perincian kursus, menyediakan pensyarah bersesuaian bagi setiap tajuk kursus, menyelaras PA dan kumpulan pelajar, dan membuat penilaian kursus. Pelajar dijadikan setiap kumpulan 5 orang yang terdiri dari berbagai bangsa, jantina, dan kelulusan asas. Setiap kumpulan diharap akan dapat bekerjasama dan saling bantu membantu di antara satu sama lain. Kaedah berkumpulan ini juga akan melatih mereka untuk berkerja secara individu dan berkumpulan disamping memupuk pelajar supaya mempunyai ciri kepimpinan. Setiap PA akan membimbing dua kumpulan pelajar. PA ditugaskan untuk membantu pelajar dalam menyediakan laporan, tugasan dan pembentangan. PA juga ditugaskan untuk mengukur laporan dan pembentangan. JADUAL 2: Kandungan Kursus, Pengajar dan Kaedah Penilaian

Tajuk Kandungan Kursus 1 Pengenalan. Sejarah Teknologi. Tanggungjawab Jurutera. 2 Pengurusan Masa. Motivasi. Strategi Pembelajaran. 3 Etika. Kod Amalan. 4 Sumber Tenaga. Isu Global Tenaga. Pengajar Tempat Kaedah Penilaian Pengenalan. Penceramah jemputan dari Dewan 400 Laporan 1 (dibimbing dan dinilai oleh PA) IEM. Pensyarah jemputan UKM. Dewan 400 Dewan 400 Dewan 400 Dewan 400 Dewan 400 Digunakan dalam Laporan 1

Penceramah jemputan dari IEM. Penceramah jemputan dari Pusat Tenaga Negara. 5 Isu Global. Isu Alam Sekitar. Tayangan video mengenai alam sekitar. 6 Kaedah Penyelidikan dan Penulisan Gaya Demonstrasi pencarian maklumat UKM. Mencari maklumat secara talian terus. daripada PTSL. 7 Perisian Teknologi Maklumat: Word Processor, Spreadsheet, Powerpoint. Semua Pensyarah KF1133 (Dua sesi 2.00-4.00 dan 5.00-7.00)

Makmal Komputer Jabatan Dewan 400

Tugasan 1 (3 masaalah Excel bagi berkumpulan 5 orang, serah secara individu)

8 Bekerja Dalam Kumpulan. Pemikiran positif, Pensyarah jemputan dari UKM. kreatif dan innovatif. 9 Pembentangan kumpulan. Semua Pensyarah KF1133.

4 x Dewan Pembentangan 1 (Isu dari 100 Laporan 1, berkumpulan 5 orang, seorang pembentang 10 minit) Dewan 400 Tugasan 2 (Skema jawapan akan diberi kepada PA, dinilai oleh Dewan 400 Pensyarah dan Tutor matematik)

10 2D - Kordinat Kartisan dan Kordinat Kutub. Pensyarah Matematik. 3D - Kordinat Sfera dan Silinder. 11 Perisian Matematik Demonstrasi Perisian Matematik (Maple) oleh Pensyarah jemputan dari UiTM. 12 Geometri Analitik, Permukaan dalam ruang, Pensyarah Matematik. Elipsoid, Hiperboloid, Paraboloid, Silinder dan Sfera 13 Trigonometri dan Terbitan Pensyarah Matematik. 14 Trigonometri dan Kamiran Pensyarah Matematik.

Dewan 400

Dewan 400 Dewan 400

150

Pengendalian Kursus Pengenalan Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE

PENGUKURAN DAN PENILAIAN KURSUS Pengukuran kursus dibuat melalui pemarkahan dari laporan, tugasan, pembentangan dan peperiksaan. Penilaian kursus dibuat melalui markah yang diperolehi oleh pelajar bagi setiap perkara dan bagi keseluruhannya. Agihan penilaian kursus adalah seperti Jadual berikut:

Kehadiran Laporan Tugasan Excel Tugasan Matematik Pembentangan Peperiksaan JUMLAH

0%

20 %

15 %

15 %

15 %

35 %

100 %

Markah kehadiran pada mulanya dicadangkan diambil kira untuk memastikan supaya pelajar hadir pada setiap sesi. Walaupun senarai kehadiran diambil, tetapi untuk memberi pemarkahan bagi bilangan pelajar seramai 400 orang adalah sukar. Satu kaedah yang sesuai adalah perlu diperolehi supaya pengukuran kehadiran dapat dilakukan dengan cekap. Salah satu kaedah yang dirasakan sesuai adalah penggunaan sistem `bar-code' yang tidak dilaksanakan belum ada kemudahan berkenaan. Dalam tugasan Excel pelajar diberikan 3 masaalah bagi setiap kumpulan. Walaubagaimana pun tugasan tersebut perlu dihantar secara bersendirian. Dalam pembentangan kumpulan, setiap kumpulan perlu memilih seorang wakil untuk memberikan pembentangan. Penyediaan bahan pembentangan adalah tanggungjawab kumpulan, dan markah individu adalah daripada markah kumpulan tersebut dinilai dari pembetangan wakil kumpulan tersebut. Dengan itu setiap individu pelajar dari kumpulan yang sama mempunyai markah yang sama. Kaedah ini melatih pelajar supaya bertanggugjawab secara berkumpulan dan wakil kumpulan hendak melakukan yang terbaik. Dari awal sesi lagi pelajar telah diingatkan untuk membeli buku rujukan [5] dan membaca kandungan teks tersebut satu tajuk pada setiap minggu. Peperiksaan akhir adalah berdasarkan kandungan dari 14 tajuk yang telah dikenalpasti dari buku rujukan tersebut dan juga soalan dari kuliah matematik. Sebanyak 50 soalan perlu dijawab dalam masa 2 jam untuk peperiksaan akhir tersebut. GRED KURSUS Taburan gred yang diperolehi pelajar untuk keseluruhan penilaian kursus adalah seperti Rajah 1. Adalah diperolehi taburan yang hampir normal bagi gred tersebut. Kursus ini dapat membezakan pencapaian pelajar yang cemerlang, baik dan lemah.

151

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

40% Peratus 30% 20% 10% 0% A AB+ B BC+ Gred C CD+ D E

RAJAH 1 Taburan Gred Kursus 2005 Berbanding dengan keputusan yang diperolehi dari tahun sebelumnya seperti dalam Rajah 2 dimana taburannya sukar untuk membezakan pencapaian pelajar. Walaupun pada keseluruhannya ramai yang mendapat A dan A-, ini mungkin disebabkan pelajar meniru laporan pelajar senior terdahulu setelah diubahsuai. Ini adalah sukar bagi pensyarah untuk mengesannya dan mengurangkan hasil pembelajaran yang diperolehi oleh pelajar dalam penyedian laporan.

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% A, AB+, B, BC+, C, CGred

2002 2003 2004 2005

Peratus

D+, D

E

RAJAH 2 Perbandingan Gred Kursus 2002-2005 KEPUTUSAN PEPERIKSAAN AKHIR Peperiksaan akhir dilakukan dengan memberikan 50 soalan yang disediakan dari 14 tajuk dari satu buku teks [5]. Tiada kuliah diberikan mengenai tajuk tersebut secara khusus. Pelajar dikehendaki membaca dan memahami sendiri kandungan tajuk tersebut. Ini adalah untuk menggalakkan pembelajaran kendiri. Taburan markah adalah seperti Rajah 3, di mana markah maksima adalah 82%, purata 59% dan sisihan piawai ialah 11%. Taburan markah ini menunjukkan bahawa pelajar tidak mendapat keputusan yang baik dalam peperiksaan tetapi taburan adalah normal. Walaupun kuliah tidak diberikan terhadap tajuk soalan di dalam

152

Pengendalian Kursus Pengenalan Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE

peperiksaan, pelajar dapat menjawab soalan yang dikemukakan. Ini bermakna pelajar dapat membaca dan memahami sendiri buku teks tersebut tanpa kuliah. Maka bagi menyoal kandungan yang berbentuk fakta yang terdapat dalam buku teks, kuliah mengenai tajuk tersebut tidak perlu dilakukan secara terperici. MASALAH PENGENDALIAN KURSUS Diantara beberapa masaalah yang boleh dibincangkan di sini adalah mengenai penyediaan manual pengendalian, pembimbing akademik, kaedah pengukuran, kehadiran pelajar, meniru kerja rakan dan pengumpulan markah. Kursus ini diselaraskan oleh empat orang pensyarah jabatan. Ceramah diberikan oleh 4 penceramah luar, 2 pensyarah UKM, dan satu dari pegawai Perpustakaan. Disamping itu untuk pembimbing akademik (PA) pelajar 40 pensyarah (10 dari setiap jabatan) diperlukan. Beberapa tutor matematik juga turut membantu. Bagi melicinkan perjalanan kursus ini manual pengendalian perlu disediakan, tetapi manual [2] tersebut hanya siap dipertengahan semester. PA tidak faham peranan mereka sehingga manual [3] disiapkan pada pertengahan semester. Pengumpulan markah agak sukar diselaraskan oleh kerana ramai pensyarah yang terlibat.

35% 30% 25% Peratus 20% 15% 10% 5% 0% 0 20 40 Markah 60 80 100

RAJAH 3 Taburan Markah Peperiksaan Akhir Pengukuran bagi pemarkahan laporan dan pembentangan oleh PA tidak konsisten, walaupun menggunakan format borang yang disediakan. Masih terdapat perbezaan dalam pemberian markah. Sebagai contoh lihat Jadual 3 untuk markah pembentangan yang diberikan oleh 3 atau 4 penilai untuk setiap kumpulan. Kumpulan 1, 14, 19 dan 21 menerima markah yang sangat berbeza dari penilai. Walaupun markah purata digunakan didalam penilaian gred, tetapi perbezaan pemarkahan tersebut perlu dikurangkan. Bagi menggalakkan kehadiran pelajar dalam setiap aktiviti, satu kaedah mudah adalah diperlukan supaya kehadiran dapat diberi pemarkahan. Satu

153

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

kaedah untuk mengenalpasti supaya pelajar tidak meniru kerja rakan juga diperlukan, supaya melatih pelajar mempunyai sifat amanah dan mendapat faedah dari melakukan tugasan tersebut bersendirian. PENUTUP Objektif kertas ini adalah untuk menceritakan pengalaman dalam mengendalikan kursus yang menggunakan kaedah OBE yang mana telah pun diterangkan di atas. Objektif kursus Pengenalan Kejuruteraan pula ialah pengenalan kepada kerjaya kejuruteraan yang dicapai melalui ceramah dan pembacaan buku teks; kesedaran kemahiran terhadap pembelajaran kejuruteraan dicapai melalui ceramah, penulisan laporan, tugasan excel, pembacaan termasuk pencarian maklumat tambahan dan pembentangan; dan kefahaman asas matematik kejuruteraan dicapai melalui kuliah dan tutoran. Pencapaian terperinci setiap satu objektif mungkin boleh dibuat melalui analsis markah mentah yang diterima dari tugasan dan tutoran (tidak disertakan disini). JADUAL 3 Markah Pembentangan

Penilai Kump 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 1 77 93 76 90 84 92 72 76 76 74 68 65 96 95 96 93 99 93 87 93 89 96 2 93 96 84 96 92 96 72 74 76 81 79 78 99 95 100 100 99 100 99 100 99 99 3 68 91 78 86 81 91 73 80 88 96 89 87 95 68 96 88 100 82 56 80 72 84 154 4 Purata Sisihan 79 93 79 91 86 93 72 77 80 84 79 77 93 82 96 90 98 87 77 88 83 92 12.7 2.5 4.2 5.0 5.7 2.6 0.6 3.1 6.9 11.2 10.5 11.1 7.0 14.8 3.3 9.7 3.7 11.9 19.5 10.5 13.3 6.9 COV 0.16 0.03 0.05 0.06 0.07 0.03 0.01 0.04 0.09 0.13 0.13 0.14 0.08 0.18 0.03 0.11 0.04 0.14 0.25 0.12 0.16 0.08

83 71 92 77 92 73 66 78 72 88

Pengendalian Kursus Pengenalan Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE

Penilaian bagi tiga hasil pembelajaran progam yang telah dikenalpasti pula, iaitu berkomunikasi secara efektif dinilai melalui sesi pembentangan; jangkaan pembelajaran berterusan dicapai melalui pembacaan sendiri, pembelajaran metematik dan perisian excel yang mana akan digunakan sepanjang pengajian dan dinilai melalui tugasan dan peperiksaan; dan berpengetahuan hal-hal semasa dicapai dan dinilai melalui penulisan laporan. Pada keseluruhannya kursus ini berjaya mencapai hasil pembelajaran yang telah ditetapkan. Dan tahap kejayaan tersebut mungkin boleh dianalisis dengan menggunakan data markah yang diperolehi dari tugasan, tuturan dan peperiksaan. RUJUKAN Engineering Accreditation Council. 2005. Draft Manual for Accreditation of Engineering Programmes in Malaysia, Board of Engineers Malaysia. Fakulti Kejuruteraan. 2005. Manual Pendekatan Pembelajaran Berasaskan Hasil (OBE) Fakulti Kejuruteraan UKM. Versi 1. Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia. Bloom, B.S. (Ed.). 1956. Taxonomy of education objectives: The classification of educational goals: Handbook I, cognitive domain. New York: Longmans. Fakulti Kejuruteraan. 2005. Manual Sistem Penasihat Akademik Pelajar (PA/PB) Tahun 1. Versi 1. Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia. Saeed Moaveni. 2005. Engineering Fundamentals: An Introduction to Engineering (ed 2). Canada: Nelson, Thomson Canada Limited.

155

BAHAGIAN IV PENGUKURAN DAN PENILAIAN

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGUKURAN HASIL KURSUS: SATU KAJIAN AWAL Abdul Wahab Mohammad Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Pembelajaran berasaskan hasil (PBH) merupakan satu konsep pembelajaran yang semakin digunakan oleh pelbagai program kejuruteraan di dunia. PBH bertujuan untuk meningkatkan keupayaan pelajar dari pelbagai segi terutamanya untuk memperoleh skil-skil yang diperlukan oleh majikan di industri. Antara kaedah untuk mengukur pencapaian hasil kursus ialah melalui soal selidik ke atas pelajar. Hasil dari soal selidik ini dapat digunakan bersama dengan maklumat pencapaian dalam tugasan, laporan dan peperiksaan untuk meningkatkan kualiti kursus di semester seterusnya. Kata kunci: Persetujuan Washington, Objektif, Hasil, Penilaian, Pengukuran, Pembaikan Berterusan PENGENALAN Pembelajaran berasaskan hasil atau Outcome-Based Education merupakan satu konsep pembelajaran yang bertujuan merobah paradigma dalam menghasilkan pelajar yang bermutu tinggi. Sebagai sebuah negara yang berhasrat untuk menjadi ahli dalam Persetujuan Washington (Washington Accord), Lembaga Jurutera Malaysia (LJM) telah diminta untuk memberi penekanan dalam pendidikan berasaskan hasil (PBH) dalam mereka bentuk kurikulum bagi program kejuruteraan. Apakah yang dimaksudkan dengan PBH? PBH boleh ditafsirkan sebagai: `An educational process which is based on trying to achieve certain specified outcomes in terms of individual student learning. Thus, having decided what are the key things students should understand and be able to do or the qualities they should

156

Pengukuran Hasil Kursus: Satu Kajian Awal

develop, both structures and curricula are designed to achieve those capabilities or qualities. Educational structures and curriculum are regarded, as means not ends. If they do not do the job they are rethought'. Dari tafsiran di atas, dapat dilihat bahawa keseluruhan tujuan pendidikan tersebut ialah untuk membawa kebaikan kepada pelajar melalui konsep pembaikan berterusan. Program akademik perlu mengukur setiap hasil yang telah ditetapkan dan sekiranya pelajar-pelajar tidak mencapai hasil yang dikehendaki maka pembaikan terhadap kurikulum perlu dilakukan. Diperingkat kursus, hasil-hasil kursus perlu dihubungkan dengan hasil-hasil program bagi tujuan memastikan bahawa keseluruhan kursus yang ditawarkan mendokong hasrat program untuk mencapai hasil dan objektif yang dikehendaki. Tujuan kertas kerja ini adalah untuk membentangkan hasil soal selidik yang telah dilakukan bagi mengukur pencapaian hasil kursus (course outcomes) untuk satu kursus kejuruteraan kimia di tahun 3. APA ITU HASIL? Hasil yang dimaksudkan dalam konsep PBH ini bukan merupakan nilai, sikap, perasaan, kepercayaan, aktiviti, tugasan mahupun gred. Hasil yang dimaksudkan ialah demonstrasi atau prestasi yang menunjukkan: · Apa yang pelajar tahu · Apa yang pelajar boleh lakukan dengan apa yang dipelajarinya. · Keyakinan dan motivasi pelajar untuk menunjukkan apa yang diketahuinya/ dipelajarinya Fakulti Kejuruteraan telah mengambil model pembentukan kurikulum berdasarkan kepada model ABET seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 1. Dalam model ini, pembentukan kurikulum akan dibuat berdasarkan Objektif Program (OP) yang perlu dibentuk oleh setiap program berdasarkan input dari stake holders seperti majikan, kerajaan, ibu bapa, universiti, para pensyarah dan mungkin pelajar sendiri. OP juga akan mengambilkira misi dan visi fakulti dan universiti. Dari OP yang dibentuk ini, program akan menetapkan beberapa Hasil Program (HP) yang dijangka dapat membantu program mencapai matlamat ke arah graduan yang memenuhi OP program. Jadual 1 menunjukkan OP dan HP Fakulti Kejuruteraan yang yang telah dipersetujui oleh Fakulti dan dicadangkan oleh Lembaga Jurutera Malaysia (2003). Seterusnya, setiap kursus akan direka supaya dapat memenuhi HP dengan mencadangkan beberapa Hasil Kursus (HK) yang akan membantu setiap kursus menerapkan pencapaian HP. Kesemua OP, HP dan HK akan diukur melalui beberapa kaedah yang telah dicadangkan Felder (2003). Seterusnya keputusan pengukuran ini akan digunakan untuk menambahbaikkan setiap kursus di dalam program.

157

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Misi Visi Objektif Program

Hasil Program

Hasil Kursus

RAJAH 1 Hierarki Model untuk Kurikulum PBH HASIL KURSUS KR3573 PROSES PEMISAHAN Bagi tujuan kajian ini, kursus KR3573 Proses Pemisahan yang ditawarkan kepada pelajar Tahun 3 di Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses telah digunakan untuk mengkaji keberkesanan kaedah pengajaran dan pembelajaran ke atas hasil kursus. Jadual 2 menunjukkan hasil-hasil kursus (HK) ini dan hubungannya dengan HP. Kursus ini mengandungi 11 hasil yang diharapkan dapat diperolehi oleh setiap pelajar. Untuk mencapai hasil-hasil ini, kaedah pengajaran dan pembelajaran yang digunakan adalah tugasan, kerja berkumpulan, penulisan laporan dan peperiksaan. PENGUKURAN PENCAPAIAN HASIL KURSUS Untuk mengukur pencapaian hasil kursus, beberapa kaedah telah digunakan iaitu melalui laporan, peperiksaan, tugasan dan kajian soal selidik. Tiga kaedah pertama yang disebutkan merupakan kaedah biasa yang digunakan untuk menilai pencapaian pelajar. Kaedah soal selidik bertujuan untuk mengukur dengan lebih realistik beberapa aspek yang tidak dapat diukur melalui 3 kaedah biasa tersebut. Soal selidik telah dijalankan sebelum pelajar menduduki peperiksaan akhir. Jadual 3 menunjukkan soal selidik yang telah dilakukan dan keputusan kajian tersebut. Soalan-soalan yang dikemukakan boleh dibahagikan kepada 3 bahagian utama iaitu: (i) soalan berkaitan pencapaian teknikal (ii) soalan berkaitan pencapaian skil-skil bukan teknikal dan (iii) soalan umum berkaitan pengendalian kursus.

158

Pengukuran Hasil Kursus: Satu Kajian Awal

JADUAL 1 Objektif Program dan Hasil Program

OBJEKTIF PROGRAM 1. Jurutera yang mempunyai ilmu asas kejuruteraan yang mencukupi untuk berperanan sebagai seorang jurutera yang kompeten. 2. Jurutera yang bersikap profesional dan beretika terhadap kewajipan kepada pencipta, pelanggan dan masyarakat. 3. Jurutera yang akan memartabatkan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dalam bidang kejuruteraan dan dalam masa yang sama mahir berkomunikasi dalam Bahasa Inggeris. 4. Jurutera yang mampu menyesuaikan diri dalam suasana kerja antarabangsa/global. 5. Jurutera yang mampu memimpin organisasi berdasarkan ilmu dan pengalaman. 6. Jurutera yang berkemampuan menjalankan penyelidikan di dalam bidang kejuruteraan elektrik dalam organisasi masing-masing. HASIL PROGRAM 1. Berkebolehan untuk mendapatkan dan mengaplikasikan ilmu pengetahuan asas kejuruteraan. 2. Berkebolehan untuk berkomunikasi secara efektif bukan sahaja dengan para jurutera, malahan juga dengan masyarakat umum. 3. Mempunyai kemahiran teknikal yang mendalam dalam bidang pengkhususan masing-masing. 4. Berkebolehan untuk mengenalpasti masalah kejuruteraan serta mendapatkan penyelesaian bagi masalah tersebut 5. Berkebolehan untuk menggunakan pendekatan sistem dalam merekabentuk dan menilai prestasi operasi. 6. Berkebolehan untuk berfungsi secara efektif secara individu dan di dalam kumpulan dengan kemampuan untuk menjadi ketua atau pengurus, begitu juga sebagai seorang ahli kumpulan yang efektif. 7. Memahami tanggungjawab dan etika sebagai seorang jurutera professional dalam aspek sosial, budaya, global, dan alam sekitar serta keperluan bagi pembangunan lestari. 8. Mempunyai jangkaan terhadap keperluan untuk menjalani pembelajaran berterusan, dan mempunyai kapasiti untuk berbuat demikian. 9. Berkebolehan merekabentuk dan menjalankan ujikaji, serta mampu menganalisa dan mengintepretasikan data. 10. Berkebolehan untuk berfungsi dalam kumpulan pelbagai disiplin. 11. Mempunyai pengetahuan tentang isu-isu semasa yang berkaitan dengan bidang. 12. Berkebolehan untuk menggunakan teknik, skil dan alatan kejuruteraan moden yang diperlukan untuk praktis kejuruteraan.

159

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

JADUAL 2 Hubungan Hasil Kursus dengan Hasil Program untuk kursus KR3563 Proses Pemisahan

Hubungan dengan Hasil Program No Hasil Kursus 1 Berkebolehan untuk menerangkan mekanisma 3 1 pemisahan dan menghubungkannya dengan jenis proses Berkebolehan untuk menilai data keseimbagan 2 yang diperlukan untuk proses pemisahan Berkemampuan untuk mereka bentuk turus 3 penyulingan kilat bagi sistem binari dan multikomponen 3 3 2 3 3 4 5 6 1 7 8 9 10 11 12 1

3 3 2

Berkebolehan mengenalpasti komponen2 yang 3 4 diperlukan untuk turus penyulingan dan cara-cara pengoperasian turus. Merekabentuk turus penyulingan berperingkat 5 menggunakan kaedah McCabe-Thiele Merekabentuk turus penyerapan dan ekstraksi 6 berperingkat Berkeupayaan mereka bentuk struktur dalaman 7 turus berperingkat dan cara-cara pengoperasian Berkeupayaan mengintegrasi reka bentuk satu 8 turus berperingkat dari segi proses dan struktur dalaman Berkeupayaan melakukan reka bentuk awal 9 untuk sistem penyulingan, penyerapan dan ekstraksi multi-komponen 3 3 3 3 2

3

2

3 3 3 3

2 2 2 2 3 1

3

3

2

Berkeupayaan mereka bentuk struktur luaran dan 3 10 dalaman turus terpadat termasuk cara-cara pengoperasian Berpengetahuan tentang lain-lain proses 11 pemisahan yang digunakan di industri 2

2

3

2

2

1

1

JADUAL 3 Keputusan Kajian Soal Selidik untuk Mengkaji Pencapaian Hasil Kursus KR3573

No Soalan Kursus ini telah meningkatkan kefahaman saya mengenai proses pemisahan seperti penyulingan, penyerapan, ekstraksi cecaircecair 160 Responden Bukan Responden 8 Purata

1

78

4.13

Pengukuran Hasil Kursus: Satu Kajian Awal

JADUAL 3 - sambungan

2 3 4 5 6 7 8 9 Saya memahami jenis-jenis proses pemisahan yang digunakan di industri Saya tahu mereka bentuk turus penyulingan berperingkat Saya tahu mereka bentuk turus penyulingan terpadat Saya tahu mereka bentuk turus penyerapan berperingkat Saya tahu mereka bentuk turus penyerapan terpadat Saya tahu mereka bentuk turus berperingkat bagi ekstraksi cecair-cecair Kursus ini telah meningkatkan keyakinan saya untuk menjadi seorang jurutera kimia Kursus ini telah meningkatkan keupayaan saya bekerja dalam kumpulan 78 78 78 78 78 78 78 78 78 78 78 78 78 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 3.53 3.78 2.83 3.12 2.83 2.95 3.67 3.86 3.72 3.79 3.29 3.96 2.87

Kursus ini telah meningkatkan keupayaan 10 saya bekerja dalam kumpulan yang terdiri dari pelbagai kaum 11 Kursus ini telah meningkatkan keupayaan saya untuk menulis laporan teknikal

Kursus ini telah meningkatkan keupayaan 12 saya menjalankan ujikaji makmal yang berkaitan proses pemisahan 13 Kursus ini telah meningkatkan keupayaan saya berkomunikasi dengan pelajar lain

Kursus ini telah meningkatkan keupayaan 14 saya berkomunikasi dengan kakitangan makmal Kursus ini telah meningkatkan keupayaan saya untuk mencari maklumat menggunakan 15 internet, perpustakaan dan sumber-sumber luar lain 16 Kursus ini telah meningkatkan keupayaan saya untuk menggunakan perisian Excel Kursus ini telah meningkatkan keupayaan 17 saya untuk menggunakan perisian HYSYS Saya berkeyakinan dapat menyelesaikan 18 masalah-masalah dalam proses pemisahan 161

78

8

3.76

78 78 78

8 8 8

4.38 3.22 3.33

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

JADUAL 3 - sambungan

Kursus ini perlu memberi lebih banyak tugasan untuk diselesaikan Pensyarah kursus adalah seorang yang 20 berpengetahuan dalam proses pemisahan Pensyarah kursus telah menyampaikan kuliah 21 dengan berkesan 19 Pensyarah kursus bersedia meluangkan masa 22 untuk menerangkan masalah yang berkaitan kursus Saya telah menggunakan sepenuhnya 23 kemudahan Learning Care untuk pembaikan proses pembelajaran 24 Sistem Learning Care telah membantu saya dalam mempelajari kursus ini 78 78 78 78 8 8 8 8 3.33 4.53 4.21 4.36

78 78

8 8

3.68 3.69

Hasil dari soal selidik ini dapat menunjukkan kekuatan dan kelemahan kaedah pengendalian, pengajaran dan pembelajaran kursus. Maklumat ini seterusnya dapat digunakan bagi tujuan meningkat kualiti pengendalian kursus di semester-semester akan datang. Antara kesimpulan yang dapat dibuat daripada analisa kursus ini ialah: · Pencapaian skil teknikal: Terdapat beberapa kaedah yang diajar yang tidak digarap dengan baik oleh sebahagian besar pelajar. Ini ditunjukkan melalui purata < 3.0. Antaranya ialah kaedah untuk turus penyulingan terpadat, turus penyerapan terpadat dan ekstraksi cecair-cecair. Namun begitu pelajar secara umumnya memahami konsep pemisahan yang diajar dan ini ditunjukkan melalui soalan (1) dengan purata 4.13. · Pencapaian skil-skil bukan teknikal: Secara keseluruhan pelajar lebih berpuas hati dengan keupayaan dengan skil-skil lain seperti penulisan laporan, bekerja dalam kumpulan, komunikasi dengan pelajar, pencarian maklumat, dan penggunaan perisian. Ini ditunjukkan melalui purata > 3.0. Pengendalian kursus: Hasil kajian ini juga menunjukkan bahawa secara keseluruhan kursus telah dikendalikan dengan baik dengan purata > 3.5. Pelajar juga telah menggunakan kemudahan Learning Care yang disediakan oleh universiti bagi membantu dalam pembelajaran kursus ini. PENINGKATAN KUALITI BERTERUSAN Bagi tujuan peningkatan kualiti berterusan (CQI), maklumat yang telah diperolehi melalui kajian soal selidik ini amat berguna bagi tujuan memantapkan kualiti kursus.

162

·

Pengukuran Hasil Kursus: Satu Kajian Awal

Maklumat-maklumat ini boleh digunakan bersama dengan rekod pencapaian pelajar dalam kerja berkumpulan, tugasan dan peperiksaan untuk memperbaiki kaedah pengajaran dan pembelajaran. KESIMPULAN Sebagai kesimpulan, pengukuran pencapaian hasil perlu dilakukan melalui pelbagai cara supaya peningkatan kualiti berterusan dapat dimanfaatkan. Antara kaedah yang boleh digunakan selain dari tugasan, laporan, dan peperiksaan ialah kajian soal selidik. Bagi kursus KR3573, kajian soal selidik yang telah dijalankan dapat memberikan beberapa maklumat penting yang dapat membantu dalam meningkatkan kualiti pengendalian kursus tersebut. RUJUKAN Felder, R.M. dan Brent, R. 2003. Designing and Teaching Courses to Satisfy the ABET Engineering Criteria, Journal of Engineering Education, January 2003. 725. Lembaga Jurutera Malaysia. 2003 Accreditation Manual.

163

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

MAKLUM BALAS PENYELIA LATIHAN INDUSTRI TERHADAP OBJEKTIF DAN HASIL PEMBELAJARAN Shahrir Abdullah1, Wan Hamidon Wan Badaruzzaman2, Riza Atiq Abdullah O.K. Rahmat2, Baba Md. Deros1, Mardina Abdullah3, Noorhisham Tan Kofli4 dan Mazlan Mohd. Tahir5 1 Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan, 2 Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur 3 Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem, 4 Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses, 5Jabatan Seni Bina, Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRAK Konsep pengajaran pendidikan berasaskan hasil (outcome based education ­ OBE) telah mula diamalkan di Fakulti Kejuruteraan UKM bermula tahun 2005. Dalam kurikulum ini, terdapat enam objektif pembelajaran program (programme educational objectives ­ PEO) serta 12 hasil program (program outcome ­ PO) yang telah digariskan untuk sembilan program kejuruteraan yang dikendalikan oleh pihak Fakulti. Pengukuran pencapaian PEO dan PO ini memerlukan suatu kaji selidik terhadap majikan yang mengambil graduan kejuruteraan UKM sebagai kakitangannya. Pencapaian PO boleh diukur terus setelah graduan tersebut diambil bekerja, manakala pencapaian PEO hanya boleh diukur selepas graduan tersebut menyesuaikan diri dalam organisasi yang memakan masa 3-4 tahun. Dalam kajian ini, para penyelia Latihan Industri telah dipilih untuk menjawab borang kaji selidik dan mereka diminta untuk menilai para pelajar kejuruteraan Tahun 3 yang diselia oleh mereka. Keputusan kaji selidik ini dibentangkan berdasarkan skala Likert 1-5 yang menunjukkan sejauh mana pencapaian para pelajar. Kata kunci: pembelajaran berasaskan hasil; objektif pembelajaran program; hasil program, kaji selidik majikan, latihan industri

164

Maklum Balas Penyelia Latihan Industri Terhadap Objektif Dan Hasil Pembelajaran

PENGENALAN Pada tahun 2004, Fakulti Kejuruteraan telah mengorak langkah untuk membangunkan kurikulum berasaskan hasil bagi semua program kejuruteraan yang dikendalikan. Langkah ini selaras dengan keperluan akreditasi yang ditetapkan oleh Lembaga Jurutera Malaysia (LJM) yang menetapkan semua program kejuruteraan di Malaysia untuk dibangunkan semula mengikut pendekatan baru ini. Anjakan paradigma ini diperlukan untuk Malaysia melalui LJM mendapat keahlian penuh dalam pakatan Washington Accord pada tahun 2007 yang membolehkan jurutera-jurutera Malaysia boleh bekerja di negaranegara anggota seperti Amerika Syarikat, Kanada, United Kingdom, Afrika Selatan dan Australia. Hasilnya kurikulum yang berasaskan hasil ini mula dilaksana pada tahun 2005 bermula dengan pelajar tahun satu yang masuk pada tahun tersebut. Dalam merangka kurikulum baru ini, antara perkara yang paling penting adalah menggubal objektif pembelajaran program (programme educational objectives -- PEO) yang mencerminkan ciri-ciri graduan yang ingin dihasilkan dan ia perlu dicapai dalam masa beberapa tahun selepas jurutera tersebut menamatkan pengajiannya di UKM. Di samping itu, hasil program (programme outcomes -- PO) perlu digubal dan diukur menggunakan kaedah tertentu sepanjang program pengajian dan sejurus selepas pelajar menamatkan pengajian. Dalam proses akreditasi, pengukuran PO ini menjadi antara perkara penting yang menentukan kejayaan suatu program diakreditasi oleh LJM. Di negara-negara lain, kaedah-kaedah yang seumpamanya telah dikaji dan dibangunkan. Contohnya, McGourty et al. (2002) telah menjalankan kajian bagaimana PEO digubal lima universiti ternama di US berdasarkan kepada kriteria ABET EC2000. Langkah ini boleh dijadikan asas untuk memulakan projek ini. Walaupun saluran peperiksaan merupakan kaedah yang paling ideal untuk mengukur hasil-hasil berbentuk pengetahuan dan teknikal, kemahirankemahiran lain seperti pembelajaran berterusan dan keupayaan menyesuaikan diri dengan persekitaran memerlukan kaedah lain (Shuman et al. 2005). Keadaan ini memerlukan perubahan dan anjakan paradigma dalam menilai pencapaian suatu kurikulum kejuruteraan (Olds et al. 2005). Oleh itu, bagi membangunkan PEO dan PO yang kemas dan utuh serta relevan dengan keperluan kerjaya tersebut, pendapat pihak berkepentingan (stakeholder) seperti industri, graduan dan alumni perlu diambil kira melalui soal selidik dan sebagainya. Justeru itu, kertas kerja ini membentangkan hasil kaji selidik yang dibuat berdasarkan kaedah terus yang konvensional di samping mencadangkan kaedah berasaskan ciri setelah mengenal pasti berlakunya kelemahan dalam kaedah terus. Hasil dari kajian ini boleh dijadikan panduan dalam pembangunan manual pendidikan berasaskan hasil. OBJEKTIF DAN HASIL PEMBELAJARAN Bagi Fakulti Kejuruteraan, UKM, senarai PEO adalah seperti berikut (Fakulti Kejuruteraan UKM 2004):

165

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

1. Graduan yang mempunyai ilmu asas mencukupi untuk berperanan sebagai seorang jurutera dan arkitek yang cekap 2. Graduan yang memahami, bersikap profesional dan beretika terhadap kewajipannya kepada Pencipta, pelanggan dan masyarakat 3. Graduan yang akan memartabatkan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dalam bidang kejuruteraan dan alam bina serta dalam masa yang sama mahir berkomunikasi dalam Bahasa Inggeris 4. Graduan yang mampu menyesuaikan diri dalam suasana kerja antarabangsa/global 5. Graduan yang mampu memimpin organisasi kejuruteraan dan alam bina berdasarkan ilmu dan pengetahuan 6. Graduan yang mampu menjalankan penyelidikan dalam bidang kejuruteraan sama ada di peringkat pasca siswazah atau di dalam organisasi masing-masing Manakala, PO untuk Fakulti Kejuruteraan UKM adalah seperti berikut (Fakulti Kejuruteraan UKM 2004): 1. Berkebolehan untuk mendapatkan dan mengaplikasi ilmu pengetahuan asas kejuruteraan 2. Berkebolehan untuk berkomunikasi secara efektif bukan sahaja dengan para jurutera atau arkitek, malahan juga dengan masyarakat umum 3. Mempunyai kemahiran teknikal yang mendalam dalam bidang pengkhususan masing-masing 4. Berkebolehan untuk mengenal pasti masalah kejuruteraan serta mendapatkan penyelesaian bagi masalah tersebut 5. Berkebolehan untuk menggunakan pendekatan sistem dalam mereka bentuk dan menilai prestasi operasi 6. Berkebolehan untuk berfungsi secara efektif secara individu dan di dalam kumpulan dengan kemampuan untuk menjadi ketua atau pengurus, begitu juga sebagai seorang ahli kumpulan yang efektif 7. Memahami tanggungjawab dan etika sebagai seorang jurutera profesional dalam aspek sosial, budaya, global dan alam sekitar serta keperluan bagi pembangunan lestari 8. Mempunyai jangkaan terhadap keperluan untuk menjalani pembelajaran berterusan dan mempunyai kapasiti untuk berbuat demikian 9. Berkebolehan mereka bentuk dan menjalankan uji kaji, serta mampu menganalisa dan menginterpretasi data 10. Berkebolehan untuk berfungsi dalam kumpulan pelbagai disiplin 11. Mempunyai pengetahuan tentang isu-isu semasa yang berkaitan dengan bidang 12. Berkebolehan untuk menggunakan teknik-teknik, kemahiran dan alat-alat moden dalam amalan kejuruteraan Semua penyataan PEO dan PO boleh dihubung kait dalam bentuk suatu matriks seperti yang diberikan dalam Rajah 1.

166

Maklum Balas Penyelia Latihan Industri Terhadap Objektif Dan Hasil Pembelajaran

PEO1 PO1 PO2 PO3 PO4 PO5 PO6 PO7 PO8 PO9 PO10 PO11 PO12

PEO2

PEO3

PEO4

PEO5

PEO6

RAJAH 1 Matrix PEO-PO METODOLOGI KAJIAN Dalam membangunkan kaedah untuk menilai pencapaian objektif dan hasil, terdapat dua fasa aktiviti yang dijalankan dan dirancang, seperti yang dijelaskan di bawah. Fasa I ­ Kaedah Penilaian Terus Dalam kaedah ini, semua penyataan PEO dan PO disusun dalam bentuk borang soal selidik yang menggunakan skala Likert 1-5. Borang-borang ini dihantar kepada penyelia kepada pelajar Latihan Industri (LI) semasa pelajar tersebut ditempatkan di industri. Pelajar tersebut merupakan pelajar yang telah menghabiskan pengajian Tahun 3 dan telah mempunyai asas pengetahuan yang difikirkan mencukupi untuk menjadi seorang jurutera. Profil responden diasingkan mengikut jenis organisasi dan jenis program pelajar yang dinilai. Perkara-perkara yang ditanya dalam borang tersebut ialah: · Penilaian penyelia LI terhadap penyataan PEO · Penilaian penyelia LI terhadap penyataan PO · Penilaian pencapaian penyelia LI terhadap penyataan PO Keputusan fasa ini dibentangkan dalam kertas kerja ini dan dijadikan paduan untuk perlaksanaan fasa kedua.

167

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

Fasa II ­ Kaedah Penilaian Berasaskan Ciri Fasa ini adalah untuk memperbaiki kelemahan yang dikenal pasti dalam Fasa I dan borang soal selidik yang dibangunkan ini akan dihantar kepada majikan graduan dan alumni, di samping penyelia LI, bagi mendapat maklum balas yang tepat dan boleh digunakan untuk tujuan akreditasi. Dari perlaksanaan Fasa I, terdapat beberapa penambahbaikan dikenal pasti berdasarkan maklum balas yang diterima, iaitu: · Profil soal selidik perlu lebih terperinci dan melibatkan dua pihak, iaitu organisasi dan responden · Soalan-soalan berkenaan dengan PEO dan PO perlu diperbaiki tanpa menjejaskan maksud supaya lebih difahami oleh responden Untuk organisasi, penyusunan profil boleh seperti berikut: · Kerajaan/Bukan kerajaan · Tempatan/Luar negara · Multinasional/SMI/Persendirian · Sektor atau bidang mengikut program yang ditawarkan oleh Fakulti · Modal berbayar · Jumlah pekerja Manakala untuk responden seperti graduan dan alumni, penyusunan profil boleh seperti berikut: · Julat umur · Lama bekerja · Tahun mendapat ijazah · Julat pendapatan · Bangsa Bagi membolehkan setiap penyataan PEO dan PO lebih difahami, soal selidik akan dibangunkan semula kepada soalan-soalan berasaskan ciri yang menggambarkan suatu PEO dan PO. Oleh itu akan terdapat lebih dari satu ciri yang membentuk satu penyataan PEO dan PO. Jika terdapat lebih dari satu ciri, setiap ciri akan diberi pemberat tertentu yang mewakili pengaruhnya terhadap penyataan tersebut dan jumlah pemberat perlu bersamaan dengan satu. Rajah 2 memberikan kaedah bagaimana penyataan PEO3 boleh dikembangkan. KEPUTUSAN DAN ANALISIS Untuk tujuan kertas kerja ini, hasil keputusan dipaparkan untuk semua program yang dikendalikan oleh Fakulti Kejuruteraan UKM. Namun, bagi tujuan akreditasi, data-data ini perlu dipersembahkan mengikut program yang ditawarkan. Keputusan ini adalah berdasarkan kepada 232 keping borang kaji selidik yang dikembalikan. Ia melibatkan para pelajar tahun 3 dari kesemua jabatan di Fakulti Kejuruteraan UKM kecuali Jabatan Seni Bina. Pecahan mengikut jabatan diberikan dalam Rajah 3, manakala pecahan mengikut jenis industri diberikan dalam Rajah 4.

168

Maklum Balas Penyelia Latihan Industri Terhadap Objektif Dan Hasil Pembelajaran

PEO3

Graduan yang akan memartabatkan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dalam bidang kejuruteraan dan alam bina serta dalam masa yang sama mahir berkomunikasi dalam Bahasa Inggeris

0.6 Kemahiran Komunikasi 0.6 Lisan

0.4 Bahasa Pertuturan 0.4 Bertulis 0.5 Melayu 0.5 Inggeris

Ciri 1

Seorang jurutera perlu menguasai komunikasi lisan dengan sempurna

Ciri 2

Seorang jurutera perlu berkebolehan menyediakan laporan teknikal yang baik

Ciri 3

Seorang jurutera perlu berkebolehan berkomunikasi dalam Bahasa Melayu

Ciri 4

Seorang jurutera perlu berkebolehan berkomunikasi dalam Bahasa Inggeris

Pemberat 0.36

Pemberat 0.24

Pemberat 0.20

Pemberat 0.20

RAJAH 2 Pengenalpastian Ciri PEO 3

16% 10%

23%

Jab Kej Aw am & Struktur Jab Kej Elektrik, Elektronik & Sistem Jab Kej Kimia & Proses Jab Kej Mekanik & Bahan

21%

30%

Tiada maklumat

RAJAH 3 Pecahan Borang Kaji Selidik Mengikut Jabatan Bagi penilaian PEO, hasil kaji selidik adalah seperti yang dipaparkan dalam Rajah 5 untuk penilaian keseluruhan dan Rajah 6 untuk taburan data sebenar. Dari keputusan ini, boleh disimpulkan bahawa semua penyataan PEO sangat dipersetujui oleh pihak industri kecuali PEO 3 yang mendapat nilai di bawah paras 4.

4% 4% 9% 4% 38% Pembuatan Perundingan Kerajaan/Berkanun Kontraktor Binaan 11% 14% 16% Perkhidmatan Pemaju Hartanah Utiliti/Bekalan Kuasa Telekomunikasi

RAJAH 4 Pecahan Borang Kaji Selidik Mengikut Kategori Industri

169

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

5

4

3

2

1

0 PEO1 PEO2 PEO3 PEO4 PEO5 PEO6

RAJAH 5 Keputusan Penilaian PEO mengikut Purata Skala Likert 1-5 Bagi penilaian PO pula, hasil kaji selidik dipaparkan dalam Rajah 7 dalam bentuk perbandingan dengan penilaian penyataan terhadap pencapaian oleh pelajar LI. Manakala Rajah 8 untuk taburan data sebenar dari input responden. Dari keputusan ini, boleh disimpulkan bahawa dari perspektif infustri, kurikulum setakat tahun 3 di Fakulti Kejuruteraan berjaya membentuk hampir 80% ciri seorang jurutera.

100%

90%

80%

70%

60%

5 4 3 2 1

50%

40%

30%

20%

10%

0% PEO1 PEO2 PEO3 PEO4 PEO5 PEO6

RAJAH 6 Keputusan Penilaian PEO mengikut Taburan Input Responden

170

Maklum Balas Penyelia Latihan Industri Terhadap Objektif Dan Hasil Pembelajaran

5 Penilaian Penyataan PO Pencapaian Pelajar LI

4

3

2

1

0 PO1 PO2 PO3 PO4 PO5 PO6 PO7 PO8 PO9 PO10 PO11 PO12

RAJAH 7 Keputusan Penilaian PO dan Pencapaiannya oleh Pelajar LI mengikut Purata Skala Likert 1-5

100%

90%

80%

70%

60%

5 4 3 2 1

50%

40%

30%

20%

10%

0% PO1 PO2 PO3 PO4 PO5 PO6 PO7 PO8 PO9 PO10 PO11 PO12

RAJAH 8 Keputusan Penilaian PO mengikut Taburan Input Responden

171

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KESIMPULAN Sebagai kesimpulan, kaedah penilaian secara terus telah berjaya membuktikan bahawa penyataan-penyataan PEO dan PO yang digubal oleh Fakulti Kejuruteraan UKM berjaya memenuhi kehendak pihak berkepentingan yang utama iaitu pihak industri. Begitu juga penilaian pencapaian PO terhadap pelajar tahun 3 yang menjalani Latihan Industri. Namun, penyataan yang ditulis sukar difahami secara terus dan perlu diubah supaya ia mesra-responden. Oleh itu kaedah penilaian berasaskan ciri akan diperkenalkan, dan dalam kaedah ini, setiap penyataan PEO atau PO akan dihubungkan beberapa penyataan ciri. Ini akan dilaksanakan dalam Fasa II. RUJUKAN Fakulti Kejuruteraan UKM. 2004. Cadangan Pindaan Kurikulum Sedia Ada Kepada Kurikulum Baru Dengan Pendekatan Berasaskan Hasil, Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia, Bangi. McGourty, J., Shuman, L., Besterfield-Sacre, M., Atman, C., Miller, R., Olds, B.M., Rogers, G., & Wolfe, H. 2002. Preparing for ABET EC 2000: Research-Based Assessment Methods and Processes, Int. J. Eng. Education, 18(2): 157-167. Olds, B.M., Moskal B.M. & Miller, R.L. 2005. Assessment in Engineering Education: Evolution, Approaches and Future Collaborations, J. Eng. Education, 94(1): 13-25. Shuman, L., Besterfield-Sacre & McGourty, J. 2005. The ABET "Professional Skills" ­ Can They Be Taught? Can They Be Assessed?, J. Eng. Education, 94(1): 41-55.

172

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGALAMAN MENGENDALIKAN KONSEP KERJA BERPASUKAN BAGI MENILAI KEBOLEHAN BERKOMUNIKASI SECARA BERKESAN DALAM KELAS BESAR DAN KECIL Amiruddin Ismail Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Pada semester I sesi akademik 2005/2006 dua kursus prasiswazah jabatan telah diajar. Satu kursus wajib bagi kedua-dua program jabatan (Kejuruteraan Awam dan Struktur & Kejuruteraan Awam dan Sekitaran) untuk pelajar tahun tiga yang berjumlah 106 pelajar dan satu lagi kursus pilihan untuk pelajar tahun empat yang berjumlah 25 pelajar. Kursus tahun tiga ini melibatkan kerja-kerja makmal di makmal pengangkutan, di lapangan, penghantaran laporan makmal, kehadiran dalam kuliah, menghantar tutoran, pembentangan topik dalam kelas dan menduduki peperiksaan akhir semester. Kerja-kerja makmal ini perlu melaksanakan lima uji kaji yang dibuat secara berkumpulan yang kesemuanya ada 20 kumpulan dan satu lagi kehadiran dalam uji kaji yang diterangkan dalam kelas. Setiap kumpulan terdiri daripada lima atau enam orang yang dipilih secara rawak berpandukan urutan matrik, telah digunakan juga sebagai kumpulan yang sama untuk pembentangan topik atau tugasan. Hasilnya didapati kebanyakan pelajar ini telah berjaya melaksanakan tugasan yang diberikan dengan agak baik (diperolehi melalui markah pembentangan dan laporan yang dihantar). Masalah yang timbul adalah semasa mengendalikan pembentangan ini yang mana sekiranya kelas ini dapat dikecilkan (akan memerlukan tambahan tenaga pengajar atau pemudahcara) maka perancangan awal yang merancangkan pembentangan dua tugasan dapat dilaksanakan dengan sepenuhnya. Sebaliknya, bagi kursus pilihan tahun empat pula, pelajar diminta menghadiri kuliah, mengumpul data trafik di lapangan, memahir menggunakan perisian reka bentuk persimpangan dan bulatan di makmal komputer jabatan dengan menggunakan data yang dikumpulkan tadi, menghantar laporan projek komputer, tutoran, membentang dua tugasan dan menduduki peperiksaan akhir semester. Melalui pembentangan dua tugasan yang mana pelajar dibahagikan kepada lima kumpulan didapati mereka telah dapat berkomunikasi secara berkesan dalam bahasa Melayu dan Inggeris dengan baik dan memuaskan. Kata kunci: berkumpulan, pembentangan, berkomunikasi secara berkesan

173

Pengalaman Mengendalikan Konsep Kerja Berpasukan Bagi Menilai Kebolehan Berkomunikasi Secara Berkesan Dalam Kelas Besar Dan Kecil

PENGENALAN Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia telah memulakan konsep Pembelanjaran Berasaskan Hasil atau Outcome-Based Education (OBE) mulai Semester I Sesi Akademik 2005/2006. Buat permulaannya kursus wajib fakulti KF1133 Pengenalan Kepada Kejururuteraan yang ditawarkan kepada pelajar tahun satu semester pertama telah dijadikan kursus permulaan bagi pembelajaran berasaskan hasil ini. Walau bagaimanapun kursus-kursus lain telah digalakkan atau disarankan juga oleh fakulti untuk memulakan konsep OBE ini kepada kursus-kursus yang mana didapati sesuai. Oleh itu saranan ini telah cuba diaplikasikan kepada dua kursus jabatan iaitu satu kursus wajib kepada keduadua program jabatan iaitu Program Kejuruteraan Awam dan Struktur dan Program Kejuruteraan Awam dan Sekitaran dan satu lagi kursus pilihan. Kursus wajib ini ditawarkan kepada pelajar tahun tiga yang bilangan pelajarnya seramai 106 orang yang di sini dikategorikan sebagai kelas besar dan satu lagi kursus pilihan yang bilangan pelajarnya 25 orang yang dikategorikan sebagai kelas kecil. OUTCOME-BASED EDUCATION (OBE) Menurut dokumen yang telah diterbitkan oleh Fakulti Kejuruteraan UKM pada tahun 2004 mengenai OBE ini yang di sini disenaraikan sebahagiannya daripada kandungan asalnya dalam bahasa Inggeris iaitu: Vision, Mission and Programme Educational Objectives (PEO) Faculty Vision Towards producing dynamic, creative and ethical engineers. Faculty Mission To be a centre of excellence of international standing for the development of engineering knowledge. Programme Educational Objectives (PEO) To produce graduates who, during the first several years of engineering practice, are:1. Competent engineers with a strong understanding of fundamental engineering knowledge. 2. Engineers with professional attitudes and ethics necessary in fulfilling his/her responsibilities towards the Creator, client and the society. 3. Engineers who will uphold the Malay Language as a language of knowledge in the engineering field while having the ability to communicate in English. 4. Engineers who are able to adapt to the international/global work environment. 5. Engineers who are leaders in their respective organisations.

174

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

6.

Engineers who are able to conduct research on engineering problems and innovation.

Programme Outcomes Programme Outcomes (PO) are "statements that describe what students are expected to know or be able to do by the time of graduation" (ABET Criteria 2003). To prepare the students for the achievement of PEOs, the POs as listed in the EAC Manual were adopted. These POs are: 1. Ability to acquire and apply knowledge of basic science and engineering fundamentals. 2. Ability to communicate effectively, not only with engineers but also with the community at large. 3. Having in-depth technical competence in a specific engineering discipline. 4. Ability to undertake problem identification, formulation and solution. 5. Ability to utilise a systems approach to design and evaluate operational performance. 6. Ability to function effectively as an individual and in a group with the capacity to be a leader or manager as well as an effective team member. 7. Having the understanding of the social, cultural, global and environmental responsibilities and ethics of a professional engineer and the need for sustainable development. 8. Recognising the need to undertake lifelong learning, and possessing/acquiring the capacity to do so. 9. Ability to design and conduct experiments, as well as to analyse and interpret data. 10. Ability to function on multi-disciplinary teams. 11. Having the knowledge of contemporary issues. Di sini penulis hanya ingin merujuk kepada sebahagian daripada Programme Outcomes (POs) iaitu sebahagian daripada bilangan 2, 4, 6 dan 9 dan fokus kertas kerja ini adalah kepada ability to communicate effectively dan ability to function effectively as an individual and in a group with the capacity to be a leader or manager as well as an effective team member. Ability atau kebolehan ini telah cuba diterapkan melalui proses pembentangan topik atau tugasan yang telah diberikan kepada pelajar. PERJALANAN KURSUS Kursus tahun tiga ini ialah KKKH3143 Kejuruteraan Pengangkutan atau Transportation Engineering yang penerangan mengenainya (dalam bahasa Inggeris) adalah seperti dalam Lampiran 1. Kursus ini melibatkan kerja-kerja makmal di makmal pengangkutan, di lapangan, penghantaran laporan makmal, kehadiran dalam kuliah, menghantar tutoran, pembentangan topik dalam kelas

175

Pengalaman Mengendalikan Konsep Kerja Berpasukan Bagi Menilai Kebolehan Berkomunikasi Secara Berkesan Dalam Kelas Besar Dan Kecil

dan menduduki peperiksaan akhir semester. Pada perancangan awalnya kerjakerja makmal yang perlu dilaksanakan ialah sebanyak sebelas uji kaji, tetapi memandangkan jabatan kekurangan kemudahan untuk melantik demo berbayar maka perubahan terpaksa dilakukan. Perubahan ini memerlukan pelajar hanya melaksanakan lima uji kaji iaitu UK2, UK5, UK7, UK9 dan UK10 yang dilakukan secara berkumpulan yang kesemuanya berjumlah 20 kumpulan. Uji kaji yang terakhir iaitu UK11, pelajar hanya perlu hadir dan pensyarah menerangkannya dalam kelas. Setiap kumpulan terdiri daripada lima atau enam orang yang dipilih secara rawak berpandukan urutan matrik. Untuk membina kebolehan berkomunikasi secara berkesan dan berkerja secara kumpulan dalam melaksanakan tugasan, anggota kumpulan yang sama telah digunakan untuk pembentangan topik atau tugasan secara berkumpulan. Dalam perancangan awal tugas pembentangan adalah seperti ditunjukkan dalam Lampiran 2 dan format borang penilaian seperti dalam Lampiran 3. Masalah besar yang timbul dalam kelas besar ini ialah dalam mengendalikan pembentangan yang dijalankan secara perseorangan dan memandangkan bilangan pelajar yang agak ramai telah menyebabkan tidak semua tugasan kedua dapat dilaksanakan, walaupun setiap pembentangan dihadkan kepada 20 minit sahaja. Bagi kumpulan yang berjaya melaksanakan kedua-dua tugasan mereka maka markah tertinggi daripada kedua-dua tugasan telah digunakan sebagai markah kumpulan. Hasil penelitian markah pembentangan dan laporan yang dihantar oleh setiap kumpulan didapati kebanyakan pelajar ini telah berjaya melaksanakan tugasan yang diberikan dengan agak baik. Bagi kumpulan yang berpeluang membentangkan topik tugasan kedua didapati persembahan mereka bertambah baik jika dibandingkan dengan yang pertamanya. Kursus tahun empat itu ialah KKKH4743 Kawalan dan Pengurusan Trafik atau Traffic Control and Management yang penerangan mengenainya (dalam bahasa Inggeris) seperti dalam Lampiran 4. Untuk kursus ini pelajar diminta menghadiri kuliah, mengumpul data trafik di lapangan, memahir menggunakan perisian reka bentuk persimpangan searas dan bulatan yang terdapat dalam makmal komputer jabatan dengan menggunakan data yang dikumpulkan tadi, menghantar laporan projek komputer, tutoran, membentang dua tugasan dan menduduki peperiksaan akhir semester. Mengenai kerja pembentangan tugasan, pelajar yang seramai 25 orang ini telah dibahagikan secara rawak kepada lima kumpulan sama banyak yang tugas pembentangan mereka adalah dijadualkan seperti dalam Lampiran 5 dan format borang penilaian yang digunakan dalam Lampiran 6. Pada pembentangan pertama nampaknya pelajar-pelajar ini agak tidak berapa yakin dengan pembentangan mereka yang dipersembahkan secara individu, tetapi apabila ditegur tentang kelemahan dan kekurangan yang terdapat dalam cara persembahan mereka dan kemudian diminta untuk membentang tugasan kedua pula didapati mereka telah dapat meningkatkan prestasi melalui bahan dan mutu persembahan walaupun diminta menggunakan bahasa Inggeris sepenuhnya. Melalui pembentangan kedua-dua tugasan ini didapati pelajar-pelajar ini berjaya berkerja secara berkumpulan dan dapat berkomunikasi secara berkesan dalam bahasa Melayu dan Inggeris dengan baik dan memuaskan.

176

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KESIMPULAN Melalui pembentangan tugasan secara individu dalam kelas yang mana pelajar diminta menyediakan bahan persembahannya secara berkumpulan yang kecil bilangan ahlinya, maka dapatlah kita nilai secara berkesan kebolehan pelajar bekerja secara berkumpalan dan berkomunikasi dengan baik. Tetapi bagi kelas yang besar pula, kita memerlukan tenaga pengajar yang ramai supaya perancangan pembentangan dapat dilaksanakan dengan sepenuh dan sebaik mungkin. Kelas yang kecil sekitar 25 hingga 30 orang adalah bilangan yang unggul untuk mengukur kebolehan bekerja secara berkumpulan dan berkomunikasi secara berkesan. RUJUKAN Faculty of Engineering, UKM. 2004. Efforts towards outcome-based approach in engineering education. Supplementary document submitted to the Engineering Accreditation Council Board of Engineers Malaysia.

177

Pengalaman Mengendalikan Konsep Kerja Berpasukan Bagi Menilai Kebolehan Berkomunikasi Secara Berkesan Dalam Kelas Besar Dan Kecil

LAMPIRAN 1 (Kandungan Kursus)

Course Code: KKKH3143 Course Name: Transportation Engineering Course Type: Core Department Course Goal and Summary of Course Content: The goal of this course is to give knowledge, understanding and synthesis in transportation engineering. This course discusses the characteristics of traffic and road, traffic control devices, human factor in transportation, planning and transportation system management, the concept of intelligent transportation system, transportation studies, modelling, economic evaluation and environmental impacts on transportation projects. This course also describes the planning and design of land and air transportation facilities and the conceptual planning and design of water transportation facilities. In this course the students are also required to carry out experiments in groups and write good laboratory reports. The topic of the experiments are the kinematics and absolute bitumen viscosity tests, the bitumen penetration and softening points tests, the Los Angeles abrasion tests on aggregates, the California Bearing Ratio (CBR) test for sub grade (dry and soaked), the JKR asphaltic concrete design mixes, the binder extraction test, the polished stone value and skid resistance tests, the spot speeds study, the saturation flow study and the traffic impact assessment. Additionally, the student must be able to analyse and solve many design problems given in the tutorials. Outcomes: 1. Ability to collect and analyse data and information in order to evaluate the existing characteristics of traffic and road, identify major issues and existing problems (to achieve the outcomes 1, 3, 4, 8, 11). 2. Ability to forecast future transportation demand and identify future problems (to achieve the Outcomes 1, 3, 4, 9). 3. Ability to evaluate and design land and air transportation facilities to cope with the existing and future transportation demand (to achieve the Outcomes 5, 7). 4. Ability to work as a team in performing the designated experiments for the road pavement design and understanding the characteristics of traffic (to achieve the Outcomes 6, 9, 10). 5. Ability to produce good laboratory reports on the experiments being carried out (to achieve the Outcome 9). 6. Ability to acquire new knowledge independently (to achieve the Outcome 8). References: Banks, J.H. 2004. Introduction to Transportation Engineering. 2nd. Ed. New York: McGraw-Hill H. Educ. Wright, P.H. & Ashford, N.J. 1998. Transportation Engineering: Planning & Design. 4th. Ed. New York: John Wiley. Khisty, C.J. & Lall, B.K. 1998. Transportation Engineering: An Introduction. 2nd. Ed. New Jersey: PrenticeHall Intl. Inc. Carter, C.E. & Homburger, W.S. 1994. Introduction to Transportation Engineering Pengenalan Kejuruteraan Pengangkutan. Amiruddin Ismail (translator). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa & Pustaka. Horonjeff, R. & McKelvey, F.X. 1986. Planning & Design of Airport. 3rd. Ed. New York: McGraw-Hill Intl. Eds. Details and Teaching Plan Weeks Topics 1-2 Introduction to transportation and traffic engineering. Traffic characteristics - volume (flow), speed and density, and roadway characteristics and traffic control devices. Tutorial 1. 3-4 Human factor in transportation, planning and transportation system management and concept on intelligent transportation system. 5-6 Transportation studies and modelling. Trip generation, distribution, model split and traffic assignment. Tutorial 2. 7-9 Project evaluation by applying engineering economic technique, cost effectiveness and others criteria. Environmental impacts on transportation projects. Tutorial 3. 10-11 Planning and design of land transportation facilities namely road, highway, railway and terminal. Tutorial 4. 12-13 Airport planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway. Tutorial 5. 14 Conceptual planning and design of water transportation facilities namely port. List of Experiment Titles 1. UK1: Bitumen Viscosity (Kinematics and Absolute) Test

178

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005 2. UK2: Bitumen Penetration Test 3. UK3: Bitumen Softening Point Test 4. UK4: Los Angeles Abrasion Test on Aggregates 5. UK5: California Bearing Ratio (Dry and Soaked) Test 6. UK7: Design of Asphaltic Concrete Mix (JKR Method) 7. UK9: Spot Speed Study (Test) 8. UK10: Saturation Flow Test 9. UK6: Binder Extraction by Centrifuge Method (or Bottle Method) Test 10. UK8: Polished Stone Value and Skid Resistance Tests 11. UK11: Traffic Impact Assessment Evaluation Distribution Attendence 2% Tutorials: 15% Laboratory: 20% Presentation 18% Final Examination: 45% Total 100%

Credit Distribution Lectures: 28 hours (2.00 units) Tutorials (optional): 10 hours (0.00 unit) Laboratory: 22 hours (1.00 unit)

Evaluation Method Knowledge Pass-Fail Oral Alphabetical Grade Numerical Grade Rank Others (Specify) Skill Communication Attitude Others

/ /

/ /

179

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LAMPIRAN 2 (Jadual Perancangan Pembentangan)

Pensyarah: Prof. Madya Dr. Hj. Amiruddin Hj. Ismail Kursus: KH3143 - Kejuruteraan Pengangkutan Semester: 1, Sesi Akademik 2005/06 No dan Ahli Kumpulan, Tajuk, Tarikh dan Masa Pembentangan Bil 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 1 2 3 4 5 6 5 Matrik A81917 A94011 A94100 A94174 A94246 A94370 A86415 A94014 A94108 A94176 A94250 A95967 A86658 A94018 A94109 A94179 A94274 A96028 A93919 A94019 A94119 A94182 A94279 A97908 A94299 Nama ZAIRA ROZLIN BINTI MD ZAINUDIN MOHAMMAD AMIRULKHAIRI BIN ZUBIR NOR FARAH AZURA BT ABD. KADIR SITI NOR DIYANA BINTI ABDUL HAMID CHUNG KAH JIN WONG SIEW KUAN LUTHER ALLISION MISEH MOHAMMAD ZAINUDDIN BIN BORHAN NORAFIFAH BINTI NAIZAN SITI NOREHA BINTI RAZALI FOO HONG YET MOHD HANIFF BIN HASANUDDIN LEE CHIA WAI MOHD ANIS BIN ANUAR NORAINI BINTI AHMAD SITI NUR BAZILAH BINTI AZHAR LAU MEE CHONG MUHD HAMZI BIN HASSAN HANNIFAH BINTI TAMI MOHD ASMAWI BIN BARDAN NORINAH BINTI ABD. RAHMAN SITI SALHAH BINTI RAHAMAN @ ABD RAHMAN LEE LAI HAA ERMA ELLIZA BINTI MOHD RAMLY LIM KUANG HAW 4 Intelligent of transportation systems (ITS) 8/17/2005 12.15 - 12.45 Conceptual planning and design of water transportation facilities namely port and ship 9/28/2005 11.25 - 11.45 3 Intelligent of transportation systems (ITS) 8/17/2005 11.45 - 12.10 Planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway 10/5/2005 12.40 - 1.00 2 Human factor in transportation, planning and transportation system 8/10/2005 11.50 - 12.20 Planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway 9/28/2005 12.40 - 1.00 1 Kumpulan Tugasan 1 Human factor in transportation, planning and transportation system 8/10/2005 11.20 - 11.50 Tugasan 2 Planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway 10/12/2005 12.00 - 11.20

180

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 A94006 A94083 A94164 A94227 A94364 A94007 A94084 A94171 A94233 A94365 A94008 A94093 A94172 A94241 A94367 MOHAMAD FAIZAL BIN NURDDIN MUHD BURHANUDDIN BIN YUSOH AZIH SHUFIZAN BIN MOHAMED CHEONG HON WOOI WONG CHIN CHIA MOHAMAD FIRDAUS BIN ALIAS MUHD KHAIRUDDIN BIN ZAKARIA SITI MUSLIHA BT. AMRAN CHNG SUEH MING WONG JIAN KAI MOHAMAD SAFIRI BIN MAT RIPIN NOOR ASMA BINTI CHE YUSOF SITI NOOR ATIKAH BT MEJAM CHU MAY YEN WONG KOK FANN 20 Planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway 9/14/2005 12.40 - 1.00 Conceptual planning and design of water transportation facilities namely port and ship 10/12/2005 12.40 - 1.00 19 Planning and design of railway and terminal 9/14/2005 12.15 - 12.35 Conceptual planning and design of water transportation facilities namely port and ship 9/28/2005 11.00 - 11.20 18 Planning and design of railway and terminal 10/12/2005 12.15 - 12.35 Planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway 9/14/2005 11.50 - 12.10

Gambar-gambar semasa pembentangan kursus KKKH3143 Kejuruteraan Pengangkutan

181

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LAMPIRAN 3 (Contoh Borang Penilaian)

MARKAH PEMBENTANGAN KKKH3143 KEJURUTERAAN PENGANGKUTAN SEMESTER I SESI AKADEMIK 2005/06 Kumpulan Tarikh 2 No. 1. Masa 2. 3. Tempat 4. 5. 6. Tajuk Cara Penilaian Penyampaian: Tatabahasa, Pertuturan & Kaedah penyampaian Kebolehan: Mempertahankan pendapat & Menjawab soalan Lain-lain: Kekemasan & Kesopanan Jumlah markah Nama Penilai 100 50 35 Ahli kumpulan No. Matrik A86415 A94014 A94108 A94176 A94250 A95967 Nama LUTHER ALLISION MISEH MOHAMMAD ZAINUDDIN BIN BORHAN NORAFIFAH BINTI NAIZAN SITI NOREHA BINTI RAZALI FOO HONG YET MOHD HANIFF BIN HASANUDDIN

Planning and design of air transportation facilities, terminal and runaway Markah Penuh Markah Diberi

15

LAMPIRAN 4 (Kandungan Kursus)

Course Code: KH4743 Course Name: Traffic Control and Management Course Type: Department (Elective) Goal and Summary of Course Content: The goal of this course is to give knowledge, understanding and synthesis in traffic control and management. The course discusses important aspects of control on road traffic movement, analysis and design of traffic signals control at intersections. The design includes remote or individual controller, coordinated controller, urban road network and area traffic controller. Students will be exposed to the calculations of delay and capacity at intersections and the application of computer software for the design of signalised and nonsignalised intersections. Traffic management system that include one way street, constraint system, tidal flow, road marking, area road pricing, priority junction and system, pedestrians management system, buses, heavy vehicles flow in urban areas, the concept of Intelligent Transportation System (ITS) will also be exposed with

182

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005 the current applications in the market. The students are required to solve many design problems given in tutorials and in a computer project. Outcomes: 1. Ability to collect and analyse data and information, evaluate the performance of existing intersection, identify major issues and existing problems (to achieve the outcomes 1, 3, 4, 7, 8, 11). 2. Ability to forecast future intersection demand and identifying future problems (to achieve the Outcomes 1, 3, 4, 9). 3. Ability to produce and present an engineering report on the application of computer software in analysing signalised and unsignalised intersections on urban environment (to achieve the Outcome 2). 4. Ability to manage road network system effectively (to achieved the Outcomes 1, 3, 4, 5, 11). 5. Ability to acquire new knowledge independently (to achieve the Outcome 8). References: McShane, W.R., Roess, R.P & Prassas, E.S. 1998. Traffic Engineering. New Jersey: Prentice Hall. Asri Hasan, Mohamed Rehan Karim & Meor Othman Hamzah. 1990. Introduction to Signalised Traffic Control System (Pengenalan Sistem Kawalan Lalu Lintas Berlampu Isyarat). Kuala Lumpur: Dewan Bahasa & Pustaka. Institution of Highways & Transportation. 1997. Transport In The Urban Environment. United Kingdom: HMSO. Transportation Research Board. 1994. Highway Capacity Manual. Special Report 209. Washington D. C: National Research Council. Institute of Transportation Engineers. 1992. Traffic Engineering Handbook. James L. Pline (editor). 4th. Ed. New Jersey: Prentice Hall. Details and Teaching Plan Weeks Topics 1-2 Introduction and explanation about the traffic control system being used. Analysis and design of traffic signals. 3-5 Explanation about the remote signal control for road junction, coordinated, network & area traffic control in main cities. Tutorial 1. 6-8 Delay at intersection and computer software application for signalised and non-signalised junction design. Tutorial 2 and Project 1. 9-11 Traffic management system, management and design of priority roads, one way street, constraint system, tidal flow, road marking and area road pricing. Tutorial 3. 12-13 Priority system at junction, pedestrian management, buses and heavy vehicles flow in urban area. Tutorial 4. 14 Explanation about the concept and methodologies applied in the Intelligent Transportation System (ITS). Tutorial 5. Credit Distribution Lectures: Tutorials: Computer Laboratory: Evaluation Method Knowledge Pass-Fail Oral Alphabetical Grade Numerical Grade Rank Others (Specify) Skill Communication Attitude Others Evaluation Distribution Tutorials (optional): 10% Project: 10% Presentation: 30% Final Examination: 50% Total 100%

37 hours (2.60 units) 10 hours (0.20 unit) 10 hours (0.20 unit)

/ /

/ /

183

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LAMPIRAN 5 (Jadual Perancangan Pembentangan)

Pensyarah: Prof. Madya Dr. Hj. Amiruddin Hj. Ismail Kursus: KH4743 - Kawalan Dan Pengurusan Trafik Semester 1, Sesi Akademik 2005/06 Tempat: BK11, Masa: Isnin 10.00 - 11.00 pgi Topik pembentangan (bekerja berkumpulan) Bil Matrik Nama 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 A81627 A86398 A86479 A86539 A86556 A86332 A86433 A86484 A86542 A86578 A86356 A86434 A86527 A86546 A86589 A86382 A86470 A86529 A86548 A86613 A86472 A86390 A86533 A86553 A86618 AB AZIZ B ABDULLAH JAZLINA NOR BINTI SARIF MOHD KHAIFUL BIN RAZAK NOR RASHIDAH BINTI MAT SAMAN NUR FAIRUZZAH BINTI MD MARHAM ADI YUSRIN B GHAZALI MOHAMAD FAUZAN BIN JUMAAT MOHD NAZWAN BIN NAIMAN NORAIDA BINTI MOHD SAIM ROZIANA BINTI AHMAD ZUBIR AWANG ZAKRI BIN AWANG ADENI MOHAMAD ISWANDI BIN JINNE NOOR FAIZAH BINTI TALIB NORAZIMAH BT ABD GHANI SHARIFAH ZARIKH BINTI SYED HAMID HAFIZ BIN MOHD SABRI MOHD HAIKAL BIN MANSOR NOORHASLINA BINTI ZAKARIA NORHIDAYU BINTI KASIM WAN MARZULIANI BINTI WAN MOHD MOHD ISKANDAR B BOHRO HIDAYAH BT ABDUL HAMID NOR HAFIZAH BT OTHMAN NORZALIA BINTI RAMLI YUSMAHYUZI BINTI MAT POT

Kumpulan

Tugasan 1

Tugasan 2

Tarikh pembentangan Tugasan 1 Tugasan 2

1

Mengumpul data trafik bagi dua Cari bahan pembentangan (power buah persimpangan berlampu point & slaid presentations) mengenai isyarat (tiga dan empat cabang topik priority junction or system in (kaki)) di Bandar Baru Bangi urban or suburban area Mengumpul data trafik bagi dua Cari bahan pembentangan (power buah persimpangan berlampu point & slaid presentations) mengenai isyarat (tiga dan empat cabang topik priority junction or system in (kaki)) di Kajang urban or suburban area Cari bahan pembentangan (power point & slaid presentations) mengenai Mengumpul data trafik bagi dua topik design and management on buah bulatan (kecil dan besar) di priority road, one way street, Bandar Baru Bangi constraint system, tidal flow in urban or suburban area Cari bahan pembentangan (power Cari bahan pembentangan (power point & slaid presentations) mengenai point & slaid presentations) topik pedestrian, buses and heavy mengenai topik area road pricing vehicles management in urban area Cari bahan pembentangan (power point & slaid presentations) mengenai topik pedestrian, buses and heavy vehicles management in urban area

22/08/2005

28/09/2005

2

24/08/2005

28/09/2005

3

24/08/2005

26/09/2005

4

05/10/2005

14/09/2005

5

Mengumpul data trafik bagi dua buah bulatan (kecil dan besar) di Bandar Baru Bangi

05/10/2005

24/08/2005

184

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

LAMPIRAN 6 (Contoh Borang Penilaian)

MARKAH PEMBENTANGAN KKKH4743 KAWALAN DAN PENGURUSAN TRAFIK SEMESTER I SESI AKADEMIK 2005/06 Kumpulan Tarikh Pembentangan 1 No. 1 2 Tempat Pembentangan 3 4 5 Tajuk Ahli kumpulan No. Matrik A81627 A86398 A86479 A86539 A86556 Nama AB AZIZ B ABDULLAH JAZLINA NOR BINTI SARIF MOHD KHAIFUL BIN RAZAK NOR RASHIDAH BINTI MAT SAMAN NUR FAIRUZZAH BINTI MD MARHAM

Mengumpul data trafik bagi dua buah persimpangan berlampu isyarat (tiga dan empat cabang (kaki)) di Bandar Baru Bangi

Cara Penilaian Penyampaian: Tatabahasa, Pertuturan & Kaedah penyampaian Kebolehan: Mempertahankan pendapat & Menjawab soalan Lain-lain: Kekemasan & Kesopanan Jumlah markah Nama Penilai

Markah Penuh 65

Markah Diberi

20

15 100

Gambar-gambar semasa pembentangan kursus KKKH 4743 Kawalan Dan Pengurusan Trafik

185

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KAEDAH MENGSETARA PEMBERIAN MARKAH DALAM UJIAN YANG DINILAI OLEH BERBILANG PEMERIKSA Meor Zainal Meor Talib dan Jamaliah Jahim Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Ujian dan peperiksaan merupakan kaedah umum untuk menilai tahap pencapaian seseorang pelajar. Tahap pencapaian dilaporkan menggunakan gred berasaskan huruf atau peratus. Nilai atau peratus untuk tahap pencapaian adalah lebih mudah dianalisa dan diproses berbandingkan dengan bentuk huruf. Perbezaan ini mungkin tidak begitu terasa atau ketara jika bilangan pelajar adalah kecil tetapi dengan pertambahan bilangan pelajar setiap tahun, bentuk dan kaedah permakahan dan pengredan ini perlu dipertimbangkan dan diperhalusi dengan lebih teliti. Pertambahan pelajar di dalam sesuatu kelas tidak akan berkurang malah akan lebih besar dalam tahun-tahun yang mendatang. Ini kerana peluangpeluang melanjutkan pelajaran telah bertambah sedangkan kadar pertambahan tempat-tempat pendidikan tidak seiring untuk menampung pertambahan tersebut. Kesan daripada keadaan ini menyebabkan sebahagian besar daripada pusat-pusat pengajian terutama pusat-pusat pengajian tinggi terpaksa menerima bilangan pelajar yang banyak sehingga melebihi 400 orang pelajar untuk sesuatu masa atau semester. Jadi jalan terbaik untuk mengurangkan beban tenaga pengajar adalah dengan membahagikan pelajar-pelajar tersebut kepada beberapa kumpulan. Bagaimanapun akibat daripada pembahagian ini beberapa kesan negatif boleh dikenalpasti. Satu daripadanya adalah masalah kesetaraan dan perbezaan penerimaan maklumat kursus untuk kupulan-kumpulan yang berlainan. Malah yang lebih penting adalah perbezaan taburan markah yang dianugerah kepada pelajar oleh pengendali-pengendali kursus yang berlainan. Walaupun perbezaan penerimaan maklumat kursus oleh pelajar boleh dinafikan oleh kerana tidak diselidiki dengan terperinci tetapi pembezaan anugerah markah dalam sesuatu ujian yang subjektif tidak boleh dipandang ringan. Kertas ini membincangkan kesan dan kaedah untuk mengsetarakan markah pelajar-pelajar yang dinilai oleh berbilang pengendali kursus. Kata kunci: pengsetaraan, statistik, kursus

186

Kaedah Mengsetara Pemberian Markah Dalam Ujian Yang Dinilai Oleh Berbilang Pemeriksa

PENGENALAN Peluang pendidikan di negara ini sentiasa berkembang dari sejak Malaysia mencapai kemerdekaan sehingga lah ke hari ini. Pada tahun 70 puluhan terdapat kurang daripada 10 buah pengajian tinggi seperti Universiti Kebangsaan Malaysia, Universiti Malaya, Universiti Sains Pulau Pinang, Universiti Teknologi Malaysia, Universiti Putra atau Universiti Pertanian ketika itu dan lain-lain lagi. Kini bilangan pusat-pusat pengajian tinggi ini telah bertambah dengan begitu mendadak sehingga melebihi dua kali ganda daripada tahun-tahun 70 puluhan. Semua ini membuktikan betapa tingginya kesedaran masyarakat Malaysia terhadap kepentingan pendidikan dalam kehidupan mereka. Kesedaran ini mungkin terhasil daripada pandangan umum bahawa seseorang yang berpendidikan tinggi mempunyai peluang yang lebih banyak dan cerah untuk memperbaiki tahap kehidupan mereka berbanding dengan yang sebaliknya. Walaubagaimanapun satu daripada sebab penyebab yang tidak boleh dinafikan adalah kesan daripada peranan dan perancangan pihak kerajaan yang memerintah. Peluang-peluang pendidikan telah disediakan oleh kerajaan dengan baik dan menyeluruh serta penekanan seperti mewajibkannya pendidikan pada peringkat-peringkat awal dibawah undang-undang jelas menjurus kepada kesedaran yang sedemikian. Tidak dapat dinafikan pada suatu ketika dahulu bilangan pelajar untuk sesuatu kelas adalah kecil. Keadaan ini mungkin masih boleh dilihat di kalangan tempattempat pengajian di luar bandar tetapi tidak lagi di kawasan-kawasan bandar dan di pusat-pusat pengajian tinggi di negara ini. Kelas-kelas atau kuliah-kuliah yang mempunyai bilangan pelajar melebihi 40 orang adalah suatu perkara yang biasa. Malah di Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia, bilangan pelajar untuk kursus-kursus umum telah beberapa tahun melebihi 100 orang. Kini ada terdapat kelas-kelas kuliah yang mencapai sehingga 400 orang pelajar pada sesuatu ketika. Pertambahan bilangan pelajar ini bukan sahaja memberikan tekanan kepada pihak pengurusan dan akademik sesuatu pusat pengajian tetapi juga kepada peluang pelajar-pelajar untuk melanjutkan pelajaran mereka. Tempat-tempat melanjutkan pelajaran yang popular dan ternama menjadi begitu kompetitif. Bakal-bakal pelajar terpaksa bersaing sengit di antara mereka untuk mendapatkan tempat. Malah keadaan ini boleh dianggap hampir kritikal kini kerana sesuatu kejayaan dan kecemerlangan seseorang pelajar belum lagi dapat memastikan tempatnya untuk melanjutkan pelajaran di sesuatu pusat pengajian tinggi. Keadaan ini sebenarnya sukar untuk ditangani kerana pada hakikatnya masalah ini tidak akan berkurangan malah akan terus bertambah berat dan meruncing. Bilangan pelajar per kelas yang kecil mempunyai banyak kelebihan. Penyampaian kuliah atau syarahan dapat disampaikan dengan lebih fokus dan peribadi. Pensyarah akan dapat menumpukan perhatiannya kepada setiap pelajar dan mampu memberikan penerangan yang lebih terperinci. Secara rasionalnya struktur kelas yang sebegini lah yang sepatutnya disediakan kerana jelas jauh lebih baik dan berkesan. Bagaimanapun keadaan ini tidak mudah untuk direalisasi disebabkan perkembangan dan perubahan yang telah dibincangkan di atas. Bilangan murid tidak akan berkurangan malah akan bertambah dari masa ke

187

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

semasa. Jadi sebagai langkah sementara dan segara untuk menangani masalah ini pihak pengurusan pengajian biasanya akan membahagikan pelajar-pelajar ini kepada kumpulan-kumpulan yang lebih kecil dan menugaskan beberapa pensyarah untuk mengendalikan kursus-kusus yang sama kepada mereka. Di peringkat universiti, selalunya seseorang pensyarah itu bukanlah hanya bertugas sebagai penyampai kuliah tetapi selalunya beliau juga adalah pengendali kursus tersebut. Ini bermakna beliau perlu menyediakan bahan kuliah yang berasaskan skop atau silibus yang telah dirancang oleh pihak pengurusan. Pensyarah juga perlu mengawalselia dan menyediakan tugas-tugas seperti tutoran dan projek yang diberikan kepada pelajar-pelajar untuk diselesaikan. Tugas-tugas ini kemudian, perlu dinilai oleh pensyarah tersebut untuk diberikan markah yang akan digunakan dalam pengiraan gred di akhir tempoh kursus. Dengan adanya kelas-kelas sekursus tetapi dikendalikan oleh pensyarah-pensyarah yang berbeza beberapa isu yang mungkin tidak pernah terfikir oleh pihak pengurusan akademik akan timbul dan perlu ditangani dengan berhemat. Pertama masalah dari sudut penyampaian kuliah. Walaupun tidak dinafikan setiap pensyarah yang ditugas untuk mengendalikan sesuatu kursus adalah berkemampuan dan diiktiraf kemampuannya, tetapi kita juga tidak boleh menafikan adanya pensyarah yang lebih mudah difahami oleh pelajar-pelajar dan dan dengan itu lebih mudah mereka memahami sesuatu pelajaran yang disampaikan. Jadi sekiranya terdapat kelas-kelas sekursus yang disediakan, sebenarnya pihak pusat pendidikan mengudang ketidakseragaman kuliah-kuliah kepada pelajar-pelajarnya. Mungkin kita boleh pertikaikan pandangan di atas dengan alasan ketidakseragaman yang dihasil adalah lebih mirip atau sama dengan ketidak seragaman yang terdapat di antara pusat-pusat pengajian yang berbeza. Ini tidak dapat dinafikan, tetapi kita perlu ingat bahawa ketidakseragaman ini akan menjejaskan kualiti produk yang dihasilkan oleh sesebuah pusat pengajian tersebut. Di dalam kertas kerja ini kita tidak akan membincangkan dengan lebih lanjut mengenai perkara ini. Satu lagi masalah yang terbit daripada adanya kelas-kelas sekursus ini adalah dari segi ketidak setaraan markah pelajar-pelajar. Oleh kerana setiap kumpulan mempunyai latihan dan penilai yang berlainan sudah tentu markah yang diterima juga tidak akan sama. Sekiranya markah-markah ini di ambil terus tanpa sebarang pengsetaraan dilakukan, sudah tentu sebahagian pelajar akan dizalimi. Kesan daripada gred yang diperolehi ini bukan hanya akan menjejas kedudukan mereka ketika masih di pusat pengajian tersebut tetapi akan berlarutan setelah mereka keluar daripada pusat pengajian tersebut. Ini kerana gred merupakan rekod prestasi seseorang ketika menjalankan kursus pendidikan. Kini dengan perubahan struktur kelas yang disediakan, perbezaan ini nampak lebih runcing dan akan memberi kesan yang mungkin tidak diingini. Sesuatu kursus umpamanya yang melibatkan bidang teknikal disajikan oleh beberapa orang pengendali. Seharusnya tidak boleh dipertikaikan bahawa setiap pengendali adalah sudah cukup kemampuan dan kebolehannya untuk menerangkan sesuatu konsep dan kaedah. Tetapi pada hakikatnya tidak semua pelajar mampu menerima secara sama rata. Ini dapat dilihat kepada buku-buku yang terdapat di pasaran. Umpamanya sebuah buku kaedah berangka yang banyak terdapat di pasaran, walaupun semuanya menulis untuk hal yang sama,

188

Kaedah Mengsetara Pemberian Markah Dalam Ujian Yang Dinilai Oleh Berbilang Pemeriksa

tetapi tidak semuanya dapat difahami oleh setiap orang secara sama. Malah adalah menjadi suatu pandangan umum, bahawa ada buku yang diminati oleh seseorang berbanding dengan yang lain. Dengan masalah yang ada penulis mencadangkan suatu kaedah pengsetaraan markah dilakukan untuk mengurangkan kesan ketidakserataan faktor-faktor penilaian. Sebelum itu, perlu dilapurkan di sini berberapa kes ketidakseragaman yang terhasil dari keadaan terdapatnya kelas-kelas sekursus ini. CONTOH KES Terdapat beberapa contoh senario kes kuliah yang dikendalikan yang boleh dibincangkan disini untuk menjelaskan perlunya tindakan diambil untuk mengsetarakan data markah pelajar. Kes I Kes pertama adalah satu kursus reka bentuk yang dijalankan di Jabatan Kejuruteraan. Pelajarnya adalah seramai 56 orang. Pelajar dibahagikan kepada 9 kumpulan dengan setiap kumpulan terdiri daripada 6 orang ahli pelajar kecuali dua kumpulan yang mempunyai 7 orang ahli pelajar. Kursus ini menekan beberapa aspek saperti kemampuan berinteraksi sesama ahli. Kebolehan memberi persembahan. Kebolehan teknikal. Seperti di dalam Jadual 1. Semua aspek penilaian adalah bersifat subjektif. Ini bermakna akan terdapat sesetengah penilai yang akan memberikan purata, taburan dan median penilaian yang tinggi dan begitu juga sebaliknya. Kes II Merupakan satu kursus yang berasaskan matematik. Silibus dan skop kuliah adalah dipersetujui sama. Struktur kursus adalah seperti berikut. Bilangan Pelajar adalah seramai 416 orang yang terdiri daripada 4 jurusan kejuruteraan. Ini bermakna ada 4 kumpulan besar. Sesetengah kumpulan melebihi bilangan seratus orang. Kursus dikendali oleh 4 orang pensyarah. Pelajar dikehendaki menyelesaikan 6 atau tutoran, dan sekurang-kurangnya 1 projek besar. Masalah untuk tutoran akan disediakan oleh setiap pengendali kursus dan permarkahan dan penilaian akan diurus oleh pensyarah yang berkenaan. Tahap kesukaran untuk setiap kerja akan ditentukan juga oleh pensyarah yang bekenaan. Kes III Kes ketiga ini pula adalah suatu kursus teknikal yang pada lazimnya pelajarpelajar yang mengikutinya terdiri dari pelajar-pelajar tahun satu dan biasanya tidak mempunyai sebarang pengtahuan asas. Selain daripada itu pelajar-pelajar ini juga belum didedahkan sepenuhnya kejurusan bidang kejuruteraan masingmasing. Bilangan pelajar untuk kursus ini biasanya adalah lebih kurang 400 orang dan mereka ini juga dibahagikan kepada 4 kumpulan yang besar. Terdapat 4 bahagian skop pembelajaran yang harus diikuti. Malangnya tidak kesemua kumpulan akan mengikuti silibus atau skop pembelajaran yang sama. Mithalnya satu kumpulan akan mengikut silibus untuk dua bahagian dan kumpulan yang

189

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

lain akan mengikuti tiga bahagian. Struktur kursus ini juga memerlukan pelajar untuk menyelesaikan 6 atau tujuh tutoran dan satu atau dua projek. Perbezaan skop pembelajaran ini akan diteruskan sehingga ke ujian akhir dimana soalan yang perlu dijawab akan bergantung kepada skop pelajaran yang sudah diikuti. Untuk projek dan tutoran pula, penilai dan pemberi markah adalah diuruskan oleh pensyarah kumpulan masing-masing. Di sini jelas bahawa terdapat banyak faktor-faktor yang akan menyebabkan ketidak setaraan markah yang diterima oleh pelajar-pelajar. Ini tentu akan menpengaruhi gred yang mereka akan terima pada akhir kursus. KAEDAH PENGSETARAAN MARKAH Jelas sekali daripada kes-kes yang diterangkan di atas, terdapat faktor-faktor yang akan menyebabkan markah yang diberi kepada pelajar daripada kumpulankumpulan tertentu tidak akan setara. Dengan adanya penilai-penilai atau pensyarah-pensyarah yang berbeza, markah yang diberi juga turut berbeza walaupun sudah ada skema markah yang menjadi panduan dan dipatuhi. Ini kerana perkara yang dinilai adalah subjektif. Maka kecenderungan markah akan bergantung kepada keadaan penilai. Dengan itu adalah wajar untuk kita mempertikaikan kesetaraan markah yang diberi. Kaedah untuk mengsetarakan markah-markah boleh dibahagikan kepada dua pendekatan. Pertama adalah kaedah yang mudah dan cepat. Kaedah ini berasaskan kepada purata markah-markah kumpulan atau purata markah yagn diberi oleh seseorang penilai. Kata putus harus dilakukan di antara penilai atau pensyarah untuk mengenalpasti dan menentukan purata keputusan ayng akan diambil sebagai purata asas atau dasar. Kemudian purata kumpulan lain akan diolah secara kadaran linear ke peratus purata yang sudah diterima sebagai dasar. Kaedah ini walaupun mudah dan cepat bagaimanapun boleh dipertikaikan kesahihannya kerana perubahan dan perbezaan markah antara pelajar tidak mungkin berkadaran secara linear. Kaedah kedua adalah lebih kompleks tetapi mengambil kira bukan sahaja kedudukan peratus markah tetapi juga taburan dan lencungan atau varian taburan markah. Setiap kumpulan markah, perlu dikira untuk mendapatkan purata, variannya. Kemudian purata varian untuk keseluruhan diperolehi. Kemudian setiap kumpulan disetarakan varian masing-masing sebelum mengambil kira perubahan purata kumpulan masing-masing. Contoh helaian kerja di bawah mungkin akan memudahkan pemahaman kedua-dua kaedah yang disarankan KESIMPULAN Jelas daripada graf Rajah 1, bahawa dengan mengunakan kaedah II, markah akan mengambil kira penyampaian seseorang dengan lebih berkesan. Kaedah I, bagaimanapun masih berguna sekiranya varian atau pun taburan markah oleh pemeriksan adalah kecil. Jika besar, kaedah II lah yang menjadi pilihan terbaik.

190

Kaedah Mengsetara Pemberian Markah Dalam Ujian Yang Dinilai Oleh Berbilang Pemeriksa

Bandingan Markah

100.00 90.00 Markah (peratus) 80.00 70.00 60.00 50.00 40.00 30.00 20.00 10.00 0.00 1 2 3 4 5 6 7 Pelajar Asal Kaedah1 Kaedah2 8 9 10 11 12 13

RAJAH 1

Graf Bandingan markah asal dengan yang telah disetara.

Perancangan yang baik dengan menyediakan latihan dan ujian yang lebih serata penilai yang menilai sesuatu bahagian sahaja adalah langkah yang lebih bijak untuk mengelakkan daripada perlu mengsetarakan markah yang telah diberi. Bagaimana kadangkala oleh kerana desakan masa dan keperluan untuk memenuhi kehendak ISO dan bilangan pelajar yang terus bertambah akan memberi tekanan kepada pengendali dan pentadbir kursus untuk melaksanakan penyelesaian maslah secara sementara dan jika ini berlaku kaedah mengsetarakan markah lah penyelesaian yang terbaik untuk mengelakkan pelajar teraniaya. RUJUKAN Kreyszig, 1999. E. Advanced Engineering Mathematics, 8th Ed. Wiley. Mendenhall, W. danT Sincich, 1995. Statistics for Engineering and Sciences 4th. Ed. New Jersey Prentice-Hall. Cross, Lawrence H. 1995. Grading students. Practical Assessment, Research & Evaluation, 4(8). (atas talian February 8, 2006 daripada http://PAREonline.net/ getvn.asp?v=4&n=8.

191

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

JADUAL 1 Pengiraan Pensetaraan Markah mengikut kaedah I

K1 82.67 78.67 78 76.67 Jumlah PURATA StdDev Purata terpilih 316.01 79 K1setara 82.67 78.67 78 76.67 316.02 K2 81.76 77.06 77.65 71.76 77.65 385.88 77.18 K2setara 79.87 75.28 75.86 70.1 75.86 301.11 K3 80 80 78 78 316 79 K3setara 80 80 78 78 316

79

JADUAL 2 Pengiraan Pensetaraan Markah mengikut kaedah II

82.67 87.67 78.67 77.55 78 75.86 76.67 72.5 Jumlah PURATA StdDev Purata Keseluruhan Purata Kes. Varian 316.01 313.57 79 78.39 12.65 13.45 0.11 1.01 5.44 20.01 5 6.67 0.73 -0.07 -0.2 -0.47 0 81.76 77.06 77.65 71.76 77.65 308.23 77.18 82.98 78.28 78.87 72.98 78.87 313.1 21.01 0.01 0.22 29.33 0.22 50.58 12.65 12.65 0.36 -0.01 0.04 -0.43 0.04 -0.04 80 80 78 78 316 79 91.04 91.04 65.75 65.75 313.57 1 1 1 1 4 1 1.33 1 1 -1 -1 0

192

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

KEBERKESANAN KAEDAH PBL (PROBLEM-BASED LEARNING) DALAM PENGENDALIAN KURSUS KL3083 REKABENTUK SISTEM DI JABATAN KEJURUTERAAN ELEKTRIK, ELEKTRONIK & SISTEM Hilmi Sanusi dan Kamarulzaman Mat Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Kertas kerja ini bertujuan untuk menilai keberkesanan kaedah Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL) dalam kursus Rekabentuk Sistem di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem, Fakulti Kejuruteraan, UKM. Hasil penilaian menunjukkan bahawa penerapan kaedah PBL dalam kursus ini telah memberi kesan yang positif terhadap para pelajar JKEES. Pelajar didapati berkebolehan untuk bekerjasama dalam satu kumpulan bagi mencari dan menyelesaikan masalah-masalah yang diberikan. Sebahagian dari pelajar kursus ini terlibat dalam merekabentuk dan membina komponen asas untuk pertandingan Robocon 2005 di peringkat kebangsaan. Penerapan kaedah PBL juga memberi peluang kepada pelajar untuk mempelajari teknik-teknik dalam melaksanakan sesuatu projek rekabentuk secara sistematik. Pengalaman ini sangat berguna kepada pelajar apabila mereka mendaftar pada tahun akhir pengajian bagi kursus Projek 1 dan Projek 2. Berdasarkan penilaian ini, boleh disimpulkan bahawa kaedah PBL mampu menghasilkan pelajar yang kreatif, berdaya saing dan boleh bekerja secara berkumpulan. Katakunci: Kursus Rekabentuk Sistem, Pembelajaran Berasaskan Masalah (PBL), Perancangan PENGENALAN Pembelajaran berasaskan masalah (PBL) merupakan salah satu perkembangan penting dalam pendidikan tinggi masakini (Mills & Treagust 2003). PBL digunakan secara meluas dalam kebanyakan pengajian perubatan dan mula dipraktiskan dalam beberapa disiplin lain, termasuk bidang kejuruteraan (Wilkerson & Gijselaers 1996, Woods et al. 1997). PBL boleh diterapkan secara mudah untuk memenuhi kesemua keperluan dalam kriteria Kejuruteraan ABET (Felder & Brent 2003). Perbandingan di antara teknik PBL dan pendekatan pembelajaran tradisi ditunjukkan oleh Rajah 1.

193

Keberkesanan Kaedah PBL (Problem-Based Learning) Dalam Pengendalian Kursus KL3083 Rekabentuk Sistem Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem

Mula

Beri masalah untuk menunjukkan bagaimana menggunakannya

Pembelajaran Tradisi

Beritahu pelajar apa yang mereka perlu tahu

Belajar

Mulakan dengan satu masalah Gunakan untuk menyelesaikan masalah Pelajar kenalpasti apa yang mereka perlu tahu

PBL

Kaji dan belajar

RAJAH 1 Perbandingan Di Antara Proses Pembelajaran Tradisi Dan PBL Tugas pengajar dan pelajar jelas kelihatan bertukar daripada penceramah dan penonton dalam pembelajaran secara tradisi, kepada pengarah dan pelakon dalam PBL. Pengajar bertindak sebagai jurulatih dan pembimbing kepada pelajar dalam proses mereka menyelesaikan masalah yang diberi. Pelajar pula perlu berubah daripada penonton kepada pelakon yang aktif dalam proses pembelajaran tersebut. Beberapa hasil yang dijangkakan dalam penggunaan PBL disenaraikan seperti berikut: 1. Pelajar bukan hanya mempelajari fakta, kemahiran dan konsep sebagai entiti berasingan. Sebaliknya, mereka melihatnya sebagai saling berkait dalam menyelesaikan masalah yang nyata.

194

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

2. Persekitaran proses pembelajaran adalah serupa dengan persekitaran bekerja yang bakal dihadapi oleh graduan. Maka, kemahiran menyelesaikan masalah yang dipelajari boleh diterapkan dalam persekitaran bekerja dengan mudah. 3. Pelajar memperbaiki kemahiran mereka untuk bekerja dalam kumpulan. 4. Pelajar meningkatkan kemahiran komunikasi dengan menerangkan penemuan daripada penyelidikan individu kepada ahli-ahli kumpulan lain, dan membentangkan laporan akhir. LATARBELAKANG KURSUS REKABENTUK SISTEM (KL 3083) Kursus Rekabentuk Sistem adalah kursus wajib jabatan kepada pelajar pelajar tahun tiga di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem. Terdapat seramai 120 orang pelajar yang mendaftar bagi sessi 2004/2005. Kursus ini dikendalikan oleh dua orang pensyarah yang memerlukan dua jam kredit syarahan dan satu jam kredit perjumpaan pelajar. Objektif kursus, hasil pembelajaran kursus, perincian kursus dan pengagihan markah boleh diperolehi oleh pelajar dari halaman web dan diberikan taklimat semasa kuliah bermula. Kursus ini merupakan satu-satunya kursus tahun tiga yang menggunakan pendekatan PBL dalam pengendalian kursus jabatan berteraskan OBE. Dalam pengendalian kursus ini pelajar dibahagikan kepada lima orang bagi setiap kumpulan yang terdiri dari berbilang kaum. Ini memudahkan pengendalian kumpulan pelajar yang ramai. Pelajar bebas dalam menentukan halatuju kumpulan mereka dengan melantik ketua di kalangan mereka. Satu struktur organisasi dengan pembahagian dan pengagihan tugas perlu dibentuk. Organisasi ini merupakan sebuah syarikat penyelidikan dan pembangunan (R&D) yang mampu menarik minat venture capitalist untuk melabur. Dengan perjalanan syarikat yang memerlukan modal permulaan, implikasi kewangan juga perlu diambilkira dengan mempertimbangkan imbuhan, pembahagian saham dan gaji yang selaras dengan tugas disandang. Kumpulan pelajar ini perlu membangunkan dua jenis rekabentuk; pembangunan produk dan penyelesaian masalah secara kontrak. Bagi pembangunan produk, kajian pasaran dan kajiselidik pasaran perlu dilakukan bagi membangunkan sesuatu produk yang berdaya maju dan berdaya saing yang boleh dipasarkan. Produk tersebut mesti mematuhi piawaian yang telah ditetapkan oleh SIRIM, JBE dan mana mana piawaian yang berkaitan. Rekaan produk mesti mempunyai ciri-ciri tahan lasak dan ergonomik yang boleh menarik minat dan perhatian pembeli. Syarikat pelajar perlu membangunkan prototaip produk dengan kos tidak lebih dari RM 20.00. Produk tersebut juga boleh dalam bentuk nilai-tambah kepada produk sedia ada. Kajian dan soal-selidik harga semasa produk tersebut perlu diperolehi untuk mendapatkan harga yang bersesuaian untuk dipasarkan dan mencari jumlah jualan bagi mencapai pulangan berimbang (break even). Dengan unjuran jualan sebelum tempoh matang produk, keuntungan keseluruhan boleh disasarkan. Manakala penyelesaian projek oleh pelajar secara kontrak pada masa ini cuma tertumpu kepada projek Robocon sahaja. Kumpulan pelajar ini perlu membina sebahagian atau menyelesaikan masalah rekabentuk secara konsep untuk robot

195

Keberkesanan Kaedah PBL (Problem-Based Learning) Dalam Pengendalian Kursus KL3083 Rekabentuk Sistem Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem

yang akan memasuki pertandingan tersebut. Kumpulan pelajar ini perlu merekabentuk keperluan yang memenuhi spesifikasi dan tertakluk kepada kekangan kewangan yang telah ditetapkan. Spesifikasi ini ini telah ditentukan oleh pensyarah yang menyelia pasukan Robocon jabatan. Rekabentuk secara sistematik yang memerlukan lakaran skematik atau AutoCAD perlu diusahakan. Rekaan ini akan diajukan kepada pembantu teknik di JKEES atau di JKMB. Interaksi ini dapat membina kemahiran berinteraksi untuk memdapatkan hasil mengikut jadual atau masa yang ditetapkan. Hasil dari fabrikasi ini akan diintegrasikan pada sistem asas robot. Pelajar juga perlu menunjukan penyata kewangan dan menunjukkan aliran kewangan walaupun sebenarnya tiada pembayaran diberikan kepada mereka. Segala kos perlu diminimakan kerana mereka perlu menyatakan keuntungan hasil dari kontrak yang diperolehi. Proses penilaian terhadap pelajar akan dilakukan berdasarkan kepada kandungan buku log yang diisi oleh pelajar semasa pembangunan projek tersebut. Penilaian berterusan kepada kumpulan pelajar ini dilakukan dengan memeriksa minit mesyuarat, laporan kemajuan projek dan lapuran akhir. Pada akhir kursus ini, satu pembentangan dilakukan oleh kumpulan pelajar dan dinilai oleh pensyarah undangan dan di kalangan ketua kumpulan. KEBERKESANAN PERLAKSANAAN PBL Perlaksanaan PBL untuk kursus ini tidak dapat dijalankan seperti yang dikehendaki disebabkan oleh beberapa masalah yang akan diterangkan kemudian. Walau bagaimana pun, usaha awal perlaksanaan PBL telah menunjukkan indikasi yang kaedah ini amat bersesuaian. Keberkesanan ini dapat dilihat dengan jelas dari buku log dan minit mesyuarat yang dihantar bagi proses pemantauan. Pada awal kursus ini dijalankan, pelajar amat sukar untuk berkomunikasi antara satu sama lain. Pengagihan tugas yang diberikan dan kebolehan pelajar melaksanakan tugas yang telah diberikan dapat memberi petunjuk bahawa pelajar tersebut mempunyai sifat tanggungjawab dan boleh berkerja dalam satu pasukan. Walaupun terdapat beberapa topik yang belum diajar di dalam kursus tahun tiga kejuruteraan elektrik, seperti pemasaran, ekonomi dan sebagainya, pelajar telah dapat melaksanakan tanggungjawab mereka untuk mencapai objektif kumpulan. Bakat kepimpinan juga dapat dilihat dari minit mesyuarat dan pembentangan projek yang mana "pengarah urusan" yang efektif dapat menyelesaikan tugas dengan berkesan. Pengarah urusan atau ketua kumpulan yang pandai memimpin juga dapat mengurus kumpulan mereka dengan lebih teratur dan lebih sistematik dalam menjalankan tugasan mereka. Di dalam perlaksanaan kaedah PBL ini, pelajar dapat menggunakan asas fizik mereka untuk menyelesaikan masalah harian yang dihadapi. Dengan cara ini sahaja kos prototaip dapat dikurangkan. Kitaran penambah-baikan pada prototaip juga dapat dilihat dari buku log dan minit mesyuarat pelajar bagi memenuhi spesifikasi dan kekangan kos. Kebolehan ini menunjukkan objektif kursus telah tercapai. Pada masa ini, tiada kajian masuk-keluar (entry-exit survey) bagi membuktikan dengan kukuh keberkesanan perlaksanaan PBL. Namun demikian, sebagai penanda aras keberkesanan dapat diperolehi dari pembentangan projek

196

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

pelajar yang dinilai oleh pensyarah jemputan. Secara kasarnya, pada peringkat awalnya, pelajar tidak dapat berkomunikasi dengan baik apabila membentangkan projek mereka. Namun begitu, pada pembentangan akhir pelajar dapat memberikan persembahan yang menarik dan mampu berkomunikasi yang baik. MASALAH YANG DIHADAPI Terdapat banyak masalah yang dihadapi dalam usaha untuk melaksanakan kaedah PBL dalam kursus ini. Masalah yang paling utama ialah pengasingan kerja individu di dalam kumpulan. Jika kerja individu ini betul-betul ingin dinilai, maka kursus ini memerlukan lebih ramai fasilitator. Semasa kursus ini dijalankan, hanya dua pensyarah terlibat untuk memantau 24 kumpulan pelajar. Pemantauan mesyuarat dijalankan secara rambang dan dalam masa ke semasa di mana fasilitator bertindak sebagai pengerusi di dalam mesyuarat eksekutif kumpulan. Pemantauan kerja individu didalam kumpulan juga memerlukan satu ruang yang khusus supaya pelajar dapat menjalankan aktiviti mereka. Buat masa ini, mesyuarat mereka dijalankan di ruang legar Fakulti Kejuruteraan. Ini amat menyulitkan mereka dalam pembikinan prototaip rekaan mereka. Ketiadaan peralatan yang khusus juga menyulitkan perlaksanaan kaedah PBL ini dengan lebih berkesan. Buat masa ini, JKEES masih tidak mempunyai kelengkapan yang mencukupi untuk mencetak Papan Litar Tercetak (PCB). Pelajar terpaksa menunggu sekurang-kurangnya seminggu untuk mendapatkan PCB mereka. Ini telah memperlahankan momentum rekaan mereka yang memerlukan kitaran rekaan yang cepat. Terdapat banyak lagi halangan dari segi prasarana dalam perlaksanaan kaedah ini. Kursus ini dijalankan dengan bantuan hanya lima buah komputer yang mempunyai perisian simulasi untuk membantu 120 pelajar menjalankan proses rekabentuk mereka. Lebih menyedihkan, hanya terdapat satu komputer sahaja yang mempunyai pakej simulasi yang penuh yang boleh dimanfaatkan oleh pelajar. KESIMPULAN DAN RANCANGAN PENAMBAHBAIKAN Walaupun terdapat kekangan yang menyulitkan perlaksanaan PBL, langkah awal ke arah perlaksanaan OBE melalui kaedah PBL telah dimulakan. Kaedah ini dirasakan sesuai kerana dapat membantu pelajar dalam membina sahsiah diri mereka sebagai seorang jurutera yang berkaliber. Mereka telah dapat melaksanakan tugas walaupun terpaksa berhadapan dengan beberapa kekangan yang dihadapi. Pada asasnya, ini mungkin keadaan yang mereka akan hadapi setelah tamat pengajian mereka dan menceburi alam pekerjaan. Pada keseluruhannya, objektif yang telah digariskan dalam perlaksanaan kursus ini telah tercapai. Oleh kerana pemantauan kerja individu di dalam kerja kumpulan masih tidak dapat dipantau dengan sempurna, peperiksaan akhir perlu diadakan. Adalah diharapkan pada masa akan datang, kursus ini dapat dipantau dengan lebih berkesan dengan pembabitan lebih ramai fasilitator dari jabatan. Dengan

197

Keberkesanan Kaedah PBL (Problem-Based Learning) Dalam Pengendalian Kursus KL3083 Rekabentuk Sistem Di Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik & Sistem

ada ruang khusus dengan kelengkapan yang bersesuaian, semua aktiviti pelajar boleh dijalankan dengan lebih sempurna dan rekabentuk yang lebih menarik dapat dihasilkan. Adalah lebih menarik jika pihak industri juga dapat membantu perlaksanaan kursus ini dengan menaja komponen dan pemberian kontrak R&D. Sebagai usaha penambahbaikan, satu sistem penilaian dari ahli kumpulan yang lebih berkesan akan dilaksanakan. Perlaksanaan kursus ini pada masa akan datang akan menghadkan bilangan gred A dan A- kepada 10% dari keseluruhan pelajar. Sebelum ini, tiada had bilangan pelajar untuk mendapat gred berkenaan. Langkah ini akan membuatkan pelajar akan menilai rakan sekumpulan dengan lebih bermakna. Pemberian dan pemantauan projek ini juga dibuka kepada pensyarah dari kalangan JKEES dan jabatan-jabatan lain. Satu kajian untuk menilai keberkesanan kursus di akhir kursus juga dirasakan perlu untuk dilaksanakan. PENGHARGAAN Penulis ingin merakamkan ucapan terima kasih kepada Prof. Dr. Marzuki Mustafa, En. Ramizi, En. Nasharuddin dan En. Hanif atas kesudian mereka memantau sebahgian dari projek pelajar dan bertindak sebagai pensyarah jemputan untuk menilai pembentangan pelajar. Kami juga ingin merakamkan penghargaan kepada Prof Dr. Azah dan En. Zaharudin yang membantu pembiayaan dan pembelian komponen untuk penghasilan prototaip pelajar. RUJUKAN Felder, R.M. and Brent R. 2003. Designing and Teaching Courses to Satisfy the ABET Engineering Criteria. Journal of Engineering Education. 92(1): 7-25. Mills, J.E. and Treagust D.F. 2003. Engineering Education ­ Is Problem-Based or Project-Based Learning The Answer, Australasian Journal of Engineering Education. http://www.aaee.com.au/journal/2003/mills_treagust03.pdf, diakses pada 2 Disember 2005. Wilkerson, L. and Gijselaers, W. 1996. Bringing Problem-based Learning to Higher Education: Theory and Practice. Editors, New Directions for Teaching and Learning, 68, Jossey-Bass, San Francisco, CA. Woods, D.R., et al. 1997. Developing problem-solving skills: The McMaster problem solving program. Journal of Engineering Education. 86(2):75-91.

198

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

PENGAJARAN KURSUS FAKULTI KF1133 PENGENALAN KEPADA KEJURUTERAAN MENGGUNAKAN KAEDAH OBE ­ SATU ANALISIS PENYAMPAIAN DAN PENILAIAN Yusoff Ali1, Abdul Khalim Abdul Rashid2, Mardina Abdullah3 dan Nurina Anuar4 1 Jabatan Kejuruteraan Mekanik dan Bahan 2 Jabatan Kejuruteraan Awam dan Struktur 3 Jabatan Kejuruteraan Elektrik, Elektronik dan Sistem 4 Jabatan Kejuruteraan Kimia dan Proses Fakulti Kejuruteraan Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor ABSTRAK Kertas ini memberikan pandangan berhubung dengan pengajaran kursus fakulti yang telah dijalankan pada tahun 2005. Semenjak semester I tahun 2005, fakulti kejuruteraan telah mengarahkan pengajaran dengan kaedah "Outcome based Education" (OBE) yang melibatkan arahan dari atas kepada semua pensyarah supaya membuat persediaan dan cara penyampaian yang agak baru dengan penekanan kepada pencapaian hasil pembelajaran yang dirancang dan juga kepada pencapaian pelajar dengan pembelajaran sendiri dan cara penilaian pencapaian pelajar juga lebih fokus kepada objektif-objektif kursus yang hendak dicapai berbeza dari sistem pengajaran biasa. Beberapa panduan persediaan telah dibuat dan cara pemantauan menggunakan kaedah pemantauan mentor kepada setiap pelajar melalui kumpulan kecil pelajar juga diperkenalkan. Dari pengalaman pertama dalam pengajaran ini yang dijalankan dalam bahasa Inggeris dapatlah dinilai tahap pencapaian dan pembelajaran pelajar mengikut objektif nya mengikut sistem baru ini. Pada keseluruhannya sistem pembelajaran sendiri juga telah digalakkan dan dapat memberikan asas yang kukuh kepada pelajar di universiti supaya berdikari dan mencari ilmu sendiri. Pengenalan kepada perisian-perisian yang penting dalam pembelajaran kejuruteraan pada tahap awal juga diperkenalkan. Penekanan awal dalam bidang komunikasi dititik beratkan dan berkesan hasilnya. Banyak kebaikan yang boleh dipelajari serta beberapa pembaikan juga perlu dilakukan bagi memudahkan dan menambah baik lagi sistem pengajaran OBE ini dengan peranan kerjasama semua pensyarah dan mentor yang berterusan dari semester I ini kepada semester berikutnya bagi menghasilkan pelajar yang berkualiti dan mampu berkomunikasi dengan baik.

199

Pengajaran Kursus Fakulti KF1133 Pengenalan Kepada Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE ­ Satu Analisis Penyampaian Dan Penilaian

Kata kunci: pengajaran cara OBE; sistem mentor; pengajaran kursus kejuruteraan, pembelajaran sendiri, perisian asas kejuruteraan. PENGENALAN Pada semester I, 2005 Fakulti Kejuruteraan telah memulakan pengajaran secara kaedah "Outcome Base Education" (OBE) dalam bahasa Inggeris dengan pengajarnya terdiri dari gabungan empat orang pensyarah dari berbagai jabatan dan dua pensyarah matematik berserta dengan bantuan 50 orang Penasihat Akademik atau Mentor dari pensyarah jabatan juga. Pelajar seramai 409 orang ke semuanya dari tahun satu dan tiga orang dari tahun tiga yang terdahulunya tidak sempat mengambil kursus ini, dengan pensyarah yang terlibat seramai 56 orang kesemuanya. Perjalanan pengajaran kursus ini melingkupi kandungannya yang boleh dibahagikan kepada pertamanya seminar yang diberikan oleh penceramah jemputan dari luar bagi topik tertentu, keduanya pendedahan kepada isu-isu semasa melalui video perpustakaan, ketiganya pendedahan kepada penggunaan perisian Microsoft Excel dan akhirnya penilaian dan pendedahan matematik kepada pelajar untuk menilai kemahiran matematik. Penulisan laporan dari tajuk-tajuk seminar dari penceramah jemputan diminta disediakan oleh pelajar dan pembentangan secara kumpulan diatur secara keseluruhannya pada satu masa khas dimana semua pelajar diminta hadir dan memerhati pembentangan. Penasihat Akademik pula membantu sama tugas bagi memantau prestasi pelajar dalam pembelajaran sendiri dan juga dalam tutoran perisian Excel yang diajar oleh penyelaras. OBJEKTIF Objektif kertas kerja ini adalah untuk membincang dan membuat analisis serta menilai adakah pengajaran cara OBE ini berkesan dan dapat memenuhi Objektif Program (PO) keseluruhannya yang telah digubal dalam kurikulum Program Kejuruteraan ini. Kertas kerja ini juga telah meletakkan objektif kursus Pengenalan kepada Kejuruteraan (KF1133) ini dalam empat aspek: a) Pengenalan kepada kejuruteraan, b) Kesedaran kemahiran terhadap pembelajaran kejuruteraan, c) Kefahaman asas matematik kejuruteraan, d) Kemahiran berkomunikasi. ANALISIS PENYAMPAIAN DAN PENILAIAN KURSUS Kertas kerja ini membincangkan masalah yang dihadapi dalam menjalankan pengajaran kursus ini. Dalam pengajaran cara ini yang dibuat secara polisi dari atas ke bawah (top-down policy) ini perlu dibuat analisis sama ada hasil pembelajaran kursus ini tercapai atau sebaliknya dalam semester berikutnya. Kursus ini telah dijalankan dengan baik pada semester lalu. Pada semester berikutnya fakulti perlu melihat kesannya secara keseluruhan kepada pelajar sama ada mereka boleh terus mengamal pembelajaran sendiri dengan dibantu oleh Pembantu Akademik (Mentor). Kepada pensyarah juga perlu ada penilaian

200

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

sama ada pensyarah mempunyai kefahaman kerjasama dan semangat berpasukan bagi menjayakan program outcome ini secara bersama. Adalah diharapkan bahawa bukan pelajar sahaja perlu dinilai bahkan pensyarah juga perlu dinilai sama ada telah bekerjasama menjayakan kaedah ini dan memahami bahawa tugas semua pensyarah berkerjasama bagi menghasilkan objektif yang diperlukan dan tidak hanya tertumpu kepada kursus masing-masing sahaja. Ingin dibincangkan disini bahawa penyelaras telah merayu kepada Pembantu Akademik untuk memberikan markah pada masa yang dikehendaki dan juga memberikan masa juga untuk pelajar berjumpa dan seterusnya memberi bimbingan kepada pelajar. Masalah ini perlu diatasi segera dan difahami bahawa tugas bersama ini perlu dibuat untuk membantu pelajar dari awal lagi supaya pelajar dapat bimbingan yang diperlukan dari semua pensyarah jabatan atau fakulti di masa akan datang. Jadi pensyarah juga perlu diberikan makluman dan kefahaman sistem penyampaian OBE ini terlebih dahulu supaya tidak timbul masalah kurang kerjasama dari pensyarah. Satu lagi masalah yang dihadapi dalam penyebaran maklumat kepada pelajar. Perlu ada satu sahaja punca sebaran komunikasi dari ketua penyelaras dan tidak dari semua penyelaras kerana ini boleh memberikan kefahaman yang mengelirukan. Dari perspektif penyelaras Jabatan pula perhubungan dengan Pembantu Akademik adalah penting untuk mendapatkan kerjasama yang baik juga bagi penyebaran maklumat yang betul. Bagi pelajar tahun akhir yang mengikuti kursus ini didapati bahawa pelajarpelajar ini tidak disenaraikan dalam senarai pelajar kursus dari awal dan ini telah menyebabkan pelajar kurang dapat perhatian pada awal pengajian dan penyelaras tidak tahu sehinggalah pada masa senarai Peperiksaan Akhir. Ini nampaknya disebabkan kekurangan maklumat di antara pentadbir dengan pensyarah yang juga terbit dari pengendalian kursus dalam jumlah yang ramai, menimbulkan masalah pemantauan dan pengredan pencapaian pelajar. Dari perbincangan ini perlu ada perhubungan yang baik antara pentadbir fakulti dan pensyarah bagi pembaikan kursus seterusnya. PENILAIAN PENCAPAIAN PELAJAR Dari penyemakan cara penilaian yang dibuat melalui penyelaras dan pensyarah yang terlibat dapatlah di jelaskan bahawa:a) Pengenalan kepada kejuruteraan ­yang umum ini dan pada keseluruhannya telah mendedahkan bidang pengajian umum ini dengan baik dan pelajar memberikan kerjasama yang positif membantu mereka. b) Kesedaran kemahiran terhadap pembelajaran kursus kejuruteraan dan pembacaan buku teks kursus agak kurang memuaskan dari keputusan peperiksaan akhir yang dikesan dari peratusan markah yang kurang memuaskan. Arahan supaya pelajar membaca sendiri setiap bab dari buku setiap minggu kurang diambil perhatian oleh pelajar. Pembelajaran dari rekod e-learning juga menunjukkan kesan penggunaan system elearning hanya pada tahap 60% sahaja dan mungkin tidak semua pelajar pergi ke laman web e-learning tersebut.

201

Pengajaran Kursus Fakulti KF1133 Pengenalan Kepada Kejuruteraan Menggunakan Kaedah OBE ­ Satu Analisis Penyampaian Dan Penilaian

c) Dari aspek kefahaman asas Matematik Kejuruteraan pula kefahaman pelajar adalah baik dari kesan penilaian markah matematik yang berikan. d) Dari kemahiran berkomunikasi kursus ini- telah menunjukkan bahawa pelajar membuat pembentangan memuaskan walaupun terdapat cara penggunaan power point yang perlu diperbaiki lagi serta cara penyampaian dan keterampilan pelajar lemah kerana ramai yang tidak bersungguh berpakaian kemas dan mempunyai semangat berkumpulan yang agak sederhana. Bahasa komunikasi di UKM ini perlukan diberikan penekanan kepada Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris kepada semua pelajar. Ramai pelajar berkomunikasi dalam bahasa Mandarin amatlah menyedihkan. Penilaian pelajar secara menyeluruh diberikan oleh ketua penyelaras dan pensyarahnya menunjukkan pelajar kurang membuat penyemakan maklumat dalam e-learning (277 entri sahaja dari keseluruhan pelajar 409 semu nya). Ini hanyalah 60% yang menggunakan e-learning dan mengapa begitu rendah penggunaannya perlu dikaji sekali lagi jika kaedah pembelajaran sendiri ingin dititikberatkan. Penilaian mengikut laporan yang dihantar, tugasan kerja perisian Excel, tugasan matematik, pembentangan dan peperiksaan akhir telah menunjukkan kaedah penilaian yang pelbagai dalam kursus ini. Dari penilaian ini didapati bahawa pembentangan telah dijalankan dengan baik dan memang ada pembaikan yang perlu dibuat dalam penggunaan bahasa Inggeris pada keseluruhannya. Kemahiran penggunaan multimedia juga adalah pada tahap yang memuaskan keseluruhannya. Adalah perlu dimaklumkan bahawa kursus Pengenalan kepada Kejuruteraan ini adalah kursus umum dan pencapaian dan kesannya adalah perlu dilihat dalam kesediaan pelajar dan kefahaman pelajar seterusnya menggunakan kaedah pembelajaran yang diperolehi ini dalam kursus-kursus seterusnya. Pencapaian pelajar mengikut PO sebagaimana yang diberikan dalam objektif kursus ini adalah tercapai dengan pembaharuan kepada pelajar dan pensyarah semua. Diharap kesannya dapat dilihat dalam pencapaian pelajar dalam kursus-kursus lain juga dan perlu dibuat dalam semester seterusnya sehingga pelajar tamat. CADANGAN PEMBAIKAN KURSUS Beberapa cadangan untuk pembaikan pengajaran kursus ini untuk masa akan datang adalah dicadangkan seperti berikut: a) Semua pensyarah harus mengambil perhatian bahawa apa yang dirancang oleh fakulti perlu kerjasama semua pensyarah dan perlu faham bahawa ini adalah penting bagi semua pensyarah memastikan fakulti dapat menghasilkan program objektif sebagaimana yang dikehendaki dan tidaklah perlu membuat ulasan negatif dan tidak memberikan kerjasama. b) Persediaan kursus perlu dijalankan dengan lebih awal bagi memanggil penceramah luar untuk memudahkan perjalanan kursus. c) Pendekatan dengan pelajar adalah penting untuk membantu pelajar dengan memberikan motivasi yang tinggi. Persediaan awal perlu dan

202

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

d) e) f) g) h) i)

ketua penyelaras perlu memberikan maklumat yang berkesan supaya semua penyelaras dan Pembantu Akademik dapat pesanan yang sama. Memberikan motivasi yang baik kepada pelajar dengan cara kaedah pembelajaran sendiri. Menggalakkan pelajar menggunakan e-learning dan kemudahan elearning juga perlu diperbaiki. Penyelaras perlu mengadakan mesyuarat dan penyelarasan persediaan lebih awal sebelum semester di buka. Semua pelajar yang mengambil kursus perlu disenaraikan dari awal lagi. Penggunaan bahasa komunikasi dalam bahasa Melayu pada semua masa di antara semua pelajar perlu dipastikan untuk toleransi dan komunikasi yang baik Penemuan pelajar dengan Pembantu Akademik mestilah dijadualkan pada waktu yang sesuai. KESIMPULAN

Dari penjelasan yang diberikan oleh ketua penyelaras kursus jelas menunjukkan taburan normal dalam gred pelajar yang memberikan 25% gred A dan A-, 63% gred B+, B, B-, 10% gred C+, C dan C-. Ini menunjukkan bahawa kursus ini perlu pembaikan lagi bagi memberikan kenaikan peratusan gred A dan B dan mengurangkan pelajar yang mendapat gred C. Pada keseluruhan kursus ini telah dilihat sebagai satu kursus yang dijalankan tidak sepadan dengan 3 kredit, kerana pensyarah yang terlibat dalam pengajaran ini sangat besar bilangannya dalam satu kursus. Kursus ini memerlukan persediaan awal dan perhubungan luar yang luas dan kewangan yang banyak serta kakitangan sokongan dari semua Jabatan. Kewajaran untuk menjayakan PO yang diberikan ini memerlukan penglibatan besar dari semua ahli dan perlulah disemak semula sekiranya kursus lain fakulti juga memerlukan penglibatan yang sama seterusnya. Kaedah pengajaran secara OBE ini mungkin disukai oleh pelajar tetapi apakah cara ini mampu dijalankan oleh semua ahli fakulti dan dapatkah pensyarah memberikan kerjasama dan tumpuan berterusan kepada semua kursus pada masa akan datang perlulah diberikan latihan dan kefahaman menyeluruh untuk kejayaan program fakulti secara berterusan sehingga mencapai objektif yang dikehendaki. RUJUKAN Saeed Moaveni. 2005. Engineering Fundamentals: An Introduction to Engineering (ed. 2) Canada: Nelson, Thomson Canada Limited. Fakulti Kejuruteraan. 2005. Manual Sistem Penasihat Akademik Pelajar (PA/PB) Tahun 1. Versi 1. Fakulti Kejuruteraan, Universiti Kebangsaan Malaysia. Engineering Accreditation Council 2005. Draft Manual III from Accreditation of Engineering Programme in Malaysia, Board of Engineers Malaysia.

203

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

STUDENTS' PERCEPTION TOWARDS THE OBE LEARNING APPROACH IN AN ENGINEERING COURSE Abdul Khalim Abdul Rashid1, Azami Zaharim2, Riza Atiq O. K. Rahmat1 1 Department of Civil and Structural Engineering 2 Department of Architecture Faculty of Engineering Universiti Kebangsaan Malaysia 43600 UKM Bangi, Selangor

ABSTRACT Engineering Accreditation Council (EAC) has emphasised that outcome-based education (OBE) learning approach is to be adopted in conducting engineering programmes in Malaysia. During the first semester of engineering programme at UKM, students have to take four engineering related courses. One of these courses has been identified by the faculty to be conducted using the OBE approach. For that course, three outcomes have been identified to benefit students participating the course. A survey has been conducted to obtain feedback from students. It is found that the OBE learning method is well accepted by the students and the students have achieved the identified learning outcomes designed for the course. Keywords: Engineering Accreditation Council, Outcome-based Education INTRODUCTION There are four engineering related courses offered during the first semester of engineering programmes at UKM. The courses are: Introduction to Engineering, Material Science, Computer Programming, and Engineering Mathematics. The course identified to be delivered using the outcome-based (OBE) learning approach is the Introduction to Engineering. Traditionally, this course was delivered by normal lectures and examination method; and the previous three years by attending seminars and writing of reports. However, in the previous semester, the delivery of the course was conducted using the OBE learning approach. A survey on students' perceptions and views towards the delivery method of the course was conducted on October 2005. The survey was carried to all student registering the course from four departments in the faculty, namely; Civil and

204

Students' Perception Towards The OBE Learning Approach In An Engineering Course

Structural; Electrical, Electronic and System; Chemical and Process; and Mechanical and Material department. OBJECTIVE The objective of this paper is to highlight the findings of the survey, namely: a) to obtain students' perception and view towards the OBE delivery approach of the course, and b) to assess whether students can apply the knowledge delivered in the course. The course Introduction to Engineering has three objectives: a) to introduce the profession of the engineers, b) to increase basic skill towards the learning of engineering courses, and c) to normalise the basic skill in mathematics between the students from matriculation and that from STPM. The three outcomes expected to be partially achieved in the Introduction to Engineering course are: a) PO 2: Ability to communicate effectively, b) PO 8: Utilise life-long learning skills, and c) PO 11: Knowledge of contemporary issues. METHODOLOGY Questionnaires are designed and distributed to the students. There are only altogether 14 questions. At each question (of statements of positive quality) the students are required to mark using the Likert scale of 1 to 5. Mark as 1 for strongly disagree, and mark as 5 for fully agree with the given statements. The questionnaires were distributed in class at the end of semester. The course has 406 registered students, but only 310 students completed and returned the questionnaires. The students responding to the questionnaires are referred to as "respondents" henceforth. The marks from the questionnaires are analyzed and the results are discussed. The discussion in this paper is divided into two sections: respondents' profile; and their perceptions and views towards the Introduction to Engineering course which relates to the 14 statements in the survey given to the students. RESPONDENTS' PROFILE Figure 1 shows the distribution of respondents in the department. Civil and Structural department gives the highest number of respondents that is 89 (28.7% out of total respondents), Mechanical and Materials department gives the second highest respondents that is 86 respondents (27.7%), followed by Electric, Electronic and System department 74 respondents (23.9%), and Chemical and Process department gives on 61 respondents (19.7%). As shown in Table 1, the respondents of this study consist of 193 male (62.3%) and 117 female (37.7%). Figure 2 shows the distribution and gender of respondents from each department. More information are given in Table 1 and Table 2 that show the breakdown of gender and race respectively in each department.

205

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

90 80

N .o R o f esp n en o d ts

70 60 50 40 30 20 10 0 Civil and Structural Electric, Electronic and System Chemical and Process Mechanical and Materials

89 74 61 86

Department

FIGURE 1 Total Number of Respondents TABLE 1 Percentages of Gender of Respondents Department Civil and Structural Electric, Electronic and System Chemical and Process Mechanical and Materials Total Male 51 48 22 72 193 Gender (%) Female 16.5 38 15.5 26 7.1 39 23.2 14 62.3 117 (%) 12.3 8.4 12.6 4.5 37.7 Total 89 74 61 86 310 (%) 28.7 23.9 19.7 27.7 100

90 80 70

38 26 1 4

N of R o. espondent

60 50 40 30 20 10 0 Civil and Structural

51

39 72 48 22

Female Male

Electric, Electronic and System

Chemical and Mechanical and Process Materials

Department

FIGURE 2 Breakdown of Gender of Respondents

206

Students' Perception Towards The OBE Learning Approach In An Engineering Course

Table 2 and Figure 3 show the distribution of the number of respondents according to race, that is 167 Malays (53.9%), 135 Chinese (43.6%), 3 Indians and 5 other races. The Malay respondents in all the four departments are slightly higher than that of the Chinese. The respondents of Indian and other races are only available in the Civil and Structural department, and the Chemical and Process department only. TABLE 2 Number of Respondents According To Race

Department M Civil and Structural Electrical, Electronic and System Chemical and Process Mechanical and Materials Total 47 39 30 51 167 % 15.2 12.6 9.7 16.5 53.9 C 37 35 28 35 135

Race

% 11.9 11.3 9.0 11.3 43.6 I 2 0 1 0 3 % 0.7 0.0 0.3 0.0 1.0 O 3 0 2 0 5 % 1.0 0.0 0.7 0.0 1.7

Total

% 28.7 23.9 19.7 27.7 100

89 74 61 86 310

Note: M = Malay, C = Chinese, I = Indian, O = Others.

180 160 140 No. of Respondent 120 100 80 60

93 96

74 39

Female Male

40 20 0 Malay Chinese Race

3 4 1

Indian

Others

FIGURE 3 Breakdown of Respondents according to Race and Gender Table 3 shows the number and percentage of respondents with respect to race and gender. The total respondents are 310, of which 62.3% are male and 37.7% are female.

207

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

TABLE 3 Number of Respondents According To Race And Gender Race Malay Chinese Indian Others Total Male 93 96 3 1 193 Gender % Female 30.0 74 31.0 39 1.0 0 0.3 4 62.3 117 % 23.9 12.6 0.0 1.3 37.7 Total 167 135 3 5 310 (%) 53.9 43.6 1.0 1.6 100

SURVEY QUESTIONS The questions are divided into three groups related to the expected outcomes of the course. There are altogether 14 questions or statements in the questionnaire that are given in both Bahasa Melayu and English Language. The Questions 1 to 4 are concerning the respondents' perception towards the course. Questions 5 to 9 are related to the knowledge obtained from course. Questions 10 to 14 are concerning the respondents understanding on the responsibilities as engineers. Most of these statements are the general outcomes of engineering programmes. A listing of the statements is shown in Table 4. TABLE 4 List of Statements in the Questionaire No.

Q1 Q2

In Bahasa Melayu

Saya memahami hasil pembelajaran kursus Pengenalan Kejuruteraan Saya mengetahui terdapat tiga objektif dalam kursus Pengenalan Kejuruteraan (Asas Kejuruteraan, asas kemahiran dan matematik) Saya mendapati kursus Pengenalan Kejuruteraan amat bermenafaat Saya mendapat dan mampu menggunakan pengetahuan asas-asas sains dan kejuruteraan Saya berkemampuan berkomunikasi dengan berkesan. Saya mempunyai kompeten yang mendalam dalam bidang kejuruteraan yang di pilih Saya berkemampuan mengenal pasti masalah, merungkaikan dan menyelesaikannya Saya berkemampuan menggunakan pendekatan secara satu sistem dalam mereka bentuk dan menilai prestasi operasi Saya memahami prinsip-prinsip reka bentuk dan pembangunan mapan 208

In English Language

Understanding the outcomes of the Introduction To Engineering course Knows the three objectives of the Introduction To Engineering course (Basic Engineering, soft skill and mathematics) Introduction To Engineering course is very useful Ability to acquire and apply knowledge of basic science and engineering fundamentals Ability to communicate effectively. In-depth technical competence in a specific engineering discipline Ability to undertake problem identification, formulation and solution Ability to utilize a systems approach to design and evaluate operational performance Understanding of the principles of sustainable design and development

Q3 Q4 Q5 Q6 Q7 Q8

Q9

Students' Perception Towards The OBE Learning Approach In An Engineering Course

Q10

Q11 Q12

Q13 Q14

TABLE 4 - continuation Saya memahami tanggungjawab sosial, Understanding of the social, cultural, and environmental budaya, alam sejagat dan alam sekitar global sebagai jurutera dan keperluan responsibilities of a professional engineer, and the need for sustainable pembangunan mapan development Saya menyedari perlunya pembelajaran Expectation of the need to undertake sepanjang hayat dan mampu berbuat lifelong learning, and possessing/ acquiring the capacity to do so demikian Saya berkemampuan mereka bentuk Ability to design and conduct dan menjalankan uji kaji dan experiments, as well as to analyze and menganalisis data serta interpret data mentafsirkannya Saya berkemampuan berfungsi dalam Ability to function on multipasukan berbilang disiplin disciplinary teams Saya mengetahui dan memahami isu- Knowledge and understanding of isu semasa contemporary issues

RESPONDENTS' PERCEPTION Table 5 shows the respond for statements number 1 to 4. For Q1 and Q2, about 73% understand the objectives of the Introduction to Engineering course and about 75% knows that the course has three objectives, while only about 8% and 5% respectively disagree with the two statements. TABLE 5 Responds for Q1-Q4 Scale Q1 Freq. % 39 12.6 186 60.0 59 19.0 24 7.7 2 0.7 310 100 Q2 Freq. % 48 15.5 186 60.0 58 18.7 15 4.8 3 1.0 310 100 Q3 Freq. % 67 21.6 151 48.7 71 22.9 21 6.8 Q4 Freq. % 37 12.0 140 45.5 99 32.1 30 9.7 2 0.6 308 100

Fully Agree (5) Agree (4) Neutral (3) Disagree (2) Strongly Disagree (1) Total 310 100 Note: Q1 : Understanding of the objective of the course Q2: Knowledge of the three component of the Introduction to engineering course Q3: Introduction to engineering course is very useful Q4: Ability to acquire and apply knowledge of basic science and engineering fundamentals

About 70% of the respondents agree that the Introduction To Engineering course is a very useful subject in the engineering programme as stated in Q3. This means that the respondents need this course to familiarise and enhance their

209

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

knowledge in engineering. Only about 7% disagree with the usefulness of the course. However, based on Q4, about only 57% of the respondents agree that they have acquired and apply the knowledge of the basic science and engineering fundamentals, about 42% respondents disagree, and also 2 respondents refused to answer this question. This is acceptable since statement in Q4 is not any of the outcome of this course. In fact it is too early for the respondents to have acquired this skill after at the end of their first semester. The responds for statement Q5 to Q9 is shown in Table 6. These are related to the views of respondents in the application of knowledge obtained from the course. Q5 is on the ability of the students to communicate effectively, only about 42% agree with the statement. To communicate effectively is one of the expected outcome. It is expected that majority would not be able to communicate effectively at this stage, because this course is only the beginning of their communication experience. Only 1 out of 5 students (20%) were given the opportunity in giving oral presentation. Referring to the assessment results of the course, the average marks given by the assessor for the oral presentation by the students is 87%. Communication may also include report writing skills, where the average marks given by the Academic Advisor is 80%. About 50% of the respondents agreed to the statement in Q6 for the acquiring in-depth technical competence in a specific discipline. For Q7, the ability to identify the problem, formulate and solve the problem, only about 52% agree that they have had this ability. This result means that the respondents need this course to evaluate problem solving skills while relating the techniques to their knowledge in engineering. About 12% of respondents disagree with statements in Q6 and Q7. Also, it is observed that there is one missing data for both questions. This suggests that one respondent was unfamiliar with the statement and has opted not to respond. Statements in Q6 and Q7 are not any of the expected outcome of the course. It is too early for the students to have these qualities, however, those who have responded are only their perceptions. The statement Q8, ability to utilize a system approach to design and evaluate operational performance, is only agreed by only about 37% of the respondents. Nearly half or 47% of respondents prefer to be neutral or independent. Similarly to statement Q9, understanding of the principles of sustainable design and development, only about 41% agree and 38% of the respondents are neutral. These two statements are again not the outcome of the course, and it is also too early for the students to have achieved these qualities. It is also doubtful for those who had agreed whether they really have understood the two statements in Q8 and Q9. The responses for statements Q10 to Q14 is given in Table 7. Statement Q10 is on their understanding of the social, cultural, global and environmental responsibilities of professional engineers and the needs for sustainable development. 82% of the respondents agreed with the statement. But this does not mean that they have achieved these qualities yet. The respondents merely show their understanding that as engineers later, they would have to undertake the responsibilities required in the statement.

210

Students' Perception Towards The OBE Learning Approach In An Engineering Course

TABLE 6 Responds for Q5-Q9

Scale Fully Agree (5) Agree (4) Neutral (3) Disagree (2) Strongly Disagree (1) Total Q5 Freq % 30 9.7 104 33.6 125 40.3 48 15.5 3 1.0 310 100 Q6 Freq % 36 11.6 120 38.8 114 36.9 37 12.0 2 0.7 309 100 Q7 Freq % 26 8.4 135 43.7 110 35.6 36 11.7 2 0.7 309 100 Q8 Freq % 26 8.4 91 29.4 146 47.1 45 14.5 2 0.6 310 100 Q9 Freq % 19 6.2 111 35.9 118 38.2 59 19.1 2 0.7 309 100

Note: Q5 : Q6: Q7: Q8: Q9:

Ability to communicate effectively. In-depth technical competence in a specific engineering discipline. Ability to undertake problem identification, formulation and solution Ability to utilize a system approach to design and evaluate operational performance Understanding of the principles of sustainable design and development

The statement Q11 on the expectation on the need of lifelong learning which is one of the expected outcome of the course. 85% respondents agreed to the statements. The students may have achieved this outcome when they are given demonstration and are required to do literature search, use of Excel software, solving mathematical problems, own reading of textbook, and discussion in preparation for the assignments. Hence, this expected outcome is achieved. Statement Q12 is the ability to design and conduct experiments, as well as to analyze and interpret all the data. The respond to Q12 is 47% agree, 42% neutral. This may be due to unfamiliarity with the question. On the ability to function on multi-disciplinary teams as stated in Q13. The experience the students get in the course is when they are assigned in groups and have to make discussions when preparing and solving Excel problems and when preparing for the oral presentation. The respond obtained from Q13 is 72% agree and 23% neutral with the statement. This means that majority feel that they are ready to function as a team member in undertaking a multi-disciplinary project. However, only 5% do not agree, it is either the respondents do not have the confidence or they have not had such experience yet. The message from this survey to the students is that they must realise that they are expected to have such a quality later on. For statement Q14, knowledge and understanding of the contemporary issues, is one of the expected outcome of the course. The students may achieve this by attending seminars, viewing video, literature search, writing of report, and preparation for presentation. The responds are 69% agreed, 25% neutral and 6% disagreed with the statement. This means that the expected outcome for this course is achieved.

211

Seminar Pengajaran dan Pembelajaran Berkesan 2005

TABLE 7 Responds to Q10-Q14

Scale Fully Agree (5) Agree (4) Neutral (3) Disagree (2) Strongly Disagree (1) Total Q10 Freq. % 71 22.9 188 60.7 39 12.6 11 3.6 1 310 0.3 100 310 100 Q11 Freq. % 123 39.7 143 46.1 36 11.6 8 2.6 Q12 Freq. % 27 8.7 119 38.5 131 42.4 30 9.7 2 309 0.7 100 310 100 Q13 Freq. % 56 18.1 168 54.2 72 23.2 14 4.5 Q14 Freq. % 55 17.7 159 51.3 77 24.8 16 5.2 3 310 1.0 100

Note: Q10: Understanding of the social, cultural, global and environmental responsibilities of a professional engineer, and the need for sustainable development Q11: Expectation of the need to undertake lifelong learning, and possessing/acquiring the capacity to do so Q12: Ability to design and conduct experiments, as well as to analyze and interpret data Q13: Ability to function on multi-disciplinary teams Q14: Knowledge and understanding of contemporary issues SUMMARY (i) (ii) (iii) A survey on students' perception for the Introduction To Engineering course at Faculty of Engineering, UKM was conducted on October 2005. A total of 310 respondents were sampled comprising of 167 Malays, 135 Chinese, 3 Indians and 5 other races; of which 193 are Male and 117 are Female. The proportion of respondents who agreed with statements Q1 to Q4 ranges from 57% to 75%. So it is deduced that majority of the respondents understand the objectives of the course and agree that this course is a very useful subject. This shows that the delivery methods used in the course are effective. Statements Q5 to Q9 are related to the respondent ability to apply the knowledge obtained during the course. About 40% choose to respond neutral on the statement Q5 ability to communicate effectively, statement Q8 ability to utilise system approach, and statement Q9 understanding the principles of sustainable design. The respondents are not aware or unsure with the application of the knowledge obtained in the course. However, these responses are expected as it is too early for the students to achieve such qualities yet. About 50% of respondents feel that they have the problem-solving skill. This is not expected as the students were not exposed to sufficiently difficult problems yet. However, half of them visioned that they would be able to handle such situations when they are given the task.

212

(iv)

(v)

Students' Perception Towards The OBE Learning Approach In An Engineering Course

Statements Q10 to Q14 are related to the engineering profession. 83% of respondents understand the responsibilities of an engineer, 85% realise the need of life-long learning, 46% have the perception to able to carry out experiments, 72% have the perception that they can function in multidisciplinary project, and 68% realise the importance of knowledge in contemporary issues. (vii) The students are aware of the three outcomes expected, i.e. ability to communicate effectively, utilise life-long learning skills, and knowledge of contemporary issues. These have been addressed in the course and the students perceived that these outcomes are achieved as expected.

(vi)

213

Information

Microsoft PowerPoint - COVER EEG

230 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

263190


You might also be interested in

BETA
MS 70-146 JAB. AWAM & STRUKTUR.p65
Microsoft Word - TAHAP PENGUASAAN BAHASA INGGERIS SEBAGAI PERSEDIAAN UNTUK
Microsoft PowerPoint - COVER EEG
Microsoft Word - JPP ART 5 _73-87 _.doc
Microsoft Word - List of Presenter ICoH08.doc