Read Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo Bim Sn 2009 text version

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Li nói u

Li u tiên mình mun nói là cám n các bn ã quan tâm và s dng các bài vit ca mình. Mình hi vng nhng bài vit ó s giúp ích cho các bn trong quá trình hc hành thi c cng nh có thêm các tài liu tham kho. Mình không phi là thy giáo, càng không phi là mt k s hay c nhân gì c. Mình ch là mt ngi bình thng, không bng cp, và có nhng quá kh không p lm trong cuc i nhng li ham mê tin hc và internet . Nhng bài vit trên là do trong quá trình dy thêm các bn hc sinh cp ba mình su tm và úc rút làm giáo trình ging dy. Mình ã biên son xong b lý và b hóa tuy nhiên còn phi cn thi gian chnh sa cho hoàn chnh chc khó có th up lên trong ht trong nm nay mong các bn thông cm. Mt s bn ã gi v nhà mình hi rng liu mình có còn up lên na không, nhân ây mình mt ln na xin cám n các bn và tr li luôn là có. Các bn chu khó i mt thi gian. Cui cùng mình cng mong các bn thông cm nu nh có mt s li xy ra. Bi trong quá trình biên son chc khó tránh sai sót. Có gì các bn có th liên h vi mình: in thoi: 0373761405 a ch: Lê c Hnh ­ Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa. Yahoo: [email protected]

Các bn thành ph Thanh Hóa hoc Th xã Bm Sn nu có nhu cu hc thêm xin liên h theo a ch trên

Chng 9

Este và cht béo

§ ESTE

I. nh ngha, phân loi, ng phân, tên gi 1. nh nga - Este là sn phm ca phn ng gia axit (hu c hoc vô c) vi ru. Ví d: C2H 5 -Cl (etyl clorua); C2H5 - ONO2 (metyl nitrat); HCOO - C2H5 (etyl formiat) Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

1

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo 2. Phân loi - Este có th là: + Este ca ru n chc vi axit n chc có công thc dng RCOOR' Ví d: CH3COOH

H + C2H5OH CH3COOC2H5 + H2O

+

Bim Sn 2009

+ Este ca ru a chc vi axit n chc, có công thc dng (RCOO)n R' Ví d: 2CH3COOH

+ HO - CH2

HO - CH2

+

H CH3COO - CH2 + 2H2O

+

CH3COO - CH2

+ Este ca ru n chc vi axit n chc, có công thc dng R(COOR')n Ví d: COOH

H + 2C2H5OH COOC2H5 + 2H 2O

COOC2H5 COOH + Este ca ru a chc vi axit a chc.

Ví d: COOH

H + HO - CH2 COOCH2 + 2H 2O

+

HO - CH2 COOH 3. ng phân ca este no n chc

COOCH2

Hp cht Cn H 2nO2 có th có các ng phân sau: - ng phân cu to: + ng phân este no n chc + ng phân axit no n chc + ng phân ru không no có mt ni ôi hai chc + ng phân ete không no có mt ni ôi hai chc + ng phân mch vòng (ru hoc ete) + ng phân các hp cht tp chc: Cha 1 chc ru 1 chc anehit Cha 1 chc ru 1 chc xeton Cha 1 chc ete 1 chc anehit Cha 1 chc ete 1 chc xeton Mt ru không no và mt ete no Mt ete không no và mt ru no - ng phân cis ­ tran (ng phân ru không no có mt ni ôi hai chc - ng phân ete không no có mt ni ôi hai chc - Mt ru không no và mt ete no - Mt ete không no và mt ru no) Ví d: các ng phân ca C2H4O2 Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

2

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo ng phân axit: CH 3COOH ng phân este: HCOOCH3 ng phân tp chc: HO - CH2 - CHO ng phân mch vòng:

Bim Sn 2009

CH 2 CH 2

O O

CH

CH3

CH OH O

CH 2 O O Ví d: các ng phân cu to mch h ca C3H6O2

ng phân axit: C2H5COOH ng phân este: HCOOC2H5 ; CH3COOCH3

ng phân tp chc: HO - CH2 - CH2 - CHO; CH3 - CH - CHO; CH3 - C - CH2 - OH

OH

3. Tên gi

O

Tên ca este = tên gc hirocacbon ca ru + tên ca axit (trong ó uôi oic i thành at) Ví d:

HCOOC2H5 (etyl formiat); CH3COOC6H5 (phenyl axetat): CH3COOCH = CH2 (vinyl axetat)

ietyl oxalat

II. Tính cht vt lí - Các este n chc thng là nhng cht lng gi bay hi, nhit sôi thp hn nhit sôi các axit to nên các este y do este không to liên kt hiro III. Tính cht háo hc 1. Phn ng thy phân a. Phn ng thy phân trong môi trng axit (phn ng thun nghch):

+

este

Ví d:

H + H2O rîu

+

axit

CH3COOC2 H5

Etyl axetat

H + H2O CH3COOH

+

+

C2H5OH

ancol etylic

axit axetic

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

3

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

CH3COO - CH2

CH3COO - CH2

+

H 2H2O 2CH3COOH + HO - CH2

+

HO - CH2

H 2H2O CH3OH + C2H5OH + COOH

+

COO - CH3

+

COO - C2H5

axit và phenol:

COOH

Tuy nhiên cng có nhng trng hp c bit có th to ra axit và anehit hoc axit và xeton, hoc + Este ca axit và ru không no có nhóm - OH liên kt vi cacbon bc 1 có liên kt ôi b thy phân trong môi trng axit cho axit và anehit: Ví d:

CH3COOCH = CH2

H + H2O CH3COOH

+

+

CH3CHO

+ Este ca axit và ru không no có nhóm - OH liên kt vi cacbon bc 2 có có liên kt ôi b thy phân cho axit và xeton: Ví d:

CH3COOC = CH2

CH3

H + H2O CH3COOH

+

+

CH3 - C - CH3

O

+ Este ca axit và phenol b thy phân trong môi trng axit cho axit và phenol (axit yu không tan) Ví d:

+

COO - CH3

COO - C6H5

+

H 2H2O CH3OH + C6H5OH + COOH

COOH

Chú ý: + Nu este là este ca axit a chc vi các ru khác nhau thy phân tronng môi trng axit có th cho nhiu ru: Ví d:

+

COO - CH3

COO - C2H5

+

H 2H2O CH3OH + C2H5OH

+ COOH

COOH

+

H 2H2O CH3OH + CH3CHO

+

COO - CH3

+ COOH

COO - CH = CH2

COOH

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

4

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

+ Nu este là este ca ru a chc vi các axit khác nhau thy phân tronng môi trng kim có th cho nhiu axit: Ví d:

+

CH3COO - CH2

+

H 2H2O CH3COOH + C2H5COOH + HO - CH2

C2H5COO - CH2

b. Phn ng thy phân trong môi trng baz (phn ng xà phòng hóa):

este +

2 4 NaOH muèi

HO - CH2

H SO

+ rîu

Ví d:

CH3COOC2H5

+

2 4 NaOH CH3COONa

H SO

+

C2H5OH

Tuy nhiên cng có nhng trng hp c bit có th to ra mui và anehit hoc mui và xeton hoc 2 mui hoc 1 phân t duy nht: + Este ca axit và ru không no có nhóm - OH liên kt vi cacbon bc 1 có liên kt ôi b thy phân trong môi trng kim cho muit và anehit: Ví d:

CH3COO - CH = CH2

+

2 4 NaOH CH3COONa

H SO

+

CH3CHO

+ Este ca axit và ru không no có nhóm - OH liên kt vi cacbon bc 2 có liên kt ôi b thy phân trong môi trng kim cho mui và xeton:

CH3COO - C = CH2

CH3

+

2 4 NaOH CH3COONa

H SO

+

CH3 - C - CH3

O

+ Este ca axit và phenol b thy phân trong môi trng kim d cho 2 mui:

CH3COOC6H5

+

2 4 2NaOH CH3COONa

H SO

+

2H2O

+ Este vòng b thy phân cho 1 phân t duy nht:

Ví d:

CH2 - C = O

+

2 4 NaOH HO - CH 2 - COONa

H SO

O

Chú ý: + Nu este là este ca axit a chc vi các ru khác nhau thy phân tronng môi trng kim có th cho nhiu ru: Ví d: Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

5

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

COO - CH3

COO - C2H5

+

2 4 2NaOH CH3OH + C2H5OH

H SO

+ COONa

COONa

+

2 4 2NaOH CH3OH + CH3CHO

COO - CH3

H SO

+ COONa

COO - CH = CH2

COONa

+ Nu este là este ca ru a chc vi các axit khác nhau thy phân tronng môi trng kim có th cho nhiu mui: Ví d:

CH3COO - CH2

+

2 4 2NaOH CH3COONa + C2H5COONa + HO - CH2

H SO

C2H5COO - CH2

c. Phn ng do gc H_C

HO - CH2

- Tùy theo gc hirocacbon mà este còn có thêm các phn ng cng, trùng hp, phn ng th vi dung dch AgNO3 /NH3 ... Ví d:

Ni,t H2 CH3COO - CH2 - CH3

CH3COO - CH = CH2

+

COO - CH3

xt n CH2 = C - COO - CH3

CH C

CH3

CH3

n

Metyl meta acrylic IV. iu ch

poli metyl meta acrylat (thy tinh plexiglas ­ thy tinh hu c)

1. Phn ng este hóa gia axit và ru Ví d:

H+

CH3COOH

+

C2H5OH CH3COOC2H5

+

H 2O

2. Phn ng cng axit vào ankin

CH3COOH

Axit axetic VI. Cht béo (lipit) 1. Cu to

+

H CH HC CH3COO CH CH 2

+

axetilen

vinyl axetat

- Cht béo (du m ng thc vt) là este ca glixerol và các axit béo. Có công thc dng: Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

6

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

R1COO CH2 R 2COO CH

R 3COO CH2

Bim Sn 2009

( R1COO , R 2COO , R 2COO là các gc axit ca các axit béo)

Các axit béo thng gp là:

C15H31COOH ( axit panmitic); C17 H35COOH ( axit stearic) C17 H33COOH ( axit oleic); C17 H31COOH ( axit linoleic)

2. c im - Các axit béo u có cu to mch thng không phân nhánh và cha mt s chn nguyên t cacbon - Nu các gc R, R', R" u no cht béo dng rn (m) - Nu các gc R, R', R" u không no cht béo dng lng (du) 3. Tính cht hóa hc a. Phn ng thy phân trong môi trng axit - Lipit thy phân trong môi trng axit to các axit béo và glixerol:

R1COO CH2

R 2COO CH +

H 3H2O R1COOH + R 2COOH + R 3COOH

+

CH2 OH

+ CH OH

R 3COO CH2

CH2 OH

b. Phn ng thy phân trong môi trng baz (phn ng xà phòng hóa) - Lipit thy phân trong môi trng baz to các mui hu c ca các axit béo (gi là xà phòng)và glixerol:

R1COO CH2

R 2COO CH +

H 3NaOH R1COOH + R 2COOH + R 3COOH

+

CH2 OH

+ CH OH

R 3COO CH2

CH2 OH

c. Phn ng hiro hóa cht béo lng to thành cht béo rn

C17 H33COO CH2 C17 H35COO CH2

C17 H35COO CH

C17 H33COO CH2

+

Ni,t 3H2 C17 H33COO CH

C17 H35COO CH2

4. iu ch Glixeril + axit béo

lipit

+

nc T: 0373761405

7

5. So sánh xà phòng và cht ty ra tng hp Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Xà phòng là hn hp mui natri hay kali ca các axit béo

Cht ty ra tng hp (bt git hay xà phòng bt) là mui natri ca axit ankyl sunfuric (R - SO3 Na ) hay ca axit benzen sunfuric (R - C6 H4 - SO3 Na )

Có tác dng ty ra tt nhng mt tác dng này trong nc cng:

2RCOONa + Ca 2+ (RCOO)2Ca + 2Na +

Không b mt tác dng ty ra ngay c trong nc cng (không to kt ta vi ion

Ca 2+ và Mg 2+

CÁC DNG BÀI TP

Dng 1: Lp CTPT, CTCT ca este

CTPT - Công thúc ca mt este bt kì: Cn H2n + 2 - 2a - 2k O2k + n : s nguyên t cacbon (n 2) + a : s liên kt ca gc hirocacbon + k : s nhóm chc ca este - Mt s nhn xét v este mch h: + Vi 2 nguyên t oxi và 1 liên kt este no n chc , công thc là: Cn H2n O2 + Vi 2 nguyên t oxi và 2 liên kt este no n chc có 1 ni ôi C = C , công thc là:

Cn H2n - 2O2

+ Vi 4 nguyên t oxi và 2 liên kt este no 2 chc , công thc là: Cn H2n - 2O4 + Vi 4 nguyên t oxi và 3 liên kt este no 2 chc có 1 ni ôi C = C , công thc là:

Cn H2n - 4O4

Phn ng cháy ca este: - Mt este bt kì cháy:

Cx H yOz + (x + y z - )O xCO2 + 4 2 2 y H O 2 2

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

8

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

este t cháy cho s mol CO2 luôn s mol H 2O

- este no n chc cháy:

Cn H2n O2 + ( 3n - 2 )O2 nCO2 + nH 2O 2

este no t cháy luôn cho s mol CO2 luôn = s mol H 2O và ngc li nu t cháy mt

este hay hn hp nhiu este cùng dãy ng ng mà thu c s CO2 = s mol H 2O thì este ó hay hn hp este ó phi là este no n chc. - S nguyên t cacbon ca este hay s nguyên t cacbon trung bình ca este luôn c xác nh:

n=

n CO

2

n este

Phn ng thy phân trong môi trng NaOH: - S nhóm chc ca este hoc s nhóm chc trung bình ca hn hp este luôn c xác nh:

x=

n NaOH n este

Chú ý: ôi khi lp CTPT ca 1 este (hoc hp cht cha oxi nói chung) chúng ta cng s dng phng pháp nh lng - Gi CTPT ca este là Cx H yOz sau ó tìm t s x : y : z tìm CTDG ca este sau ó tìm CTPT da vào khi lng phân t hay s nhóm chc ca este: + Nu không bit KLPT thì: x : y : z =

%mC %mH %mO mC mH mO : : = : : 12 1 16 12 1 16

hoc x : y : z = n C : n H : n O + Nu không bit KLPT = M thì x = CTCT xác nh c CTCT chúng ta phi tìm c CTCT ca ru tng ng và axit tng ng và chú ý các vn sau: - Este n chc c to ra t ru n chc và axit n chc - Este a chc c to ra hoc t ru a chc vi axit n chc hoc t ru n chc vi axit a chc hoc t ru a chc vi axit a chc - Este không no có 1 ni ôi có th c to ra t axit không no có 1 ni ôi vi ru no hoc t ru không no có mt ni ôi vi axit no - Chú ý v CTCT ca các este khi thy phân trong phn lí thuyt. Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

9

%mC .M %mO .M %mH .M ; y= ; z= 12 1 16

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Các ví d minh ha Ví d 1: un 20,4 gam mt hp cht hu c n chc A vi 300 ml dung dch NaOH 1M thu c mui B và hp cht hu c C. Khi cho C tác dng vi Na d cho 2,24 lít khí H 2 (ktc). Bit rng khi un nóng mui B vi NaOH (xt CaO, t°) thu c khí K có t khi i vi O 2 bng 0,5. C là hp cht n chc khi b oxi hóa bi CuO (t°) cho sn phm D không phn ng vi dung dch AgNO3 /NH3 d Xác nh CTCT và gi tên ca A, B, C, D. Sau phn ng gia A và NaOH thu c dung dch F. Cô cn F c hn hp cht rn Tính khi lng cht rn này. Gii a. Xác nh CTCT và gi tên ca A, B, C, D. Theo các d kin ca bài chúng ta có th bit c este này là este n chc c to ra t axit no n chc (do phn ng vi NaOH thu c khí K có t khi i vi O 2 bng 0,5) và ru bc 2 (do phn ng vi Na to ra H 2 và b oxi hóa bi CuO), có CT là: RCOOR' - Khí K có M = 16 là CH 4 nên axit to este là CH3COOH este có dng CH3COOR' - Vì este n chc nên s mol este = s mol ru = 2 s mol H 2 = 2.

2,24 = 0,2 mol 22,4

KLPT ca axit =

20,4 = 102 15 + 44 + R' = 102 R' = 43 C3H7 0,2

Nh vy CTCT ca A là: CH3 COO CH CH3

CH3

OH

Xeton D là: CH3 C CH3

Mui B là: CH3COONa

Ru C là: CH3 C CH3

CH3

O

b. Tính khi lng cht rn . Cht rn sau phn ng có mui và có th có NaOH d: S mol mui CH3COONa = s mol ru = 0,2 mol khi lng mui = 0,2.82 = 16,4 gam S mol NaOH d = 0,3.0,1 ­ 0,2 = 0,1 mol khi lng NaOH d = 0,1.40 = 4 gam Tng khi lng cht rn = 16,4 + 4 =20,4 gam Ví d 2: Cho vào bình kín (có V = 500 ml) 2,64 gam mt este A 2 ln este ri em nung nóng bình n 273°C cho n khi toàn b este hóa hi thì áp sut trong bình lúc này là 1,792 atm Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

10

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo Xác nh CTPT ca A Xác nh CTCT ca A trong 2 trng hp sau: Sn phm thu c sau phn ng thy phân vi NaOH là hn hp 2 mui và 1 ru

Bim Sn 2009

Sn phm thu c sau phn ng thy phân vi NaOH là hn hp 1 mui và 2 ru là ng ng k tip Gii a. Xác nh CTPT ca A Gi CTPT ca A là Cx H yO4 mà

nA

=

1,792.0,5 = 0,02 mol 22,4.(273 + 273) 273

MA = 2,64 : 0,02 = 132 .v.c MA = 12x + y + 64 = 132 hay 12x + y = 68

x 4 y

4 20

5 8

6 <0

Vy ch có x = 5 , y = 8 là tha mãn

CTPT ca A là C5H8O4

b. Xác nh CTCT ca A: Do A có 4 nguyên t oxi và 2 liên kt (8 = 2.5 + 2 ­ 2a a = 2) este no 2 chc mch h c to ra t axit no 2 chc vi ru n chc hoc axit no n chc chc vi ru no 2 chc. Trng hp 1: - Do sn phm thu c sau phn ng thy phân vi NaOH là hn hp 2 mui và 1 ru nên A phi c to ra t ru no 2 chc vi 2 axit no n chc khác nhau có dng:

R1COO

Tng s nguyên nguyên t cacbon trong R1 , R2 , R3 mà R3 có ít nht 2 nguyen t

R3

R 2COO

cacbon nên CCTCT ca A là: R1COO ­ CH2

R 2COO ­ CH2

Trng hp 2: - Do sn phm thu c sau phn ng thy phân vi NaOH là hn hp 1 mui và 2 ru là ng ng k tip nên A phi c to ra t 2 ru no n chc ng ng k tip và 1 axit no 2 chc. Nên CTCT ca A ch có th là: COO ­ CH3

COO ­ C2H5

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

11

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Ví d 3: Mt hn hp X gm 2 este n chc thy phân hoàn toàn trong môi trng NaOH d cho hn hp Y gm 2 ru ng ng liên tip và hn hp mui Z - t cháy hn hp Y thì thu c CO2 và hi H 2O theo t l th tích 7:10 - Cho hn hp Z tác dng vi lng va axit sunfuric c 2,08 gam hn hp A gm 2 axit hu c no. Hai axit này va phn ng vi 1,59 gam natricacbonat Xác nh CT ca 2 este bit rng các este u có s nguyên t cacbon < 6 và s mol ca mi este trong hn hp u là bng nhau. Gii Do este n chc c to t ru no (t l th tích CO2 và hi H 2O là 7:10) và axit no nên hn hp 2 este phi là no n chc c to ra t 2 ru no n chc ng ng k tip và 2 axit no n chc - Xác inh CT ca 2 ru: Gi CTC ca 2 ru là Cn H2n +1OH , t l th tích CO2 và hi H 2O là 7:10 nên

n : ( n + 1) = 7 : 10 n = 2,33 2 ru là C2H5OH và C3H7OH

Công thc ca hai este có dng Cn H2n + 1COOC2H5 và CmH2m + 1COOC3H7

- Xác inh CT ca 2 mui: Gi CTC ca 2 mui là: RCOOH Do 2 este là n chc nên tng s mol 2 este = tng s mol 2 axit = tng s mol 2 mui = tng s mol

2RCOONa +

0,03 mol

2RCOOH +

H2SO4

2RCOOH

0,03 mol

+

Na 2SO4

Na 2CO3

2RCOONa

+

H2O + CO2

0,03 mol

1,59 = 0,015 mol 106

T phn ng Tng s mol 2 mui = 0,03 mol Do 2 este là n chc nên tng s mol 2 este = tng s mol 2 ru = tng s mol 2 mui = 0,03 mol Mt khác ta bit hai ru là C2H5OH (a mol) và C3H7OH (b mol) và t l th tích CO2 và hi H 2O khi t cháy hai ru này là 7:10 nên ta có:

7 2a + 3b = 3a + 4b 10 a = 0,02 mol; b = 0,01 mol a + b = 0,03

Do là hn hp 2 este n chc nên s mol mi ru = s mol ca mi axit rng ng . Hay: Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

12

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo S mol ca Cn H2n + 1COOH là 0,02 mol và s mol ca CmH2m + 1COOH là 0,01 mol

Bim Sn 2009

Khi lng 2 axit = 0,02(14n + 46) + 0,01(14m + 46 ) = 2,08 2n + m = 5 (0 n 2; 0 m 1)

n 0 m 0 5 1 3 2 1

Nh vy ch có n = 2, m = 1 là tha mãn CTCT ca este là: C2H5COOC2H5 và CH3COOC3H7 Ví d 4: A là este ca glixerol vi axitcacbonxilic no n chc mch h. un nóng 7,9 gam A vi NaOH d cho ti phn ng hoàn toàn thu c 8,6 gam mui. Cho hn hp mui này tác dng vi

H2SO4 d thu c hn hp 3 axit X, Y, Z trong ó X, Y là ng phân ca nhau, Z là ng ng k

tip ca Y. Xác nh CTPT, CTCT có th có ca A bit Z có mch cacbon không phân nhánh.

Gii Gi CTC ca este là

HO - CH2

(RCOO)3C3H5 +

3NaOH 3RCOONa + HO - CH

HO - CH2

1 mol A to ra 3 mol mui KLPT tng = 3(R + 44 + 23) ­ 3(R + 44) + 41 = 28 .v.c x mol A to ra 3x mol mui tng = 8,6 ­ 7,9 = 0,7 gam

x =

0,7 = 0,025mol 28

MA =

7,9 = 316 .v.c 0, 025

3(R + 44 + 23) + 41 = 316

hay R = 38,33

R1 < R = 38,33 < R 2 ( R1 , R 2 là gc hirocacbon no liên tip) R1 = 29 (CH3 CH2 ) ; R 2 = 43 (CH3 CH2 CH2 )

R 3 = 43 (CH3 CH) CH3

Gi CTCT ca A có là: Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

13

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

CH3 CH2 COO - CH2 CH3 CH2 CH2 COO - CH CH3 CH COO - CH2

CH3 CH2 CH2 COO - CH2

CH3 CH2 COO - CH

CH3 CH COO - CH2

CH3

CH3 CH2 COO - CH2 CH3 CH COO - CH

CH3

CH3

CH3 CH2 CH2 COO - CH2

Ví d 5: Mt este A (không cha chc nào khác) mch h c to ra t 1 axit n chc và ru no. Ly 2,54 gam A t cháy hoàn toàn thu c 2,688 lít CO2 (ktc) và 1,26 gam H 2O . 0,1 mol A phn ng va vi 12 gam NaOH to ra mui và ru. t cháy toàn b lng ru này c 6,72 lít

CO2 (ktc). Xác nh CTPT, CTCT ca A

Gii 0,1 mol A phn ng va vi ba chc và axit n chc )

n CO =

2

12 = 0,3 mol NaOH theo t l 1:3 nên A là este 3 chc (ca ru no 40

2,688 1,26 = 0,12mol; n H O = = 0,07mol 22,4 18 2

2 2

mA = mC + mH + mO = 12.n CO + 2.n H

2 2

O

+ 16n O

n O = mA - 12.n CO + 2.n H O = 0,06mol

Gi CTGN ca este là Cx H yOz x : y : z = n C + n H + n O = 0,12 : 0,14 : 0,06 = 6 : 7 : 3

CTG ca A là (C6H7O3 )n A là este 3 chc có 6 nguyên t oxi nên CTPT ca A là C12H14O6 và

MA = 254

Khi A phn ng vi NaOH thì s mol A = s mol ru = 0,1 mol t cháy ru thu c

6,72 = 0,3 mol 22,4 0,3 = 3 nên ru là C3H5 (OH)3 0,1

s nguyên t cacbon ca ru =

CTCT ca A có dng (R1COO)3C3H5

Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

14

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

3(R1 + 44) + 41 = 254 R1 = 27 CH2 CH CTCT ca A là:

CH3 CH2 COO - CH2

CH3 CH2 COO - CH

CH3 CH2 COO - CH2

Ví d 6: t cháy mt th tích este n chc A (mch h) thu c 4 th tích CO2 , và 3 th tích

H 2O .Xác nh CTCT úng ca A bit rng khi thy phân A trong môi trng axit thu c axeton:

A. H COO C CH2

CH3

B. H COO CH CH CH3

C. H COO C CH CH3

CH3

D. CH3 COO C CH2

CH3

Gii Gi CTTQ ca este là Cx H yO2

Cx H y O2 + (x + y - 1) O2 x CO2 4 + y H O 2 2

1V

4V

3V

x = 4; y = 6. CTPT ca A là C4H6O2

Ta thy A có 2 liên kt trong phân t nên A phi là este không no có mt liên kt ôi n chc. Khi thy phân A trong môi trng axit thu c axeton nên A phi là este ca 1 axit no n chc và ru không no bc 2 có nhóm OH liên kt vi C có ni ôi

CTCT ca A là H COO C CH2

CH3

áp án A Ví d 7: un nóng 0,1 mol cht hu c X vi mt lng va dung dch NaOH thu c 13,4 gam mui ca mt axit hu c Y và 9,2 gam mt ru. Cho ru bay hi 127°C và 600 mmHg thu c mt th tích 8,32 lít. CTCT ca X là: A. C2H5OOC COOC2H5 C. CH3OOC CH2 COOC2H5 ~~~~~~~ Theo áp án thì este là no n hoc hai chc Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

15

B. CH3OOC COOC2H5 D. C2H5OOC CH2 COOC2H5

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

600 8,32 PV 760 n rîu = = = 0,2mol 22,4 RT (273 + 127) 273

M rîu =

9,2 = 46 Rîu l¯ C2H5OH 0,2

S mol ru = 2 ln s mol X nên este phi là este ca axit hai chc và ru n chc có dng:

C2H5OOC R COOC2H5

R(COOC2H5 )2 + 2NaOH 2C2H5OH + R(COONa)2

0,2 mol

0,1 mol

Mmuèi =

13,4 = 134 R + 67.2 = 134 R = 0 mui là COONa 0,1

COONa

CTCT ca X là: COOC2H5

COOC2H5

áp án A

Dng 2: Este ca phenol

Monoeste ca axit và phenol phn ng vi NaOH theo t l 1:2 cho 2 mui (khác vi các monoeste khác ch phn ng vi NaOH theo t l 1:1). Ví d: + phenyl axetat:

RCOOC6H5 +

2NaOH RCOONa + C6H5ONa

+

H2O

Và ngc li nu 1 monoeste phn ng vi NaOH theo t l 1:2 hoc cho 2 mui thì ó phi là monoeste ca phenol Ví d 1: Mt cht hu c A n chc gm 3 nguyên t C, H, O tác dng va vi dung dch KOH 1,666%. Sau phn ng thu c dung dch X . Cô cn dung dch X thì trong phn hi thu c 86,6 am nc. Còn li cht rn Y có khi lng là 23 gam. t cháy hoàn toàn Y thu c tng khi ng

CO2 và H 2O là 38 gam và 13,8 gam K 2CO3 . Ly toàn b lng CO2 này cho tác dng vi dung dch

Ca(OH)2 d thy to ra 70 gam kt ta.

a.Xác nh CTPT A b. Xác nh CTCT ca A Gii Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

16

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo a.Xác nh CTPT Bài này chúng ta phi lp CT ca A bng phng pháp nh lng

Bim Sn 2009

n K CO = 138 = 0,1 mol 2 3

Áp dng LBTNT kali 2n K

2

13,8

CO

3

= n KOH = 0,2 mol mKOH = 0,2.56 = 11,2 gam

mdd KOH =

11,2.100 = 96 gam 11, 666

mH O trong dd KOH = 96 - 11,2 = 84,8 gam

2

mH

2

O ®èt ch¸yA

= 86,6 - 84,8 = 1,8gam

Theo LBTKL thì :

mA

+

mKOH = mY

+

+

mH O

2

mA = mY

mH O - mKOH = 23 + 1,8 - 11,3 = 13,6 gam

2

+ n C(A) = nC(K

2

CO ) +

3

nC(CaCO

3

) nC(A) = 0,1

+ 0,7 = 0,8 mol

+ n H(A) = 2n H(H + n O(A) =

2

O) =

2(38 - 44.0,7) = 0,2 mol 18

mA - (mC + mH )

16

=

13,6 - 12.0,8 + 1.0,8 = 0,8 mol 16

Gi CTGN ca este là Cx H yOz x : y : z = nC : n H : n H = 0,8 : 0,8 : 02 = 4 : 4 : 1

CTG ca A là (C4H4O)n mà A là cht n chc phn ng vi KOH nên A ch có th là axit hoc

este n chc có s nguyên t oxi = 2 hay n = 2 Vy CTPT ca A là C8H8O2 b. Xác nh CTCT

n A = 13,6 : 136 = 0,1 mol; n KOH = 0,2 mol

Nên A ã phn ng vi KOH theo t l 1:2 và A phi là este n chc ca phenol Các CTCT có th có ca A là:

CH3COO

HCOO

HCOO

HCOO

CH3 CH3 CH3

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

17

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Ví d 2: t cháy hoàn toàn 6,8 gam mt este A no n chc cha vòng benzen thu c CO2 và

H 2O . Hp th toàn b sn phm này vào bình ng dung dch Ca(OH)2 ly d thy khi lng bình

tng 21,2 gam ng thi có 40 gam kt ta. Xác nh CTPT, CTCT có th có ca A Gii Dùng phng pháp nh lng Khi lng bình tng = khi lng CO2 + khi lng H 2O Mà n CO = n CaCO = 0,4 mol n C = 0,4 mol

2

mH O = 21,2 - 44.0,4 = 3,6 gam n H O =

2 2

3,6 = 0,2 mol n H = 0,2 mol 18

nO =

6,8 - (12.0,4 + 1.0,4) = 0,1 mol 16

Gi CTGN ca A là : Cx H yOz x : y : z = nC : n H : n H = 0,4 : 0,4 : 01 = 4 : 4 : 1

CTG ca A là (C4H4O)n mà A là este n chc có s nguyên t oxi = 2 hay n = 2

Vy CTPT ca A là C8H8O2

CH3COO

HCOO

CH3

HCOO

HCOO

CH3

CH3

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

18

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

ÔN TP ESTE

Câu 1: CTCT ca C4H6O2 mà khi thy phân trong môi trng axit thu c sn phm có phn ng tráng gng là: A. HCOO CH CH CH3 C. HCOO CH2 CH CH2 B. CH3 COO CH CH2 D. C A, B, C

Câu 2: Cho cht hu c A ch cha 1 loi nhóm chc tác dng vi 1 lít dung dch NaOH 0,5M thu c a gam mui và 0,1 mol ru. Lng NaOH d có th trung hòa ht 0,5 lít dung dch HCl 0,4M. Công thc tng quát ca A là: A. RCOOR' B. (RCOO)2R' C. (RCOO)3R' D. R(COOR')3

Câu 3: Cho 21,8 gam cht hu c A ch cha 1 loi nhóm chc tác dng vi 1 lít dung dch NaOH 0,5M thu c 24,6 gam mui và 0,1 mol ru. Lng NaOH d có th trung hòa ht 0,5 lít dung dch HCl 0,4M. Công thc cu to thu gn ca A là: A. CH3COOC2H5 C. (CH3COO)3C3H5 B. (CH3COO)2C2H4 D. C3H5 (COOCH3 )3

Câu 4: Xà phòng hóa hoàn toàn 9,7 gam hn hp hai este no n chc X, Y cn 100 ml dung dch NaOH 1,5M. Sau phn ng cô cn dung dch thu c hn hp 2 ru ng ng liên tip và 1 mui duy nht. CTCT thu gn ca 2 este ó là: A. HCOOCH3 ; HCOOC2H5 C. C2H5COOCH3 ; C2H5COOC2H5 B. CH3COOCH3 ; CH3COOC2H5 D. C3H7COOCH3 ; C3H7COOC2H5

Câu 5: 1,76 gam mt este no n chc phn ng ht vi 40 ml dung dch NaOH 0,5M thu c cht X và cht Y. t cháy hoàn toàn 1,2 gam cht Y cho 2,64 gam CO2 và 1,44 gam H 2O . CTCT ca este là: A. CH3COOC3H7 A. Tng nhit C. Dùng nhiu axit hay ru hn B. C2H5COOCH3 C. CH3COOCH3 B. Dùng H + D. Dùng OH xúc tác D. HCOOC3H7

Câu 6: tng hiu sut ca phn ng este hóa (cho ra nhiu este hn) ta nên:

Câu 7: Cho CTPT ca mt este là C5H8O2 . ng vi CTPT s ng phân khi b xà phòng hóa cho anehit là: A. 1 B. 2 C. 3 D. 4 T: 0373761405

19

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Câu 8: Vi CTPT C8H8O2 có bao nhiêu ng phân este khi xà phòng hóa cho ra 2 mui A. 5 B. 4 C. 3 D. 6 Câu 9: t cháy 0,05mol mt este n chc A thu c 11 gam CO2 và 3,6 gam H 2O . Có bao nhiêu CTCT ca A tha mãn iu kin khi un A vi dung dch NaOH ta thu c sn phm có phn ng vi AgNO3 /NH3 A. 7. B.8. C.5. D.3. Câu 10: Dãy gm các cht c xp theo chiu nhit sôi tng dn t trái sang phi là: A. CH3CHO; C2H5OH; C2H6 ; CH3COOH C. C2H6 ;C2H5OH; CH3CHO; CH3COOH Câu 11: Cho s chuyn hóa sau: C3 H4O2 + NaOH X + Y X + H2 SO 4 loãng Z + T Bit Y và Z u có phn ng tráng gng. Hai cht Y, Z tng ng là: A. HCHO, CH3 CHO. C. CH3 CHO, HCOOH. A. CH2 = CH ­ COO ­ CH3 . C. CH3 COO ­ CH = CH2 . B. HCHO, HCOOH. D. HCOONa, CH3 CHO B. CH2 = CH ­ COO ­ C2 H5 . D. C2 H5 COO ­ CH = CH2 B. CH3COOH;C2H6 ;CH3CHO; C2H5OH; D. C2H6 ; CH3CHO;C2H5OH; CH3COOH

Câu 12: Polivinyl axetat (hoc poli(vinyl axetat)) là polime c iu ch bng phn ng trùng hp

Câu 13: Khi t cháy hoàn toàn 4,4 gam cht hu c X n chc thu c sn phm cháy ch gm 4,48 lít CO 2 ( ktc) và 3,6 gam nc. Nu cho 4,4 gam hp cht X tác dng vi dung dch NaOH va thu c 4,8 gam mui ca axit hu c Y và cht hu c Z. Tên ca X là (Cho H = 1; C = 12; O =16; Na = 23) A. isopropyl axetat. B. etyl propionat. C. metyl propionat. D. etyl axetat. Câu 14: Cho cht X tác dng vi mt lng va dung dch NaOH, sau ó cô cn dung dch thu c cht rn Y và cht hu c Z. Cho Z tác dng vi AgNO3 /NH3 thu c cht hu c T. Cho cht T tác dng vi dung dch NaOH li thu c cht Y. Cht X có th là A. HCOOCH = CH2 . C. CH3 COOCH = CH ­ CH3 . A. CH3 COOCH = CH2 . C. CH2 = CHCOOCH3 . B. HCOOCH3 . D. CH3 COOCH = CH2 B. CH2 = C(CH3 )COOCH3 . D. C6 H5 CH = CH2 .

Câu 15: Polime dùng ch to thu tinh hu c (plexiglas) c iu ch bng phn ng trùng hp

Câu 16: Chia 7,8g hn hp ru etylic và ru ng ng R-OH thành 2 phn bng nhau. Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

20

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo + Phn I: Cho tác dng vi Na (d) thu c 1,12 lít H 2 (ktc) . +Phn II: Cho tác dng vi 30g CH3COOH ( có mt H2SO4 c). Tính tng khi lng este thu c , bit hiu sut các phn ng este hóa u là 80% A. 5,48g B. 6,48g C. 7,48g C. 7,48g

Bim Sn 2009

Câu 17: Cho 80.6 gam trieste ca glixerol vi axit hu c, n chc tác dng va vi 12 gam

NaOH . Khi lng mui thu c là :

A. 76.2 gam B. 83.4 gam C. 91.2 gam D. 91.8 gam Câu 18: Thy phân 1 este n chc no E bng dung dch NaOH thu c mui khan có khi lng phân t bng 24/29 khi lng phân th E. T khi hi ca E i vi không khí bng 4. Công thc cu to E là: A. C2H5COOC3H7 B. HCOOCH3 C. C3H7COOCH3 D. C2H5COOCH3

Câu 19: ng vi công thc phân t C4H8O2 có bao nhiêu este là ng phân ca nhau? A. 4 B. 3 C. 2 D. 5 Câu 20: Chia 4,4 gam mt este X thành 2 phn bng nhau. t cháy hoàn toàn phn 1, cho toàn b sn phm cháy hp th vào bình ng Ba(OH)2 d thì khi lng bình tng 6,2 gam và có 19,7 gam kt ta trng. Xà phòng hóa hoàn toàn phn 2 bng dung dch NaOH d thu c 2,05 gam mui Natri. CTCT ca X là A. C2H3COOCH3 B. HCOOC3H7 C. CH3COOC2H5 D. C2H5COOCH3

Câu 21: Khi thy phân 0,01 mol este to bi axit hu c n chc X và ancol Y thì dùng úng 1,68g KOH, còn khi thy phân 6,35 gam este trên thì cn 3 g NaOH thu c 7,05 gam mui. Công thc cu to ca este là: A. C13H16O6 A. Nc và qu tím. C. Dung dch NaOH. B. C12H14O6 C. C14H18O6 D. C15H20O6

Câu 22: Cho các cht lng: axit axetic, glixerol, triolein. phân bit các cht sau có th dùng: B. Nc và dung dch NaOH. D. Nc brom.

Câu 23: Có bao nhiêu ng phân este mch thng có CTPT là C6H10C4 . Khi tác dng vi NaOH ch to 1 ru và 1 mui. A. 2 B. 3 C. 4 D. 5 Câu 24: t cháy hoàn toàn a mol este X to bi ancol no, n chc, mch h và axit không no (có 1 liên kt ôi), n chc, mch h thu c 8,96 lít CO2 (ktc) và 5,4g nc. Giá tr ca a là: A. 0,05 mol B. 0,1 mol C. 0,15 mol D. 0,2 mol T: 0373761405

21

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

Câu 25: un este E ( C6H12O2 ) vi dung dch NaOH ta c mt ru A không b oxi hóa bi CuO. E có tên là: A. Isopropyl propionat. C. n - butyl axetat B. Isobutyl axetat D. Tertbutyl axetat

Câu 26: Hai este A, B là dn sut ca benzen có công thc phân t là C9H8O2 ; A và B u cng hp vi brom theo t l mol là 1:1. A tác dng vi dung dch NaOH cho mt mui và mt anehit. B tác dng vi dung dch NaOH d cho hai mui và nc, các mui u có phân t khi ln hn phân t khi ca CH3COONa . Công thc cu to ca A và B ln lt là các cht nào sau ây ? A. HOOC C6H4 CH CH2 và CH2 CH COO C6H5 . B. C6H5 COO CH CH2 và C6H5 CH CH COOH C. HOOC C6H4 CH CH2 và HCOOCH CH C6H5 . D. C6H5 COO CH CH2 và CH2 CH COO C6H5 . Câu 27: E là cht hu c có công thc phân t C7 H12O4 . E tác dng vi dung dch NaOH un nóng to 1 mui hu c và 2 ru là etanol cùng propanol-2. Tên gi ca E là : A. etyl isopropyl oxalat C. metyl isopropyl oxalat B. etyl isopropyl malonat D. ietyl aipat

Câu 28: t cháy 3,7 gam cht hu c X cn dùng 3,92 lít O 2 (ktc) thu c CO2 , H2O có t l mol là 1:1. X tác dng vi KOH to ra 2 cht hu c. Công thc phân t ca X là: A. C3H6O2 B. C3H4O2 C. C2H4O2 D. C4H8O2

Câu 29: Triglixerit là este 3 ln ca glixerol. Nu un nóng Glixerol vi hn hp 3 axit R1COOH ,

R 2COOH , R 3COOH (có xúc tác) thì thu c ti a bao nhiêu triglixerit?

A. 12

B. 22

C. 9

D. 18

Câu 30: t cháy mt lng este no, n chc E, dùng úng 0,35 mol oxi, thu c 0,3 mol CO 2 . Vy công thc phân t este này là: A. C3H4O2 B. C3H6O2 C. C2H4O2 D. C4H8O2

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

22

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

HNG DN GII

Câu 1: D Câu 2: C

nNaOH ban u = 1.0,5 = 0,5 mol; nNaOH phn ng = 0,5 mol ­ 0,5.0,4 = 0,3 mol

nNaOH phn ng : nru = 3 : 1 nên A là este ca ru 3 chc vi axit n chc

(RCOO)3R' + 3NaOH 3RCOONa + R'OH

áp án C Câu 3: C Tng t câu 2 ta có A là este ca ru n chc vi axit a chc

(RCOO)3R' + 3NaOH 3RCOONa + R'OH

0,1 mol

0,3 mol

0,3 mol

0,1 mol

Mmui = 24,6 : 0,3 = 82 MRCOONa = 82 hay R + 67 = 82 R = 15 vy mui là CH3COOH

MA = 21,8 : 0,1= 218

3(15 + 44) + R' = 218 R' = 41 vy ru là C3H5 (OH)3 CT ca este là: (CH3COO)3C3H5

áp án C Câu 4: A Gi CT chung ca 2 este là CnH2nO2 Hai este n chc nên tác dng vi NaOH theo t l 1: 1

n este = n NaOH = 0,15 mol

Meste =

9, 7 = 64,67 = 14n 32 n = 2,33 0,15

Sau phn ng vi NaOH cô cn dung dch thu c hn hp 2 ru ng ng liên tip và 1 mui duy nht nên hai este phi là ng ng liên tip và các este phi c cu to t cùng mt gc axit và hai ru ng ng k tip. CTPT ca 2 este là C2H4O2 HCOOCH3 CTCT ca 2 este phi là C3H6O2 HCOOC2H5 áp án A Câu 5: D Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

23

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

n CO = 2,64 = 0,06 mol 44 2

n CO < n H O nên Y phi là ru no n chc Cn H2n + 1OH 1,44 2 2 n H O = 18 = 0,08 mol 2

n 0,06 n = n CO2 = = 3 ru là C3H7OH - n CO 0,08 - 0,06 H O

2 2

este có dng RCOOC3H7

Mt khác neste = n NaOH = 0,04.0,5 = 0,02 mol

Meste =

1,76 = 88 R + 44 + 43 = 88 hay R = 1 0,02

CTCT ca este là HCOOC3H7 áp án D Câu 6: C Câu 7: C Các ng phân C5H8O2 khi b xà phòng hóa cho 1 anehit phi có cu to t axit no n chc và ru không no bc 1 có nhóm OH liên kt vi nguyên t cacbon có ni ôi:

CH3 CH2 COOCH = CH2 : CH3 COOCH = CH CH3 : HCOOCH = CH CH2 CH3

Có 3 ng phân áp án C Câu 8: B Vi CTPT C8H8O2 là este (n chc ) khi xà phòng hóa cho ra 2 mui nên nó phi là este ca phenol

CH3COO

HCOO

CH3

HCOO

HCOO

CH3

CH3

Có 4 ng phân áp án B Câu 9: A Gi CT ca este là Cx H yO2

C x H y O2 + (x + y - 1)O2 x CO2 4 + y H O 2 2

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

24

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo 0,05 mol

11 = 0,25 mol 44 3,6 = 0,2 mol 18

Bim Sn 2009

x = 5, y = 8 CTPT ca A là C5H8O2

A có 2 liên trong phân t và 1 nguyên t oxi nên A là este không no có mt ni ôi n chc. Khi un A vi dung dch NaOH ta thu c sn phm có phn ng vi AgNO3 /NH3 thì: + Hoc A c to ra t axit formic vi ru không no có mt ni ôi n chc + Hoc A c to ra t ru không no bc 1 có nhóm OH liên kt vi cacbon có ni ôi n chc vi axit no n chc. Các CTCT ca A tha mãn là:

CH3 CH2 COOCH = CH2 (1): CH3 COOCH = CH CH3 (2): HCOOCH = CH CH2 CH3 (3) HCOOCH2 CH = CH CH3 (4): HCOOCH2 CH2 CH = CH2 (5): HCOOCH = C CH3 (6)

CH3 HCOOCH C = CH3 (7) CH3

Câu 10: D Câu 11: C

HCOOCH= CH2 + NaOH HCOONa 2HCOONa + H 2SO4 2HCOOH + CH3CHO + Na 2SO4

Câu 12: C

n CH3COO CH CH2

Vinyl axetat Câu 13: C

xt

CH CH2

OOCCH3

n

Poli vinyl axetat

n CO = 22,4 = 0,2 mol n C = 0,2 mol 2 n H O = 18 = 0,2 mol n H = 0,4 mol 2

nO = 4,4 - (12.0,2 + 1.0,4) = 0,1 mol 16

4,48

3,6

Gi CT ca este là Cx H yOz

x : y : z = 0,2 : 0,4 : 0,1 = 2 : 4 : 1

CTG ca A là (C2H4O)n . Vì A n chc nên n = 1, 2

Vi n = 1, CTPT ca A là C2H4O không có CTCT nào phn ng vi NaOH Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

25

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo Vi n = 2, CTPT ca A là C4H8O2 , A có th là axit hoc este Gi CT ca mui to ra khi cho A tác dng vi NOH có dng RCOONa Vì A n chc nên s mol mui = s mol A =

4,4 = 0,05 mol 88

Bim Sn 2009

MRCOONa =

4,8 = 96 R + 44 + 43 = 96 hay R = 29 C2H5 0,05

CT ca mui là C2H5COONa CT ca este là C2H5COOCH3 (metyl propionat)

áp án C Câu 14: D

CH3COOCH= CH2 + NaOH CH3COONa

X

CH3CHO +

dd NH

+ CH3CHO

Z

+ 2Ag

Y

3 Ag 2O CH3COOH

Z

T

CH3COOH + NaOH CH3COONa

T Câu 15: B Y

+ H 2O

COO - CH3

xt n CH2 = C - COO - CH3

CH C

CH3

CH3

n

Metyl meta acrylic Câu 16: B

poli metyl meta acrylat (thy tinh plexiglas ­ thy tinh hu c)

S mol ru mi phn: n rîu = 2n H = 2

2

1,12 = 0,1 mol 22,4

Do hiu sut là 80% nên ch có 0,8.

7,8 = 3,12 gam ru phn ng vi 0,8,0,1.60 = 4,8 gam 2

CH3COOH và to (m) gam mui + 0,1.0,8.18 = 1,44 gam H 2O

m = 3,12 + 4,8 ­ 1,44 = 6,48 gam

áp án B Câu 17: B

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

26

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

(RCOO)3 C3H5 + 3NaOH 3RCOONa + 12 = 0,3mol 40 C3H5 (OH)3 0,1mol

Bim Sn 2009

Áp dng LBTKL ta có: Khi lng mui = 80,6 + 12 ­ 92.0,1 = 83,4 gam áp án B Câu 18: A Gi CT ca este có dng RCOOR'

M E = 4.29 = 116 = R + 44 + R' R + R' = 72 M E = 116 M muèi = 116.24 = 96 R + 67 = 96 R = 29 C2 H5 29 R' = 43 C3H 7

CT ca este là C2H5COOC3H7 áp án A Câu 19: A Bn ng phân este có CTPT C 4 H8 O 2 là:

HCOO CH 2 CH 2 CH3 (1) ; HCOO CH(CH3 ) CH3 (2) ; CH3 COO CH2 CH3 (3); CH3 CH 2 COO CH3 (4)

áp án A Câu 20: C

19,7 = 0,1 mol 2 3 197 n CO = n H O X là este no n chc Cn H2n O2 2 2 6,2 - 44.0,1 nH O = = 0,1 mol 2 18 n CO = n BaCO

=

Cn H 2n O2 + 2,2 14n+32

3n -1 O2 n CO2 2 0,1mol

+ n H2O

2,2n = 0,1mol n = 4 C4 H8O2 14n+32

Gi CT ca mui là RCOONa Este n chc nên s mol este = s mol mui =

2,2 = 0,025 mol 14n+32

Mmuèi =

2,05 = 82 R + 67 = 82 R = 15 CH3 mui là CH3COONa 0,025

CTCT ca este là: CH3COOC2H5

Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

27

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo áp án C Câu 21: B 0,01 mol este phn ng vi chc có dng (RCOO)3 R'

(RCOO)3 R' 0, 025mol + 3NaOH 3RCOONa 3 = 0, 075mol 40 0, 075mol + R'(OH)3

Bim Sn 2009

1,68 = 0,03 mol KOH nên là este ba chc ca axit n chc vi ru ba 56

Mmuèi = Meste =

7,05 = 94 R + 67 = 94 R = 27 C2H3 0,075 6,35 = 254 3(R + 44) + R' = 254 R' = 41 C3H5 0,025

este là (C2H3COO)3 C3H5 . CTPT là C12H14O6

áp án B Câu 22: A Chn phng án A vì: u tiên cho nc vào 3 l ng 3 cht lng trên, Triolein là cht béo nên s không tan và ni lên trên mt nc, trong khi ó axit axetic và glixerol tan tt trong nc. Ta nhn bit c triolein. Tip theo ta dùng qu tím cho vào 2 l ng 2 dung dch còn li, l nào làm qu tím chuyn sang màu là l ng axit axetic, l không có hin tng là l ng glixerol. Câu 23: C Este este mch thng có CTPT là C6H10O4 có 2 liên kt trong phân t và 4 nguyên t oxi dng vi NaOH ch to 1 ru và 1 mui nên phi là este ca 2 ru no n chc ging nhau và 1 axit no 2 chc hoc este ca ru no 2 chc vi hai axit no n chc ging nhau + Ete ca 2 ru no n chc ging nhau và 1 axit no 2 chc:

CH3OOC CH2 CH2 COOCH3 (1) CH3 CH2 OOC COO CH2 CH3 (2) CH3COO CH2 CH2 OOCH3C (4)

+ Ete ca ru no 2 chc vi hai axit no n chc ging nhau:

HCOO CH2 CH2 CH2 CH2 OOCH (3)

áp án C Câu 24: B

Cn H2n - 2O2 + 3n - 3 O2 nCO2 2 + (n - 1)H 2O

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

28

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo a mol

0,3n = 0,4(n -1) n = 4

Bim Sn 2009

5,4 = 0,3 mol 18

8,96 = 0,4 mol 22,4

a = 0,1 mol áp án B Câu 25: D un este E ( C6H12O2 ) vi dung dch NaOH ta c mt ru A không b oxi hóa bi CuO nên ru phi là ru bc 3. Suy ra CTCT ca E là

CH3

CH3 COO C CH3

(Tertbutyl axetat)

CH3

áp án D Câu 26: D Xét các áp án ch có áp án D tha mãn yêu cu bài. Phng trình hóa hc xy ra khi cho A,B tác dng vi NaOH:

C6H5 COO CH CH2 + NaOH C6H5 COONa + CH3 CHO CH2 CH COO C6H5 + NaOH CH2 CH COONa + C6H5OH Chú ý: C6H5OH + NaOH C6H5ONa + H2O

Chn D Câu 27: A Este C7 H12O4 có dng

COOCH2 CH3

R

COOCH2 CH3

R = 14 CH2 , CTCT ca este là

CH 2

COOCH CH2

CH3 (etyl isopropyl oxalat)

COOCH CH2

CH3

áp án A Câu 28: A Biên son: Lê c Hnh Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa T: 0373761405

29

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo

Bim Sn 2009

n CO n H O = a mol; n O =

2 2 2

3,92 = 0,175mol 22, 4

Áp dung LBTKL ta có: 44a + 18a = 3,7 + 32.0,175 = 9,3 gam

n CO n H O = 0,15 mol (este no n chc công thc là Cn H2n O2 , nCn H

2 2

2nO2

= b mol )

Áp dung LBTNT oxi ta có: 2b + 2.0,175 = 2.0,15 + 0,15

n Cn H

2n O2

= b = 0,05mol

= 14n + 32 = 3, 7 = 74 n = 3 C3H6O2 0, 05

MCn H

áp án A

2n O2

Câu 29: D Các trieste có gc axit dng : - R1 R1 R1 ; R 2 R 2 R 2 ; R 3 R 3 R 3 ; - R1 R1 R 2 ; R1 R 2 R1 - R1 R1 R 3 ; R1 R 3 R1 - R 2 R 2 R1 ; R 2 R1 R 2 - R 2 R 2 R3 ; R 2 R3 R 2 - R 3 R 3 R1 ; R 3 R1 R 3 - R3 R3 R 2 ; R3 R 2 R3 - R1 R 2 R 3 ; R1 R 3 R 2 ; R 2 R1 R 3 ; Có tt c 18 trieste áp án D Câu 30: B CTTQ ca este no n chc là Cn H2n O2

n CO n H O = 0,3 mol

2 2

Gi s mol ca este là a. Áp dung LBTNT oxi ta có: 2a + 2.0,35 = 2.0,3 + 0,3

n Cn H

n=

2n O2

= a = 0,1mol

= 3 C3H6O2

n CO

2

0,1

áp án B

Biên son: Lê c Hnh

Sn Nam ­ ông Sn ­ Bm Sn ­ Thanh Hóa

T: 0373761405

30

Information

Tài liu dy hc ­ Môn Hóa: Este và cht béo Bim Sn 2009

30 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

297030