Read ID Ereduak 1-3 text version

PROBA IDATZIA

AZTERKETA

EREDUAK

PROBA IDATZIA

AZTERKETA

EREDUAK

EGAren Proba Idatzia zelakoa den erakusteko, hiru eredu bildu dira hurrengo orrialdeetan. Ariketa ia guztiak (testuak, galderak, esaldiak) erabilitakoak dira, hots, proba batzuetan agertu diren ariketak dira, benetakoak, eta ereduotan nahasian eskaintzen dira. Proba Idatzia osatzen duten bi atalak bata bestearen atzean jarri dira, baita 2. atala egiteko behar diren orri solteak ere, proba bere osotasunean erakustearren. 1. atalari, amaieran, erantzun-orria gehitu zaio, erantzunak horrelako orri batean markatu behar baitira azterketa egunean. Eta orri horren ifrentzuan ariketen erantzunak bildu dira, baita Esaldiak berridatzi ariketarenak ere. Proba Idatzia zelakoa den jakin nahi duten kandidatuentzat baliagarriak izango direlakoan eskaintzen ditugu.

2010, abendua

EGA Azterketa Batzorde Ofizialeko Zuzendaritza

1

C1

PROBA IDATZIA | LEHENENGO

ATALA

A

Azterketa eredua-1

Izena Deiturak

.......................................... ......................................................................................

Ulermena

ELKARRIZKETA TESTUA LEXIKOA IRAKURMENA

·

LEHENENGO ATAL HAU

egiteko denbora: ordubete eta bost minutu.

· Barruan erantzun-orria daukazu. Orri hori zuzenduko da irakurgailu optiko bidez.

(Erantzun-orria betetzearekin era horretako zuzenketari berariazko onespena ematen diozu)

· Erantzun okerrengatik ez da punturik kentzen. · Hurrengo laukian, ariketak, puntuazioak eta denbora banaketa:

PROBA IDATZIA

ELKARRIZKETA TESTUA

1. atala

Puntuazioa gehienez

Puntuazioa gutxienez

Proposaturiko denbora

5 5 10

LEXIKOA IRAKURMENA

Erantzun-orria betetzeko

­ ­ ­

10 min 10 min 40 min 5 min

65 min

IRITZI ARTIKULUA

2. atala

10 10 10

IDAZKIA ESALDIAK BERRIDAZTEA

Egindakoa gainbegiratzeko

10

40 min 30 min 25 min 15 min

110 min

­

Guztira

50

27

2h 55m

ELKARRIZKETA TESTUA

|

Eredua-1

|

G

Testua osatzeko, aukeratu hutsuneetan zer jarri.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Morto Vivace

1 A B C 2 A B C 3 A B C 4 A B C 5 A B C 6 A B C 7 A B C 8 A B C 9 A B C 10 A B C oihuka ekin zuen nagiak atera zituen barrez lehertzen hasi zen baietz ekartzen didazula! ekartzen didazu, moñoña hori? ekarriko didazu, laztana? galtzontzilo hutsean ibiliz galtzontziloetan joanda ipurdiarekin airean Nola litzateke ezkondu izana Zelan ahal nintzen ezkondu Zergatik ezkondu ote nintzen Izan baitzen mauka izugarria Kristoren pagotxa izan zelako Bai izan zela txumatxa ezgauza hutsa! kaka bat! hara nondik! inon direnak eta bi txintik atera gabe pikutara joan zaitezkeela larrutik ordainduta eramaten naiz moldatuko naiz Hain zuzen ere, gaur igandea dela! Zeren eta gaur igandea izanik! Gaur igandea da! Zu bai zarela inozoa Nahi bestetan esan Kopeta behar da gero

orputza jiratu eta azal zuriko andre lodi batekin egin zuen topo. Erdi etzanda zegoen ohearen beste erdian, bata arrosaz jantzita; erruloak zituen buruan, manikura egin berria, eta biboteko ileak kentzen ari zen pintzekin, ispilu txiki baten laguntzaz. --Joder! ­murmurikatu zuen inspektoreak­ ahoz gora etzateaz batera­. Egunero ikuspegi berberarekin esnatu behar. --Merezi duzuna baino hobea da ikusten duzuna. --Zer ordu da? --Ez daukat erlojurik. Esnatu berriak oheburuaren kontra ezarri zuen bizkarra eta (1) , orro eginez. --Kafe piska bat (2) . --Prestatu egin behar da eta nik ezin dut, atzazalak guztiz lehortu arte. Perrot purrustaka jaiki zen ohetik, (3) korridore luzetik, soberako haragiak dardarka. -- (4) behi alfer batekin? ­murmurikatu zuen. -- (5) zure moduko gorila batentzat familia oneko andre zuri bat topatzea. --Eta izorra geratu zinelako lehenengo txortaldian ­zaunka egin zuen gizonak. --Ederra harrapatu nuen, bai, (6) . Andreak ohetik batere mugitu gabe ziharduen berbetan, biboteko ileak kendu bitartean. --Askotan esan dizut ­bota zion emazteak­, (7) zure diru guztiarekin. Ederto (8) ni bakarrik. Orduan, hozkailu gainean zegoen sakelakoari erreparatu zion. Birao bat bota zuen esku artean hartzean eta sukaldeko atea ireki zuen ostera ere: --Berriz amatatu didazu telefonoa! -- (9) . --Eta zer! Nik ez daukat jaiegunik, zorionez. Zenbat aldiz esan behar dizut nire telefonoa bakean uzteko? -- (10) , ze berdin-berdin amatatuko dut. Bestela ez dago bakerik zoro-etxe honetan.

Jon Arretxe Morto Vivace. Elkar, 2007 (Moldatua)

·2·

LEXIKOA

|

Eredua-1

|

G

Aukeratu hitz horien baliokidea, testuinguruko esanahia kontuan harturik.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C-D). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Hazi ahalean ttipitu

kitzeko; umotu (16) eta edertu ahalean beren muinera bildu, berriz atzera niniku, bihi eta hazi bihurtzeko. Ez al da ederra, euskarak jaso duen metafora zahar hori? Beste hizkuntza klasikoetan ematen ote da paradoxa eder horrenik? Mereziko luke aztertzea. Niri, bat-bateko ideia single honek, behiala (17) Marginalia inarrosle (18) hartako 106. kalean Josebari aditu (19) nizkion burutapen (20) batzuk ekarri dizkit akordura: Badirudi gauza orok izatea eta ezizatea bere baitan daramala, eta gizasemea bion arteko trantzean etsitzen dela.

Patziku Perurena. Dakiguna ikasten. Alberdania (Moldatua)

aur arte ez nintzen ohartu (11), hazi (bihi, bikor, muin, niniku) hitza eta hazi (handitu, ondu, indartu) aditza, umaldi bereko senide bixkiak dituela euskarak. Bai uste ederra, hazitzen dena bakarrik atzera (12) hazi bihur litekeela uste izate hori! Edo alderantziz: hazia bere baitan (13) daramana baizik (14) ezin dela hazi, ezin dela handitu, ezin dela ondu, ezin dela edertu uste izate hori! Ustea edo egia, enpirikoa?... Ez al da hori Nietzscheren "taigabeko itzulera" sonatua (15) baino puskaz oharmen finagoa?... Bai, hazi egiten dira munduko sorkari guziak, baita sentimenduak eta ametsak ere, handitu ahalean atzera beren haziraino biribiltzeko, tti-

A

11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 antzeman ostera kabuz itxuraz entzutetsua ondu inoiz etsigarri jakintsu irrika

B

igarri gibelera barnean bestenaz omendua loratu aspaldi esanguratsu leporatu oroitzapen

C

konturatu menturaz gain baino katramilatua zukutu aitzina mingots jardun gogoeta

D

barrendu sarri bizkarrean damurik pinpirina erditu fidela hunkigarri entzun galdeketa

·3·

IRAKURMENA

|

Eredua-1

|

Testu laburrak

F

Irakurri hurrengo hiru testuak eta aukeratu erantzun zuzenak.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Autismoa

AOren goi bilkura Erroman elikadura segurtasunaren inguruan. Horixe da izendapen ofiziala. Horixe da eufemismo ofiziala. Bilkura, bistan da, goseteari buruzkoa izan da. Gosea indar handiz hedatzen ari baita munduan barrena, XXI. mendearen hasiera honetan. Merkatuaren diruzalekeria aseezinak krisia eragin du herrialde aberatsetan, espekulazioa baita burtsaren krisiaren eragilea, espekulazioa baita krisi inmobiliarioaren gibelean. Merkatuaren diruzalekeria gosetea eragiten ari da mundu osoan, besteak beste, espekulatzaileak baitaude jakien garestitzearen atzean. Eta, harrigarriki, oraindik badira liberalismo ekonomikoaren alde sutsuki egiten dutenak. El País-ek krisiari aurre egiteko zergak jaisteko eskatu zuen ostiraleko editorialean. Merkatua da handiena, galtzea litzateke galtzea dena. Zorrozki azaldu du zer gertatzen ari den Eduardo Galeano idazle uruguaiarrak: «Ez dago aski elikagai guztientzat. Eta nor elikatu eta nor utzi gosez hiltzen aukeratu behar izan dugunean, autoaren aldeko apustua egin dugu, autoari eman diogu jaten, eta txiroak gosez hiltzen ditugu. Izan ere, familiako kiderik garrantzitsuenak garajean egiten du lo». Ona. Autismoa da nagusi egungo gure gizartean. Autismoa, besteen egoera, sufrimendua, heriotza berdin zaigulako. Autismoa, autoa gurtzen dugulako. Autonomia nahi dugu, autoa izan dadin gugan agintzen duen bakarra. Automatak gara, autoak agindu bezala mugitzen garen gizakiak. Eta garai txarrak datozenez, zapal dezagun azeleragailua.

Juan Kruz Lakasta eta Zaldieroa Berria, 2008-06-8 (Moldatua)

AUTISMOA

21. Herrialde aberatsetako krisiaren eragilea A B C goseteak eragindako diruzalekeria da. jakien garestitzea izan da, espekulatzaileen gibeletik. merkatuaren diru nahi mugaezina da.

22. Autismoa nagusi da gure gizartean, besteak beste A B C inori gertatzen zaiona bost axola zaigulako. autoek agintzen dutelako zer gurtu eta zer ez. auto batzuen aldeko apustua egin dugulako.

·4·

ustuko ditut ematen duzu / ez duzu ematen esaldiak. Asko ematen dute. Judith Montero saxo-joleak esaten du askotan entzun dituela, baita musikari profesionalen ahotan ere «Joe, itxura hutsari begiratuta ondo jo behar du horrek» bezalako esaldiak. Imajinatu dezakegu udako gau bat eta nazioarteko musikarien topaketa baten osteko afaria terraza batean. Eta gizon bat, altua, gabardinarekin. Eta ilea atzera. Eta «ondo jo behar du horrek». Baina Judithi ez omen zaio, begiratu batean, ondo ala gaizki jotzen duen igartzen... Emakumeei orokorrean ez omen zaie saxoa ondo ala gaizki jotzen duten igartzen... Bitxia. Esana zidaten «ez duzu bertsolaria ematen». Ez nuen ulertu Elgoibarren «Hitzak egin gaitu ezer» bertsolaritzari buruzko erakusketan bisita gidatuak egin nituen arte. Oholtza bat zuen erakusketak, eta haurrei bertara igo eta bertsolariak imitatzeko eskatzen genien. «Egin bertsolariarena!» animatzen genituen. Orduan ulertu nuen: haur guztiek ­neska zein mutiko­ gizonezko bat imitatzen zuten; gehien-gehienek purua pizteko imintzioa egiten zuten, hankak zabaldu eta eskuak atzean gurutzatzen zituzten, burua altxa eta ahots nasalarekin hasten ziren boz gora kantuan... «Egia da, ez dut bertsolaria ematen!», pentsatu nuen, «eta eskerrak!».

G

Ez duzu idazlea ematen

Chillida-Lekun joan zitzaidan itzala ihesi hurrena. Alaia Martin bertsolariak eta biok kantatu behar genuen bertan. Goiz xamar iritsi ginen, eta kafe makinaren aldamenean ari ginen hizketan segurtasun agente bat hurbildu eta «las azafatas?», galdetu zigunean. «No, las bertsolaris», erantzun genion. Baina, benetan, halakoetan zalantza gelditzen da: akaso erretiluak mikroak baino hobeto ematen dit? Joan den astean hautsi zidaten beste ispilu bat. Durangoko liburutegian izan nintzen Aulki bat elurretan liburuari buruz hizketan, pare bat orduz, lagun giroan, gustura oso. Solasaldiaren amaieran, arrastaka ari ziren aulkien eta despedida-diosalen artean entzun nuen: «Joe, Uxue, ze naturala zaren. Ez duzu idazlea ematen!». Klin-klin-klin!!! Kanpaitxoa berriz ere... Hau ere ez al dut ematen? Antinaturala izan behar ote dut idazle izateko? Lentillen ordez betaurrekoak jantzi behar ote nituen? Ez al dut kokotsean behar bestetan hatz egin? Esan izan didate idazle izateko irribarre gehiegi egiten dudala ere... Txarrena da, neure burua Sautrela-n ikusi nuenean ni neu lotsatu nintzela: «Joe, etxeko salan nagoela ematen du. Ez dut idazlea ematen!», esan nion pisukideari. «Eta eskerrak!», erantzun zidan porroari kalada bat ematen zion bitartean. Baina, nork ematen du ematen duena?

Uxue Alberdi Jakin. 164. zk, 2008 (Moldatua)

EZ DUZU IDAZLEA EMATEN

23. Uxue Alberdiri bitxia iruditzen zaio A B C emakumeei saxoa nola jotzen duten aldez aurretik igartzea. emakumeei saxoa ondo ala gaizki jotzen duten ez igartzea eta gizonezkoei bai. gizonezkoei saxoa ondo eta gaizki jotzen dutela igartzea.

24. Uxue Alberdik «ez duzu bertsolaria ematen» zergatik esaten zioten ulertu zuen A B C umeak bertsolariarena egiten hasi zirenean. umeak eskerrak ematen hasi zirenean. umeak bertsotan hasi zirenean.

25. Durangon diosalen artean entzun zuen ez zuela idazlea ematen A B C lagun giroan jardun zutelako kontu-kontari. irribarre gehiegi egiten duelako. oso naturala delako.

·5·

IRAKURMENA

|

Eredua-1

|

Testu luzea

Garapen emozionala

ustatu edo ez, uneoro ari gara emozioak bizitzen eta horiei esker triste, alai, kezkati, lotsati... era askotara senti gaitezke ("menua" ikaragarri zabala da!). Emozioak, gertaera jakin batzuek barnean eragiten dizkiguten bulkadak dira. Bulkada horiek era batera edo bestera jokatzera bultzatzen gaituzte eta horretan datza hain zuzen ere emozioen garrantziak: askotariko egoeratara egokitzeko informazioa erraztu eta horren arabera jokatzea ahalbidetzen digute. Askotan, emozioak eta sentipenak, "positiboetan" eta "negatiboetan" sailkatzeko tentaldia izaten dugu, baina... Zuzena al da halakorik egitea? Ba al daude emozio positiboak eta negatiboak? Lehen aipatutakoaren arabera ez du ematen horrela denik. Emozio bakoitzak funtzio jakina betetzen du eta atseginagoak edo mingarriagoak izanik ere, guztiak behar-beharrezkoak ditugu bizirauteko. Guztiek laguntzen digute egoera berrietara moldatzen. Abiapuntu hori aintzat harturik, emozioen aurrean bi modutara joka dezakegu. Batetik, bizitzen ditugunean, emozioei heldu, ulertu eta horien arabera joka dezakegu. Bigarren aukera, emozioa ukatzea eta berau biziko ez bagenu bezala aritzea da, bizipenari inolako garrantzia eman barik. Bistakoa da lehenengo aukera dela bietatik osasungarriena eta pertsona moduan hazten lagun gaitzakeen bakarra. Izan ere, gure emozioak eta ingurukoenak ulertzeak, horiei erreparatzea eta horietan sakontzeak, gure jarrerak malgutzen eta harreman afektibo eraikitzaileagoak izaten lagunduko digu. Izan ere, emozioek hainbat egoeraren inguruko informazio erabilgarria ezagutarazten digute eta horrek, erreflexuen arabera jokatu beharrean, lasai pentsatuz, gure jokaeraren aurrean kontrol maila handiagoa izaten laguntzen digu. Hortaz, gure haur eta gaztetxoen hazkuntza emozional egokia bermatu nahi badugu esparru afektiboari tartea egingo dion hezkuntza eredua funtsezkoa izango dela ondoriozta dezakegu. Bistakoa da orain gutxi hasi garela emozioei duten garrantzia aitortzen. Sarritan, ikasleen emozioen aurrean era oldarkorrean jokatu izan dugu, izututa, egoerak gaindituta bezala, emozioa apaldu, ezabatu edota ukatu nahian. Pentsa dezagun triste dagoen ikaslearengan: «Unax triste dago. Hortaz, harengana gerturatuko naiz eta argudio baikorrak eskainiz, kontakizun polit bat azalduz, pasadizo barregarri

G

bat gogoratuz, alaitzen ahaleginduko naiz...». Jarrera horiek eskolan ere isla zuzena dute, eta horrek haurraren edo-ta gaztetxoaren garapen emozionalari onura baino, kaltea besterik ez dio eragiten. Horrek ez dio ikasleari emozioak naturalki bizitzen uzten, onartzen eta behar bezala adierazten laguntzen. Lor dezakegun efektua oso bestelakoa da, ikasleari igortzen diogun mezua hau dela kontuan hartuta: «Unax, ez itzazu gainerakoen aurrean emozioak adierazi, ingurukoak urduritu egiten dituzu eta. Hobe zenuke momentuko sentipenak zuretzako gordetzea edota ukatzea, ezer gertatu ez balitz bezala...». Egokiagoa izan daiteke haurrari emoziora heltzen laguntzea, nola sentitzen den aztertzen laguntzea, jokatzeko aukerak lasaitasunez hausnartzen irakastea... Beti ere momentuan sentitzen duena errespetatuz eta saihestu barik. Emozioak eta genero-aldagaia Oso ohikoa izaten da, emozio adierazpenak behar bezala jaso beharko lituzkeen pertsonak (gurasoa, irakaslea...), haurraren sexuaren araberako erantzuna ematea. Gauzak horrela, badira ikasleei, neska edo mutila izateagatik, baimendu edota ukatu ohi zaizkien emozioak. Esaterako, neskek emozioak adieraz ditzakete (beti ere modu kontrolatuan), estereotipoen arabera emozioen gaia emakumearen esparru naturala dela ulertzen delako (izaki pasionala). Mutilei, ordea, ahuldadearekin lotzen diren emozioen bizipena ukatu egiten zaie. Estereotipoaren arabera, gizonezkoa izaki arrazionala izango zatekeen. Horrela, mutilei, jokabide erasokorrekin oso lotuak dauden amorrua eta haserrea naturaltasunez bizitzera baimentzen zaien bitartean, neskei errua edota beldurra bezalako emozioak onartzen zaizkie. Generoaren araberako emozio banaketa antinatural eta bortxatu horrek haurraren garapenean izugarrizko eragina izan dezake. Izan ere, emozioen "mutilazioa" eragiteaz gain, neskak zein mutilak, era batera edo bestera ekitera behartzen ditu, norberaren beharrak eta garapen pertsonala zeharo baztertuz. Beraz, esan genezake, gure ikasgeletan jarduera hezkidetzailea integratzeak, besteak beste, heziketa emozionala gogoan izatea eskatuko digula.

Alfontso Cantera Hik hasi. 126. zk (Moldatua)

·6·

A B C D

Irakurri aurreko testua eta aukeratu erantzun zuzenak.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C-D). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

GARAPEN EMOZIONALA

26. Zein da emozio bakoitzaren betebeharra? Ez dago garbi, baina badirudi bizirauten laguntzen dutela. Bakoitzak berea du eta guztiek dute bere funtzioa. Atseginak edo mingarriak izaten laguntzea. Aldez aurretik ezagutzen ditugun emozioak positiboetan eta negatiboetan sailkatzea.

27. Alfontso Canteraren arabera, emozioen aurrean jokatzeko erarik aproposenak A B C D emozioa izango balitz moduan, baina garrantzirik eman gabe jokatzea izango litzateke. emozioa ukatuz, bizirautea da. emozioak ulertzen saiatu, eta horien arabera jokatzea da. malgutasunez aritzea da, garrantzirik ez dutela ulertuz.

28. Hezkuntzan duela gutxira arte A B C D ez diete garrantzirik eman emozioei. esparru afektiboari garrantzi handia eman diote. izutu egin ditugu ikasleak emozioak azaltzeko unean. emozioak apaltzen eta baztertzen baino gehiago, tristeak kontsolatzen ahalegindu dira.

29. Iritzi emailearen ustez, hobe da Unax(ek) A B C D triste badago, irakasleak alaitzen saiatzea. bere emozioei jaramon eginda, ezer ez azaltzea. ulertzea sentimenduak ez direla azaldu behar. sentitzen duena errespetatzea eta ez saihestea.

30. Oso arrunta izaten da A B C D mutilak izaki arrazionalak izatea, eta neskak izaki pasionalak. neskei emozio adierazpen batzuk onartzea, eta mutilei, berriz, bat ere ez. mutilek erasokor jokatzea emozioen aurrean, eta neskek, ordea, triste. emozioen adierazpena sexuen banaketaren arabera onartzea.

·7·

Amaitzen duzunean: · Konprobatu ariketetan aukeratu dituzunak erantzun-orrian markatu dituzula. Guztira, 30 item dira: 1-30. · Sartu erantzun-orria koadernotxo honen barruan eta jaso eskua. Gelako arduradunek azterketaren 2. atala emango dizute.

·8·

Erantzunak

AAG ariketak

Eredua-1

Lexikoa

11 C 12 A 13 B 14 C 15 A 16 A 17 B 18 D 19 D 20 C 21 C 22 A 23 B 24 A 25 C

Elkarrizketa testua

1 B 2 C 3 A 4 C 5 B 6 A 7 C 8 C 9 C 10 B

Irakurmena

26 B 27 C 28 A 29 D 30 D

Esaldiak berridatzi (2. atala)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Badira hamabost urte Andoni Egañak lehendabiziko txapela jantzi zuela. Legorretatik Ormaiztegira Andoainetik Tolosara adinako distantzia / tartea / bidea dago. Guztiz sendatzekotan, medikuaren esanak zintzo-zintzo bete beharko dituzu. Egunero ikasteari ekin nionean, (artean) bizpahiru ikasgai nituen (artean) gainditzeke. Eztabaida ika-mika bihurtu zen, gainerako lagunak han begira zeudela. Bezeroek hori garaiz eta idatziz eskatuko balidate aintzat hartu beharko nuke, (zer erremedio)! Everest gailurrera lehenengo nor iritsi zen Edmund Hillaryk baino ez zekien. Ez dago gure herrian zinegotzirik datorren urteko aurrekontua onartu ez duenik. Hala Kanadak nola Errusiak begiko dituzte /ditu Alaska iparraldeko ondasunak / dauden ondasunak. Badirudi ez Martinek ez zeuk / Martinek eta z(e)uk ez zeniotela jaramon handirik egin elkarri.

· 10 ·

2

C1

PROBA IDATZIA | BIGARREN

ATALA

Azterketa eredua-1

AZTERKETA KODEA A NONIMOTASUNA BABESTEKO

Idatzi azterketa-kodearen zenbakiak:

l l l l l l l

IDAZLAN LUZEA IDAZLAN LABURRA ESALDIAK BERRIDATZI

Idazmena

· BIGARREN

ATAL HAU

egiteko denbora, gehienez: ordubete eta 50 min.

· Barruan lau orri solte dauzkazu. · Idatz itzazu kodeak adierazitako laukietan. Guztira, bederatzi dira. Kode gabeko orrialdeak ez dira zuzenduko. · Hurrengo laukian, ariketak, puntuazioak eta denbora banaketa:

Puntuazioa gehienez Puntuazioa gutxienez Proposaturiko denbora

PROBA IDATZIA

ELKARRIZKETA TESTUA

1. atala

5 5 10

LEXIKOA IRAKURMENA

Erantzun-orria betetzeko

­ ­ ­

10 min 10 min 40 min 5 min

65 min

IRITZI ARTIKULUA

2. atala

10 10 10

IDAZKIA ESALDIAK BERRIDAZTEA

Egindakoa gainbegiratzeko

10

40 min 30 min 25 min 15 min

110 min

­

Guztira

50

27

2h 55m

IDAZLAN LUZEA ETA LABURRA

1. 2.

|

Ohar orokorrak

|

Bina gai dituzu aukeran. Bakoitzean bat hartu behar duzu eta garatu. Ebaluatzerakoan, honakoak izango dira ardatz: · Atazaren zehaztasunak betetzea (laukietan adierazitakoak) · Hizkuntz aberastasuna / egokitasuna / zuzentasuna

3.

Baliogabetu egingo dira pasarte eginak (sarrera, amaiera edo lerrokada aurrez prestatuak, orokorrak), gaiarekin edota agindutakoarekin (enuntziatua) lotura zuzenik eta argirik ez dutenak. Oharra: anonimotasuna babesteko, idazlanetan ez ipini zeure benetako daturik (izen-deiturak, helbidea...)

4.

IDAZLAN LUZEA

|

Iritzi artikulua

|

Argibideak

|

Hartzen duzun gaia garatzeko iritzi askatasuna duzu. Baina, beti ere, jokatu begirunez: saihestu jarrera sexistak, homofoboak, arrazistak, erlijioen aurkakoak...

ATAZAREN

ZEHAZTASUNAK

Bete beharrekoak ·

NORI ZUZENDUA TESTU MOTA MOLDEA HITZ KOPURUA

Informazio aldizkari bateko irakurleei Iritzi artikulua Euskara batua Gutxienez 250 hitz (tintaz)

TESTUAK IZAN BEHAR DITUEN OSAGAIAK: Gaiaren sarrera edo aurkezpena. Dosierrean, GIDOIRAKO laukian proposatutako ideia batzuk. Horiek osatu, konparatu, erlazionatu... Adibideak, garatu dituzun argudioak edo ideiak osatzeko. Amaitzeko, aukeran: a) konklusioa, garrantzizkoena laburtzeko b) proposamena, arazoa hobetzeko

IDAZLAN LABURRA

|

A mezua edo B mezua

|

Argibideak

|

Moldea, aukeran hartzailearen arabera: batua / euskalkia* / hika* / berorika* *Maila jasoan. EZ lagunarteko "hizkeran bezala" (fonetismoak, hitzen kontrakzioak...). Eta ortografia zuzena.

ATAZAREN

ZEHAZTASUNAK

Bete beharrekoak ·

NORI ZUZENDUA Ezezagun bati / adiskide bati / norbere buruari Gutuna / mezua / txosten laburra / gogoeta / kronika TESTU MOTA MOLDEA Euskara batua / euskalkia* / hika* / berorika* *Aukeran hartzailearen arabera, beti ere maila jasoan HITZ KOPURUA Gutxienez 150 hitz (tintaz) TESTUAK IZAN BEHAR DITUEN OSAGAIAK: Agindutakoari erantzuna / oinaren jarraipena Testuingurua kontuan harturik, egilearen ikuspuntua Molde sinesgarria: pertsonala, tonu egokia... Amaiera egokia

·2·

Orrialde honetako lerro horiek zirriborro gisa erabil ditzakezu: gidoia egiteko, zeure apunteak biltzeko... Lerro horietan idatzitakoa ez da zuzenduko.

Zirriborroetarako lerroak ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................

Zirriborroetarako lerroak ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................

·3·

MUSIKA JAISTEA

Gidoirako · CD salmentak: ­%30 · Gazteek Internetetik

dohainik jaitsi

· Sarean milioika abesti salgai: iTunes, Ibaimusik... · Musikari asko ospetsu Interneti esker · Espainiako SGAEk musika jartzea denei kobratu nahi: tabernak... · Kerobia-k bere disko berria sarean dohainik

The Pirate Bay-ko administratzaileei urtebeteko kartzela zigorra Suedian

· Dohaineko deskargek

musika industria kolokan

· Deskargen aurka, Europako gobernuek neurri gero eta zorrotzagoak

Musika jaistea ordaindu behar izatea...!?

Abesti on bat bakarra entzuteko CD osoa erosi behar izatea ere!

Musika kultura da, baina baita lanbidea ere askorentzat

www.eitb.com

www.ibaimusic.com

eek geeta tald sikariek en dute Mu zten om o iraba ietan hiag emanald uzeneko z

jaistea kanpo ko legez ira Frantzia ak eta film atzen ari d Musika a bozk e ) zigortz 009-4 tuan. (2 lamen Par

www.ez-tracks.com

(Lander Garro

Interneten pago txa? Urte amai eran... dirutzak musika «doan» jaistearren!

. BERRIA)

www.badok.info

·4·

GIZARTEA LEHEN ETA ORAIN

Majo aldatu da gizartea, alajaina!

Gidoirako · Bilbon gosaldu, Parisenbazkaldu, Erroman afaldu · Lehen denek ezagutzen zuten auzokidea · Lehen errespetu handiagoa agintariei, apaizei... · Ohiturak, jendearen izaera, emakumeen rolla, hezkuntza, bizimodua...

· Munduan lehen txiroak

eta orain ere bai · Egun, publizitatearekin, denok pozik: kontsumo produktu ugari · Gazteek lanerako baldintza okerragoak · Gerrak ere zuzenean telebistan

Berrikuntza teknologikoek mundua izugarri aldatu

Argazkiak: Felipe Manterola

"Gaurko gazteek lanik ez eta gogorik ere ez"

Press Photo 2005

Gure gizartean, asko aldatu al da bizimodua belaunaldi batzuetan?

Marrazkiak: Rockwell

Onerako ala txarrerako? Zertan?

·5·

IDAZLAN LABURRA

|

Mezua

|

Eredua-1

|

| MEZUA Albiste zoragarria

Irakurri zure adiskideak kontatutakoa eta osatu idazkia. Mezu bat, zure adiskideari. Gutxienez, 150 hitz

?

Ferrari

Gaia: Albiste zoragarria Kaixo, Mattin Erantzun lehenbailehen!

? ?

Argi dago herritxo galdu horretan ilargian bezala bizi zarela, telefono gabe... Ziur oraindik ez dakizula ezer. Ba, neuk esango dizut: aberatsak gara, txikito! Gogoan duzu, bota genuen boletoa? Ba, horixe, motel! Ez zenuen galduko, ezta, ze lau milioi balio du! Hau zoramena!!! Beno, eta zer arraio egin behar duzu zuk dirutza horrekin? Koltxoipean gorde, ez ezta? Bueno, kontatu zer asmo duzun. Nik baditut makina bat ideia, baina zureak zein diren jakin nahi nuke.

·6·

IDAZLAN LABURRA

|

Mezua

|

Eredua-1

|

| MEZUA Mundua aldatzea

Duela gutxi, zure lagun taldean hizketagaia izan zen mundua aldatzea. Alegia, mundua aldatzeko ahalmena izanez gero zer egingo zenuketen hitz egin zenuten.

Irakurri hurrengo esanak eta, horiek gogoan izanda, osatu idazkia. Mezu bat, zure adiskide bati, hitz egindakoak zer gogoeta eragin dizkizun kontatzeko. Gutxienez, 150 hitz

Aiora Unai Tomas Garbiñe Mikel ...

Gosea desagerraraziko nuke... Diskriminazio era guztiak amaitu beharko lirateke... Denok aberats izatea... Lanik egin gabe bizi ahal izatea... Ezin da onartu... ...

?

? ?

·7·

Amaitzen duzunean:

· Konprobatu kodeak idatzi dituzula adierazitako laukietan. Guztira, bederatzi dira. Kode gabeko orrialdeak ez dira zuzenduko. · Ordenatu orri solteak eta sartu koadernotxo honen barruan. Jaso eskua eta adierazi gelako arduradunei azterketa amaitu duzula.

Kalifikatzeko irizpideak

IDAZLAN LUZEA ETA LABURRA EDUKIA (0-3 puntu). Adierazia, hots, gaia zenbateraino garatu den: · Gutxieneko hitz kopurua. · Gaiaren garapena: argudioak, adibideak. · Gidoian proposatutako ideiak sakontzea. MOLDEA (0-3 puntu). Adierazpena, hots, edukia azaltzeko baliabideen kalitatea: · Egitura aberatsak / sinpleak. · Lexiko zehatza eta adierazkorra / desegokia edo urria. · Ideien eta egituren arteko kohesioa, lotura. · Idazlanaren egituraketa orokorra: sarrera, lerrokaden antolamendua, konklusioa. ZUZENTASUNA (0-4 puntu). Sintaxia, hots, sintaxizko eta ortografiazko zuzentasun maila: · Deklinabide eta aditz mailakoa. · Perpausen egituraketa. · Ortografia: hitzen idazkera zuzena eta zeinuen erabilera egokia.

Hiru alderdi horietakoren batean nabarmen huts eginez gero edota, oro har, hiruretan maila kaxkarra erakutsiz gero, ezingo da Idazlana gainditutzat eman. ESALDIAK BERRIDAZTEA Berridatzi den esaldiak honako baldintza hauek bete behar ditu zuzentzat hartu ahal izateko: · Esaldi bakarra atera behar da berridazketaren ondorioz. · Eredutzat ematen den esaldiaren zentzua osorik jaso behar du. · Eskaintzen den moldeari jarraituz osatua izan behar du, eta ez beste bide batetik eratua. · Gramatikaren aldetik zuzena izan behar du, osorik. · Komatxoak-edo jarri badira, horiek adierazten duten elementuen ordenak eta puntuazioak ere zuzenak izan behar dute. · Ortografia aldetik, zuzena izan behar du.

·8·

C1

PROBA IDATZIA | BIGARREN

ATALA

Azterketa eredua-1

AZTERKETA KODEA A NONIMOTASUNA BABESTEKO

Itsatsi hemen

Idatzi azterketa-kodearen zenbakiak:

azterketa-kodea

l l l l l l l

IDAZLAN LUZEA

Idazmena

IDAZLAN LABURRA ESALDIAK BERRIDAZTEA

· Ez zimurtu orri hauek. · Orriotan, idatz ezazu garbi eta tintaz (boligrafoz). Aztertzaileek ez dute zuzenduko irakurri ezin dena. · ·

Idazlan luzea. Idatzi gutxienez 250 hitz. Idazlan laburra. Idatzi gutxienez 150 hitz.

Kodea:

l l l l l l l

/1

Idazlan luzea

AUKERATUTAKO GAIA

1

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

5

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

10

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

15

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

20

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

25

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

·2·

Kodea:

l l l l l l l

/2

Idazlan luzea

.................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

30

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

35

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

40

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

45

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

50

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

55

..................................................................................................................................

·3·

Kodea:

l l l l l l l

/3

Idazlan luzea

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

60

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

65

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

70

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

75

..................................................................................................................................

AZTERTZAILEAK Kalifikazioa

ERABILTZEKO

Zenbakiak

+

(0 - 10)

Oharrak

............

­

·4·

Kodea:

l l l l l l l

/4

Idazlan laburra

AUKERATUTAKO GAIA

1

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

5

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

10

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

15

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

20

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

25

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

·5·

Kodea:

l l l l l l l

/5

Idazlan laburra

.................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

30

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

35

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

40

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

45

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

AZTERTZAILEAK Kalifikazioa

ERABILTZEKO

Zenbakiak

+

(0 - 10)

Oharrak

............

­

·6·

Kodea:

l l l l l l l

/6

ESALDIAK

BERRIDATZI

Ariketa honetako esaldiak beste molde batean ipini behar dira, berridazketa eginez. Behean agertzen den esaldi zatitxoak aurretik edo atzetik puntuak baldin baditu, zerbait idatzi behar da horri lotuta. Adibidez:

...takoan

etorri takoan ...

Punturik ez badu, aparteko hitza da. Ahalik eta gutxien aldatu behar dira emandako esaldiko hitzak. Inoiz bat kendu edo beste bat sartu beharko da, baina beti ere esaldi bakar bat osatuz, eta ortografia zuzenarekin. Adibidez:

0. Hasieran errua berari egotzi nion. Horrek lotsa eman zidan gero.

egin ninduen gero jo izanak Hasieran bera errudun ....................................... ...tzat ............................. lotsatu ....................................... .

1 Andoni Egañak lehendabiziko txapela jantzi zuenetik hamabost urte igaro dira.

Badira ............................................................................................................................

................................................................................................................................... .

2 Legorretatik Ormaiztegira 15 kilometro daude, Andoainetik Tolosara beste horrenbeste.

..................................................................................................................................... .................................................................. adinako ..................................................... .

3 Medikuaren esanak zintzo-zintzo bete ezean, ez zara sekula guztiz sendatuko.

...................................................... ...tzekotan, .............................................................. ........................................................................ beharko .............................................. .

4 Egunero ikasten hasi nintzenean, bizpahiru ikasgai nituen artean gainditu barik.

.......................................................................... ekin ................................................... .......................................................................................................................... ...tzeke.

5 Eztabaidatik ika-mikara pasatu ginen biok, gainerako lagunak han begira zeuden bitartean.

............................................................................................ bihurtu ............................. .............................................................................................................................. ...la.

6 Bezeroek niri hori garaiz eta idatziz eskatuz gero, aintzat hartu behar, zer erremedio!

.................................................................................... eskatuko ................................... ........................ beharko............................................................................................... !

·7·

Kodea:

l l l l l l l

/7

7 Nor iritsi zen lehenengo Everest gailurrera? Edmund Hillary zen hori zekien bakarra.

..................................................................................................................................... ........................................................ baino .................................................................. .

8 Gure herrian zinegotzi guztiek onartu dute datorren urterako aurrekontua.

Ez dago ..........................................................................................................................

................................................................................................................................... .

9 Kanadari asko gustatzen zaizkio Alaskaren iparraldean dauden ondasunak. Errusiari ere bai.

Hala ............................................................................................ begiko ........................

................................................................................................................................... .

10 Antza denez, Martinek ez zizun jaramon handirik egin, eta zeuk ere ez berari.

Badirudi .........................................................................................................................

.......................................................................................................................... elkarri.

AZTERTZAILEAK

ERABILTZEKO

Esaldiak Gaizki () Kalifikazioa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Oharrak

(0 - 10)

..........

·8·

1

C1

PROBA IDATZIA | LEHENENGO

ATALA

A

Azterketa eredua-2

Izena Deiturak

.......................................... ......................................................................................

Ulermena

ELKARRIZKETA TESTUA LEXIKOA IRAKURMENA

·

LEHENENGO ATAL HAU

egiteko denbora: ordubete eta bost minutu.

· Barruan erantzun-orria daukazu. Orri hori zuzenduko da irakurgailu optiko bidez.

(Erantzun-orria betetzearekin era horretako zuzenketari berariazko onespena ematen diozu)

· Erantzun okerrengatik ez da punturik kentzen. · Hurrengo laukian, ariketak, puntuazioak eta denbora banaketa:

PROBA IDATZIA

ELKARRIZKETA TESTUA

1. atala

Puntuazioa gehienez

Puntuazioa gutxienez

Proposaturiko denbora

5 5 10

LEXIKOA IRAKURMENA

Erantzun-orria betetzeko

­ ­ ­

10 min 10 min 40 min 5 min

65 min

IRITZI ARTIKULUA

2. atala

10 10 10

IDAZKIA ESALDIAK BERRIDAZTEA

Egindakoa gainbegiratzeko

10

40 min 30 min 25 min 15 min

110 min

­

Guztira

50

27

2h 55m

ELKARRIZKETA TESTUA

|

Eredua-2

|

E

Testua osatzeko, aukeratu hutsuneetan zer jarri.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Babilonia

1 A B C 2 A B C 3 A B C 4 A B C 5 A B C 6 A B C 7 A B C 8 A B C 9 A B C 10 A B C ahalik eta diru gehien dirua nahi adina behar bezalako dirutza antzera bezala zehar izatekotan bailitzan izango bazen bezala ziplo di-da batean zirt edo zart txunditurik miretsita gogaiturik ordaintzeko bezala ordaintzeko adina ordainez esan zidan esan hidan esan zenidan hementxe aterako haiz ere hemen atera egingo haiz hemen ere aterako haiz etorri den gizonik etorritako gizonak etorri den gizon bat gonbidatu asmoz gonbidatzekotan gonbidatzerako

ta handik gutxira bazkaltzen amaitu zuten eta nagusiak Feliziano besarkatu eta agur egitera zihoakionean azkeneko aholkua eman nahi izan zion: --Nire esanei kasu egiten badiek urrutira iritsiko haiz. Eta don Hilariorekin bigarren urtea betetzear zenean, Montevideotik etorri berria zen indiano ponposo bat ezagutu zuen, eta honek burua berotu zion Felizianori, joan zedila Montevideora, han aukera izango zuela-eta (1) egiteko, berak egin zuen bezala. Eta indianoaren hitzak haize zirimolaren (2) sartu zitzaizkion buruan, eta bere gogoa ere hantxe ikusi zuen Felizianok, buruaren erdian, haize zirimolaren begian, haren menpe erabat, paperezko kaskabeltxa (3) . Eta (4) egin behar zuela ikusi zuen. Eta handik astebetera nagusiari bere asmoak azaldu zizkionean (5) geratu zitzaion hura: --Nik hiri horrenbeste irakatsi ondoren, lana bi urtean eman ondoren... (6) hau egin behar al didak hik niri orain? --Berorrek barkatuko ahal dit, baina ongi pentsatutako erabakia da. Berorrek iazko bazkari hartan (7) diruak ez duela bihotzik eta dirua egin nahi zuenak bere bihotza hiltzen jakin behar zuela lehenbizi. --Baina pazientzia pixka batekin (8) aurrera. Hasteko, doblea pagatuko diat. --Ez. Egun batean esan nion berorri batzuetan haizea sartzen zaidala buruan, eta halakoetan ez naizela batere erraza konformatzen. --Hi, Ameriketara galtza zaharrekin joan eta zaharragoekin (9) ere ezagutzen diat nik. --Bai, baina ez naute galtza horiek barruan harrapatuko. --Datorren hilean berriro (10) ninduan neure etxera bazkaltzera, bigarren urtebetea ospatzeko... --Ba, gorde beza berorrek inbitazioa handik natorrenerako.

Joan Mari Irigoien Babilonia. Elkar, 1989 (Moldatua)

·2·

LEXIKOA

|

Eredua-2

|

K

Aukeratu hitz horien baliokidea, testuinguruko esanahia kontuan harturik.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C-D). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Bestea da mundua

armeldar oinutsen komunitateak bere bidea egiten zuen, ikaraldi (11) handirik gabe, ama nagusiaren zuzendaritzapean eta frai Millanen gidaritza (12) espiritualaren pean... bisitari arrotz (13) batek ez zuen besterik esango, begirada azaleko (14) baten menera (15) egonez gero: bazegoela, alegia, (16), haien artean, halako bake-giro orokor bat, komunitatearen funtzionamendu ona berresten (17) zuena; egoerari astiro begiratuz gero, ordea ­mojekin egun batzuk eginez gero, adibidez, minututxo batzuk egin beharrean (18)­, arrotzak beste ondorio batzuk aterako zituen, beharbada, bai baitziren, itsaso ustez (19) bare hartan, indar ezkutu batzuk, grina gaiztoei lotuak ­zeloak, inbidiak eta abar­, itsasoa, aldian-aldian (20), zakartzera eramaten zutenak eta aditzera ematen zutenak ezen bazegoela gerra moduko bat ­edo lehia bat, zehatzago esanda­ bi talderen artean, zeinen buruak ama nagusia eta frai Millan bera, sor Klara frai Millanen soka berekoa izaki.

Joan Mari Irigoien Bestea da mundua. Elkar

(Moldatua)

A

11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 izukaitz zuzendari arrunt ageriko modura hau da berritzen ordez pentsatuz antzinatik

B

dardara nagusitasun kanpotar barrenkoi gisako berriz berregiten lanean itxuraz sarritan

C

ikarati gidatzaile arretatsu nabarmen agindupean ipuin frogatzen bitartean omen lantzean behin

D

izugarri buruzagitza zikoitz gainaldeko beldurrez egon berreskuratzen ahala aspalditik bat-batean

·3·

IRAKURMENA

|

Eredua-2

|

Testu laburrak

U

Irakurri hurrengo hiru testuak eta aukeratu erantzun zuzenak.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Afrikako sugea

tzidazu orain, esnatzerakoan, maite, istorio bat kontatzen. John Henry Patterson ehiztaria Tsavo-ko oihanean zihoala izutu egin zen bat-batean, belarretan, epelean zegoen sugetzar bat ikustean. Laster izuak lilurari utzi zion lekua: sugearen larrua urre zaharraren kolorekoa zen, berde koloreko arrasto distiratsuz zeharkatuta, eguzkipean dirdai eginez. Larru hura etxeratzeko apeta sartu zitzaion. Tiro egin zion burura, eta asmatu. Larrutu zuen gero labanaz, eta lehortzen utzi orduko samindurik ikusi zuen larrua kolorea galtzen ari zela. Aurki urrea txuria zen, berde distiranta beltz zurahil eta triste bilakatua. Bertan bota zuen bere desioaren hondakina. Maitasuna ere azal desiragarria duen izaki misteriotsua da, liluratu eta izutu, biak egiten gaituena. Ausartzen bagara, plazera eman eta hartzearen jokoan aurkituko gara: ahoa zabalduz musuari, eskuaren laztanez gorputza iratzarririk, gerriaren besarkadan geureganatzen dugu maitemin hautsez edertutako larrua. Askotan, ordea, ehiztari bilakatzen gara, eta posesibitatearen bidez persona horren berezitasunak haustu egiten ditugu, bere aberastasuna ezabatu monotoniaren kainoiarekin, bere azala geureganatzeko gorde nahian, ezin konturatuz bizitzarik gabe azal horrek ez duela ezer balio, desioaren hondakin hits bihurtua.

Pako Aristi Udan lan egiten zuen gizona. Erein (Moldatua)

AFRIKAKO SUGEA

21. Ehiztariak, sugeari tiro egitean, zein gogo du bereziki? A B C Bat-bateko ikara, sugetzarrarekin topo egitean sentitu zuen beldur izugarria. Oihaneko arriskuaz inguratuta, bere ehiztari balioa neurtzeko apeta kilikagarria. Piztiaren azalaz jabetzeko guraria.

22. Zer gertatu zitzaion ehiztariari sugea akabatu eta handik gutxira? A B C Larrua kendutakoan suntsitu egin zuen lilura sortzen zion tresna. Konturatu zen maitasunak eta gorrotoak elkarrekin talka egiten dutela norbait maite dugunean. Orduantxe ohartu zen zenbat maite zuen sugea tiro egin aurretik.

·4·

Anaia zaharrena, bigarrena baino azkarragoa

eba-arrebek duten ordenaren eta adimenaren arteko harremanaz eztabaida asko egin izan da aspaldidanik. Orain, 18 eta 19 urteko norvegiar gazteen artean egindako azterketa batek argi pixka bat ekarri du gai honi buruz. 80ko eta 90eko hamarkadetan, soldaduskara iritsi bezain laster, 240.000 mutikori egindako adimenkoziente neurketak erakutsi duenez, anaia zaharrenek emaitza hobea lortu zuten, batez beste, bigarren anaiek baino. Aldea, hain zuzen ere, 2,3 puntukoa izan zen: lehenengoek 103 puntu erdietsi zituzten eta bigarrenek 100,7. Ikerketa ondo diseinatuta dago, famili egoera eta beste faktore batzuk kontuan hartuta. Eta adimen-kozientean agertzen den alde hori horrelaxe azaltzen da, baita anaia zaharrena biologikoki hala ez denean ere, alegia, beti ere hala balitz bezala hazi izan baldin bada. Bestela esanda, adimenean azaltzen den alde hori ez dagokio ordena biologikoari, mutikoak familian hartzen duen edo jokatzen duen maila sozialari baizik.

N

Science aldizkariak ekainean argitaratu zuen ikerketa, eta haren egileek, Setter Kristensen eta Tor Bjerkedal zientzialariek diotenez, lehenengoen eta hurrengoen arteko diferentzia mutil horiek bai bere famili inguruarekin bai elkarrekin izandako interakzio sozialari zor zaio. Anaia zaharrenak, bere anaia txikiagoaren tutore modura jokatuz, hobeto garatzen omen ditu trebetasun kognitiboak, eta gero horiexek neurtzen dira probetan. Hipotesi horrek argitzen du zergatik lortzen duten seme bakarrek anaia zaharragoek baino puntuazio okerragoa, ez baitaukate inor erakutsi eta zaintzeko. Erronka berria zabaldu zaie orain ikertzaileei: ea Norvegiakoaren moduko datubanku zabalak erabiliz, emakumezkoetan ere antzeko emaitzak lortzen diren. Eta bestetik, ea diferentzien jatorriak orain artean erabiltzen ziren hipotesiak berresten dituen: faktore genetikoaren eta ingurumenaren arteko eragina, anaia bikietan esaterako, horiek anaia zaharragoek baino puntuazio okerragoa lortzen baitute.

Uxue Alberdi Jakin, 164. 2008ko urtarrila-otsaila (Moldatua)

ANAIA ZAHARRENA, BIGARRENA BAINO AZKARRAGOA

23. Zein multzo aztertu du testuan aipatzen den ikerketak? A B C 18 eta 19 urteko neba-arreba norvegiar askorena. 80ko eta 90eko hamarkadetan soldaduska egiten ari ziren gazte norvegiarrena. 240.000 laguneko neska-mutilena.

24. Norvegiarren ikerketak frogatu duenez, A B C ordenak ez ezik, biologiak ere zerikusia du adimen-kozientean gertatzen den aldean. seme bakarrek anaia txikiek baino puntuazio okerragoa lortzen dute. adimen aldea, gehienbat, anaia zaharrenaren zaintzaile lanaren ondorio da.

25. Testuaren arabera, zer ikertu beharko litzateke aurrerantzean? A B C Datu-banku zabalak aintzat hartuta, emakumezkoen eta gizonezkoen adimen-kozienteak alderatu beharko lirateke. Ea zer ondorio ateratzen diren azterketa tankeratsua beste multzo batzuetara zabalduz gero. Ea, norvegiarren artean gertatu bezala, anaia bikien artean ere hurrenkerak berebiziko garrantzia ote duen.

·5·

IRAKURMENA

|

Eredua-2

|

Testu luzea

irolzale amorratua naiz eta, zorionez, lasai aitor dezaket hala naizela. Lehen, berriz, arnasa hartzeko ere baimena eskatu behar izaten zenean, ezkutuan gozatu beharreko bizio itsusia zen kirolzaletasuna. Progrea progre zenak, behintzat, ondotxo ikasia izaten zuen horri buruzko dotrina, eta gisa honetako gauzak esaten zituen gaia ateratzen zen aldiro: populuaren opioa da kirola; agintari gaiztoek, herriari benetako arazoak burutik kentzeko asmoz asmatutako amarru ogiz eta zirkoz osatua: panis et circenses. Orain ez zaizu inor horrelakorik esaten ausartuko. Aitzitik, oraingo dotrinaren arabera, gauza ezinago ederra da kirola: bizitzako eskolarik onena. Eskola on horretako irakaslerik onenak, berriz, eliteko kirolariak dira. Ohore, beraz, eliteko kirolariei, haiena izango da-eta ospearen zeru gozo itzaltsua. Amen. Zergatik dira, ordea, eliteko kirolariak hain irakasle on? Zergatik egiten zaizkio, adibidez, hainbeste omenaldi Induraini, eta bakar bat ere ez tropeleko Gregorio izengabe beti gregario ibili behar izaten duten horiei? Gure gizarte aho biko honek badu horrentzat ere erantzun egokia. Esan, zera esaten digu gizarteak bere aho bitako batekin: eliteko kirolaria eredugarria delako, ahor! Eta zergatik da eredugarri? Gizakiaren berezko mugak gainditzeko ahalegin etengabean diharduelako beti. Zentzuzko erantzunak dirudite, baina, pixka bat sakonduz gero, berehala ikusten zaie amarrua. Gizakiaren berezko mugak gainditzeko ahalegina saritu nahi bada, zergatik saritzen da beti ahalegin horretan arrakasta izan duena? Ahalegina balitz kontua, Gregoriok izango luke zer irakatsia, Indurainek adinakoa edo gehiago. Galdera horientzat ez du gizarte honek erantzunik. Aho biko mintzoa darabil, baina aho baten jarduna bakarrik entzuten dugu. Bestea, benetako arrazoiak dakizkien ahoa, mutu dago beti. Ez ahalegina: arrakasta bakarrik saritzen da hemen, eta preziatzen, eta laudatzen. Arrakasta hori aldian aldiko lehiakideen arteko nor-gehiagokoan erabakiko balitz, gaitzerdi. Grekoek hala egiten omen zuten. Baina ez. Ari direnen arteko onena izatea ez da, antza, aski arrakasta gu bezalako sibaritentzat. Ari direnen arteko onena ez ezik, historian zehar aritu izan direnen arteko onena ere izan beharra dauka

K

Mens sana

bizitzaren eskola omen den horretan irakasle eta izar izan nahi duenak. Gizarteak ezartzen dio kirolariari presio hori. Guk geuk alegia. Markarik hausteko arriskurik ez duen meetinga apenas inork aintzat hartzen duen. Parte hartzaileen senitarteko eta lagunek, eta modaz pasatutako txororen batek edo bestek baino ez. Zergatik ezartzen diegu, ordea, halako presioa kirolariei? Behar dugulako, horrexegatik. Arrunt-arrunta da gure bizitza arrunta: betiko gauza betiko moduan egiten ematen ditugu egunak. Guk ezin, eta markaz kanpoko zerbait egingo duen norbait behar dugu, harekin bat egin, eta haren markak geure egiteko. Mugatuegi ikusten dugu geure burua, eta hargatik nahi dugu norbait, mugarik ez dugula erakutsiko diguna. Geure burua hobetzeko ahaleginik egin nahi ez dugulako eskatzen diegu eliteko kirolariei markaz gorako ahalegina. Baina ez da ahalegina estimatzen dieguna, markak eta ­markekin­ giza mugak haustea baizik. Har dezagun, esaterako, Joko Olinpikoetako probarik handiena: ehun metroak. Puntua arte, hamar segundoz beherako marka egitea zen ametsa. Dozena bat lasterkari badabil orain muga horren azpitik. Ez alferrik: bederatzi segundo doi eskatuko diegu aurki, eta, hori lor dezatenean, zortzi. Eta gero zazpi. Azkenean, etorriko da eguna, abiatu aurretik helmugara iristea eskatuko dieguna. Hori bai: giza handiko marka hori hausteko ­eta, bide batez, gure heroi-premia asetzeko­ kirolariren batek lagungarriren bat, drogaren bat hartu duela jakinez gero, Munduko plazan eskegiko dugu lotsagabe halakoa, paperetako sitsa beltzek, uhinetako bele are beltzagoek eta Sareko armiarma ezinago beltzek beren bazka izan dezaten. Eta orduan entzungo dugu gizartearen bigarren ahotsaren mintzoa: «Ikusten? Begira, begira ezazue zer datorkien zintzo eta jator jokatzen ez dutenei!» Mens sana in corpore sano: Gorputza osasuntsu, burua ere halatsu. Hala dio gure aho bietako batek. Beste ahoak, berriz, honako beste lelo hau korapilatzen du isilaren amaraunean: Bai zera! Mens sana in corpore in sepulto.

Joxerra Gartzia Itsasoan euri. Alberdania, 2003 (Moldatua)

·6·

A B C D

Irakurri aurreko testua eta aukeratu erantzun zuzenak.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C-D). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

MENS SANA

26. Garai batean kirolzaletasuna orain baino zokoratuago zegoen. Izan ere, kirola erromatar tradizio klasikoarekin uztartzen zuten askok. kirola, boterearen tresnatzat eta gizarte arazoen estalkitzat zeukaten zenbaitek. ariketa fisikoa eta gainerako bizio itsusi guztiak ezkutatzen zituzten antzinako progreek. aspaldiko progreen ustez, kirola agintari gaiztoen denbora-pasa baino ez zen.

27. Egungo ikusmoldearen arabera, berriz, zer garrantzi du kirolak? A B C D Eskolarako ikasgai egokitzat hartzen dugu, edonork egiteko jarduera ezin hobetzat. Ariketa fisikoak ordezka dezake goi mailako irakasleen jarduna. Kirolari izate hutsa ohore handikotzat daukagu. Gizarteak kirolari ospetsuak miresten ditu.

28. Egungo kirolariei, zer eskatzen zaie batez ere? A B C D Ahalegina barik, aldameneko lehiakidea garaitzea, suntsitzea. Ahalegintzea, eta hori garaipena bezainbeste laudatzen eta estimatzen da. Egundainoko markak txikitzea. Arrakastak arrakasta, aurkaria menderatzen saiatzea da axola duena.

29. Egilearen ustez, zergatik estutzen ditugu horrenbeste goi mailako kirolariak? A B C D Gure eguneroko arrunkeriaren mugetatik ihes egiten laguntzen digutelako. Giza muga guztiak hautsi eta geure burua hobeto ezagutzen laguntzen digutelako. Beste norbait heroi bihurtzeko amets garbia dugulako. Geure burua hobetzeko egiten dugun ahalegina islatzen dutelako.

30. Testua oro har hartuta, zein esaldik laburbiltzen du egilearen jarrera? A B C D Eliteko kirolak islatzen ditu gizartearen ametsik garbienak. Izar ospetsuek nahiz kirolari arruntek, batzuek eta besteek, kirolzaleen irabazteko beharrizana asetzen dute. Progreek besterik uste bazuten ere, kirolak erakutsi du bizitzarako eskola zuzena eta egokia dela. Atsekabea eragiten du kirolzaleek esaten dutena eta nahi dutena bat ez datozela ikusteak.

·7·

Amaitzen duzunean: · Konprobatu ariketetan aukeratu dituzunak erantzun-orrian markatu dituzula. Guztira, 30 item dira: 1-30. · Sartu erantzun-orria koadernotxo honen barruan eta jaso eskua. Gelako arduradunek azterketaren 2. atala emango dizute.

·8·

Erantzunak

AAG ariketak

Eredua-2

Lexikoa

11 B 12 D 13 B 14 A 15 C 16 D 17 C 18 A 19 B 20 C 21 C 22 A 23 B 24 C 25 B

Elkarrizketa testua

1 B 2 A 3 B 4 C 5 A 6 C 7 A 8 C 9 A 10 B

Irakurmena

26 B 27 D 28 C 29 A 30 D

Esaldiak berridatzi 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Zer ez ote nuke egingo zuk poema guztiak irakur ditzazun! (zenitzan: gaizki). Gaurko hitzaldia ez da (izan) atzo elkartekoek eman zutena / zuten hitzaldia bezain interesgarria izan. Ez da harritzekoa poesiak jakituriarekin harremana izanda, bizi esperientzian ere oinarritzea. Gauean egindako izotzaren ondorioz, mendiaren gailurra hain irristakorra zegoen non ezin izan zuten / baitzuten amestutako helburua bete. Batzordearen arduradun norbait izendatzekotan, Maddi baino egokiagorik ez dago. Poeta ezagun bat joandako haietaz oroitzeko egunsenti amaigabe bat beti izango (egongo) delakoan dago. Gaitzak jota hiltzear dagoen kazetari baten egoera inork aukeratu ez izanak harritu egin ninduen (ez aukeratu izanak ondo). Gaur egungo ekonomia-egoeran ez legoke jokabide larriagorik zenbait sasijakintsuren aginduak itsuitsuan jarraitzea baino. Nola esan dezakezu (zenezake) bost urteko haur batek ez duela (= hori) gurasoen beharrik! Nola esan dezakezu bost urteko haur batek gurasoen beharrik ez duenik! (= horrelakorik) Horrelakoetan gauzak birritan pentsatu beharrean zuk behin baino ez dituzu pentsatzen.

· 10 ·

2

C1

PROBA IDATZIA | BIGARREN

ATALA

Azterketa eredua-2

AZTERKETA KODEA A NONIMOTASUNA BABESTEKO

Idatzi azterketa-kodearen zenbakiak:

l l l l l l l

IDAZLAN LUZEA IDAZLAN LABURRA ESALDIAK BERRIDATZI

I dazmena

· BIGARREN

ATAL HAU

egiteko denbora, gehienez: ordubete eta 50 min.

· Barruan lau orri solte dauzkazu. · Idatz itzazu kodeak adierazitako laukietan. Guztira, bederatzi dira. Kode gabeko orrialdeak ez dira zuzenduko. · Hurrengo laukian, ariketak, puntuazioak eta denbora banaketa:

Puntuazioa gehienez Puntuazioa gutxienez Proposaturiko denbora

PROBA IDATZIA

ELKARRIZKETA TESTUA

1. atala

5 5 10

LEXIKOA IRAKURMENA

Erantzun-orria betetzeko

­ ­ ­

10 min 10 min 40 min 5 min

65 min

IRITZI ARTIKULUA

2. atala

10 10 10

IDAZKIA ESALDIAK BERRIDAZTEA

Egindakoa gainbegiratzeko

10

40 min 30 min 25 min 15 min

110 min

­

Guztira

50

27

2h 55m

IDAZLAN LUZEA ETA LABURRA

1. 2.

|

Ohar orokorrak

|

Bina gai dituzu aukeran. Bakoitzean bat hartu behar duzu eta garatu. Ebaluatzerakoan, honakoak izango dira ardatz: · Atazaren zehaztasunak betetzea (laukietan adierazitakoak) · Hizkuntz aberastasuna / egokitasuna / zuzentasuna

3.

Baliogabetu egingo dira pasarte eginak (sarrera, amaiera edo lerrokada aurrez prestatuak, orokorrak), gaiarekin edota agindutakoarekin (enuntziatua) lotura zuzenik eta argirik ez dutenak. Oharra: anonimotasuna babesteko, idazlanetan ez ipini zeure benetako daturik (izen-deiturak, helbidea...)

4.

IDAZLAN LUZEA

|

Iritzi artikulua

|

Argibideak

|

Hartzen duzun gaia garatzeko iritzi askatasuna duzu. Baina, beti ere, jokatu begirunez: saihestu jarrera sexistak, homofoboak, arrazistak, erlijioen aurkakoak...

ATAZAREN

ZEHAZTASUNAK

Bete beharrekoak ·

NORI ZUZENDUA TESTU MOTA MOLDEA HITZ KOPURUA

Informazio aldizkari bateko irakurleei Iritzi artikulua Euskara batua Gutxienez 250 hitz (tintaz)

TESTUAK IZAN BEHAR DITUEN OSAGAIAK: Gaiaren sarrera edo aurkezpena. Dosierrean, GIDOIRAKO laukian proposatutako ideia batzuk. Horiek osatu, konparatu, erlazionatu... Adibideak, garatu dituzun argudioak edo ideiak osatzeko. Amaitzeko, aukeran: a) konklusioa, garrantzizkoena laburtzeko b) proposamena, arazoa hobetzeko

IDAZLAN LABURRA

|

Txostentxoa edo Gutuna

|

Argibideak

|

Moldea, aukeran hartzailearen arabera: batua / euskalkia* / hika* / berorika* *Maila jasoan. EZ lagunarteko "hizkeran bezala" (fonetismoak, hitzen kontrakzioak...). Eta ortografia zuzena.

ATAZAREN

ZEHAZTASUNAK

Bete beharrekoak ·

NORI ZUZENDUA Ezezagun bati / adiskide bati / norbere buruari Gutuna / mezua / txosten laburra / gogoeta / kronika TESTU MOTA MOLDEA Euskara batua / euskalkia* / hika* / berorika* *Aukeran hartzailearen arabera, beti ere maila jasoan HITZ KOPURUA Gutxienez 150 hitz (tintaz) TESTUAK IZAN BEHAR DITUEN OSAGAIAK: Agindutakoari erantzuna / oinaren jarraipena Testuingurua kontuan harturik, egilearen ikuspuntua Molde sinesgarria: pertsonala, tonu egokia... Amaiera egokia

·2·

Orrialde honetako lerro horiek zirriborro gisa erabil ditzakezu: gidoia egiteko, zeure apunteak biltzeko... Lerro horietan idatzitakoa ez da zuzenduko.

Zirriborroetarako lerroak ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................

Zirriborroetarako lerroak ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................

·3·

ERRETZEA DEBEKATUTA

Gidoirako · Europan, erretzea gero · Ostalariak beldur: bezeeta leku gehiagotan debekaturik · EAE 2011: garraioak, lantegiak, toki publiko itxiak · Taberna-jatetxeetan, lehen erretzeko guneak (dirutzak eralgita) / laster debeku osoa roak / dirua / negozioa / bazkariak / ezkontzak · Legea betearazteko: isunak / salaketak / kanpainak Nork betearazi? · Debekuak ohituren aldaketa? Ospakizunak / txoko pribatuak

EA En,

izang 2011ko ur o erretz da toki p tarrilean in eko d u ebek bliko itxie darrean ua tan

Toki publiko itxietan erretzea debekaturik

Toronton, Kalifornian eta Washingtonen antzeko arauak aspalditik. New York, parke eta hondartzetan erretzeko debekua prestatzen

Umeak doazen ibilgailuetan erretzea ere debekatuta egongo da

, bera ara en k ear gia Leg ardote eko sag en par n er tab

Datuak Txostena: Euskadi eta drogak 2010

%66 %34,1 %15 %58

Erretzen ez duten herritarrak Eguneroko kontsumoa duten erretzaileak Ohiko erretzaileak 15-17 urteko nerabeen artean Tabakoa lagatzen saiatu diren erretzaileak

Irlandan, edan hemen baino gehiago, hotz handiagoa. Baina lortu dute taberna barruan ez erretzea. (C. S., tabernaria) Parisen bezala, ostalarien eskaera: terrazetan ez debekatzea. Bai zera! Irlandan pub asko itxi dituzte, eta Kroazian, legea ezarri eta sei hilabetera aldatu. (M. U. , ostalaria)

·4·

ESKOLA LEHEN ETA ORAIN

Gure gurasoen eskolatik gaurkora, alde ederra!

Gidoirako · Garai batean, eskola bakarrean adin guztietako ikasleak ikasgela berean · Baliabideak: maisu bakarra, liburu bakarra... · Lehen, hizkuntza bakarra, eleaniztasunik gabe · Medotologia, eskola porrota... kezkarik ez

· Gaur, gurean, umerik ez eskolatu gabe · Baliabide ugari: ordenagailuak, arbel digitalak, pantailak, liburutegiak... · Zenbat-nahi irakasle, ia-ia jakintzagaiko bana · Diotenez, orain diziplina gutxiago

Eskola porrota Finlandia Frantzia Euskal Herria Espainia

%

8 12 14 30

Iturria: EITB24.COM

EA En

Frantziako Lanbide Heziketako hiru institututan diru-sariak ikasleei: Baldintzak: institutura joatea, zintzo portatzea, emaitza onak izatea. Dirua taldearentzat bidaia bat-edo egiteko.

a eredu

%31k DBH 4 lehe ez dute ga in nengo urtea ditzen n

Berria 2010-02-17

D iruk tik h.. ri e ber En ikasl dute EA ) Lau 2 hautatu (2010-0

m 4co Eitb2

·5·

IDAZLAN LABURRA

|

Txostentxoa

|

Eredua-2

|

| TXOSTEN LABURRA (Informe gisakoa) Nire proposamena

Atzerrian egona zara, egonaldi laburretan. Horren jakitun, hemengo elkarte bateko arduradun batek aholkua eskatu dizu. Izan ere, atzerriko ikasle jendearentzat egoitza eta jarduerak antolatzeko asmoa du.

Egoitza Janaria

Irakurri ondokoak eta osatu Proposamen bat, txosten gisakoa, zure eskarmentua azalduaz eta zure ikuspuntua argudiatuaz. Gutxienez, 150 hitz

Adibidez:

Jarduerak

Gidariak Giroa Arduradunak ...

Ez litzateke beharko luxuzko gauzarik... Ikasle-jendeak ez luke exijituko... Otorduen orduak, edo antolamendua... Bisitak, txangoak ez lirateke izan beharko... Asko gustatuko litzaieke... Multiabentura eta kirolak: piraguak, mountain bike... Jaiak: ginkanak, beldurrezko gaua, berbena, karaokea... Komeni da izatea... Jakin beharko lukete... ... ...

·6·

IDAZLAN LABURRA

|

Gutuna

|

Eredua-2

|

| Gutuna Etxaldea

Herriko taberna batean paskin bat ikusi duzu. Erantzutea erabaki duzu.

Gutun bat, zure jarrera, arrazoiak, helburuak... kontatzeko. Gutxienez, 150 hitz

·7·

Amaitzen duzunean:

· Konprobatu kodeak idatzi dituzula adierazitako laukietan. Guztira, bederatzi dira. Kode gabeko orrialdeak ez dira zuzenduko. · Ordenatu orri solteak eta sartu koadernotxo honen barruan. Jaso eskua eta adierazi gelako arduradunei azterketa amaitu duzula.

Kalifikatzeko irizpideak

IDAZLAN LUZEA ETA LABURRA EDUKIA (0-3 puntu). Adierazia, hots, gaia zenbateraino garatu den: · Gutxieneko hitz kopurua. · Gaiaren garapena: argudioak, adibideak. · Gidoian proposatutako ideiak sakontzea. MOLDEA (0-3 puntu). Adierazpena, hots, edukia azaltzeko baliabideen kalitatea: · Egitura aberatsak / sinpleak. · Lexiko zehatza eta adierazkorra / desegokia edo urria. · Ideien eta egituren arteko kohesioa, lotura. · Idazlanaren egituraketa orokorra: sarrera, lerrokaden antolamendua, konklusioa. ZUZENTASUNA (0-4 puntu). Sintaxia, hots, sintaxizko eta ortografiazko zuzentasun maila: · Deklinabide eta aditz mailakoa. · Perpausen egituraketa. · Ortografia: hitzen idazkera zuzena eta zeinuen erabilera egokia.

Hiru alderdi horietakoren batean nabarmen huts eginez gero edota, oro har, hiruretan maila kaxkarra erakutsiz gero, ezingo da Idazlana gainditutzat eman. ESALDIAK BERRIDAZTEA Berridatzi den esaldiak honako baldintza hauek bete behar ditu zuzentzat hartu ahal izateko: · Esaldi bakarra atera behar da berridazketaren ondorioz. · Eredutzat ematen den esaldiaren zentzua osorik jaso behar du. · Eskaintzen den moldeari jarraituz osatua izan behar du, eta ez beste bide batetik eratua. · Gramatikaren aldetik zuzena izan behar du, osorik. · Komatxoak-edo jarri badira, horiek adierazten duten elementuen ordenak eta puntuazioak ere zuzenak izan behar dute. · Ortografia aldetik, zuzena izan behar du.

·8·

C1

PROBA IDATZIA | BIGARREN

ATALA

Azterketa eredua-2

AZTERKETA KODEA A NONIMOTASUNA BABESTEKO

Itsatsi hemen

Idatzi azterketa-kodearen zenbakiak:

azterketa-kodea

l l l l l l l

IDAZLAN LUZEA

Idazmena

IDAZLAN LABURRA ESALDIAK BERRIDAZTEA

· Ez zimurtu orri hauek. · Orriotan, idatz ezazu garbi eta tintaz (boligrafoz). Aztertzaileek ez dute zuzenduko irakurri ezin dena. · ·

Idazlan luzea. Idatzi gutxienez 250 hitz. Idazlan laburra. Idatzi gutxienez 150 hitz.

Kodea:

l l l l l l l

/1

Idazlan luzea

AUKERATUTAKO GAIA

1

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

5

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

10

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

15

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

20

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

25

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

·2·

Kodea:

l l l l l l l

/2

Idazlan luzea

.................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

30

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

35

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

40

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

45

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

50

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

55

..................................................................................................................................

·3·

Kodea:

l l l l l l l

/3

Idazlan luzea

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

60

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

65

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

70

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

75

..................................................................................................................................

AZTERTZAILEAK Kalifikazioa

ERABILTZEKO

Zenbakiak

+

(0 - 10)

Oharrak

............

­

·4·

Kodea:

l l l l l l l

/4

Idazlan laburra

AUKERATUTAKO GAIA

1

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

5

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

10

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

15

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

20

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

25

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

·5·

Kodea:

l l l l l l l

/5

Idazlan laburra

.................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

30

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

35

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

40

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

45

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

AZTERTZAILEAK Kalifikazioa

ERABILTZEKO

Zenbakiak

+

(0 - 10)

Oharrak

............

­

·6·

Kodea:

l l l l l l l

/6

ESALDIAK

BERRIDATZI

1

Ariketa honetako esaldiak beste molde batean ipini behar dira, berridazketa eginez. Behean agertzen den esaldi zatitxoak aurretik edo atzetik puntuak baldin baditu, zerbait idatzi behar da horri lotuta. Adibidez:

...takoan

etorri takoan ...

Punturik ez badu, aparteko hitza da. Ahalik eta gutxien aldatu behar dira emandako esaldiko hitzak. Inoiz bat kendu edo beste bat sartu beharko da, baina beti ere esaldi bakar bat osatuz, eta ortografia zuzenarekin. Adibidez:

0. Hasieran errua berari egotzi nion. Horrek lotsa eman zidan gero.

egin ninduen gero jo izanak Hasieran bera errudun ....................................... ...tzat ............................. lotsatu ....................................... .

Edozer egingo nuke zuk poema guztiak irakurtzearren.

Zer .................... ote .....................................................................................................

..................................................... irakur .................................................................... .

2

Gaurko hitzaldi hori interesgarria izan da, baina atzo elkartekoek eman zutena askoz ere interesgarriagoa izan zen.

..................................................................................................................................... ....................................... bezain .................................................................................. .

3

Poesiak jakituriarekin harremana duenez, bizi esperientzian ere oinarritu liteke.

Ez da harritzekoa ............................................................................................................ izanda ......................................................................................................................... .

4

Ezin izan zuten amestutako helburua bete, gauean egindako izotzaren ondorioz oso irristakorra baitzegoen mendiaren gailurra.

..................................................................................................................................... hain .................................................................. non ...................................................... ............................................................................................ .

5

Batzordearen arduradun norbait izendatu nahi izanez gero, Maddi da horretarako egokiena.

.......................................................................................................................... ...kotan ......................................................................... egokiagorik ......................................... .

·7·

Kodea:

l l l l l l l

/7

6

Beti izango da egunsenti etengabe bat joandako haietaz oroitzeko. Hori uste du behintzat poeta ezagun batek.

Poeta .............................................................................................................................

................................................................................................................. ...lakoan dago.

7

Inork ez zuen aukeratu gaitzak jota hiltzeko zorian dagoen kazetari baten egoera eta horrek harritu egin ninduen.

........................................................... ...tzear ............................................................... ................................................................ izanak ........................................................ .

8

Gaur egungo ekonomia-egoeran, jokabiderik larriena zenbait sasijakintsuren aginduak itsu-itsu betetzea izango litzateke.

............................................................................................ ez legoke ........................... ............................................................................................................................ baino.

9

Bost urteko haur batek gurasoen beharrik ez duela diozu? Zuk hori esatea ere!

Nola ..............................................................................................................................

.................................................................................................................................. !

10

Horrelakoetan gauzak birritan pentsatzea komeni da, eta zuk behin pentsatzen dituzu.

................................................................... beharrean .................................................. ............................................. baino ............................................................................. .

AZTERTZAILEAK

ERABILTZEKO

Esaldiak Gaizki () Kalifikazioa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Oharrak

(0 - 10)

..........

·8·

1

C1

PROBA IDATZIA | LEHENENGO

ATALA

A

Azterketa eredua-3

Izena Deiturak

.......................................... ......................................................................................

Ulermena

ELKARRIZKETA TESTUA LEXIKOA IRAKURMENA

·

LEHENENGO ATAL HAU

egiteko denbora: ordubete eta bost minutu.

· Barruan erantzun-orria daukazu. Orri hori zuzenduko da irakurgailu optiko bidez.

(Erantzun-orria betetzearekin era horretako zuzenketari berariazko onespena ematen diozu)

· Erantzun okerrengatik ez da punturik kentzen. · Hurrengo laukian, ariketak, puntuazioak eta denbora banaketa:

PROBA IDATZIA

ELKARRIZKETA TESTUA

1. atala

Puntuazioa gehienez

Puntuazioa gutxienez

Proposaturiko denbora

5 5 10

LEXIKOA IRAKURMENA

Erantzun-orria betetzeko

­ ­ ­

10 min 10 min 40 min 5 min

65 min

IRITZI ARTIKULUA

2. atala

10 10 10

IDAZKIA ESALDIAK BERRIDAZTEA

Egindakoa gainbegiratzeko

10

40 min 30 min 25 min 15 min

110 min

­

Guztira

50

27

2h 55m

ELKARRIZKETA TESTUA

|

Eredua-3

|

B

Testua osatzeko, aukeratu hutsuneetan zer jarri.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Manu militari

1 A B C 2 A B C 3 A B C 4 A B C 5 A B C 6 A B C 7 A B C 8 A B C 9 A B C 10 A B C pentsatzen dutela ziur susmatu zezaketen jadanik pentsatzen hasita egongo dira Egotea geldirik Daudela hor Egon litezke lasai tarteka plisti-plasta bilintzi-balantza oker ez banago nahasten ez baldin banaiz ez erratzekotan nik asko baitakit oso ospetsua den dena esana dagoen begirakune zorrotza umore fina adimen itzela suntsituta goretsita abailduta deritzok uste duk pentsa ezak ohartu zara konturatzen naiz ulertzen diat Ekin diezaiogun lanari Berehala hasten gara Murgil gintezke

apo, Giovanni, lan polita egin duk. Ah, mesedez, itzal ezak bozgorailu hori. --Bai, Nausi. Enrico eta Giussepe gixajoak, honezkero abandonaturik utzi ditugula (1) ... Joango naiz momentu batean eta askatuko ditut, ezta? --Ez, ez, gaztetxo. (2) pixka batean, ez dute-eta inorako presarik. Has gaitezen gu lanean lehenbailehen. --Ba...ai, Nausi, gura dozun legez. --Horra, ba, gazte, esaldi politak botatzen dituk (3) . Piamonte aldeko berbetean, (4) ... Torino, agian? --Bai, Nausi. Ama dut hangoxea. --Ederto, ederto, mutil. Beraz, ama-hizkuntza piamontetarra duk, eta aita-hizkuntza? --Veneziarra, Nausi. --Oh, Venezia! Berari buruz (5) hiri miresgarria... Ezin hasiko gaituk orain Veneziaren bikaintasunak goraipatzen, ezta? Beti bezala, hitzik ederrenak azpi-ulertutzat uzten direnak izaten baitira, ez al zaik iruditzen? --Bai, Nausi, noski, noski... --Piamonte aldean `jakina' esango liketek, noski. --Bai, Nausi, bai..., ene, zuk bai duzula (6) ! --Beno, ba, mutil, horra: ni neu askoz ere hiri arruntago batekoa nauk, bere bizkarrak Historiaren zama larregiak (7) dauzkan batekoa: Erroma, gazte, Erroma, zer (8) ? --Oh, Erroma..., Nausi, gure Hiriburua da, ez dakit nola esan... --Bai, bai, (9) , oraindik ere hiriburutasun edo hiriburukeriaren xarma hori gordetzen dik, hi bezalako gazte hunkiberak liluratzeko beste, baina, bah..., mesfida hadi. --Bai, Nausi, saiatuko naiz. --Ederki, gazte. (10) , beraz. Jaitsi hadi platóra eta nik hemendik goitik zuzenduko diat hire antzezlana, noiz zer egin eta pentsatu behar duan iradokiz. --Bai, Nausi, oraintxe bertan noa...

Joxe Austin Arrieta Manu militari. Elkar, 1986 (Moldatua)

·2·

LEXIKOA

|

Eredua-3

|

A

Aukeratu hitz horien baliokidea, testuinguruko esanahia kontuan harturik.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C-D). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Nor diren agirretarrak

girretarren herria ez duzu mapetan aurkituko. Agirretarren herria ez dago inon. Agirretarren herria edonon dago. Agirretartasuna ez baitu sorlekuak (11) ematen, baizik eta erorikoen minak. Inoren sagastian sartuta belauna urratu (12) zuen batek adarrak behera egin zuelako. Horra agirretar bat. Sokamuturrean txorkatila hautsi zuen besteak. Agirretarra izateko modu bat. Hark mendian hartu zuen min, gauez zailagoa baita amildegiak (13) ikustea. Ezin uka agirretarra dela. Honek erreka jo zuen azpian harrapatu nahi zuen gurdi zoro baten ihesi zihoalarik. Agirretarra inondik ere (14). Beti erorian ibiltzen diren gizarajoak dituzu agirretarrak. Eta jendeak nahiago duenez minik ez hartu, gero eta bakanagoak (15) dira agirretar petoak (16). Horregatik, agirretar bik elkar topatzen dutenean, tabernara doaz bizkarretik helduta, ez diote elkarri ordaintzen uzten, lintxaferuak (17) botatzen dituzte gainontzeko agirretarrek ere jakin dezaten mindunen (18) arraza oraino bizi dela, estropezu (19) egiten hasten dira ohartu gabetanik, zabuka (20), ziraldoka, hankak berriz sortuta, erortzeko arriskuan.

Koldo Izagirre. Metxa esaten dioten agirretar baten ibilaldi herrenak, Elkar

A

11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 leku-izenak urritu malkarrak inolaz ere ez bakunagoak erabatekoak litxarreriak maiteminduen estakuru zabarki

B

lekukotasunak zauritu amilotxak inoiz ere ez bakartiagoak harroak hausterreak oinazetuen doministiku aldaroka

C

sorgorrak urrikaldu argiguneak zalantzarik gabe bareagoak jakintsuak suziriak miragarrien ernegu zarpailki

D

jaioterriak arranguratu kanaberak hala nola urriagoak bertokoak mutxikinak iraganekoen tupust zalu

·3·

IRAKURMENA

|

Eredua-3

|

Testu laburrak

A

Irakurri hurrengo hiru testuak eta aukeratu erantzun zuzenak.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

Liburutegitik hegazkinera

pirileko agerkariek FBIk hartutako erabakiaren berri ematen zuten: AEBetako liburuzainak eta liburusaltzaileak behartuta omen daude beren bezeroek alokatzen eta irakurtzen dituzten liburuen zerrendak ematera. Ezin nuen sinetsi izugarrikeria, burutik pasatu ere egin zitzaidan Vila-Matasek asmatutako albistelakirioren bat ote zen. Baina ez da: VilaMatasek eta gainerako idazle guztiok baino irudimen sukartsuagoa du aginteak jendearen askatasuna nondik lotu, non estutu, nola murriztu asmatzeko orduan. Han liburuzainak bezala, hegazkinetako langileak jarri dituzte hemen polizia lanetan, emigrazioa kontrolatzeko aitzakian bidaiaren joan-etorriak zaintzen. Denok susmagarri, denok polizia. Egokiera horrek behin egunkariren batean irakurri nuen berria ekarri dit gogora. Rio de la Platako badian iragan mendeetako ontzi ugari dago hondoratuta (galeoiak, fragatak, bergantinak...), asko eta asko diruz eta pitxiz gainezka. Estatu Batuetako urpekarien konpainia bat egin zen ontzietako altxorrak ateratzeko kargu. Uruguaiko gobernua beldur zen, ordea, urpekariak hainbat aberastasunen jabe egingo zirela Museo Arkeologikorako bidean, eta polizia jarri zuten urpekariak zaintzen. Urpekariak, berriz, beldur ziren poliziaren esku geldituko zirela altxor asko ­ai, gizaki fidagaitzon susmo gaiztoa!­, eta bizkarzainak kontratatu zituzten poliziak kontrolatzeko. Bizi dugun kaikukeria askatasun-jalea du ardatz zirkulu idiota bezain perfektu horrek.

Andu Lertxundi. Argia, 2003-06 (Moldatua)

LIBURUTEGITIK HEGAZKINERA

21. FBIri buruzko albistearen berri izatean, zer jarrera izan zuen egileak? A B C Hasiera batean, norbaiten asmakizuna izan zitekeela otu zitzaion. FBIren erabakia Villa-Matasi bezain susmagarria iruditu zitzaion. Ezin zuen onartu liburuzainek eta liburu-saltzaileek horrelako izugarrikeria bat asmatzea.

22. Herritarren askatasuna murrizteko neurri horiek direla-eta, A B C liburuzainak emigranteen joan-etorriak zaintzen jarri dituzte, poliziak balira bezala. agintariak idazleak eurak baino irudimentsuagoak iruditzen zaizkio egileari. denek egingo dituzte polizia lanak: liburuzainek hemen, eta hegazkinetako langileek han.

23. Rio de la Platako badian hondoratutako altxorrak behar bezala babesteko A B C Uruguaiko gobernuak erabaki zuen urpekariak eta poliziak elkarlanean jartzea. urpekariak ez ezik, poliziak ere kontratatu zituen Estatu Batuetako konpainiak. urpekariak eta poliziak ez omen ziren nahikoa.

·4·

Segurtasun uhalaren garrantzia

utomobil gidariarentzako aholkuak etenik gabekoak izaten dira estatu gehienetan. Aholku hauetako batzuk lege indarra duen arau bihurtzen dira askotan eta horien artean segurtasun-uhalaren erabilera dugu. Autoaren gidariaren kasuan arrunta da segurtasun-uhala lotuta eramatea, baina ez da gauza bera gertatzen atzeko eserlekuetan joaten direnen kasuan. Buffaloko Unibertsitateko eta Calspan UB Research Center-eko ikerlari talde batek azken zazpi urteetan heriotza gertatu den ia 300.000 istripu aztertu ondoren, autoaren atzean segurtasun-uhalik gabe doan bidaiari batek bai bera eta baita aurrean doazen bidaiariak hiltzeko arriskua asko handitzen duela ondorioztatu dute. Hain zuzen ere, atzeko bidaiariaren hiltzeko arriskua hirukoiztu egiten da eta aurrekoarena bikoiztu.

A

Aipatu azterketa ez zen estatistiko hutsa izan; aitzitik, hainbat proba errealetatik ateratako ondorioak ere argitara eman zituzten. Probetan panpinak erabili zituzten eta egindako neurketen arabera, aurrez aurre gertatutako talka batean atzeko bidaiaria loturik ez badago gidariak jasaten duen indarra laukoiztu egiten da atzeko bidaiaria lotuta joandako egoerarekin alderatuz. AEBetan pertsona helduek ez dute derrigorrezko segurtasun-uhala lotzea, baina zientzialarien ondorioei kasu egiten bazaie, atzeko aulkian bidaiatzen duten pertsonen hiltzeko arriskua %95 gutxituko litzateke, hau da, AEBetan 800 hildako eta 65.000 zauritu gutxiago egongo lirateke.

Joxerra Aizpurua, Garbiñe Ubeda Argia, 2004-02 (Moldatua)

SEGURTASUN UHALAREN GARRANTZIA

24. Zer indar izaten dute automobil gidarientzako aholkuek? A B C AEBetan, nahitaezko arau bihurtzen dira, pertsona helduek segurtasun-uhala lotzearena adibidez. Gidariaren kasuan lege bihurtu dute uhalaren derrigorra; ez, ordea, gainerako bidaiarienean. Denboraren buruan, zenbait aholkuk lege indarra ere izan ohi dute.

25. Zer ondorio atera dute ikertzaileek? A B C Ia 300.000 istripu larritan, atzeko bidaiariak gidariak jasandako indarra laukoiztu egin zuela. Autoaren atzean ere oso komenigarria dela segurtasun-uhala. Lotuta joan ezean, gidariak bere burua ez ezik atzeko bidaiariak ere hiltzeko arriskua askoz handiagoa dela.

·5·

IRAKURMENA

|

Eredua-3

|

Testu luzea

Lur bat haratago

Zuri, jaun André Larralde, kristau ez-katoliko ez-protestante zintzo horri, ene liburu honen irakurle bakarrari

ZERUKO GLORIA

ne maisu eta adiskide: Sei urte dira, beste hautabiderik ezean, desterrurako bidea hartu eta Parisera joan zinela, non lagun zahar batzuen karitatetik bizi izan baitzinen lau urtetan, harik eta Ipar Europako herrialde horretarantz abiatu zinen arte, orduan ere esku hutsik eta burumakur. Ordea, azken gutunean diostazunaren arabera, Leyden-go Unibertsitateko irakasle egin berri zaituzte eta altxatu duzu burua, aurkitu duzu arnaslekua, berreskuratu duzu bizi-gogoa, eta zin degizut nekez jaso nezakeela hori baino berri pozgarriagorik eta alaiagorik. Beste gutun batean aurreratu nizun bezala, neure bizitzaren gaineko liburua egiten ari nintzaizun ­neure joan-etorriena eta beste hainbat gorabeherarena­, eta honako honetan, berriz, argi eta garbi baiezta diezazuket bukatu dudala lana eta bete dudala, halatan, neure xedea: aspaldi nerabilen asmo hori buruan, Axular handiaren antzera `gerotik gerora' utzia, batean honengatik, bestean hargatik, estakuruz estakuru eta aitzakiaz aitzakia: azken bi urteotan, alabaina, ohikundeak eta usantzak alde batera utzi, egiteko atzeraezinari zimendutik eta erroetatik lotu eta, borondateari behingoz leku egiten niola, gogor bezain gotor ekin nion lanari, sukar menderaezin batek hartua bezala, Plinio Zaharraren esanari ninderraiola: Nulla dies sine linea*, jaun Burugogor eta andere Pazientzia lankide. Eta, horrela, egun batek hurrengora ninderamala, eta hitz batek bestera, halaxe bildu ahal izan dut, hitzez hitz, neure lanaren ondoko uzta, zeina baita eskuan daukazuna: ene bizitzaren fruitu hitzek ondua... edo, hobeki, hitzek galdua, zeren, dakizun bezala, zenbat begi, hainbat ikuspegi, eta badakizu Erromak behiala erabaki zuela disidenteok eta hereje ustezkook aldarrikatu edo idatzitako hitzei, mihitik edo lumatik sortu bezain bizkor, hatsa eta kiratsa zeriela, ustelkeriaren ustelkeriaz. Baina ez zaitez kezka, ez asaldatu horregatik, zeren mundu honetan ez baitago gaitzik kontsolagarririk ez duenik, eta gureak ere badu: aski duzu, horretarako, ene hitzen fruitua mizpiren idurikotzat hartzea, zenbat eta ustelago, orduan eta gozoago eta zaporetsuago. Salamancan geundenean... baita orain arteko gutunetan ere, anitz historia kontatu izan dizkizut,

E

jauregiari edo jauregikoei buruzkoak, orain gurasoez edo ene anaia Mattinez mintzatzen nintzaizula, orain osaba Joanikotez eta prezeptore jaun Marcelez eta, hargatik, nola pasarte bat baino gehiago ezagun egingo zaizun, hala eskatzen dizkizut pazientzia eta ulermena, zeren eta ene bizitzari buruzko liburu honek literatur lan bat izan nahi bailuke, aitormen orokor bat baino areago, eta halatan har dezazun nahi nuke eta ikusmolde horretarik juzka dezazun. Baina, beste ezeri lotu aurretik, ez ote zuen ene liburu honek hasieratik beste aitormen bat behar, zeren ene ahalegina eta ene testigantza harrokeria hutsa izan baitaitezke, Moises baino ahaltsuago izan ez naizenean, ez Sanson baino ausartago eta ez Salomon baino jakintsuago? Nor naiz ni, izan ere, neure bizitzaz mintzatzen hasteko, gizon arrunt bat naizenean, ez-deus bezain gutxi-balio? Baina, arestian esan dizudan bezala, ekin nion lehen urratsari, ekin nion bigarrenari... eta, handik aurrera, ez nuen eta ez dut atzera egiterik izan, eta hala ibili natzaizu oroitzapenez oroitzapen eta aitormenez aitormen... Esan dezadan, ordea, liburua hastean izan nuela, bai, buruhausteren bat, zeren aitormenak molde batean edo bestean egin baitaitezke. Baina, orduan ere, zortea eta fortuna neure alde eta fabore izan nituen, zorionez, halako moldez, non berandu gabe aurkitu bainion neure buruhausteari aterabidea. Izan ere, gauaren gauean, agertzen zaizularik izar argi ezin argitsuago bat, han horizontean, badakizu, hartaraz gero, nora joan eta nora jo. Eta izar hori Périgord-eko zeruan zegoen, eta idazle famatu baten izena zuen: Montaigne. Ez, honekin ez dizut esan nahi haren Essais-en antzeko libururik ­zuk hainbeste goresten eta miresten zenuena gu biok han Salamancan geundelarik­ egin dudanik, nireak ez baitu, alde batetik, harekin zerikusirik, ez forman ez estiloan, ez kontatzen diren historietan, zeinak ematen baitizkizut aditzera nik oroitzen eta nik sentitu izan ditudan bezala, hainbat nobelatako protagonisten moldean, zeren eta, egia esateko, haiek bezalaxe sentitu izan bainaiz ni ere askotan, bizitzaren benturan benturaturik; baina bestetik, badu zerikusirik, zeren eta ene liburuak ere Montaignen galdegite bat izan baitu abiapuntu: Que sais-je?*

*Egunik ez lerrorik idatzi gabe / *Zer dakit nik? Joan Mari Irigoien.

Lur bat haratago. Elkar, 2000

(Moldapen baimendua)

·6·

A B C D

Irakurri aurreko testua eta aukeratu erantzun zuzenak.

Markatu aukeratutakoak erantzun-orrian: zenbaki bakoitzean, dagokion laukitxoa (A-B-C-D). Erantzun-orri hori zuzenduko da; ez orrialdeotako markak.

LUR BAT HARATAGO

26. Zer dio maisu eta adiskide duenaren egoeraz? Parisen txarto bizi izan ondoren, Ipar Europako herri horretan ere ez duela lortu hobeto bizitzerik. Leyden-en kokatu ondoren, orain bestela bizi dela, askoz hobeto alegia. Atzerrira alde egin zuela eta harrezkero pobrezian bizi dela. Beti ere pertsona ezkorra eta pobrea izan denez, orain ere horrelakoa izaten jarraitzen duela.

27. Egin duen lanaz, zer dio? A B C D Beti atzeratzen ibili den asmoari heldu ahal izan diola azkenean, eta bukatu egin duela. Istorio ugari kontatu nahi zituela, baina borondate eskasa izan duela azken bi urteotan. Sukar batek eragotzi diola lana lehenago amaitzea. Bi pertsonaren laguntza ere izan duela obra egiteko.

28. Obra, nolakoa da? A B C D Erromak zentsuratu nahi izan du, disidente eta hereje batena dela iritzita. Kontaketa kronologikoa egiten du obran, egunez egun. Era askotako iritzien bilduma da, nork bere iritzia baitu. Bere bizitza islatzen duela dio, hots, autobiografikoa dela.

29. Zer adierazten du gutun horren egileak? A B C D Idazle ospetsu bat eta haren obra izan dituela erreferentzia. Bere obra hori konfesio orokor bat dela, eta horren arabera juzkatu behar dela. Moises, Sanson eta Salomonek bezala, badituela berak ere merituak obra xume bat egiteko. Salamancan erne zitzaiola idazten hasteko ideia, familiaren historiari buruz.

30. Zein da bere obraren oinarria? A B C D Montaigneren obra ospetsua izan du eredu, eta haren moldeari jarraitu dio berea idazteko. Ez du jokatu Montaignek bezala; izan ere, abenturak kontatzea izan du helburu eta pasadizoetan oinarritu da. Denaren oinarrian literatura egiteko asmoa dago, eta ez bere bizitza kontatzea. Galdera bat izan du erreferentzia nagusitzat, Essais obran bezala.

·7·

Amaitzen duzunean: · Konprobatu ariketetan aukeratu dituzunak erantzun-orrian markatu dituzula. Guztira, 30 item dira: 1-30. · Sartu erantzun-orria koadernotxo honen barruan eta jaso eskua. Gelako arduradunek azterketaren 2. atala emango dizute.

·8·

Erantzunak

AAG ariketak

Eredua-3

Lexikoa

11 D 12 B 13 A 14 C 15 D 16 A 17 C 18 B 19 D 20 B 21 A 22 B 23 C 24 C 25 B

Elkarrizketa testua

1 C 2 B 3 A 4 A 5 C 6 B 7 C 8 A 9 C 10 A

Irakurmena

26 B 27 A 28 D 29 A 30 D

Esaldiak berridatzi (2. atala) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ikusleak txaloka hasi dira, magoaren trikimailua asmatu ezinik. Entrenatzaile berriak badu zer konpondu(a), taldea sailkapeneko azken tokian dago eta. Garai bateko zoro askok Napoleontzat zuten euren burua. Horiek gure iritziei begira egon gabe, euren kabuz hartzen dituzte erabakiak. Gauzak bere onera berehala etorriko direnez, ez duzu zertan larritu(rik). Zakur hura hain zen handia non / ezen / ze ezin eduki baitzitekeen / baitzen etxola hartan. Zakur hura hain zen handia (ezen / ze) ezin zen eduki etxola hartan. Gaztaroan ez bezala gozatzen dute bizitzaz orain zahartzaroan. Zeharo harrituta utzi zintuzteten lagunek kontatutako xelebrekeriek. Hizkuntzen bideak luzeak bezain malkarrak (ote) diren aztertuko dugu lan honetan Alberto (izan) da ekitaldian izango dela ziurtatu ez duen bakarra.

· 10 ·

2

C1

PROBA IDATZIA | LEHENENGO

ATALA

A

Azterketa eredua-3

AZTERKETA KODEA A NONIMOTASUNA BABESTEKO

Idatzi azterketa-kodearen zenbakiak:

l l l l l l l

IDAZLAN LUZEA IDAZLAN LABURRA ESALDIAK BERRIDATZI

I dazmena

· BIGARREN

ATAL HAU

egiteko denbora, gehienez: ordubete eta 50 min.

· Barruan lau orri solte dauzkazu. · Idatz itzazu kodeak adierazitako laukietan. Guztira, bederatzi dira. Kode gabeko orrialdeak ez dira zuzenduko. · Hurrengo laukian, ariketak, puntuazioak eta denbora banaketa:

Puntuazioa gehienez Puntuazioa gutxienez Proposaturiko denbora

PROBA IDATZIA

ELKARRIZKETA TESTUA

1. atala

5 5 10

LEXIKOA IRAKURMENA

Erantzun-orria betetzeko

­ ­ ­

10 min 10 min 40 min 5 min

65 min

IRITZI ARTIKULUA

2. atala

10 10 10

IDAZKIA ESALDIAK BERRIDAZTEA

Egindakoa gainbegiratzeko

10

40 min 30 min 25 min 15 min

110 min

­

Guztira

50

27

2h 55m

IDAZLAN LUZEA ETA LABURRA

1. 2.

|

Ohar orokorrak

|

Bina gai dituzu aukeran. Bakoitzean bat hartu behar duzu eta garatu. Ebaluatzerakoan, honakoak izango dira ardatz: · Atazaren zehaztasunak betetzea (laukietan adierazitakoak) · Hizkuntz aberastasuna / egokitasuna / zuzentasuna

3.

Baliogabetu egingo dira pasarte eginak (sarrera, amaiera edo lerrokada aurrez prestatuak, orokorrak), gaiarekin edota agindutakoarekin (enuntziatua) lotura zuzenik eta argirik ez dutenak. Oharra: anonimotasuna babesteko, idazlanetan ez ipini zeure benetako daturik (izen-deiturak, helbidea...)

4.

IDAZLAN LUZEA

|

Iritzi artikulua

|

Argibideak

|

Hartzen duzun gaia garatzeko iritzi askatasuna duzu. Baina, beti ere, jokatu begirunez: saihestu jarrera sexistak, homofoboak, arrazistak, erlijioen aurkakoak...

ATAZAREN

ZEHAZTASUNAK

Bete beharrekoak ·

NORI ZUZENDUA TESTU MOTA MOLDEA HITZ KOPURUA

Informazio aldizkari bateko irakurleei Iritzi artikulua Euskara batua Gutxienez 250 hitz (tintaz)

TESTUAK IZAN BEHAR DITUEN OSAGAIAK: Gaiaren sarrera edo aurkezpena. Dosierrean, GIDOIRAKO laukian proposatutako ideia batzuk. Horiek osatu, konparatu, erlazionatu... Adibideak, garatu dituzun argudioak edo ideiak osatzeko. Amaitzeko, aukeran: a) konklusioa, garrantzizkoena laburtzeko b) proposamena, arazoa hobetzeko

IDAZLAN LABURRA

|

Gogoeta edo Gutuna

|

Argibideak

|

Moldea, aukeran hartzailearen arabera: batua / euskalkia* / hika* / berorika* *Maila jasoan. EZ lagunarteko "hizkeran bezala" (fonetismoak, hitzen kontrakzioak...). Eta ortografia zuzena.

ATAZAREN

ZEHAZTASUNAK

Bete beharrekoak ·

NORI ZUZENDUA Ezezagun bati / adiskide bati / norbere buruari Gutuna / mezua / txosten laburra / gogoeta / kronika TESTU MOTA MOLDEA Euskara batua / euskalkia* / hika* / berorika* *Aukeran hartzailearen arabera, beti ere maila jasoan HITZ KOPURUA Gutxienez 150 hitz (tintaz) TESTUAK IZAN BEHAR DITUEN OSAGAIAK: Agindutakoari erantzuna / oinaren jarraipena Testuingurua kontuan harturik, egilearen ikuspuntua Molde sinesgarria: pertsonala, tonu egokia... Amaiera egokia

·2·

Orrialde honetako lerro horiek zirriborro gisa erabil ditzakezu: gidoia egiteko, zeure apunteak biltzeko... Lerro horietan idatzitakoa ez da zuzenduko.

Zirriborroetarako lerroak

................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................

Zirriborroetarako lerroak ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................ ................................................................................................................................

·3·

KIROL APUSTUAK

Gidoirako · Kirola eta jokoa, loturik: · Txanpon makinak, internet

herri kirolak, pilotako artekariak... · Tradizioa: kinielak, zaldi lasterketak... · Apustuak: kirol askoren iraupena eta etorkizuna · EAEn apustu etxeak araututa bidezko trabesak... · Mendekotasuna, gaixotasunak, diru galerak... · Gobernuek (ogasunak) etekin handiak · Sari handiak lortutako pertsonak, hedabideetako izar

www.apuestasvascas.com

Esaera: «Jokoa ez da errenta»

Jokozaletasunak mendekotasun larriak sor ditzake

Tabernetako makinetan gehienez 600 euro joka daitezke; %10 ogasunarentzat.

www.txintxarri.info

www.txintxarri.info

EAEn, kirol apustuetako Enpresa bakoitzak 25 saltoki irekitzeko baimena.

rokoa ilioi eu 700 m era, gozioa n arab een ne EHUre ustu etx p teke a izan li 08). ria, 20 . (Ber EAEn

www.kzgunea.net

AEBetan seku lako arrakasta dute kirol apu stu etxeek.

·4·

ERRETIROA

Gidoirako · Diotenez, demografia

aldaketei aurre egiteko neurria, bizi-itxaropena luzatzeagatik · Sindikatuen kezka: erretiroa atzeratu eta gero pentsioak jaitsiko · 2004an Europan erretirodun bakoitzeko lau langile; 2050ean, bi

· Egungo erretiro adina: Alemania, 67; Hego EH 65; Grezia, 61; Frantzia, 60 · EHko 655.000 erretirodunen pentsioa, batez beste: 876 · Erretiroan daudenen aisialdia negozio: bidaiak, deskontuak, bisitak...

Consumer. 2008.05

Europan, erretiroa atzeratzeko joera

tzea onartu tetik 67ra luza Erretiroa 65 ur gebiltzarrak. Le du Alemaniako ) Berria (2007-03

Bruselak emandako datuak: 2050ean gaur egun baino 48 milioi lagun gutxiago lan egiteko adinean; 65 urtetik gorakoak, 58 milioi pertsona

(Eitb24.com

eszb bate ago. eko an d artz a h 59 urte tiro erre ina EBn ako ad n, 02) Egu benet 08(20 ko te om 24c Eitb

Argazkia: Jon Urbe. Argazki Press

Ikerketa b erretirod aten arabera , un pob rezian b EHko 300.00 Berria (2 0 izi dira .. 008-11 )

Erretiroa geroago hartzen duten herrietan adinekoek adimen gaitasun hobea

(Susan Rohwedder-Robert Willis, Journal of Economic Literature)

·5·

IDAZLAN LABURRA

|

Gogoeta

|

Eredua-3

|

| Gogoeta Bihar, itsu?

Istripu baten ondorioz, itsu geratu den adiskide bat bisitatzen egon zara. Orain, zeure etxean, bakarrik, pentsatzen jarri zara:

Eta, bihar, esnatu eta itsu nagoela jabetuko banintz?

Gogoeta, zeure buruari zuzendua: sentimenduak, egoera... Gutxienez, 150 hitz

Baldintza: abiapuntua izan dadila ondoko esaldia. Alegia, hori idazten hasi eta horri eman jarraipena.

Bihar goizean itsu esnatuko banintz

?

? ?

·6·

IDAZLAN LABURRA

|

Gutuna

|

Eredua-3

|

| Gutuna Irakasle lana

Lana eskaintzen duen iragarkia topatu duzu egunkarian. Erantzutea erabaki duzu.

Gutun bat, azaltzeko zure jarrera, prestakuntza, eskarmentua... Gutxienez, 150 hitz

(Sinatzen duenaren datu asmatuak)

(Lekua, data) Agur t'erdi: Egunkarian...

·7·

Amaitzen duzunean:

· Konprobatu kodeak idatzi dituzula adierazitako laukietan. Guztira, bederatzi dira. Kode gabeko orrialdeak ez dira zuzenduko. · Ordenatu orri solteak eta sartu koadernotxo honen barruan. Jaso eskua eta adierazi gelako arduradunei azterketa amaitu duzula.

Kalifikatzeko irizpideak

IDAZLAN LUZEA ETA LABURRA EDUKIA (0-3 puntu). Adierazia, hots, gaia zenbateraino garatu den: · Gutxieneko hitz kopurua. · Gaiaren garapena: argudioak, adibideak. · Gidoian proposatutako ideiak sakontzea. MOLDEA (0-3 puntu). Adierazpena, hots, edukia azaltzeko baliabideen kalitatea: · Egitura aberatsak / sinpleak. · Lexiko zehatza eta adierazkorra / desegokia edo urria. · Ideien eta egituren arteko kohesioa, lotura. · Idazlanaren egituraketa orokorra: sarrera, lerrokaden antolamendua, konklusioa. ZUZENTASUNA (0-4 puntu). Sintaxia, hots, sintaxizko eta ortografiazko zuzentasun maila: · Deklinabide eta aditz mailakoa. · Perpausen egituraketa. · Ortografia: hitzen idazkera zuzena eta zeinuen erabilera egokia.

Hiru alderdi horietakoren batean nabarmen huts eginez gero edota, oro har, hiruretan maila kaxkarra erakutsiz gero, ezingo da Idazlana gainditutzat eman. ESALDIAK BERRIDAZTEA Berridatzi den esaldiak honako baldintza hauek bete behar ditu zuzentzat hartu ahal izateko: · Esaldi bakarra atera behar da berridazketaren ondorioz. · Eredutzat ematen den esaldiaren zentzua osorik jaso behar du. · Eskaintzen den moldeari jarraituz osatua izan behar du, eta ez beste bide batetik eratua. · Gramatikaren aldetik zuzena izan behar du, osorik. · Komatxoak-edo jarri badira, horiek adierazten duten elementuen ordenak eta puntuazioak ere zuzenak izan behar dute. · Ortografia aldetik, zuzena izan behar du.

·8·

C1

PROBA IDATZIA | BIGARREN

ATALA

Azterketa eredua-3

AZTERKETA KODEA A NONIMOTASUNA BABESTEKO

Itsatsi hemen

Idatzi azterketa-kodearen zenbakiak:

azterketa-kodea

l l l l l l l

IDAZLAN LUZEA

Idazmena

IDAZLAN LABURRA ESALDIAK BERRIDAZTEA

· Ez zimurtu orri hauek. · Orriotan, idatz ezazu garbi eta tintaz (boligrafoz). Aztertzaileek ez dute zuzenduko irakurri ezin dena. · ·

Idazlan luzea. Idatzi gutxienez 250 hitz. Idazlan laburra. Idatzi gutxienez 150 hitz.

Kodea:

l l l l l l l

/1

Idazlan luzea

AUKERATUTAKO GAIA

1

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

5

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

10

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

15

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

20

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

25

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

·2·

Kodea:

l l l l l l l

/2

Idazlan luzea

.................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

30

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

35

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

40

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

45

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

50

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

55

..................................................................................................................................

·3·

Kodea:

l l l l l l l

/3

Idazlan luzea

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

60

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

65

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

70

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

75

..................................................................................................................................

AZTERTZAILEAK Kalifikazioa

ERABILTZEKO

Zenbakiak

+

(0 - 10)

Oharrak

............

­

·4·

Kodea:

l l l l l l l

/4

Idazlan laburra

AUKERATUTAKO GAIA

1

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

5

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

10

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

15

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

20

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

25

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

·5·

Kodea:

l l l l l l l

/5

Idazlan laburra

.................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

30

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

35

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

40

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

45

.................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ..................................................................................................................................

AZTERTZAILEAK Kalifikazioa

ERABILTZEKO

Zenbakiak

+

(0 - 10)

Oharrak

............

­

·6·

Kodea:

l l l l l l l

/6

ESALDIAK

BERRIDATZI

Ariketa honetako esaldiak beste molde batean ipini behar dira, berridazketa eginez. Behean agertzen den esaldi zatitxoak aurretik edo atzetik puntuak baldin baditu, zerbait idatzi behar da horri lotuta. Adibidez:

...takoan

etorri takoan ...

Punturik ez badu, aparteko hitza da. Ahalik eta gutxien aldatu behar dira emandako esaldiko hitzak. Inoiz bat kendu edo beste bat sartu beharko da, baina beti ere esaldi bakar bat osatuz, eta ortografia zuzenarekin. Adibidez:

0. Hasieran errua berari egotzi nion. Horrek lotsa eman zidan gero.

egin ninduen gero jo izanak Hasieran bera errudun ....................................... ...tzat ............................. lotsatu ....................................... .

1 Magoaren trikimailua asmatu ez eta, ondorioz, ikusleek txaloak jo dituzte.

Ikusleak ........................................................... ...ka .......................................................

........................................................................................................................... ezinik.

2 Entrenatzaile berriak arazo ugari ditu konpontzeko; izan ere, taldea sailkapeneko azken

tokian dago.

.............................................................................. zer ................................................. ............................................................................................................................... eta.

3 Napoleon zirela pentsatu ohi zuten garai bateko zoro askok.

............................................................................................ ...tzat ............................... ................................................................................................................................... .

4 Horiek ez dira egoten guk zer iritziko zain; horiek euren kabuz hartzen dituzte erabaki

guztiak.

................................................................................. begira ........................................ gabe .............................................................................................................. erabakiak.

5 Ez zaitez larritu! Gauzak berehala etorriko dira bere onera.

........................................................................................................................... ...enez .................................................................... zertan .................................................... .

·7·

Kodea:

l l l l l l l

/7

6 Zakur hura handiegia zen etxola hartan edukitzeko!

.................................................................... hain ......................................................... ................................................................................................................................... .

7 Gaztaroan ez dute asko gozatu bizitzaz; orain zahartzaroan, bai, ordea.

............................................................................................... ez bezala ....................... ................................................................................................................................... .

8 Zeharo harrituta geratu zineten lagunek kontatutako xelebrekeriekin.

....................................................................................... utzi ....................................... ................................................................................................................................... .

9 Hizkuntzen bideak luzeak eta malkarrak dira; bide horiek aztertuko ditugu lan honetan.

......................................................................................... bezain ................................. ............................. ...en ............................................................................................... .

10 Albertok ez beste guztiek ekitaldian izango direla ziurtatu dute.

..................................................................................................................................... ........................................................................................................................ bakarra.

AZTERTZAILEAK

ERABILTZEKO

Esaldiak Gaizki () Kalifikazioa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Oharrak

(0 - 10)

..........

·8·

Information

ID Ereduak 1-3

80 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

9422


You might also be interested in

BETA
ID Ereduak 1-3
ID Ereduak 1-3