x

Read PLANI KOMBETAR PER ZBATIMIN E MSA text version

REPUBLIKA E SHQIPËRISË MINISTRIA E INTEGRIMIT

PLANI KOMBËTAR PËR ZBATIMIN E MARRËVESHJES SË STABILIZIM-ASOCIIMIT 2007-2012

TIRANE, SHTATOR 2007

1

PASQYRA E LËNDËS LISTA E SHKURTIMEVE PËRMBLEDHJE 1 1.1 KRITERI POLITIK DEMOKRACIA DHE SHTETI I SE DREJTES 1.1.1 Funksionimi i Administratës Publike 1.1.2 Reforma e Decentralizimit 1.1.3 Zgjedhjet dhe çështje te tjera parlamentare 1.1.4 Gjendja Civile 1.1.5 Sistemi gjyqësor 1.1.6 Lufta kundër korrupsionit TE DREJTAT E NJERIUT DHE MBROJTJA E MINORITETEVE 1.2.1 Respektimi i të drejtave të njeriut 1.2.1.1 Përmirësimi i sistemit të burgjeve 1.2.1.2 Përmirësimi i funksionimit te sistemit përmbarimor 1.2.1.3 Mbrojtja e të drejtave të fëmijëve 1.2.2 Minoritetet TREGU I PASURIVE TË PALUAJTSHME 1.3.1 1.3.2 1.3.3 1.4 Reforma e tokës bujqësore, tregu, administrimi i qëndrueshëm dhe mbrojtja e tokës Regjistrimi fillestar Kthimi dhe kompensimi i pronave

1.2

1.3

BASHKËPUNIMI RAJONAL DHE NDERKOMBETAR 1.4.1 1.4.2 1.4.3 1.4.4 Marrëveshjet e Tregtisë së Lirë Antidumping Politika e Jashtme dhe Siguria e Përbashkët Çminimi

2

KRITERI EKONOMIK 2.1 2.2 Stabiliteti makroekonomik Politika Monetare

3 3.1

AFTËSIA PËR TË PËRBALLUAR DETYRIMET E ANËTARËSISË NË BE LËVIZJA E LIRË E MALLRAVE 3.1.1 Fusha Horizontale 3.1.1.1 Standardizimi dhe Certifikimi 3.1.1.2 Akreditimi 3.1.1.3 Metrologjia Ligjore dhe Para-paketimet 3.1.2 Direktivat e Përafrimit Teknik 3.1.2.1 Direktivat e Përafrimit Teknik (New Approach) 3.1.2.1.1 Pajisje elektrike 2

Enët me presion Lodrat Materiale Ndërtimit Përputhshmëria elektromagnetike 3.1.2.1.6 Makineritë 3.1.2.1.7 Pajisjet e mbrojtjes personale 3.1.2.1.8 Pajisje me gaz 3.1.2.1.9 Mbi kërkesat për eficencen e bojlerëve te rinj qe punojnë me lende djegëse të lëngëta dhe te gazta 3.1.2.1.10 Lendet plasëse për përdorim civil 3.1.2.1.11 Pajisjet dhe sistemet mbrojtëse te përdorshme ne atmosfera potencialisht shpërthyese 3.1.2.1.12 Ashensorët 3.1.2.1.13 Pajisjet mjekësor e 3.1.2.1.14 Barnat për Përdorim Njerëzor 3.1.2.1.15 Materialet dhe Teknologjitë me Përdorim te Dyfishte 3.1.2.1.16 Sistemi hekurudhor i shpejtësisë se larte 3.1.2.1.17 Paketimi dhe paketimi i mbetjeve 3.1.2.1.18 Instalime kabllore për transport personash 3.1.2.1.19 Efiçensa energjetike e pajisjeve frigoriferike, ndriçimit fluoreshent dhe paketiketimi i pajisjeve elektroshtëpiake 3.1.2.2 Direktivat e Përafrimit te Vjetër (Old Approach Directives) 3.1.2.2.1 Mallrat ushqimore 3.1.2.2.2 Mjetet motorike 3.1.2.2.3 Qelqi 3.1.2.2.4 Tekstilet 3.1.2.2.5 Këpucët 3.1.2.2.6 Druri 3.1.2.2.7 Kimikatet 3.1.2.2.8 Detergjentet 3.1.2.2.9 Plehrat kimike 3.1.2.2.10 Produktet kozmetike 3.1.2.2.11 Produktet veterinare dhe mjekësore 3.1.3 3.1.4 Mbrojtja e konsumatorit dhe mbikëqyrja e tregut Lëvizja e lire e mallrave kulturore

3.1.2.1.2 3.1.2.1.3 3.1.2.1.4 3.1.2.1.5

3.2 LEVIZJA E LIRË E PUNËTORËVE 3.3 LIRIA E VENDOSJES DHE LIRIA PËR TË OFRUAR SHËRBIME 3.3.1 Liria e vendosjes dhe liria për te ofruar shërbime (procedurat e regjistrimit dhe te licencimit) 3.3.2 Njohja reciproke e diplomave 3.3.3 Njohja reciproke e kualifikimeve për Profesionet e Lira 3.3.4 Shërbimet Postare 3.3.5 Shërbimet financiare 3.3.5.1 Banka 3.3.5.2 Shërbimet financiare jo bankare - Sigurimet 3.4 LËVIZJA E LIRË E KAPITALIT 3.5 LEGJISLACIONI PËR SHOQËRITE TREGTARE 3

3.6 TË DREJTAT E PRONËSISË INTELEKTUALE DHE INDUSTRIALE 3.6.1 Pronësia Intelektuale 3.6.2 Pronësia Industriale 3.7 KONKURRENCA DHE NDIHMA SHTETËRORE 3.7.1 Konkurrenca 3.7.2 Ndihma Shtetërore 3.8 PROKURIMI PUBLIK 3.9 BUJQËSIA 3.9.1 Siguria ushqimore 3.9.2 Agroperpunimi dhe marketingu 3.9.3 Blegtoria 3.9.4 Shërbimet Veterinare 3.9.5 Prodhimi bimor 3.9.6 Mbrojtja e bimëve 3.9.7 Zhvillimi rural dhe strukturat bujqësore 3.9.8 Pyjet dhe kullotat 3.10 PESHKIMI 3.11 TRANSPORTI 3.11.1 Infrastruktura rrugore 3.11.2 Siguria rrugore 3.11.3 Transporti rrugor 3.11.4 Transporti hekurudhor 3.11.5 Transporti detar 3.11.6 Transporti Ajror 3.12 TATIMET 3.13 DOGANAT 3.14 STATISTIKAT 3.15 PUNËSIMI DHE KOHEZIONI SOCIAL 3.15.1 Dialogu social 3.15.2 Punësimi 3.15.3 Mbrojtja dhe Sigurimet Shoqërore 3.15.3.1 Mbrojtja shoqërore 3.15.3.2 Sigurimet Shoqërore 3.15.4 Shëndeti dhe siguria ne pune 3.15.5 Barazia gjinore 3.16 ENERGJIA 3.16.1 Sektori i energjisë 3.16.2 Sektori i hidrokarbureve 3.17 POLITIKAT INDUSTRIALE 3.17.1 Politikat Industriale 3.17.2 Sektori i Minierave 4

3.18 NDËRMARRJET E VOGLA DHE TË MESME 3.19 ARSIMI DHE SHKENCA 3.19.1 Arsimi dhe formimi profesional 3.19.2 Mosdiskriminimi ne arsim 3.19.3 Arsimi parauniversitar 3.19.4 Arsimi i larte 3.19.5 Kërkimi shkencor 3.20 SHOQËRIA E INFORMACIONIT 3.20.1 Telekomunikacioni 3.20.2 Politikat audio-vizuale 3.21 TURIZMI 3.22 MJEDISI 3.22.1 3.22.2 3.22.3 3.22.4 Legjislacioni horizontal Cilësia e ajrit Menaxhimi I mbetjeve Uji 3.22.4.1 Administrimi i burimeve ujore 3.22.4.2 Cilësia e ujit te pijshëm 3.22.4.3 Parandalimi i ndotjes se ujit dhe menaxhimi i ujit te pijshëm 3.22.5 Mbrojtja e natyrës 3.22.6 Ndotja dhe rreziqet industriale 3.22.7 Kimikatet 3.22.8 Organizmat e Modifikuar Gjenetikisht 3.22.9 Zhurmat 3.22.10 Siguria Bërthamore dhe Mbrojtja nga Rrezatimet 3.22.11 Ndryshimet klimatike 3.22.12 Emergjencat civile, Mbrojtja e popullatës civile ne kuadrin mjedisor

3.23 SHËNDETI PUBLIK 3.24 ZHVILLIMI RAJONAL 3.25 BASHKËPUNIMI NE DREJTËSI DHE CËSHTJE TË BRENDSHME 3.25.1 Bashkëpunimi Gjyqësor Ndërkombëtar 3.25.2 Mbrojtja e te dhënave personale 3.25.3 Menaxhimi i Kufijve 3.25.4 Politikat e Migracionit 3.25.5 Azili 3.25.6 Politika e vizave 3.25.7 Krimi i Organizuar dhe trafiqet e paligjshme 3.25.8 Lufta kundër drogës 3.25.9 Parandalimi i Pastrimit te Parave 3.25.10 Lufta kundër terrorizmit 3.25.11 Policia 3.26 MANAXHIMI I FINANCAVE PUBLIKE 3.26.1 Financat publike dhe Auditimi i brendshëm 3.26.2 Planifikimi buxhetor 5

3.26.3 Auditimi i Jashtëm 3.26.4 Kontabiliteti Publik 3.27 ORIENTIMI, KOORDINIMI DHE MONITORIMI I PROCESIT TE INTEGRIMIT EUROPIAN LISTA E PERSONAVE PËRGJEGJËS PËR HARTIMIN E PKZMSA Aneksi 1: Lista e Iniciativave Ligjore sipas Fushave Aneksi 2: Kostot e Përkthimit dhe Përgatitjes së Legjislacionit sipas institucioneve në vite Aneksi 3: Numri i Punonjësve sipas Viteve Aneksi 4: Trajnimet Aneksi 5: Kostot e Infrastrukturës, IT dhe Konsulences sipas Institucioneve në vite Aneksi 6: Lista e Aktiviteteve zbatuese sipas fushave

6

LISTA E SHKURTIMEVE AITPP AK AKE AKH ARM AP APP AMF BB BEI BERZH BSPSH CAM- A CARDS DAP DPAC DPB DPD DPMK DPPSH DPQ DPRR DPS DPSHTRr DPT DQPK DQPR ERE ERT FMN ILO IMO INSIG IOM ISHP ISSH IST ITAP KESH KKB KKRT KLSH KM KRRTRSH KSSH MASH MD MBUMK METE MF Agjencia e Inventarizimit dhe Transferimit te Pronave Publike Autoriteti i Konkurrences Agjensia Kombetare e Energjise Agjensia Kombetare e Hidrokarbureve Agjencite Rajonale te Mjedisit Akademia e Policise Agjencia e Prokurimit Publik Autoriteti i Mbikqyrjes Financiare Banka Boterore Banka Evropiane per Investime Banka Evropiane per Rindertim dhe Zhvillim Bashkimi i Sindikatave te Pavarura Shqiptare Misioni i Asistences Komunitare ne Shqiperi Asistenca Komunitare per Rindertim dhe Zhvillim Departamenti i Administrates Publike Drejtoria e Pergjithshme e Aviacionit Civil Drejtoria e Pergjithshme e Burgjeve Drejtoria e Pergjithshme e Doganave Drejtoria e Pergjithshme e Metrologjise dhe Kalibrimit Drejtoria e Pergjithshme e Policise se Shtetit Drejtoria e Policise se Qarkut Drejtoria e Pergjithshme e Rrugeve Drejtoria e Pergjithshme e Standardizimit Drejtoria e Pergjithshme e Sherbimeve te Transportit Rrugor Drejtoria e Pergjithshme e Tatimeve Drejtoria Qendrore e Policise Kufitare Drejtoria Qendrore e Policise se Rendit Enti Rregullator i Energjise Enti Rregullator i Telekomunikacionit Fondi Monetar Nderkombetar Organizata Nderkombetare e Punes Organizata Detare Nderkombetare Insituti I Sigurimeve Organizata Nderkombetare e Migracionit Instituti i Shendetit Publik Instituti i Sigurimeve Shoqerore Instituti i Studimeve te Transportit Instituti i Trainimit te Administrates Publike Koorporata Elektroenergjitike Shqiptare Keshilli konsultativ i biznesit Keshilli Kombetar i Radiove dhe Televizioneve Kontrolli i Larte i Shtetit Keshilli i Ministrave Keshilli i Rregullimit te Territorit te Republikes se Shqiperise Konfederata e Sindikatave Shqiptare Ministria e Arsimit dhe Shkences Ministria e Drejtesise Ministria e Bujqesise, Ushqimit dhe Mbrojtjes se Konsumatorit Ministria e Ekonomise, Tregtise dhe Energjitikes Ministria e Financave 7

MI MPJ MTKRS MM MMPAU MPÇSSHB MB MSA MSH MTL MPPT OBSH OBT OIML OJF OST PAK PAMECA PBA PBB PVKM SEC-I SECI SHISH SHKB SHKP SHQLKD SHSSH SKZHES TVSH UNDP UNHCR VKK VKM ËIPO

Ministria e Integrimit Ministria e Puneve te Jashtme Ministria e Turizmit, Kultures, Rinise dhe Sporteve Ministria e Mbrojtjes Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit te Ujrave Ministria e Punes, Çeshtjeve Sociale dhe Shanseve te Barabarta Ministria e Brendshme Marreveshja e Stabilizim Asocimit Ministria e Shendetesise Marreveshjet e Tregtise se Lire Ministria e Puneve Publike, Transporteve dhe Telekomunikacionit Organizata Boterore e Shendetesise Organizata Boterore e Tregtise Organizata Nderkombtare e Metrologjise Ligjore Organizata JoFitimprurese Kompania e Transmetimit te Energjise elektrike Persona me Aftesi te Kufizuar Misioni i Asistences Policore te Komisionit Evropian per Shqiperine Programi Buxhetor Afatmesem Produkti i Brendshem Bruto Projekt- Vendim i Keshillit te Ministrave Bashkepunimi I Vendeve te Europes Jug-Lindore Nisma e Bashkepunimit per Europen Juglindore Sherbimi Informativ i Shtetit Sherbimi i Kontrollit te Brendshem (Ne Ministrine e Brendshme) Sherbimi Kombetar i Punesimit Sherbimi Qendror i Luftes Kunder Droges Sherbimi Social Shqiptar Strategjia Kombetare e Zhvillimit Ekonomik dhe Social Tatimi mbi Vleren e Shtuar Programi i Zhvillimit te Kombeve te Bashkuara Komisioni i Larte i Kombeve te Bashkuara per Refugjatet Vend Kalimi Kufitar Vendim i Keshillit te Ministrave Organizata Boterore e Pronesise Intelektuale

8

PËRMBLEDHJE Nënshkrimi i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit (MSA) në 12 qershor 2006, ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Komuniteteve Evropiane e Shteteve të tyre Anëtare përbën një ngjarje të rëndësishme për Shqipërinë, duke thelluar më tej bashkëpunimin me vendet anëtare të BE-së në kuadër të Procesit të Integrimit Evropian. Një vit më parë, Ministria e Integrimit së bashku me ministritë e linjës dhe institucionet e tjera shtetërore, hartoi Planin Kombëtar për Zbatimin e MSA-së, dokument i cili u miratua me Vendimin e Këshillit të Ministrave Nr. 463, date 5.7.2006. Dimensioni gjithë përfshirës i Procesit të Integrimit Evropian reflektohet më së miri në instrumentin e zbatimit të detyrimeve që duhet të përmbushë Shqipëria gjatë këtij procesi, në Planin Kombëtar për Zbatimin e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Nëpërmjet këtij dokumenti reflektohet ecuria e zbatimit të përgjegjësive të institucioneve shtetërore të përcaktuara në dokumentin e Partneritetit Evropian me Shqipërinë për vitin 2006, MSA dhe Marrëveshja e Përkohëshme, Raporti Vjetor i Komisionit Evropian për Shqipërinë për vitin 2006, si dhe rekomandimet e dala gjatë takimeve të përbashkëta të Punës Shqipëri ­ BE. PKZMSA-së i Rishikuar adreson kryesisht çështjet e përafrimit të legjislacionit shqiptar me atë të BE-së, si detyrim që rrjedh nga MSA, duke monitoruar dhe përmirësuar kuadrin ekzistues ligjor institucional dhe afatet e transpozimit të këtyre iniciativave sipas periudhave afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata. Në linjë me zbatimin e strategjisë mbështetëse qeveritare për çështjet e integrimit evropian, fokusi i hartimit të PKZMSA-së për vitin 2007 lidhet kryesisht me; Identifikimin e kostove financiare për çdo aktivitet apo iniciativë ligjore të përcaktuara nga ministritë e linjës dhe institucionet qendrore. Gjatë fazës përfundimtare të rishikimit u bashkëpunua me Ministrinë e Financave për të mundësuar përfshirjen e kostove që do të kërkojë zbatimi i Planit, në buxhetin afatmesëm 2008-2010. Përcaktimin e numrit të faqeve të acquis communautaire që do të transpozohen në sistemin e ligjeve shqiptare dhe kostot e përkthimit të tyre në periudhë afatshkurtër, afatmesme dhe afatgjatë, si dhe Vlerësimin e kapaciteteve administrative të nevojshme për shtetin shqiptar që do të duhen për zbatimin e tërësisë së angazhimeve të ndërmarra në procesin e integrimit evropian dhe kostove përkatëse te tyre të cilat duhet të përballohen nga ministritë e linjës/institucionet qendrore. Plani Kombëtar përbën instrumentin bazë për planifikimin, vendosjen e prioriteteve dhe monitorimin e procesit të Integrimit Evropian të Shqipërisë. Nga ana tjetër shërben si burim shumë i rëndësishëm informacioni për identifikimin e prioriteteve në kuadër të programit të Asistencës së Ardhshme Financiare të BE-së për Shqipërinë `Instrumenti i Para Aderimit 2007-2013". Në mbështetje të zbatimit të angazhimeve kombëtare në kuadër të procesit të Integrimit, me Urdhëri të Kryeministrit Nr. 33, datë 02.04.2007, u ngrit Grupi Ndërministror i Punës dhe Nëngrupet e Punës nën drejtimin e Zëvendësministrave ose Sekretarëve të Përgjithshëm në Ministritë e Linjës, për koordinimin e aktiviteteve dhe drejtimin e procesit të rishikimit të Planit brenda secilit institucion. Për të siguruar një monitorim teknik dhe të detajuar të zbatimit të angazhimeve, u ngritën 30 grupe ministrore e ndërinstitucionale pune me përfaqësues nga Ministria e Integrimit dhe Ministritë e Linjës ku Ministria e Integrimit ka luajtur një rol monitorues dhe koordinues të procesit. Qëllimi i Planit Kombëtar për Zbatimin e MSA­së 2007 - 2012 Aftësia e Shqipërisë për të përmbushur angazhimet e përcaktuara në Marrëveshjen e Stabilizim Asociimit, është kriteri më i rëndësishëm për të vlerësuar gatishmërinë e saj për avancimin e mëtejshëm drejt 9

anëtarësimit të plotë. Përmbushja e angazhimeve të kësaj Marrëveshjeje, shënon fillimin e një reformimi gjithëpërfshirës të qeverisjes shtetërore dhe shoqërisë në tërësi, në mënyrë që këto të adaptohen me standardet politike, ligjore, ekonomike dhe institucionale të Bashkimit Evropian. Në këtë proces, planifikimi cilësor i hapave të mëtejshëm për realizimin e reformave të nevojshme, merr një rëndësi të jashtëzakonshme. Ky proces nënkupton bashkërendim efikas, zbatim dhe monitorim të zbatimit dhe zhvillimit të strategjive dhe përpjekjeve të Shqipërisë në periudhën afatshkurtër, afatmesme dhe afatgjatë. Me nënshkrimin e Marrëveshjes, Shqipëria merr mbi vete një sërë angazhimesh dhe realizimin e tyre brenda afateve të përcaktuara. Afatet kohore ndryshojnë, në varësi të fushës përkatëse, ndërkohë që afati përfundimtar për realizimin e detyrimeve të Marrëveshjes është 10 vjet që nga dita e hyrjes së saj në fuqi. Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit reflekton drejtimet kryesore të kritereve të anëtarësimit në Bashkimin Evropian: 1. 2. 3. Demokracia dhe shteti i së drejtës, përfshirë edhe respektimin e të drejtave të njeriut dhe mbrojtjen e pakicave kombëtare; Krijimi i një ekonomie tregu funksionale, të aftë për të përballuar trysninë konkurruese; Adoptimi i acquis communautaire (legjislacionit te BE) në të drejtën e brendshme dhe zbatimi i saj nëpërmjet strukturave të duhura administrative dhe gjyqësore.

Komisioni Evropian ka theksuar se, adoptimi dhe implementimi në mënyrën e duhur i acquis communautaire është kushti themelor për integrimin evropian të shteteve që aspirojnë anëtarësimin në BE. Ashtu si në marrëveshjet e asociimit, në rastin e Shqipërisë, detyrimi për të përafruar legjislacionin vendas me atë të BE-së dhe zbatimi rigoroz i tij është sanksionuar në MSA. Nga pikëpamja metodologjike dhe përmbajtja ky Plan është shumë i afërt me një Program Kombëtar për adoptimin e acquis communautaire, pasi ai adreson të gjitha prioritetet afatshkurtra, afatmesme, edhe ato afatgjata të përcaktuara në instrumentet e PSA, nëpërmjet iniciativave ligjore, aktiviteteve zbatuese duke detajuar në mënyrë të veçantë rritjen dhe forcimin e kapaciteteve ekzistuese administrative. Struktura e Planit Kombëtar për Zbatimin e MSA -së Plani Kombëtar pasqyron të njëjtën strukturë sikundër Partneriteti Evropian dhe Raporti Vjetor i Komisionit Evropian për Shqipërinë. Brenda kësaj strukture, pasqyrohen kapitujt e acquis communautaire që janë pjesë e Partneritetit Evropian dhe MSA-së . Plani Kombëtar trajton në tërësinë e tij të gjitha prioritetet afatshkurtra, afatmesme dhe afatgjata të Shqipërisë në procesin e Integrimit Evropian, fokusuar veçanërisht në: Përparësitë dhe kushtet e Partneritetit Evropian për Shqipërinë të vitit 2006 dhe problematikat e Raportit vjetor 2006; Zbatimin e angazhimeve të Marrëveshjes së Stabilizim - Asociimit, me theks të veçantë në detyrimet e Marrëveshjes së Ndërmjetme; Përcaktimin e përparësive në listën e legjislacionit vendas, që do të adoptojë acquis communautaire dhe aktivitetet e nevojshme për zbatimin e angazhimeve të ndërmarra në kuadër të MSA-së; Përcaktimin dhe detajimin e kapaciteteve administrative të nevojshme për zbatimin e angazhimeve të MSA-së sipas fushave; Përcaktimin e kostove financiare për zbatimin e angazhimeve të ndërmarra në MSA, në përputhje me planin buxhetor afatmesëm dhe me kostot e tjera financiare, të përcaktuara në strategjitë sektoriale. Plani është i ndërtuar në tre kapituj kryesorë: 10

· · ·

Kriteri Politik Kriteri Ekonomik Standardet Evropiane - Aftësia për të përballuar detyrimet e anëtarësimit në BE

Tre kapitujt ndahen në 34 fusha dhe 130 nënfusha. Kriteri Politik trajton çështje të demokracisë dhe shtetit të së drejtës, demokratizimin e mëtejshëm të jetës parlamentare, zhvillimin e mëtejshëm te reformës zgjedhore, thellimin e reformave në administratën publike dhe sistemin gjyqësor, luftën kundër korrupsionit, të drejtat e njeriut dhe mbrojtjen e pakicave kombëtare, institucionet e vuajtjes së dënimit dhe sistemin e drejtësisë për të miturit, tregu i pasurive të paluajtshme si dhe bashkëpunimin rajonal dhe ndërkombëtar. Ky kriter është një parakusht thelbësor i cili ndikon drejtpërsëdrejti në ecurinë e marrëdhënieve të Shqipërisë me BE-në. Kriteri Ekonomik trajton çështje të stabilitetit makroekonomik, rritjes ekonomike, reformat mbi investimet publike dhe private; borxhin publik, politikës monetare, dhe bilancit të pagesave. Standardet Evropiane, ose aftësia për të përballuar detyrimet e anëtarësimit në BE, përfshijnë detyrimin për të adoptuar në mënyrë graduale ­ sipas afateve të rëna dakord në MSA ­ normativën komunitare si dhe ndërtimin e strukturave administrative të afta për zbatimin korrekt të legjislacionit të miratuar. Në këtë kapitull trajtohen liritë themelore dhe politikat sektoriale të tregut të brendshëm, dhe bashkëpunimi në fushën e drejtësisë dhe punëve të brendshme të cilat përqendrohen në adoptimin e acquis dhe zhvillimin e infrastrukturës institucionale të nevojshme për arritjen e standardeve evropiane. Çdo fushë e Planit përbëhet nga pjesa hyrëse dhe nga pjesa programuese mbi iniciativat ligjore dhe aktivitetet zbatuese që do të ndërmerren për çdo sektor apo fushë, sipas prioriteteve të përcaktuara në dokumentit e Partneritetit Evropian, MSA-së dhe kapitujve të acquis. · · Pjesa e parë, në formë përshkruese, ofron informacion mbi situaten aktuale, sfidat dhe strategjitë për adresimin e prioriteteve në fushën apo nënfushën përkatëse. Pjesa e dytë, parashikon në detaje prioritetet e zbërthyera në iniciativa ligjore, aktivitete zbatuese, institucione përgjegjëse, afate te vendosura për zbatimin e detyrimeve dhe mjete financiare të nevojshme për realizimin e tyre.

Për çdo fushë dhe nënfushë të përfshirë në Planin Kombëtar, janë përcaktuar në mënyrë të përmbledhur iniciativat ligjore dhe aktivitetet zbatuese, që do të ndërmerren për çdo periudhë kohore afatshkurtër (20072008), afatmesme (2009-2010) dhe afatgjata (2011 ­ 2012) nga shteti shqiptar. Ndarja sipas këtyre prioriteteve është në përputhje të plotë me rekomandimet që jepen në dokumentin e Partneritetit Evropian, si dhe në ndarjen e angazhimeve që përcaktohen në MSA. Kështu, për çdo fushë e nënfushë është bërë një përshkrim i hollësishëm i detyrimeve dhe angazhimeve të qeverisë të ndërmarra në nenet e MSA-së dhe rekomandimet afatshkurtra dhe afatmesme të dhëna nga Komisioni Evropian në Dokumentin e Partneritetit Evropian. Për secilin nga këto detyrime është përcaktuar nga Ministritë e Linjës apo Institucionet Qendrore afati i realizimit të tyre. Plani Kombëtar përcakton tërësinë e iniciativave ligjore e nënligjore që do të ndërmerren nga institucionet zbatuese që mund të jenë ndryshime në kuadrin ligjor ekzistues apo hartimi i një kuadri të ri ligjor e nënligjor. Kjo tërësi iniciativash ligjore synon në: · Përafrimin e legjislacionit shqiptar me acquis communautaire në fushën përkatëse. Në këtë rast përcaktohet referenca e aktit komunitar, si dhe shkalla e përputhshmërisë që synohet të arrihet, e ndarë në dy nivele : (i) e plotë; (ii) e pjesëshme;

11

·

Zbatimin e angazhimeve që rrjedhin nga MSA apo Dokumenti i Partneritetit Evropian, për të cilat nuk ka referencë në acquis. Në këtë rast niveli i përputhshmërisë plotësohet me termin "jo i aplikueshëm".

Përcaktimi i kuadrit ligjor shoqërohet me identifikimin e kostos përgatitore të iniciativave ligjore dhe të përkthimit, për përcaktimin e së cilës janë identifikuar saktësisht numri i faqeve të acquis që do të përkthehen, kostoja për një faqe si dhe totali i kostos përkatëse të përkthimit. Afati i dërgimit të aktit për miratim në Këshillin e Ministrave përcaktohet nga muaji dhe viti kur institucioni përgjegjës e paraqet aktin në Këshillin e Ministrave. Pikërisht në bazë të këtij afati, do të monitorohet më vonë institucioni përkatës për realizimin e kësaj iniciative ligjore. Data e hyrjes në fuqi të aktit, megjithëse e parashikuar në Plan, nuk është nën kompetencën e institucionit përgjegjës. Në Plan përcaktohen gjithashtu tërësia e aktiviteteve zbatuese të institucionit përgjegjës në bashkëpunim me institucionet bashkërenduese që do të ndërmerren për realizimin e detyrimeve/angazhimeve të përcaktura. Këto aktivitete zbatuese do të jenë në funksion të zbatimit të iniciativave ligjore të përcaktuara ose aktivitete të tjera të rëndësishme për realizimin e angazhimit/detyrimit të marrë në kuadër të procesit të integrimit, si ngritja e strukturave të reja administrative, kryerja e studimeve, etj. Aktivitetet zbatuese shoqërohen me një identifikim të plotë të kostove përkatëse të burimeve njerëzore, të trajnimeve, të investimeve të nevojshme dhe të IT,si dhe kosto të konsulencës së huaj apo të brendshme, afatshkurtër apo afatmesme e nevojshme për realizimin e aktivitetit. Përmbajtja e Anekseve të Planit Kombëtar për zbatimin e MSA -së Pjesë integrale e Planit Kombëtar janë edhe Anekset e tij, të cilët janë Aneksi 1: Lista e iniciativave ligjore Në këtë Aneks përfshihet e gjithë lista e iniciativave ligjore, e cila parashikohet të ndërmerret nga Ministritë e Linjës në përputhje me detyrimet e Partneritetit Evropian dhe MSA. Kjo listë është e ndarë sipas ministrive dhe fushave përkatëse. Po kështu, në këtë Aneks jepet informacion për shkallën e përputhshmërisë të projekt-aktit shqiptar me aktin komunitar, referencën përkatëse të këtij akti, institucionet përgjegjëse dhe bashkërenduese dhe afatet e dorëzimit në Këshillin e Ministrave dhe hyrjes në fuqi të aktit ligjor apo nënligjor. TOTALI PËR INICIATIVAT LIGJORE SIPAS INSTITUCIONEVE

INSTITUCIONI MINISTRIA E BRENDSHME MINISTRIA E FINANCES MINISTRIA E DREJTESISE MINISTRIA E EKONOMISE TREGETISE DHE ENERGJITIKES MINISTRIA E MBROJTJES MINISTRIA E MJEDISIT PYJEVE DHE ADMINISTRIMIT TE UJRAVE MINISTRIA E BUJQESISE USHQIMIT DHE MBROJTJES SE KONSUMATORIT MINISTRIA E PUNEVE PUBLIKE TRANSPORTIT DHE TELEKOMUNIKACIONIT MINISTRIA E PUNES CESHTJEVE SOCIALE DHE MUNDESIVE TE BARABARTA MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCES MINISTRIA E TURIZMIT KULTURES RINISE DHE SPORTEVE MINISTRIA E SHENDETESISE KONTROLLI I LARTE I SHTETIT AGJENSIA E PROKURIMIT PUBLIK 2007 20 12 7 32 1 12 35 21 7 9 2 18 15 56 24 10 15 3 20 1 1 22 49 17 5 8 2 5 1 13 37 7 1 3 2008 9 25 5 40 2009 2 7 6 21 8 1 5 2010 Total 31 52 19 98 1 62 177 69 23 35 7 44 1 1

12

BANKA E SHQIPERISE KESHILLI KOMBETAR I RADIOS DHE TELEVIZIONIT AUTORITETI I KONKURRENCES AUTORITETI MBIKQYRES I SIGURIMEVE ZYRA PER REGJISTRIMIN E PASURIVE TE PALUAJTSHME TOTAL

12 4 2 2 1 197 1 3 3 1 231

1

3

16 5

1

4 5

10

2 147 83 658

Aneksi 2: Kosto e përgatitjes dhe përkthimit të legjislacionit Në këtë Aneks jepen kostot e përkthimit dhe përgatitjes së legjislacionit që parashikohet të mbulohen nga buxhetet e ministrive si dhe diferenca e kostos që nuk mbulohet nga programet ekzistuese. Në këtë kontekst duhet theksuar se, kostoja e përgatitjes dhe përkthimit të legjislacionit nuk është kosto e plotë e këtij procesi, por është ajo pjesë e shpenzimeve që aktualisht ka qenë e mundur të identifikohet nga ana e grupeve të punës së Ministrive të Linjës. TOTALI PER KOSTOT E PERKTHIMIT DHE PERGATITJES SE LEGJISLACIONIT

2007 DRAFTIM PERKTHIM 623,758 597,494 2008 2009 2010 67,173 12,651 71,444 920,770 396,321 26,263 936,913 16,143 408,972

Aneksi 3: Lista e Aktiviteteve Zbatuese Në këtë Aneks përfshihet e gjithë lista e aktiviteteve zbatuese, e cila parashikohet të ndërmerret nga Ministritë e Linjës në përputhje me detyrimet e Partneritetit Evropian dhe MSA. Kjo listë është e ndarë sipas ministrive dhe fushave përkatëse. Po kështu, në këtë Aneks jepet informacion për institucionet zbatuese, bashkërenduese dhe afatet e fillimit dhe të përfundimit të realizimit të tyre.

TOTALI PËR AKTIVITETET ZBATUESE SIPAS INSTITUCIONEVE

Institucioni MINISTRIA E BRENDSHME MINISTRIA E FINANCES MINISTRIA E DREJTESISE MINISTRIA E EKONOMISE TREGETISE DHE ENERGJITIKES MINISTRIA E MBROJTJES MINISTRIA E MJEDISIT PYJEVE DHE ADMINISTRIMIT TE UJRAVE MINISTRIA E BUJQESISE USHQIMIT DHE MBROJTJES SE KONSUMATORIT MINISTRIA E PUNEVE PUBLIKE TRANSPORTIT DHE TELEKOMUNIKACIONIT MINISTRIA E PUNES CESHTJEVE SOCIALE DHE MUNDESIVE TE BARABARTA MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCES MINISTRIA E TURIZMIT KULTURES RINISE DHE SPORTEVE MINISTRIA E SHENDETESISE BANKA E SHQIPERISE 22 12 13 11 9 5 9 1 2007 14 6 5 21 2008 9 14 11 76 1 25 45 34 14 15 5 15 8 22 29 13 6 8 2 8 6 4 1 5 15 18 12 2 71 11 2 39 2009 2010 Total 23 43 20 207 1 84 104 60 32 37 12 36 15

13

INSTITUTI I STATISTIKES KESHILLI KOMBETAR I RADIOS DHE TELEVIZIONIT AUTORITETI I KONKURRENCES ENTI RREGULLATOR I TELEKOMUNIKACIONIT AUTORITETI MBIKQYRES I SIGURIMEVE ZYRA PER REGJISTRIMIN E PASURIVE TE PALUAJTSHME DREJTORIA E PERGJITHSHME E RRUGEVE DREJTORIA E PERGJITHSHME E UJESJELLES-KANALIZIMEVE KOMITETI SHTETEROR PER MINORITETET TOTALI

2 2

9 1 3

13

10

34 3

1 2 2

4 14 1

4 1 3 3

6

1 1 24 3 2 221

1

5 4 24

2 110

7 770

143

296

Aneksi 4: Vlerësimi i shtesave të numrit të punonjësve Në këtë Aneks pasqyrohen nevojat për shtesë të nëpunësve apo punonjësve të tjerë të ndara për fusha dhe ministri apo institucione të tjera. Ky informacion do të shërbejë si bazë për të përcaktuar strategjinë e reformimit të institucioneve publike në kuadrin e ndryshimeve institucionale të nevojshme për zbatimin e MSA -së. TOTALI PËR NUMRIN E PUNONJËSVE SHTESË

INSTITUCIONI MINISTRIA E BRENDSHME MINISTRIA E FINANCES MINISTRIA E DREJTESISE MINISTRIA E EKONOMISE TREGETISE DHE ENERGJITIKES MINISTRIA E MBROJTJES MINISTRIA E MJEDISIT PYJEVE DHE ADMINISTRIMIT TE UJRAVE MINISTRIA E BUJQESISE USHQIMIT DHE MBROJTJES SE KONSUMATORIT MINISTRIA E PUNEVE PUBLIKE TRANSPORTIT DHE TELEKOMUNIKACIONIT MINISTRIA E PUNES CESHTJEVE SOCIALE DHE MUNDESIVE TE BARABARTA MINISTRIA E ARSIMIT DHE E SHKENCES MINISTRIA E TURIZMIT KULTURES RINISE DHE SPORTEVE MINISTRIA E SHENDETESISE BANKA E SHQIPERISE INSTITUTI I STATISTIKES KESHILLI KOMBETAR I RADIOS DHE TELEVIZIONIT AUTORITETI I KONKURRENCES ENTI RREGULLATOR I TELEKOMUNIKACIONIT AGJENSIA PER KTHIMIN DHE KOMPENSIMIN E PRONAVE 2007 130 20 0 40 0 5 9 43 40 37 2 10 5 8 16 15 5 7 392 2008 100 0 13 48 30 32 30 55 0 98 0 5 3 8 0 0 10 0 432 2009 0 0 20 43 0 5 6 3 0 32 0 16 0 3 0 0 8 0 136 2010 0 0 0 3 0 8 5 3 0 12 0 8 0 3 0 0 5 0 47 Total 230 20 33 134 30 50 50 104 40 179 2 39 8 22 16 15 28 7 1007

14

Aneksi 5: Vlerësimi i nevojave për fonde në infrastrukturë, IT dhe konsulencë Informacioni i pasqyruar në këtë Aneks është dhënë në mënyrë shumë sintetike për të pasqyruar se sa fonde i nevojiten Ministrive të linjës dhe institucioneve të tjera në buxhetet e tyre respektive për të fuqizuar institucionet dhe krijuar infrastrukturën e domosdoshme për zbatimin e MSA -së. Në këtë kontekst pasqyrohen edhe fonde që aktualisht janë të pambuluara nga projektet ekzistuese të cilat duhet të adresohen nga programi i ri financiar komunitar dhe donatorë të tjerë. TOTALI PËR KOSTOT E AKTIVITETEVE ZBATUESE

2007 INFRASTRUKTURA IT KONSULENCA NJEREZIT TRAJNIMI 2,986,125 262,747 507,105 352,704 776,292 4,884,972 2008 22,970,806 952,726 465,347 869,566 609,938 25,868,383 2009 42,600,858 113,372 557,760 319,072 183,978 43,775,040 2010 40,935,952 130,241 3,777,049 206,019 170,466 45,219,726

Zbatimi, koordinimi dhe monitorimi i Planit Kombëtar për Zbatimin e Marrëveshjes së StabilizimAsocimit Ministritë dhe institucionet e tjera shtetërore, në bazë të realizimit të detyrimeve që rrjedhin nga Plani Kombëtar për zbatimin e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit raportojnë pranë Ministrisë së Integrimit, në fillim të çdo muaji. Ministria e Integrimit është institucioni kryesor i cili koordinon dhe monitoron Planin Kombëtar për zbatimin e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, nga ministritë dhe institucionet e tjera qendrore dhe raporton për detyrat e realizuara dhe të parealizuara në Këshill të Ministrave. Grupi Ndërministror i punës, për shqyrtimin, mbikëqyrjen dhe bashkërendimin e punës për zbatimin e angazhimeve të marra në kuadër të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit i ngritur me Urdhër të Kryeministrit Nr.33 datë 02.04.2007, vlerëson dhe analizon periodikisht zbatimin e këtij Plani. Me qëllim mbulimin e nevojave financiare të identifikuara nga ministritë dhe institucionet e tjera shtetërore për realizimin e iniciativave legjislative dhe aktiviteteve zbatuese për përmbushjen e detyrimeve që rrjedhin nga MSA, Ministria e Financave, monitoron përfshirjen e tyre në Programin Buxhetor Afat-Mesëm. Duke qenë se Plani do të shërbejë si instrumenti kryesor monitorues, i reformave politike, ekonomike, ligjore, dhe institucionale që duhet të ndërmerren nga Republika e Shqipërisë në kuadër të procesit të integrimit evropian, ky plan do të monitorohet edhe nga Bashkimi Evropian nëpërmjet institucioneve të tij.

15

1 1.1 1.1.1

KRITERI POLITIK DEMOKRACIA DHE SHTETI I SE DREJTES FUNKSIONIMI I ADMINISTRATS PUBLIKE

1 Objektivi politik Qeveria Shqiptare angazhohet për një reformë të thellë të vërtetë të administratës publike, trajtim dhe vlerësim bazuar në meritën, përkushtimin e nëpunësve të saj, krijimin e një rrjeti institucional efektiv dhe eficient, si dhe të një administrate të qëndrueshme, të përkushtuar ndaj zbatimit të ligjit dhe të ofrimit të shërbimeve më të mira për qytetarët, me nëpunës civilë të rekrutuar dhe të vlerësuar sipas meritës dhe përkushtimit në kryerjen e detyrave individuale. Administrata publike do të forcohet e konsolidohet sipas principeve të shërbimit publik, mbi bazën e meritës dhe të performancës. Qeveria do të përmirësojë kualitetet profesionale në administratën publike nëpërmjet një procesi të hapur e konkurrues rekrutimi e karriere, motivimi e shpërblimi të përformancës së mirë dhe ndëshkimit të performancës së dobët e pandershmërisë së nëpunësve si dhe trajnimin e tyre profesional. Statusi i nëpunësit civil do të shtrihet në pjesën me të madhe të organeve të administratës publike. Qeveria Shqiptare do të ketë si objektiv final krijimin e një administrate publike efiçente dhe të aftë të përballojë realizimin e plotë të angazhimeve dhe detyrimeve që rrjedhin nga zbatimi i Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Në fushën e funksionimit të administratës publike ekziston një bazë e gjerë legjislative, ku si legjislacion parësor mund të përmendet: Ligji nr. 8549 datë 11.11.1999 "Statusi i nëpunësit civil"; Ligji nr. 9131 datë 08.09.2003 "Për Rregullat e Etikës në Administratën Publike"; Ligji nr. 8487, datë 13.05.1999 "Për kompetencat për caktimin e pagave të punës", i ndryshuar; Ligji nr. 9000 datë 30.01.2003 "Për organizimin dhe funksionimin e Këshillit të Ministrave"; Ligji nr. 8485 datë 12.05.1999 "Kodi i Procedurave Administrative"; Ligji nr. 8503 datë 30.06.1999 "Për të drejtën e informimit për dokumentat zyrtare"; Ligji nr. 9367, datë 07.04.2005 "Për parandalimin e konfliktit të interesave në ushtrimin e funksioneve publike", i ndryshuar. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Të sigurohet zbatimi i Ligjit mbi Shërbimin Civil për emërimet dhe punën e administratës publike Rekrutimi, transferimi dhe shkarkimi i nëpunësve civilë të kryhet sipas rregullave të përcaktuara Të shtrëngohet Ligji për Shërbimin Civil dhe të merren masa për zbatimin e tij. Të përdoret në mënyrë të plotë dhe efikase Sistemi i Planifikimit të Integruar 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Ndryshimi i ligjit nr. 8549 date 11.11.1999 "Statusi i nëpunësit civil" 16

Hartimi akteve nënligjore në zbatim të ligjit "Statusi i nëpunësit civil" Ndryshime në udhëzimin nr.1, datë 13/06/2000, të Këshillit të Ministrave, "Për strukturën e renditjes së punëve në shërbimin civil, metodologjinë përkatëse dhe rolin përgjithësues të Sekretarit të Përgjithshëm në këtë shërbim" Ndryshime në Udhëzimin nr.2, datë 07/07/2000, të Këshillit të Ministrave, "Për sistemin e vlerësimit të arritjeve vjetore individuale, të nëpunësve civilë 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 - 2008): Fillimi i zbatimit të strukturës së re të pagave në disa institucione pilot; Hartimi i përshkrimeve të punës në të gjitha institucionet e ekzekutivit sipas formatit të miratuar; Hartimi i udhëzimeve për veprimtarinë e komitetit ad-hoc të testimit dhe i manualeve për mënyrën e hartimit të testeve dhe subjekteve; Ofrimi i aktiviteteve trajnuese nga ITAP; Përcaktimi i metodologjisë lidhur me funksionimin e institucioneve të varësisë; Përmirësimi i procesit rregullues, mbikëqyrës dhe të hartimit të politikave; Përmirësimi i transparencës dhe efikasitetit të proçedurave të administratës publike nëpërmjet teknologjisë së informacionit dhe komunikimit; Përshtatja e strukturës ekzistuese të Departamentit të Administratës Publike me dispozitat e ndryshuara të ligjit "Statusi i nëpunësit civil"; Shtrirja e funksionimit të bazës së të dhënave për punonjësit publikë në institucionet e varësisë; Krijimin dhe zbatimin e skemave shpërblyese për nëpunësit publikë; 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010): Sektorët e administratës që janë përgjegjës për zbatimin e dispozitave të MSA-së dhe ato që merren me zbatimin e asistencës financiare të KE-së, të trajnohen mjaftueshëm dhe të pajisen me mjetet e duhura për të kryer detyrat e tyre; Të sigurohet trajnim për nëpunësit civilë dhe menaxhim të orientuar drejt rezultateve; Të hartohet dhe të zbatohet një strukturë rrogash e shërbimit civil, që mundëson planifikim të duhur buxhetor dhe një strukturë motivuese për karrierën; 3.2.1 Aktivitete zbatuese afatmesme (2009-2010): Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të kryehet aktivitete i mëposhtem: Shtrirja e strukturës së re të pagave mbështetur në rezultatet e aplikimit pilot Duhet të theksohet që aktivitetet zbatuese të përcaktuara për periudhën afatshkurtër konsiderohen si angazhime që do të adresojnë në tërësi jo vetëm prioritetet afatshkurtra por dhe ato afatmesme, duke pasur parasysh që afatet e realizimit të plotë të një pjesë të tyre shtrihen përtej afateve të periudhës afatshkurtër, si edhe fushat që këto aktivitete mbulojnë përfshihen ne prioritetet afatmesme. Tabela 1 Shtesë e kapaciteteve institucionale në kuadër të Funksionimit të Administratës Publike

INVESTIME Shtese personeli Investime IT

NJËSIA MATJES Nepunes

E GJENDJA AKTUALE 18

2007 +5 800

2008

17

Investime infrastrukture/paisje Konsulence (e huaj)

000/leke 000/leke

650 50.000

Tabela 2 Ndihma e Huaj ne mbështetje te Reformes ne Administraten Publike AFATI I PROGRAMI PËRFU I AFATI I NDIMI /AGJENCIA TITULLI INSTITUCIONI DONATORI ZBATUESE PROJEKTIT VLERA FILLIMIT T a) Rikonstruksioni dhe pajisja e ndërtesës së re të ITAP-it b) Asistencë Departamenti i teknike për Administrates zhvillimin e Publike, ITAP sistemit të trajnimit të nëpunësve civilë c) Pajisje IT për ne vazhdim 2 mln 2006 EU CARDS 2004 rrjetin qeveritar Përmirësimi i Departamenti i procesit rregullues, Administrates mbikëqyrjes dhe i Publike, Ministrite hartimit të ne e Linjes vazhdim 1 mln 2007 EU CARDS 2005 politikave Përmirësimi i transparencës dhe efikasitetit të Departamenti i procedurave të Administrates administratës Publike, Ministrite publike nëpërmjet e Linjes teknologjisë së informacionit dhe ne vazhdim 1 mln 2007 EU CARDS 2005 komunikimit Permiresimi i Ministria e menaxhimit te Integrimit, ne procesit te 1.2 mln Ministrite e Linjes ne proces vazhdim EU CARDS 2005 integrimit evropian Forcimi institucional i Ministria e Puneve Ministrise se Publike Transportit Puneve Publike dhe Transportit dhe ne Telekomunikacionit vazhdim ne proces EU CARDS 2006 Telekomunikacionit 1 mln

1.1.2 REFORMA E DECENTRALIZIMIT 18

1 Objektivi politik Qeveria Shqiptare do të zbatojë në përputhje me Kartën Evropiane të Autonomisë Lokale dhe Rajonale, me ritme të përshpejtuara dhe të qëndrueshme reformën e decentralizimit të pushtetit pasi vlerëson se decentralizimi përmirëson cilësitë qeverisëse, qoftë në drejtim të efiçencës dhe efektivitetit, po ashtu edhe në drejtim të forcimit të përgjegjshmërisë, rritjes së transparences, si dhe rritjes së përfshirjes së qytetarëve dhe komuniteteve e grupeve të ndryshme shoqërore në qeverisje. Qeveria Shqiptare do të mbështetet tërësisht në strategjitë dhe dokumentat e tjera Evropiane që ndihmojnë demokracinë dhe autonomine lokale, me qëllim arritjen e rezultateve konkrete në këto komponentë kaq të rëndësishme të shtetit ligjor dhe demokracisë, siç janë institucionet dhe qeverisja vendore, si dhe Decentralizimi si një proces, që synon të mobilizojë kontributin e të gjithëve, në nivel qendror dhe vendor për më shumë autonomi vendore, për institucione vendore të konsoliduara, për administrata të bashkive, komunave e qarqeve të afta të sigurojnë për qytetarët dhe komunitetet e tyre shërbime sa më të mira publike, për më shumë demokraci e pjesëmarrje të qytetarëve në nivel vendor. Prioritetet e Qeverisë Shqiptare synojnë që me përmirësimet e domosdoshme ligjore, ndërhyrje të fuqishme dhe të vazhdueshme institucionale, konsolidimin e kapaciteteve njerëzore, alokimin e burimeve të mjaftueshme e të qëndrueshme për garantimin e procesit, të përmirësojnë ndjeshëm procesin e Decentralizimit, statusin e të zgjedhurve vendore, konsolidimin e administratës vendore, garantimin e shërbimeve për qytetarët, procesin e buxhetimit vendor dhe kombëtar, që lidhen me qeverisjen vendore, transparencën e domosdoshme dhe marrëdhëniet qeverisje qendrore-qeverisje vendore, garantimin e vazhdueshmërisë dhe qëndrueshmërisë së burimeve në dispozicion të njësive të qeverisjes vendore. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Me VKM nr. 651, datë 29.12.1999, është aprovuar Strategjia e Decentralizimit dhe Autonomisë Vendore, si një ndër dokumentat strategjike më të rëndësishëm të miratuar në fushën e Decentralizimit, si dhe Strategjia Kombëtare e Trajnimit për Pushtetin Vendor , e miratuar me VKM Nr.12, dt 28.01.2002. Këto dokumenta strategjike janë në proces rishikimi në mënyrë që të përditësohen objektivat me prioritetet e reja të Qeverisë Shqiptare përsa i përket reformës së decentralizimit në sektorët e shërbimeve publike, arsim parauniversitar, shëndet parësor, ndihmë ekonomike, shërbimeve sociale, zhvillimit ekonomik vendor etj. Ligjet parësore në fushën e decentralizimit janë: Ligji nr. 8548, datë 11.11.1999 "Për ratifikimin e Kartës Europiane të Autonomisë Vendore". Ligji nr. 8652, datë 31.7.2000 "Për organizimin dhe funksionimin e qeverisjes vendore", ndryshuar me Ligjin nr.9208, datë 18.3.2004 Ligji nr. 8653, datë 31.7.2000 "Për ndarjen administrativo-territoriale të njësive të qeverisjes vendore në Republikën e Shqipërisë", ndryshuar me ligjin nr. 9123, datë 29.7.2003. Ligji nr. 8699, datë 23.11.2000 "Për ratifikimin e konventës në kuadër të bashkëpunimit ndërkufitar të bashkive dhe autoriteteve territoriale dhe 2 protokollet e saj shtesë". Ligji nr. 8224, datë 15.5.1997 "Për organizimin .dhe funksionimin e policisë së baskisë dhe të komunës", ndryshuar me ligjin nr.8335, datë 23.4.1998". Ligji nr. 8743, datë 22.2.2001 "Për pronat e paluajtshme të shtetit". Ligji nr. 8744, datë 22.2.2001 "Për transferimin e pronave të paluajtshme publike të shtetit në njësitë e qeverisjes vendore" Ligji nr. 8978, datë 12.12.2002 "Për taksën vendore për biznesin e vogël". Ligji nr. 8982, datë 12.12.2002 "Për sistemin e taksave vendore", i ndryshuar. Ligji nr. 8438, datë 28.12.1998 "Për tatimin mbi të ardhurat", i ndryshuar Ligji nr. 8560, datë 22.12.1999, amenduar prej ligjit No. 9460, datë 21.12.2005, nr. 9333, datë 06.12.2004 "Për proçedurat tatimore në Republikën e Shqipërisë" Ligji nr. 9464 datë 28.12.2005 "Për Buxhetin e Shtetit të vitit 2006". 19

Ligji nr. 8549, datë 11.11.1999 "Statusi i nëpunësit civil" Ligji nr. 8991, datë 23.01.2003 "Për disa ndryshime në ligjin 8405. "Për urbanistiken" Ligjin nr. 9232, datë 13.05.2004 "Për programet sociale të strehimit të banorëve të zonave urbane". Ligj nr. 9632, datë 30.10.2006, "Për sistemin e taksave vendore". Ligj nr. 9675, datë 13.01.2007, "Për disa ndryshime në ligjin nr. 8417, datë 21.10.1998 "Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë". Ligj nr. 9719, datë 23.04.2007 "Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin nr. 9232, datë 13.05.2004 "Për programet sociale të strehimit të banorëve të zonave urbane". Ligji nr. 9745, datë 28.05.2007 "Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin nr. 9632, datë 30.10.2006, "Për sistemin e taksave vendore". Ligji nr. 9743, datë 28.05.2007 "Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin nr. 8405, datë 17.09.1998 "Për Urbanistikën" të ndryshuar " 2.2 Kuadri institucional Strukturat aktuale për realizimin e reformës së decentralizimit janë: a) Drejtoria e Përgjithshme e Politikave te Qeverisjes Vendore dhe Decentralizimit në Ministrinë e Brendshme, misioni i së cilës është ndjekja dhe bashkëpunimi për realizimin e reformës së decentralizimit në fushën fiskale vendore, për shërbimet publike, në sektorët e arsimit: shëndetësisë, transportit, transferimit të pronave publike të pushtetit vendor, ndihmës sociale, zhvillimit ekonomik vendor, hartimit të programeve rajonale e vendore të zhvillimit ekonomik e social. b) Komiteti Ndërministror i Decentralizimit (KND), misioni i të cilit është të ndjekë reformën e decetralizimit nëpërmjet analizës së programit të qeverisë dhe planit të veprimit të reformës së decentralizimit si dhe t'i propozojë Këshillit të Ministrave masa për thellimin e reformës së decentralizimit c) Grupi i Ekspertëve të Decentralizimit (GED) misioni i të cilit është të ndjekë zbatimin e planit vjetor të decentralizimit, të bashkërendojë aktivitetet mes drejtorive te Ministrisë se Brendshme dhe ministrive të linjës dhe shoqatave vendore, e donatorëve për hartimin e dokumentave, akteve ligjore dhe nënligjore, për t'i paraqitur për shqyrtim në Komitetin Ndërministror të Decentralizimit (KND), sipas planit të veprimit të aprovuar nga Komiteti. d) Agjensia e Inventarizimit të Pronave të Paluajtshme, misioni i së cilës është kryerja e inventarizimit të pronave të paluajtshme dhe hartimi i procedurave për transferimin e pronave nga pushteti qendror në Njesitë e Qeverisjes Vendore. e) Drejtoria e Përgjithshme e Politikave te Qeverisjes Vendore dhe Decentralizimit, në Ministrinë e Brendshme, bashkëpunon me: · Ministrinë e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta për hartimin e dokumentit të politikave të decentralizimit në fushën e ndihmës ekonomike dhe shërbimeve sociale Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës për hartimin e udhëzuesit për përdorimin e grantit kushtezues në sektorin e arsimit parauniversitar për të menaxhuar me efektivitet fondet publike · Ministrinë e Shëndetësisë për ndarjen e përgjegjësive dhe kompetencave të përbashkëta midis pushtetit qendror dhe vendor në fushën e shendetit publik dhe kujdesit shëndetësor parësor Ministrinë e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit për planifikimin e investimeve në sektorin e zhvillimit rural, ku është hartuar "Strategjia e Zhvillimit Rural", në të cilën është përcaktuar ngritja e Inspektoriateve për Mbrojtjen e Tokës në nivel Qarku. · Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për ndryshimin e neneve të Kodit Rrugor me objektiv trasferimin e rrugëve vendore dhe dytësore tek NJQV. · Ministrinë e Financave me qëllim rritjen e autonomisë fiskale dhe financiare lokale vendore dhe aksesit të qeverisë vendore në tregun e kapitaleve. 3 Adresimi i Prioriteteve 20

3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Hartimi dhe miratimi nga Këshilli i Ministrave i draft-vendimeve "Për transferimin e të gjithë Sistemeve të ujësjellës-kanalizimeve në pronësi të njësive të qeverisjes vendore" Hartimi dhe miratimi i projekt-ligjit "Për përcaktimin e përgjegjësive dhe kompetencave të pushtetit vendor për funksionet e përbashkëta" Hartimi i një ligji të ri "Për Prefektin" Ndryshimi i ligjit "Për nëpunësin civil" për përfshirjen e administratës së komunave dhe prefektit në shërbimin civil. Hartimi dhe miratimi i ligjit "Për financat vendore" Hartimi i Ligjit "Per huamarrjen Vendore" Amendim i ligjit nr. 8224, date 15.05.1997 "Për organizimin dhe funksionimin e policisë së bashkisë dhe të komunës", ndryshuar me ligjin nr. 8335, datë 23.4.1998 Ndryshimi i VKM Nr. 717, date 30.10.2003 "Për miratimin e Strategjisë Kombëtare për trainimin e pushtetit vendor në Shqipëri". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Transferimi i gjithë ujësjellësave tek njësitë e qeverisjes vendore rast pas rasti; Kryerja e nje studimi baze (kryesisht per te identifikuar pergjegjesite/funksionet qe do jene me te pershtatshme per vetqeverisjen e rajoneve) dhe pergatitja e nje raporti vleresimi qe permban udhezime dhe/ose rekomandime per forcimin e rajoneve shqiptare. Hartimi i nje dokumenti politikash per forcimin e rajoneve shqiptare, qe percakton objektivat dhe planifikimin e reformave duke identifikuar dhe masat qe do shoqerojne keto reforma Realizimi i trajnimeve për Grupin e Eksperteve të Decentralizimit dhe konsolidimi i grupeve të specialistëve për decentralizimin; Transferimi i kompetencave të arsimit parauniversitar në Njësitë e Qeverisjes Vendore; Ndarja dhe transferimi i kompetencave njësive të Qeverisjes Vendore në shëndetësi Sigurimi i një baze të dhënash për të dhënat financiare të bizneseve të vogla ndaj Bashkive dhe Komunave respektive ; Realizmi i trajnimeve dhe i një fushate sensibilizuese për fillimin e administrimit të taksës së biznesit të vogël nga Bashkitë dhe Komunat; Realizimi i trajnimeve per Grupin e Eksperteve te Decentralizimit dhe konsolidimi i grupeve te specialisteve per decentralizimin Sigurimi i paisjeve për kijimin e një database për administrimin e financave dhe huamarrjen ne nivel vendor; Zhvillimi i Programeve të Trainimit mbi buxhetimin; zbatimin e buxhetit; menaxhimin financiar; raportimin financiar për Pushtetin Vendor; Trajnime për Zyrtarë të Pushtetit Qendror; Realizimi i trajnimeve në fushën e shërbimeve për administratën vendore; Ngritja e një qëndre kombëtare dhe disa qëndrave rajonale të trajnimit për pushtetin vendor 3.2 Iniciativat ligjore afatmesme (2009 ­ 2010) Hartimi dhe miratimi i projekt-ligjit "Për krijimin e standarteve të shërbimeve publike, uniformiteti dhe përcaktimi i nivelit minimal të tyre" Hartimi dhe miratimi i një ligji të ri "Për Këshillin e Qarkut" 3.2.1 Aktivitetet zbatuese afatmesme(2009 ­ 2010)

21

Zhvillimi i Programeve të trainimit mbi buxhetimin; zbatimin e buxhetit; menaxhimin financiar; raportimin financiar për pushtetin vendor; Trainime për zyrtarë të pushtetit qëndror (thesari, zyrtarë të Ministrisë së Brendshme). Tabela Ndihma e Huaj ne mbeshtetje te Reformes se Decentralizimit PROGRAMI/ TITULLI I AGJENCIA PROJEKTIT ZBATUESE Mbeshtetje per e CARDS 2001, Programin Institucione te EU te 2002, 2003, Zhvillimit Ndryshme Komuniteteve 2004, 2006 Lokale (LCDP) Mbeshtetje e Integruar per Decentralizimin Njesite e - Program pilot EU CARDS 2005 Qeverisjes per mbeshtetjen Vendore e zhvillimit rajonal (Lezhe dhe Shkoder) Mbeshtetje e Integruar per Decentralizimin Njesite e Program Qeverisjes trainimi per Vendore autoritetet vendore (Lezhe EU CARDS 2005 dhe Shkoder) Mbeshtetje e Integruar per Decentralizimin Njesite e - Programi i Qeverisjes Infrastruktures Vendore Lokale (Lezhe EU CARDS 2005 dhe Shkoder) Projekte Ministria e zhvillimi ne Brendshme, infrastrukture Njesite e Qeveria Greke ne Jug te Qeverisjes Shqiperise Vendore Fuqizimi i Ministria e kapaciteteve Banka Brendshme, institucionale Njesite e Nderkombetare dhe reformimi i per Rindertim Qeverisjes marredhenieve Vendore dhe dhe Zhvillim nderqeveritare GED fiskale INSTITUCIONI DONATORI AFATI I AFATI I PËRFUNDIM FILLIMIT IT 2001 ne vazhdim

VLERA

37.4 mln

1.1 mln

ne proces

ne vazhdim

1.4 mln

ne proces

ne vazhdim

2.2 mln ne proces 1.5 mln 2002 ne vazhdim 2007

0.303 mln $

2004

2007

22

Ministria Brendshme Ministria Brendshme, Njesite Qeverisjes Vendore

e

SIDA

SIPU

e e Banka Boterore

Decentralizimi dhe Zhvillimi Rajonal ne Shqiperi Administrimi dhe Menaxhimi i Tokes Urbane Komponenti C "Infrastruktura e Bashkive"

1.5 mln 2006

2007

31.48 mln $

2007

2011

1.1.3

ZGJEDHJET DHE ÇËSHTJE TE TJERA PARLAMENTARE

1 Objektivi politik Kuvendi i Republikës së Shqipërisë, në përmbushje të rekomandimeve të OSBE/ODIHR-it dhe standarteve ndërkombëtarë për sistemin zgjedhor si dhe në përputhje të paragrafit 4 të preambulës të MSA-së, ka ndërmarrë hapat e nevojshëm për përmirësimin e situatës së zgjedhjeve lokale si dhe vazhdon punën e tij në përgatitjen e zgjedhjeve të ardhshme parlamentare. Eshtë ngritur Komisionin e Posaçëm për Reformen Zgjedhore, i cili vazhdon punën e tij për përmirësimin e legjislacionit në fuqi duke marrë parasysh rekomandimet e OSBE/ODIHR dhe standartet ndërkombëtare për zgjedhje të lira dhe të ndershme. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kushtetuta e Shqipërisë e amenduar me Ligjin nr. 9675, datë 13.01.2007 "Për disa ndryshime në ligjin nr. 8417, datë 21.10.1998 "Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë". Kodi zgjedhor amenduar me Ligjin nr. 9676, datë 13.01.2007 "Për disa ndryshime në ligjin nr. 9087 datë 19.06.2003 "Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë" të ndryshuar". Ligji nr 8891, datë 2.5.2002 "Për organizimin dhe funksionimin e Komisionieve hetimore të Kuvendit" Ligji nr 8550, datë 18.11.1999, "Për statusin e deputetin" "Rregullorja e Kuvendit të Republikës së Shqipërisë" miratuar me vendim të Kuvendit nr.166 datë 16.12.2004 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Kuvendi i Shqipërisë. Për kryerjen e reformës zgjedhore për zgjedhjet e organeve të qeverisjes vendore, Kuvendi i Shqipërisë, me Vendimin nr.38, datë 18.05.2006, ngriti Komisionin e Posaçëm Parlamentar për Reformën Zgjedhore i cili nuk pati sukses në punën e tij si pasojë e pengesave të paraqitura nga opozita dhe të kërkesës së saj të vazhdueshme për shtyrjen e zgjedhjeve përtej afatit kushtetues në pranverën e vitit 2007. Komisioni rinisi punën pas arritjes së një marrëveshjeje politike mes palëve në fund të muajit gusht 2006. Me Vendim të Kuvendit, nr.58, datë 4.09.2006, "Për shtyrjen e afatit të veprimtarisë së Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Zgjedhore. Me një vendim të dytë komisionit iu zgjat afati deri me 15 Nëntor. Në kushtet kur Komisioni i Reformës Zgjedhore nuk arriti të përmbushte misionin e tij, mazhoranca insistoi në përmbushjen e të gjitha pikave të marrëveshjes së Gushtit 2006. Komisioni i Çështjeve Ligjore, Administratës Publike dhe të Drejtave të Njeriut filloi shqyrtimin e amendamenteve për ndryshime në 23

Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë të depozituara nga përfaqësues të mazhorancës. Në mbledhjen e datës 24 Nëntor 2006 Komisioni mori në shqyrtim projektligjet "Për disa ndryshime në ligjin nr. 8417, datë 21.10.1998 "Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë", nismë e dy grupeve prej mbi 1/5 e deputetëve të Kuvendit të Shqipërisë dhe më pas edhe projektligjet . Pas përfundimit të zgjedhjeve për organet e qeverisjes vendore me 18 Shkurt 2007, nga ana e përfaqësuesve mazhorancës në Kuvendin Shqipërisë është shprehur gadishmëria për ndërmarrjen e një reforme zgjedhore me një konsensus sa më të gjerë në mes të forcave politike të mazhorancës dhe opozitës e cila do të ishte sa më afatgjatë. Kuvendi i Shqipërisë me unanimitet me datë 17.5.2007, ka vendosur krijimin për përgatitjen e "Komisionit Parlamentar të Posaçëm për reformën zgjedhore" . Komisioni përbëhet nga 18 anëtarë, 9 nga shumica dhe 9 nga opozita parlamentare. Komisioni do të ushtrojë veprimtarinë për një periudhë prej 3 muajsh nga krijimi i tij. Brenda periudhës kohore të këtij raportimi (Maj-Korrik 2007), veprimtaria e Komisionit të Posaçëm Parlamentar për Reformën Zgjedhore është përqendruar në çështje që kanë të bëjnë me mënyrën e procedimit të mëtejshem në Komision si dhe me identifikimin e atyre çështjeve kryesore të refomës elektorale që do të diskutohen. Në lidhje me çështjet konkrete të refomës, dy Bashkëkryetarët kanë dërguar një listë orientuese të çështjeve që do të shqyrtohen (prej 14 pikash), dhe mbi bazën e tyre, anetarët e tjerë të komisionit dhe partitë politike (deri tani, Grupet Parlamentare LSI+PDS dhe PSD-PAD) kanë shprehur mendimet dhe qendrimet e tyre mbi këto çështje të refomës. Anetarët e komisionit dhe partitë politike kanë theksuar se bazë e refomës duhet të jenë rekomandimet e OSBE/ODIHR-it të vitit 2005 dhe 2007. b) Komisioni Qendror i Zgjedhjeve. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, në bazë të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, është një organ i përhershëm që përgatit, mbikëqyr, drejton dhe verifikon të gjitha aspektet, që kanë të bëjnë me zgjedhjet dhe referendumet, si dhe shpall rezultatet e tyre. Për të garantuar zbatimin në praktikë të amendimeve të Kodit Zgjedhor, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ndërmerr iniciativa për sa më poshtë: Miratimin e planit të veprimit në zbatim të Kodit Zgjedhor të ndryshuar Miratimin e Rregullores për Organizimin dhe Funksionimin e KQZ-së Fushata Edukuese për Zgjedhjet Parlamentare Ngritja e komisioneve zgjedhore Trajnimin dhe ngritja profesionale e komisionereve të niveleve të dyta dhe të treta Miratimin i Dokumentacionit Zgjedhor. Trajnimin i komisionerëve të komisoneve të niveleve të dyta dhe të treta c) Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile, në Ministrinë e Brendshme , e cila është e ngarkuar me: nxjerrjen e akteve nënligjore lidhur me administrimin dhe përditësimin e përbërësve zgjedhorë në regjistrin themeltar të shtetasve dhe regjistrin e përkohshëm të shtetasve. nxjerrjen e udhëzimeve për ndarjen e listës së zgjedhësve në dy pjesë me numër përafërsisht të barabartë zgjedhësish, për rastet kur një zonë qendre votimi, ka më shumë se 1000 zgjedhës. dërgimin tek kryetarët e njësive të qeverisjes vendore, (jo më vonë se nëntë muaj para mbarimit të mandatit të organeve për të cilat zhvillohen zgjedhjet) listat e zgjedhësve të përditësuara, sipas zonave të qendrave të votimit, të nxjerra nga Regjistri Kombëtar i Gjendjes Civile; verifikimin e listave paraprake të zgjedhësve me regjistrin e përkohshëm, dhe i kërkon kryetarit të njësisë së qeverisjes vendore të bëjë ndryshimet e nevojshme. Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile ka përmirësuar ndjeshëm programin e përdorur në zgjedhjet e fundit. Janë shtuar më shumë raporte, është rikompozuar formati i listës së printuar të zgjedhësve, është krijuar mundësia e kërkimit dhe eliminimit të dublimeve brenda zyrës së gjendjes civile, ku hartohen listat e zgjedhësve. Gjithashtu, ky program identifikon shtetasit me një numër unik brenda bazës, për të bërë të mundur kontrollin dhe unifikimin e zgjedhësit në këto lista. (Për me tepër, referohu tek pjesa "Gjendja Civile"). 24

d) Njësite e qeverisjes vendore dhe kryetarët e tyre, të cilët në bazë të Nenit 52, pika 1, të Kodit Zgjedhor, janë autoritetet, që hartojnë dhe miratojnë listat e zgjedhësve për njësinë përkatëse. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Të përgatiten në kohë dhe siç duhet zgjedhjet e ardhshme parlamentare duke përmirësur kuadrin ligjor përkatës në zbatim të rekomandimeve të OSBE/ODIHR, sidomos duke përmirësuar listat e votuesve Të rritet liria e medias veçanërisht duke përshpejtuar miratimin e ligjeve të duhura për median e shkruar. Të përmirësohet funksionimi i institucionit të Kuvendit në vijim të përfundimeve të zgjedhjeve 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Ndryshimi i ligjit nr. 9027, datë 19.6.2003, "Kodi zgjedhor i Republikës së Shqipërisë" i ndryshuar. Miratimi i projektligjit "Për shtypin" Ndryshimi i projektligjit "Për organizimin dhe funksionimin e komisioneve hetimore të Kuvendit" Ndryshimi i ligjit "Për statusin e deputetit" Miratimi i akteve normative në zbatim të Rregullores së re të Kuvendit 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja e një komisioni të posaçëm për amendimin e ligjit "Për organizimin dhe funksionimin e komisioneve hetimore të Kuvendit. Përmirësimi i imazhit dhe arritja e standardeve të kërkuara europiane në kuadër të projektit "Për modernizimin e Kuvendit". Projekti i OSBE ka ndihmuar Kuvendit për ngritjen e kapaciteteve njerëzore, për përmirësimin e infrastrukturës së Kuvendit dhe për rritjen e transparencës me publikimin e akteve dhe dokumenteve parlamentar. Plotësimi i nevojave financiare dhe logjistike për ristrukturimin fizik dhe përmbajtjesor të Kuvendit në kuadër të projektit "Për modernizimin e Kuvendit" Trajnimi i deputeteve dhe stafit të Kuvendit për legjislacionin e BE-së dhe strukturat vendimmarrës të tij. Forcimi i kapaciteteve të mirëfillta legjislative të Komisionit të Integrimit Evropian. Dhënia e asistencës Komisionit të integrimit Europian Ngritja e një grupi pune për amendimin e ligjit "Për statusin e deputetit".

25

1.1.4 GJENDJA CIVILE 1 Objektivi politik Modernizimi i Gjendjes Civile mbështetur në Dokumentin Strategjik te miratuar për këtë fushe, konsiderohet si një nga objektivat prioritare afatshkurtër për qeverinë Shqiptare. Modernizimi i Shërbimit te Gjendjes Civile do të ketë një impakt të drejtpërdrejtë në zhvillimin e zgjedhjeve të lira dhe të ndershme (lokale dhe parlamentare), ne përputhje të plotë me standardet evropiane e ndërkombëtare. Puna e Qeverise shqiptare per periudhën në vazhdim do te fokusohet kryesisht në shpërndarjen dhe administrimin e listave të zgjedhësve, përditësimin e tyre, në prodhimin dhe shpërndarjen e dokumentit të identitetit të shtetasve shqiptare, me synim prodhimin e dokumentit të identitetit sipas standardeve evropiane. Kjo e fundit do të bëjë të mundur uljen ne maksimum te mundësive te falsifikimit të akteve që kanë të bëjnë me identifikimin e shtetasit dhe do të shërbejë si një garanci më shume për detyrimet qe rrjedhin ne kuadër të procesit të Stabilizim - Asociimit. Gjithashtu, një vëmendje e veçantë do t'i kushtohet ndërtimit dhe administrimit të sistemit të adresave me qëllim rritjen e nivelit të shërbimeve ndaj qytetareve ne përputhje me standardet ndërkombëtare. Projekti i " Sistemit te Adresave dhe Krijimi i Regjistrit Kombëtar janë te përfshira ne një projekt te përbashkët " Modernizimi i shërbimit te Gjendjes Civile" Qeveria Shqiptare është e bindur qe modernizimi i Shërbimit te Gjendjes Civile është një proces kompleks e shumëdimensional qe kërkon një ndërhyrje te kualifikuar dhe te koordinuar ne te gjitha aspektet e veprimtarisë se tij për të siguruar një proces të sigurt dhe të suksesshëm. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Dokumenti me i rëndësishëm në këtë fushe konsiderohet Strategjia Kombëtare " Modernizmin i Shërbimit te Gjendjes Civile", miratuar me VKM nr. 716, date 30.10.2003. Përveç saj ekzistojnë një legjislacion i tërë që operon në këtë fushe, ku më kryesoret mund të përmenden: Ligji nr. 8950 dt. 10.10.2002 "Për gjendjen civile" i ndryshuar Ligji nr. 8951 dt. 10.10.2002 "Për numrin e identitetit të shtetasve", Ligji nr. 8952 dt. 10.10.2003 "Për dokumentin e identitetit të shtetasve shqiptarë" Ligji nr. 9062 dt. 08.05.2003 "Kodi i Familjes", Ligji nr. 9270 dt. 29.07.2004 "Për sistemin e Adresave" Ligji nr. 9087 dt. 19.06.2003 "Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë", i ndryshuar Ligji nr. 8389 dt. 05.08.1998 " Për Shtetësinë Shqiptare" Ligji nr. 9154 dt. 06.11.2003 " Për Arkivat" 2.2 Kuadri institucional Për zbatimin e detyrimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi ne fushën e gjendjes civile janë përgjegjëse këto institucione: a) Drejtoria e Përgjithshme e Gjendjes Civile, ne Ministrinë e Brendshme. Kjo drejtori ka ne varësi 2 drejtoritë e mëposhtme: b) Drejtoria e Regjistrit Kombëtar, e cila kryen këto funksione: Ngritjen dhe administrimin e regjistrit kombëtar qe do te jete dokumenti unik shtetëror, ku do te pasqyrohen ne mënyrë dixhitale perberesit e gjendjes civile për çdo shtetas; Zgjidhja e problemeve "hardëare " dhe "softëare" per informatizimin e Regjistrit Kombetar dhe koordinimi i punes. Mirembajtja e regjistrit dhe funksionimi i rrjetit, te paisjeve qe mbulon sektori i informatizimit c) Drejtoria e Procedurave dhe Dokumentacionit, e cila kryen këto funksione; 26

Hartimin e projektakteve, metodikave , rregulloreve , manualeve , programeve për kualifikimin e punonjësve te gjendjes civile. Zbatimin e praktikave te lindjeve, martesave, vdekjeve brenda dhe jashtë shtetit Zbatimin e dekreteve te presidentit për marrje dhe lenie shtetësie Shkëmbimin e dokumentacionit me institucionet e tjera te interesuara Kontrollin e kryerjes se funksioneve ne te gjitha hallkat e këtij shërbimi ne bashki e komuna, ne Qarqe dhe ne Përfaqësi diplomatike dhe Konsullore. 2.3 Asistenca teknike Asistenca teknike e ofruar apo qe do te sigurohet ne te ardhmen ne fushën e modernizimit te Gjendjes Civile fokusohet ne: Projekti me Statistic Norëay për informatizimin e shërbimit te gjendjes civile ne zyrat Pilot Shkodër dhe Durrës, financuar nga Statistic Norëay (54,560 euro) dhe Kontributi Lokal (26,030 euro) me një shume prej 80,590 euro, Mbështetje për modernizimin e sistemit te regjistrit civil, financuar nga CARDS 2003 me një shume prej 1 mil euro Projekti "Prodhimi dhe shpërndarja e dokumentit te identitetit shtetasve shqiptare", financuar nga Buxheti i Shtetit me një shume prej 17 mil. Euro. Projekti I "Modernizimit te Shërbimit te Gjendjes Civile "( ku përfshihet edhe projekti " Për Sistemin e Adresave" ), financuar nga Buxheti i Shtetit me një shume prej 13 mil. Euro. Mbështetje për modernizimin e sistemit te regjistrit civil, financuar nga CARDS 2004 me një shume prej 2.5 mil Euro. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën 2007 ­ 2008 janë si me poshtë: Përshtatja e shërbimit te gjendjes civile me standardet evropiane dhe modernizimi e informatizimi i Shërbimit te Gjendjes Civile Rritja e kapaciteteve te Zyrës se Gjendjes Civile dhe krijimi i dispozitave PR regjistrimin e te gjitha ngjarjeve demografike, si dhe duhet te krijohet një regjistër i popullsisë 3.1.1 Iniciativat ligjore afat shkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra janë ndërmarrë këto iniciativa: Miratimi i VKM për Projektin "Për Prodhimin dhe Shpërndarjen e Dokumentit te Identitetit te Shtetasve Shqiptare" dhënien e Fondit te Ministrisë se Brendshme. Miratimi i VKM-se për "elementet e sigurisë, formën dhe dizajnin e dokumentit te identitetit". Miratimi i VKM "Për Vendosjen e afateve për pajisje me DI te shtetasve dhe masat shtrënguese për aplikimin e shtetasve për pajisje me DI". Miratimi i "VKM për miratimin e Projektit "Për Modernizimin e Shërbimit te Gjendjes Civile " dhënien e Fondit te Ministrisë se Brendshme dhe Miratimin e Komitetit Drejtues te Projektit Miratimi i VKM "Për miratimin e Materialit te tabelave, përmasat e tyre dhe formati i shkrimit ne kuadër te implementimit te sistemit te adresave" Rishikimi i VKM nr. 63 dt 23.01.2003 "Për Numrin e Punonjësve, strukturën dhe organiken e shërbimit te gjendjes civile ne Njësitë e Qeverisje Vendore" 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: 27

Ushtrimi i masave shtrënguese nga institucionet e ngarkuara me VKM për detyrimin e shtetasve për pajisje me dokument identiteti brenda afateve ligjore; Fillimi i procedurave te aplikimeve për Dokument Identiteti, prodhimi i tij dhe shpërndarja e dokumentit te identitetit te shtetasve; Fillimi procesit te modernizimit te shërbimit te gjendjes civile dhe ngritjes se Regjistrit Kombëtar te Shtetasve; Fillimi i aplikimit te sistemit te adresave sipas kërkesave te ligjit; Ndryshimi i numrit te punonjësve te shërbimit te gjendjes civile ne varësi te numrit te popullsisë qe i shërben secili punonjës; Tabela 1 Shtimi i kapaciteteve institucionale të Strukturave se Gjendjes Civile.000/leke INVESTIME GJENDJA AKTUALE 000/leke PROJEKT 2007 Për Grupin e Punës për administrimin e projektit te kartës se Identitetit Për zbatimin e projektit te shpërndarjes se kartës se Identitetit Për zbatimin e projektit te modernizimit te Gjendjes Civile Për aplikimin e Sistemit te 108,240 Adresave Për prodhimin e tabelave ­ 76,875 për t'u shtuar 120 veta 304,425 107,010

Forcim Strukture

Investime Investime IT

000/leke 000/leke

Tabela 2 Ndihma e Huaj ne mbeshtetje te Modernizimit te Gjendjes Civile PROGRAMI/ TITULLI I INSTITUCIONI DONATORI AGJENCIA PROJEKTIT ZBATUESE "Modernizimi i Regjistrimit Minsitria e Civil" ­ Faza Qeveria Brendshme, Pilot (Per Zyrat e Norvegjeze Bashkite Gjendjes Civile Durres dhe Shkoder) Meshtetje per Minsitria e krijimin e nje Brendshme, EU CARDS 2004 regjistri te Zyrat e gjendjes Gjendjes Civile civile (faza II) AFATI I AFATI I PËRFUNDIM FILLIMIT IT

VLERA

0.991 mln $

2001

2008

2.5 mln ne vazhdim

ne vazhdim

28

1.1.5 SISTEMI GJYQËSOR 1 Objektivi politik Shqiptare angazhohet fuqishëm ne zbatimin ne gjerësi dhe thellësi të reformave ne sistemin e drejtësisë, të sugjeruara dhe të mbështetura nga partneret ndërkombëtare, ne bashkepunim me institucionet e tjera kushtetuese qe perfshihen ne ceshtjet e reformave dhe performances të sistemit të drejtesise si dhe ne përputhje me angazhimet dhe detyrimet qe rrjedhin nga zbatimi i Marrëveshjes se Stabilizim-Asociimit (Neni 1, 2 , 13, 78 dhe 122 i MSA-se) .Reformat ne drejtësi synojne të rikthejne besimin e qytetareve ne sistemin gjyqësor dhe ne ndershmërinë, integritetin, profesionalizmin dhe paanesine e vendimit gjyqësor. Reforma ne sistemin e drejtesise perfshin riorganizimin institucional, reformen e mentaliteteve ne themel të sistemit dhe njekohesisht perpjekje të mjaftueshme financiare dhe njerezore per mirefunksionimin e tij. Qëllimi i reformes ne fushen e drejtesise eshte edhe rregullimi e korrigjimi i të metave dhe eficences të sistemit të konstatuara deri me sot, nëpërmjet garantimit të pavarësisë se gjygesorit dhe njekohesisht rritjes se pergjegjshmerise se tij ndaj shoqerise, të afte të implementoje acquis communautaire dhe të pasqyroje standardet e Bashkimit Evropian ne fushen e drejtesise. Çdo veprim qe do të ndërmerret ne kuadrin e reformës ne sistemin e drejtesise ka si gellim dhe objektiv final permbushjen e kerkesave të meposhtme qe perbejne edhe karakteristikat e nje sistemi drejtesie bashkekohor: Konsolidimi i shtetit të se drejtes; Garantimi i plote i ndarjes dhe balances ndermjet pushteteve, duke synuar rritjen e pavaresise nepermjet rritjes dhe forcimit të pergjegjshmerise se gjyqësorit ne dhenien e drejtesise; Permiresimi i mekanizmave dhe procedurave ligjore qe parandalojne dhe luftojne korrupsionin dhe mbrojne të drejtat e njeriut ne sistem; Orientimi prej praktikave me të mira evropiane per funksionimin e gjygesorit dhe administrates se tij; Sigurimi i transparences ne sistemin e drejtesise dhe rritja e profesionalizmit dhe eficenses se tij; Sigurimi i bazave per bashkepunimin gjyqesor dhe integrimin ne parimet e konsoliduara evropiane të lirise, sigurise dhe drejtesise; Sigurimi i funksionimit të plote institucional dhe legjislativ ne perputhje me sistemet evropiane gjyqësore dhe acquis communautaire; Kufizimi i imunitetit të gjyqtareve dhe zyrtareve të tjere të larte shteterore, me qellim lehtesimin e procedimit penal per vepra korruptive. Forcimin dhe permiresimin e sistemit penitenciar ne perputhje me standardet evropiane; Mbrojtja e viktimave dhe riintegrimi social i të denuarve.

Gjithashtu, nje vemendje e vecante do t'i kushtohet permiresimit të kushteve dhe mjeteve dhe mjediseve të punes se gjyqësorit, rritjes se profesionalizmit të gjyqtareve, transparences dhe objektivitetit ne emërimet dhe karierren e gjyqtareve. Objektiv madhor i shtetit shqiptar mbetet edhe reformimi i institucionit të akuzes, (prokurorise), si nje nga insitucionet me të rendesishme ne suksesin e luftes ndaj krimit dhe korrupsionit. Reforma shumëdimensionale ne kete institucion (perfshire edhe ndryshimet e mundshme kushtetuese) do të kete si qellim pershtatjen e ketij institucioni me kushtet e reja duke rritur efektivitetin e tij dhe parandaluar korrupsionin ne te, rritur pergjegjshemrine e prokuroreve ne kryerjen e detyrave ligjore dhe mundesuar ashpërsimin e luftes ndaj krimit dhe posaçërisht korrupsionit dhe krimit të organizuar ne vecanti. 2. Situata aktuale 29

2.1

Kuadri ligjor ekzistues

Veprimtaria ne fushen e funksionimit të sistemit gjyqësor mbeshtetet ne legjislacionin e meposhtem: Ligji nr.8136, date31.07.1996 "Per Shkollen e Magjistratures të Republikes se Shqipërisë"; Ligji nr.8363, date01.07.1998 "Per krijimin e Zyres se Administrimit të Buxhetit Gjyqësor; Ligji nr.8436, date 28.12.1998 "Per organizimin e pushtetit gjyqësor ne Republiken e Shgiperise" ndryshuar me ligjet nr.8546, date 05.11.1999, nr.8656, date 31.07.2000 dhe nr.9111, date 24.07.2003; Ligji nr. 8588, date 15.03.2000 "Per organizimin dhe funksionimin e Gjykates se Larte të Republikes se Shgiperise"; Ligji nr.8737, date12.02.2001"Per organizimin dhe funksionimin e Prokurorise ne Republiken e Shqiperise"; Ligji nr.8811, date17.05.2001"Per organizimin dhe funksionimin e Keshillit të Larte të Drejtesise' ; Ligji nr.9110, date24.07.2003 "Per organizimin dhe funksionimin e gjykatave per krimet e renda"; Ligji nr. 9399, date12.05.2005 "Per organizimin dhe funksionimin e Konferences Gjyqesore Kombetare"; Dekret nr. 3993, date 29.10.2003 "Per caktimin e kompetencave tokesore, të qendrës se ushtrimit të veprimtarise dhe numrit të gjyqtareve të gjykatave të shkalles se pare dhe të apelit per krime të renda"; Dekret nr.1143, date03.07.1995"Per caktimin e kufijve tokesore të veprimtarise se gjykates ushtarake"; Dekret nr.1501, date 29.05.1996"Per krijimin e seksioneve per gjykimin e mosmarreveshjeve administrative, tregetare e familjare prane gjykatave të rretheve"; Dekret nr.1984, date07.01.1998"Per krijimin e gjykatave të apelit dhe caktimin e kufijve tokesore të veprimtarise se tyre"; Dekret nr.2110, date 29.05.1998"Per krijimin e rretheve gjyqesore, caktimin e kompetencave tokesore dhe të gendres se ushtrimit të veprimtarise se tyre". 2.2 Kuadri institucional ekzistues

Per zbatimin e detyrimeve qe rrjedhin nga legjislacioni ne fugi ne fushen e funksionimit të sistemit gjyqesor jane pergjegjese keto institucione: 1) Gjykatat - organizimi i të cilave mbeshtetet ne Kushtetute dhe ne ligjin nr. 8436, date 28.12.1998 "Per organizimin e pushtetit gjyqesor ne Republiken e Shqiperise". Gjykatat qe krijoi ky ligj jane: gjykatat e rretheve gjyqesore; gjykatat e krimeve të renda; gjykatat ushtarake; gjykatat e apelit; gjykatat e apelit të krimeve të renda dhe gjykatat ushtarake të apelit. Pavaresia e gjykatave buron nga parimi i ndarjes se pushteteve i parashikuar ne Kushtetute. Duke u nisur nga ky parim, ligji ka parashikuar nje sistem garancish qe synojne mbrojtjen e gjyqtarit, me keto karakteristika: palevizshmeria nga detyra, koha e qendrimit ne detyre e gjyqtareve nuk mund të kufizohet; emerimi i gjyqtareve nga Presidenti i Republikes; pavarësia ne administrimin e buxhetit të gjykatave, nepermjet Zyres se Administrimit të Buxhetit Gjyqesor. Per me teper, paga dhe perfitimet e tjera të gjyqtareve nuk round të ulen; procedimet disiplinore ndaj gjyqtareve vihen ne levizje nga Ministri i Drejtesise, por vetem KLD mund te marre masa disiplinore ose ti shkarkoje ata. imuniteti nga procesi penal (neni 137 i Kushtetutës), qe do të thote se gjyqtari mund të ndiqet penalisht vetem mbas miratimit nga KLD e drejta per të kerkuar mbrojtje per vete ose familjen, për shkak të kercenimeve apo r ceshtjeve delikate ne shqyrtim (neni 38 i ligjit të siperpermendur).

Politikat reformuese ne lidhje me gjykatat dhe gjyqtaret përfshijnë: 30

-

Riorganizimin territorial te gjykatave te rretheve Rishikimin e kuadrit ligjor përkatës ne lidhej me kriteret e emërimit te gjyqtareve, ngritjen e tyre ne karriere, procedimin disiplinor, etj.

2) Këshilli i Larte i Drejtësisë - eshte autoriteti shteteror i ngarkuar me propozimin dhe emërimin e gjyqtarëve të dy niveleve te para, si dhe shkarkimin, transferimin dhe procedimet disiplinore te tyre. Ky Këshill kryesohet nga Presidenti i Republikës dhe anëtare të tjerë te tij janë kryetari i Gjykatës së Lartë, Ministri i Drejtësisë, 3 anëtarë të zgjedhur nga Kuvendi dhe 9 anëtarë (gjyqtarë) të zgjedhur nga Konferenca Gjyqësore Kombëtare. Anëtarët e zgjedhur kanë mandat 5- vjeçar. Kushtetuta i dedikon një kapitull të veçantë KLD-së, duke e veçuar atë nga legjislativi, ekzekutivi dhe vetë gjyqësori. KLD pervec marrjes së masave disiplinor ndaj gjyqtarëve të shkallës së parë dhe të apelit ushtron edhe këto kompetenca: i jep mendim Presidentit të Republikës për përcaktimin e kompetencës territoriale të gjykatave të rretheve gjyqësore dhe apeleve; i jep mendim Presidentit të Republikës për caktimin e numrit të përgjithshëm të gjyqtarëve; miraton dhe ndjek Sistemin e Vlerësimit të Aftësive Profesionale dhe Morale të Gjyqtarëve. Aktualisht, është duke u hartuar një sistem i ri vlerësimi, që pritet të jetë efiçent dhe në shërbim të sistemit të karrierës gjyqësore; kujdeset për kualifikimin profesional të gjyqtarëve. emeron kryetaret e gjykatave të rretheve gjyqesore të shkalles se pare dhe të apelit.

3) Presidenti i Republikës është kryetar i Këshillit të Lartë të Drejtësisë dhe autoriteti që emëron gjyqtarët e shkallës së parë dhe apelit, me cilësinë si President i Republikës dhe jo si kryetar i KLD- së. Gjithashtu, ai emëron dhe shkarkon prokurorët e të gjithë niveleve, me propozim të Prokurorit të Përgjithshëm. Presidenti i Republikës ushtron edhe disa kompetenca rregullatore në fushën e organizimit të sistemit gjyqësor si: përcaktimin e numrit të përgjithshëm të gjyqtarëve, të gjykatave, qëndrën e tyre të veprimtarisë dhe kompetencën territoriale. 4) Zyra e Administrimit të Buxhetit Gjyqësor eshte nje ent publik i pavarur, qe administron buxhetin e sistemit gjyqesor. Zyra drejtohet nga nje bord, i perbere nga 8 gjyqtare nga të tre nivelet dhe nje perfaqesues i Ministrise se Drejtesise. Bordi emeron drejtorin e zyres. 5) Konferenca Gjyqësore Kombetare permendet ne Kushtetute, si nje organizem i cili zgjedh 9 anetare të Keshillit të Larte të Drejtesise si dhe funksionon ne baze të ligjit per të dhe të nje statuti. 6) Shkolla e Magjistraturës, eshte nje institucion me pavaresi institucionale, akademike dhe administrative, e krijuar me ligj. Shkolla e Magjistratures eshte e vendosur ne Tirane dhe drejtohet nga Bordi i Drejtimit, i cili eshte i perbere nga kryetari i Gjykates se Larte, Prokurori i Pergjithshem, drejtori i Shkolles se Magjistratures, dy gjyqtare, dy prokurore, dy perfagesues të Ministrise se Drejtesise, dekani i Fakultetit të Drejtesise, nje pergjegjes stazhi dhe dy studente të Shkolles. Drejtori i Shkolles emerohet nga Keshilli i Larte i Drejtesise. Detyrat kryesore të Shkolles se Magjistratures jane formimi profesional fillestar i kandidateve per gjyqtare dhe prokurore brenda nje programi 3-vjerar si dhe formimi profesional i vazhduar per gjyqtaret dhe prokuroret ne detyre. Ligji njeh detyrimin e emerimit si gjyqtare dhe prokurore të të gjithe kandidateve per magjistrate qe perfundojne me sukses shkollen. Emerimi duhet të behet duke respektuar parimin e meritokracise (rezultatet e arritura ne Shkolle). Shkolla zhvillon gjithashtu edhe Programin e Formimit të Vazhduar per gjyqtaret dhe prokuroret ne detyre, perfundimi me sukses i të cilit lidhet direkt me kualifikimin dhe karrierren e tyre. Proresi i trajnimit lehtesohet nga pikat e kontaktit ne gjykata dhe prokurore. Ne mbeshtetje të Memorandumit të bashkepunimit të nenshkruar me Ministrine e Drejtesise ne 4 Nentor 31

2003 dhe programit të perbashket me BE dhe KE, Shkolla angazhohet ne fushen e trajnimit të administrates gjyqësore. 7) Ministria e Drejtesise ne perputhje me ligjin, mbeshtet, bashkepunon dhe bashkerendon veprimtarine e saj me organet e pushtetit gjyqesor dhe me prokurorine, duke respektuar parimin e ndarjes se pushteteve dhe të pavaresise se pushtetit gjyqësor dhe të prokurorise, si dhe: Ndjek dhe përgjigjet per realizimin e politikes se pergjithshme shteterore ne fushen e drejtesise; Harton projektet e akteve ligjore e nenligjore ne fushen e drejtesise; - Kujdeset per funksionimin dhe organizimin e pushtetit gjyqësor; - Drejton dhe kontrollon administraten gjyqësore; Kryen inspektime dhe bën procedimin disiplinor të gjyqtareve të gjykatave të shkalles se pare dhe të apelit sipas ligjit; Drejton sistemin e ekzekutimit të vendimeve civile dhe të titujve ekzekutive; - Drejton veprimtarine e Qendres se Publikimeve Zyrtare; Drejton sherbimin e unifikuar statistikor ne fushen e Drejtesise; Mban regjistrin e gjendjes gjyqësore dhe leshon certifikatat ne baze të atij regjistrimi. - Kujdeset dhe bashkerendon veprimtarite per mbrojtjen e të drejtave dhe të interesave të ligjshme të të miturve ne fushen e drejtesise, si dhe per edukimin ligjor dhe parandalimin e shkeljeve të ligjit nga të miturit. Kujdeset dhe mbeshtet veprimtarite per pergatitjen profesionale, aftesimin dhe specializimin e gjyqtareve, prokuroreve, avokateve, notereve dhe juristeve të administrates publike. Ne marredheniet me prokurorine, Ministria e Drejtesise ushtron kontroll sipas Ligjit mbi organin e prokurorise me qellim kontrollin e respektimit të parimeve të drejtesise dhe barazise. Po ashtu, brenda dates 31 mars të cdo viti, Ministri i Drejtesise ne emer të Keshillit të Ministrave, i paraqet rekomandimet perkatese Prokurorit të Pergjithshem per luften kunder kriminalitetit. Sipas Kushtetutes, Ministri i Drejtesise eshte përfaqësuesi i vetem i Keshillit të Ministrave, anetar i KLD-se. Po ashtu, Ministri i Drejtesise ka të drejte të filloje inspektime ndaj gjyqtareve, ne rast ankimi ose mbi baze tematike apo territoriale. Keto inspektime zhvillohen me iniciativen e tij ose ne zbatim të detyrave të caktuara nga KLD.

-

-

8) Prokuroria funksionon prane sistemit gjyqësor (prane cdo gjykate), por nuk eshte pjese e tij. Kushtetuta parashikon se Prokurori i Pergjithshem emerohet nga Presidenti i Republikës me pelqim të Kuvendit; ai eshte i pavarur dhe kompetent per ndjekjen e ceshtjeve penale dhe perfaqesimin e akuzes ne gjyq ne emer të shtetit. Prokuroria eshte organ i centralizuar dhe hierarkik; prokuroret u nenshtrohen urdherave të prokuroreve të niveleve me të larta. 9) Komisioni i Reformes Ligjore, i krijuar me Urdherin e Kryeministrit nr. 90, date 16.04.2004 "Per ngritjen dhe funksionimin e grupit të punes me eksperte per reformen ne fushen e Drejtesise", si organ me pavaresi juridike-profesionale nen drejtimin dhe bashkerendimin institucional e administrativ të Ministrit të Drejtesise. Komisioni per Reformen Ligjore eshte i perbere nga nje berthame profesionistesh të fushes dhe ka per qellim hartimin e programeve dhe strategjive afatmesme e afatgjata të reformes ne fushen e drejtesise dhe legjislacionit, si dhe vleresimin e projektakteve të rendesishme normative. 3 Adresimi i prioriteteve Qellimi perfundimtar i reformes ne fushen e drejtesise eshte sjellja e ketij sistemi ne parametrat dhe performancen e tij ne vendet e BE-se, duke shfrytezuar ne kete ceshtje edhe kontributin e organizatave partnere europiane dhe të shtetve të BE-se. Me konkretisht, duke synuar arritjen e nje konsesusi të gjere politik per pergatitjen e bazes legjislative dhe zbatimit të saj, drejtimet kryesore ku do të përqendrohet puna e Qeverise Shqiptare jane: Rishikimi ne bashkepunim me Kuvendin dhe organizatat partnere nderkombetare i dispozitave kushtetuese dhe zbatimin e parimit check and balance, ne tekstin e saj, si dhe funksionimin e drejte 32

-

-

-

të tij. Rishikimi i funksioneve brenda sistemit gjyqesor dhe Ministrise se Drejtesise dhe raportet ligjore dhe kushtetuese mes tyre me gellim sigurimin dhe garantimin e implemenimit të nje ndarjeje të drejte dhe të balancuar të pergjegjesive dhe kompetencave ndermjet tyre, ne funksion të dhenies se drejtesise. Forcimi i dialogut nderinstitucional dhe bashkepunimit ndermjet Ministrise se Drejtesise, gjyqesorit, prokurorise, Ministrise se Brendshme, Policise se Shtetit dhe të gjithe aktoreve të tjere me kontribut ne fushen e drejtesise, me qellim ndertimin dhe konsolidimin e besimit ndaj tyre, konsesusit të nevojshem mes forcave politike parlamentare per reformen ne drejtesi dhe permiresimin e dukshem të performances se sistemit gjyqesor dhe rikthimin e besimit të publikut tek drejtesia. Përmirësimi i kapaciteteve menaxhuese qe kane të bejne me organizmin, administrimin, organizimin, planifikimin dhe eficensen e burimeve njerezore të pushtetit gjyqesor dhe Ministrise se Drejtesise, se bashku me institucionet e tyre vartese me qellim per të siguruar menaxhimin eficent dhe transparent të sistemit gjyqesor. Permiresim terresor i sistemit të planifikimit dhe menaxhimit të buxhetit të sistemit gjygesor. Permiresimi i procesit të hartimit të legjislacionit, rritja e kapaciteteve dhe konsolidimi professional i tyre, rritja e vemendjes ndaj EU acquis me qellim prodhimin e teksteve ligjore cilesore dhe pershpejtimi i procesit të perafrimit të legjislacionit. Permiresimi i vazhdueshem i sistemit penitenciar me qellim perafrimin e tij me normat dhe standartet e Bashkimit Europian dhe ne perputhje me standartetjuridike nderkombetare. Zbatimi i plote i master planit per sistemin e paraburgimit dhe institucioneve të tjera të vuajtjes sse denimit. Ngritja e vazhdueshme e nivelit të ekzekutimit të vendimeve gjyqesore dhe titujve ekzekutive ne nivelet e vendeve të BE-se dhe permiresimi i performances se Sherbimit Permbarimor. Rritja e transparences dhe eficenses ne proceset gjyqësore, duke respektuar mbrojtjen e të dhenave personale dhe permiresimin e performances se adminstrates gjyqësore ne funksionin e saj si nje ndihmese e çmuar administrative ne procesin e dhenies se drejtesise. Permiresimi i kuadrit legjislativ per eficensen e drejtesise penale dhe eliminimi I vonesave ne proceset gjyqësore. Nxitja dhe popullarizmi i sistemit të zgjedhjeve paragjyqësore të tilla si arbitrazhi apo ndermjetesimi, duke synuar krijimin dhe profesionalizmin e nje klase arbitrash dhe ndërmjetësish ne kete drejtim. Iniciativat ligjore

3.1.1

Per adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndermerren iniciativat e meposhtme ligjore: - Projektligjet per rishikimin dhe harmonizimin e të gjitha ligjeve organike të fushes se drejtesise. Rishikimi i tyre mund të perfshije edhe ndryshime kushtetuese ne funksion të realizimit të reformes dhe arritjes se objektivave të sipercituara. - Reformim dhe rimodelim i institucionit të prokurorise dhe marredheniet e saj me pushtet e tjera (perfshire ketu edhe ndryshimet e mundshme kushtetuese). - Implementimi teresor dhe plotesimi me akte nenligjore i riorganizimit të bere ne gjykata e shkalles se pare dhe efektiviteti teresor i ketij riorganizmi. - Projektligji "Per administratën gjyqesore"; - Hartimi dhe miratimi i projektaktit "Per etiken e prokurorit"; - Hartimi dhe miratimi nga Prokurori i Pergjithshem i Rregullores "Per caktimin e sistemit të vleresimit të punes se prokuroreve"; 3.1.2 Aktivitetet zbatuese

Studimi i efektivitetit dhe mundësisë se riorganizimit të gjykatave të apelit ne Republikën e Shqipërisë. Zbatimi i manualit të procesit legjislativ dhe teknikes legjislative dhe trainimi i strukturave juridike per zbatimin e tij. 33

-

-

Percaktimi i rregullave per zbatimin e Sistemit të Administrimit të ceshtjeve (PP) dhe kompjuterizimi i perpunimit të dosjeve gjyqesore ne të gjitha gjykatat e Republikes, si per ceshtjet civile ashtu edhe ato penale. Hartimi dhe zhvillimi i sesioneve trajnuese nga Shkolla e Magistratures ne fusha të ndryshme të se drejtes si e drejta civile, e drejta progedurale civile, e drejta penale, e drejta procedurale penale, e drejta kushtetuese, e drejta evropiane dhe të drejtat e njeriut, e drejta nderkombetare private, bashkepunimi gjyqesor nderkombetar ne fushen penale dhe civile, prezantimi i acquis communautaire, prokurimi publik, e drejta e falimentit, pronesia intelektuale, barazia gjinore, mbrojtja e të dhenave personale etj; Programimi vjetor i kontrolleve ne gjykata, lidhur me realizimin e marrëdhënieve me publikun, aksesin e qytetareve ne gjykate dhe ne vendimet gjyqësore dhe rritjen e tyre të vazhdueshme; Publikimi i raporteve të kontrollit ne gjykata dhe prokurori; Trajnimi i inspektoreve ne lidhje me metoda të reja kontrolli, si edhe ne lidhje me sisteme të vendeve të ndryshme të BE- se; Trajnimi i administrates gjyqësore nepermjet programit të bashkepunimit midis Komisionit Evropian dhe Keshillit të Evropes.

Shkolla e Magjistraturës Shkolla e Magjistraturës e Republikës se Shqipërisë eshte nje institucion publik me pavarësi institucionale, akademike dhe administrative, e themeluar me ligjin Nr. 8136 date 31.07.1996 "Per Shkollen e Magjistraturës se Republikës se Shqipërisë" ndryshuar me ligjin nr. 9414, date 20.05.2005 " Per disa ndryshime dhe shtesa të ligjit nr. 8136 date 31.07.1996". Shkolla drejtohet nga Këshilli Drejtues, i cili është i përbëre nga kryetari i Gjykates se Larte, Prokurori i Përgjithshëm, Nenkryetari i Këshillit të Larte të Drejtësisë, Drejtori i Shkolles se Magjistraturës, Kryetari i Dhomës se Avokatisë, Dekani i Fakultetit të Drejtesise, dy gjyqtare, dy prokurore, dy përfaqësues të Ministrisë se Drejtësisë, dy pedagoge të Shkollës dhe dy kandidate per magjistratë. Ne zbatim të ligjit, detyrat kryesore të Shkolles se Magjistraturës Jane: a) Formimi Profesional Fillestar i kandidateve per gjyqtare dhe prokurore brenda nje programi 3 vjecar. Ligji njeh detyrimin e emerimit si gjyqtarë dhe prokurore të to gjithe kandidateve per magjistratë qe perfundojne me sukses shkollen. Emerimi duhet të behet duke respektuar parimin e meritokracise (klasifikimin e tyre ne baze të rezultateve të arritura ne Shkolle). b) Shkolla zhvillon gjithashtu dhe Formimin Profesional të vazhduar per gjyqtaret dhe prokuroret ne detyre, perfundimi me sukses i të cilit lidhet drejtpërsëdrejti me kualifikimin dhe karieren e tyre. Procesi i trajnimit organizohet ne bashkepunim të ngushte me Këshillin e Larte të Drejtesise dhe Prokurorinë e Përgjithshme dhe lehtësohet nga pikat e kontaktit ne gjykata dhe prokurori. c) Ne kuadër të programit të peste të bashkëpunimit të Komisionit Europian dhe Këshillit të Evropes dhe ne bashkëpunim me Ministrinë e Drejtësisë, Shkolla po realizon me sukses trajnimin e të gjithe administratës gjyqësore. d) Nje fushe e rëndësishme ne veprimtarinë e Shkolles eshte ajo e botimeve dhe studimeve juridike. Shkolla boton revistën e saj "Jeta Juridike" cdo tremujor, e cila është nje botim shkencor qe trajton tema të ndryshme ne lidhje me ceshtje të rendesishme si : njohja me legjislacionin e ri, njohje me praktiken gjyqësore, njohje me përvojën ndërkombëtare teorike dhe praktike, shkrime nga juriste të rinj, promovime të librave të rinj juridike, informacion mbi aktivitetet e Shkollës me organet e drejtësisë etj. Po punohet per krijimin e nje qendreburimore per të Drejtën Evropiane ne bashkëpunim me GTZ. Per zhvillimin e aktivitetit të saj Shkolla ka nje bashkëpunim të ngushte me institucione të ndryshme si; Këshilli i Larte i Drejtësisë, Prokurori i Përgjithshëm, Ministria e Drejtesise dhe komuniteti i gjyqtareve dhe prokuroreve. Ne kuadrin e zbatimit të planit kombëtar të zbatimit të MSA, Shkolla e Magjistraturës ka marre angazhimet e mëposhtme: 34

a) Zhvillimi i sesioneve trajnuese ne fusha të ndryshme të se drejtes per gjyqtaret dhe prokuroret ne detyre si ne fushen civile, penale, tregtare, administrative, kushtetuese, familjare, etikes profesionale, të drejtes evropiane dhe ceshtje qe lidhen me zbatimin e MSA-se, të drejtat e njeriut, prokurimin publik, pronesine intelektuale, krimin ekonomik dhe korrupsioni, shkrimi dhe arsyetimi ligjor, mbrojtja e të dhenave personale, drejtesia per të miturit, administrimi i gjykatave dhe të ceshtjeve etj. Ne lidhje me kete objektiv jane parashikuar të zhvillohen rreth 97 sesione trajnuese per periudhen 2007-2009. b) Realizimi i trajnimit të Administrates Gjyqësore ne bashkepunim me Ministrine e Drejtesise dhe Këshillin e Evropës ne kuader të nje programi të perbashket veprimi per tema si aksesi ne drejtesi, ndihma ligjore, mbrojtja e jetes private dhe e të dhënave; teknikat e komunikimit; aksesi ne drejtesi sipas KEDNJ, komunikimi brenda dhe jashte gjykatës, hartimi i dosjes lehtësisht të shfrytëzueshme, marrëdhëniet me palet dhe gjyqtaret etj. Per zbatimin e tij jane parashikuar të zhvillohen rreth 40 sesione trajnuese per periudhen 2007-2008. c) Përmirësimi i metodologjisë se mësimdhënies ne trajnimin fillestar dhe vazhdues ne Shkolle, per të cilin jane parashikuar të zhvillohen rreth 6 sesione trajnuese per trajnimin e trajnereve per periudhen 2008-2010. Trajnimi i trajnereve do të kete ne fokus pedagoget me kohe të plote dhe ata me kohe të pjesshme ne Shkolle dhe do t'i dedikohet analizes dhe vleresimit të metodologjise pedagogjike dhe protokolleve qe adoptohen nga traineret shqiptare ne lidhje me organizimin dhe kordinimin e seminareve, si dhe ne lidhje me metodologjine e perdorur gjate zhvillimit të tyre. Nëpërmjet tyre synojme të realizojme shkëmbimin e pervojes me metodologjine e adoptuar ne Shkollat e vendeve të Bashkimit Evropian. ç) Familjarizimi i gjyqtareve dhe prokuroreve me gjuhet e përdorura ne institucionet ligjore Evropiane, per të cilin jane parashikuar të zhvillohen kurse ne gjuhen angleze per gjyqtare dhe prokurore gjate periudhes 2008-2010 d) Rishikimi dhe përmirësimi i mënyrave, sipas të cilave stazhi para-profesional dhe profesional të mbikqyren dhe vleresohen nga Shkolla, per zbatimin e të cilit do të realizohen takime periodike të koordinimit ndërmjet Shkollës dhe përgjegjësve të stazhit dhe trajnimi i tyre ne sesione specifike per trajnimin e trajnerëve, përmirësimin e rregullores etj. Periudha e zbtaimit të ketij objektivi eshte parashikuar të jete 2008-2010. dh) Fusha e publikimeve dhe puna kerkimore i cili zbatohet nëpërmjet botimi të përvitshëm të revistes shkencore "Jeta juridike " të Shkolles. Synohet qe kjo veprimtari të pasurohet ne vitet 2008-2010. e) Përmirësimi i kapaciteteve institucionale të Shkolles, i cili eshte parashikuar të realizohet gjate periudhes 2008-2010 dhe do të zbatohet nepermjet: Zgjerimit të ambienteve aktuale të Shkollës, realizmi i të cilit eshte ne varesi të zgjidhjes institucionale qe do të behet nga Këshilli i Ministrave, duke pasur parasysh variantet e ofruara nga ne si: - Ndertimi i nje kati shtese mbi katin e katert të godines ku ndodhet Shkolla e Magjistraturës - Marrja dhe rehabilitimi i katit të trete poshte ambjenteve të Shkollës se Magjistraturës. - Transferimi ne nje godine tjeter. Shtimi i stafit të Shkollës me 3 punonjes (pedagog, sekretare shkencore, sekretare gjate periudhës 2008- 2009. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Shkollës së Magjistraturës INVESTIME NJËSIA E GJENDJA MATJES AKTUALE 1. Zgjerim (mije leke) ambienti 2. Shtim Persona personash VITET 2007 x x 2008 x 3 2009 28000 x

35

Tabela 2 Ndihma e Huaj ne mbeshtetje te Reformes ne Sistemin Gjyqesor PROGRAMI/ TITULLI I AGJENCIA DONATORI ZBATUESE PROJEKTIT Përmirësimi infrastrukturor i institucioneve të varura nga Ministria e Drejtësisë (Ndertimi/rinovimi i Qendres se Publikimeve EU CARDS 2004 Zyrtare) Forcimi i kapaciteteve investiguese për krimin e organizuar dhe menaxhimi i EU CARDS 2004 çështjeve penale. Forcimi i Këshillit të Lartë të Drejtësisë dhe i EU CARDS 2004 Inspektoratit të tij. Krijimi i një sistemi të drejtësisë për të miturit dhe për EU CARDS 2004 çështjet tregtare. Investime ne Infrastrukturen e sistemit gjyqesor dhe atij te burgjeve (Gjykatat e Dibres dhe EU CARDS 2005 Sarandes) Mbeshtetje per Shkollen e EU CARDS 2005 Magjistratures Mbeshtetje per Prokurorine e Pergjithshme per inspektimin dhe vleresimin e EU CARDS 2005 prokuroreve Modernizimi i sistemit te ne EU CARDS 2006 Drejtesise AFATI I AFATI I PËRFUNDI VLERA FILLIMIT MIT

INSTITUCIONI

Ministria Drejtesise

e

0.9 mln ne vazhdim

ne vazhdim

Institucionet Sistemit Gjyqesor

e

1.5 mln ne vazhdim 0.8 mln ne vazhdim

ne vazhdim

Keshilli i Larte i Drejtesise Institucionet Sistemit Gjyqesor e

ne vazhdim

2.5 mln ne vazhdim

ne vazhdim

Ministria Drejtesise Gjykatat

e dhe

1.3 mln ne vazhdim 0.4 mln ne vazhdim

ne vazhdim ne vazhdim

Shkolla e Magjistratures

Prokuroria e Pergjithshme Institucionet e perfshira ne Sistemin e

0.8 mln ne vazhdim 4.5 mln 2007

ne vazhdim ne vazhdim 36

Drejtesise

Ministria Drejtesise

e EU IPA 2007

Shqiperi duke forcuar kapacitetet e Ministrise se Drejtesise dhe gjyqesorit (EURALIUS II) Mbeshtetje per zbatimin e Masterplanit te 10.0 paraburgimeve (Fier dhe Elbasan) mln

ne proces

ne vazhdim

37

1.1.6 LUFTA KUNDËR KORRUPSIONIT 1. Objektivi politik Prioritet absolut i Qeverisë Shqiptare përbën lufta për çmontimin dhe shembjen e strukturave të sistemit të korrupsionit e të monopoleve, rikthimin e forcës së shtetit ligjor, nëpërmjet garantimit të barazisë para ligjit për të gjithë dhe sundimit të plote të këtij të fundit. Për këtë qellim, krahas reformave të thella institucionale qeveria do t'i kushtoje vëmendje disa drejtimeve themelore që lidhen drejtpërdrejt me rritjen e shkallës së zbatimit të ligjit. Reformat institucionale dhe ato të tregut do të kenë si komponent të përhershëm të tyre mjetet dhe metodat parandaluese që ngushtojnë hapësirat për korrupsion të tilla si transparenca, kontrolli i brendshëm dhe i jashtëm, aksesi në vendimmarrje dhe roli monitorues i shoqërisë civile, komuniteteve vendore dhe të medias. Ndërkaq, vetë këto reforma, duke ridimensionuar rolin e shtetit në ekonomi, duke ulur shkallën e burokracisë dhe të barrierave administrative, si dhe duke rritur rolin e sektorit privat dhe të atij terciar në ofrimin e të mirave publike, do të jenë faktorë mjaft të fuqishëm në uljen e mundësive për korrupsion të zyrtarëve. Veprimi ndëshkues ndaj rasteve korruptive do të jetë një tjetër objektiv primar. Për këtë qëllim do të ndërmerren të gjitha hapat e nevojshme institucionale dhe ligjore për hetimin dhe ndëshkimin administrativ apo penal, për cilindo zyrtar që përfshihet në korrupsion. 2. Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri ligjor bazë në fushën e luftës kundër korrupsionit fokusohet, ndër të tjera, në aktet e mëposhtme: Ligjin nr.7895 datë 27.1.1995 "Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë", i ndryshuar; Ligjin nr.7905, datë 21.03.1995 "Kodi i Procedurës Penale i Republikës së Shqipërisë"; Ligjin nr.8485, datë 12.05.1999 "Kodi i Procedurave Administrative i Republikës së Shqipërisë"; Ligjin nr.8498, datë 06.10.1999 "Për ratifikimin e Konventës së Këshillit të Europës për ndihmën e ndërsjelltë juridike në fushën penale dhe protokollin e saj shtesë, i ndryshuar; Ligjin nr.8883, datë 18.04.2002 "Për ratifikimin e protokollit të dytë shtesë të Konventës së Këshillit të Europës për ndihmën e ndërsjelltë juridike në fushën penale; Ligjin nr. 8635, datë 07.06.2000 "Për ratifikimin e Konventës Civile për Korrupsionin"; Ligjin nr.8778, datë 26.04.2001 "Për ratifikimin e Konventës Penale për Korrupsionin", i ndryshuar; Ligjin nr. 9245, datë 24.06.2004 "Për ratifikimin e Protokollit Shtesë të Konventës Penale për Korrupsionin"; Ligjin nr.8646, datë 20.07.2000 "Për ratifikimin e konventës europiane "për pastrimin, depistimin, kapjen dhe konfiskimin e produkteve të krimit""; Ligjin nr.8888, datë 25.04.2002 "Për ratifikimin e "konventës për krimin në fushën e kibernetikës""; Ligjin nr.9262, datë 29.07.2004 "Për ratifikimin e protokollit shtesë të konventës për krimin kibernetik..."; Ligjin nr. 9492, datë 13.03.2006 "Për ratifikimin e Konventës se Kombeve te Bashkuara Kundër Korrupsionit"; Ligjin nr.9284, datë 30.09.2004 "Për parandalimin dhe goditjen e krimit të organizuar"; Ligjin nr.8503, datë 30.06.1999 "Për të drejtën e informimit për dokumentet zyrtare"; Ligjin nr. 9049, date 10.04.2003 "Për deklarimin dhe kontrollin e pasurive te detyrimeve financiare të të zgjedhurve dhe te disa nëpunësve publike", i ndryshuar; Ligjin nr.9131, datë 08.09.2003 "Për rregullat e etikës në administratën publike"; 38

Ligjin nr. 9367, datë 07.04.2005 "Për parandalimin e konfliktit te interesave në ushtrimin e funksioneve publike", i ndryshuar me ligjet nr. 9475, datë 09/02/2006 dhe nr. 9529, datë 11/05/2006; Ligjin nr. 9508, date 03.04.2006 "Për bashkëpunimin e publikut në luftën kundër korrupsionit"; Ligjin nr. 8749, datë 01.03.2004 "Për Shërbimin e Kontrollit të Brendshëm në Ministrinë e Rendit Publik"; Ligjin nr.9643, datë 20.11.2006 "Për prokurimin publik"; Ligjin nr.9663, datë 18.12.2006 "Për koncesionet"; Ligjin nr.9720, datë 23.04.2007 "Për auditimin e brendshëm në sektorin publik"; Ligjin nr.9723, datë 03.05.2007 "Për qendrën kombëtare të regjistrimit"; Ligjin nr.9749, datë 04.06.2007 "Për policinë e shtetit"; Ligjin nr.9754, datë 14.06.2007 "Për përgjegjësinë penale të personave juridikë"; Ligjin nr.9780, datë 16.07.2007 "Për inspektimin e ndërtimit"; Vendimin nr.794, datë 19.12.2005 të Këshillit të Ministrave "Për krijimin e Task Forcës Antikorrupsion" Vendimin nr 94, date 15.02.2006 të Këshillit të Ministrave "Për miratimin e rregullores për funksionet dhe procedurat e kontrollit te brendshëm administrativ dhe antikorrupsion të Këshillit të Ministrave"; Vendimin nr.714, datë 22.10.2004 "Për veprimtarinë e jashtme dhe dhënien e dhuratave gjatë veprimtarisë së nëpunësit të administratës publike"; Vendimin nr.517, datë 15.03.2006 të Këshillit të Ministrave "Për miratimin e planit të veprimit të reformës rregullatore në funksion të përmirësimit të klimës së biznesit"; VKM nr. 1, dt. 10.01.2007 "Për rregullat e prokurimit publik", ndryshuar me VKM nr. 153 dt.22.03.2007 Vendimin nr.27, datë 10.01.2007 të Këshillit të Ministrave "Për miratimin e rregullave të vlerësimit dhe të dhënies së koncesioneve"; Urdhrin nr. 172, datë 02.11.2005 të Kryeministrit "Për marrjen e masave të shpejta në zbatim të ligjit Nr. 9367, datë 07.04.2005 "Për parandalimin e konfliktit të interesave në ushtrimin e funksioneve publike"; Urdhrin nr.202, datë 16.12.2005 të Kryeministrit "Për forcimin e transparencës nëpërmjet rritjes së përdorimit të internetit dhe përmirësimit të faqeve ekzistuese të internetit"; Urdhrin nr.208, datë 29.12.2005 të Kryeministrit "Për vendosjen e numrave të telefonit falas për denoncimin e korrupsionit"; Urdhrin Nr. 135, datë 12.06.2006 të Kryeministrit, "Për ngritjen e Grupit Ndërministror të Punës, për thjeshtëzimin e dokumentacionit shoqërues për shërbimet e ofruara nga administrata qendrore". Urdhrin nr.170, datë 31.10.2005 të Kryeministrit "Për Krijimin e Task-Forcës për drejtimin dhe monitorimin e reformës rregullatore ne funksion te përmirësimit të klimës së biznesit"; Urdhrin Nr. 1617 datë 11.01.2002 të Ministrit të Brendshëm "Për organizimin dhe funksionimin administrativ të Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm" si dhe aktet e tjera normative në zbatim të këtij ligji. 2.2 Kuadri institucional Strukturat që janë të ngarkuara me luftën kundër korrupsionit, krahas organeve të hetimit e ndjekjes penale (policia e prokuroria) janë: Task Forca Anti Korrupsion (TFA), e krijuar me Vendim të Këshillit të Ministrave nr. 794, datë 19.12.2005. Kjo strukturë kryesohet nga Kryeministri dhe përbëhet nga anëtarë të Këshillit të Ministrave dhe përfaqësues të institucioneve të tjera të varësisë që mbulojnë kryesisht menaxhimin e financave publike si dhe kontrollin e auditin. TFA ka për funksion të analizojë fenomenin, përcaktojë prioritetet, identifikojë masat dhe veprimet konkrete dhe koordinojë punën ndërmjet institucioneve. TFA ka nje qasje më dinamike ndaj fenomenit të korrupsionit dhe synon të aktivizojë kapacitetet e administratës për të reaguar në mënyrë të shpejtë energjike dhe procedurale ndaj shfaqjeve të praktikave korruptive, abuzimeve, apo deformimeve të 39

ndryshme në administratë. Task Forca Antikorrupsion ka këto funksione: Analizon problemet e korrupsionit dhe të etikës së qeverisjes; Përcakton përparësitë strategjike, synimet, objektivat dhe masat konkrete për të luftuar dhe parandaluar korrupsionin; Propozon krijimin e grupeve të punës me ekspertë, sipas përparësive, propozon detyrat e tyre për zhvillimin e veprimtarive sektoriale, si dhe monitoron punën e tyre; Miraton projektin e planit të veprimit antikorrupsion dhe të mirëqeverisjes dhe ia paraqet për miratim Këshillit të Ministrave; Përcakton fushat parësore për kontrollin e brendshëm, administrativ dhe financiar dhe, sipas rastit, mund të përcaktojë detyra konkrete kontrolli; Siguron bashkëpunimin ndërinstitucional për luftën kundër korrupsionit dhe zbatimin e programeve të mirëqeverisjes; Siguron bashkëpunimin me komunitetin e biznesit dhe shoqërinë civile; Garanton transparencë në luftën kundër korrupsionit. Departamenti i Kontrollit të Brendshëm Administrativ dhe Antikorrupsionit, në Këshillin e Ministrave, është struktura përgjegjëse për kontrollin e brendshëm administrativ dhe antikorrupsionin në të gjitha institucionet e pushtetit ekzekutiv (ministritë, institucionet qendrore në varësi të Kryeministrit a ministrave, administratës së prefektit, si dhe në shoqëritë tregtare, me kapital shtetëror). Misioni i Departamentit është të kryejë verifikimin (hetimin administrativ) e zbatimit të ligjshmërisë dhe/ose kallëzimeve për praktika abuzive, korruptive a arbitrare, të identifikojë punonjësit e administratës publike, të cilët, me veprime apo mosveprime kanë kryer shkelje te akteve ligjore/nënligjore në fuqi, të përgatisë rekomandime për çështjet përfshi edhe llojin e masave ndaj autorëve, si dhe të ndërgjegjësojë insitucionet publike në luftë kundër korrupsionit. Në veprimtarinë e tij, kjo strukturë përqëndrohet në zbatimin e kuadrit ligjor duke verifikuar me përparësi shkeljet, abuzimet dhe praktikat korruptive të zyrtarëve publikë. Një rol të rëndësishëm luajnë në këtë fushë strukturat e auditimit të brendshëm në institucionet e administratës, Kontrolli i Lartë i Shtetit, Inspektorati i Lartë i Deklarimit dhe Kontrollit të Pasurive, Agjencia e Prokurimit Publik, Avokati i Prokurimeve, etj. a. Agjencia e Prokurimit Publik (APP) është organi qendror për mbikëqyrjen dhe koordinimin e sistemit të prokurimit publik në Shqipëri. b. Avokati i Prokurimeve mbron të drejtat dhe interesat e ligjshëm të kandidatëve, ofertuesve apo furnizuesve nga veprimet ose mosveprimet e paligjshme e të parregullta të autoriteteve kontraktore në fushën e prokurimit publik, nëpërmjet monitorimit dhe hetimit të procedurave administrative të prokurimeve publike. c. Gjithashtu, struktura të posaçme siç është Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm ne Ministrinë e Brendshme, kanë në objektivat kryesore të punës së saj luftën kundër korrupsionit dhe abuzimeve me detyrën të evidentuar në radhët e strukturave të Policisë së Shtetit dhe strukturave të tjera të Ministrisë së Brendshme. Kjo drejtori është e angazhuar në rritjen e eficensës në verifikimet paraprake të informacioneve, analizimin e plotë të të dhënave, përmirësimin e teknikave të hetimit paraprak, te cilat do të sjellin rritje të ndjeshme të numrit të kallëzimeve penale për rastet e korrupsionit. 3. Prioritetet 3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritetet afatshkurtra te përcaktuara janë si më poshtë:

40

Harmonizimi i kuadrit ligjor shqiptar me konventat evropiane mbi korrupsionin (në çështje civile dhe penale) të ratifikuara nga Shqipëria, si edhe me konventat përkatëse të OKB-së; Zbatimi me efikasitet i kuadrit ligjor për parandalimin e konfliktit të interesave, akteve ligjore e nënligjore që lidhen me kontrollin/auditimin dhe çështje të korrupsionit; Forcimi i kapaciteteve institucionale për hetimin dhe ndjekjen penale të korrupsionit. Disa nga aktivitetet prioritare afatshkurtra, që do të ndërmerren nga institucionet kryesore të përfshira në luftën kundër korrupsionit janë: Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve (Ministria se Financave ): Iniciativa ligjore afat-shkurtra Pergatitja e nje projekt drafti mbi rishikimin e tabeles se pagave te punonjesve te administrates tatimore per ti sjelle ato ne nivele me optiomale (rritjen e pagave ekzistuese)si nje mjet mjaft i rendesishem per motivimin e administrates tatimore ne pune dhe ne lufte kunder korrupsionit. Bashkpunimi me Ministrine e Financave dhe ate te Drejtesise per ngritjen e Gjykates Fiskale (me projektin e USAID-it) Rishikimi i legjislacionit ne percaktimin e kritereve me te qarta te percaktimit te subjekteve ne biznes te vogel apo te madh. Rishikimi i legjislacionit per ngritjen e Drejtorise se Hetimit te Krimit Financiar Aktiviteve zbatuese Trainimi i inspektoreve tatimore ne njohjen me te mire te legjislacionit, procedurave te punes si dhe etikes profesionale. Verifikimi i zbatimit te legjislacionit fiskal mbi objektivitetin e uljes se masas se detyrimeve tatimore per vitin 2006 dhe mundesite e lidhjes se ketyre veprimeve me influencat e inspektoreve tatimore. Verifikimi i veprimeve nepotike dhe miqesore te inspektoreve te administrates tatimore ne caktimin e detyrimit te tatim fitimit per vitin 2007 ne disa rrethe kryesore te vendit. Invetigim i te dhenave dhe informacioneve per konfliktin e interesit dhe abuzimeve nga ana e inspektoreve tatimore. Te zhvilloje nje sistemi te informacionit te menaxherve, te mbylle boshlleqet ne proceset e punes, te permiresoje keto procese, te beje te mundur gjurmimin ne menaxhimin e sistemit dhe te prodhoje raporte per drejtuesit bazuar ne proceset e reja te punes. Organizimi i takimeve rajonale nga perfaqsuesit e DPT, ISSH dhe ISHP-se lidhur me problemet e punes se zeze dhe informalitetit Ndjekja ne cdo periudhe tatimore e realizimit te obvjektivave per numrin e te punesuarve perkundrejt faktit. Evidentimi i devijacioneve shkaqet e tyre dhe masat qe duhet te merren. Mbikqyrja ne Deget e Tatimeve e procedurave dhe efekteve te zbulimit te punes se zeze nga strukturat e Policise Tatimore. Vleresimi i efekteve te saj dhe pergatitja e materialeve. Analizimi i te dhenave, evidencave dhe raporteve periodike lidhur me numrin e te punesuarve dhe te ardhurat nga kontributet. Evidentimi i problemeve dhe pergatitjae raporteve per eproret. Pune me efektive e Policise tatimore per te zbuluar dhe goditur subjektet qe tregtojne mallra akcise pa pulle fiskale dhe mallra kontrabande, dhe aplikimi me korrektesi i masave perkatese ligjore. Lufte kunder evazionit fiskal nepermjet kontrollit te levizjes se mallrave te shoqeruara me fature tatimore. Forcimi i kontrollit permanent dhe i kontrollit te befasishem dhe paralel. Investigimi i cmimeve reale te mallrave, sherbimeve si dhe pasurive te paluajtshme per ti prere rrugen abuzimeve te subjekteve me cmimet qe ata deklarojne. Anketim me pyetesore ne lidhje me respektimin e te drejtave te tatimpaguesve nga administrata tatimore, per ti prere rrugen veprimeve arbitrare dhe jo ne perputhje me dispopzitat dhe procedurat tatimore.

41

Takime dhe seminare me shoqatat e biznesit dhe subjekte te ndryshem mbi probleme shqetesuese te tyre si: plotesimi i bilancit kontabel dhe deklaratave vjetore te te ardhurave, kunkurenca e pandershme ne tregun e mallrave te akcises dhe materialeve te ndertimit etj. Drejtoria se Përgjithshme e Doganave (Ministria se Financave): Kryerja e Analizës së Riskut; Menaxhimi korrekt i kuotave të MTL ­së përmes shtrirjes së sistemit ASYCUDA ++ ne të gjithë vendin; Unifikimi i procedurave për zbatimin korrekt të ligjit për konfliktin e interesave dhe standardeve të duhura për identifikimin, deklarimin, regjistrimin, zgjidhjen dhe penalizmin e rasteve të konfliktit të interesave; Menaxhimi i vlerës doganore dhe çmimeve të referencës dhe implementimi uniform i tyre, në gjithë territorin doganor. Shtrirja e modulit VALU-NET. Agjencia e Prokurimit Publik: Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Në fushën e Prokurimit Publik, prioritete afatshkurtra janë: Garantimi dhe respektimi i ligjit dhe akteve nënligjore gjatë zhvillimit të procedurave të prokurimit publik. Të shtrëngohet legjislacioni ekzistues mbi prokurimin publik dhe të merren masa për ta sjellë atë në përputhje të plotë me standardet Europiane. Kompanitë Komunitare te vendosura ne Shqipëri duhet te gëzojnë te drejtën e pjesëmarrjes ne procedurat e tenderimit njësoj me kompanitë vendase. Forcimi i Agjencisë së Prokurimit Publik dhe enteve prokuruese në Ministritë e linjës. Të sigurohet transparence dhe zbatim rigoroz i procedurave të tenderimit. Të ulet vlera prag për tenderimin e kontratave për punë publike. Të sigurohet hetimi dhe ndjekja penale për shkeljet që kanë lidhje me prokurimin. Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet zbatuese të mëposhtme: Strategji Kombëtare Trajnimi në fushën e prokurimeve publike. Përmirësimi i sistemit të informimit përmes konsolidimit të web-site lidhur me procedurat e prokurimit. Ministria e Brendshme: Prioritet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Prioritetet e përcaktuara nga Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm për periudhën 2007 ­ 2008 janë: Të ndryshohet dhe përmirësohet ligji ekzistues i SHKB-së për t'iu përshtatur ndryshimeve strukturore të vetë Ministrisë së Brendshme. Të krijohen struktura hetimore të posaçme me ekspert të aftë të cilët të merren vetëm me hetimin e veprave penale të korrupsionit. Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore Miratimi i ndryshimeve në ligjin nr. 8749, datë 01.03.2001 "Për shërbimin e Kontrollit të Brendshëm". Miratimi i akteve nënligjore, në ndryshim të ligjit "Për shërbimin e Kontrollit të Brendshëm Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) 42

Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Realizimin i trajnimeve me qëllim forcimin e kapaciteteve të strukturës të Policisë Gjyqësore të Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm. Realizimi i trajnimeve të disa punonjësve të SHKB-së nga Policia e Shtetit Grek, në kuadër të bashkëpunimit ndërkufitar dhe të ndërsjelltë ndërmjet dy vendeve tona. Ministria e Drejtësisë: Hartimin dhe zbatimi i programeve vjetore të inspektimeve në gjykata; Hartimin dhe zbatimi i programeve vjetore të inspektimeve në prokurori; Programimin vjetor i kontrolleve në gjykata, lidhur me realizimin e marrëdhënieve me publikun, aksesin e qytetarëve në gjykatë dhe në vendimet gjyqësore; Trajnimin i inspektorëve në lidhje me metoda të reja kontrolli, si edhe në lidhje me sisteme të vendeve të ndryshme të BE- së. Ministria e Ekonomisë Tregtisë dhe Energjetikës: Raportimi i skemave ekzistuese të ndihmës shtetërore me qëllim ndërgjegjësimin e strukturave të administratës qendrore dhe vendore për zbatimin e parimeve bazë të ndihmës shtetërore. Vlerësimi ekonomik dhe legjislativ i skemave të ndihmave shtetërore në përputhje me dispozitat e ligjit dhe përgatitja e rekomandimeve përkatëse. Përgatitja e raportit vjetor për ndihmat shtetërore bazuar në metodologjinë e Komisionit Evropian. Krijimi i Qendrës Kombëtare të Regjistrimit, me qëllim vënien në zbatim të praktikës "one stop shop" për regjistrimin e bisneseve si dhe mirëadministrimin e data base për të gjithë bisneset.

Ministria se Punëve te Jashtme: Përfundimi i procedurave të brendshme ligjore për miratimin e "Memorandumit të mirëkuptimit ndërmjet Qeverive të Republikës së Shqipërisë, Bosnje-Hercegovinës, Republikës së Kroacisë, ish Republikës Jugosllave të Maqedonisë, Republikës së Bullgarisë, Republikës së Moldavisë, Republikës së Malit të Zi dhe Republikës së Serbisë për bashkëpunimin në luftën kundër korrupsionit nëpërmjet iniciativës antikorrupsion të Europës Juglindore". Zbatimi me rigorozitet i ligjit për auditimin dhe manuali rregullues për funksionin e sistemit të mbajtjes së llogarive: kontabiliteti, administrimi i vlerave materiale, monetare dhe inventare Dokumentimi dhe përmirësimi i procedurave të kontrollit të brendshëm për zbatimin e rregulloreve për funksionin e sistemit të mbajtjes së llogarive: kontabiliteti, administrimi i vlerave materiale, monetare, inventaret, etj; Monitorimi i rregullave për funksionimin e sistemit konsullor në përfaqësitë diplomatike dhe konsullore duke marrë masa për publikimin e tarifave, praktikave proceduriale për veprimet konsullore, dokumentimin e veprimeve, funksionimin e rregullit të procedurave të arkiv-dokumentacionit, etj.; Vijimi i auditimit në përfaqësitë diplomatike dhe konsullore, duke filluar me përfaqësite më të mëdha (Athinë, Romë, Bruksel, Washington, Selanik, Milano); Nga 1 shtatori 2007, në sektorin e legalizimeve do të vihet në funksion shërbimi postar, me anën e të cilit do të hiqet mundësia e tentativave për ryshfet-dhënie dhe marrje në rradhët e punonjësve, si dhe eleminimi i informalitetit në rradhët para sproteleve, i ashtëquajturi fenomeni i 'seksereve'; Mbajtja kontakte të vazhdueshmeve duke shkëmbyer informacion me Strukturat përkatëse të Ministrisë me të gjitha përfaqësitë për të identifikuar rastet e korrupsionit, si dhe ndjekja dhe verifikimi nga afër çdo ankesë apo kërkesë të paraqitur nga qytetarët si për MPJ-në, ashtu dhe për përfaqësitë, duke marrë masat e nevojshme për të përcaktuar përgjegjësitë për procedim administrativ apo gjyqësor. 3.2 Prioritet afatmesme 43

Konsolidimi i zbatimit të sistemit të e-procurement Rritja e kapaciteteve institucionale e operative të Avokatit të prokurimeve publike Përmirësimi i kapaciteteve të Qendrës Kombëtare të Regjistrimit Modernizimi i pagesës së taksave për biznesin VIP Agjencia e Prokurimit Publik Prioritetet afatmesme (2009-2010) Në fushën e Prokurimit Publik, prioritete afatmesme janë: Të sigurohet harmonizimi i plotë i kuadrit ligjor shqiptar me acquis e BE-së. Të bëhen plotësisht funksionale strukturat e prokurimit publik, me anë të zbatimit të rreptë të procedurave për prokurimin publik, në përputhje me ligjin dhe me kërkesat e MSA-së. Akses i Kompanive Shqiptare në procedurat e tenderimit në Komunitet, në bazë të ligjeve të këtij të fundit. Kompanitë Komunitare jo të vendosura në Shqipëri duhet të gëzojnë akses në procedurat e tenderimit në bazë të Legjislacionit shqiptar , jo më vonë se 4 (kater) vjet pas hyrjes në fuqi të MSA-së. Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerret iniciativa ligjore e mëposhtme: Amendimi i ligjit "Per Prokurimin Publik" dhe akteve nënligjore duke harmonizuar plotësisht legjislacionin shqiptar me atë të Bashkimit Europian në fushën e prokurimit publik. Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetetet zbatuese si më poshtë: Realizimi plotësisht funksional i strukturave të prokurimit publik, me anë të zbatimit të rreptë të procedurave për prokurimin publik, në përputhje me ligjin dhe me kërkesat e MSA-së. Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm (Ministria e Brendshme) Prioritetet afatmesme (2009 ­ 2010) Prioritetet e përcaktuar nga Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm për periudhën 2009 ­ 2010 janë: Të përmirësohet dukshëm infrastruktura logjistike e këtij shërbimi. Të rritet përdorimi i mjeteve speciale të hetimit, interceptimi i telekomunikimeve dhe përdorimi i informacionit të inteligjencës.

Iniciativat ligjore afatmesme

Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm (Ministria e Brendshme) Iniciativat ligjore afatmesme (2009 ­ 2010) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Hartimin e një Urdhri të Ministrit të Brendshëm "Për krijimin e një rrjeti të brendshëm ndërlidhjeje të agjenteve operacionale të SHKB-së". Hartimin e një Urdhri të Ministrit të Brendshëm "Për lejimin e informatizimit tërësor të informacioneve që disponohen nga ky shërbim".

Aktivitetet zbatuese afatmesme

Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm (Ministria e Brendshme) 44

Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009 ­ 2010) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Krijimin e një rrjeti të brendshëm për ndërlidhjen e agjenteve operacionale të SHKB-së. Zhvillimi i kapaciteteve të grumbullimit dhe analizimit të informacionit nga njësitë e analizës së këtij shërbimi. Ministria e Punëve te Jashtme: Konsolidimi i zbatimit të procedurave të kontrollit të brendshëm administrativ; Hartimi dhe zbatimi i Planit Strategjik tre-vjecar 2008-2010 për auditimin, duke parashikuar: sistemin e emërimit të personelit në përfaqësi dhe Ministri, mënyrat e pagesave jashtë orarit, udhetime- dieta, etj.; Trajnimi i punonjësve konsullore në përfaqësi dhe Ministri për një veprimtari të rregullt dhe efikase konsullore në shërbim të shtetasve shqiptarë; Përmirësimi i procedurave të arkiv ­dokumetacionit; Verifikimi i mëtejshëm i konfliktit të interesave. 3.3 Prioritet afatgjata Agjencia e Prokurimit Publik Iniciativat ligjore afatgjatë (2011-2012) Në fushën e Prokurimit Publik, prioritet dhe iniciativë ligjore afatgjatë është: Miratimi i ligjit të posaçëm për prokurimet publike në sektorët utilitare duke sjellë harmonizim të plotë të Direktivës 2004/17/EC. Aktivitetet zbatuese afatgjatë (2011-2012) Përmirësimi i sisitemit të informimit përmes konsolidimit të web-site lidhur me procedurat e prokurimit. Njohja dhe studimi i ligjit "Për prokurimin publik". Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm (Ministria e Brendshme) Prioritetet afatgjata (2011 ­ 2012) Prioritetet e përcaktuar nga Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm për periudhën 2011 ­ 2012 janë: Të arrihen rezultate të dukshme në luftën kundër korrupsionit të evidentuar në të gjitha strukturat e Policisë Shtetit dhe Ministrisë së Brendshme. Rritjen e sensibilizimit të punonjësve të policisë së shtetit ne lidhje me shkaqet dhe masat parandaluese për veprat korruptive.

Iniciativat ligjore afatgjata

Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm (Ministria e Brendshme) Iniciativat ligjore afatgjata (2011 ­ 2012) Për adresimin e prioriteteve afatgjata do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Hartimi i Kodit të etikes dhe sjelljes antikorrupsionit për punonjësit e policisë së shtetit.

Aktivitetet zbatuese afatgjata

45

Drejtoria e Shërbimit të Kontrollit të Brendshëm (Ministria e Brendshme) Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011 ­ 2012) Për adresimin e prioriteteve afatgjata do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Sensibilizimi i punonjësve të policisë, pasurimi i materialeve te përgjithshme arsimore, lidhur me temën e korrupsionit. Krijimin e temave dhe dhënie leksionesh punonjësve të policisë, në qendrat e trajnimit, për fushën e parandalimit të korrupsionit. Drejtorisë se Përgjithshme e Tatimeve (Ministria se Financave ) : Permiresimi i transparences se Administrates Tatimore ndaj medias dhe publikut te gjere nepermjet zbatimit te legjislacionit per aksesin ne informacionin dhe dokumentat zyrtare Pergatitja e Rregullores se Brendeshme. Permiresimi i i punes ne sektorin e sherbimit ne Dege. Hartimin e udhezuesve per zbulimin e korrupsionit, ne menyre qe te perfshihen tipologjite e operacioneve te rasteve korruptive si dhe raportimin e rasteve te ndeshura mbi transaksione te dyshimta te pastrimit te parave. Bashkepunimi i ngushte me asistencat e huaja per pergatitjen e udhezuesve ne zbulimin e rasteve te korrupsionit. Bashkepunimi me i ngushte me Drejtorine e Pergjithshme te Prandalimit te Pastrimit te Parave per raportimin e rasteve te dyshuara. Perafrimi me tej i legjislacionit tatimor me Acquis Communautare dhe te veprohet me parimet e "Kodit te menyres se sherbimit ne veprimtarine e tatimeve"duke garantuar perputhshmerine e masave te reja tatimore me keto parime. Pergatitja e Kodit te menyres se sherbit ne veprimtarine e tatimeve. Të ndermerren fushata te edukimit të tatimpaguesit, nepermjet spoteve publicitare, seminareve etj. Ngritja e nivelit te mbeshtetjes ne TI duke garantuar zgjerimin e sistemit si dhe permiresimin e metejshem te tij. Krijimi i nje sistemi automatik te rimbursimit te TVSH. Futja e aksises ne sistemin informatik. Implementimi i analizes se riskut ne Deget e Informatizuara. Administrates tatimore t'i kushtojne vemendje te vecante problemit te korrupsionit vecanrisht nepermjet udhezuesve dhe moduleve te vecanta te trajnimit ne lidhje me zbulimin e shkeljeve korruptive dhe zbatimin e legjislacionit perkates. Problemi i faturave dyfishe apo te rreme (Evazionit tatimor) Trajnimi i punonjesve te investigimit te brendeshem, mbi menyrat dhe rruget qe duhen ndjekur ne goditjen e korrupsionit. Monitorimi i rezultateve te sherbimeve qe administrata tatimore u siguron tatimpaguesve dhe matja e rezultatit. Kryerja e anketimeve te nivelit te kenaqesise se tatimpaguesve Ministria e Punëve te Jashtme : Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011 ­ 2012) Plotësimi i kuadrit ligjor, nëpërmjet identifikimit dhe antarësimit në konventat ndërkombëtare dhe europiane mbi korrupsionin; Hartimi dhe zbatimi i programeve vjetore të kontrollit të përbashkët administrative + konsullor + auditim i brendshëm në përfaqësi dhe Ministri; Konsolidimi i zbatimit të sistemit të informimit elektronik. 46

Tabela 1 FORCIMI I KAPACITETEVE INSTITUCIONALE TË AGJENCISË SË PROKURIMIT PUBLIK VITET Investime Njësia e Gjendja aktuale matjes 2007 2008 2009 2010 1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë) persona (mijë lekë) 36 shumë e menaxhuar nga USAID 10 X X X

Tabela 2 NDIHMA E HUAJ NË MBËSHTETJE TË PROKURIMIT PUBLIK Institucioni Donatori Programi/ Agjencia Zbatuese Programi i Marrëveshjes së Pragut të Sfidës së Mijëvjeçarit për Shqipërinë (MDG) Titulli Projektit i Vlera Afati fillimit i Afati i përfudimit

Agjencia e Prokurimit Publik USAID

Reforma në prokurimin publik 5 mln $

2006

2008

1.2

TE DREJTAT E NJERIUT DHE MBROJTJA E MINORITETEVE

1.2.1 RESPEKTIMI I TE DREJTAVE TE NJERIUT 1.2.1.1 PËRMIRËSIMI I SISTEMIT TE BURGJEVE 1 Objektivi politik Ne kuadër te garantimit te te drejtave baze dhe themelore te individit, respektivisht për te drejtat dhe liritë qe u njihen te paraburgosurve dhe te dënuarve me burgim, qeveria shqiptare konsideron angazhim parësor krijimin e kushteve te duhura për zbatimin me rigorozitet te të gjitha detyrimeve qe rrjedhin nga kuadri ligjor ekzistues duke siguruar qe te gjitha organet e zbatimit te ligjit te sigurojne nje trajtim njerezor te personave te paraburgosur e te dënuar dhe shnderrimin e denimit penal ne nje mundesi riedukimi. Duke patur parasysh qe kuadri ligjor per sistemin e burgjeve eshte gjithmone e me teper duke u perafruar me standartet nderkombetare ne fushen penitenciare nje objektiv tjeter i rendesishem mbetet zbatimi i te gjitha rekomandimeve, rregulloreve dhe akteve te tjera nderkombetare ne kete fushe, si per sistemimin e burgimit ashtu edhe per ate te paraburgimit si dhe detyrimeve qe rrjedhin nga zbatimi i Marreveshjes se Stabilizim-Asocimit. Fleksibiliteti i te gjitha akteve te mesiperme shton perspektivat per te permiresuar zbatimin e tyre praktik ne sistemin e burgjeve ashtu si edhe ne Evrope ku keto rregulla jane shnderruar ne nje simbol dhe stimuj per permiresimin e standarteve te pergjithshme dhe regjimeve humanitare e perparimtare te trajtimit. Ne kete menyre garantohet qe denimi me heqje lirie do te zbatohet ne menyre te paanshme duke mos patur diskriminim per arsye feje, race, ngjyre, seksi, mendimi politik, ekonomik etj. 47

Gjithashtu nje vend te vecante dhe prioritet per qeverine shqiptare eshte zgjidhja e problemit te mbipopullimit te burgjeve duke zbatuar me rigorozitet edhe Rekomandimet e Keshillit te Evropes. Ne kete menyre jane siguruar kushtet e domosdoshme per zbatimin e projekteve te ndryshme te mbeshtetura financiarisht nga Qeveria Shqiptare, programi CARDS per ndertimin e burgjeve te reja dhe rikonstruksionin e atyre ekzistues. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri ligjor baze ne kete fushe është: Ligji nr. 8328, date 16.04.1998, "Per te drejtat dhe trajtimin e te denuarve me burgim", i ndryshuar Ligji nr 8331, date 21.04.1998, "Per ekzekutimin e vendimeve penale"; Ligji nr 8137, date 31.07.1996, "Per ratifikimin e Konventes Evropiane' "Per mbrojtjen e te drejtave dhe lirive themelore"; Ligji nr 8321, date 02.04.1998 "Per Policine e Burgjeve" Ligji nr 9375, date 21.04.2005 `Per disa ndryshime dhe shtesa ne ligjin nr 8321 date 02.04.1998 "Per Policine e Burgjeve' Ligji nr 9397, date 12.05.2005 "Per sherbimin e Kontrollit te Brendshem ne Sistemin e Burgjeve' Ligji nr 8688, date 14.05.2001 "Per organizimin dhe funksionimin e Ministrise se Drejtesise" 2.2 Kuadri institucional ekzistues

Per zbatimin e detyrimeve qe rrjedhin nga legjislacioni ne fuqi, per respektimin e te drejtave te njeriut respektivisht per sistemin e burgjeve, institucionet pergjegjese jane; a) Drejtoria e Pergjithshme e Burgjeve. Mbeshtetur ne Ligjin nr.8678, date 14.05.2001 `Per organizimin dhe funksionimin e Ministrise se Drejtesise', i ndryshuar me ligjin nr.9112, date 24.07.2003, DPB eshte nje institucion ne varesi te Ministrise se Drejtesise i cili ndjek e realizon organizimin dhe funksionimin e sistemit te paraburgimit, te ekzekutimit te vendimeve penale, te vuajtjes se denimit etj. b) Ministria e Brendshme ne lidhje me respektimin e te drejtave te shtetasve te ndaluar dhe te arrestuar ne flagrance (48 ore), te cilet qendrojne ne Komisariatet e Policise. c) Prokuroria e Pergjithshme, ne lidhje me ekzekutimin e vendimeve penale dhe trajtimin e kerkesankesave te te denuarve dhe te paraburgosurve,rastet e kallzimeve per keqtrajtime te burgosurve nga personeli i policise se burgjeve etj. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritetet e percaktuara per Qeverine Shqiptare per periudhen 2007-2008 jane si me poshte: Te respektohen konventat nderkombetare per ngritjen dhe drejtimn e institucioneve penitenciare. Te zbatohet master plani 2004 me qellim permiresimin e kushteve per te ndaluarit dhe te burgosurit ne pritje te gjykimit Te zbatohet me rigorozitet Kodi i Etikes per sistemin e burgjeve. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Per adresimin e prioriteteve afatshkurtra do te nderrmeren iniciativat e meposhtme ligjore. 48

Miratimi i projekt-rregullores "Per funksionimin komisionit mbikqyres te ekzekutimit te denimeve penale". Miratimi i disa shtesave dhe ndryshimeve ne Rregulloren e Pergjithshme te Burgjeve Miratimi i VKM "Mbi nxitjen dhe shperblimin e punes se te denuarve dhe paraburgosurve". Miratimi i projekt-ligjit Mbi disa ndryshime dhe shtesa ne ligjin nr 8331, date 21.04.1998 " Per ekzekutimin e denimeve penale " perfshirë dhe shërbimin e proves. Miratimi i projekt-ligjit Mbi disa ndryshime dhe shtesa ne ligjin 8328, date 16.04.1998" Per te drejtat dhe trajtimin e te denuarve me burgim". Miratimi i projekt-ligjit Mbi disa ndryshime dhe shtesa ne ligjin "Per policine e Burgjeve". Miratimi i projekt-ligjit Mbi disa ndryshime e shtesa ne ligjin nr. 8678, date" Per organizimin dhe funksionimin e Ministrise se Drejtesise" . Miratimi i projekt ligjit "Per Sherbimin e Proves" ( per zbatimin dhe ndjekjen e denimeve alternative ). Rregullimi ligjor lidhur me trajtimin e shtetasve te ndaluar dhe te arrestuar, deri ne dergimin e tyre ne paraburgim, te cilet qendrojne ne Komisariatet e Policise

3.1.2 Aktivietet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Per adresimin e prioriteteve afatshkurtra do te ndermerren aktivitetet e meposhtme zbatuese; Trajnimi i stafeve te edukimit qe merren me trajtimin e te miturve ne ambjentet e vuajtjes se denimit dhe ato te paraburgimit. Trajnim i gjithnshem i gjithe stafit te burgjeve ne çeshtjet e te drejtave te njeriut dhe nxitja per respektimin e te drejtave per sa i perket trajtimit te te paraburgosurve dhe e denuarve. Shperndarja e te denuarve neper institucionet prane qendrave te tyre banimit. Ndertimi i paraburgimit te ri Durres. Shtrirja e arsimit 9-vjecar ne te gjitha I.E.D.P-te. Realizimi i nje sistemi te veçante per punesimin e te paraburgosurve dhe te denuarve. Shtese ambjentesh ne paraburgimin ne Rr"Jordan Misja" dhe ne Burgun Rrogozhine. Informatizimi i te dhenave mbi trajnimin e te denurve duke perfshire programin paisjet dhe trajnimin e personelit (faza e dyte). Venia ne efiçence te plote te paraburgimit dhe te semureve mendor Durres. Venia ne efiçence te plote te paraburgimit ne Vlore Perfundimi i ifrastruktures se nevojshme logjistike per venien ne pune te Burgut Fushe-Kruje.

Perfundimi i ifrastruktures se nevojshme logjistike per venien ne pune te Burgut Korçe. Rekrutimi i stafit civil e policor per burgjet e reja te Fushe-Krujes e Korçes. Trajnimi i stafit civil e policor per Burgjet e Fushe-Krujes e Korçes.

3.2.2 Aktivitet zbatuese afatmesme (2009-2010) Projektimi dhe ndertimi i burgut ne Tirane dhe paraburgimeve ne Kukes,Shkoder dhe Gjirokaster. Ngritja ose adaptimi i nderteses qe do te sherbeje si akademi e personelit te burgjeve. Rikonstruksion i qendres spitalore te Burgjeve dhe paisja e saj me aparatura mjekesore. Ndertimi i stacionit radiorrele per lidhjen online te te gjitha burgjeve me D.P.Burgjeve (faza e trete). Venia ne eficence te plote te paraburgimit ne Elbasan dhe te paraburgimit ne Fier. Ngritja e sistemit te ngrohjes ne te gjitha Burgjet. 3.3.2 Aktivitet zbatuese afatgjata (2011-2012) 49

Modernizimi i sistemit statistikor ne burgje. Tabela 1 Forcimi i kapacitetve institucionale te D.P.Burgjeve. INVESTIME Shtim personash Trajnime(mije leke) NJESIA E MATJES persona (mije leke) GJENDJA VITET AKTUALE 2007 2396 1245 27.141

2008 80 1.744

2009 -

2010 400 8.720

Viti 2007 400 persona shtohen per paraburgimet. 415 persona shtohen per Burgun e Fushë-Krujes. 430 persona shtohen per Burgun e Korçes. Viti 2008 80 persona shtohen per insitutin e te miturve Kavaje. Viti 2010 200 persona shtohen per paraburgimin Elbasan 200 persona shtohen per paraburgimin Fier Tabela 2 Ndihma e Huaj ne mbeshtetje te Permiresimit te Sistemit te Burgjeve PROGRAMI/ TITULLI I AGJENCIA PROJEKTIT DONATORI ZBATUESE Drejtimi human i EU CARDS 2004 burgjeve Për një respektim më të mire te te drejtave UNICEF të të miturve dhe grave në institucionet e paraburgimit Monitorimi i marrëdhënieve BEShqipëri vecanerisht ne fusha qe lidhen SOROS me sistemin gjyqësor, minoritetet, sistemin përmbarimor, burgjet/paraburgimin, sistemin zgjedhor Përmirësimi EU CARDS 2004 infrastrukturor i institucioneve të AFATI I AFATI I PËRFUNDI VLERA FILLIMIT MIT 0.478 2007 2008 mln 0.044 mln

INSTITUCIONI Ministria e Drejtesise Ministria Drejtesise e

2007

2007

Institucionet Sistemit Gjyqesor dhe varesi Ministrise Drejtesise Ministria Drejtesise

e ne te se

0.478 mln

2007

2007

e

4.0 mln ne vazhdim

ne vazhdim 50

Ministria Drejtesise Gjykatat

e dhe EU

CARDS 2005

Ministria Drejtesise

e

EU

IPA 2007

varura nga Ministria e Drejtësisë (Reabilitim i burgut te Korces dhe FusheKrujes - Faza II / Trainim i stafit te burgut te FusheKrujes / Ndertim rinoviom I qendrave te paraburgimit) Investime ne Infrastrukturen e sistemit gjyqesor dhe atij te burgjeve (Qendrat e Paraburgimit Lezhe dhe Berat ) Mbeshtetje per zbatimin e Masterplanit te paraburgimeve (Fier dhe Elbasan)

1.3 mln ne vazhdim

ne vazhdim

10.0 mln

ne proces

ne vazhdim

1.2.1.2 PËRMIRËSIMI I FUNKSIONIMIT TË SISTEMIT PËRMBARIMOR 1 Objektivi politik Në kuadër të reformimit të sistemit gjyqësor, qeveria Shqiptare do të angazhohet për realizmin e të gjitha iniciativave të nevojshme për përmbushjen e angazhimeve dhe detyrimeve në lidhje me përmirësimin e funksionimit të sistemit përmbarimor. Reformat në këtë fushë do të synojnë në forcimin e kapaciteve të këtij sistemi, në zbatimin e vendimeve gjyqësore të formës së prerë, materializimin e një të drejte të fituar në një proçes gjyqësor. Gjithashtu, një vëmendje të veçantë do t'i kushtohet zbatimit me rigorozitet dhe në çdo rast të vendimeve gjyqësore, në radhë të parë nga vetë institucionet shtetërore, ristrukturimit dhe forcimit të kapaciteteve të përmbarimit dhe hapjen e mundësive për përmbaruesin privat në këtë fushë, përmirësimit të kushteve dhe mjeteve të përmbarimit gjyqësor, rritjes së profesionalizmit të përmbaruesve, si dhe transparencës dhe objektivitetit në emërimet dhe karrierën e përmbaruesve. Të gjitha këto masa do të synojnë rritjen e efiçensës së këtij shërbimi dhe përqasjes me standardet dhe praktikat evropiane. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Kuadri ligjor bazë në këtë fushë fokusohet në: Ligji nr. 8417, datë 21.10.1998 "Kushtetuta e RSH", Pjesa "Të drejtat dhe liritë themelore të njeriut"; Ligji nr. 8036, datë 22.11.1995 "Për ratifikimin e "Konventes per ndihmen e ndersjelle gjyqësore ne fushat civile, tregtare dhe penale ndërmjet Republikes se Shqiperise dhe Republikes se Turqise"; 51

Ligji nr. 8137, datë 31.07.1996 "Për ratifikimin e Konventës Evropiane "Për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive themelore"; Ligji nr. 7760, datë 14.10.1999 "Per ratifikimin e "Konventes ndermjet Republikes se Shqiperise dhe Greqise per ndihmen gjyqesore ne ceshtjet civile dhe penale"; Ligji nr 8624, datë 15.06.2000 "Për aderimin në "Konventën e Hagës "Për mbrojtjen e fëmijëve dhe bashkëpunimin për birësimet jashtë vendit""; Ligji Nr.9359, date 24.03.2005 "Per aderimin e RSH ne Konventen "Per marredheniet me femijet"; Ligji nr.9443 datë.16.11.2005 "Per aderimin e RSH ne Konventen "Per juridiksionin, ligjin e zbatueshëm, njohjen, zbatimin dhe bashkëpunimin në lidhje me përgjegjësinë prindërore dhe masat për mbrojtjen e fëmijëve"; Ligji Nr. 9446, date 24.11.2005 "Per aderimin e RSH-se ne Konventen "Per aspektet civile te rrembimit nderkombetar te femijeve"; Ligji Nr. 9554, date 08.06.2006 "Per aderimin e RSH-se ne Konventen "Per njoftimin dhe dorezimin jashte shtetit te dokumenteve gjyqesore dhe jashtegjyqesore ne fushen civile dhe tregtare"; Ligji nr.7850,datë 29. 07.1994 "Kodi Civil i Republikes se Shqiperise", i ndryshuar; Ligji nr.8116 , datë 29.3.1996 "Kodi i Proçedurës Civile i Republikes se Shqiperise", i ndryshuar; Ligji nr.8977, datë 12.12.2002 "Për sistemin e taksave në Republiken e Shqiperise", i ndryshuar; Ligji nr.8730, datë 18.01.2001"Për organizimin dhe funksionimin e Shërbimit të Përmbarimit Gjyqësor"; Ligji nr. 8678, date 14.05.2001 "Për organizimin dhe funksionimin e Ministrisë se Drejtësisë", i ndryshuar Ligji nr. 8894, datë 14.05.2002 " Për Agjencinë e Trajtimit të Kredive", i ndryshuar. Ligji nr 9062, datë 08.05.2003 "Kodi i Familjes"; VKM Nr. 335, date 28.12.1998 "Për procedurat për zbatimin e vendimeve gjyqësore për detyrimet qe prekin buxhetin e shtetit" 2.2 Kuadri institucional ekzistues

Shërbimi i Përmbarimit Gjyqësor ka organizim unik dhe të centralizuar, me shtrirje në të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë dhe i ushtron funksionet nëpërmjet përmbaruesve gjyqësorë, të cilët janë personat e ngarkuar me ligj për kryerjen e veprimtarisë së vënies në ekzekutim të titujve ekzekutivë në përputhje me dispozitat e Kodit të Procedurës Civile. Shërbimi i Përmbarimit Gjyqësor varet nga Ministri i Drejtësisë dhe organizohet në nivel qëndror dhe vendor. a) Ministria e Drejtësisë drejton sistemin e ekzekutimit te vendimeve civile dhe te titujve ekzekutive. b) Në nivelin qendror të organizimit të Shërbimit te Përmbarimit, Drejtori i Përgjithshëm përgjigjet për drejtimin, bashkërendimin dhe kontrollin e Shërbimit të Përmbarimit Gjyqësor, zbatimin e njëjtë të akteve ligjore e nënligjore si dhe praktikave në fushën e veprimtarisë proçeduriale të ekzekutimit; përgatit dhe nxjerr urdhra, udhëzime të brendshme dhe metodika për trajtimin e çështjeve në ekzekutim; organizon dhe ndjek edukimin profesional dhe trajnimin e përmbaruesve gjyqësorë; ndjek zbatimin e etikës profesionale gjatë veprimtarisë përmbarimore si dhe përfaqëson Shërbimin e Përmbarimit Gjyqësor në marrëdhënie me të tretët. c) Zyrat përmbarimore, brenda juridiksionit të çdo rrethi gjyqësor të shkallës së parë, përbëjnë nivelin vendor të organizimit dhe varen administrativisht nga Drejtoria e Përgjithshme. Zyrat përmbarimore janë persona juridikë dhe përbëhen nga kryetari i zyrës, përmbaruesit gjyqësorë, si dhe personeli administrativ dhe teknik. Çdo zyre përmbarimore merr masat e nevojshme proçeduriale për ekzekutimin efektiv të Titujve Ekzekutivë. Përmbaruesi gjyqësor, për kryerjen e detyrave të ngarkuara bashkëpunon me: a) Policinë e Shtetit dhe organet e pushtetit vendor, kur për ekzekutimin e detyrueshëm është e nevojshme që të çelet banesa ose ndërtesë tjetër e debitorit për të kërkuar sendet e tij që ndodhen në to.

52

b) Policinë Ndërtimore, në rastet e shembjes së ndërtimeve të paligjshme dhe pushimeve të cënimit. Policia Ndërtimore vë në dispozicion të përmbaruesit gjyqësor mjete dhe forca të mjaftueshme për ushtrimin e funksioneve të tij. c) Drejtorinë e Tatim-Taksave, në rastet e fillimit të proçedurës për ekzekutimin e detyrueshëm të Titullit Ekzekutiv, për marrjen e informacionit, brenda afatit ligjor, nëse pala debitore ushtron apo jo aktivitet tregtar, për të bërë të mundur sekuestrimin e këtij aktiviteti nga strukturat e Shërbimit të Përmbarimit. d) Drejtorinë e Shërbimit të Transportit Rrugor, për marrjen e informacionit nëse pala debitore disponon mjete motorike. e) Zyrat e Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme, kur kërkohet ekzekutimi i një detyrimi nga pala debitore. Përmbaruesi gjyqësor me kalimin e afatit të lajmërimit për ekzekutim vullnetar fillon ekzekutimin e detyrueshëm duke vënë sekuestro mbi sendet e paluajtshme në masën që do të jetë e nevojshme për plotësimin e detyrimit. f) Bankat e Nivelit të Dytë, kur kërkohet ekzekutimi i një detyrimi në të holla. Përmbaruesi gjyqësor me kalimin e afatit të lajmërimit për ekzekutim vullnetar fillon ekzekutimin e detyrueshëm duke vënë sekuestro mbi kreditë e debitorit në masën që do të jetë e nevojshme për plotësimin e detyrimit. g) Ministrinë e Financave, e cila në rastet e pamundësisë paguese të detyrimeve që institucionet buxhetore kanë ndaj personave fizikë apo juridikë, përcakton një buxhet (zë) më vete për këto institucione lidhur me këto detyrime që duhet të ekzekutohen. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Evropian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian, prioritetet afatshkurtra per Shërbimin e Përmbarimit Gjyqësor jane: Të arrihet një rritje e vazhdueshme në nivelin e ekzekutimeve të vendimeve gjyqësore 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore. Miratimi i projektligjit për disa shtesa dhe ndryshime ne ligjin nr. 8730, date 18.1.2001"Per Organizimin dhe Funksionimin e Shërbimit Përmbarimor Gjyqësor"; Miratimi i projekt-urdhrit "Mbi caktimin dhe aplikimin e tarifave të shkallëzuara të Shërbimit Përmbarimor Gjyqësor"; Miratimi i projekt-urdhrit "Për ndarjen e të ardhurave, kriteret, procedurat e administrimit dhe shpërndarjen e tyre"; Disa shtesa dhe ndryshime ne Rregulloren e Brendshme te Shërbimit te Përmbarimit Gjyqësor; Disa shtesa dhe ndryshime ne Kodin e Etikes te Përmbarimit Gjyqësor; Miratimi i një Akt-marrëveshje me Drejtorinë e Përgjithshme të Policisë Ndërtimore. Projektligj për shtesa ne Ligjin Nr. 9062, datë 08.05.2003 "Kodi i Familjes", i ndryshuar; 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ne vazhdimësi një sistem i ri kontrolli, i cili do të sjellë një vlerësim të ri në ecurinë dhe efektivitetin në ekzekutim të zyrave përmbarimore lokale; Ristrukturimi i ambjenteve të punës në funksion të detyrës në rrethet problematike; Sigurimi i ambjenteve te reja ku ndihet e nevojshme. Plotesimi i zyrave me mjete logjistike (kompjutera, printera). Ngritja ne vazhdim e nje intraneti permes te cilit te gjitha zyrat e sherbimit permbarimor te mund te komunikojne ne rrjet, per sigurimin e gjithe dokumentacionit te nevojshem.(tip). 53

Plotesimi i Sherbimit te Permbarimit Gjyqesor me ambjentet e nevojshme per cdo zyre permbarimore nepermjet kalimit kapital; Rikonstruksioni i zyrave permbarimore qe do te kalojne ne administrim nepermjet kalimeve kapitale (Elbasan, Korce, Shkoder, Fier); Krijimi i nje rrjeti te brendshem te dixhitalizuar interneti per te gjithe sistemin e Sherbimit Permbarimor; Krijimi i bankes se te dhenave ne Zyrat Permbarimore nepermjet Softëare per te permiresuar sherbimin ndaj popullates.

54

1.2.1.3

MBROJTJA E TE DREJTAVE TE FEMIJEVE

1 Objektivi politik Fuqizimi dhe persosja e sherbimit kombetar te biresimeve dhe mbrojtjen e te drejtave te femijeve. Shtrirja e nje sherbimi psiko ­ social ne nivel rajonal per te qene me afer familjes ne menyre qe te rritet cilesia e perzgjedhjes se familjeve per biresim, per te marre persiper kete pergjegjesi ne interesin me te larte te femijes. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligji 8624 date 15. 6. 2000 " Per aderimin ne Konventen e Hages " " Per mbrojtjen e femijeve dhe bashkepunimin per biresimet ndervendase " Ligji nr. 9062 date 8. 5. 2003 " Kodi I Familjes " Ligji nr. 9695 date 19. 3. 2007 " Per procedurat e biresimit dhe Komitetin Shqiptar te Biresimit " 1.2 Kuadri institucional ekzistues Komiteti Shqiptar I Biresimeve eshte pergjegjes per : studimin e familjes biresuese vleresimin psiko ­ social te cifteve biresuese nepermjet intervistave studimin e gjendjes se femijes se braktisur dhe familjes se tij te origjines gjithashtu Komiteti jep pelqimin per biresimin e femijes nga aplikantet biresues nisur nga interesi me I larte I femijes vendos per pershtatmerine e aplikantit biresues kujdeset t'u jape keshillat e nevojshme personave, pelqimi I te cileve kerkohet per bresim dhe te informoje ne kohe. bashkepunon dhe kontrollon institucionet publike dhe private brenda vendit per te siguruar mbrojtjen e interesave te femijeve qe jane ne keto institucione. nxit bashkepunimin ndermjet autoriteteve qendrore te vendeve te tjera si dhe hartimin e marreveshjeve dypaleshe me axhensite e huaja ndermjetese. Verteton perputhjen e biresimit ndervendas me Konventen e Hages. Licenson dhe mbikqyr axhensite ndermjetesuese per biresim

3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra 2007 ­ 2008 Miratimi I akteve nenligjore ne zbatim te ligjit. 3.1.1 Iniciativa ligjore afatshkurtra ( 2007 ­ 2008 )

Hartimi I akteve nenligjore dhe miratimi I rregullores se brendshme te Komitet ne zbatim te ligjit. 3.1.2 Aktivitete zbatuese afatshkurtra ( 2007 ­ 2008 )

Fuqizimi i kapaciteteve administrative te struktures se Komitetit Shqiptar te Biresimeve. 3.2 Prioritetet afatmesme ( 2009 ­ 2010 )

55

Krijimi i nje sherbimi psiko ­ social per te qene prane familjes ne rajonet e Vlores, Elbasanit dhe Shkodres. 3.2.1 Iniciativa ligjore afatmesme

Miratimi i nje strukture te re Komitetit Shqiptar te Biresimeve 3.2.2 Aktivitete zbatuese afatmesme

Bashkepunim me agjensite e huaja me te cilat Komiteti Shqiptar I Biresimeve ka marreveshje si dhe me institucionet e perkujdesit, private dhe publike per shkembim eksperiencash si dhe trajnimin e stafit te Komitetit Shqiptar te Biresimeve. 3. 3 Prioritetet afatgjata ( 2011 ­ 2012 ) Shtrirja e sherbimit psiko ­ social ne 12 rajonet e vendit. 3.3.1 Iniciativa ligjore afatgjata ( 2011 ­ 2012)

Ndryshimi I struktures se Komitetit Shqiptar te Biresimeve 3.3.2 Aktivitete zbatuese afatgjata ( 2011 ­ 2012)

Fuqizimi I kapaciteteve te Sekretariatit Ekzekutiv Tabela 1 Forcimi I kapaciteteve te Sekretariatit Ekzekutiv INVESTIME Shtim personash Trajnime ( mije leke ) NJESIA E MATJES persona ( mije leke ) GJENDJA AKTUALE 10 VITI 2007 VITI 2008 3 395000 VITI 2009 VITI 2010 9 1740000

1.2.2 MINORITETET 1 Objektivi politik Ndërmarrja e reformave tërësore institucionale dhe ligjore do të synojnë një garantim dhe realizim në nivele gjithnjë e me të larta të të drejtave dhe lirive themelore të individit e në veçanti të të drejtave të minoriteteve. Në përputhje me instumentat ndërkombëtare në fushën e mbrojtjes së minoriteteve dhe detyrimet që rrjedhin nga procesi i integrimit evropian, qeveria Shqiptare do të angazhohet për të zbatuar dhe arritur standardet më të larta të respektimit dhe realizimit të të drejtave të të gjitha pakicave etnike që jetojnë në Shqipëri. Të gjitha hapat dhe nismat që do të ndërmerren do të synojnë zbatimin dhe përputhshmërinë e 56

plotë me Konventën Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe Konventën Evropiane të të Drejtave të Minoriteteve, të ratifikuara nga Shqipëria. Me prioritet do të konsiderohet zbatimi i plotë i Strategjisë Kombëtare për Romët, duke synuar përmirësimin e kushteve të jetesës, arsimimit dhe punësimit të këtij komuniteti, nëpërmjet programeve të ndihmës ekonomike, shërbimeve publike e private të përkujdesit shoqëror. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Trajtimi i pakicave kombëtare ka marrë një dimension të ri, i cili shprehet qartë në anëtarësimin e Shqipërisë në institcionet ndërkombëtare, si OSBE, Këshilli i Evropës etj, si dhe në ratifikimin apo aderimin në pothuaj të gjitha konventat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe në mënyrë të veçantë, në ratifikimin pa asnjë rezervë të Konventës Kuadër të Këshillit të Evropës "Për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare" 1995. Në kuadër të Organizatës të Kombeve të Bashkuara, Shqipëria ka ratifikuar pothuaj të gjitha konventat kryesore të kësaj organizate lidhur me mbrojtjen e të drejtave të njeriut. Disa nga këto dokumente janë: Deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut, 1948, (aderuar më 1955); Konventa Ndërkombëtare për Eleminimin e të gjitha Formave të Diskriminimit Racial, 1969, (aderuar më 1994); Pakti Ndërkombëtar mbi të Drejtat Civile dhe Politike, 1966, (aderuar më 1991); Pakti Ndërkombëtar mbi të Drejtat Ekonomike, Sociale dhe Kulturore1976, (aderuar më 1991); Konventa për Eleminimin e të gjitha Formave të Diskriminimit ndaj Grave, 1980, (aderuar më 1996); Konventa mbi të drejtat e fëmijëve 1989, (aderuar më 1992); Konventa kundër diskriminimit në arsim, 1960, (aderuar më 1963). Në kuadër të Organizatës për Sigurinë dhe Bashkëpunimin Europian, janë nënshkruar të gjitha dokumentat e saj, si: Aktin Final të Konferencës së Helsinkit, 1975; Deklaratën e Kopenhagenit, 1990; Kartën e Parisit për një Evropë të re, 1990; Dokumentin e Konferencës së Moskës, 1991. Në kuadër të Këshillit të Evropës, janë nënshkruar dhe ratifikuar një numër i konsiderueshëm dokumentesh të rëndësishme të adoptuara nga ky organizëm ndërkombëtar, ndër të cilat duhen përmendur: Konventa për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore, 1951, (ratifikuar me Ligjin 8137, datë 31.07.1996) dhe Protokollet 1, 2, 4, 6, 7, 11 të kësaj Konvente; Konventa Kuadër "Për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare" 1995 (ratifikuar me Ligjin 8496, datë 3.06.1999, pa asnjë rezervë); Konventa Evropiane për Televizionin Ndërkufitar 1999 (ratifikuar me Ligjin Nr.8525, datë 9.9.1999); "Marrëveshja e Pjesshme e Zgjeruar e Qendrës Evropiane të Gjuhëve Moderne" në Grac të Austrisë (ratifikuar me Ligjin Nr.8706, datë 01.12.2000), etj. Përveç sa me sipër, ekziston edhe legjislacioni i mëposhtëm i cili merr në mbrojtje dhe adreson çështjet e minoriteteve, ku mund të përmenden kryesisht: Ligji nr.8485, datë 12.05.1999 "Kodi i Procedurave Administrative të Republikës së Shqipërisë", në të cilin theksohet se në marrëdhëniet me personat privatë, administrata publike udhëhiqet nga 57

parimi i barazisë në kuptimin që askush nuk duhet të privilegjohet apo diskriminohet për shkak të gjinisë, racës, fesë, etnisë, gjuhës, bindjeve politike, fetare a filozofike, gjendjes ekonomike, arsimore, sociale ose përkatësisë prindërore; Ligji nr.7952, datë 21.6.1995 "Për Sistemin Arsimor Parauniversitar". Sipas këtij ligji, personat që u përkasin pakicave kombëtare u krijohen mundësi të mësojnë dhe të mësohen në gjuhën amtare, të mësojnë historinë dhe kulturën e tyre brenda kuadrit të planeve dhe programeve mësimore; Ligji nr.8410, datë 30.9.1998 "Për Radion dhe Televizionin Publik e Privat në Republikën e Shqipërisë" i cili garanton akses të plotë te pakicave në gjuhën e tyre amtare, si në median e shkruar, ashtu edhe në atë elektronike; Ligji nr.8145, datë 11.9.1996 "Për të Drejtën e Tubimeve" garanton te drejtën për tubime publike për të gjithë shtetasit, pa asnjë dallim për shkak të seksit, racës, ngjyrës, gjuhës, besimit, etnisë, gjendjes ekonomike e financiare, arsimore e sociale, të bindjeve politike, përkatësisë prindërore ose të çdo lloj rrethane tjetër vetjake. Ligji nr.8580, datë 17.2.2000 "Për Partitë Politike", garanton të drejtën e tyre kushtetuese, me qëllim pjesëmarrjen e pakicave në jetën publike. Ligji Nr. 9087, datë 19.06.2003, "Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë". Me qëllim që të mos preket uniteti i zonave të banuara si nga shqiptarët, ashtu edhe nga pjesëtarët e pakicave kombëtare, në Kodin Zgjedhor të RSH, parashikohet që zonat të jenë kompakte dhe të mos ndahen në pjesë që janë të shkëputura nga njëra tjetra si dhe përcaktohen kriteret e ndarjes së zonave zgjedhore; Ligji nr. 8239, datë 3.9.1997 "Për një ndryshim në ligjin nr. 7756, datë 11.10.1993 "Për Shtypin". Me qëllim ruajtjen dhe forcimin e identitetit kulturor të pakicave kombëtare dhe në mënyrë që ato të jenë në kontakt të vazhdueshëm me zhvillimet politike, shoqërore, ekonomike e kulturore brenda dhe jashtë vendit, pjesëtarët e pakicave kombëtare kanë të drejtë pa asnjë pengesë të krijojnë median e tyre të shkruar në gjuhën amtare. Ligji nr.7895, datë 27.1.1995 "Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë". Eleminimi i çdo lloj forme paragjykimi apo diskriminimi ndaj pakicave dhe mbrojtja e pjesëtarëve të pakicave që jetojnë në Shqipëri apo denoncimi i akteve diskriminuese ndaj tyre (një sërë dispozitash që dënojnë "shkeljen e barazisë së shtetasve", "nxitjen e urrejtjes dhe e grindjeve raciale, nacionale ose fetare, "krimin e gjenocidit"etj; Ligji nr.8116, datë 29.3.1996 "Kodi i Procedurës Civile të Republikës së Shqipërisë", i cili parashikon përdorimin e gjuhës amtare për personat që nuk dinë shqip gjatë gjithë fazave të gjykimit dhe marrjen dijeni për provat dhe për gjithë zhvillimin e gjykimit me anë të përkthyesit; VKM nr.396, datë 22.8.1994 "Për Arsimin 8-Vjeçar në Gjuhën Amtare të Personave të Pakicave". Ky vendim ka si qëllim të konkretizojë në sferën arsimore politikën shtetërore për të krijuar kushtet e duhura për shprehjen, ruajtjen e zhvillimin e identitetit kulturor e gjuhësor të personave që iu përkasin pakicave si dhe nevojën e integrimit të tyre në shoqërinë shqiptare; VKM nr. 502, datë 5.8.1996 "Për një shtesë në Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 396, datë 22.08.1994 "Për Arsimin 8-Vjeçar në Gjuhën Amtare të Personave të Pakicave", synon ne funksionimin e njësive të shkollimit në gjuhën amtare pranë shkollave tetëvjeçare mbi bazën e kërkesave duke respektuar, kriteret përkatëse; VKM 127 dt. 11.03.2004 " Për krijimin e Komitetit Shtetëror për Minoritetet". 2.2 Kuadri institucional Në hartimin dhe zbatimin e politikave për pakicat kombëtare, Shqipëria mbështetet në detyrimet që dalin nga Konventa Kuadër për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare të Këshillit të Evropës. Strukturat qe janë te angazhuara me mbrojtjen e minoriteteve janë: a) Sektori i Minoriteteve është krijuar pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Marrëdhënieve Shumëpalëshe, Drejtoria e Organizatave Ndërkombëtare, (në zbatim të urdhrit të Kryeministrit nr. 231, datë 20.09.2006, "Për miratimin e strukturës dhe organikës së MPJ-së"). Sektori i Minoriteteve ndjek përmbushjen e angazhimeve dhe detyrimeve ndërkombëtare të Shqipërisë në fushën e të drejtave të minoriteteve, si dhe në bashkëpunim me institucionet e linjës 58

do të ndjekë në vazhdimësi çështjet e mbrojtjes dhe respektimit të të drejtave të minoriteteve dhe koordiminin dhe zbatimin e politikave mbi minoritetet. Gjithashtu ky sektor ka si objektiv të mbajë dhe të zhvillojë dialogun zyrtar me përfaqësuesit e shoqatave të minoriteteve, të nxisë dhe të mbështesë veprimtarinë dhe aktivitetet e shoqatave të tyre, me qëllim ruajtjen dhe zhvillimin e identitetit të tyre gjuhësor, kulturor, fetar dhe kombëtar. Sektori i Minoriteteve në bashkëpunim me institucionet e linjës janë përgjegjëse në ndërmarrjen dhe përmbushjen e iniciativave ligjore në kuadër të kësaj fushe. b) Komiteti Shtetëror i Minoriteteve, i krijuar me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr.127, datë 11.03.2004. Komiteti bashkëpunon me organet e qeverisjes qendrore dhe vendore, me organizata e shoqatat që kryejnë veprimtari për ushtrimin e të drejtave dhe lirive të minoriteteve, për përmirësimin e standardeve në respektimin e të drejtave të pakicave në Shqipëri.Komiteti propozon masa konkrete për zhvillimin ekonomik, shoqëror dhe arsimor të pakicave. Komiteti ka në përbërjen e tij përfaqësues të pakicave kombëtare dhe etno-gjuhësore në Shqipëri. c) Sektori i Monitorimit të Zbatimit të Strategjisë për Minoritetin Rom pranë Shërbimit Social Shtetëror në Ministrinë e Punës dhe Çështjeve Sociale, i cili ka ndjekur; progresin e objektivave dhe ka bashkëpunuar me te gjithë aktoret përgjegjës. Sektori i Monitorimit të Zbatimit të Strategjisë ka vendosur marrëdhënie dhe shkëmben informacione ne mënyrë periodike ne dy nivele ­Ne nivel qendror, me te gjitha ministritë dhe ne nivel vendor , me Qarku. Bashki/ Komune mbi progresin e objektivave te Strategjisë, me synim: (i) evidentimi e problemeve të komunitetit Rom ne qarqet e ndryshme, (ii) ballafaqimi i përfaqësuesve të këtij Komuniteti me institucionet përgjegjëse të ngarkuara për implementimin e kësaj Strategjie; (iii) mundësimi i aplikimit të projekteve të ofruara nga donatorët për komunitetin rom si dhe; (iv) njohja e pushtetit vendor me ekzistencën e Strategjisë. Ne fushën e arsimit dhe te shendetesies janë zbatuar programe për evidentimin e numrit te banoreve te komunitetit Rom sipas bashkive/komunave dhe janë aplikuar programe për përfshirjen e tyre ne arsim . d) Drejtoria e Arsimit Fillor në Ministrinë e Arsimit dhe Shkencës, e cila mbulon edhe problemet e arsimimit të pakicave. e) INSTAT, cili është një Institucion Qendror i specializuar, për hartimin e kritereve metodologjike sipas rekomandimeve ndërkombëtare, në muajin shkurt 2004, në Buletin e tij 3 ­ mujor (dhjetor 2003), ka publikuar rezultatet e vlerësimeve në nivel kombëtar mbi pakicat në Shqipëri. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra dhe afatmesme Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën 2007 ­ 2009 janë si më poshtë: Të përmirësohet kuadri ligjor për minoritetet në mënyrë që të përmbushë kërkesat e Konventës Kuadër të Këshillit të Evropës për mbrojtjen e pakicave kombëtare, dhe të sigurohet zbatimi i saj në të gjithë Shqipërinë; Të zbatohet Strategjia kombëtare për romët, si pjesë e strategjisë së qeverisë për të luftuar varfërinë dhe përjashtimin shoqëror. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore. Parashikimi si figurë krimi të veçantë në Kodin Penal i Krimeve për motive racore apo për motive të tjera diskriminuese, si dhe konsiderimi si rrethanë rënduese në Kodin Penal i motivit diskriminues si 59

motiv për kryerjen e krimit, iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Amendimi i ligjit nr.7756, datë 11.10.1993 dhe ligjit nr.8239, datë 03.09.1997 "Për shtypin", duke parashikuar dispozita pozitive për të lehtësuar aksesin në media për pakicat, iniciative e cila do te jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Plotësim i Kodit Zgjedhor, duke parashikuar përdorimin e gjuhës së pakicave gjatë fushatave elektorale në zonat ku ato banojnë; Miratimi i një rregulloreje nga njësitë e qeverisjes vendore për rritjen e informimit të pjesëtarëve të pakicave nga ana e organeve të pushtetit vendor për të drejtat që u njihen atyre; Miratimi i Projektvendimit "Për krijimin e fondit të posaçëm për mbështetjen financiare të projekteve të zhvillimit të identitetit kombëtar dhe kulturor të pakicave kombëtare", iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Amendimi i ligjit "Për Radion dhe Televizionin Publik e Privat" duke përcaktuar kohën, vendin dhe llojet e transmetimit të programeve për minoritet, iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Propozim për disa Ndryshime ne VKM nr 127, dt 11.03.2004 " Për Krijimin e Komitetit Shtetëror për Minoritetet; Propozim për Urdhrin e Kryeministrit " Për krijimin e degëve territoriale brenda Komitetit Shtetëror te Minoriteteve"; Propozim për Nënshkrimin e Konventës Evropiane " Për gjuhet rajonale dhe minoritare". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese. Ministria e Punëve të Jashtme, Sektori i Minoriteteve; Organizimi i një Seminari informues lidhur me detyrimet që lindin nga nënshkrimi i Kartës së Gjuhëve Rajonale dhe Minoritare, si dhe impakti i zbatimit të kësaj karte në vendin tonë. Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta Realizimi i ciklit te dyte te tryezave të përbashkëta në 12 qarqet e vendit në lidhje me zbatimin e Strategjisë; Funksionimi i Grupit ndërministror për organizimin, koordinimin, monitorimin dhe vlerësimin e implementimit të Strategjisë Kombëtare për Romët; Organizimi i një tavoline të rrumbullakët mbi zbatimin e Strategjisë Kombëtare për Romët Realizimi i projektit të UNIÇEf në bashkëpunim me MASH , MPÇSSHB,Save the Children per periudhën Janar-Dhjetor 2007 i cili do të fokusohet në regjistrimin e fëmijëve rom, aksesin në parashkollor dhe këshillim me prindër në tre zona të popullsisë rome,rritje e aftësisë së mësuesve në punën me fëmijët e margjinalizuar,të dhëna për fëmijët rom që janë brënda dhe jashtë sistemit të arsimit..Projekti ka vlerën 186000 Euro Forcimi i kapaciteteve të Sektorit të Monitorimit të zbatimit të Strategjisë për Romët; Realizimi i projektit për nxjerrjen e indikatorëve të monitorimit të Strategjisë si dhe realizimi i trajnimeve të ndryshme të sektorit dhe grupit ndërministror përgjegjës për implementimin e Strategjisë me një program soft ëear për hedhjen e të dhënave për të monitoruar progresin e realizimit të strategjisë; Përmirësimi i kushteve të jetesës sipas prioriteteve të Komunitetit Rom; Realizimi i projektit të UNDP për një periudhë 2 vjeçare Shtator2007-Shtator 2009 me një vlerë prej 786,175$. Projekti fokusohet në fuqizimin e Komuniteteve Vulnerabël në Shqipëri dhe mbështet zbatimin e Strategjisë Kombëtare për romët. Ai do të realizohet në bashkëpunim me Terre des Hommes, Agjensia për shërbime legale në Tiranë, Fondi I Kordinatorit Rezident për Kombet e 60

Bashkuara, Kyqi I Kuq, UNFPA,UNIÇEF dhe struktura qeveriare në nivel qëndror dhe local. përgjegjëse për implementimin e Strategjisë. Komiteti Shtetëror i Minoriteteve Organizimi i Konferencës Kombëtare për pjesëmarrjen e minoriteteve në jetën publike; Organizimi i një tavoline të rrumbullakët mbi zbatimin e Strategjisë Kombëtare për Romët; Organizimi i Takimit Folklorik dhe Ditëve të Kulturës së Minoriteteve; Takim Ndërkombëtar me institucionet homologe të rajonit për minoritetet në lidhje me " Praktikat e zbatimit të normave ndërkombëtare në fushën e minoriteteve"; Fuqizimi i kapaciteteve administrative te Komitetit me specialiste dhe juriste te fushës përkatëse; Përgatitja e infrastrukturës teknike dhe ligjore, IT, trajnime, fonde te caktuara etj. Tryeze e rrumbullaket për instrumentet e parashikuara. Ministria e Brendshme Përcaktimi i kritereve lidhur me të drejtën për përdorimin e gjuhës amtare të pakicave në emërtimet tradicionale lokale dhe treguesve të tjerë topografikë në zonat ku ato banojnë. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Miratimi i Projektligjit "Për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të pakicave kombëtare në Republikën e Shqipërisë", iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Amendimi I Kodit Zgjedhor duke parashikuar mundësinë e pjesëmarrjes në votime të emigranteve shqiptarë jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë përfshirë edhe emigrantët minoritare; Negocimi dhe nënshkrimi i Marrëveshjeve Bilaterale me Shtetet e Rajonit për mbrojtjen e ndërsjelltë të pakicave kombëtare, iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Miratimi i Projektligjit "Për arsimimin në gjuhët e pakicave kombëtare në Republikën e Shqipërisë", iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare dhe Kartën Evropiane për Gjuhët Rajonale dhe të Pakicave. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese. Ministria e Punëve të Jashtme, Sektori i Minoriteteve: Organizimi i i një tryeze të rrumbullakët me përfaqësues të shoqatave të minoriteve, shoqatave që veprojnë në fushën e të drejtave të minoriteteve dhe të institucioneve shtetërore, në kuadrin e ciklit të dytë të raportimit pranë Këshillit të Evropës lidhur me zbatimin e Konventës Kuadër "Për mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare", si dhe përsa i përket konkluzioneve të Opinionit të Komitetit Këshillues të Konventës Kuadër. Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta Organizimi i Konferencës Kombëtare për arsimimin në gjuhën e minoriteteve; Organizimi i Takimit Folklorik dhe Ditëve të Kulturës së Minoriteteve; Takim Ndërkombëtar me institucionet homologe të vendeve të rajonit për minoritetet në lidhje me " Legjislacioni për minoritetet në Rajonin e Ballkanit"; 61

Organizimi i Konferencës Kombëtare për ruajtjen dhe kultivimin e kulturës së minoriteteve; Takim Ndërkombëtar me institucionet homologe të rajonit për minoritetet" Politikat rajonale pozitive për Minoritetet "; Organizimi i Konferencës Kombëtare për nxitjen e pjesëmarrjes në median elektronike dhe të shkruar të minoriteteve; Takim Ndërkombëtar me institucionet homologe të rajonit për minoritetet" Minoritetet dhe integrimi euro-atlantik". Komiteti Shtetëror i Minoriteteve Krijimi i grupit ndërministror për hartimin e projektligjeve; Konsultime me organizatat minoritare, grupet e interesit dhe shoqërinë civile; Organizimi i Takimit Folklorik dhe Ditëve te Kulturës se Minoriteteve; Takim Ndërkombëtar me institucionet homologe te rajonit për minoritetet " Praktikat e zbatimit te normave ndërkombëtare ne fushën e minoriteteve"; Organizimi I Konferencës Kombëtare për arsimimin ne gjuhen e minoriteteve. 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Miratimi i Projektligjit "Për regjistrimin zyrtar të popullsisë dhe banesave në Republikën e Shqipërisë", ku do të përfshihet vetëdeklarimi i përkatësisë etnike dhe gjuhësore të shtetasve, iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare; Miratimi i Projektligjit "Për arsimimin në gjuhët e pakicave kombëtare në Republikën e Shqipërisë", iniciativë e cila do të jetë plotësisht në përputhje me Konventën Kuadër për Mbrojtjen e Minoriteteve Kombëtare dhe Kartën Evropiane për Gjuhët Rajonale dhe të Pakicave. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012)

Komiteti Shtetëror i Minoriteteve Organizimi I Konferencës Kombëtare për ruajtjen dhe kultivimin e kulturës dhe gjuhës se minoriteteve. Tryeze e rrumbullaket mbi rezultatet e monitorimit te Strategjisë për Romet. Takim Ndërkombëtar me institucionet homologe te rajonit për minoritetet " Minoritetet dhe integrimi euro-atlantik". Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Ministrisë së Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta për fushën e Respektimit të të Drejtave të Minoriteteve. NJËSIA MATËSE GJENDJA VITET AKTUALE 2007 3 X X X X X

INVESTIME

2008 X X X

2009 X X X

2010 X X X 62

1. Mije lek Ngritje/Forcim strukture 2. Investime infrastrukture (pajisje) 3. Investime

IT

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale te Komitetit Shtetëror i Minoriteteve Investime 1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë) NJËSIA GJENDJA VITET MATËSE AKTUALE 2007 9 3 persona (mijë lekë) 0 1250 2008 4 7500 2009 X 5625 2010 X 7500

1.3 1.3.1

TREGU I PASURIVE TË PALUAJTSHME REFORMA E TOKËS BUJQËSORE, TREGU, ADMINISTRIMI I QËNDRUESHËM DHE MBROJTJA E TOKËS 63

1 Objektivi politik Detyrimet që rrjedhin nga Marrëveshja e Stabilizim Asociimit për fushën e reformës së tokës, tregu administrimi i qëndrueshëm dhe mbrojtja e tokës përcaktohen në nenet 50 dhe 61 të MSA ­së. Këto nene përcaktojnë jo më vonë se shtatë vjet nga hyrja në fuqi e kësaj Marrëveshje, Shqipëria duhet progresivisht të rregulloje legjislacionin e saj lidhur me të drejtën e blerjes së pasurive të patundshme në Shqipëri nga shtetas të Vendeve Anëtare te Bashkimit Evropian për t'iu siguruar trajtim të njëjte krahasuar me shtetasit shqiptare. Gjithashtu në nenin 50 të MSA ­së pëtcaktohet se filialet dhe degët e kompanive komunitare do të gëzojnë gjithashtu të drejtën për të përfituar dhe gëzuar të drejta pronësie mbi pasuritë e patundshme ashtu si kompanitë shqiptare dhe persa I përket të mirave publike, të mirave në interes të përbashkët, aty ku këto të drejta konsiderohen të nevojshme për kryerjen e aktiviteteve ekonomike për të cilat ato janë vendosur, duke përjashtuar pasuritë natyrore, tokat bujqësore, pyjore, livadhet dhe kullotat. Shtate vjet pas hyrjes në fuqi të Marrëveshje, Këshilli i Stabilizim Asociimit do të vendose modalitetet për shtrirjen e të drejtave në ketë paragraf edhe në sektorët e përjashtuar. Nga prioriteti i Partneritetit Europian rrjedh prioriteti i zhvillimit të strategjisë për token, përdorimin, tregun, administrimin dhe mbrojtjen e saj 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor dhe institucional ekzistues

Reforma e tokës Është bërë privatizimi i 557 000 ha të tokës bujqësore. Kjo përben 98% të totalit të tokës së parashikuar për ndarje prej 569 200 ha. Ndryshimi i së drejtës së pronësisë nga toka në pronësi shtetërore në toke në pronësi private, shënon një ndër arritjet më të mëdha si në kuptim të objektit mbi të cilin është vepruar ashtu edhe të subjekteve pjesëmarrës në ketë reformë. Janë pajisur me tokë rreth 440 mijë familje bujqësore në të cilat përfshihen 65% e të gjithë popullsisë së vendit.Mesatarisht çdo familje rezulton të jetë trajtuar me 1.2-1.3 ha toke bujqësore. Lëshimi i dokumentit ligjor që përfaqëson titullin e pronësisë "Aktin e marrjes së tokës në pronësi", është realizuar për 541 mije ha ose 97% te gjithë tokës që është ndarë. Kjo ka krijuar sigurinë për pronarët e rinj të krijuar me ligj për të drejtën e gëzimit te pronësisë, pra është realizuar një element me rendësi i konsolidimit të pronësisë mbi tokën duke krijuar një premisë me rendësi për zhvillimin e tregut të tokës. Kuadri ligjor i reformës se tokës përbehet nga: Ligji Nr. 7501, datë 19.07.1991, "Për tokën" dhe në zbatim te tij nga VKM- të Nr. 230, datë 22.07.1991, Nr.255, datë 2.08.1991, të cilët kanë pësuar ndryshime dhe përmirësime në periudhën vijuese. Ligji Nr. 8312, datë 26.03.1998 "Për tokat bujqësore të pandara" dhe në zbatim të tij VKM Nr. 531, datë 21.08.1998, i ndryshuar. Ligji Nr. 8053, datë 21.12.1995, "Për kalimin në pronësi pa shpërblim të tokës bujqësore" dhe në zbatim të tij Udhëzimi i Ministrisë Bujqësisë Nr. 106, datë 23.02.1996. Tregu i tokës Një nga premisat për zhvillimin dhe dinamizmin e tij është edhe Regjistrimi fillestar i tokës në cilësinë e pasurisë së paluajtshme. Deri në fund të vitit 2005 ky proces që është administruar nga Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes se Konsumatorit është realizuar në 2563 zona kadastrale rurale nga 2928 zona gjithsej që ka Shqipëria. Kjo përben 87.5 % të totalit. Sipas VKM Nr. 159, datë 21.03.2006 veprimtaria e Regjistrimit Fillestar të Pasurive të Paluajtshme ka kaluar në varësi të ZQRPP. Ritmi i transaksioneve është shtuar në 2-3 vite e fundit, veçanërisht në zonat periferike të qendrave të mëdha urbane. 64

Kuadri ligjor i tregut të tokës përbehet nga: Ligji Nr. 7843, datë 13.07.1994 "Për regjistrimin e pasurive të paluajtshme" dhe në zbatim të tij VKM Nr. 432, datë 18.04.1995. Ligji Nr. 8318, datë 1.04.1998 "Për dhënien me qira të tokës bujqësore e pyjore, të livadheve dhe kullotave që janë pasuri shtetërore", dhe në zbatim të tij VKM Nr. 830, datë 28.12.1998, nr. 831, datë 28.12.1998. Ligji Nr. 8337, datë 30.04.1998 "Për kalimin në pronësi të tokës bujqësore, pyjore, livadheve dhe kullotave". Administrimi i qëndrueshëm i tokës bujqësore Ndryshimi i karakterit të pronësisë mbi tokën dhe të drejtën e pronësisë mbi të, kanë bërë të domosdoshme edhe një ndryshim radikal të mënyrave të administrimit të saj. Ndryshimet e realizuara konsistojnë në : - Krijimin e sistemit të informacionit mbi tokën (LIS) që aktualisht mbahet në mënyre manuale. - Fillimi i përdorimit të Sistemit të Informacionit Gjeografik (GIS), që deri tani është aplikuar në 4 komuna pilot. - Monitorimi i politikave të përdorimit të tokës, qëndrushmerisë së resurseve, ndryshimit të tyre sipas procedurave ligjore. - Konsolidimi i tokës dhe zgjerimit të fermave bujqësore mbi bazën e transaksioneve, qiradhënies, politikave stimuluese etj. Kuadri ligjor i administrimit të qëndrushëm të tokës, përbëhet nga: Ligji Nr. 8752, datë 26.03.2001, "Për krijimin dhe funksionimin e strukturave të administrimit të tokës" dhe në zbatim të tij VKM Nr. 532, datë 31.10.2002. Mbrojtja e tokës Ka në objekt harmonizimin e të drejtës së pronësisë mbi token me detyrim për mbrojtjen e saj dhe të funksioneve natyrore që ajo përmbush. Ky harmonizim rregullohet me dispozitat e ligjit Nr. 9244, datë 17.06.2004, "Për mbrojtjen e tokës bujqësore" dhe në zbatim të tij VKM Nr. 80, datë 28.01.2005 dhe VKM Nr. 59, datë 28.01.2005. Për nënfushën e reformës, tregut, administrimit dhe mbrojtjes së tokës, sipas legjislacionit të sipërcituar është dhe kuadri institucional përkatës. Veprimtaria e kësaj nënfushe ka : Sektorin e Menaxhimit të tokave në MBUMK që funksionon në përbërje të Drejtorisë së Menaxhimit tëTokave dhe Ujërave (DMTU) në MBUMK. Seksionet e Administrimit dhe Mbrojtjes së Tokës (SAMT) në varësi administrative të qarqeve dhe në varësi teknike të MBUMK. Zyrat e Menaxhimit dhe Mbrojtjes së Tokës (ZMMT) në komuna ( bashki). -Komisionet e tre niveleve që realizojnë reformën e tokës. Këto struktura ushtrojnë veprimtarinë e tyre të përcaktuara nga dispozitat ligjore. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Ndryshime në Ligjin Nr. 8312, datë 26.03.1998 "Për tokat bujqësore të pandara". Përmirësimi i Ligjit Nr 7501, datë 19.07.1991 "Për tokën" Ndryshim në VKM Nr. 532, datë 31.10.2002 "Për mënyrat e ushtrimit të funksioneve të SAMT dhe ZMMT" Ndryshim në Ligjin Nr. 8752, datë 26.03.2001"Për krijimin dhe funksionimin e strukturave të administrimit të tokës" 65

3.1.2

Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Mbrojtja e tokës duke:1) siguruar funksionimin e ISHMT-së; 2) ngritur IMT-të në qarqe. Administrimi i qëndrueshëm i tokës bujqësore duke:1) azhornuar informacionin për gjendjen e fondit te tokës; 2) ndjekur kalimet dhe ndryshimet e resurseve. Reforma e tokës duke: 1) ndjekur procesin e ndarjes se tokës; 2) plotësuar dokumentacionin dhe konsolidimin e pronësisë; 3) kontrolluar zbatimin e ligjit dhe krijimin e informacionit për token.

3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Miratimi i VKM "Për mënyrat e krijimit dhe përdorimit të dokumentacionit LIS" 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Zhvillimi i tregut të tokës duke:1) konsoliduar dokumentacionin e pronësisë; 2) duke kontrolluar zbatimin e ligjshmërisë. Mbrojtja e tokës duke: 1) siguruar funksionimin e ISHMT-së; 2) siguruar funksionimin IMT-ve në qarqe. Administrimi i qëndrueshëm i tokës bujqësore duke:1) azhornuar informacionin për gjendjen e fondit të tokës; 2) ndjekur kalimet dhe ndryshimet e resurseve; 3) monitorimi i procedurave të vlerësimit të kategorive të tokës; krijimi i dokumentacionit të LIS. Kuadri ligjor që do të përgatitet ka këto objektiva konkrete kryesore: Ndryshimi i ligjit Nr. 8752, datë 26.03.2001, synon të harmonizoje komponentët e veçanta të administrimit të tokës me veprimtaritë e nevojshme për mbrojtjen e tokës. Po kështu, ky ndryshim realizon edhe krijimin e kadastrës dhe adoptimin e metodave të reja të një administrimi të qëndrushëm të tokës bujqësore. Aktivitetet dhe veprimtaritë për zbatimin e detyrimeve në ketë nënfushë ndahen në aktivitete: Për reformën e tokës (2007-2008) do të investohen nga buxheti për mbajtjen e strukturave ligjore (komisionet) e ndarjes së tokës. Për adaptimin e metodave të reja në administrimin e tokës është programuar të investohen nga buxheti mjete financiare për krijimin e dokumentacionit të nevojshëm (LIS), trajnime për ngritjen e nivelit të kapaciteteve ekzistuese.. Për mbrojtjen e tokës bujqësore është planifikuar që në gjysmën e dytë të vitit 2007 pranë MBUMK të ngrihet Inspektorati Shtetëror i Mbrojtjes se Tokës (ISHMT) si një strukturë e nevojshme dhe e detyruar nga dispozitat ligjore që do të jenë permanente. Krahas kësaj, pranë qarqeve është parashikuar të krijohen gjatë gjysmës së dytë të vitit 2007 Inspektoratet e Mbrojtjes së Tokës (IMT). Krijimi i kësaj strukture përben një obligim qe rrjedh nga ligji Nr. 9244, datë 17.06.2004 "Për mbrojtjen e tokës bujqësore" Tërësia e masave të programuara përbën një strategji të veçant të MBUMK për zhvillimin e tregut të tokës, si pjesë e strategjisë kombëtare për zhvillimin e bujqësisë dhe Programit të Qeverisë Shqiptare të miratuar nga Kuvendi i Shqipërisë, në muajin Shtator 2005. Krahas kësaj veprimtarie, që drejtohet dhe administrohet nga MBUMK, që është e lidhur ngushte me këtë nenfushe rezulton edhe veprimtaria e ZQRPP, Komiteti Shtetëror i Kthimit dhe Kompensimit te Pronave (KSHKKP) dhe dikastereve të tjera prej të cilave administrohen PP. Forcimi i Kapaciteteve institucionale te Sektorit të Menaxhimit të Tokave

66

INVESTIME NJËSIA E MATJES Shtim personash Trajnime (mije leke) persona Mije leke

GJENDJA AKTUALE 2007 3 0 3 0

2008 3 200

VITET 2009 3 200

2010 3 300

Forcimi i Kapaciteteve institucionale ne Sektorin e Inspektoratit te Mbrojtjes se Tokës (ISHMT) INVESTIME NJËSIA E MATJES Shtim personash Trajnime (mije leke) persona Mije leke GJENDJA AKTUALE 2007 4 0 4 0 VITET 2009 4 200

2008 4 200

2010 4 200

1.3.2

REGJISTRIMI FILLESTAR

1 Objektivi politik Qeveria shqiptare është e angazhuar të përshpejtojë ritmet e proçesit të regjistrimit fillestar të pasurisë së paluajtshme, në zonat rurale dhe urbane, në një kohë sa më të shpejtë. Politika e ZRPP konsiston në ofrimin e një shërbimi të shpejtë ndaj qytetarëve dhe institucioneve shqiptare në lidhje me regjistrimin e të drejtave mbi të gjitha pasuritë e paluajtshme në të gjithë territorin e Shqipërisë, si dhe për dhënien e informacionit mbi këto pasuri, nëpërmjet një sistemi regjistrimi të pasurive të paluajtshme efikas, bashkëkohor, që siguron informacion të qartë, të saktë, të përditësuar, të sigurt, transparent mbi te gjitha pasuritë e paluajtshme në Shqipëri. Qëllimi kryesor i Politikës së Institucionit konsiston në garantimin e titujve të pronësisë mbi të gjithë pasuritë e paluajtshme në të gjithë Shqipërinë.

2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Regjistrimi fillestar i pasurisë së paluajtshme rregullohet nga aktet e mëposhtme ligjore: Ligji Nr. 7843, datë 13.07.1994, "Për regjistrimin e pasurive të paluajtshme"; VKM Nr.432, datë 14.8.1995 "Për procedurat e regjistrimit të pasurive të paluajtshme në zonën urbane të fshatit"; VKM Nr.492, datë 5.08.1996 "Për një ndryshim në vendimin e Këshillit të Ministrave Nr.352, datë 3.05.1995, "Për miratimin e certifikatave të pronësisë së pasurive të paluajtshme"; VKM Nr.556, datë 23.10.2000 "Për dorëzimin e dokumentacionit të pronësisë në zyrat e regjistrimit të pasurive të paluajtshme"; VKM Nr. 411, datë 29.8.2002 "Për kalimin e disa mjediseve në administrimin e Zyrës Qendrore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme dhe të Zyrave të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme Tiranë, Korçë, Durrës; VKM Nr.292, datë 24.04.2003 "Për disa ndryshime në Vendimin Nr. 549 datë 26.8.1996 të Këshillit të Ministrave "Për caktimin e tarifave të shërbimit të Zyrave të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme" i ndryshuar; 67

VKM 3 datës 21.03.2006 "Për mbylljen e Njësisë së Menaxhimit të Projektit për Sistemin e Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme dhe transferimin e funksioneve të saj Zyrës Qendrore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme". VKM nr. 24, dt. 19.01.2007 "Për procedurën e lëshimit të dokumenteve nga disa zyra të regjistrimit të pasurive të paluajtshme dhe ndryshimin e tarifave për to" Udhëzim i Këshillit të Ministrave nr. 1 dt. 31.01.2007 "Për procedurat e regjistrimit në zyrat e regjistrimit të pasurive të paluajtshme" 2.1 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e regjistrimit fillestar të pasurive të paluajtshme është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Zyra Qendrore e Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme, është institucioni kryesor përgjegjës për regjistrimin e pasurive te paluajtshme. Zyra është nën varësinë e Ministrisë së Drejtësisë. ZQRPP bashkëpunon ngushtë me organet e pushtetit lokal (bashki dhe komuna) dhe me0 institucionet e tjera qëndrore ne veçanti me ministritë, prefekturat dhe Agjencinë e Kthimit dhe Kompensimit të Pronave. Gjithashtu kjo zyrë bashkëpunon ngushtë dhe me sektorin privat (ndërtuesit, dhoma e Avokatisë, e Noterisë, bankat etj.). Mekanizmi i bashkëpunimit konsiston në lidhjen e marrëveshjeve ndërmjet ZQRPP dhe këtyre institucioneve; b) Zyrat Vendore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme që ushtrojnë veprimtarinë në territorin e zonës së regjistrimit të pasurive të paluajtshme, që përcaktohet nga Këshilli i Ministrave. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Regjistrimi fillestar i pasurive të paluajtshme. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008)

Ndryshimi i Ligjit nr. 7843 datë 13.07.1994 "Për regjistrimin e pasurive të paluajtshme", në funksion të kalimit të ZRPP në institucion vetëfinancues. Ndryshimi I VKM Nr.292, datë 24.04.2003 "Për disa ndryshime në Vendimin Nr. 549 datë 26.8.1996 të Këshillit të Ministrave "Për caktimin e tarifave të shërbimit të Zyrave të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme" i ndryshuar 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008)

Përgatitja e Planit te Biznesit (Rishikimi dhe përgatitja e Planit të Biznesit dhe e strategjive në zbatim të tij për transformimin e SRPP në institucion vetëfinancues) Zbatimi i strategjisë se IT nëpërmjet kompjuterizimit të sistemit të regjistrimit të pasurive të paluajtshme, dixhitalizimit të të dhënave të regjistrimit të pasurive të paluajtshme (Kompjuterizimi i SRPP dhe kryerja e procesit të skanimit, konvertimit, përmirësimit të të dhënave të regjistrimit) Ngritja e kapaciteteve administrative nëpërmjet trajnimeve të stafit të SRPP (Trajnimi i stafit për procedurat dhe legjislacionin për regjistrimin e pasurive të paluajtshme dhe punën me sistemin e kompjuterizuar të regjistrimit) Kryerja e investimeve për rikonstruksionin, zgjerimin dhe pajisjen e ambienteve të punës së Zyrës Qendrore dhe Zyrave Vendore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme (Rikonstruksioni dhe zgjerimi i ambienteve te ZRPP dhe blerja e pajisjeve për zyrat) Informimi i publikut për funksionimin e SRPP dhe për procedurat e regjistrimit të pasurive të paluajtshme (Përgatitja dhe zhvillimi i fushatës për informimin publik për funksionimin e SRPP dhe për regjistrimin fillestar të pasurive të paluajtshme) 68

Përfundimi i regjistrimit fillestar (Regjistrimi fillestar i 150 000 pasurive te paluajtshme) 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Regjistrimi fillestar i pasurive të paluajtshme 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Ndryshimi i Ligjit nr. 7843 datë 13.07.1994 "Për regjistrimin e pasurive të paluajtshme", në funksion të kalimit të ZRPP në institucion vetëfinancues. Përgatitja e bazës ligjore mbështetëse në zbatim të ligjit të ri të regjistrimit të pasurive të paluajtshme në funksion të kalimit të ZRPP në insitutcion vetëfinancues. 3.2.3 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Përgatitja e Planit te Biznesit (Rishikimi dhe përgatitja e Planit të Biznesit dhe e strategjive në zbatim të tij për transformimin e SRPP në institucion vetëfinancues) Zbatimi i strategjisë se IT nëpërmjet kompjuterizimit të sistemit të regjistrimit të pasurive të paluajtshme, digjitalizimit të të dhënave të regjistrimit të pasurive të paluajtshme (Kompjuterizimi i SRPP dhe kryerja e procesit të skanimit, konvertimit, përmirësimit të të dhënave të regjistrimit) Ngritja e kapaciteteve administrative nëpërmjet trajnimeve të stafit të SRPP (Trajnimi i stafit për procedurat dhe legjislacionin për regjistrimin e pasurive të paluajtshme dhe punën me sistemin e kompjuterizuar të regjistrimit) Kryerja e investimeve për rikonstruksionin, zgjerimin dhe pajisjen e ambienteve të punës së Zyrës Qëndrore dhe Zyrave Vendore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme (Rikonstruksioni dhe zgjerimi i ambienteve te ZRPP dhe blerja e pajisjeve për zyrat) Informimi i publikut për funksionimin e SRPP dhe për procedurat e regjistrimit të pasurive të paluajtshme (Përgatitja dhe zhvillimi i fushatës për informimin publik për funksionimin e SRPP dhe për regjistrimin fillestar të pasurive të paluajtshme) Përfundimi i regjistrimit fillestar (Regjistrimi fillestar i 300 000 pasurive te paluajtshme) 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Regjistrimi fillestar 3.3.2 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Përgatitja e bazës ligjore mbështetëse në zbatim të ligjit të ri të regjistrimit të pasurive të paluajtshme në funksion të kalimit të ZRPP në insitutcion vetëfinancues 3.3.3 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Zbatimi i strategjisë se IT nëpërmjet kompjuterizimit të sistemit të regjistrimit të pasurive të paluajtshme, digjitalizimit të të dhënave të regjistrimit të pasurive të paluajtshme (Kompjuterizimi i SRPP dhe kryerja e procesit të skanimit, konvertimit, përmirësimit të të dhënave të regjistrimit) Ngritja e kapaciteteve administrative nëpërmjet trajnimeve të stafit të SRPP (Trajnimi i stafit për procedurat dhe legjislacionin për regjistrimin e pasurive të paluajtshme dhe punën me sistemin e kompjuterizuar të regjistrimit)

69

Kryerja e investimeve për rikonstruksionin, zgjerimin dhe pajisjen e ambienteve të punës së Zyrës Qendrore dhe Zyrave Vendore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme (Rikonstruksioni dhe zgjerimi i ambienteve te ZRPP dhe blerja e pajisjeve për zyrat) Informimi i publikut për funksionimin e SRPP dhe për procedurat e regjistrimit të pasurive të paluajtshme (Përgatitja dhe zhvillimi i fushatës për informimin publik për funksionimin e SRPP dhe për regjistrimin fillestar të pasurive të paluajtshme) Përfundimi i regjistrimit fillestar (Regjistrimi fillestar I 500 000 pasurive te paluajtshme) Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Zyrës së Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme INVESTIME NJËSIA E GJENDJA MATJES AKTUALE VITET 2007

2008

2009

2010

1. Shtim persona personash 4. Trajnime (mijë lekë) (mijë lekë)

x X

x 11.791

x 15.715

X 18.658

X 13.753

Tabela 2 Ndihma e Huaj ne mbeshtetje te Regjistrimit Fillestar PROGRAMI/ TITULLI I AGJENCIA DONATORI ZBATUESE PROJEKTIT Mbeshtetje per sistemin e rregjistrimit te pasurive te EU CARDS 2005 paluajtshme Vazhdimi i mbeshtetejes per regjistrimin e pasurive te paluajtshme ne zonat EU CARDS 2006 bregdetare Sigurimi i Zotërimit dhe Regjistrimi i Banka të drejtës së Botërore, pronesise mbi pasurite e Qeveria paluajtshme Suedeze,

INSTITUCIONI Ministria Drejtesise e

AFATI I AFATI I VLERA FILLIMIT PËRFUNDIMIT

3 mln

ne proces

ne vazhdim

Ministria Drejtesise

e

1.9 mln

ne proces

ne vazhdim

Ministria Drejtesise

e

19.42 mln $

2007

2011

70

1.3.3

KTHIMI DHE KOMPENSIMI I PRONAVE

1 Objektivi politik Një nga objektivat kryesore të qeverisë është përshpejtimi i proçesit të kthimit dhe kompensimit të pronës. Agjencia e Kthimit dhe Kompensimit të Pronës, për periudhën afatshkurtër 2007-2008, përveç kthimit të pronave dhe përgjigjes së mjaft ankesave të subjekteve të shpronësuara, do të vazhdojë realizimin e Hartës së Vlerës së Pronës (HVP) në të gjithë Republikës. Rëndësia e realizimit të HVP-së, qëndron në faktin se kjo hartë në vetvete përfaqëson hapin vendimtar dhe përfundimtar për mundësinë e zgjidhjes së problematikës rreth pronësisë. Kjo hartë do të lehtësojë mjaft qeverinë shqiptare për të krijuar idenë e fondeve që do të nevojitet për kompensimin e subjekteve të shpronësuara, do të shërbejë si pikë referimi për vlerën e tokës në raste kontratash, si dhe do të krijojë një ide për tregun e tokës në Shqipëri. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Proçesi i kthimit dhe kompesimit të pronës rregullohet nëpërmjet këtyre akteve ligjore dhe nënligjore: Ligji nr. 9235, datë 27.05.2004 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave" i ndryshuar, përbën bazën ligjore në këtë proçes. Vendimi i Kuvendit nr.183, datë 28.04.2005 "Metodika e Vlerësimit të pronës së paluajtëshme". Ky dokument është një domosdoshmëri për llogaritjen e vlerës së pasurisë së paluajtshme që në bazë të ligjit nuk kthehet, por kompensohet. Vendim i Kuvendit nr.330, datë 13.05.2005 "Për sigurimin e të dhënave për Pronat Publike e Private". Vendim i Këshillit te Ministrave nr 566 date 23.08.2006, "Per organizimin dhe funksionimin e Agjencise se Kthimit dhe Kompensimit te Pronave" Vendim i Këshillit te Ministrave nr 747 date 23.08.2006, "Per proceduarat e mbledhjes, te përpunimit dhe administrimit te kërkesave te subjekteve te shpronësuara gjate procesit te njohjes, kthimit dhe kompensimit te prones", mbi bazen e te cilave bëhet trajtimi i kërkesave të subjekteve të shpronësuara për njohjen e së drejtës së pronësisë. Vendimi i Këshillit të Ministrave nr 758, datë 16.11.2006 "Për miratimin e procedurave të shpërndarjes së fondit të kompensimit në të holla për vitin 2006" mbi bazën e të cilit u shpërnda fondi i akorduar për vitin 2006. Vendimi i Këshillit të Ministrave nr 51, datë 07.02.2007 "Për miratimin e modeleve të vendimeve që lëshohen nga AKKP". Vendimi i Këshillit të Ministrave nr 52, datë 07.02.2007 "Për përcaktimin e procedurave dhe afateve të komunikimit nëpërmjet AKKP-së dhe institucioneve shtetërore gjatë procesit të njohjes, kthimit dhe kompensimit të pronave". Vendimi i Këshillit të Ministrave nr 257, datë 11.04.2007 "Për kriteret e proceduren e kompensimit fizik me troje shtetëror, te subjekteve te shpreonesuara ne disa raste te veçanta" Urdhër i Drejtorit të Përgjithshëm nr 251, datë 03.11.2006 "Për miratimin e formularëve tip të vlefshëm për procesin e njohjes, kthimit dhe kompensimit të pronave". Urdhër i Drejtorit të Përgjithshëm nr 51, datë 02.02.2007 për miratimin e rregullores "Për organizimin dhe funksionimin e zyrave rajonale të kthimit dhe kompensimit të pronave në Qark". 71

Urdhër i Drejtorit të Përgjithshëm nr 259, datë 20.06.2007 "Për organizimin dhe funksionimin e AKKP-së". 2.2 Kuadri institucional Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e kthimit dhe kompesimit të pronës është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Agjencia e Kthimit dhe Kompesimit të Pronave (AKKP), i cila ka për detyrë drejtimin e proçesit të kthimit dhe kompensimit të pronave në Shqipëri dhe është nën varësinë e Ministrisë së Drejtësisë. Agjencia e Kthimit dhe Kompesimit të Pronave është përgjegjës për: (i) rregullimin e drejtë, sipas kritereve të përcaktuara në nenin 41 të Kushtetutës, të çështjeve të së drejtës së pronësisë që kanë lindur nga shpronësimet, shtetëzimet ose konfiskimet; (ii) kthimin dhe, aty ku kthimi i pronës sipas këtij ligji është i pamundur, kompensimin e saj; si dhe (iii) proçedurat për realizimin e kthimit dhe kompensimit të pronave, si dhe organet administrative të ngarkuara për realizimin e tyre.Struktura e AKKP-së, miratuar së fundmi me Urdhër të Kryeministrit nr 98, date 29.06.2007, "Per miratimin e struktures dhe te organikes se AKKP, eshte me nje personel prej 150 vetesh, prej te cileve 50 vete ne zyren qendrore dhe 100 vete ne zyrat rajonale". b) 12 Zyrat Rajonale, të cilat janë nën varësinë e AKKP. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Bazuar në rekomandimet e Komisionit Evropian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian 2006, prioritet afatshkurtër (2007-2008) për kthimin dhe kompesimin e pronës është: Zbatimi i legjislacionit ekzistues për kthimin dhe kompensimin e pronave. 3.1.1 Aktivitet zbatuese afatshkurtra Për të përshpejtuar proçesin e kthimit dhe kompesimit të pronave, në periudhën afatshkurtër do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese nga Agjencia e Kthimit dhe Kompensimit të Pronave: Funksionimi i zyrave rajonale për kthimin dhe kompensimin e pronave. Përfundimi i hartës së vlerës së pronës së paluajtshme. Perfundimi I procesit të njohjes, kthimit brenda qershorit 2008, ndërsa I procesit te kompensimit në vitin 2014.

1.4 1.4.1

BASHKEPUNIMI RAJONAL DHE NDERKOMBETAR MARRËVESHJET E TREGTISË SË LIRË

1 Objektivi politik Politikat tregtare që Shqipëria po zbaton janë në përmbushje të detyrimeve që rrjedhin nga nenet 12 dhe 15 te MSA-së. Këto politika tashmë janë ngritur në një nivel rajonal duke patur si objektiv negocimin dhe nënshkrimin brenda Dhjetorit 2006 të marrëveshjes së vetme të tregtisë së Lirë të quajtur CEFTA e Amenduar dhe Zgjeruar. Ky objektiv është mbështetur në vendimin politik që kanë marrë Kryeministrat e vendeve të Rajonit, Shqipërisë, Bullgarisë, Kroacisë, Maqedonisë, Moldavisë, Rumanisë, Serbisë, Malit të Zi, Bosnjë dhe Hercegovinës si dhe UNMIK Kosovë, në Deklaratën e përbashkët të nënshkruar me 6 prill 72

2006 në Bukuresht, për fillimin e negociatave dhe konkludimin brenda vitit 2006 të kësaj marrëveshjeje të vetme, e cila do të krijojë një zonë rajonale të tregtisë së lirë. Kjo marrëveshje Rajonale tashmë përmban politikat tregtare për produktet industriale, produktet bujqësore, rregullat e origjinës, barrierat tarifore dhe jo-tarifore. Gjithashtu kjo Marrëveshje bazohet në tekstin e Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë të Evropës Qendrore (CEFTA), por karakterizohet nga dispozita moderne, bashkëkohore dhe të kompletuara, përcakton një shkallë më të lartë liberalizimi të tregtisë, si dhe është e hapur dhe gjithëpërfshirëse për të gjitha palët në Rajon. Një objektiv tjetër i qeverisë ka qënë negocimi dhe nënshkrimi brenda 5 vjetëve nga hyrja në fuqi e marrëveshjes së Tregtisë së Lirë me BE, i Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë me Turqinë, i cili është një vend që aktualisht aplikon bashkim doganor me Bashkimin Evropian. Këto negociata u fokusuan në liberalizimin e mëtejshëm të tregtisë bilaterale ndërmjet të dy vendeve, duke eliminuar barrierat tarifore dhe jo tarifore ndërmjet tyre në përputhje me parimet dhe kriteret e Nenit XXIV të GATT/OBT-së "Aplikimi Territorial ­ Trafiku Kufitar ­ Bashkimet Doganore dhe Zonat e Tregtisë së Lirë" si dhe dhënien e avantazheve reciproke në drejtim të trajtimit preferencial dhe trajtimit kombëtar në tregtinë e shërbimeve në përputhje me parimet dhe kriteret e Nenit V te GATS/OBT-së "Integrimi Ekonomik". 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre, aktet ligjore në fuqi; Ligj Nr. 8892, datë 14.05.2002, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Qeverisë Shqiptare dhe Qeverisë Maqedonase", hyrë në fuqi 14.06.2002. Ligj Nr. 8973, datë 21.11.2002, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kroacisë", hyrë në fuqi 04.01.2003. Ligj Nr. 9050, datë 17.04.2003, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Rumanisë", hyrë në fuqi 09.04.2003. Ligj Nr. 9077, datë 09.06.2003, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Bullgarisë", hyrë në fuqi 15.07.2003. Ligj Nr. 9101, datë 10.07.2003, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Bosnjë - Hercegovinës", hyrë në fuqi 14.08.2003. Ligj Nr. 9122, datë 29.07.2003, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Misionit të Administratës së Përkohshme të Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK), në emër të institucioneve të përkohshme vetëqeverisëse të Kosovës", hyrë në fuqi 29.08.2003. Ligji Nr. 9195, datë 26.02.2004, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Unionit Serbi-Mal i Zi", hyrë në fuqi 07.04.2004. Ligji Nr. 9196, datë 26.02.2004, "Për ratifikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Moldavisë", hyrë në fuqi 07.04.2004. Ligji Nr. 9696, datë 21.03.2007, "Për ratifikimin e "Marrëveshjes për amendimin dhe aderimin në marrëveshjen e tregtisë së lirë të Evropës Qendrore". Ligji Nr. 9733, date 14.05.2007, "Për ratifikimin e Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Turqisë 2.2 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi për zbatimin e Marrëveshjes se vetme të Tregtisë së Lirë me vendet e Rajonit, është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. b) Ministria e Financës dhe Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorëve. c) Gjithë ministritë e linjës dhe institucionet e tjera qendrore. 3 Adresimi i prioriteteve 73

3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Evropian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian, dhe nga angazhimet që rrjedhin nga zbatimi i MSA-së, prioritetet afatshkurtra për fushën e bashkëpunimit rajonal janë: Neni 12 i MSA-së, paragrafi 3: "Shqipëria do të rishikojë Marrëveshjet dypalëshe ekzistuese me të gjitha vendet përkatëse, ose do të konkludojë marrëveshje të reja, në mënyrë që të sigurojë që ato përputhen me parimet e Memorandumit të Mirëkuptimit mbi Lehtësimin dhe Liberalizimin e Tregtisë nënshkruar në Bruksel në 27 qershor 2001." Neni 15 i MSA-së: "Bashkëpunimi me vendet kandidate për aderim në BE" pika . Të zbatohen të gjitha marrëveshjet rajonale të tregtisë së lirë. 3.1.1 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për realizimin e prioriteteve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Analiza e të dhënave të import/eksportit të siguruara nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, (ii) organizimi i Komitetit te Përbashkët me palët nënshkruese të MTL-ve, si CEFTA ashtu dhe me Turqinë. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Bazuar në detyrimet që rrjedhin nga marrëveshja e Stabilizim-Asociimit, prioritetet afatmesme janë: Negocimi dhe nënshkrimi brenda 5 vjetëve nga hyrja në fuqi e marrëveshjes së Tregtisë së Lirë me BE -në i Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë me Turqinë. 3.2.1 Aktivitet zbatuese afatmesme Gjatë periudhës 2007-2008, në përputhje me prioritetin afatmesëm, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese nga Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës: Monitorimi i implementimit të MTL-së Rajonale, CEFTA 2006 nëpërmjet: (i) analizës së të dhënave të import/eksportit të siguruara nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, (ii) organizimit të Komiteteve të Përbashkëta me palët nënshkruese të MTL (iii) organizimi i seminareve për ndërgjegjësimin e biznesit (iv) konsultime me biznesin për sqarimin e problemeve që mund të dalin gjatë implementimit. (çdo vit) Monitorimi i implementimit të MTL-së Shqipëri - Turqi nëpërmjet: (i) analizës së të dhënave të import/eksportit, të siguruara nga Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, (ii) organizimit të Komitetit të Përbashkët Shqipëri - Turqi (iii) organizimi i seminareve për ndërgjegjësimin e biznesit (iv) konsultime me biznesin për sqarimin e problemeve që mund të dalin gjatë implementimit. (çdo vit).

1.4.2 ANTIDUMPING 1 Objektivi politik Objektivi kryesor në fushën anti-dumping në zbatim të detyrimeve qe rrjedhin nga nenet 24 dhe 25 të Marrëveshjes së Ndërmjetme, si dhe nenet 37 dhe 38 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit është sigurimi i bazës së nevojshme ligjore dhe administrative në Shqipëri, me synim aplikimin e masave anti dumping në mbrojtje të industrisë prodhuese vendase. Për periudhën afatshkurtër synohet të bëhet miratimi i paketës ligjore me dy projektligje të rëndësishme për "masat mbrojtëse në importe" dhe për "masat antidumping dhe kundërbalancuese", të harmonizuara me ato evropiane në këtë fushë. Gjithashtu, objektiv kryesor është krijimi i Komisionit të Vlerësimit të Masave në Importe menjëherë pas miratimit të paketës ligjore. 74

2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkallën e përputhshmërisë së tyre. 1. Ligji Nr. 8466, date 24.3.1999 "Për Antidumping". Rregullorja e BE Nr. 384/96 ­ Mbi mbrojtjen ndaj importeve te dumpuara nga vendet jo anëtare te Komunitetit Evropian. Marrëveshja e Përgjithshme për Tarifat dhe Tregtinë 1994 - neni VI "Marrëveshja per Antidumping". Shkalla e Përafrimit. E pjesshme.

2.2 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e anti-dumping është nën përgjegjësinë e këtij institucioni: a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, Sektori Antidumping, në Drejtorinë e Mbikëqyrjes së Tregut ­ Drejtoria e Përgjithshme Rregullatore i cili ka një staf prej 3 punonjësish: 1 përgjegjës sektori dhe 2 specialistë. Misioni i këtij sektori është mbrojtja e industrisë vendase në rastet kur dëmtohet, kërcënohet për dëmtim dhe pengohet nga praktika të pandershme të tregtisë ndërkombëtare nëpërmjet importeve të dumpuara ose të subvencionuara dhe nga importimi i një produkti në sasi të mëdha dhe në kushte të tilla që shkakton efektet e lartpërmendura në industrinë vendase. b) METE në këtë fushë bashkëpunon me Ministritë e Linjës, Drejtorinë e Përgjithshme te Doganave, Dhomën e Tregtisë dhe Industrisë. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Në zbatim të angazhimeve të marra në kuadër të Marrëveshjes së Ndërmjetme, neni 24 -"Dumping dhe subvencionet" dhe neni 25- ".Klauzola të përgjithshme për masat mbrojtëse", prioritetet afatshkurtra për fushën e antidumping janë: Shqipëria të ndërmarrë veprime në mbrojtje të tregtisë në përputhje me paragrafin 2 të nenit 24 dhe nenit 25. Zbatimi i nenit VI ­ "Marrëveshja për Antidumping" i GATT 1994. Zbatimi i nenit XVI ­ "Marrëveshja për Subvencionet dhe Masat Kundërbalancuese" i GATT. 1994. Zbatimi i nenit XIX ­ "Marrëveshja për Masat Mbrojtëse" I GATT 1994. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Në përputhje me prioritete afatshkurtra për periudhën 2007-2008, për realizimin e tyre, Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës do të ndërmarre iniciativat e mëposhtme ligjore: Miratimi i paketës ligjore "Për parandalimin dhe Tregtinë e Pandershme Ndërkombëtare dhe Antidumpingun", e cila përmban: Projektligjin "Për masat mbrojtëse ne importe" te hartuar ne përputhje te plote me Rregulloren e BE-se Nr. 3285/94, Marrëveshjen e Përgjithshme për Tarifat dhe Tregtinë 1994 (neni XIX) Projektligjin "Për masat Antidumping dhe Kunderbalancuese" te hartuar ne përputhje te plote me Rregulloren e BE-se Nr. 384/96, Rregulloren e BE-se Nr. 2026/97, Marrëveshjen e Përgjithshme për Tarifat dhe Tregtinë 1994 (neni VI, neni XVI). Miratimi i akteve nënligjore në kuadër të plotësimit të paketës ligjore: 75

Vendim për krijimin e Komisionit për Vlerësimin e Masave ne Importe Vendim për miratimin e: a - rregullore e funksionimit te Komisionit; b - njoftimi publik për fillimin e hetimit c - njoftimi publik për përfundimin e hetimit Rregullore e aplikimit dhe procedurave te masave mbrojtëse 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për realizimin e prioriteteve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Organizimi i seminarit kombëtar mbi masat mbrojtëse, masat antidumping dhe kundërbalancuese me qëllim ndërgjegjësimin e komunitetit të biznesit. Ndërgjegjësimi i komunitetit të biznesit si kategoria e prekur direkt, për ekzistencën e strukturave shtetërore përgjegjëse për aplikimin e këtyre instrumenteve rregullatore, si dhe kuadrin ligjor ekzistues dhe iniciativat ligjore për fushën. Krijimi i Komisionit për Vlerësimin e Masave në Importe. Përgatitja e broshurave me qëllim informimin dhe ndërgjegjësimin e të gjitha kategorive të interesuara. Ky aktivitet synon të informojë, shkurtimisht, mbi praktikat e tregtisë së pandershme ndërkombëtare dhe të sensibilizojë kategoritë ndaj këtyre praktikave. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Në zbatim të angazhimeve të marra në kuadër të Marrëveshjes së Ndërmjetme, neni 24 -"Dumping dhe subvencionet" dhe neni 25- "Klauzola të përgjithshme për masat mbrojtëse ", prioritetet afatshkurtra për fushën e antidumping janë: Shqipëria ndërmerr veprime në mbrojtje të tregtisë në përputhje me paragrafin 2 të nenit 24 dhe nenit 25. Zbatimi i nenit VI ­ "Marrëveshja për Anti dumping" i GATT 1994. Zbatimi i nenit XVI ­ "Marrëveshja për Subvencionet dhe Masat Kundërbalancuese" i GATT 1994. Zbatimi i nenit XIX ­ "Marrëveshja për Masat Mbrojtëse" I GATT 1994.

1.4.3

POLITIKA E JASHTME DHE SIGURIA E PERBASHKET

1 Objektivi politik Marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë dhe të bashkëpunimit me vendet e rajonit, e veçanërisht me ato të Ballkanit Perëndimor, vazhdojnë të jenë një nga prioritetet e politikës të jashtme të Shqipërisë, duke qenë njëkohësisht edhe një nga kërkesat kryesore të Marrëveshjes së Stabilizimit-Asociimit me BE (nenet 1, 1115 te MSA-se). Shqipëria i përmbahet orientimeve të Bashkimit Evropian për një rajon të stabilizuar dhe të sigurtë ku vendin e konflikteve ndëretnike e fetare ta zërë bashkëpunimi dy dhe shumëpalësh mes të gjitha vendeve të rajonit duke qenë të ndërgjegjshëm se bashkëpunimi rajonal është parakusht për integrimin evropian dhe euro-atlantik të këtyre vendeve. Filozofia e Qeverisë Shqiptare në zhvillimin e marrëdhënieve me fqinjët bazohet në tri parime themelore: transparencë, tolerancë dhe dialog. Nga kjo pikëpamje është intensifikuar dialogu politik në nivel të lartë me të gjitha vendet e rajonit si edhe është zgjeruar baza juridike e bashkëpunimit institucional dypalësh në mjaft fusha me interes të ndërsjelltë. Jo vetëm në planin dypalësh, por edhe në atë shumëpalësh Shqipëria është mjaft aktive. Republika e Shqipërisë është anëtare e SEECP-së, të NEQ-it, Adriatik 3, nisma Adriatiko-Joniane etj dhe këtë vit ka kryesinë e dy prej tyre (NEQ, Adrioatiko-Joniane). Shprehje e interesit të Shqipërisë për një politikë aktive 76

rajonale ishte dhe takimi i Ministrave të vendeve të Europës Juglindore në Tiranë më datë 28 Prill 2006, ku u diskutuan probleme të bashkëpunimit ekonomik dhe të integrimit euro-atlantik. Siç dihet në kuadër të krijimit të një zone të tregtisë së lirë në rajon, Shqipëria ka nënshkruar marrëveshje të tregtisë së lirë, një pjesë e mirë e të cilave janë në zbatim, me të gjitha vendet e rajonit dhe përveç kësaj qeveria Shqiptare dëshiron, që sikurse për mallrat, të lehtësohen deri në zhdukje graduale pengesat për një lëvizje të lirë dhe të sigurtë të qytetarëve të vendeve në hapësirën ballkanike. Shqipëria i është bashkuar Deklaratës së Bukureshtit me 06 prill 2006 për zgjerimin e zonës së tregtisë së lirë (CEFTA) me të gjitha vendet e rajonit. Marrëveshja përkatëse pritet të nënshkruhet brenda vitit dhe do të zevendësojë rrjetin e marrëveshjeve dypalëshe të tregtisë së lirë mes vendeve të rajonit të Europës Juglindore, duke i dhënë impuls të ri zhvillimit ekonomik dhe shkëmbimeve tregtare si edhe përshpejtimit të integrimit të mëtejshëm të Ballkanit Perëndimor në strukturat ekonomike të BE-së. Marrëdheniet me vendet e rajonit Marrëdhëniet me Maqedoninë kanë njohur një progres gjithnjë në rritje në sajë të një dialogu politik të vazhdueshëm në nivelet më të larta me autoritetet maqedone si edhe të qëndrimeve konstruktive te qeverise Shqiptare ndaj disa zhvillimeve të caktuara të ndodhura në këtë vend. Duke mbajtur të njëjtin qëndrim me atë të komunitetit ndërkombëtar, Shqipëria ka përkrahur vazhdimisht zbatimin e plotë të Marrëveshjes së Ohrit, si një proçes kyç jo vetëm për stabilitetin e Maqedonisë, por edhe për anëtarësimin e saj në Bashkimin Evropian. Gjatë shkëmbimit të vizitave politike të nivelit më të lartë midis dy vendeve, të zhvilluara në mënyrë intensive kohët e fundit, është rikonfirmuar vullneti i përbashkët politik për thellimin e marrëdhënieve të bashkëpunimit dypalësh në të gjitha fushat si edhe të bashkëpunimit në kuadër të projekteve të përbashkëta ndërkufitare dhe rajonale në interes të mirëqënies së popujve të dy vendeve dhe zhvillimit ekonomik e social të këtyre zonave. Një kujdes i veçantë tregohet nga Qeveria Shqiptare për zhvillimin normal të marrëdhënieve me Unionin Serbi-Mal i Zi, pa paragjykime në të gjitha fushat me interes të ndërsjelltë. Në dialogun politik me autoritetet e Beogradit është bërë kujdes që trajtimi i çështjes së Kosovës të mos bëhet pengesë në zhvillimin e marrëdhënieve dypalëshe pavarësisht qëndrimeve të ndryshme që të dy vendet kanë lidhur me statusin e Kosovës. Qeveria Shqiptare mbështetet në filozofinë e nevojës së domosdoshme të dialogut si akti më civil që të jep mundësinë të parashtrosh hapur qëndrimet qofshin ato edhe të kundërta. Është pikërisht ky dialog politik i rivendosur pas më shumë se 50 vjetësh që i hapi rrugë vendosjes së një bashkëpunimi institucional në fusha të ndryshme dhe që do të zgjerohet më tej me përpjekjet e përbashkëta të dy vendeve. Shqipëria ka mbështetur gjithashtu pa rezerva përfshirjen e Unionit Serbi-Mal i Zi në inisiativat e ndryshme rajonale dhe dëshiron që edhe Beogradi të përfshihet sa më parë në proceset integruese evropiane dhe euroatlantike. Ndërkohë marrëdhëniet me autoritetet e Malit të Zi vazhdojnë të jenë konstante dhe gjithnjë në ngritje në sajë edhe të mirëkuptimit që ekziston mes këtyre autoriteteve dhe faktorit politik të pakicës shqiptare në këtë Republikë. Shqipëria përshendeti rezultatet e referendumit në Mal të Zi, lidhur me pavarësinë e kësaj Republike nga Unioni, si një shprehje e vullnetit të lire të këtij vendi për të qenë i pavarur. Qeveria shqiptare ka miratuar hapjen e një Konsullate të Përgjithshme në Podgoricë funksionimi i së cilës pret miratimin nga autoritetet e këtij vendi. Një vend të rëndësishëm në politikën rajonale të Shqipërise zënë edhe marrëdhëniet me Kroacinë dhe me Bosnjë-Hercegovinën, me të cilat ndahen pothuaj të njëjtat angazhime në kuadër të proceseve integruese në strukturat evropiane dhe ato euro-atlantike. Dialogu politik me këto vende është konstant në të gjitha nivelet si në kuadër të marrëdhënieve dypalëshe ashtu edhe në kuadër të nismave të përbashkëta të bashkëpunimit shumëpalësh si Karta e Adriatikut, SEECP, NEQ, SECI, etj. 77

Rëndësi i kushtohet veçanërisht marrëdhënieve me Kroacinë në të gjitha fushat duke dashur të përfitohet nga përvoja kroate në kalimin e shpejtë të fazave të procesit të stabilizim-asociimit dhe pranimit si vend kandidat për në Bashkimin Evropian. Shumë efikas dhe intensive është bashkëpunimi tripalësh në nivel politik dhe ushtarak Shqipëri-MaqedoniKroaci në kuadër të Kartës Adriatik 3 ­ SHBA për përshpejtimin e integrimit të këtyre vendeve në NATO si edhe takimet periodike jozyrtare të ministrave të jashtëm të 5 vendeve të Ballkanit Perëndimor me ministrat e jashtëm të vendeve anëtare të BE, të cilat mbajnë kryesinë e radhës së BE. Marrëdhëniet dhe shkëmbimet politike me Italinë gjatë viteve të fundit marrëdhëniet kane njohur rritje jo vetëm sasiore, por edhe cilësore. Në vizitat dypalëshe është konfirmuar vazhdimisht partneriteti startegjik mes dy vendeve, duke u fokusuar jo vetëm në marrëdhëniet dypalëshe por edhe në iniciativa me karakter global dhe rajonal, duke realizuar kështu mbështetjen pa rezerva të qeverisë dhe parlamentit italian në integrimin e Shqipërisë në BE dhe NATO. Në këtë kuadër edhe vizitat periodike të antarëve të qeverive dhe të personaliteve të dy vëndeve demostrojnë, se bashkëpunimi ndërmjet vendeve është intensiv, shumëdimensional dhe shumëplanësh dhe realizohet jo vetëm në nivel qëndror por dhe në atë lokal. Duke përfituar nga programet rajonale te fqinjësise të BE, si dhe nga autonomia që rajonet italiane gëzojnë nga ligji i decentralizimit, është nxitur një dimension i ri dhe efikas në bashkëpunimin në nivel lokal duke bërë të mundur nënshkrimin e disa Protokolleve Bashkëpunimi mes Qarqeve Shqiptare dhe Rajoneve Italiane. Marrëdhëniet me Greqinë kanë njohur progresivisht zhvillime pozitive dhe niveli aktual i tyre është shumë i mirë. Me Greqinë është zhvilluar një bashkëpunim i ngushtë në kuadrin dypalësh, rajonal, europian dhe ndërkombëtar për ruajtjen dhe forcimin e stabilitetit, paqes e progresit në Europën Juglindore. Shqipëria e angazhuar në proçesin e integrimit në BE dhe NATO, mbështetet tek Greqia fqinje si anëtare e këtyre dy organizmave. Partneriteti i arritur në nivelin aktual të marrëdhenieve shqiptaro-greke është një realitet që vlerësohet nga qeveritë e të dy vendeve dhe nga faktori ndërkombëtar. Ky afrim dypalësh ka efektet e veta pozitive në nivelin e bashkëpunimit rajonal dhe në mënyrë të veçantë në proçeset integruese të vendit ku mirëkuptimi dhe mbështetja greke nuk ka munguar. Marrëdhëniet me Turqinë, të konsideruara tepër miqësore dhe të shkëlqyera nga autoritetet më të larta të të dy shteteve dhe qeverive zhvillohen dhe konsolidohen nëpërmjet shkëmbimit të rregullt të vizitave zyrtare dypalëshe midis kryetarëve të shteteve dhe qeverive si edhe ministrave homologë të të dy vendeve. Veçanërisht intensive janë marrëdhëniet e bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes, ku Turqia është një nga donatorët kryesorë për forcat shqiptare të armatosura. Turqia gjithashtu mbështet pa rezerva anëtarësimin e Shqipërisë në NATO. Me Turqinë ekziston dhe zhvillohet një bashkëpunim i frytshëm institucional në të gjitha fushat përfshirë ato të rendit publik, të shërbimeve inteligjente, të drejtësisë, të shëndetësisë, të arsimit, shkencave, kulturës, transporteve, turizmit, etj. Marrëdhëniet politike me Rumaninë janë tradicionalisht të mira dhe vitet e fundit kanë përjetuar zhvillime të rëndësishme konkrete shoqëruar me shkëmbime të nivelit të lartë. Shqipëria është e interesuar të bashkëpunojë me Rumaninë për shkëmbim përvoje përsa i përket strategjisë dhe logjistikës rumune në negociatat me BE dhe NATO si dhe për mbështetjen dhe lobingun e pales rumune, tashmë si vend anetar i NATO-s. Bashkëpunimi mes dy vendeve ka qënë intensiv dhe në kuadër të nismave rajonale dhe organizatave ndërkombëtare. Marrëdhëniet politike me Bullgarinë ndërmjet dy vendeve tradicionalisht të mira janë zhvilluar së fundi nëpërmjet intensifikimit të dialogut politik, vizitave të nivelit të lartë. Në marrëdhëniet dypalëshe vend të rëndësishëm ka dhe bashkëpunimi në fushën e transporteve dhe komunikacionit, bujqësisë, energjisë elektrike, të arsimit dhe kulturës. Shqipëria është e interesuar për realizimin e projekteve të përbashkëta si të naftësjellësit Burgas-Vlore, Koridorit VIII, linjës hekurudhore dhe ndërtimit të linjës së tensionit të lartë 400 kë ndërmjet Shqipërisë, Bullgarisë dhe Maqedonisë. Bashkëpunimi me Bullgarinë në kuadër të proceseve integruese, për shkëmbim përvoje në negociatat me BE dhe NATO si dhe për mbështetjen e lobingun e palës bullgare, tashmë si vend anëtar i NATO-s mbetet një nga prioritet e bashkëpunimit 78

dypalësh. Bashkëpunimi mes dy vendeve ka qënë intensiv dhe në kuadër të nismave rajonale dhe organizatave ndërkombëtare. Qëndrimi i Shqipërisë ndaj çështjes së Kosovës Qeveria shqiptare ndjek dhe është mjaft e ndjeshme ndaj zhvillimeve dhe proçeseve politike në Kosovë dhe është e bindur se lidershipi kosovar po tregon urtësi, unitet dhe konsensus në menaxhimin e situatës në këto momente të rëndësishme historike që po kalon Kosova. Qeveria shqiptare përshëndet zhvillimin e raundeve të bisedimeve dypalëshe në Vjenë, duke inkurajuar palët pjesëmarrëse, të vazhdojnë në mënyrë konstruktive dialogun mes tyre. Ajo që kërkohet aktualisht nga të gjitha palët është përqasja realiste. Qeveria Shqiptare i kërkon autoriteteve të Beogradit që të nxisë serbët e Kosovës për t'u përfshirë neë institucionet e saj. Shqipëria vlerëson faktin që Kosova po avancon në përmbushjen e standarteve, për krijimin e një Kosove demokratike, të lirë dhe multietnike, si edhe burim stabiliteti në rajon. Qëndrimi i qeverisë Shqiptare për Kosovën është i qartë. Mbështeten përpjekjet e Komunitetit Ndërkombëtar, Këshillit të Sigurimit, Grupit të Kontaktit dhe misionin e të dërguarit special të Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, për gjetjen e një zgjidhjeje, që mbi të gjitha merr parasysh vullnetin e popullit të Kosovës. Mbështeten gjithashtu parimet bazë, mbi të cilat mbështetet kjo zgjidhje: jo kthim në situatën para vitit 1999, jo ndarje dhe as bashkim me një vend apo pjesë të një vendi tjetër. Shqipëria është për respektimin e kufinjve ndërkombëtar përfshirë ata të Kosovës, sipas kushtetutës së vitit 1974.Një Kosovë e pavarur dhe demokratike, e orientuar drejt integrimit euro-atlantik do të jetë një faktor paqeje dhe stabiliteti në rajon. Marrëdhëniet shumëpalëshe rajonale Në kuadrin e marrëdhënieve shumëpalëshe Shqipëria mban Presidencat e rradhës së Nismës së Evropës Qëndrore dhe Nismës Adriatiko-Joniane. Që nga janari i këtij viti Shqipëria organizon takime në kuadrin e këtyre nismave që variojnë nga takimet e Drejtorëve Politikë të vendeve anëtare dhe pjesëmarrëse deri tek takimet e nivelit të lartë me përfaqësim kryetarë shtetesh ose qeverish. Siguria e Përbashkët Asociimi i qëndrimeve të Shqipërisë me ato të BE -së, si pasojë e drejtpërdrejt e Samitit të Selanikut, forcuan renditjen e prioriteteve për çështjet e politikës së jashtme dhe të sigurisë, duke i sjellë ato më pranë sferës politike të BE-së. Kontributin e saj në politikën e jashtme për çështjen e paqes dhe të sigurisë Shqipëria e jep përmes pjesëmarrjes aktive në organizatat e ndryshme ndërkombëtare dhe rajonale. Pjesëmarrja në organizatat ndërkombëtare Organizata e Kombeve te Bashkuara Shqipëria zbaton të gjitha detyrimet që rrjedhin nga rezolutat e Këshillit të Sigurimit si dhe nga Konventat ndërkombëtare të miratuara në kuadrin e Kombeve të Bashkuara. Shqipëria mban lidhje dhe bashkëpunon me organizata dhe agjensite e specializuara të Kombeve të Bashkuara. Duke respektuar Kartën e OKB-së si dhe Rezolutat e miratuara nga Këshilli i Sigurimit dhe Asambleja e Përgjithshme, Shqipëria ka kontribuar fuqimisht në zgjidhjen paqesore te krizës në Ballkan gjatë viteve 90' e në vazhdim. Politika e saj e jashtme ka inkurajuar krijimin e një klime favorizuese të fqinjësisë së mirë duke nxitur zhvillimet politike paqësore, mjedisin e sigurisë rajonale dhe zhvillimet ekonomike e sociale. Shqipëria kontribuon në aksionet e Kombeve të Bashkuara në zonat e pasigurta ndërkombëtare. Ajo merr pjesë në operacionet paqëruajtese ndërkombëtare në Bosnje-Hercegovinë dhe Gjeorgji. Shqiperia është 79

kontribuese aktive në luftën kundër terrorizmit ndërkombëtar dhe merr pjesë me trupa në Afganistan dhe Irak. Shqipëria zbaton me rigorozitet sistemin e sanksioneve të vendosura nga Kombet e Bashkuara. Në vitin 2004, Shqipëria u bë për herë të parë anëtare e Këshillit Ekonomik e Social të OKB për periudhën 20052007. Duke u bërë anëtare e ECOSOC Shqipëria synon të kontribuojë drejtpërsëdrejti në zhvillimet ndërkombëtare globale dhe rajonale që lidhen me zhvillimin ekonomik e social dhe mbrojtjen e respektimin e të drejtave të njeriut. Këshilli i Evropës Shqipëria është anëtare e Këshillit të Evropës, që prej 13 korrikut të vitit 1995. Shqipëria ka ratifikuar Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut duke njohur në të njëjtën kohë juridiksionin e Gjykatës Europiane të të Drejtave të Njeriut. Shqipëria ka ratifikuar dhe nënshkruar 51 konventa ndërkombëtare që përqendrohen në fushat e ruajtjes së paqes, luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Në qershor 2003 u nënshkrua në Strasburg, Memorandumi i Mirëkuptimit midis Qeverisë së Republikës së Shqipërisë dhe KE-së. OSBE Bashkëpunimi i Shqipërisë me Praninë e OSBE-së në Shqipëri synon në rritjen e efikasitetit të aktivitetit të Pranisë dhe fokusimin e asistencës së saj në funksion të thellimit të proceseve demokratike dhe forcimit të institucioneve në Shqipëri. Zbatimi i efektshem i mandatit të Pranisë, duke iu përshtatur zhvillimeve dhe progresit të arritur në vend me projekte sa më konkrete, rezultative dhe praktike, në mënyre të veçantë, përfundimi i paketës së plotë zgjedhore dhe i asaj të drejtësisë, përbën një asistencë të vyer dhe një vlerë të shtuar të Pranisë së OSBE në Shqipëri. Kontrolli i armëve Për sa i përket anëtarësimit në traktatet dhe konventat ndërkombëter mbi mospërhapjen e armëve të shkatërrimit në masë dhe konvencionale, Shqipëria ka aderuar në një sërë aktesh ndërkombëtare, të cilët luajnë një rol të rëndësishëm në ruajtjen e paqes dhe sigurisë së përbashkët. Kontributi i Shqipërisë në luftën kundër terrorizmit Kontributi reflektohet në rradhitjen dhe pjesmarjen aktive të Shqipërisë në rradhët e vendeve të aleancës kundër terrorizmit, me pjesëmarjen me trupa ushtarake në disa vende përkrah atyre të SHBA-së dhe vendeve të tjera aleate në këtë fushë si dhe në aderimin në një sërë konventash kundër akteve të terrorizmit, të OKB-së dhe të Këshillit të Europës. Politika Europiane e Sigurisë dhe Mbrojtjes (ESDP) Shqipëria ndjek zhvillimin e ESDP-së në kuadrin e Politikës së Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë (CFSP) dhe po përgatitet për pjesëmarrjen graduale në ESDP, duke marrë përsipër të gjitha detyrimet e pjesëmarrjes në të dhe duke kontribuar në zhvillimin e mëtejshëm të saj. Për sa i përket aspektit ushtarak, Shqipëria është duke kryer një reformë të thellë të sistemit të saj të mbrojtjes, e cila konsiston në konsolidimin e strukturës së re organizative të Forcave të Armatosura, reformën legjislative, si dhe zbatimin e Tabelave të Organizimit dhe Pajisjeve, të cilat shenojnë një hap përpara drejt afrimit me strukturat ushtarake të vendeve të NATO-s. Gjatë kësaj periudhe është shtuar pjesëmarrja me trupa në operacionet paqeruajtëse, si tregues i angazhimit te Shqipërisë për rritjen e sigurisë dhe stabilitetit rajonal e global. 80

Gjatë vitit 2005, nga 23 fusha bashkëpunimi me NATO-n, Forcat e Armatosura (FA) kanë marrë pjesë në 19 prej tyre, që përfshijnë rreth 100 aktivitete në kuadrin e Planit Individual të Partneritetit (IPP), nga te cilat 7 stërvitje të përbashkëta. FA vazhdojnë të marrin pjesë në operacionin ALTHEA të BE-së në BosnjëHercegovinë. Ato gjithashtu, janë të pranishme ne Afganistan në kuadrin e misionit ISAF. Pjesëmarrja e Forcave të Armatosura në Partneritetin për Paqe me NATO-n përbën drejtimin themelor të rritjes së operacionalitetit me Aleancen dhe përgatitjes për anëtarësim ne NATO. Zbatimi i programeve të partneritetit si: IPP dhe PARP përbëjnë një orientim të rëndësishëm në transformimin e Forcave të Armatosura sipas standardeve të NATO-s.

81

1.4.4 ÇMINIMI 1 Objektivi politik Qeveria Shqiptare, në përputhje dhe me detyrimet që rrjedhin nga anëtarësimi në Konventat Ndërkombëtare në këtë fushë, ka hartuar Programin e Veprimit ndaj Minave, me qëllim pastrimin e të gjitha zonave të identifikuara si të ndotura me mina dhe municione të paplasura. Një ndër objektivat parësore të këtij programi është krijimi i kapaciteteve kombëtare për pastrimin e zonave të minuara. Synimi kryesor në këtë drejtim është pastrimi i zonave të minuara dhe më pas dorëzimi i tyre, si zona të sigurta, komuniteteve. Qeveria Shqiptare do të vazhdojë edhe në të ardhmen me zbatimin e programeve konkrete në këtë fushë duke bashkëpunuar ngushtësisht me partenerët ndërkombëtarë, të cilët kanë asistuar për operacionet e çminimit. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Ligjet parësore në fushën çminimit janë: Ligji nr.8547, datë 11.11.1999 "Për ratifikimin e konventës "Për ndalimin e përdorimit, të magazinimit, të prodhimit dhe të transferimit të minave kundër personit (mkp) dhe për shkatërrimin e tyre".; Ligji nr.8928, datë 25.07.2002 "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën "Për ndalimin dhe kufizimin e përdorimit të armëve, të quajtura konvencionale, të cilat mund të shkaktojnë dëmtime të mëdha me pasoja pa dallim", Gjenevë, 10 Tetor 1980 dhe në protokollit shtesë të saj"; Ligji 9515 date 18.4.2006 për zbatimin e Konventës "Për ndalimin e përdorimit te prodhimit dhe te transferimit te minave kundër personit dhe te shkatërrimit te tyre". VKM nr.269, datë 25.5.2000, "Për ndalimin e përdorimit, magazinimit, prodhimit e të transferimit të minave kundër personit dhe shkatërrimit të tyre"; VKM nr.617, datë 04.12.2002 "Për heqjen nga inventari të municioneve të paqëndrueshme, të vjetra , të rrezikshme". VKM Nr 138, date 14.03.2007, "Per proceduren e trajtimit te armeve,teknikes dhe pajisjeve te forcave te armatosura, te hequra nga armatimi dhe përdorimi" 2.2 Kuadri institucional Për zbatimin e detyrimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e çminimit janë përgjegjëse këto institucione: a) Autoriteti kombëtar per cminimin eshte Ministri i Mbrojtjes i përcaktuar sipa ligjit 9515 date 18.4.2006 "Për zbatimin e Konventës "Për ndalimin e përdorimit te prodhimit dhe te transferimit te minave kundër personit dhe te shkatërrimit te tyre. b) Komiteti i Veprimit ndaj Minave, i krijuar në Tetor 1999, i cili ka për detyre hartimin e politikave për çminimin si dhe përgjegjësinë për përdorimin e fondeve dhe të asistencës. Ky komitet drejtohet nga zv/.Ministri i Mbrojtjes dhe ka në përbërje të tij përfaqësues nga disa ministri. c) Zyra Ekzekutive e Veprimit ndaj Minave (AMAE), nën drejtimin e Komitetit të Veprimit ndaj Minave, e cila ka për detyrë koordinimin e monitorimin e aktiviteteve dhe veprimeve si: çminimi, asistenca ndaj të dëmtuarve nga minat dhe ndërgjegjësimi i popullsisë për rrezikun e minave. d) Gjithashtu në kuadër të Programit të Veprimit ndaj Minave, Qeveria Shqiptare bashkëpunon me këta Partnerë të huaj: UNDP, Shërbimi i Kombeve të Bashkuara për Veprimin ndaj Minave (UNMAS), Komisioni Evropian, Ndihma e Kishës Daneze (Danish Church Aid), Fondit Ndërkombëtar i Besimit (Slloveni), Qendra Ndërkombëtare Gjenevës për Çminimin Humanitar, Departamenti i Shtetit të SHBA -s dhe Qendrat e Rajonit Jug-Lindor për Veprimin ndaj Minave.

82

3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritet i përcaktuar për Qeverinë Shqiptare për periudhën 2007 ­ 2008 është: Përfundimi i procesit të çminimit. Përvijimi i procesit te çminimit ne kufirin verior te kontaminuar gjate konfliktit ne Kosove ne ato zona te mbetura te pacminuara 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra

Hartimi i Memorandumit te Mirekuptimit midis Ministrise se Mbrojtjes dhe PNUD, mbi bashkëpunimin ne fushen e cminimit ne Republiken e Shqiperise 3.1.1 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Ne kuadër te përfundimit te procesit te çminimit do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Asgjësim industrial i municioneve nga uzinat Asgjësim municionesh me plasje nga AEM Aktivitetet zbatuese të përcaktuara për periudhën afatshkurtër, do ta shtrijnë afatin e realizimit të plotë edhe në periudhën afatmesme.

83

2

KRITERI EKONOMIK

2.1 STABILITETI MAKROEKONOMIK Ekonomia shqiptare gjatë vitit 2006, u karakterizua nga një qëndrueshmëri e përgjithshme makroekonomike, e shprehur kryesisht në sigurimin e ritmeve relativisht të larta të rritjes ekonomike, mbajtjen e inflacionit në nivele të ulëta e nën kontroll, qëndrueshmëri të monedhës kombëtare, performancë të mirë të treguesve të tregtisë së jashtme, si dhe kreditim në rritje për ekonominë. Vlera mesatare e rritjes ekonomike gjatë tre viteve të fundit, 2004-2006, vlerësohet në rreth 5.6%. Rritja reale e Produktit të Brendshëm Bruto, gjatë vitit 2006 vlerësohet në rreth 5 %, rrjedhojë kjo kryesisht e problemeve të shfaqura në furnizimin me energji elektrike gjatë fund vitit 2005 dhe 2006. Rritja ekonomike vazhdon ende të udhëhiqet kryesisht nga kërkesa e brendshme, e cila është mbështetur nga një rritje e shpejtë e kreditimit të ekonomisë. Treguesit kryesorë të ekonomisë në vite paraqiten në tabelën e mëposhtme: Disa tregues të ekonomisë në vite. 2000 Rritja reale e PBB-së (në %) 1 7.7 2001 6.5 588,70 0 4,102 1329 1065 14.6 3.5 -7.9 66.8 25.8 41.0 -6.1 143.5 128.5 2002 4.7 624,70 0 4,459.0 1,438.4 921 15.8 1.7 -6.6 65.3 23.5 41.8 -10.0 140.1 132.4 2003 6.0 682,70 0 5,600.5 1,806.6 928 15.0 3.3 -4.5 61.7 20.6 41.1 -7.9 121.9 137.5 2004 6.0 766,10 0 7,452.3 2,328.9 917 14.6 2.2 -5.1 56.6 18 38.6 -4.8 102.8 127.7 2005 5.5 836,600 8,382.8 2,619.6 932 14.2 2.0 -3.6 56.7 17.5 39.2 -7.3 99.8 124.2 2006 * 5.0 896,3 00 9,136 .6 2,855 .2 934 13.8 2.5 -3.1 55.9 17.2 38.7 -7.6 98.1 123. 1

PBB (me çmime korente, në milionë 530,90 lekë 2 ) 0 PBB (me çmime korente, në milionë 3,694 usd) 3 PBB (në usd për frymë) Numri i të punësuarve (në mijë) 4 Përqindja e papunësisë Përqindja e inflacionit (v/v) 1086 1068 16.9 4.2

Deficiti i buxhetit (me grantet, në % të -8.2 PBB-së) Borxhi publik (në % të PBB-së) Borxhi i jashtëm (në % të PBB-së) 5 Borxhi i brendshëm (në % të PBB-së) Llogaria korente (në % të PBB-së) Kursi mesatar i këmbimit, lek/usd Kursi mesatar i këmbimit, lek/euro 71.3 29.4 41.9 -7.0 143.7 132.6

Burimi: INSTAT, Ministria e Financave, vlerësime të FMN-së dhe Banka e Shqipërisë. * Vlerësime paraprake.

1

Të dhënat për PBB-në dhe rritjen reale të saj për vitet 1999-2000 janë të INSTAT-it. Për pjesën tjetër të dhënat janë vlerësime të Ministrisë së Financave, të FMN-së dhe të dhëna të Bankës së Shqipërisë. 2 Tabela është ndërtuar duke u bazuar në PBB-në nominale të rishikuar. 3 PBB nominale, e konvertuar me kursin mesatar të periudhës. 4 Të dhënat e të punësuarve dhe e përqindjes së papunësisë për vitin 2006, i përkasin shtatorit, sipas INSTAT. 5 Borxhi qeveritar, duke përfshirë borxhin e garantuar nga qeveria.

84

EKZISTENCA E NJË EKONOMIE TREGU FUNKSIONALE Arritja e stabilitetit makroekononik, përfshirë një nivel të përshtatshëm të stabilitetit të çmimeve si dhe nivele të qëndrueshme të financave publike dhe të llogarive të sektorit të jashtëm. Prodhimi i brendshëm bruto: Sipas të dhënave të disponueshme, PBB-ja në terma reale u rrit me rreth 5.0 për qind në vitin 2006, krahasuar me 5.5 për qind në vitin 2005. Të dhënat nga INSTAT tregojnë se rritja ekonomike është mbështetur kryesisht nga sektorët e ndërtimit, të tregtisë dhe shërbimeve dhe të industrisë. Informacioni statistikor lidhur me ecurinë e sektorëve të ekonomisë është i mbështetur kryesisht tek vëllimi i shitjeve, të cilat gjatë vitit 2006 ishin rreth 16 për qind më të larta sesa në vitin 2005. Shitjet në sektorin e ndërtimit vlerësohen të jenë rritur me 21 për qind gjatë vitit 2006. Aktiviteti i ndërtimit është kthyer në një nga shtyllat kryesore të ekonomisë shqiptare në vitet e fundit, si për shkak të peshës në prodhimin e përgjithshëm, ashtu edhe për shkak të ritmeve të larta të rritjes, të evidentuara në këtë sektor. Ndërkohë, ecuria e treguesve të lejeve të ndërtimit të miratuara për ndërtesa të reja gjatë vitit 2006, dëshmon se kërkesa për ndërtime ka mbetur në nivele të njëjta me atë të viteve të kaluara. Sektori i shërbimeve, në të cilin vendin kryesor e zë dega e tregtisë, mbetet një nga sektorët më dinamikë të ekonomisë shqiptare. Vlera e shitjeve të tregtisë, hoteleve dhe restoranteve është rritur me rreth 14 për qind krahasuar me një vit më parë. Sektori i telekomunikacionit ka shënuar një rritje të konsiderueshme prej 12 për qind, ndërkohë që sektori i transportit, ndryshe nga vitet e tjera, ka realizuar një vëllim vjetor shitjesh rreth 5 për qind më të ulët sesa ai i vitit 2005. Shërbimet e tjera kanë realizuar një vëllim shitjesh rreth 30 për qind më të lartë se ai i vitit të kaluar. Në këtë rritje ka ndikuar kryesisht rritja e shpejtë e shitjeve të shërbimeve financiare, atyre në pasuri të patundshme dhe shërbimeve sociale. Sektori i tregtisë dhe i shërbimeve pritet që të mbeten kontribuesit kryesorë në rritjen ekonomike të vitit 2007. Gjatë vitit 2006 u evidentua prirje rritëse në ritmet vjetore të vëllimit të shitjeve edhe në sektorin e industrisë ­ 17 për qind krahasuar me një vit më parë. Në rritjen e shitjeve të industrisë në përgjithësi, prej disa vitesh tashmë, një kontribut të rëndësishëm vazhdon të japë nëndega e industrisë përpunuese, ndërsa industria nxjerrëse vijon të ruaje një peshë të vogël si rrjedhojë e mungesës së investimeve të brendshme dhe të huaja. Ecuria e importeve të lëndëve të para sugjeron se sektori i industrisë përpunuese do të vazhdojë të zhvillohet me ritme pozitive edhe gjatë vitit 2007. Tremujori i fundit i vitit 2006 u karakterizua nga rishfaqja e krizës energjetike, e cila ngadalësoi ose pengoi aktivitetin ekonomik në shumë ndërmarrje (pesha e konsumit jofamiljar zë 25 për qind të konsumit të përgjithshëm të energjisë elektrike). Mungesa e kapaciteteve të reja prodhuese, humbjet e larta teknike, kushtet jo të favorshme të motit dhe parregullsitë në pagesën e energjisë së konsumuar, kanë gjeneruar një sërë problemesh të akumuluara gjatë viteve dhe kanë çuar në kufizime të ndjeshme në furnizimin me energji elektrike. Kufizimet në energjinë elektrike kanë vazhduar dhe në tremujorin e parë të vitit 2007. Në krahasim me tremujorin e parë të vitit 2006 prodhimi i energjisë u përgjysmua duke vënë në vështirësi të mëdha furnizimin me energji elektrike të operatorëve të ndryshëm në ekonomi. Rënia e theksuar e prodhimit të brendshëm të energjisë u kompensua nga rritja e ndjeshme e importit të energjisë. Për tremujorin e parë të vitit, sasia e energjisë së importuar ishte rreth 4 herë më e madhe sesa ajo e energjisë së prodhuar. Të dhënat mbi prodhimin bujqësor janë periferike. Vlerësohet se ai është rritur në mënyrë modeste në vitin 2006 dhe është përqendruar në gjysmën e dytë të vitit. Shkalla e ulët e mekanizimit të proceseve bujqësore si edhe niveli i lartë i copëzimit të sipërfaqeve të fermave, vlerësohen nga ekspertët e bujqësisë si pengesat kryesore në zhvillimin e degës së bujqësisë. Në bazë të projeksioneve për nëndegën e agroindustrisë, rritja e sektorit bujqësor gjatë vitit 2007 parashikohet të jetë më e ulët sesa ajo e vitit 2006. Inflacioni: Inflacioni i çmimeve të mallrave të konsumit gjatë vitit 2006 është luhatur në pjesën më të madhe midis kufijve të intervalit 2 - 3 për qind, duke qenë afër objektivit prej 3 për qind të Bankës së Shqipërisë dhe brenda intervalit të tolerancës së saj. Viti u mbyll me një normë vjetore të inflacionit prej 2.5 për qind. Kjo vlerë ishte pranë inflacionit mesatar vjetor prej 2.4 për qind, duke qenë e njëjtë me atë të vitit 85

2005. Presionet inflacioniste kanë ardhur në rritje, gjatë vitit 2006. Norma mesatare e inflacionit vjetor u ngjit në 2.7 për qind gjatë gjashtëmujorit të dytë të vitit, nga 2.0 për qind që ishte në gjysmën e parë të vitit. Peshën më të madhe në formimin e inflacionit e ka dhënë grupi "Qira, ujë, lëndë, djegëse dhe energji", i cili i ka kontribuar mesatarisht me 1.4 pikë përqindjeje, në çdo muaj të vitit. Efekti më i madh i rritjes së çmimit të këtij grupi është regjistruar në gjysmën e dytë të vitit, duke reflektuar rritjen e çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët me 13.7 për qind në muajin gusht. Ky grup ka reflektuar edhe rritjen/uljen e çmimit të naftës në tregun ndërkombëtar. Ndikimi i kursit të këmbimit lek/usd në përcjelljen e çmimit të huaj në çmimin vendas, gjatë vitit 2006, ka qenë pothuajse i pandjeshëm. Inflacioni i grupit të mallrave ushqimorë ka kontribuar me rreth 0.4 pikë përqindjeje në normën e përgjithshme të inflacionit, por kontributi nuk ka qenë i njëtrajtshëm përgjatë gjithë muajve të vitit. Ky grup shënoi vlera të larta inflacioni, gjatë pjesës më të madhe të gjashtëmujorit të parë, nën ndikimin e kufizimeve të ofertës së prodhimit bujqësor. Gjatë pjesës së dytë të vitit, rënia e çmimeve të ushqimeve ka kundërbalancuar rritjen e çmimit të energjisë dhe efektin e rritjes së taksës së akcizës për disa mallra.Në fund të tremujorit të parë 2007, norma vjetore e inflacionit regjistroi vlerën 2.7 për qind (norma vjetore mesatare për tremujorin rezultoi 2.8 për qind). Shifrat e inflacionit janë pranë objektivit 3.0 për qind të Bankës se Shqipërisë, por vihet re se presionet inflacioniste në ekonomi në tremujorin e parë të vitit 2007, kanë qenë më të shprehura se ato të një viti më parë. Kjo ka ardhur si rezultat i presioneve të shtuara nga ana e faktorëve të ofertës me origjinë jashtë ekonomisë së vendit. Më konkretisht, prania e prirjes rritëse të çmimeve të importit, intensifikimi i ritmeve nënçmuese të monedhës vendase ndaj asaj evropiane si edhe luhatshmëria e lartë e pasiguria në çmimin e naftës në tregun ndërkombëtar kanë rritur peshën e ndikimit të këtyre faktorëve mbi inflacionin. Për vitin 2007, Banka e Shqipërisë do të synojë të ruajë normën vjetore të inflacionit rreth nivelit 3 për qind +/-1 për qind. Parashikimet mbështetur në modelet e stafit të saj, tregojnë se norma vjetore e inflacionit do të luhatet rreth këtij intervali. Kursi i këmbimit: Gjatë vitit 2006, leku vazhdoi të forcohej ndaj dy monedhave kryesore euro dhe dollar amerikan, ndonëse në ritme më të ulëta se në dy vitet e kaluara. Në terma vjetorë nominalë efektivë, leku është mbiçmuar mesatarisht me 1.1 për qind nga 2.8 për qind në vitin 2005. Në tremujorin e parë, leku ka treguar një prirje nënçmuese ndaj euros. Kursi i këmbimit euro/lek është luhatur në intervalin 123.60126.60. Një sjellje e tillë ka ndikuar në shtrenjtimin e mëtejshëm të importeve duke qenë se pjesa më e madhe e tyre sigurohen nga vendet partnere anëtare të Bashkimit Evropian. Leku ka vazhduar të mbiçmohet kundrejt dollarit amerikan duke u tregtuar në kufijtë 93.20-95.00 lekë/usd. Politika monetare: Objektivi kryesor i politikes monetare është arritja dhe ruajtja e stabilitetit të çmimeve. Banka e Shqipërisë, e cila është përgjegjëse për politikën monetare dhe atë të këmbimit valutor, është angazhuar në ruajtjen e inflacionit vjetor rreth vlerës 3.0 për qind (pavarësisht se ajo nuk aplikon zyrtarisht regjimin e inflacionit të shënjestruar) në periudhe afatmesme. Kështu, politika monetare e Bankës se Shqipërisë ka qene e orientuar në funksion të pritjeve për ecurinë e mëtejshme të çmimeve. Gjatë vitit 2006, në praninë e një numri faktorësh që pritej të favorizonin rritjen e mëtejshme të çmimeve, Banka e Shqipërisë vendosi për shtrëngimin e kushteve monetare në vend në gjashtëmujorin e dytë. Ndryshimi i kahut të politikës monetare nga pozicioni neutral, u materializua në dy rritje të normës bazë të interesit (e shprehur si interesi i marrëveshjeve të riblerjes me maturim 1-javor) me nga 25 pikë bazë, duke arritur në nivelin 5.50 për qind. Ky veprim vlerësohet të ketë normalizuar ritmet e rritjes vjetore të ofertës së parasë, e cila u nxit nga kërkesa e sektorit privat për mjete monetare. Banka e Shqipërisë, duke vlerësuar nga njëra anë zgjerimin e kreditimit të ekonomisë si një zhvillim të mirëpritur, nuk la jashtë vëmendjes faktin se një fenomen i tillë mund të ndikonte në shtimin e presioneve inflacioniste, me kah nga kërkesa e brendshme. Përballë kërkesës së rritur të sektorit privat, kërkesa nga ana e sektorit publik rezultoi në nivele më të ulëta se në vitet e kaluara, kur ajo dominonte ritmet e zgjerimit monetar. Banka e Shqipërisë vazhdon të monitorojë nga afër zhvillimet në ecurinë e treguesve ekonomikë dhe monetarë si dhe po hulumton mënyra për përmirësimin e modeleve parashikuese të inflacionit, me qëllim marrjen e vendimeve qe do të ndihmojnë ruajtjen e stabilitetit të çmimeve për një periudhë afatmesme. 86

Instrumentet e politikes monetare mbeten ato indirekte - operacionet e tregut të hapur, ku mbizotërojnë marrëveshjet e riblerjes (repo) me qëllim administrimin e kushteve të likuiditetit dhe orientimin e normave afatshkurtra të interesit. Agregatet monetare: Gjatë vitit 2006, rritja vjetore e M3 është luhatur midis minimumit prej 9.7 për qind në muajin qershor dhe normës maksimale prej 16.7 për qind, në muajin dhjetor ndikuar nga sezonaliteti i kërkesës për mjete monetare nga sektori publik. Në fund të muajit shkurt 2007, rritja vjetore e ofertës monetare llogaritet 17.9 për qind, ku ndikimin kryesor e ka siguruar rritja e kredisë për ekonominë. Zhvillimet në paranë e gjerë, nga kahu i ofertës janë mbështetur nga rritja e nivelit të depozitave me afat. Këtu, rritjen më të shpejte e kanë treguar depozitat në valutë, të cilat zënë 30 për qind të agregatit M3 në fund të muajit shkurt 2007, nga 26 për qind në fund të vitit 2005. Pesha e parasë jashtë bankave ndaj M3 shënon 22.6 për qind ose 3.3 pikë përqindjeje më pak se në fund të 2005. Normat e interesit: Normat e interesit në përgjithësi kane ndjekur sinjalet e politikës monetare. Në gjysmën e parë të vitit 2006, ato u ulen si pasojë e kushteve të likuiditetit të lartë dhe uljes së interesave në tregun e parasë. Qe prej gjysmës se dytë të vitit 2006 (kur u rrit norma baze e interesit) e në vazhdim, normat e interesit në lek në sistemin bankar kane patur tendencë rritëse. Aktualisht, norma vjetore e depozitave në lekë është 5.60 për qind (e llogaritur në terma reale, ajo rezulton 2.9 për qind). Papunësia: Sipas statistikave zyrtare (INSTAT), norma e papunësisë regjistroi një vlerë relativisht të qëndrueshme, rreth 13.9 për qind në fund të vitit 2006 nga 14.2 për qind në fund të vitit 2005. Rreth 65 për qind e të papunëve janë të papunë afatgjatë, gjë që dëshmon për problemet e thella dhe të trashëguara të tregut të punës në Shqipëri. Borxhi i jashtëm: Borxhi i jashtëm publik, deri në fund të vitit 2006, vlerësohet të ketë arritur në rreth 17 për qind të PBB-së. Treguesit fiskalë: Niveli aktual i deficitit buxhetor përbën një peshë më të ulët ndaj PBB-së kundrejt mesatares historike dhe kontribuon pozitivisht në uljen e kostos së shërbimit të borxhit publik. Në terma të PBB-së deficiti buxhetor ka ruajtur të njëjtën peshë, prej rreth 3.2 - 3.3 për qind. Shpenzimet buxhetore kanë qenë brenda nivelit të parashikuar gjatë vitit 2006, duke mbetur poshtë nivelit të planifikuar në zërat e shpenzimeve kapitale. Respektimi i piketave të buxhetit të vitit 2006, veçanërisht në shpenzimet operative dhe të huamarrjes së brendshme, ka ndihmuar në ruajtjen dhe konsolidimin e stabilitetit makroekonomik, duke mos gjeneruar presione të tepërta nëpërmjet stimulit fiskal të ekonomisë. Megjithatë, shpenzimet buxhetore kanë patur devijime të dukshme nga shpërndarja e planifikuar e tyre përgjatë vitit, duke sjellë luhatje të tregut financiar. Investimet publike kanë ruajtur prirjen rritëse gjatë këtij viti. Shpenzimet kapitale pësuan rritje prej 36.3 për qind krahasuar me vitin 2005. Pesha e tyre ndaj shpenzimeve gjithsej është rritur në 18.6 për qind. Për vitin 2006, shpenzimet kapitale përbëjnë 5.3 për qind të PBB-së ose 1.2 pikë përqindjeje më tepër se në vitin 2005. Kursimet publike rezultuan 2.43 për qind të PBB-së nga 1.24 për qind në vitin 2005. Paralelisht, stoku i borxhit publik në raport me PBB-në zbriti në 55 për qind të PBB-së kundrejt 56.9 për qind në vitin 2005. Barra fiskale e shpenzimeve në funksion të shërbimit të borxhit publik, po ndjek tendencën rënëse. Pagesat për interesat e borxhit publik kanë pësuar rënie në 2.8 për qind të PBB-së, kundrejt 3.1 për qind në vitin 2005. Kjo rënie e barrës fiskale të shërbimit të borxhit, i detyrohet pjesërisht zgjatjes së afatit të shërbimit të borxhit nga 195 ditë në vitin 2005, në 235 ditë në fund të vitit 2006. Llogaria korente: Deficiti korent për vitin 2006, u vlerësua në nivelin 556 milionë euro, me një rritje prej rreth 13 për qind kundrejt vitit 2005, duke qenë i barazvlefshëm me rreth 7.6 për qind të PBB-së. Ecuria e llogarisë korente ka vazhduar të përcaktohet nga ecuria e tregtisë në mallra dhe nga flukset hyrëse të transfertave korente, të cilat janë burimi kryesor i financimit të importeve të mallrave dhe shërbimeve. 87

Deficiti i lartë tregtar, ka neutralizuar efektet pozitive të zvogëlimit të ndjeshëm të pozicionit deficit në llogarinë e shërbimeve si dhe rritjen e flukseve pozitive të të ardhurave faktoriale neto, duke mbetur shkaktari kryesor në thellimin e deficitit korent për këtë periudhë. Deficiti tregtar në vitin 2006, regjistroi 1.7 miliardë euro, ose 14 për qind me shume se vitin e kaluar. Të ardhurat nga eksporti vlerësohen në rreth 8.7 për qind të PBB-së, që përfaqëson nivelin më të lartë, të arritur në vite, ndërsa treguesi relativ i importeve ndaj PBB-së, vlerësohet në rreth 31.7 për qind, nga 29.8 për qind në vitin 2005. Ekonomia shqiptare, si një ekonomi në rritje, karakterizohet nga një kërkesë e lartë për mallra importi, duke mbuluar konsumin në rritje të ekonomisë dhe shtimin e kapaciteteve të reja. Megjithatë, rritja e importeve gjatë vitit 2006 është ndikuar edhe nga disa faktorë të jashtëm, si rritja e pazakontë e çmimeve të naftës dhe rritja e çmimeve të disa produkteve në tregjet ndërkombëtare, si dhe nga disa faktorë të brendshëm, si situata e përkeqësuar energjetike në vend, e cila çoi në importe të larta në energji elektrike. Shkalla e hapjes tregtare 6 të Shqipërisë është përmirësuar në 74 për qind nga 68 për qind në vitin e kaluar, ndonëse mbetet në nivele mjaft të ulëta në raport me ekonomitë e rajonit. Rritja e hapjes tregtare të vendit është një zhvillim i mirëpritur, megjithatë, ai do të ishte më inkurajues nëse do të buronte nga eksportet, përderisa kompanitë me orientim eksporti, të cilat përballohen me konkurrencën e fortë ndërkombëtare, janë shpesh më eficiente. Këtë vit përmirësimi i këtij treguesi ka ardhur në masë më të madhe nga rritja e importeve. Deficiti tregtar është zbutur nga hyrja e konsiderueshme në formën e transfertave korente. Gjatë vitit 2006, fluksi neto i transfertave korente arriti në rreth 979 milionë euro, nga të cilat vlerësohet se mbi 95 për qind janë kontribut i emigracionit shqiptar (rreth 12.8 për qind të PBB-së). Nga ana tjetër, financimi i deficitit korent ka qenë plotësisht i mundur nëpërmjet flukseve hyrëse të kapitalit të huaj në formën e transfertave kapitale, si dhe flukseve financiare në formën e investime të huaja direkte dhe huamarrjes me jashtë. Këto flukse hyrëse të kapitalit, bënë që bilanci përgjithshëm i pagesave të mbyllet me suficit prej rreth 210 milionë eurosh nga 125 milionë euro, në vitin 2005. Në fund të vitit 2006, rezervat valutore u vlerësuan në rreth 1.3 miliardë euro. Raporti i mbulimit të importeve, që mat aftësinë e ekonomisë për të plotësuar nevojat e saj për importe (të mallrave dhe shërbimeve) përmes rezervave të saj vlerësohet në 4.5 muaj importe për vitin 2006 dhe përbën një nivel të kënaqshëm. Ekzistenca e një sektori financiar mjaftueshmërisht të zhvilluar për të kanalizuar kursimet drejt investimeve produktive. Sektori bankar: Bankat vazhdojnë te luajnë rolin kryesor në financimin e ekonomisë, pasi tregu i kapitalit nuk është i zhvilluar. Nga ana tjetër, bankat përbejnë segmentin kryesor të sistemit financiar në vend dhe aktivet e tyre zënë rreth 94 për qind të totalit të aktiveve të sistemit financiar. Për vitin 2006, fitimi i sistemit bankar rezultoi 0.83 për qind e PBB-së, krahasuar me 0.79 për qind një vit më parë. Ky tregues pët tremujorin e parë të vitit 2007 raportohet pozitiv me rreth 2.255 milionë lekë ose 453 milionë lekë (25.2 për qind) më shumë se e njëjta periudhë e një viti më parë. Aktivet e sistemit bankar shënuan rritje gjatë vitit 2006 me 25.7 për qind më shumë se rritja e aktiveve e evidentuar në vitin 2005, ndërkohë që gjatë tremujorit të parë të vitit 2007, aktivet e sistemit bankar u rritën me 24.1 miliardë lekë ose 3.9 për qind. Në fund të marsit 2007, totali i aktiveve të sistemit bankar llogaritet në 648.3 miliardë lekë ose 66.2 për qind e PBB-së. Raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit për sistemin, në fund të vitit 2006 paraqitet në nivelin 18.1 për qind, duke shënuar një rënie prej 0.5 pikë përqindjeje, krahasuar me fundin e vitit 2005, ndërkohë që në fund të muajit mars, ky raport llogaritet në 17.5 për qind. Kufiri minimal i këtij treguesi i vendosur nga Banka e Shqipërisë është 12.0 për qind. Në fund të vitit 2006, sektori bankar shqiptar përbëhet nga 17 banka, nga të cilat 3 janë me kapital privat tërësisht shqiptar. Dinamika e zgjerimit të rrjetit të bankave brenda territorit të Shqipërisë, e nisur në vitet e mëparshme, vazhdoi edhe gjatë vitit 2006 dhe katërmujorit të parë 2007. Kështu, gjatë kësaj periudhe, rrjeti i bankave u zgjerua edhe me 79 degë dhe agjenci të reja, me një shtrirje në të gjithë Shqipërinë dhe jashtë

6

E llogaritur si raport i vëllimit tregtar në mallra dhe shërbime ndaj PBB-së.

88

saj, ku peshën më të madhe e zë rrethi i Tiranës. Në total, numërohen 308 degë dhe agjenci të sistemit bankar. Gjatë vitit 2006, filloi miratimi i produkteve elektronike të përdorura nga bankat e nivelit të dytë në shërbim të klientelës. Ajo që vihet re është vendosja e shërbimeve të ATM-ve dhe emetimi i kartave të debitit dhe të kreditit pothuajse në të gjitha bankat, çka jo vetëm rrit shpejtësinë e shërbimit por edhe cilësinë e tij. Shërbimi i e-banking është shtrirë në disa banka.Në fund të vitit 2006, Kuvendi i Shqipërisë miratoi ligjin e ri "Për bankat në Republikën e Shqipërisë", që rregullon veprimtarinë e bankave dhe degëve të bankave të huaja, që veprojnë në vend. Ligji synon të bashkërendoje përvojën e zhvillimeve disavjeçare në sistemin bankar shqiptar me praktikat dhe përvojat më të mira evropiane. Kredia për ekonominë: Zhvillimi i sistemit bankar dhe rritja e rolit të bankave si ndërmjetës financiarë ka sjellë zgjerim të ndjeshëm të aktivitetit kreditues gjatë dy viteve të fundit. Portofoli i kredisë arriti në 22.3 për qind të PBB-së, në fund të muajit mars 2007 nga 14.6 për qind në fund të vitit 2005 dhe 8.4 për qind në fund të vitit 2004. Norma vjetore e rritjes se kredisë gjatë vitit 2006 e në vazhdim është mesatarisht 57 për qind. Pjesën me të madhe të portofolit të kredisë e zë ajo në valutë, rreth 70 për qind. Po kështu, rreth 65 për qind e kredisë (ose 15 për qind e PBB-së) është akorduar për bizneset. Kredia për individë llogaritet 8 për qind e PBB-së, ku dominon kredia për pasuri të paluajtshme. Tregu i parasë dhe i kapitalit: Të dyja këto tregje karakterizohen nga një nivel i ulët zhvillimi. Tregu i parasë konsiston kryesisht në tregun ndërbankar, i cili në pjesën më të konsiderueshme të rasteve shërben si burim për sigurimin e fondeve afatshkurtra për bankat. Në përgjithësi, sistemi bankar ka rezultuar me teprica likuiditeti në vitet e fundit, e rrjedhimisht nevojat për fonde janë të moderuara. Transaksionet në këtë treg variojnë nga 1-7 ditë dhe në raste të veçanta dhe në 14-30 ditë. Volumi mesatar ditor i transaksioneve për vitin 2006 rezultoi 1.6 miliardë lekë, ose 0.2 miliardë lekë me shume se një vit me pare. Me qellim përafrimin e këtij tregu me praktikat ndërkombëtare, dhe rritjen e eficiences se tij, në fillim të vitit 2007, Banka e Shqipërisë vuri në zbatim rregulloren për publikimin ditor të TRIBID (Tirana Interbank Bid Rate) dhe TRIBOR (Tirana Interbank Offer Rate) të bankave në sistemin Reuters. Krahas këtij tregu, funksionon dhe tregu primar ku blihen bonot e thesarit të qeverise shqiptare me maturitet 3, 6, dhe 12-mujor. Pjesën me të madhe të portofolit të këtyre bonove (60 për qind) e zotërojnë bankat tregtare. Pjesëmarrës të tjerë konkurrues në këtë treg janë një numër i kufizuar shoqërish të sigurimit dhe Agjencia e Sigurimit të Depozitave. Rreth 29 për qind të portofolit të bonove të thesarit e zotëron Banka e Shqipërisë, e cila sipas ligjit të Bankës se Shqipërisë mund të financojë qeverinë shqiptare me një afat maksimal prej 6 muajsh. Pjesa tjetër e bonove të thesarit zotërohet nga individë, numri i të cilëve është rritur ndjeshëm në tre vitet e fundit. Tregu i kapitaleve është një treg i ri dhe i paeksploruar. Ai konsiston në emetimin e obligacioneve të qeverise shqiptare me afat 2, 3 dhe 5 vjeçar. Këto të fundit u emetuan për herë të parë në muajin nëntor të vitit 2006, ndërsa obligacionet 3-vjeçare janë emetuar për herë të parë në muajin prill të vitit 2005. Pjesëmarrës në këtë treg janë bankat tregtare, të cilat ngadalë kane zhvendosur portofolin e tyre nga bonot e thesarit në obligacione. Nga ana tjetër, zhvendosja drejt emetimit të obligacioneve ka bërë të mundur uljen e kostos së shërbimit të borxhit publik. Tregu sekondar si për bonot e thesarit ashtu dhe për obligacionet karakterizohet nga një shkalle e ulet transaksionesh, si në volum ashtu dhe në numër. Në vitin 2006, për tregtimin e bonove të thesarit numërohen 44 transaksione (vëllim 5.6 miliardë lekë) nga 36 transaksione (vëllim 4.2 miliardë lekë) në vitin 2005. Pavarësisht se që prej vitit 2002, është në funksionim Bursa e Tiranes (TSE), në të nuk është regjistruar asnjë aktivitet tregtues. PARASHIKIMET MAKROEKONOMIKE PËR VITET 2008-2010 Adresimi i Prioriteteve 89

Të ruhet stabiliteti makroekonomik duke përshpejtuar reformat fiskale, veçanërisht në lidhje me procesin e buxhetimit, menaxhimit të shpenzimeve dhe reformës së pagave në sektorin publik Përmirësimi i bilancit tregtar Përmirësimi i menaxhimit të borxhit publik dhe riskut, nëpërmjet hartimit të një Strategjie Me qëllim ruajtjen e stabilitetit makroekonomik dhe rritjen e ekonomisë, Qeveria Shqiptare synon të marrë masat e mëposhtme: Konsolidimi i mëtejshëm fiskal, reduktimi i vazhdueshëm i borxhit të brendshëm dhe përmirësimit në balancet korente dhe primare, Kthim në ritmet relativisht të larta të rritjes ekonomike, duke siguruar një nivel rritjeje mbi 6% në vit, Forcim të potencialeve të rritjes përmes vazhdimit të reformave, që do të nxisin investimet publike dhe private, Rënie të borxhit publik në përqindje të PBB-së, përmes përmirësimeve në administrimin e të ardhurave dhe menaxhimin më të mirë të tij, Pozicion të qëndrueshëm të bilancit të përgjithshëm të pagesave, të shprehur në rritjen e rezervave valutore dhe në reduktim të deficitit të llogarisë korente. Këto objektiva do të arrihen nëpërmjet zbatimit të një politike që mbështet rritjen dhe zgjerimin e sektorit privat të ekonomisë; mbështetjen e tij me kredi nga sektori bankar; vazhdimin e privatizimeve të ndërmarrjeve të rëndësishme shtetërore; rritjen e kapacitetit të mbledhjes së taksave, ndjekjen e një politike financiare që do të respektojë një deficit të ulët vjetor, rritjen e investimeve publike, dhe rritjen e eficencës së shpenzimeve në tërësi, duke i destinuar tek ato sektorë që mbështesin rritjen e ekonomisë, dhe që kanë impakt të drejtpërdrejtë për një rritje të qëndrueshme dhe afatgjatë të ekonomisë së vendit, e që janë infrastruktura, shëndetësia dhe arsimi. Në të njëjtën kohë, Banka e Shqipërisë do të synojë mbajtjen e një norme vjetore inflacioni në nivelin prej 3 %, me një interval tolerance +/-1 %, nëpërmjet hartimit dhe zbatimit të një politike monetare të kujdesshme, të besueshme dhe të efektshme. Treguesit kryesore makroekonomike që synohen të arrihen për vitet 2007-2010 TREGUESIT PBB (nominale, me çmime korente) ne milionë leke PBB (rritja reale me çmime konstante) ne % PBB-ja për fryme ne $ Inflacioni mesatar vjetor Bilanci tregtar ne % te PBB-se Bilanci i llogarisë korente ne % te PBB 2007 982200 6.0 3153.0 3.0 -20.6 -7.3 2008 1 075 718 6.0 3426.0 3.0 -20.1 -7.4 2009 1 176 600 6.0 3724.0 3.0 -19.7 -6.9 2010 1 293 100 6.0 4055.0 3.0 -19.4 -6.2

Për periudhën 2008-2010, Rritja ekonomike do të mbështetet nga sektorët kryesorë prodhues si ndërtimi, transporti, industria e për rrjedhojë edhe struktura e produktit të brendshëm bruto është parashikuar të 90

përmirësohet në drejtim të rritjes së kontributit të sektorëve prodhues të ekonomisë, dhe rënies së kontributit të sektorëve të shërbimeve si dhe të sektorit të bujqësisë. Kështu pritet që norma e rritjes të ruajë vlerën e lartë prej 6% në vit deri në 2010. Kjo rritje do të ketë impakt pozitiv mbi punëzënien dhe të ardhurat. PBB-ja, në terma nominale në fund të vitit 2010 është parashikuar të arrijë në 1293.1 miliardë lekë, me një rritje prej rreth 31.7 % kundrejt vitit 2007. PBB-ja për fryme në fund të vitit 2010, parashikohet të arrijë në rreth 4055 dollarë amerikanë, me një rritje prej rreth 8.9 % krahasuar me një vit më parë. Nëpërmjet një politike monetare të besueshme dhe efektive, dhe mbështetur nga një regjim fleksibël i kursit të këmbimit, inflacioni është parashikuar të mbahet brenda objektivave të Bankës së Shqipërisë, (në nivelin 3 % +/-1 %.) Zgjerimi dhe rritja e eksporteve është një nga sfidat kryesore në Shqipëri. Pritet që një normë rritëse midis 11% dhe 13% do të ruhet për tre vitet e ardhshme, si shenjë mirëbesimi në rritjen ekonomike dhe në saj të impaktit të nivelit të lartë të investimeve gjatë viteve të fundit. Eksportet janë parashikuar që në vitin 2010 të arrijnë në rreth 10 % të PBB-së nga 7.8 % që kanë arritur në vitin 2006. Ndërkohë që deficiti i bilancit tregtar parashikohet të arrijë në rreth 19.4 % të PBB-së. Ndërsa deficiti i llogarisë korente parashikohet të përfaqësojë rreth 6.2 % të PBB-së nga rreth 7.6 % që arriti në vitin 2006.

2.2 POLITIKA MONETARE 1Objektivi politik

91

Objektivi madhor i qeverisë në fushën e stabilitetit makroekonomik është ruajtja e këtij stabiliteti në periudhën afatshkurtër dhe afatmesme. Në përmbushje të objektivit të saj kryesor, Banka e Shqipërisë do të synojë ruajtjen e stabilitetit të çmimeve, nëpërmjet hartimit dhe zbatimit të një politike monetare të kujdesshme, të besueshme dhe të efektshme dhe në të njëjtën kohë, do të ndjekë një politikë të kujdesshme të kursit të këmbimit, duke kontribuar kështu në ruajtjen e stabilitetit makroekonomik në vend. Synimi është që Shqipëria të realizojë vendosjen me sukses të një regjimi asociimi me Komunitetin dhe vendet anëtare, ku një ndër prioritetet është edhe sigurimi i stabilitetit makroekonomik. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Veprimtaria e kontrollit të politikës monetare në Republikën e Shqipërisë rregullohet nëpërmjet këtij akti ligjor: Ligji nr. 8269, datë 23.12.1997 "Për Bankën e Shqipërisë", i ndryshuar, ku sipas nenit 3.1. të këtij ligji, objektivi kryesor i Bankës së Shqipërisë është të arrijë dhe të ruajë stabilitetin e çmimeve. Në përputhje me objektivin e saj kryesor dhe mbi bazën e tregut të brendshëm bankar, Banka e Shqipërisë, nxit dhe mbështet zhvillimin e regjimit dhe të sistemit të këmbimeve valutore, tregun e brendshëm financiar, sistemin e pagesave, si dhe ndihmon në përmirësimin e kushteve monetare e kredituese, në mbështetje të stabilitetit dhe të zhvillimeve ekonomike të vendit. 2.2 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e politikave monetare është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Banka e Shqipërisë, në mbështetje të nenit 3.1 të ligjit nr. 8269, datë 23.12.1997 "Për Bankën e Shqipërisë", i ndryshuar, ka si objektiv kryesor arritjen dhe ruajtjen e stabilitetit të çmimeve. Strukturat kryesore përgjegjëse në BSH janë: (i) Departamenti i Politikave Monetare që përbëhet nga 16 punonjës, dhe ka në përbërje 2 sektorë: Sektorin e Ekonomisë dhe Sektorin Financiar, i cili përbëhet nga dy zyra: Zyra e Çështjeve Monetare dhe Zyra e Tregjeve; (ii) Departamenti i Kërkimeve që përbëhet nga 10 punonjës, dhe ka 2 sektorë: Sektorin e Kërkimeve Financiare dhe Sektorin e Modelimit Makroekonomik; (iii) Departamenti i Operacioneve Monetare që përbëhet nga 17 punonjës dhe ka dy sektorë: Sektorin e Operacioneve dhe Sektorin e Marrëdhënieve me Qeverinë dhe i Borxhit të Jashtëm. Sektori i Marrëdhënieve me Qeverinë dhe i Borxhit të Jashtëm përbëhet nga Zyra e Borxhit të Jashtëm, Zyra e Bonove të Thesarit dhe Zyra Middle-Office. b) Drejtoria e Makroekonomisë në Ministrinë e Financave, e cila është struktura kryesore përgjegjëse për stabilitetin makroekonomik, ne aspektin e politikave fiskale. Kjo strukturë përbëhet nga 3 sektorë dhe 12 punonjës si dhe është përgjegjëse për analizën dhe parashikimet makroekonomike dhe fiskale në përputhje me programet e zhvillimit ekonomik të vendit". 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Evropian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian, si dhe në zbatim të angazhimeve të marra në Nenin 1 të MSA-së mbi stabilitetin makroekonomik, prioritet afatshkurtër për fushën e stabilitetit makroekonomik ­ politikat monetare- është: Ruajtja e stabilitetit makroekonomik 3.1.2. Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për realizimin e prioriteteve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: 92

Kryerja e skanimit të përpilimit të statistikave nga ana e Bankës së Shqipërisë, me qëllim evidentimin e mospërputhjeve të statistikave monetare dhe financiare si dhe atyre të bilancit të pagesave me standardet e Sistemit Evropian të Bankave Qendrore (SEBQ). Pasja e statistikave të sakta dhe të plota monetare dhe financiare si dhe të bilancit të pagesave do të ndihmojë procesin e vendimmarrjes së politikës monetare; Rishikimi i kuadrit ekzistues rregullator ne funksion te zbatimit te ligjit te ndryshuar "Per bankat ne Republiken e Shqiperise" Permiresimi i metejshem i komunikimit te jashtem te Bankes se Shqiperise me qellim ndergjegjesimin dhe rritjen e besimit te publikut te gjere Ngritja e Departamentit të Stabilitetit Financiar në Bankën e Shqipërisë. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Evropian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian, si dhe në zbatim të angazhimeve të marra në Nenin 1 të MSA-së mbi stabilitetin makroekonomik, prioritetet afatmesme për fushën e stabilitetit makroekonomik ­ politikat monetare- janë: Vazhdimi i hartimit dhe zbatimit të këmbimit; Ruajtja e stabilitetit makroekonomik. politikave të kujdesshme monetare dhe të kursit të

3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Në përputhje me këto prioritete afatmesme, do të ndërmerret iniciativa e mëposhtme ligjore nga Banka e Shqipërisë: Hartimi dhe miratimi i projektligjit "Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 8269 datë 23.12.1997 "Për Bankën e Shqipërisë", i cili do të ketë harmonizim të pjesshëm me acquis në këtë fushë duke synuar adoptimin e neneve 101,102, 105/1, 105/2 dhe 108 të Traktatit themelues të Komunitetit Ekonomik Evropian (versioni i konsoliduar) si dhe nenet 2, 3, 7 dhe 14 të Statutit të Bankës Qendrore Evropiane dhe të Sistemit Evropian të Bankave Qendrore. Në këtë projektligj do të parashikohen gjithashtu ndryshime të dispozitave të cilat do të synojnë përmirësimin e veprimtarisë së Bankës së Shqipërisë në përputhje me rekomandimet e lëna nga misionet e Fondit Monetar Ndërkombëtar. Ndryshimi i këtij ligji do të synojë të ndalojë financimin direkt të sektorit publik nga banka qendrore; të ndalojë overdraftin ose çdo lloj tjetër kreditimi ndaj institucioneve publike si dhe blerjen direkte të ndonjë instrumenti të borxhit publik nga ana e Bankës së Shqipërisë si dhe do të forcojë pavarësinë institucionale të bankës qendrore në Shqipëri. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Blerja e softëare të specializuar (platformë tregtare), me qëllim inkurajimin e zhvillimit të mëtejshëm të tregut ndërbankar. Blerja e softëare të specializuar për kryerjen e analizave statistikore, me qëllim përmirësimin e hartimit të statistikave të bilancit të pagesave Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Bankës së Shqipërisë Investime Njësia e matjes Gjendja aktuale VITET 2007 2008

2009

2010

93

1. Trajnime 2. Shtim personeli

(mijë lekë) (persona)

X 6

1150 5

1150 X

1150 X

X X

3 3.1

AFTESIA PËR TE PERBALLUAR DETYRIMET E ANTARSISE NE BE LEVIZJA E LIRE E MALLRAVE 94

3.1.1 3.1.1.1

FUSHA HORIZONTALE STANDARTIZIMI DHE CERTIFIKIMI

1 Objektivi politik Politikat qeveritare sektoriale do të synojnë thellimin e hapjes ekonomike nëpërmjet liberalizimit të ekonomisë duke respektuar angazhimet e ndërmarra në kuadrin e OBT-së, të Marrëveshjes Unike të Tregtisë së Lirë, CEFTA, me vendet e rajonit dhe të detyrimeve të Marrëveshjes së Ndërmjetme ndërmjet Shqipërisë dhe Komunitetit Evropian. Për këtë qëllim, për zbatimin e detyrimeve që rrjedhin nga neni 75 i Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit, do të ndërmerren reforma institucionale e ligjore që mbështesin eksportet shqiptare. Në zbatim të këtij programi Drejtoria e Përgjithshme e Standardizimit në Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, do të punojë për të arritur një progres të mëtejshëm në adoptimin e Standardeve Evropiane, rritjen e vetëdijes së operatorëve ekonomikë në lidhje me konceptet e standardizimit dhe certifikimit, sigurimin e kapaciteteve administrative për zbatimin e detyrimeve të MSAsë; përmirësimin e funksionimit të organeve përgjegjëse për standardizimin, duke marrë parasysh praktikat komunitare, si dhe anëtarësimin me të drejta të plota në Organizatat Evropiane të Standardeve. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri ligjor ekzistues përbehet nga ligje dhe akte te tjera qe transpozojnë akte komunitare. 1. VKM nr. 382, date 23.07.2002 "Për shkëmbimin e te dhënave ne fushën e standardeve dhe rregullave teknike". Direktiva 98/34/EC e Këshillit dhe Parlamentit Evropian, datë 22 Qershor 1998 "Shkëmbimi i informacionit në fushën e standardeve teknike dhe rregulloreve". OJ L 204/37, date 21.7.98 Shkalla e Përafrimit e pjesshme Si dhe nga ligje dhe akte te tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare: Ligji nr. 8464, date 11.03.1999 "Për standardizimin". Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr. 242, datë 28.05.1999 "Për miratimin e kodit të përgatitjes, adoptimit dhe zbatimit të standardeve". VKM Nr 371, dt. 04.08.1999 "Për kriteret dhe kompetencat në fushën e standardizimit, certifikimit dhe akreditimit". Urdhri i Kryeministrit Nr. 36, dt. 06.05.1999 "Për disa masa për anëtarësimin e Republikës së Shqipërisë në OBT". Urdhri i Kryeministrit Nr. 129, dt. 18.09.1999 "Për krijimin e grupeve ndërministrore të punës për masat sanitare dhe fito-sanitare dhe për barrierat teknike në tregti". 2.3 Kuadri institucional ekzistues

a) Bazuar në legjislacionin në fuqi Drejtoria e Përgjithshme e Standardizimit, në Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni kombëtar për hartimin dhe miratimin e standardeve. Drejtoria e Përgjithshme e Standardizimit ndihmon në reduktimin e barrierave teknike në tregti; ndërgjegjësimi i biznesit për rolin që ka përdorimi i standardeve Evropiane; promovimin e cilësisë së prodhimeve e shërbimeve; përafrimin e praktikave të infrastrukturës sonë të cilësisë me atë të organeve homologe në BE; përmbushjen e detyrimeve si Pikë Referimi e OBT-së. b) DPS-ja për të realizuar prioritetet e saj, duhet të ketë një bashkëpunim shumë më të ngushtë me ministritë e linjës. DPS- ja ka një numër të madh bashkëpunëtorësh nga ministritë dhe institucionet 95

publike, universitetet, institucionet kërkimore shkencore, prodhuesit dhe tregtuesit si dhe konsumatorët, të cilët marrin pjesë në: Komitetet Teknike (KT) për hartimin, adoptimin dhe miratimin e standardeve;Komitetin e Politikave të Konsumatorit për fushën e Standardeve, ku sillet zëri i konsumatorëve në procesin e hartimit, miratimit dhe adoptimit të standardeve;Grupin e Eksperteve për Standardet, që jep mendime për rishikimin e KT- ës dhe planit të punës për hartimin e standardeve të reja dhe adoptimin e atyre EN ekzistuese. c) DPS- ja ka marrëveshje bashkëpunimi me disa nga organizmat homologe të standardizimit në vendet e tjera, si: DIN- Gjermani, UNI- Itali, ELOT- Greqi, BDS- Bullgari, ASRO- Rumani, TSE- Turqi dhe ASK ­ Kosovë. d) DPS-ja është anëtar vëzhgues në ISO (Organizata Ndërkombëtare e Standardeve) dhe anëtar i asociuar në CEN (Komiteti Evropian i Standardeve), anëtar i asociuar në IEC (Komisioni Elektroteknik Ndërkombëtar) dhe në CENELEC (Komiteti Evropian i Standardeve në fushën e Elektroteknikës). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për DPS për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Adoptimi i 80% te standardeve Evropiane EN si standarde kombëtare. Adoptimi i 100% i standardeve te harmonizuara, të CEN&CENELEC­it, si standarde Shqiptare në përputhje me Standardet Evropiane në fuqi, në zbatim të Direktivave të Përafrimit te Ri. Të marren masat për të rritur ndërgjegjësimin e operatorëve ekonomikë në lidhje me konceptet e standardeve dhe certifikimit dhe rëndësisë së tyre në tregtinë ndërkombëtare. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt ligji për standardizimin. Projekt VKM për rishikimin e VKM nr. 382, date 23.07.2002 "Për shkëmbimin e te dhënave ne fushën e standardeve dhe rregullave teknike" i cili do të përputhet plotësisht me direktivën 98/34/EC e amenduar me direktivën 98/48/EC Korrik 1998. Projekt VKM për rishikimin e VKM nr. 242 date 28.05.1999 "Për miratimin e kodit të përgatitjes, adoptimit dhe zbatimit të standardeve", i cili adopton plotësisht Kodin e Praktikës së Mirë për Hartimin, Adoptimin dhe Miratimin e Standardeve", të OBT. Projekt VKM për Barrierat Teknike në Tregti, i cili adopton plotësisht Aktmarrëveshjen për Barrierat Teknike në Tregti. Projekt VKM për krijimin e Bordit te DPS. Adoptimi i 80% të standardeve Evropiane (EN) të CEN&CENELEC­it, si standarde Shqiptare, sipas këtij kalendari: 2007 - 70%;2008-80%, në përputhje me Standardet Evropiane në fuqi. Adoptimi në 2008 i 100% të standardeve Evropiane të harmonizuara të CEN&CENELEC­it, si standarde Shqiptare me Standardet Evropiane në fuqi në zbatim të Direktivave të Përafrimit të Ri. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitete e mëposhtme zbatuese: Përgatitje materialesh promovuese, përkthime broshurash, guidash e artikujsh të ndryshëm për standardet dhe procedurat e vlerësimit të konformitetit. Seminare promovimi (4 për operatorët ekonomikë vendas dhe 1 për atë pjesë të administratës që merret me direktivat dhe rregullat teknike. Plotësimi i 9 kushteve për t'u bërë anëtarë me të drejta të plota në CEN&CENELEC. Konferencë për Ditën Botërore të Standardeve. 96

3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Prioritetet e përcaktuara për DPS për periudhën afatmesme janë si më poshtë vijon: Sigurimi i kapaciteteve administrative për të zbatuar MSA -në. Progres i mëtejshëm në adoptimin e standardeve Evropiane dhe rritje e përpjekjeve për t'u bërë anëtar me të drejta të plota në CEN & CENELEC. Të sigurohet përmirësimi i funksionimit të Drejtorisë së Përgjithshme të Standardizimit si Organ Kombëtar Standardesh, duke pasur parasysh praktikat me të mira Evropiane. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore; Adoptimi 90% i standardeve Evropiane (EN) të CEN&CENELEC­it, si standarde Shqiptare, ne 2009, në përputhje me Standardet Evropiane në fuqi. Adoptimi 100% i standardeve Evropiane të harmonizuara të CEN&CENELEC­it, si standarde Shqiptare në përputhje me Standardet Evropiane në fuqi, në zbatim të Direktivave të Përafrimit te Ri. Vazhdim i adoptimit të standardeve EN si standarde Shqiptare (S SH) në përputhje me Standardet Evropiane në fuqi, në zbatim të Direktivave të Përafrimit te Ri. 3.2.2 Aktivitete zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përgatitje materialesh promovuese. Përkthime e publikime të broshurave e guidave të BE-së, të përzgjedhura për standardet dhe vlerësimin e konformitetit, si dhe ri-publikime të fletëpalosjeve dhe të broshurave/guidave të sipërpërmendura. Materiale promovimi në formë dhuratash. Plotësimi i 9 kushteve për t'u bërë anëtare me të drejta të plota në CEN&CENELEC. IT dhe Internet connection i rrjetit të DPS-s. Anëtarësim me të drejta të plota në CEN&CENELEC. Tabela 1: Forcimi i kapaciteteve institucionale te Drejtorise se Pergjithshme te Standardizimit INVESTIME NJËSIA 2006 2007 2008 2009 E MATJES 18 18 20 1. Nr. personash X 1250 2. IT 000/lekë 2782 3. Infrastrukturë 000/lekë 2750 337 3.Konsulencë (e 000/lekë huaj) 4500 6725 4. Trajnime mijë 000/lekë lekë)

22 8750 3 600 4 500

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të standartizimit dhe çertifikimit ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT 97

METE, Drejtoria e Përgjithshm e e Standardizi mit Bashkimi Europian CARDS 2006

Mbështetje për cilësinë e infrastrukturës së tregut - në fushën e standartizimit, akreditimi, metrologjisë, mbrojtjes së konsumatorit dhe mbikqyrjes 0.8 mln së tregut

2007

2009

3.1.1.2

AKREDITIMI

1 Objektivi politik Programi i Qeverisë Shqiptare për vitet 2005-2009 i ka cilësuar eksportet si matës të zhvillimit të ekonomisë shqiptare. Politikat qeveritare sektoriale do të synojnë thellimin e hapjes ekonomike nëpërmjet liberalizimit të ekonomisë, duke respektuar angazhimet e ndërmarra në kuadrin e OBT-së, të marrëveshjeve të tregtisë së lirë me vendet e rajonit dhe të detyrimeve të Marrëveshjes së Ndërmjetme ndërmjet Shqipërisë dhe Komunitetit Europian. Për këtë qëllim, për zbatimin e detyrimeve që rrjedhin nga neni 75 i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, do të ndërmerren reforma institucionale e ligjore si dhe do të ngrihen dhe fuqizohen institucione të specializuara, që garantojnë lëvizjen e lirë të mallrave dhe që mbështesin eksportet shqiptare. Në zbatim të këtij programi, Drejtoria e Akreditimit duhet te arrijë nenshkrimin e marrëveshjes reciproke me EA-Forumi Evropian i Akreditimit, qe sjell njohjen reciproke të fletë-analizave, certifikatave të cilësisë, raporteve te inspektimit, të lëshuara nga organizmat shqiptare te vlerësimit të konformitetit të akredituara dhe ato te leshuara nga organizata simotra evropiane dhe nderkombetare. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare: Ligji Nr. 9024 datë 06.03.2003 "Për akreditimin e laboratorëve testues dhe kalibrues, organizmave certifikues dhe inspektues në Republikën e Shqipërisë". Vendimi i Këshillit të Ministrave nr. 854 datë 19.12.2003 "Për organizimin dhe funksionimin e Drejtorisë së Akreditimit". Urdhri i Ministrit të Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës nr. 661 dt. 29.9.2006 "Për miratimin e strukturës dhe organigramës së Drejtorisë së Akreditimit". VKM Nr. 77 dt. 12.2.2004,"Për miratimin e nivelit të pagave të punonjësve të Drejtorisë së Akreditimit 2.2 Kuadri institucional a) Bazuar në legjislacionin në fuqi Drejtoria e Akreditimit ka si mision të ofrojë akreditimin e laboratorëve testues, kalibrues, organizmave çertifikues, inspektues; mbikqyrjen e organizmave të akredituar; ndërprerjen dhe tërheqjen e akreditimit; përfaqësimin e Republikës së Shqipërisë në organizmat ndërkombëtare për akreditimin. Gjithashtu kjo strukturë ndihmon në lëvizjen e 98

lirë të mallrave dhe shërbimeve për industrinë shqiptare nëpërmjet njohjes së organizmave të vlerësimit të konformitetit të akredituar nga Drejtoria e Akreditimit. b) Kjo Drejtori bashkëpunon me disa institucione të tjera si Drejtoria e Përgjithshme e Standardizimit, Drejtoria e Përgjithshme e Metrologjisë dhe Kalibrimit, Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë për ndërgjegjësimin e operatorëve ekonomike mbi rolin, rëndësinë e procedurave të akreditimit. Gjithashtu, bashkëpunon me ministritë dhe institucionet në varësi të tyre për hartimin e legjislacionit në përputhje me parimet e akreditimit. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të sigurohet që Drejtoria e Akreditimit të ketë një infrastrukturë të përshtatëshme dhe personel të trajnuar, dhe të adoptojë një plan pune të bazuar për anëtarsimin e ardhshëm në Organizatën Europiane të Akreditimit. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Hartimi i ligjit "Për akreditimin e organzimave të vlerësimit të konformitetit në Republikën e Shqipërisë" në harmonizim të plotë me standardin ISO 17011. Hartimi i Vendimit të Këshillit të Ministrave "Për funksionimin e Drejtorisë së Akreditimit" në harmonizim të plotë me standardin ISO 17011, i cili do të shfuqizojë VKM nr. 854, datë 19.12 2003. Hartimi i urdhërit të Kryeministrit "për strukturën dhe organikën e Drejtorisë së Akreditimit i cili do të shfuqizojë Urdhërin nr. 162 datë 08.12.2003. Hartimi i VKM e cila do të shfuqizojë VKM -në nr.77 datë 12.02.2004. Ndryshime të detyruara nga ndryshime ne kërkesat e standardeve ose të kushtëzuara nga kërkesa të reja te organizmave Europiane dhe ndërkombëtare. 3.1.2 Aktivitete zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përforcim i infrastrukturës fizike dhe ngritja e qendrës trajnuese pranë Drejtorisë së Akreditimit. Përgatitja e procedurave dhe kryerja e kontrolleve të brendshme. Trajnimi i stafit të Drejtorisë së Akreditimit. Promovimi i Drejtorisë dhe shërbimeve të saj. Përmirësimi i skemave të akreditimit në përputhje me kërkesat e standardeve dhe ndjekja e procedurave të akreditimit. Ngritja e një sistemi për rekrutimin e vlerësuesve. Zbatimi i sistemit të cilësisë së Drejtorisë së Akreditimit. Përmirësimi i sistemit të menaxhimit të Drejtoriës së Akreditimit në përputhje me standardet dhe udhëzuesit e Organizatës Europiane të Akreditimit. Vetëvlerësim i situatës në lidhje me plotësimin e kushteve teknike sipas listës së ISO -së 17011. Konsulenca me ekspertë të Organizatës Europiane të Akreditimit për zgjidhjen e moskonformiteteve të gjetura. 3.2 Prioritetet afatmesme Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë vijon: Të sigurohet një funksionim i përmirësuar, duke patur në konsideratë praktikat më të mira të Komunitetit Europian, të trupave përgjegjëse për standardizimin, akreditimin dhe çertifikimin si dhe të trupave përgjegjëse për metrologjinë dhe kalibrimin. 99

Të sigurohet anëtarësimi i Shqipërisë në Organizatën Europiane të Akreditimit. Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Ndryshime të detyruara nga ndryshimet në kërkesat e standardeve ose të kushtëzuara nga kërkesa të tjera të organizmave europianë e ndërkombëtarë. 3.2.2 Aktivitete zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përmirësimi i skemave të akreditimit në përputhje me kërkesat e standardeve. Trajnimi i stafit të Drejtorisë së Akreditimit. Kryerja e kontrolleve të brendshme dhe rishikimi i procedurave të akreditimit. Përgatitja e dokumentacionit të nevojshëm në kuadër të anëtarësimit në Organizatën Europiane të Akreditimit. Akreditime të përbashkëta me organizma anëtare të Organizatës Europiane të Akreditimit. Zgjerimi i skemave të akreditimit për trupat çertifikues të menaxhimit të ambjentit dhe sigurimit në punë. Anëtarësimi në Organizatën Europiane të Akreditimit. Aplikimi për nënshkrimin e marrëveshjeve shumëpalëshe për akreditimin. Tabela Shtesë e kapaciteteve institucionale të Drejtorisë së Akredititmit Investime 1.Shtim personash 2.IT 3.Infrastrukturë 3.Konsulencë (e huaj) 4.Trajnime (mijë lekë) Njësia e matjes Nëpunës 000/lekë 000/lekë 000/lekë 000/lekë 2007 X 700 4 800 1500 6 160 2008 2 400 1 800 4 000 4 000 2009 1 400 1 600 15400 6400 0 6000 1700 2010

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të akreditimit ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Krijimi i nje strategjie dhe rritja e kapaciteteve te 0.2 mln AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

METE, Drejtoria e Përgjithshm Banka e e Botërore

BERIS

2007

2010 100

Akreditimit

METE, Drejtoria e Përgjithshm e e Akreditimit Bashkimi Europian

CARDS 2006

trajnuara ne fushen e akreditimit Mbështetje për cilësinë e infrastrukturës së tregut - në fushën e standartizimit, akreditimi, metrologjisë, mbrojtjes së konsumatorit dhe mbikqyrjes 0.8 mln së tregut

2007

2009

3.1.1.3 METROLOGJIA LIGJORE DHE PARA-PAKETIMET 1 Objektivi politik Politikat qeveritare sektoriale do të synojnë thellimin e hapjes ekonomike nëpërmjet liberalizimit të ekonomisë, duke respektuar angazhimet e ndërmarra në kuadrin e OBT-së, të Marrëveshjeve të Tregtisë së Lirë me vendet e rajonit dhe të detyrimeve të Marrëveshjes së Përkohshme ndërmjet Shqipërisë dhe Komunitetit Europian. Për këtë qëllim, për zbatimin e detyrimeve që rrjedhin nga neni 75 i Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit, do të ndërmerren reforma institucionale e ligjore si dhe do të ngrihen dhe fuqizohen institucione të specializuara që garantojnë lëvizjen e lirë të mallrave dhe që mbështesin eksportet shqiptare. Në zbatim të këtij programi, Drejtoria e Metrologjisë dhe e Kalibrimit në Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës do të marrë masat e nevojshme për të siguruar gradualisht përputhshmërinë me rregullat teknike të Komunitetit dhe procedurave europiane të metrologjisë. Për këtë qëllim, Qeveria shqiptare do të miratojë Strategjinë Kombëtare për Metrologjinë, si dhe përgatitjen e një ligji të ri për metrologjinë, nëpërmjet të cilit DPMK mund të krijojë dhe zhvillojë një sistem të rregulluar të metrologjisë, me përdorim optimal të burimeve për të plotësuar nevojat kombëtare. Shqipëria ka nevoje urgjente për ngritjen dhe operimin e një sistemi kombëtar te përshtatshëm, i cili do te jete ne gjendje te siguroje transmetueshmërinë e matjeve ne njësite e Sistemit Ndërkombëtar te Matjeve, SI. Në nivel kombëtar, do të punohet për ngritjen dhe funksionimin e një sistemi kombëtar efektiv të metrologjisë, i cili do të sigurojë një shërbim të qëndrueshëm dhe cilësi të lartë për aktivitete dhe shërbime te ndryshme. Prioritet do te ketë zbatimi i kompetencave përkatëse teknike për kryerjen e shërbimeve të metrologjisë dhe në adaptimin e këtyre shërbimeve në funksion të nevojave kombëtare. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkallën e përputhshmërisë së tyre: 1. VKM nr. 431 date 26.06.2003 "Për njësitë ligjore të matjes". 101

Direktiva 80/181/EEC. Pjesërisht. Ligjet dhe aktet e tjera që nuk transpozojnë akte komunitare: Ligji Nr. 8996 date 30.01.2003 "Për njësitë ligjore te matjes dhe kontrollin e mjeteve matëse (metrologjinë)". Vendim i Këshillit të Ministrave nr. 216 date 10.04.2004 "Për organizimin dhe funksionimin e Drejtorisë se Përgjithshme te Metrologjisë dhe Kalibrimit" (DPMK). Urdhër i Kryeministrit Nr. 157 date 05.10.2004 "Për miratimin e strukturës dhe skemën organizative te DPMK". Udhëzim i Ministrisë se Financave "Tarifat e lejimit, regjistrimit dhe si dhe tarifat e verifikimit dhe kalibrimit te mjeteve matëse dhe rregullat e aplikimit te tyre". Urdhër i DPMK Nr. 29 date 13.03.2003 "Për karakteristikat metrologjike te mjeteve matëse". Urdhëresa e DPMK Nr. 179 date 18.09.2003 "Për përcaktimin e afateve te detyrueshme te verifikimit periodik te mjeteve matëse". Urdhëresë e DPMK Nr. 110 date 02.07.2003 "Për organizimin dhe funksionimin e Këshillit te Metrologjisë". Rregullore e Brendshme "Për organizimin dhe funksionimin e DPMK" miratuar nga Ministria e Ekonomisë, date 28.12.2004. Urdhër i Ministrit te Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikes "Për miratimin e strukturës dhe te organikes se Drejtorisë se Përgjithshme te Metrologjisë dhe Kalibrimit" date 31.10.2006. Vendim "Për ngritjen dhe funksionimin e Këshillit Teknik" date 05.03.2007 (DPMK). Ligji 9542, date 22.5.2006 "Për disa ndryshime ne ligjin Nr. 8996, date 30.1.2003 "Për njësite e matjes dhe kontrollin e mjeteve matëse (metrologjinë)". Ligji 9731, date 30.04.2007 "Për disa ndryshime te Nenit 8 `Për përbërjen e Këshillit te Metrologjisë' ne ligjin Nr. 8996, date 30.1.2003 "Për njësite e matjes dhe kontrollin e mjeteve matëse (metrologjinë)". 2.2. Kuadri institucional ekzistues

a) Drejtoria e Përgjithshme e Metrologjisë dhe Kalibrimit në varësi të Ministrit të Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është i vetmi institucion që përgjigjet për metrologjinë, pjesë e infrastrukturës së cilësisë së bashku me standardizimin, akreditimin, survejimin e tregut dhe vlerësimin e konformitetit. Drejtoria e Përgjithshme e Metrologjisë dhe e Kalibrimit ka misionin të ngrejë dhe të menaxhojë sistemin kombëtar të metrologjisë në Republikën e Shqipërisë në përputhje me sistemin global dhe rajonal të metrologjisë; të mbrojë qytetaret nëpërmjet organizimit të kontrollit të mjeteve matëse ne fushat e transaksioneve zyrtare dhe tregtare, mbrojtjes së shëndetit, mbrojtës së mjedisit dhe sigurisë; dhe t'u ofrojë shërbime kalibrimi prodhuesve dhe përdoruesve të instrumenteve matëse për të qenë konkurrues në tregun e brendshëm dhe të jashtëm. b) DPMK, në kryerjen e funksioneve të saj, bashkëpunon me ministritë e linjës si Ministrinë e Bujqësisë dhe Ushqimit; Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës; Ministrinë e Shëndetit Publik, Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit si dhe Ministrinë e Brendshme. c) DPMK bashkëpunon me institucionet përkatëse të infrastrukturës së cilësisë, Këshillin e Metrologjisë, Komiteteve Teknike të Standardizimit, Bordin e Akreditimit si dhe Komitetin Bashkërendues për Mbrojtjen e Konsumatorit. Me Universitetin Politeknik, Korporatën Elektroenergjetike, Institutin e Fizikës Bërthamore dhe Institutin e Hidrometeorologjisë bashkëpunimi realizohet në bazë të aktmarrëveshjeve të përbashkëta, pasi këto institucione disponojnë laboratorët dhe stafin e specializuar për fushat e matjeve elektrike, të rrezatimit jonizues dhe lagështisë. 102

3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave te MSA-se. Të shënohet progres ne transpozimin e direktivave te Përqasjes se Re, si dhe te direktivave te Përqasjes se Vjetër. Të sigurohet funksionimi i strukturave përgjegjëse për metrologjinë dhe kalibrimin, bazuar ne praktikat me te mira te KE-se. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Projekt-ligj i ri "Për metrologjinë" i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktiva 71/316/EEC e amenduar nga 72/427/EEC; 83/575/EEC; 87/354/EEC; 87/355/EEC; 88/665/EEC, Dokumenti D1 i OIML-se. Projekt VKM "Për kontrollin e produkteve te paketuara dhe shisheve ene-matëse", i cili do te përafrohet plotësisht me direktivat: 75/106/EEC; 75/107/EEC; 76/211/EEC; 80/232/EEC; amendamentet: 79/1005 EEC; 85/10EEC; 88/316 EEC; 89/676EE. Projekt VKM "Për etalonët kombëtare te matjeve", i cili do te përafrohet plotësisht me direktivat CIMP MRA, Dokumenti D8 i OIML. Projekt VKM "Për instrumentet matës i cili do te përafrohet plotësisht me Direktiva 2004/22 EC" Projekt-urdhër i Ministrit të METE "Për manometrat e matjes se presionit te gomave te automjeteve" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 86/217 EEC. Projekt urdhër i Ministrit të METE "Për alkoolmetrat, alkoolhigrometrat dhe tabelat e alkoolit" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 76/765/EEC dhe direktivën 76/766/EEC. Projekt VKM "Për instrumentet matës objekt i kontrollit ligjor metrologjik" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 71/316/EEC, amendamentet 72/427/EEC; 83/575/EEC; 87/354/EEC; 87/355/EEC; 88/665/EEC. Projekt Urdhër i Ministrit te METE për "Masat standarde te drithit" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktiva 71/347/EEC. Projekt-Urdhër per strukturën dhe skemën organizative të DPMK. Projekt-Urdhër i Ministrit Për organizimin dhe funksionimin e DPMK. Projekt VKM Për instrumentet jo-automatike të peshimit. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Ngritja e nivelit te etalonëve kombëtare për fushat e matjeve te masës, elektrikut, temperaturës, presionit dhe volumit. Krijimi i kushteve ambientale dhe ngritja e laboratorëve ne qendrën rajonale Fier. Finalizimi i strategjisë afatmesme te zhvillimit te sistemit kombëtare te metrologjisë. Ndërtimi i qendrës se re kombëtare te metrologjisë. Përkthimi dhe botimi ne gjuhen Shqipe i Fjalorit Ndërkombëtar te Termave Baze te Metrologjisë. Përmirësimi dhe fuqizimi i infrastrukturës se degëve te kontrollit te mjeteve matëse (tre dege): studim , trajnim stafi teknik, blerje pajisjesh. Pjesëmarrje ne aktivitetet teknike Grupeve te Punës te ËELMEC me statusin vëzhgues, si dhe ne Komitetet teknike te EUROMET. Përgatitja për anëtarësim ne EUROMET, deklarimi I CMC-ve (aftësive matëse dhe kalibruese sipas CIPM MRA-se). Pjesëmarrje ne aktivitete ndër-krahasuese te etalonëve kombëtare. Pjesëmarrje ne aktivitetet teknike Grupeve te Punës te ËELMEC me statusin vëzhgues, si dhe ne Komitetet teknike te EUROMET. Pjesëmarrje ne komitetet teknike te EUROMET/EURAMET. 103

Aktivitet ndërgjegjësues me palët e interesuara për Direktivën e Përqasjes së Re Për Instrumentet Matës" dhe menaxhimin e cilësisë ne Metrologjinë. Aktivitet ndërgjegësues për palët e interesuara (prodhues, importues te mallrave te paketuara) për kontrollin e produkteve të parapaketuara. Aktivitet promovues për metrologjinë ne nivel kombëtar Aktivitet rajonal për promovimin e metrologjisë dhe bashkëpunimin ne nivel rajonal Kurs trajnimi mbi çështjet e sigurimit te cilësisë ne laboratorët e etalonëve kombëtare te matjes dhe laboratorët e metrologjisë ligjore Nënshkrim i marrëveshjeve te bashkëpunimit dhe mirëkuptimit me institucione vendase (KESH, Drejtoria e Akreditimit), shoqata që operojnë në fushën e mbrojtjes se konsumatorit dhe qytetarit (SHMK, ZMK, ZMQ) dhe me institucione homologe (UME Turqi) Ngritja e nivelit te etalonëve kombëtare për fushat e matjeve te masës, elektrikut, temperaturës, presionit dhe volumit Përgatitja e Urdhëresës se DPMK lidhur me mënyrën e kryerjes së supervizionit metrologjik Përgatitja për anëtarësim ne EUROMET, deklarimi I CMC-ve (aftësive matëse dhe kalibruese sipas CIPM MRA-së) Përkthimi dhe botimi në gjuhën Shqipe i Fjalorit Ndërkombëtar të Termave Bazë të Metrologjisë. Përmirësimi (rikonstruksioni) i laboratorëve ekzistuese ne DPMK; Përmirësimi i rregullores se brendshme të organizimit dhe funksionimit të DPMK-se Përmirësimi i urdhërit të Drejtorit të Përgjithshëm të DPMK "Për organizimin dhe funksionimin e Këshillit të Metrologjisë" dhe funksionimi i Këshillit. 3.2 Prioritetet afatmesme Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë: Te sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave te MSA-se. Te shënohet progres ne transpozimin e direktivave te Përqasjes së Re, si dhe te direktivave të Përqasjes së Vjetër. Te sigurohet funksionimi i strukturave përgjegjëse për metrologjinë dhe kalibrimin, bazuar ne praktikat me te mira te KE-se. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009 ­ 2010) Projekt urdhër i Ministrit "Për gramarët nga 1 mg deri ne 50 kg te saktësisë mbi mesatare" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktiva 74/148 EEC. Projekt urdhër i Ministrit të METE Për miratimin e tipit dhe verifikimin e instrumenteve matëse të kontrolluar ligjërisht. Projekt urdhër i Ministrit "Për gramarët nga 5 deri ne 50 kg ne forme katër-këndore dhe gramarët nga 1 deri ne 10 kg te formës cilindrike, te saktësisë mesatare" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktiva 71/317 EEC. 3.2.2 Aktivitet zbatuese afatmesme (2009 ­ 2010) Blerja e etalonëve kombëtare te matjeve për laboratorët e qendrës kombëtare te metrologjisë. Përgatitja e dokumentacionit për sistemin e cilësisë ne laboratorët e ruajtjes se etalonëve kombëtare te matjeve me qellim akreditimin e tyre. Përmirësimi dhe fuqizimi i infrastrukturës se degëve te kontrollit te mjeteve matëse (tre dege): studim , trajnim stafi teknik, blerje pajisjesh. Pjesëmarrje ne aktivitetet teknike Grupeve te Punës te ËELMEC me statusin vëzhgues, si dhe ne Komitetet teknike te EUROMET. Pjesëmarrje ne aktivitete ndër-krahasuese te etalonëve kombëtare Trajnim për kalibrimin e mjeteve matëse dhe llogaritjen e pasigurisë 104

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Drejtorisë së Përgjithshme të Metrologjisë dhe Kalibrimit INVESTIME NJËSIA GJENDJA VITET E AKTUALE 2007 2008 MATJES persona (mijë lekë) 100 X 2 1250 4 7500

2009 3 5625

2010 4 7500

1. Shtim personash 4. Trajnime (mijë lekë)

3.1.2 3.1.2.1

DIREKTIVAT E PËRAFRIMIT TEKNIK DIREKTIVAT E PËRAFRIMIT TEKNIK (NEË APPROACH)

3.1.2.1.1 PAJISJET ELEKTRIKE 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003 "Për vlerësimin e konformitetit". Ligji Nr .8734 dt. 1.2.2001 " Për garantimin e sigurisë së njerëzve, të kafshëve shtëpiake ose të vlerave materiale nga rreziku elektrik". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze për funksionimin e organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". VKM Nr. 494 dt. 14.8.2001 "Për organizimin dhe funksionimin e Inspektoratit të Pajisjeve dhe Instalimeve elektrike". ( sot Inspektorati Qendror Teknik). 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për pajisjet e tensionit te ulet. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Aktualisht Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucion përgjegjës për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës të pajisjeve dhe instalimeve elektrike në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006 "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Në bazë të ligjit dhe 105

akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve dhe Instalimeve Elektrike. Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 15 inspektore zone. Me miratimin e ligjit "Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjës për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra 2007-2008 Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (viti 2007-2008) VKM " Për kërkesat thelbësore dhe vlershmin e konformitetit për pajisjet e tensionit te ulet" i cili do të përafrohet plotesisht me Direktivën 73/23/EEC, amenduar nga Direktiva 93/68 EEC. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (viti 2007-2008) Fuqizimi i kapaciteteve te Drejtorisë se Inspektimit te Pajisjeve Elektrike ne IQT. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike; Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomik. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të institucioneve INVESTIME NJËSIA MATËSE 1. Shtim personash për SSRRT Njerëz 2. Kosto për shtim personash ne Mije leke SSRRT 3. Trajnime SSRRT 4. IT për SSRRT 5. Trajnime për IQT 6.Fushatë ndërgjegjësimi për konsumatorin GJENDJA 2007 AKTUALE 3 1 480 375 125 375 2500 2008

106

3.1.2.1.2 ENET ME PRESION 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Aktet që transpozojnë akte komunitare. 1. Ligji nr. 8739 dt. 12.12.2001 "për garantimin e sigurisë së punës të pajisjeve nën presion" Direktiva 97/23/EC, "Për përafrimin e ligjeve të Shteteve anëtare lidhur me pajisjet nën presion" Direktiva 87/404/EEC "Për përafrimin e ligjeve të Shteteve anëtare lidhur me enët e thjeshta Nën Presion" , amenduar nga Direktiva 90/488/EEC, dhe 93/68/EEC. Direktiva 1999/36/EC "Për pajisjet e transportueshme nen presion" Pjesërisht. Aktet që nuk transpozojnë akte komunitare. Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003 "Për vlerësimin e konformitetit" VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004 "Për procedurat dhe rregullat baze për funksionimin e organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". VKM Nr. 497, dt. 14.8.2001. "Për Organizimin dhe Funksionimin e Inspektoratit të Enëve Nën Presion" (sot IQT). 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Pajisjet Nen Presion. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Aktualisht Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucion përgjegjës për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës të pajisjeve nen presion në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006 "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Ne baze te ligjit dhe akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve nen Presion. Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 11 inspektore zone. Me miratimin e ligjit "Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) 107

Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.2 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për pajisjet nën presion" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 97/23/EEC "Për Pajisjet Nën Presion". VKM " Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për enët e thjeshta nën presion " i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 87/404EEC, 90/488/EE dhe 93/68/EEC "Për Enët e Thjeshta Nën Presion". 3.1.3 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Forcimi i kapaciteteve ne Drejtorinë e Inspektimit te Pajisjeve nen Presion. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomik. Fuqizim i struktures implementuese per VKM per paisjet nen presion nen Ispektoratin Qendror teknik (IQT) 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për pajisjet e transportueshme nen presion" i cili do të përafrohet plotësisht Direktiva 1999/36/EC "Për pajisjet e transportueshme nen presion". 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.3.1 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Forcimi i kapaciteteve ne Drejtorinë e Inspektimit te Pajisjeve nen Presion. Fushate ndergjegjesuese për konsumatorin dhe operatorin ekonomik. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve të institucioneve INVESTIME NJËSIA GJENDJA 2007 MATËSE AKTUALE 3 0 1. Shtim personash për SSRRT Njerëz 0 2. Kosto për shtim personash ne Mije leke SSRRT 2008 2011 0 0 108

3. Trajnime SSRRT 4. IT për SSRRT 5. Trajnime për IQT 6.Fushatë ndërgjegjsuese konsumatorin

1250 0 për 1250 5000

625 0 625 2500

109

3.1.2.1.3 LODRAT 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003 "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004 "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Lodrat. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e lojërave në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për Lodrat" i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën 88/378/EEC "Për Lodrat", amenduar me Direktivën 93/68/EEC. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Forcimi i kapaciteteve ne IQT. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. 110

Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME NJËSIA MATËSE 1. Shtim personash për SSRRT Njerëz 2. Kosto për shtim personash ne Mije leke SSRRT 3. Trajnime SSRRT 4. IT për SSRRT 5. Trajnime për IQT 6. Fushatë ndërgjëgjsimi për konsumatorin GJENDJA 2007 AKTUALE 3 1 480 625 125 625 2500 2008

111

3.1.2.1.4 MATERIALET E NDËRTIMIT 1 Objektivi politik Sigurimi në mënyrë graduale i përputhshmërisë së legjislacionit shqiptar me standardet dhe rregullat teknike evropiane mbi sigurinë e produkteve shqiptare dhe procedurat e vlerësimit të konformitetit, është një nga detyrimet kryesore të vendit tone, sikurse përcaktohet në nenin 75 të MSA-së, dhe gjen mbështetje të plotë nga Qeveria Shqiptare. Për këtë qellim po merren masat e nevojshme për të nxitur, përdorimin e rregullave teknike të Komunitetit, standardeve evropiane dhe procedurave të vlerësimit të përputhshmërisë, asistencën për zhvillimin e mëtejshëm te infrastrukturës së cilësisë, si dhe për të nxitur pjesëmarrjen e Shqipërisë në aktivitetet ndërkombëtare që kanë të bëjnë me standardet, vlerësimin e përputhshmërisë, akreditimin, metrologjinë dhe funksione të ngjashme. Në Dokumentin e Partneritetit Evropian 2006, Qeveria shqiptare është angazhuar të rrisë sigurimin e kapaciteteve administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave dhe të arrijë një progres të dukshëm në transpozimin e direktivave të përafrimit te ri, global dhe të vjeter.Në bazë të Programin të Qeverisë duhet të arrihet zhvillimi i shpejtë e i qëndrueshëm ekonomik si kusht përshpejtues i procesit integrues të Shqipërisë në Bashkimin Evropian, sepse çdo progres do të thotë një përafrim më i plotë i modeleve dhe standardeve evropiane të tregut, tregues pozitiv për një zhvillimin te qëndrueshëm e të shpejtë ekonomik e social. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Ligji nr. 9290 dt. 07.10.2004 "Për Produktet e Ndërtimit" Shkalla e Përafrimit e pjesshme VKM, 68, dt. 15.02.2001 "Për miratimin e Standardeve dhe të kushteve teknike të Projektimit dhe zbatimit të punimeve të ndërtimit", e ndryshuar lidhja 1 me VKM nr. 279, dt. 18.04.2007 "Për miratimin e listës së produkteve të ndërtimit për të cilat kërkohet vlerësim i konformitetit"

Standardet e harmonizuar për materialet e ndërtimit ne bazë të Direktiva 89/106/EEC,"Për përafrimin e ligjeve rregulloreve dhe dispozitave administrative të Shteteve Anëtare lidhur me Produktet e Ndërtimit" Shkalla e Përafrimit e plotë Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare Ligji Nr. 8402, dt. 10.09.1998 "Për Kontrollin dhe Disiplinimin e Punimeve të Ndërtimit" VKM, Nr. 323, dt. 08.07.1999 :"Për përgatitjen, përshtatjen dhe Zbatimin e Rregullave dhe procedurave për vlerësimin e Konformitetit, me rregullat dhe standardet. Udhëzimi Nr. 3, dt. 15.02.2001 "Për mbikëqyrjen dhe kolaudimin e punimeve të ndërtimit" Udhëzimi Nr. 2, dt. 13.05.2005 "Për zbatimin e punimeve të ndërtimit" 2.4 Kuadri institucional ekzistues Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomunikacionit, ka këto institucione në varësi: a) Instituti i Ndërtimit 112

b) c) d) e)

Instituti i Studimeve Urbane Enti Kombëtar i Banesave Drejtoria e Përgjithshme e Rrugëve Drejtoria e Përgjithshme e Ujësjellës-Kanalizimeve

3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) MPPTT, ka parashikuar te ndërmarrë për periudhën afatshkurtër iniciativat e mëposhtme ligjore: Ndryshime në ligjin Nr. 9290, datë 07.10.2004, "Për Produktet e Ndërtimit" i cili do të përafrohet plotësisht me direktivën 89/106/EEC, të materialeve të ndërtimit. (Shënim: Synon të kthehet në VKM, pas miratimit të projekt ligjit të hartuar nga METE "Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe Vlerësimin e Konformitetit të Produkteve, në një legjislacion teknik Horizontal në përputhje me transpozimin e plotë të direktivës Evropiane 95/2004/EC "Mbi sigurinë e përgjithshme të produkteve") Hartimi i rregullores "Për sigurimin teknik në punë në kantieret e ndërtimit të përhershëm e të përkohshëm" në bazë të direktivës 92/57/EEC të sigurimit në punë. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Krijimi i strukturave të Inspektoratit për kontrollin e cilësisë. Prioritetet afatmesme (2009-2010) Prioritetet e përcaktuara për qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si mposhtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.3.4 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Ndryshime të detyruara nga ndryshime në kërkesat e standardeve ose të kushtëzuara nga kërkesa të reja të organizmave Evropiane dhe ndërkombëtare. 3.4 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Prioritetet e përcaktuara për qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.4.2 Iniciativat ligjore afatmesme (2011-2012) 113

Ndryshime të detyruara nga ndryshime në kërkesat e standardeve ose të kushtëzuara nga kërkesa të reja të organizmave Evropiane dhe ndërkombëtare. 3.4.3 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2011-2012)

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë) GJENDJA AKTUALE 2007 4 10000 2 5000 VITET 2009 2010 -

2008 2 5000

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

114

3.1.2.1.5 PËRPUTHSHMËRIA ELEKTROMAGNETIKE 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003 "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004 "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për përputhshmërinë Elektromagnetike. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Përputhshmërinë Elektromagnetike në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Ne baze te ligjit dhe akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve dhe Instalimeve Elektrike.Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 15 inspektore zone.

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për Përputhshmërinë Elektromagnetike" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivat 89/336/EEC, 92/31/EC, 93/68/EEC, 2004/108 EC për Përputhshmërinë Elektromagnetike. 1.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008 )

115

Forcimi i kapaciteteve në Drejtorinë e Inspektimit të Pajisjeve Elektrike në IQT, e cila do të jetë përgjegjëse edhe për Përputhshmërinë Elektromagnetike. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomik. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME NJËSIA MATËSE 1. Shtim personash për SSRRT Njerëz 2. Kosto për shtim personash ne Mije leke SSRRT 3. Trajnime SSRRT 4. IT për SSRRT 5. Trajnime për IQT 6.Fushatë ndërgjegjsuese për konsumatorin GJENDJA 2008 AKTUALE 0 0 625 0 625 2500

116

3.1.2.1.6 MAKINERITË 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale

2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003 "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004 "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Makineritë. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë and Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për makineritë në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Ne baze te ligjit dhe akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve dhe Instalimeve Elektrike. Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 15 inspektore zone.

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2008-2009) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2008-2009) VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për Makineritë" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 98/37/EC, amenduar nga direktiva 98/79/EC "Për Makineritë", 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Fuqizimi i kapaciteteve ekzistuese te IQT. 117

Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME 1. Shtim personash 2. Kosto për shtim personash n 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Trajnime për SSRRT 6.Fushatë ndërgjegjësimi konsumatorin NJËSIA MATËSE Njerëz Mijë lekë GJENDJA 2009 AKTUALE 0 0 625 0 625 2500

për

118

3.1.2.1.7

PAJISJET E MBROJTJES PERSONALE

1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003 "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004 "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut Pajisjet Mbrojtëse Personale. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Pajisjet Mbrojtëse Personale në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Ne baze te ligjit dhe akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve dhe Instalimeve Elektrike.Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 15 inspektore zone. Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme VKM "Mbi kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për Pajisjet Mbrojtëse Personale (PMP)" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 89/686/EEC "Mbi sigurinë për pajisjet mbrojtëse personale". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme 119

Ngritja e një strukture implementuese. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME NJËSIA MATËSE 1. Shtim personash për IQT Njerëz 2. Kosto për shtim personash ne Mije leke SSRRT 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Trajnime për SSRRT 6. Fushatë ndergjegjsimi për konsumatorin GJENDJA 2009 AKTUALE 4 2160 625 500 625 2500 2010

120

3.1.2.1.8 PAJISJET ME GAZ 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Pajisjet me Gaz. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Pajisjet me Gaz në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Ne baze te ligjit dhe akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve dhe Instalimeve Elektrike. Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 15 inspektore zone.

Me miratimin e ligjit "Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te Pajisjeve me Gaz" i cili do te përafrohet plotësisht me direktivën 90/396/EEC, amenduar me direktivën 93/68/EEC "Për pajisjet me gaz". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Fuqizimi i strukturës ne IQT. 121

Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorin e Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME 1. Shtim personash 2. Kosto për shtim personash 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Trajnime për SSRRT 6.Fushatë ndërgjegjësimi konsumatorin NJËSIA MATËSE Njerëz Mije leke GJENDJA 2009 AKTUALE 0 0 0 0 600 0 2010 0 0 600 0 0 2500

për

122

3.1.2.1.9 MBI KRKESAT PR EFICENCN E BOILERVE T RINJ Q PUNOJN ME LND DJEGSE T LNGTA DHE T GAZTA 1. Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Eficencen e Bojlerëve te Rinj qe Punojnë me Lende Djegëse te Lëngëta dhe te Gazta. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Eficencen e Bojlerëve te Rinj qe Punojnë me Lende Djegëse te Lëngëta dhe te Gazta në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Ne baze te ligjit dhe akteve te tjera nen ligjore ne IQT funksionon Drejtoria e Inspektimit te Pajisjeve dhe Instalimeve Elektrike. Kjo drejtori përbëhet nga drejtori dhe tre përgjegjës sektori sipas prefekturave dhe 15 inspektore zone. Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.2 Iniciativat ligjore afatmesme VKM "Mbi kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për eficensën e bojlerëve të rinj që punojnë me lëndë djegëse të lëngëta dhe gazta" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 92/42/EEC, amenduar me direktivën 93/68 EEC, 2004/8/EC, 2005/32/EC. 123

3.2.1

Aktivitetet zbatuese afatmesme Fuqizimi i kapaciteteve te IQT; Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike; Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë.

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME 1. Shtim personash 2. Kosto për shtim personash n 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Trajnime për SSRRT 6.Fushatë ndërgjegjësimi konsumatorin NJËSIA MATËSE Njerëz Mije leke GJENDJA 2009 AKTUALE 0 0 625 0 625 2500

për

124

3.1.2.1.10

LËNDËT PLASËSE PËR PËRDORIM CIVIL

1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Fusha e eksplozivëve për përdorim civil rregullohet nga aktet ligjore të mëposhtme: 1. Ligji nr. 9126 dt. 29.07.2003, "për përdorimin civil të lëndëve plasëse në republikën e shqipërisë". Direktiva 93/15/EEC "Për harmonizimin e dispozitave mbi hedhjen në treg dhe kontrollin e eksplozivëve për përdorim civil". Plotësisht Si dhe nga aktet ligjore që nuk transpozojnë aktet komunitare. VKM Nr. 597 dt. 10.09.2004, "Për procedurën për dhënien e lejes së importimit, eksportimit dhe prodhimit të lëndëve plasëse për përdorim civil". VKM Nr. 853 dt. 17.12.2004, "Për procedurën për dhënien e lejes së importimit, eksportimit dhe prodhimit të lëndëve piroteknike fishekzjarrë për përdorim festiv". Urdhri i Ministrit të Mbrojtjes "Për miratimin e rregullores për përbërjen dhe funksionimin e Komisionit të dhënies së lejeve të importit të eksportit dhe prodhimit të lëndëve plasëse për përdorim civil dhe lendeve piroteknike e fishekzjarrë". Urdhri i përbashkët i MM dhe MF "Për tarifat financiare për dhënien e lejeve të import-eksportit dhe prodhimit të lëndëve plasëse për përdorim civil". 2.1.1 Kuadri institucional

a) Ministria e Mbrojtjes është institucioni përgjegjës për dhënien e lejes se prodhimit, importimit dhe eksportimit të lëndëve plasëse për përdorim civil në Republikën e Shqipërisë. Për dhënien e këtyre lejeve MM ka krijuar Komisionin e Dhënies së Lejeve e cila është një strukturë ad-hoc e përbërë nga 5 punonjës të drejtorive të ndryshme. Në shërbim të këtij Komisioni funksionon një Sekretari Teknike, rolin e luan Sektori i Armë-municionit ne Drejtorinë e Logjistikes. b) Ministria e Brendshme është institucioni përgjegjës për transferimin, magazinimin dhe asgjësimin e lëndëve plasëse për përdorim civil. c) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për përdorimin e lëndëve plasëse për përdorim civil. Vetitë e lëndëve plasëse për përdorim civil testohen vetëm nga persona juridikë ose fizikë, të autorizuar për kryerjen e kësaj veprimtarie, të pajisur me certifikatën e laboratorit të akredituar. Ata janë të detyruar t'i demonstrojnë Ministrisë së Mbrojtjes pajtimin me praktikat e laboratorit të akredituar. 3 Adresimi i prioriteteve 3.2 Prioritetet afatmesme 125

Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. INVESTIME 1. Shtim personash ne IQT 2. Kosto për shtim personash ne IQT 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Shtim personash ne SSRRT 6. Kosto për shtim personash 7. Trajnime për SSRRT 8. IT Për SSRRT 9. Fushatë konsumatorin ndërgjegjësuese për NJËSIA MATËSE Njerëz Mije leke GJENDJA 2009 AKTUALE 0 0 0 0 0 0 625 0 0 2500 625 2010

126

3.1.2.1.11 PAJISJET DHE SISTEMET MBROJTESE TE PERDORESHME NE ATMOSFERA POTENCIALISHT SHPRTHYESE 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.1 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Pajisjet ne Atmosfera Shpërthyese. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për pajisjet ne atmosfera shpërthyese në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesëm (2009-2010) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme VKM "Mbi kërkesat thelbësore dhe vlershmin e konformitetit për pajisjet qe punojnë ne atmosfera shpërthyese", e cila do te përafrohet plotësisht me Direktivën 94/9/EC "Për pajisjet qe përdoren ne atmosfera shpërthyese". 3.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Fuqizim i kapaciteteve te IQT. 127

Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME 1. Shtim personash 2. Kosto për shtim personash 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Trajnime për SSRRT 6.Fushatë ndergjegjësimi konsumatorin NJËSIA MATËSE Njerëz Mije leke GJENDJA 2008 AKTUALE 0 0 0 0 600 0 2009 0 0 600 0 0 2500

për

128

3.1.2.1.12 ASHENSORËT 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.2 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Ashensorët. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) që janë ne sferën e veprimtarisë së METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni i cili do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për ashensorët në veprimtarinë e personave juridik e fizik. Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra VKM " Për kërkesat thelbësore,dhe vlerësimin e konformitetit për Ashensorët " i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën 95/16/EEC "Për Ashensorët". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Fuqizimi i kapaciteteve SSRRT. Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) 129

Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.2.1 Aktivitetet zbatuese afatmesme Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatoret ekonomik. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME 1. Shtim personash ne IQT 2. Kosto për shtim personash ne IQT 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Shtim personash ne SSRRT 6. Kosto për shtim personash 7. Trajnime për SSRRT 8. IT Për SSRRT 9.Fushatë ndërgjegjsuese për konsumatorin NJËSIA MATËSE Njerëz Mije leke GJENDJA 2008 AKTUALE 3 1620 625 390 1 480 625 125 2009 0 0 0 0 0 0 0 0 2500

3.1.2.1.13

PAJISJET MJEKËSORE

1 Objektivi politik Sigurimi në mënyrë graduale i përputhshmërisë së legjislacionit shqiptar me standardet dhe rregullat teknike mbi sigurinë e produkteve shqiptare dhe procedurat evropiane të vlerësimit të konformitetit, është një nga detyrimet kryesore të vendit tone, i cili përcaktohet në nenin 75 të MSA-së. Bazuar në detyrimet që rrjedhin nga ky nen i MSA synohet rritja e kapaciteteve administrative në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave dhe arritja e një progresi të dukshëm në transpozimin e direktivave të përafrimit te ri, global dhe të vjetër. Sigurimi dhe përmirësimi i vazhdueshëm i kujdesit shëndetësor për popullatën nëpërmjet reformimit të thellë të sistemit shëndetësor aktual bazuar në modelet dhe përvojat me të suksesshme bashkëkohore mbetet një nga objektivat më të rëndësishëm në këtë fushë. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet e tjera që nuk transpozojnë akte komunitare Fusha e pajisjeve mjekësore rregullohet nga legjislacioni i mëposhtëm: Ligji nr. 9097, datë 3.7.2003 " Për vlerësimin e konformitetit " i cili është bazuar në Traktatin që themelon Komunitetin Evropian, Titulli I "Lëvizja e Lirë e Mallrave", nenet 23-31, neni 100. VKM nr. 723, datë 05.11.2004 "Për procedurat dhe rregullat bazë të funksionimit të organizmave të autorizuara për kryerjen e vlerësimit të konformitetit".. 2.2 Kuadri institucional ekzistues 130

a) Ministria e Shëndetësisë është institucioni përgjegjës në Republikën e Shqipërisë në lidhje me pajisjet mjekësore. Ajo funksionon në bazë të ligjit nr. 9000, datë 30.01.2003 "Për organizimin dhe funksionimin e Këshillit të Ministrave". Aktualisht në Ministrinë e Shëndetësisë funksionojnë këto organe përgjegjëse për kontrollin e pajisjeve mjekësore: b) Drejtoria Spitalore dhe Sektori i Stomatologjisë- liçenson importimin e pajisjeve mjekësore; c) Komisioni i Liçensimit-liçenson aktivitetet për importimin dhe tregtimin me shumicë të pajisjeve mjekësore; d) Komisioni për Mbrojtjen nga Rrezatimet-kontrollon burimet e radiacionit jonizues; e) Njësia për Standardizim dhe Menaxhim e Pajisjeve Mjekësore në Ministrinë e Shëndetësisë 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt-ligji "Për pajisjet mjekësore", i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 90/385/EEC"Për përafrimin e ligjeve te shteteve anëtare lidhur me pajisjet mjekësore te implantimit aktiv"; Direktivën 93/42/EC "Mbi pajisjet mjekësore" dhe Direktivën 98/79/EC "Mbi pajisjet mjekësore te diagnostikimit "in vitro"; Projekt-VKM "Për zbatimin e ligjit për pajisjet mjekësore". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja brenda strukturës së Ministrisë së Shëndetësisë e Autoritetit Kompetent për pajisjet mjekësore dhe ngritja e Agjencisë Shtetërore të Pajisjeve Mjekësore si domosdoshmëri e zbatimit të kërkesave të legjislacionit përkatës. Ngritja dhe zhvillimi i kapaciteteve të Autoriteteve Kompetente Ngritja dhe fuqizimi i Njësisë së Inxhinierisë Klinike në nivel spitali. Hartimi i një plani veprimi për parashikimin e aktiviteteve dhe masave ne kuadrin e ligjit 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Ngritja dhe fuqizimi i vazhdueshëm i kapaciteteve teknike për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Projekt-akte për zbatim te ligjit për pajisjet mjekësore 3.4.4 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010)

131

Ngritja në sistem e edukimit të vazhdueshëm të kapaciteteve të Autoriteteve Kompetente dhe te Njësive të Inxhinierisë Klinike në nivel spitali për plotësim kuadri ligjor, menaxhim dhe standardizim të pajisjeve mjekësore. 3.5 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Përafrim i plotë me aktet e komunitetit evropian dhe zbatim i tyre në praktikën me pajisjet mjekësore. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Ministrise së Shëndetësisë INVESTIME NJËSIA E GJENDJA MATJES AKTUALE 5 1250 VITET 2007 2 1250

2008 4 7500

2009

2010

1.Shtim persona personash 4.Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

5625

7500

132

3.1.2.1.14

BARNAT PËR PËRDORIM NJERËZOR

1 Objektivi politik Sigurimi në mënyrë graduale i përputhshmërisë së legjislacionit shqiptar me standardet dhe rregullat teknike mbi sigurinë e produkteve shqiptare dhe procedurat evropiane të vlerësimit të konformitetit, është një nga detyrimet kryesore të vendit tonë, i cili përcaktohet në nenin 75 të MSA-së. Rritja e sigurimit te kapaciteteve administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave dhe arritja e një progresi të dukshëm në transpozimin e direktivave të përafrimit te ri, global dhe të vjetër mbeten obligime prioritare në këtë sektor. Synohet gjithashtu sigurimi dhe përmirësimi i vazhdueshëm i kujdesit shëndetësor për popullatën nëpërmjet reformimit të thellë të sistemit shëndetësor aktual bazuar në modelet dhe përvojat me të suksesshme bashkëkohore; rritja e aksesit ndaj shërbimeve shëndetësore efektive dhe kryesisht ofrimi i një mbulese të qëndrueshme me barna; forcimi i kapaciteteve kontrolluese dhe monitoruese te prodhimit, ruajtjes dhe tregtimit te barnave nëpërmjet fuqizimit te inspektimit dhe strukturave qe lidhen me informacionin e barnave, farmakovigjilencen. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkallën e përputhshmërisë së tyre. 1. Ligji Nr. 9644, datë 20.11.2006 "Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 9323, datë 25.11.2004 "Për barnat dhe shërbimin farmaceutik" të ndryshuar". Objekti: Përcaktimi i parimeve dhe procedurave për vendosjen e çmimeve. Subjekti: Komisioni i Çmimit të Barnave 2. 31989L0105, Direktiva 89/105/EEC e Këshillit e 21 dhjetorit 1998 ne lidhje me transparencën e masave rregulluese të çmimeve të produkteve mjekësore për përdorim njerëzor dhe përfshirjen e tyre ne kufijtë e sistemeve kombëtare të sigurimeve shëndetësore. Fletore zyrtare L 040 , 11/02/1989 P. 0008 - 0011 Objekti: Rregullimi i masave për vendosjen e çmimeve për të siguruar transparencën ne vendosjen e çmimeve. Subjekti: Autoritetet Kombëtare 3. Shkalla e Përafrimit / E pjesshme Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare. Fusha e barnave rregullohet nga legjislacioni i mëposhtëm: Ligji nr. 9323, datë 25.11.2004 "Për barnat dhe shërbimin farmaceutik' pjesërisht i përafruar me Direktivën 2001/83/EC dhe "Kodin Komunitar në lidhje me produktet mjekësore me përdorim njerëzor". Ligji Nr. 9644, datë 20.11.2006 "Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 9323, datë 25.11.2004 "Për barnat dhe shërbimin farmaceutik" të ndryshuar". VKM nr. 52, datë 27.10.2005 "Për organizimin dhe funksionimin e Komisionit të Çmimeve të Barnave" plotësisht e përafruar me Direktivën 89/105/EC, datë 21.12. 1988 "Mbi transparencën e masave që rregullojnë çmimet e barnave për përdorim njerëzor dhe përfshirja e tyre në sistemin kombëtar të sigurimeve shëndetësore" ; VKM nr. 325, datë 14.6.1993 "Për regjimin e eksport-importit dhe prodhimin e barnave"; Udhëzim i Përbashkët i Ministrit të Shëndetësisë dhe Ministrit të Financave nr. 180, datë 13.8.1993 "Për bashkëpunim në regjimin e import ­ eksportit të barnave"; Urdhër i Ministrit te Shendetesise, nr.104, datë 5.3.2004 "Për një ndryshim në Udhëzimin nr. 180, datë 13.8.1993 "Për bashkëpunimin në regjimin e import-eksportit të barnave dhe zhdoganimin e tyre"; Urdhër i Ministrit te Shendetesise nr. 214, datë. 22.4.2004 133

Rregullore nr. prot. 399, datë 20.1.1998 "Për fabrikimin e barnave"; Rregullore e shërbimit farmaceutik nr. prot. 296, datë 26.1.1998. 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Shëndetësisë është institucioni përgjegjës për hartimin e akteve ligjore dhe nënligjore në fushën e farmaceutikës. b) Qendra Kombëtare e Kontrollit të Barnave është institucion i specializuar për analizën, regjistrimin, kontrollin e barnave dhe inspektimin farmaceutik. Kontrolli i saj shtrihet mbi veprimtaritë, mjediset, pajisjet e fabrikimit; tregtimin me shumicë e pakicë, kushtet e ruajtjes së barnave dhe barnat e importuara. QKKB përbëhet nga Sektori i Regjistrimit, Sektori i Inspektimit, Sektori i Analizave, Sektori i Informacionit, Sektori i Farmakovigjilencës dhe Sektori i Administratës. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si me poshtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Amendimi i Ligjit Nr 9323, date 25.11.2004 "Për barnat dhe shërbimin farmaceutik" i cili do te përafrohet pjesërisht me: Direktiva e Këshillit (85/432/EEC) e datës 16 Shtator 1985 në lidhje me bashkërendimin e dispozitave të ligjit, rregulloreve ose masave administrative mbi aktivitetet të caktuara në fushën e farmacisë. Direktiva e Komisionit 2003/94/EC e datës 8 Tetor 2003 që cakton parimet dhe udhëzimet për praktikën e mirë për prodhimin në lidhje ne produktet mjekësore për përdorim njerëzor dhe produktet mjekësore kërkimore për përdorim njerëzor. Direktiva 2001/83/EC e Parlamentit Evropian dhe Këshillit e 6 Nëntor 2001 mbi Kodin Komunitar në lidhje me produktet mjekësore për përdorim njerëzor. Rregullorja Nr. 41 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit e 16 Dhjetor 1999 "Mbi produktet mjekësore jetime" Projekt -VKM "Per organizimin e Komiteteve te Etikes"; Projekt -rregullore "per praktiken e mire klinike". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja e kapaciteteve për praktiken e mire te fabrikimit; Rritja e kapaciteteve administrative ne fushën e praktikes se mire klinike. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Ministrisë së Shëndetësisë 134

INVESTIME

NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë)

GJENDJA VITET AKTUALE 2007 5 X 2 1250

2008 4 7500

2009 X 5625

2010 X 7500

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

135

3.1.2.1.15

MATERIALET DHE TEKNOLOGJITË ME PËRDORIM TË DYFISHTË

1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor Fusha e materialeve dhe teknologjive me përdorim të dyfishtë rregullohet nga aktet nënligjore të mëposhtme: Akte që transpozojnë akte komunitare. 1. Ligji nr. 9707, datë 5.4.2007, "Për kontrollin shtetëror të veprimtarisë së import- eksportit të mallrave ushtarake dhe mallrave e teknologjive me përdorim të dyfishtë". Rregulloria Nr. 1334/2000 EC. Plotësisht Akte që nuk transpozojnë akte komunitare VKM Nr. 366, datë 5.10.1991, "Për krijimin e ndërmarrjes së import-eksportit në varësi të Ministrisë së Mbrojtjes". Urdhër Nr. 5, datë 8.1.2002 i Ministrit të Mbrojtjes "Për funksionimin e ndërmarrjes së importeksportit të ushtrisë "MEICO" dhe marrëdhëniet e saj me drejtoritë dhe me komandat e Ministrisë së Mbrojtjes". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Mbrojtjes është duke përgatitur projektvendimin " Për ngritjen e Agjencisë se Kontrollit Shtetëror të Eksport-Importeve të Mallrave Ushtarake, Mallrave e Teknologjive me Përdorim të Dyfishtë". Vendimi do te përcaktoje kushtet, afatet dhe procedurat për rregullimin e veprimtarisë së import-eksportit të këtyre mallrave dhe kontrollin shtetëror mbi këtë veprimtari. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Ministria e Mbrojtjes ka parashikuar të ndërmarrë iniciativën afatshkurtër; e mëposhtme ligjore për periudhën

VKM " Per miratimin e lists kombetare te mallrave, q jan objekt i kontrollit shtetror t eksportit" 136

3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Ministria e Mbrojtjes ka parashikuar të ndërmarrë aktivitetet e mëposhtme zbatuese për periudhën afatshkurtër. Ngritja e Agjencisë së Kontrollit Shtetëror të Eksport-Importeve të Mallrave Ushtarake, Mallrave e Teknologjive me Përdorim të Dyfishtë". Tabela 1 Forcimet e kapaciteteve institucionale te Ministrise se Mbrojtjes INVESTIME 1. Shtim personash ne Agjenci 2. Kosto për shtim Agjenci 3. Trajnime 4. IT per agjenci 9. Fushatë ndërgjegjsuese për konsumatorin 38000 500 2500 380000 0 0 2500 38000 personash NJËSIA MATËSE Njerëz ne Mije leke GJENDJA AKTUALE 27 23500 0 24700 26000 2008 2009 2010

137

3.1.2.1.16 SISTEMI HEKURUDHOR I SHPEJTËSISË SË LARTË 1 Objektivi Politik Qëllimi final në periudhën afatgjatë është integrimi i rrjetit hekurudhor kombëtar në rrjetin hekurudhor Rajonal të Shpejtësisë se Larte. Këto objektiva mbështeten në nenin 105 të MSA-së si dhe në nenet 7-10 të Protokollit 5 "Për transportin tokësor". 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor egzistues Fusha e sistemit hekurudhor të shpejtësisë së lartë rregullohet nga aktet ligjore të mëposhtme: Ligji nr. 9317, datë 18.11. 2004, "Kodi hekurudhor i Republikës së Shqipërisë" Ligji nr. 9689, datë 05.03.2007 "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në "Marrëveshjen Evropiane për Linjat Hekurudhore Ndërkombëtare Kryesore""; Ligji nr. 9620, datë 16.10.2006 "Për ratifikimin e "Marrëveshjes shumëpalëshe "Për ngritjen e një rrjeti hekurudhor, të performancës së lartë, në Europën Juglindore"". 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Sektori i Politikave t Transportit Hekurudhor, në Ministrisë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit është njësia rregullatore e përgjithshme e aktivitetit tërësor të transportit hekurudhor. Drejtimet kryesore të punës të Sektorit janë: Të hartojë dhe të përmirësoje në mënyrë të vazhdueshme politikat e zhvillimit të transportit hekurudhor në përputhje me zhvillimin aktual të ekonomisë kombëtare dhe të nevojave të popullatës për transportin e mallrave e të udhëtarëve, si për transportin e brendshëm ashtu dhe për transportin ndërkombëtar hekurudhor; Të hartojë dhe të përmirësoje në vijimësi një legjislacionin sa më bashkëkohor e në përputhje me direktivat e Bashkimit Evropian, me synim nxitjen dhe menaxhimin optimal të transportit hekurudhor në përputhje me politikat sektoriale të hartuara; Të ndjekë hartimin e studimeve të fizibilitetit dhe master­planeve për zhvillimin e transportit hekurudhor në tërësi dhe sipas zonave e Korridoreve të veçanta të transportit; Te mbështesë, të inkurajoje dhe të favorizoje zhvillimin e trafikut tranzit duke i dhënë përparësi zhvillimit të transporteve multimodale në korridoret Lindje­Perëndim, Veri­Jug si dhe ato në drejtim të Kosovës; Të marrë masat për mënjanimet e një konkurrence të pandershme; Të përcaktoje politikat e përmirësimit të infrastrukturave ekzistuese të transportit hekurudhor dhe të zgjerimit e zhvillimit të infrastrukturave të reja; Të monitorojë zbatimin e politikave dhe të bashkëpunojë me organet e pushtetit lokal për probleme specifike; Të shqyrtojë dhe të ndjekë në tërësi problemet teknike të transportit hekurudhor që lidhen me gjendjen aktuale të inventarit të mjeteve lëvizëse, të sistemeve të komunikimit e të sinjalizimit si dhe të ndjekë në vazhdimësi politikat e miratuara për ecurinë në këtë fushë. 3 Adresimi i Prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: 138

Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së ne fushën e lëvizjes së lirë të mallrave dhe të përafrimit teknik; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra MPPTT ka parashikuar të ndërmarrë aktivitetet e mëposhtme zbatuese për periudhën afatshkurtër: Përkthimi dhe njohja me direktivat e Bashkimit Evropian për sistemin Hekurudhor të shpejtësisë se Larte dhe konkretisht : Direktiva 96/48/CE lidhur me ndërveprimin e sistemit hekurudhor transeuropian të shpejtësisë madhe; Direktiva 2001/16/CE lidhur me ndërveprimin e sistemit hekurudhor transeuropian konvencional; Direktiva 2004/50CE qe modifikon dy direktivat e mësipërme. Studim me qëllim identifikimin më të hollësishëm të legjislacionit evropian në këtë fushë, njohjen me standardet teknike të ndërveprimit; 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Transpozimi gradual i legjislacionit evropian të Sistemit Hekurudhor të Shpejtësisë se Lartë dhe i standardeve te saj ne legjislacionin kombëtar 3.2.2. Aktivitetet zbatuese afatmesme Njohja me standardet e Sistemit Hekurudhor të Shpejtësisë se Lartë lidhur me: Infrastrukturën; Mirëmbajtjen; Mjetet lëvizëse; Sistemin e sinjalizimit Sistemin e komunikimit; Sistemin e energjisë; Shfrytëzimin hekurudhor. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale për Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit (Sektori i Politikave te Transportit Hekurudhor) INVESTIME NJËSIA MATËSE Rritja e person numrit të punonjësve Trajnime 000 lek GJENDJA EGZISTUESE 2006 3 0 0 VITI 2008 0 2000

2007 0 30

2009 0 0

3.1.2.1.17 PAKETIMI DHE PAKETIMI I MBETJEVE 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 139

2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Paketimin dhe paketimin e Mbetjeve. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Paketimin dhe Paketimin e Mbetjeve në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik.

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për paketimin dhe paketimin e mbetjeve" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 94/62/EC, 2005/20/EC "Për paketimin dhe paketimin e mbetjeve". 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Ngritja e një strukture implementuese ne IQT Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. 140

141

3.1.2.1.18 INSTALIME KABLLIKE PER TRANSPORT NJEREZISH 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.3 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Instalimet Kabllore për Transport Njerëzish. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucion qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Instalimet Kabllore për Transport Njerëzish në veprimtarinë e personave juridik e fizik .IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik". Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010 ) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010 ) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për instalimet kabllore për transport njerëzish" i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën 2000/9/EC për instalimet kabllore për transport njerëzish. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) METE ka parashikuar të ndërmarrë, për periudhën afatgjatë, aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja e një strukture implementuese. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. 142

Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë.

143

3.1.2.1.19 EFICENCA ENERGJITIKE E PAJISJEVE FRIGORIFERIKE, FLUORISHENT DHE PAKETIMI I PAJISJEVE ELEKTROSHTEPIAKE 1 Objektivi politik

NDRICIMI

Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: Ligji Nr. 9097, dt. 3.7.2003, "Për vlerësimin e konformitetit". VKM Nr. 723, dt. 5.11.2004, "Për procedurat dhe rregullat baze te funksionimin te organizmit te autorizuar për kryerjen e vlerësimit te konformitetit". 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Eficencen e Energjisë për Pajisjet Frigoriferike, Ndriçimin Fluoreshent dhe Etiketimin e Pajisjeve Elektroshtëpiake. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Eficencen e Energjisë për Pajisjet Frigoriferike, Ndriçimin Fluoreshent dhe Etiketimin e Pajisjeve Elektroshtepiake në veprimtarinë e personave juridik e fizik.

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008 ) Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave MSA-se ne fushën e lëvizjes se lire te mallrave. Të shënohet progres ne transpozimin e direktivave te përafrimit te ri e te vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për pajisjet frigoriferike" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 96/57/EEC "Për Eficencen e Energjetike te Pajisjeve Frigoriferike", amenduar me 86/594/EEC. VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për eficencen e energjisë për ndriçimin fluoreshent" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 2000/55/EC "Eficenca e energjisë për ndriçimin fluoreshent". 144

VKM "Për kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit për etiketimin e pajisjeve elektroshtëpiake" I cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 92/75/EC. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Fuqizimi i kapaciteteve te Sektorit te Standardeve dhe Rregullave Teknike. 3.2 Prioritetet afatmesme Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave MSA-se ne fushën e lëvizjes se lire te mallrave. Të shënohet progres ne transpozimin e direktivave te përafrimit te ri e te vjetër. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatoret ekonomik.

145

3.1.2.2

DIREKTIVAT E PËRAFRIMIT TË VJETËR (OLD APPROACH DIRECTIVES)

3.1.2.2.1 MALLRAT USHQIMORE (Shih titullin mbi Sigurine Ushqimore)

3.1.2.2.2 MJETET MOTORIKE 1 Objektivi politik Detyrimet qe rrjedhin nga neni 75 i MSA-së, nxitja e përdorimit te rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Zbatimi konsekuent i programeve të sigurisë rrugore, kontrollit të kushteve teknike të mjeteve motorike, si faktor që ndikon në rritjen e sigurisë rrugore mbetet prioritar. Në funksion të angazhimeve që rrjedhin nga zbatimi i MSA-së në veçanti nga Protokolli 5 në fushën e sigurisë rrugore, prioritet kryesor do të jetë përafrimi i legjislacionit në fushën e transportit tokësor, me vëmendje kryesore sigurinë rrugore dhe ndotjen e mjedisit nga mjetet, vendosjen e standarteve në nxjerrjen e gazrave nga automjetet e rënda dhe nivelet e zhurmave, si dhe krijimin e një sistemi informimi mbi trafikun rrugor, duke synuar rritjen e sigurisë rrugore. Prioritete të tjera do të jenë dhe zbatimi i programeve të investimeve për përmirësimin e kushteve të sigurisë rrugore si në drejtim të infrastrukturës rrugore, ashtu dhe në përmirësimin e kontrollit teknik të mjeteve apo shërbimeve të tjera që kanë të bëjnë me qarkullimin e mjeteve. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe akte që nuk transpozojnë akte komunitare Ligji Nr. 8378, datë 22/7/1998 Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë, i ndryshuar VKM Nr. 153, datë 07.04.2000 "Për Miratimin e Rregullores së Kodit Rrugor të Republikës së Shqipërisë Ligji nr. 8308, datë. 18.03.1998 "Për Transportet Rrugore", i ndryshuar Ligji Nr. 9272, datë 16.09.2004 "Për ratifikimin e Marrëveshjes Evropiane për Transportin Ndërkombëtar Rrugor të Mallrave te Rrezikshme (ADR) dhe Protokolli I saj" Ligji Nr. 9273, datë 16.09.2004 "Për ratifikimin e Marrëveshjes Evropiane në lidhje me Adoptimin e kushteve uniforme për inspektimet teknike periodike të mjeteve motorike dhe njohja reciproke e inspektimeve të tilla e 13 Nëntorit 1997" VKM nr. 270, datë. 10.05.06 " Për miratimin e Planit Kombëtar të Transportit Urdhëresa e KM Nr. 1, datë. 21.08.1998 " Për rregullat e klasifikimit, emërtimit dhe transportit rrugor te mallrave te rrezikshme" Udhëzimi i MPPTT nr. 3551, date 23.07.2003 "Mbi proçedurat e pranimit dhe regjistrimit të mjeteve rrugore" Udhëzimi i MPPTT nr. 4447, dt 23.09.2003 " Mbi qarkullimin e mjeteve jashtë norme" Udhëzimi i MPPTT nr. 3413, dt 16.07.2003 "Për kontrollin teknik te mjeteve rrugore" Udhëzimi i MPPTT nr. 5167, dt 26.12.2002 "Mbi organizimin e qarkullimit dhe sinjalizimit rrugor " Udhëzimi i MPPTT nr. 994, dt 12.03.2003 "Për organizimin dhe funksionimin e autoshkollave" Udhëzim i MPPTT "Për Transportin Rrugor te Mallrave te Rrezikshme" Udhëzim i Përbashkët i MPPTT dhe Ministrisë së Mjedisit nr. 6527, dt. 24.12.2004 "Mbi vlerat e lejuara të elementeve ndotës te ajrit ne mjedis nga shkarkimet e gazrave dhe zhurmave shkaktuar nga mjetet rrugore dhe mënyrat e kontrollit të tyre" 146

Urdhri i Kryeministrit Nr. 44, dt. 24.3.2006 "Për zbatimin e objektivave për përmirësimin e sigurisë rrugore" 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit , Drejtoria e Qarkullimit dhe Sigurisë Rrugore është institucioni përgjegjës për këtë fushë. Misioni dhe detyrat funksionale të Drejtorisë burojnë nga legjislacioni bazë në fushën e sigurisë së transportit rrugor dhe ndotjes së ambientit nga mjetet. Kjo Drejtori harton politika të zhvillimit sektorial të konkretizuara në programin e objektivave vjetore, afatshkurtra dhe afatmesme. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për nënfushën për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) MPPTT ka parashikuar të ndërmarrë, për periudhën afatshkurtër, aktivitetin e mëposhtëm: Studim me qëllim identifikimin më të hollësishëm të legjislacionit evropian në këtë fushë dhe mënyrën e përafrimit te legjislacionit vendas me këtë të fundit; 3.1.2.2.3 QELQI 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për xhamin e kristalte. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave që garantojnë sigurinë e punës "Për xhamin e kristalte" në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik".

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 147

3.1

Prioritetet afatmesme (2009-2010) Përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër.

3.1.1

Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Ligj "Për xhamin e kristalte" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 64/493/EEC, "Për Xhamin e kristalte".

3.2.2

Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë.

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME 1. Shtim personash ne IQT 2. Kosto për shtim personash ne IQT 3. Trajnime IQT 4. IT për IQT 5. Shtim personash ne SSRRT 6. Kosto për shtim personash 7. Trajnime për SSRRT 8 IT Për SSRRT 9. Fushatë ndergjegjsimi për konsumatorin NJËSIA MATËSE Njerëz Mije leke GJENDJA 2009 AKTUALE 0 0 0 0 0 0 625 0 0 2010 0 0 625 0 0 0 0 0 2500

148

3.1.2.2.4 TEKSTILET 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Tekstilet. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucion përgjegjës për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për tekstilet në veprimtarinë e personave juridik e fizik.IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006 "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik".

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme Ligj "Për emërtimin e fijeve tekstile dhe termave te etiketimit" i cili do te jete plotësisht i përafruar me Direktivën 96/74/EC. Ligj " Mbi analizën sasiore te përzierjeve dyshe" i cili do te jete plotësisht i përafruar me Direktivën Nr. 97/73/EEC. Ligj "Mbi analizën sasiore te përzierjeve te fijeve treshe" i cili do te jete plotësisht i përafruar me Direktivën Nr. 73/44/EEC. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë.

149

3.1.2.2.5 KËPUCËT 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për etiketimin e materialeve te përbërësve kryesor te këpucëve. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për etiketimin e materialeve te përbërësve kryesor te këpucëve në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006 , "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik".

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme Ligj "Për etiketimin e materialeve te përbërëve kryesor te këpucëve" i cili do te përafrohet pjesërisht me Direktivën 94/11/EC. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme ( 2009-2010) Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë.

150

3.1.2.2.6 DRURI 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut për Klasifikimin e Drurin e Papërpunuar. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Aktualisht Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucion përgjegjës për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për Klasifikimin e Drurin e Papërpunuar në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik".

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Ligj "Për klasifikimin e drurit te papërpunuar", i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 68/89/EEC" Mbi përafrimin e ligjeve te shteteve anëtare ne lidhje me klasifikimin e drurit te papërpunuar". 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë.

151

3.1.2.2.7 KIMIKATET 1 Objektivi politik Menaxhimi i qëndrueshëm i kimikateve, përveçse një detyrim që rrjedh nga Marrëveshja e StabilizimAsociimit, përbën dhe një nga objektivat e qeverisë shqiptare, përfshirë edhe në Programin e saj 2005-2009. Objektivi synon në stimulimin e zhvillimit të teknologjive të pastra, të cilat përveç të tjerave duhet të përdorin lëndë kimike të çertifikuara në mënyrë që të pakësojnë shkarkimet e dëmshme në mjedis (ujë, ajër, tokë, etj). Palët do të zhvillojnë dhe forcojnë bashkëpunimin në detyrën shumë të rëndësishme të luftës kundër degradimit mjedisor, me qëllim nxitjen e qëndrueshmërisë mjedisore. Bashkëpunimi përqendrohet kryesisht në fushat prioritare që lidhen me acquis e Komunitetit për fushën e mjedisit (neni 108 MSA) 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues 1. Ligji nr.8934, dt.5.09.2002 "Për mbrojtjen e mjedisit" 2.Direktiva 1999/45/EC e Parlamentit dhe e Këshillit e dt.31 Maj 1999 mbi përafrimin e legjislacionit, rregullave dhe dispozitave administrative të vendeve anëtare në lidhje me klasifikimin, paketimin dhe etiketimin e lëndëve të rrezikshme, e amenduar. 3. e pjesshme 1. Ligji nr.9108, dt.17.07.2003 "Për substancat dhe preparatet kimike", 2.Direktiva e Këshillit 76/769/EEC e dt.27 Korrik 1976 mbi përafrimin e legjislacionit, rregullave dhe dispozitave administrative të shteteve anëtare në lidhje me ndalimin e shitjeve dhe përdorimin e disa substancave e preparateve të rrezikshme 3. e pjesshme 1. Ligji nr.9263, dt. 29.07.2004 "Për ratifikimin e Konventës për Ndotësit Organikë të Qëndrueshëm (Stockholm Convention, POPs) 2. Konventa e Roterdamit mbi informimin e miratimit të procedurave në tregëtinë ndërkombëtare për disa kimikate të rrezikshme dhe pesticide 3. e pjesshme 1. VKM nr. 824, dt.11.12.2003 "Për klasifikimin, paketimin, etiketimin dhe ruajtjen e sigurtë të substancave dhe preparateve të rrezikshme" 2. Direktiva e Këshillit 67/548/EEC e dt. 27 Qeshor 1967 mbi përafrimin e legjislacionit, rregullave dhe dispozitave administrative në lidhje me klasifikimin, paketimin, etiketimin dhe ruajtjen e sigurtë të substancave dhe preparateve të rrezikshme" 3. e pjesshme Ligje dhe akte te tjera që nuk transpozojnë akte komunitare: VKM nr.26, dt.31.01.1994 "Për mbetjet e rrezikshme dhe mbeturinat". VKM nr.447, dt.19.09.1994 "Për ndalimin e përdorimit të asbestit si material termoizolues në të gjitha llojet e ndërtimit". VKM nr.447, dt.16.09.1999 "Për shkatërrimin e mbetjeve toksike të magazinuara në depot e ushtrisë" 152

VKM nr. Dt.20.12.2006 "Për miratimin e planit kombëtar të veprimit për heqjen nga përdorimi dhe eliminimin e ndotësve organikë, të qëndrueshëm" 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) MMPAU (është përgjegjëse për kimikatet si mbetje industriale të rrezikshme), b) METE (është përgjegjëse për kimikatet si lëndë e parë për industrinë duke përfshirë importeksportin), c) MBUMK (është përgjegjëse për kimikatet si pesticide), d) MPPTT (është përgjegjëse për kimikatet nga mbetjet urbane), e) MPÇSSHB (në këtë institucion operon Inspektoriati i punës për mbrojtjen e punonjësve në industri nga kimikatet), f) MSH (është përgjegjëse për kimikatet nga mbetjet spitalore dhe barnat). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Të forcohen kapacitetet administrative dhe bashkërendimi në nivel kombëtar dhe vendor. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Forcim kapacitetesh në Agjencinë e Mjedisit dhe Pyjeve Krijimi i zyrës së rregjistrimit të kimikateve Trajnime të Autoriteteve Doganore Funksionimi i Zyrës së Regjistrimit të Kimikateve 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të forcohet monitorimi i mjedisit dhe ndotësit të ndëshkohen me sanksione të rrepta. Të vazhdohet me zbatimin e angazhimeve rajonale dhe ndërkombëtare për mjedisin 3.5.2 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Projektakt "Për kufizimet në hedhjen në treg dhe përdorimin e substancave dhe preparatëve të rrezikshme" e cila do të transpozojë direktivat e Këshillit 76/769/EEC, 79/663/EEC, 82/806/EEC, 82/828/EEC, 83/264/EEC, 85/467/EEC, 85/610/EEC, 89/678/EEC, 89/677/EEC, 91/173/EEC, 91/338/EEC, 91/339/EEC. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. Projktakt për përcaktimin e listës së substancave të ndaluara dhe rigorozisht të kufizuara që mund të hyjnë në territorin e RSH e cila mbështetet në Rregulloren 304/2003 të Parlamentit dhe të këshillit. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. Projektakt për klasifikimin dhe paketimin e substancave të rrezikshme, i cili do të transpozojë Direktivën 1999/45/EC të Parlamentit dhe të Këshillit të dt.31 Maj 1999, si dhe Direktivat e Komisionit 2001/60/EC, 91/155/EEC, 93/112/EC. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. Projektakt për "Mbrojtjen nga asbesti", e cila do të transpozojë Direktivën e Abestit 87/217/EEC e amenduar nga direktiva 91/692. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. 3.5.3 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Funksionimi i zyrës së regjistrimit të kimikateve Trajnime të Agjencisë së Mjedisit dhe Pyjeve Trajnime të ARM-ve, inspektorëve të punës 153

Forcim kapacitetesh në DPPN/MMPAU Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Projektakt për importin dhe eksportin e kimikateve të rrezikshmëm i cili do të transpozojë Rregullore e Parlamentit dhe e Këshillit 304/2003 EC, Rregullore e Komisionit 1213/2003EC, si dhe rregulloren e Parlamentit dhe e Këshillit 775/2004EC. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. Projektakt për substancat aktive dhe NOQ-ët i cili do të transpozojë Direktivën e Këshillit 79/117/EEC e dt.21 Dhjetor 1978 e amenduar, Direktivat e Komisionit 83/131/EEC, si dhe 85/298/EEC. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. Projektakt për prodhimin dhe përdorimin e detergjentëve i cili do të transpozojë Direktivën e Këshillit 73/404/EEC e dt. 22 Nëntor 1973 mbi përafrimin e legjislacionit në vendet anëtare në lidhje me detergjentët, e amenduar, Rregullorja 648/2004EC e Parlamentit dhe e Këshillit e dt. 31 Mars 2004 mbi detergjentët. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. 3.5.5 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Funksionimi i zyrës së regjistrimit të kimikatëve Forcim kapacitetesh në DPPN/MMPAU Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të MMPAU/Kimikatet INVESTIME NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë) GJENDJA VITET AKTUALE 2007 0 X 2 X

3.5.4

2008 X 840

2009 1 1680

2010 1 X

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

154

3.1.2.2.8 DETERGJENTET 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 75 të MSA-së synohet nxitja e përdorimit të rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. Objektivi politik i strategjisë kombëtare për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut është të garantojë vendosjen apo qarkullimin në treg vetëm të produkteve dhe shërbimeve të sigurta. 2 Situata aktuale 2.2 Kuadri institucional a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është institucioni përgjegjës për hartimin e legjislacionit dhe mbikëqyrjen e tregut per detergjentet.. b) Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut është përgjegjëse për hartimin e legjislacionit teknik (Neë dhe Old Approach) qe janë ne sferën e veprimtarisë se METE. c) Inspektorati Qendror Teknik (IQT) është institucioni qe do te përgjigjet për mbikëqyrjen e zbatimit të rregullave, që garantojnë sigurinë e punës për detergjentet në veprimtarinë e personave juridik e fizik. IQT është organizuar dhe funksionon në bazë të Ligjit Nr. 9595, date 27.7.2006, "Për krijimin e Inspektoratit Qendror Teknik".

Me miratimin e ligjit " Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore dhe vlerësimin e konformitetit te produkteve ", deri ne krijimin e strukturës për mbikëqyrjen e tregut, IQT është përgjegjëse për zbatimin e këtij ligji ne lidhje me detyrat qe rrjedhin ne lidhje me mbikëqyrjen e tregut për produktet industriale dhe te konsumatorit (jo ushqimore). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Ligj "Për klasifikimin e drurit te papërpunuar" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 68/89/EEC" Mbi përafrimin e ligjeve te shteteve anëtare ne lidhje me klasifikimin e drurit te papërpunuar". 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Rregullave Teknike. 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e një strukture implementuese ne IQT. Fushatë ndërgjegjësuese për konsumatorin dhe operatorët ekonomikë. 155

3.1.2.2.9

PLEHRAT KIMIKE

1 Objektivi politik Objektivi politik është heqja e barrierave teknike për lëvizen e lirë të mallrave dhe garantimi i hedhjes ne treg vetëm te produkteve te sigurte. Detyrime këto qe rrjedhin nga nenet 5 dhe 18 të Marrëveshjes së Ndërmjetme dhe nenet 13, 26 dhe 75 të Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit, ku kërkohet edhe nxitja e përdorimit te rregullave teknike te Komunitetit, Standardeve Europiane dhe procedurave te vlerësimit te përputhshmërisë. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri Ligjor ekzistues Fusha e plehrave kimike rregullohet nga akti ligjor i mëposhtëm: Akte që transpozojnë akte komunitare: 1. Ligji nr. 8531, datë 23.09.1999 "Për shërbimin e kontrollit të plehrave kimike". Direktiva 97/63/EC" amenduar nga direktivat 76/116/EEC, 89/284/EEC dhe 89/530/EEC në lidhje me përafrimin e ligjeve të Vendeve Anëtare mbi plehrat kimike. Pjeserisht Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare: VKM, nr. 234 datë 11.05.2000 "Për kriteret dhe rregullat e marrjes së mostrave dhe vlerësimit të plehrave kimike". VKM nr. 253 datë 18.05.2000 "Për organizimin e shërbimit të kontrollit të plehrave kimike". VKM nr. 233 datë 11.05.2000 "Për mbështetjen e shërbimit të kontrollit të plehrave kimike nga organet e ruajtjes së rendit". Rregullore "Për funksionimin e shërbimit të kontrollit të plehrave kimike dhe për kushtet e ruajtjes dhe magazinimit të plehrave kimike. 2.2 Kuadri Institucional ekzistues a) Shërbimi i Kontrollit të Pleherave Kimike (SHKPK), i cili është në varësi të Institutit të Studimit te Tokave (në MBU) dhe është organizuar dhe funksionon në përputhje me VKM nr. 253, datë 18.05.2000. SHKPK kryen kontrolle për vlerësimin e cilësisë së plehrave kimike, përpara hedhjes së tyre në treg dhe gjatë tregtimit, për të garantuar mbrojtjen e jetës, shëndetit dhe mjedisit si dhe interesat ekonomike të fermerëve. Në bazë të VKM të mësipërme, SHKPK financohet pjesërisht nga buxheti i shtetit dhe ky financim mbulon vetëm pagën e Admistratorit. Pjesa tjetër e strukturës organizative financohet nga të ardhurat që krijohen nga veprimtaria e SHKPK. b) Laboratori Analitik, në varësi të Institutit të tokave është përgjegjës për analizimin e mostrave të marra prej inspektoreve. Ky laborator kryen analiza për tokat, ujërat dhe plehrat kimike. MBU planifikon ndarjen e Laboratorit të Pleherave Kimike nga Laboratori Analitik dhe vendosjen e tij në varësi të SHKPK. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si mëposhtë:

156

Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Instituti i Studimit te Tokave parashikon të ndërmarrë për periudhën afatshkurtër iniciativat e mëposhtme ligjore: VKM "Për standardet, etiketimin dhe paketimin e plehrave kimike, mbrojtjen e konsumatorit, barrierat teknike" i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivat 97/63/EEC, 89/284/EEC, 89/530/EEC,Rregullore(EC) 2003/2003; VKM "Mbi vendosjen e rregullave për regjistrimin e plehrave kimike të prodhuara dhe importuara në RSH' i cili do të përafrohet pjesërisht me Vendimin 2003/1/EC dhe Rregulloren(EC) 2003/2003; VKM "Për rishikimin e masave ndëshkimore për kundravajtesit administrativë" i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën 97/63/EC dhe Rregulloren (EC) 2003/2003. 3.2 Prioritetet afatmesme Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si mëposhtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja e një strukture implementuese. Fuqizimi i kapaciteteve të Sektorit të Standardeve dhe Sigurimit Teknik.

157

3.1.2.2.10 PRODUKTET KOZMETIKE 1 Objektivi politik Sigurimi në mënyrë graduale i përputhshmërisë së legjislacionit shqiptar me standardet dhe rregullat teknike mbi sigurinë e produkteve shqiptare dhe procedurat evropiane të vlerësimit të konformitetit, është një nga detyrimet kryesore të vendit tone, i cili përcaktohet në nenin 75 të MSA-së. Rritja e kapaciteteve administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave, si dhe rregullimi i prodhimit dhe shpërndarjes se produkteve kozmetike cilësore e të sigurta në përputhje me standardet e përcaktuara në direktivat e BE mbeten objektiva prioritare. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Fusha e produkteve kozmetike është një fushë e re e cila nuk ka ende një kuadër ligjor ekzistues. Por parashikimet ligjore të bëra nga Ministria e Shëndetësisë kanë si qëllim plotësimin e kuadrit ligjor dhe përafrimin e këtij të fundit me legjislacionin evropian të identifikuar. 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Shëndetësisë është institucioni përgjegjës për hartimin e akteve ligjore dhe nënligjore në fushën e produkteve kozmetike si dhe për përafrimin e këtyre akteve me legjislacionin evropian. 3 Adresimi i prioriteteve 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si mëposhtë: Të sigurohen kapacitetet administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave. Të shënohet progres në transpozimin e direktivave të përafrimit të ri e të vjetër 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010)

Projekt-ligji "Për produktet kozmetike" i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 76/768/EEC mbi përafrimi e ligjeve ne lidhje me produktet kozmetike, Direktivën 80/1335/EEC lidhur me përafrimin e ligjeve për metodat e analizimit te nevojshëm per kontrollin e përbërjes se produkteve kozmetike, Direktivën e dyte 82/434/EEC lidhur me përafrimin e ligjeve për metodat e analizimit te nevojshëm per kontrollin e përbërjes se produkteve kozmetike, Direktiva e gjashte, 83/514/EEC lidhur me përafrimin e ligjeve për metodat e analizimit te nevojshëm per kontrollin e përbërjes se produkteve kozmetike, Direktivën 85/490/EEC, Direktivën 95/32/EC dhe Direktivën 96/45/EC. Projekt-VKM për miratimi i listës se lendeve te ndaluara për prodhimin e produkteve kozmetike, duke përafruar direktivat e mësipërme. 3.5.6 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e strukturave për kontrollin e produkteve kozmetike; Trajnimi i specialisteve mbi zbatimin e legjislacionit për produkte kozmetike. 158

3.1.2.11 PRODUKTET VETERINARE (Shih titullin mbi Shendetin e Kafsheve)

159

3.1.3 MBROJTJA E KONSUMATORIT DHE MBIKQYRJA E TREGUT 1 Objektivi politik Përafrimi në mënyrë graduale i legjislacionit shqiptar në fushën e mbrojtjes së konsumatorëve me atë evropian, brenda një periudhe pesëvjeçare, përbën një nga detyrimet e parashikuara në Nenin 70 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Ky detyrim i përgjithshëm i parashikuar në nenin 70 të MSA-së parashikohet edhe në Nenin 76 të kësaj Marrëveshje, i cili përcakton për fushën e mbrojtjes së konsumatorit, detyrimet e mëposhtme: - Përafrimin e standardeve për mbrojtjen e konsumatorit në Shqipëri me standardet Komunitare. - Politika për mbrojtjen aktive të konsumatorëve në përputhje me legjislacionin komunitar; - Harmonizimin e legjislacionit të mbrojtjes së konsumatorit në Shqipëri me atë ekzistues në Komunitet; - Mbrojtje ligjore efektive për konsumatorët për përmirësimin e cilësisë së mallrave dhe mbajtjes së standardeve të duhura të sigurisë; - Monitorimin e rregullave nga autoritetet kompetente dhe sigurimi i aksesit në drejtësi në rast mosmarrëveshje. Draft Strategjia për Mbrojtjen e Konsumatorëve dhe Mbikëqyrjen e Tregut, parashikon adoptimin e masave dhe iniciativave në mbrojtje të konsumatorit dhe mbikëqyrjes së tregut në Shqipëri për një periudhë 7 vjeçare (2007-2013). Kjo draft Strategji është menduar të mbulojë një spektër të gjerë të të drejtave të konsumatorëve, duke përfshirë çështje të sigurisë së produkteve dhe shërbimeve, mbikëqyrjes së tregut, aspektet ekonomike dhe ligjore në lidhje me pozicionin e konsumatorit në treg, informimin dhe edukimin e konsumatorëve, dhe të operatorëve ekonomikë, mekanizmat e dëmshpërblimit të konsumatorëve, inkurajimin e shoqatave të konsumatorëve dhe kontributin e tyre së bashku me aktorë të tjerë në zhvillimin dhe implementimin e strategjisë në mbrojtje të konsumatorëve dhe mbikëqyrjes së tregut. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet që transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre: 1. Ligji nr 9135, date 09.11.2003 "Per Mbrojtjen e Konsumatoreve". Objekti: Trajtimi i të drejtave të konsumatorëve, marrëdhënieve ndërmjet konsumatorëve dhe prodhuesve, shitësve, furnizuesve, ofruesve të shërbimeve si dhe organeve të kontrollit të tregut dhe të standardizimit. Qëllimi kryesor i tij është mbrojtja e shëndetit, mjedisit, sigurisë së jetës dhe e të drejtave të tjera të konsumatorit të sanksionuara në këtë ligj. 1. Direktivat Evropiane te transpozuara ne ligj: Direktiva 84/450/EEC "Reklamat çorientuese"; Direktiva 85/374/EEC "Përgjegjësia e prodhuesit"; Direktiva 85/577/EEC "Respektimi i kontratave te negociuara jashtë qendrave te biznesit"; Direktiva 93/13/EEC "Kushtet e padrejta ne kontrata"; Direktivea 94/47/EC "Mbi kontratat ne lidhje me te drejtën e përdorimit te sendeve te paluajtshme mbi bazën e afateve ve kohore"; Direktiva 97/7/EC "Mbi respektimin e kontratave ne distance"; Direktiva 97/55/EC "Mbi reklamat çorientuese dhe krahasuese"; Direktiva 98/6/EC "Mbi vendosjen e çmimeve ne mallrat qe u ofrohen konsumatorëve"; Direktiva 1999/44/EC "Mbi disa aspekte te shitjes se mallrave dhe garancive shoqëruese"; Direktiva 2000/31/EC "Mbi tregtinë elektronike"; Direktiva 2001/95/EC "Mbi sigurinë e përgjithshme te produkteve". 160

Shkalla e Përafrimit e plotë

2.2

Kuadri institucional ekzistues Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, mbështetur në Ligjin Nr. 9135, dt. 11.09.2003 "Për Mbrojtjen e Konsumatorëve", është institucioni përgjegjës për Mbrojtjen e Konsumatorit dhe Mbikëqyrjen e Tregut në Shqipëri. Në këtë fushë operon Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut (DMT), nën Drejtorinë e Përgjithshme Rregullatore me dy sektorë: Sektori i Mbrojtjes së Konsumatorëve dhe Sektori i Mbikëqyrjes dhe Koordinimit. Misioni i strukturës ka te beje me krijimin e kushteve për funksionimin e sistemit institucional në drejtim të mbrojtjes së jetës, shëndetit, interesave ekonomike si dhe të drejtave të tjera të konsumatorëve të përcaktuara në legjislacionin e kësaj fushe, nëpërmjet drejtimit, organizimit, bashkërendimit të veprimtarive për mbrojtjen e konsumatorëve dhe mbikëqyrjen e tregut. Drejtorisë se Mbikëqyrjes se Tregut, ne baze te ligjit te sipërpërmendur si dhe për të siguruar zbatimin e tij, i nevojitet bashkëpunim i vazhdueshëm me institucione qendrore, strukturat publike të kontrollit të tregut, të cilat përveç zbatimit të ligjeve të tyre specifike, janë të parashikuara nga ligji i mësipërm për zbatimin e dispozitave të tij: Ministritë e linjës, drejtoritë përkatëse, si: Ministria e Shëndetësisë (Drejtoria e Kujdesit Shëndetësor Parësor, Drejtoria Farmaceutike), Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorëve (Drejtoria e Sigurisë Ushqimore dhe Mbrojtjes së Konsumatorëve, Drejtoria Veterinare); Drejtoritë e Përgjithshme si: Drejtoria e Përgjithshme e Standardizimit, Drejtoria e Përgjithshme e Metrologjisë dhe Kalibrimit, Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve, etj. Strukturat publike të kontrollit të tregut si: Inspektorati Qendror Teknik, Inspektorati i Ushqimit, Inspektorati Veterinar, etj Entet Rregullatore si: ERT, ERE; Avokati i Popullit

3 Prioritetet 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Për fushën e Mbrojtjes së Konsumatorit dhe Mbikëqyrjes së Tregut, janë këto prioritete: Formulimi i strategjisë për mbrojtjen e konsumatorit dhe mbikëqyrjen e tregut; Forcimi i strukturës përgjegjëse për mbrojtjen e konsumatorëve dhe mbikëqyrjen e tregut; Përafrimi i legjislacionit vendas me atë të BE-së në fushën e Mbrojtjes së Konsumatorit dhe mbikëqyrjes se tregut (Neni 70 dhe 76 i MSA). 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Në përputhje me prioritetet e sipërpërmendura, ndërmerren këto iniciativa ligjore: Projektligji "Për sigurinë e përgjithshme, kërkesat thelbësore, vlerësimin e konformitetit te produkteve", për te cilin tashme pritet miratimi nga Parlamenti. Hartimi i një legjislacioni te tille horizontal, është një kombinimi i Direktivës se "Sigurisë se Përgjithshme te Produkteve" dhe elementëve horizontal apo te përbashkët te Direktivave te "Përqasjes te Re" si: kërkesat thelbësore, hedhja ne treg, prezumimi i konformitetit, vlerësimi i konformitetit, marka e konformitetit, organizmat e autorizuar etj, si dhe te reflektimit te rekomandimeve me te fundit te Komisionit Evropian ne këtë fushe. Gjithashtu, projektligji siguron bazën e nevojshme ligjore për adoptimin, nëpërmjet VKM-ve te rregullave teknike, për grupe te caktuar produktesh, te cilat janë te renditura në Aneksin e tij dhe njëkohësisht ekuivalente me Direktivat Evropiane te "Përqasjes se Re". Këto VKM do te përmbajnë parimet johorizontale te këtyre direktivave, përmendim: procedurat e vlerësimit te konformitetit, kërkesat specifike te 161

sigurisë, etj. Ky projektligj përafron plotësisht Direktivën Evropiane 2001/95/EC "Mbi sigurinë e përgjithshme te produkteve" si dhe mbështetet ne Guidën për implementimin e Direktivave te Perafrimit te ri dhe Perafrimi Global, etj. Hartimi i "Strategjisë Ndër-sektoriale Kombëtare për Mbrojtjen e Konsumatorëve dhe Mbikëqyrjen e Tregut" afatgjate për periudhën 2007-2013. Strategjia përcakton qëllimin dhe drejtimet e politikës së mbrojtjes së konsumatorëve dhe mbikëqyrjes se tregut si dhe objektivat për periudhën afatshkurtër (2007-2010) dhe afatgjate (2010-2013). Për hartimin e kësaj Strategjie kane shërbyer si baze dokumentet evropiane te fushës si: Rezoluta e Këshillit, për Strategjinë e Politikës së Konsumatorit në Komunitet (2002-2006); Programi i veprimeve te BE ne fushën e shëndetit dhe mbrojtjes se konsumatorëve 2007-2013; Strukturat kryesore administrative për implementimin e Acquis, Komisioni Evropian 2004, Guidë për implementimin e Direktivave te Neë Appraoch dhe Global Approach, etj. Hartimi i një projektligji te ri ne fushën e mbrojtjes se konsumatorëve, i cili synon harmonizimin e mëtejshëm me legjislacionin evropian, nëpërmjet adoptimit të direktivave evropiane me te fundit te fushës: Direktiva 2005/29/EC "Mbi praktikat e pandershme tregtare; Direktiva 90/314/EEC "Mbi paketat e udhëtimi"t; Direktiva 87/102/EEC - Direktiva 98/7/EC ­ "Mbi kreditë e konsumatorëve". Përafrimi do te jete i pjesshëm, pasi përafrimi i plote do te arrihet nëpërmjet akteve nënligjore ne zbatim te projektligjit. Hartimi i akteve nënligjore ne zbatim te Ligjit te Mbrojtjes se Konsumatorëve nëpërmjet transpozimit te plote te direktivave evropiane (viti 2008): Direktiva 1997/7/ EC "Mbi respektimin e kontratave ne distance"; Direktiva 90/314/EC "Mbi paketat e udhëtimit"; Direktiva 85/577/EC "Respektimi i kontratave te negociuara jashtë qendrave te biznesit". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për plotësimin e detyrimeve ligjore dhe përmbushjen e prioriteteve te mësipërme janë ndërmarrë aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Forcimi i kapaciteteve institucionale te stafit te mbrojtjes se konsumatorëve dhe mbikëqyrjes se tregut. Ne këto aktivitete përfshihen rritja e numrit te stafit (2 persona), trajnime te stafit, vizite studimore etj, me mbështetjen e Programit CARDS 2003 dhe 2006. Zbatimi i aktiviteteve te Strategjisë Ndër-sektoriale për mbrojtjen e konsumatorëve dhe mbikëqyrjen e tregut, ne lidhje me produktet industriale, te parashikuara për vitin 2008. Këto aktivitete kane te bëjnë me procesin e mbështetjes financiare te shoqatave, te cilat sigurojnë mbrojtjen e te drejtave te konsumatorëve ne procesin e edukimit, informimit, këshillimit, sensibilizimit etj. Ky financim parashikon sigurimin e zyrave (qira), telefon, energji elektrike etj. Gjithashtu, ky financim parashikon dhe pagesën për anëtarësimin e strukturës shtetërore te mbrojtjes se konsumatorëve ne Organizatën Botërore te Konsumatorit (CI). 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Në fushën e Mbrojtjes së Konsumatorit dhe Mbikëqyrjes së Tregut, prioritetet afatmesme janë: Sigurimi i kapaciteteve administrative për përmbushjen e kërkesave të MSA-së në fushën e lëvizjes së lirë të mallrave; Vendosja dhe zhvillimi sistemit të mbikëqyrjes së tregut në përputhje me acquis në lidhje me lëvizjen e lirë të mallrave. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010)

162

Hartimi i akteve nënligjore ne zbatim te Ligjit te Mbrojtjes se konsumatorëve nëpërmjet transpozimit te plote te direktivave evropiane (viti 2009): · Direktiva 94/47/EC "Mbi kontratat përdorimit te sendeve te paluajtshme mbi bazën e afateve kohore"; · Direktiva 87/102/EEC "Mbi kreditë e konsumatorëve"; · Direktiva 98/7/EC "Mbi kreditë e konsumatorëve". Harmonizimi i mëtejshëm i legjislacionit ne fushën e mbrojtjes se konsumatorëve nëpërmjet transpozimit te plote te direktivave evropiane (viti 2010): · Direktiva 98/27/EC "Mbi vendimet gjyqësore"; · Direktiva 2002/65/EC "Mbi marketingun ne distance te shërbimeve financiare"; · Direktiva 98/257/EC "Mbi mosmarrëveshjet jashtëgjyqësorit"; · ç) Direktiva 2005/29/EC "Mbi praktikat e pandershme tregtare". 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Forcimi i kapaciteteve institucionale te stafit te mbrojtjes se konsumatorëve dhe mbikëqyrjes se tregut. Ne këto aktivitete përfshihen: rritja e numrit te stafit (2 persona), trajnime te stafit, vizite studimore etj, me mbështetjen e Programit CARDS 2006. Zbatimi i aktiviteteve te Strategjisë ndër-sektoriale për mbrojtjen e konsumatorëve dhe mbikëqyrjen e tregut, ne lidhje me produktet industriale, te parashikuara për vitin 2008. Këto aktivitete kane te bëjnë me procesin e mbështetjes financiare te shoqatave, te cilat sigurojnë mbrojtjen e te drejtave te konsumatorëve ne procesin e edukimit, informimit, këshillimit, sensibilizimit etj. Ky financim parashikon sigurimin e zyrave (qira), telefon, energji elektrike etj. Gjithashtu, ky financim parashikon dhe pagesën për anëtarësimin e strukturës shtetërore te mbrojtjes se konsumatorëve ne Organizatën Botërore te Konsumatorit (CI). 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Përditësimi i legjislacionit te mbrojtjes se konsumatorëve dhe mbikëqyrjes se tregut ne baze te direktivat evropiane përkatëse; Arritja e përputhshmërisë me praktikat me te mira evropiane ne fushën e mbrojtjes se konsumatorëve dhe mbikëqyrjes se tregut. Vendosja dhe funksionimi i plote institucioneve dhe procedurave te mbikëqyrjes se tregut si dhe instrumenteve te mbikëqyrjes se tregut (vlerësimi i konformitetit, vlerësimi i riskut, markimi CE, etj). Shtrirja e mëtejshme e iniciativave te ndërmarra ne drejtim te: · Ndërgjegjësimit te konsumatorëve; · Zhvillimit te rrjetit te qendrave te këshillimit te konsumatorëve; · Ngritja e një sistemi për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve. Integrimi i elementeve te politikes se konsumatorëve ne fushat e politikave te tjera si p.sh mbrojtja e mjedisit (modelet e konsumit), siguria ushqimore dhe shërbimet e interesit te përgjithshëm (furnizimi me ujë te pijshëm, energji elektrike, telekomunikacion, transport publik etj). Integrimi i Shqipërisë si një partner aktiv ne institucionet evropiane dhe ndërkombëtare për mbrojtjen e konsumatorëve dhe mbikëqyrjes se tregut: Sistemi i Shkëmbimit te Shpejtë te Informacioneve për produktet jo ushqimore (RAPEX), Sistemi i Informimit dhe Komunikimit për Mbikëqyrjen e Tregut (ICSMS), Qendra e Administrimit te Burimeve dhe Komunikimit (CIRCA), Grupi i Bashkëpunimit Administrativ AdCos, etj. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale

163

INVESTIME

NJËSIA E GJENDJA VITET MATJES AKTUALE 2007 2008 5 X 1 2000 1 500

2009 1 500

2010 1 600

1. Shtim persona personash 4. Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të mbrojtjes së konsumatorit dhe mbikqyrjes së tregut ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Mbështetje për cilësinë e infrastrukturës së tregut - në fushën e standartizimit, akreditimi, metrologjisë, mbrojtjes së konsumatorit dhe mbikqyrjes 1.2 mln së tregut AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut, Inspektorati Qendror TeknikMinistria e Ekonomisë Bashkimi Europian CARDS 2006

2007

2009

164

3.1.4 LËVIZJA E LIRË E MALLRAVE KULTURORE 1 Objektivi politik Në zbatim të nenit 42 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit (neni 29 i Marrëveshjes së Ndërmjetme) nuk do të pengohet ndalimi apo kufizimi i importeve, eksporteve ose mallrave tranzit të justifikuara në bazë të mbrojtjes së thesareve kombëtare me vlerë artistike, historike ose arkeologjike, ose në mbrojtjen e pronësisë intelektuale. Ndalime ose kufizime të tilla nuk do të lënë vend për diskriminim arbitrar ose kufizim të maskuar në tregtinë ndërmjet Shqipërisë dhe Komunitetit Evropian. Mbrojtja e pasurisë kombëtare me vlerë artistike, historike dhe arkeologjike do të sigurohet nga një regjim kufizimesh në importe, eksporte apo në tranzit. Mbrojtja e pronës kulturore do të ruhet nëpërmjet një kuadri legjislativ i cili do të përputhet me legjislacionin komunitar mbi pronën kulturore. Kjo do të gjejë zbatim për kthimin e mallrave kulturore të lëvizura në mënyrë të paligjshme nga territori i një shteti dhe eksporti i mallrave kulturore sipas legjislacionit evropian. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet nënligjore, që transpozojne aktet komunitare si dhe shkalla e përputhshmërisë së tyre. Ligji Nr. 9048 dt. 7.4.2003 "Për trashëgiminë Kulturore - Ligji ka për qellim shpalljen dhe mbrojtjen e trashëgimisë kulturore ne RSH. Objekti i këtij ligji janë parashikimi i rregullave për mbrojtjen e saj dhe detyrat e pergjegjesite e organeve qe veprojnë ne këtë fushe. Ligji nr. 9386 dt. 04.05.2005 "Për muzetë". Ky ligj përcakton rregullat baze për mënyrën e funksionimit klasifikimit te muzeve ne RSH si dhe organet përgjegjëse për mbikëqyrjen e veprimtarisë se tyre ne shërbim te shoqërisë me qellim ekspozimin ruajtjen, dhe administrimin e objekteve muzeore, pjese te trashëgimisë kulturore kombëtare. Qëllimi i këtij ligji është ruajtja dhe zhvillimi i i trashëgimisë muzeore shqiptare. Direktiva e Këshillit 93/7/EEC e 15 Marsit 1993"Mbi kthimin e objekteve kulturore te zhvendosura ilegalisht nga territori i një shteti anëtar - Direktiva ka për objekt rregullimin e lëvizjes se mallrave kulturore duke përcaktuar standardet për këtë veprimtari. Direktiva 96/100 E Parlamentit Evropian dhe Këshillit e 17.02.97 qe amendon shtojcën e Direktivës 93/7EEC. 3. Shkalla e Përafrimit : E pjesshme Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare Ligji nr.8096, date 21/03/1996 "Për kinematografinë"; Ligji nr. 8576, date 3/02/2000 "Për Bibliotekat"; Ligji nr.8578, date 10/02/2000 "Për Teatrin"; Konventa e UNESCO-s 1970 «Mbi mjetet e ndalimit dhe parandalimit të importit dhe eksportit të transferimit të paligjshëm të pronësisë së pasurisë kulturore»; Konventa "Për ruajtjen e Trashëgimisë materiale dhe shpirtërore" 2003; Udhëzim nr. 2, dt 18.3.2004 "Për procedurat e lëvizjes së objekteve të trashëgimisë kulturore, të luajtshme, me vlera të veçanta, kombëtare dhe unikale, për ruajtjen, restaurimin, studimin dhe ekspozimin jashtë territorit të Republikës së Shqipërisë. 2.2 Kuadri institucional ekzistues Institucioni përgjegjës për fushën e lëvizjes së mallrave kulturore është Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, ku për zbatimin e kuadrit ligjor ekzistues janë ngarkuar këto struktura : a) Sektori i Kulturës Kombëtare në Drejtorinë e Zhvillimit të Turizmit dhe Kulturës Kombëtare është strukturë politikbërëse dhe për zbatimin e politikave të saj janë përgjegjëse institucionet e saj të varësisë si më poshtë vijon b) Galeria Kombëtare e Arteve 165

c) Instituti i Monumenteve të Kulturës d) Instituti i Arkeologjisë e) Qendra e Inventarizimit të Pasurive Kulturore 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Mbrojtja e thesareve kombëtare me vlerë arkeologjike, historike, artistike. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Projekt-ligji për disa ndryshime ne Ligji Nr. 9048 dt. 7.4.2003 "Për trashëgiminë Kulturore" Ligji nr. 9386 dt. 04.05.2005 "Për muzetë" qe do te perafrohen pjeserisht me Direktiven e Keshillit 93/7/EEC e 15 Marsit 1993"Mbi kthimin e objekteve kulturore te zhvendosura ilegalisht nga territori I një shteti anëtar" dhe "Direkttive nr 96/100 E Parlamentit Evropian dhe Këshillit e 17.02.97 qe amendon shtojcën e Direktivës 93/7EEC" Projekt ligj "për disa ndryshime ne Ligjin nr.8096, date 21/03/1996 "Për kinematografinë" qe do te perafrohen pjeserisht me Direktivën 93/7/EEC; Direktivën 96/100 EC; Rregullore 3911/92; Rregullore 752/93 Projekt ligj "per disa ndryshime ne Ligjin nr. 8576, date 3/02/2000 "Për Bibliotekat" e cila do te përafrohet pjesërisht me Direktivën 93/7/EEC; Direktivën 96/100 EC; Rregullore 3911/92; Rregullore 752/93 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përcaktimi i hapësirave dhe specifikimeve kuptimin e ligjit të trashëgimisë kulturore Përcaktimi i hapësirave dhe specifikimeve kuptimin e ligjit të muzeut. Përcaktimi i hapësirave dhe specifikimeve kuptimin e ligjit të për kinematografinë. Përcaktimi i hapësirave dhe specifikimeve kuptimin e ligjit të për bibliotekat. të detajuara për lëvizjen e objekteve kulturore në të detajuara për lëvizjen e objekteve kulturore në të detajuara për lëvizjen e objekteve kulturore në të detajuara për lëvizjen e objekteve kulturore në

3.2 Prioritete afatmesme (2009-2010) Prioritet i përcaktuar për Qeverinë Shqiptare për periudhën afatmesme është: Mbrojtja e thesareve kombëtare me vlerë artistike, historike ose arkeologjike 3.2.1 Iniciativa ligjore afatmesme (2009/2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt - ligj "Për disa ndryshime në ligjin për teatrin", i cili do të përafrohet pjesërisht me direktivën 93/7/EEC; Direktivën 96/100 EC; Rregulloren 3911/92; Rregulloren 752/93 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009/2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përcaktimi i hapësirave dhe specifikimeve të detajuara për lëvizjen e objekteve kulturore në kuptimin e ligjit për teatrin. 3.2 LEVIZJA E LIRË E PUNËTORËVE 166

1 Objektivi politik i fushës Fokusi kryesor i Qeverisë në fushën e lëvizjes së lirë të punëtorëve, për periudhën afatshkurtër dhe afatmesme është bashkëpunimi i ngushtë me palën komunitare në fushën e migracionit të ligjshëm, për rregullat e pranimit dhe të drejtat dhe statusin e personave të pranuar, koordinimi i sistemit të mbrojtjes shoqërore për punonjësit komunitarë të punësuar në territorin shqiptar, si dhe adaptimi i sistemit të sigurimeve shoqërore me kërkesat e reja ekonomike e sociale, nëpërmjet bashkëpunimit me palët. (46,47, 80 dhe 99 te MSA-s). Po ashtu një vëmendje e veçantë do ti kushtohet përmirësimit të kapaciteteve administrative dhe financiare për zbatimin e legjislacionit për azilin dhe migracionin, dhe ne veçanti për zbatimin e strategjive kombëtare dhe planet e tyre te veprimit si dhe ratifikimit dhe zbatimit progresiv të të gjitha konventave ndërkombëtare në fushën e migracionit dhe zbatimit të masave të strategjisë kombëtare të migracionit. 2.1 Kuadri Ligjor ekzistues Ligje dhe aktet nënligjore, që transpozohen me aktet komunitare si dhe shkalla e përputhshmërisë së tyre Ligji Nr.7703, date 11.05.1993 "Për Sigurimin Shoqëror ne RSH", Sigurimet shoqërore mbrojnë ne mënyrë te detyrueshme te gjithë shtetasit ekonomikisht aktive ne Shqipëri, ne rastin e pakësimit te te ardhurave si pasoje e barrelindjes, pleqërisë, invaliditetit dhe humbjes se mbajtësit te familjes. - Direktiva nr. 79/7/EEC, "mbi zbatimin progresiv të parimit të trajtimit të barabartë të burrave dhe grave në çështjet e sigurimit shoqëror" Qëllimi i kësaj Direktive është zbatimi progresiv, në fushën e sigurimeve shoqërore dhe të elementeve të tjerë të mbrojtjes sociale, i parimit të trajtimit të barabartë të burrave dhe grave në çështjet e sigurimit shoqëror, që tani e tutje do të referohet si "parimi i trajtimit të barabartë". Direktivë do të jetë e zbatueshme për popullsinë aktive për punë, përfshirë personat e vetëpunësuar, punëtorët dhe personat e vetëpunësuar veprimtaria e të cilëve është ndërprerë nga sëmundja, aksidenti apo papunësia jo e dëshirueshme dhe personat që janë në kërkim të punës, si dhe për punëtorët, të vetëpunësuar ose jo, që kanë dalë në pension pleqërie apo invaliditeti. - Direktiva nr. 86/378/EEC, "mbi zbatimin e parimit të trajtimit të barabartë për burrat dhe gratë në skemat e sigurimit shoqëror në punë Qëllimi i kësaj Direktive është zbatimi, në skemat e sigurimit shoqëror në punë, i parimit të trajtimit të barabartë të burrave dhe grave, që tani e tutje do të referohet si "parimi i trajtimit të barabartë. Direktiva nr. 92/85/KEE, "mbi paraqitjen e masave për të inkurajuar përmirësimin e sigurisë dhe shëndetit në punë për punëtoret shtatzëna dhe punëtoret të cilat sapo kanë lindur fëmijë ose që janë me fëmijë në gji". Qëllimi i kësaj Direktive, është të zbatojë masat për të inkurajuar përmirësimet në sigurinë dhe shëndetin në punë të punëtoreve shtatzëna dhe punëtoreve të cilat sapo kanë lindur fëmijë ose që janë me fëmijë në gji. E pjesshme Ligje dhe akte qe nuk traspozojnë akte komunitare Kushtetuta e Republikës se Shqipërisë, neni 8 Ligjin nr.8492, datë 27.5.1999 "Për të huajt" Konventa nr.97 "Migracioni për punësim" (E rishikuar)-ILO, ratifikuar me Ligjin nr. 9320, datë 25.11. 2004. 167

Ligji Nr. 9668, date 18.12.2006 "Mbi emigrimin e shtetasve shqiptare për motive punësimi" Ligji nr.8960, datë 24.10.2002 "Për ratifikimin e Kartës Sociale Evropiane, të rishikuar"; Konventa nr.181"Mbi Agjencitë Private të Punësimit"-ILO, ratifikuar me Ligjin nr.8350, datë 20.05. 1998 Konventa OKB "Për mbrojtjen e të drejtave të të gjithë punëtorëve migrantë dhe pjesëtarëve të familjeve të tyre" ratifikuar me Ligjin nr.9703, datë 02.04.2007; Ligji nr. 9442, datë16.11.2005 "Për ratifikimin e Konventës se ILO-s, nr.102, "Për standardet minimale të mbrojtjes shoqërore"; Konventa e Këshillit të Evropës 1997 "Për statusin ligjor të punëtorëve migrantë, ratifikuar me Ligjin nr.9555, date 08.06.2006. Ligji Nr.9066, datë 15.5.2003 "Për ratifikimin e marrëveshjes ndërmjet Qeverise se RSH dhe Republikës se Turqisë Për Mbrojtjen Shoqërore"; VKM nr 258, date 05.05.2006 "Për Ratifikimin e Konventës Evropiane "Për statusin Ligjor te Punëtoreve Migrante"; Konventa nr.143 "Për punëtorët migrantë"-ILO, ratifikuar me Ligjin nr.9564, date 19.06.2006. VKM nr.296, dt.06.05.2005, "Për miratimin e Planit Kombëtar te Veprimit te Migracionit". VKM 760 Date 19.11.2004 "Për miratimin e Strategjisë Kombëtare te Migracionit" Udhëzim nr. 786, date 09.04.2001, "Për dhenen e lejes për pune shtetasve te huaj". VKM, nr. 439, dt. 4/5/2000, "Për hyrjen, qëndrimin dhe trajtimin e të huajve", i ndryshuar VKM Nr. 708 Date 16.10.2003 "Për Mënyrën e Licencimit dhe Funksionimit te Agjencive Private te Punësimit" Udhëzimi i Ministrit te Punës Nr.1297, date 16.07.2004, "Për Funksionimin e Regjistrit për emigrantet dhe procedurat për regjistrimin e shtetasve shqiptare qe emigrojnë 2.2 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në lëvizjes se lire te punëtoreve, është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Ministrinë e Punëve të Jashtme, përsa i përket hyrjes së të huajve në Republikën e Shqipërisë. b) Ministrinë e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta, përsa i përket hyrjes, qëndrimit dhe trajtimit të të huajve në Republikën e Shqipërisë. c) Ministria e Financave, Instituti i Sigurimeve Shoqërore përsa i përket koordinimit te sistemeve te sigurimeve shoqërore. 3 Prioritetet 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Bazuar në angazhimet që derivojnë nga zbatimi i Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit, prioritetet afatshkurtra për fushën e lëvizjes se lire te punëtoreve janë: Të amendohet ligji për të Huajt, për ta sjellë legjislacionin e vizave më pranë standardeve të BE-së. Koordinimi i sistemit të mbrojtjes shoqërore për punonjësit komunitarë të punësuar në territorin shqiptar . Adaptimi i sistemit të sigurimeve shoqërore me kërkesat e reja ekonomike e sociale, nëpërmjet bashkëpunimit me palët. Të sigurohet përputhje e plotë e dokumenteve shqiptare të udhëtimit me standardet ndërkombëtare. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra, për realizimin e tyre, do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore nga Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta: Projekt- VKM "Për planin e veprimit te remitancave"; 168

Nënshkrimi dhe ratifikimi i marrëveshjes me Rumaninë "Për mbrojtjen sociale me vendet pritëse te emigranteve"; Projekt-ligji "Për te huajt" Projekt-VKM Për përfitimin e statusit te emigrantit" Projekt-VKM "Për dhënien e lejes se punës, shtetasve te huaj ". Projekt-VKM "Për nxitjen e kthimit vullnetar te emigranteve shqiptare dhe riintegrimi i tyre " Negocimi dhe nënshkrimi i Marrëveshjejeve te Mirëkuptimi me institucionet që mbulojnë cështjet migratore ne Itali dhe Greqi. Nënshkrimi dhe ratifikimi i marrëveshjeve me Italinë dhe Greqinë "Për mbrojtjen sociale me vendet pritëse te emigranteve" Nënshkrimi i Marrëveshjeve mes Televizionit Publik Shqiptar dhe kanaleve televizive kombëtare te vendeve pritëse te emigranteve për transmetimin e një fushate mediatike informuese ne lidhje me fenomenet e Migracionit" 3.1.2 Aktivitet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për realizimin e angazhimeve gjatë periudhës afatshkurtër, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Zbatimi i marrëveshjes me Turqinë. Kryerja e një raporti vlerësues mbi mundësitë e formimit profesional qe ofrohen aktualisht për emigrantet e rikthyer dhe mbi nevojat dhe mangësitë ekzistuese. Krijimi i një Data-Base i cili do te përmbajë informacion ne lidhje me emigrantet e kualifikuar me qellim punësimin e tyre nga ndërmarrjet shqiptare Pajisja me kompjuterëve e Zyrave Rajonale te Punësimit Fuqizimi i kapaciteteve te Drejtorisë se Migracionit ne MPCSSHB nëpërmjet rekrutimit te një personi te specializuar ne te Drejtën Migratore. Trajnime për personelin e Zyrave Rajonale te Punësimit qe do te merren me dhënien e informacionit për migracionin( sporteli për migracionin). 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Bazuar në angazhimet që derivojnë nga zbatimi i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, prioritetet afatmesme për fushën e lëvizjes se lire te punëtoreve janë: Koordinimi i sistemit të mbrojtjes shoqërore për punonjësit komunitarë të punësuar në territorin shqiptar . Adaptimi i sistemit të sigurimeve shoqërore me kërkesat e reja ekonomike e sociale, nëpërmjet bashkëpunimit me palët. Të sigurohet përputhje e plotë e dokumenteve shqiptare të udhëtimit me standardet ndërkombëtare.

169

3.3 LIRIA E VENDOSJES DHE LIRIA PER TE OFRUAR SHERBIME 3.3.1 LIRIA E VENDOSJES DHE LIRIA PER TE OFRUAR SHERBIME (PROCEDURAT E REGJISTRIMIT DHE TE LICENSIMIT) 1 Objektivi politik Qeveria shqiptare, në zbatim të angazhimeve të marra në OBT për të siguruar trajtim të barabartë mes shoqërive shqiptare dhe atyre të huaja dhe në përputhje me detyrimet e Marrëveshjes së StabilizimAsociimit (neni 49-56), duhet të lehtësojë fillimin e veprimtarive ekonomike në territorin shqiptar nga shoqëri dhe shtetas komunitar. Për këtë qëllim, me hyrjen në fuqi të kësaj Marrëveshjeje, qeveria do të garantojë trajtim të njëjtë si ndaj shoqërive komunitare, ashtu edhe shoqërive vendase ose të një vendit të tretë, pavarësisht cilësisë. Gjithashtu, pas vendosjes në Shqipëri të filialeve dhe degëve të shoqërive komunitare, këto të fundit do të kenë trajtim jo më pak të favorshëm se ai që do t'u akordohet degëve dhe filialeve shqiptare. Pesë vite pas hyrjes në fuqi të kësaj Marrëveshjeje, ky regjim do të zbatohet dhe për shtetasit komunitarë, të cilët mund të fillojnë veprimtari ekonomike si persona të vetë-punësuar. Në nenin 57 të MSA-së, Qeveria shqiptare është angazhuar të marrë masat e nevojshme për të lejuar progresivisht ofrimin e shërbimeve nga shoqëritë ose shtetasit e Komunitetit ose Shqipërisë, të vendosur në një territor të ndryshëm nga marrësi i shërbimit. Për zbatimin efektiv të këtyre neneve, Qeveria shqiptare do të reformojë procedurat për regjistrimin e biznesit dhe licencimin e tij. Për regjistrimin e biznesit synohet përmirësimi i cilësisë së shërbimit dhe efiçencës gjatë ofrimit të këtij shërbimi, si dhe reduktimi i praktikave korruptive gjatë regjistrimit të biznesit. Kjo do të arrihet nëpërmjet krijimit të një modeli tërësisht të ri, nëpërmjet të cilit do të realizohet regjistrimi i biznesit me një herë të vetme. Në një periudhë 3-vjeçare do të bëhet funksionale Qendra Kombëtare e Biznesit, e cila do të shërbejë si `one-stop-shop' për regjistrimin e biznesit. I gjithë aktiviteti për këtë fushë do të ndiqet nga Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës në bashkëpunim me Ministrinë e Drejtësisë dhe do të monitorohet në vijim në kuadër të mekanizmave përkatës të reformës rregullatore. Këto masa do të çojnë në reduktimin e ditëve të regjistrimit nga 47 ditë në 1 ditë, reduktimin e akteve korruptive gjatë regjistrimit dhe ofrimin e shërbimit on-line. Për sistemin e licencimit synohet thjeshtësimi dhe harmonizimi i procedurave të licencimit në të gjithë sektorët, duke përdorur në mënyrë të harmonizuar parimet e qeverisjes së mirë dhe të eksperiencave të tilla si thjeshtësimi administrativ, parimi i autodeklarimit dhe autoçertifikimit, etj.. Qeveria shqiptare do të synojë ofrimin e shërbimit për biznesin sipas eksperiencave të `One-Stop-Shop' duke vlerësuar eksperiencat e OECD-së për licencimin. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Legjislacioni bazë për lirinë e vendosjes dhe ofrimin e shërbimeve përbëhet nga: Ligjet dhe aktet e tjera qe transpozojnë akte komunitare. 1. Ligji nr. 9723, date 3.5.2007, "Për Qendrën Kombëtare te Regjistrimit". Direktiva 2003/58 e Parlamentit Europian dhe e Këshillit, dt. 15 Korrik 2003, e cila amendon Direktiva 68/151/EEC, 77/91/EEC, dhe 89/666/EEC, për sa u përket dhënies se te dhënave lidhur me disa shoqëri. Shkalla e përafrimit e pjesshme. Si dhe nga ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare. 170

Ligji nr. 7638, date 19.11.1992 "Për Shoqëritë Tregtare", i ndryshuar. Ligji nr. 7632, date 04.11.1992, "Dispozita të Pjesës së Parë të Kodit Tregtar", i ndryshuar. 2.2 Kuadri institucional ekzistues Qeveria shqiptare, me Urdhrin e Kryeministrit nr. 170, date 31.10.2005, ka krijuar Task Forcën për drejtimin dhe monitorimin e Reformës Rregullatore, e cila drejtohet nga Kryeministri. Në kuadër të kësaj reforme janë krijuar edhe grupet teknike te drejtuara nga zëvendësministrat sipas fushave të mbulimit. Këto grupe teknike, nën drejtimin e Ministrisë së Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, kanë hartuar Planin e Veprimit të Reformës Rregullatore. Regjistrimi dhe licencimi trajtohen nga Grupi i Regjistrimit dhe Licencimit drejtuar nga Zëvendësministri i Drejtësisë dhe Zëvendësministri i Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. Reforma Rregullatore koordinohet nga Drejtoria e Politikave të Tregut pranë Ministrinë së Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. QKR do te jete një institucion qendror ne varësi te Ministrisë te Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikes, me autonomi te plote vendimmarrëse ne lidhje me procesin e regjistrimit tregtar, misioni i se cilës do te jete te ofroje një "zyre me një ndalese (one-stop-shop)" për regjistrimin e biznesit, mbajtjen e regjistrit tregtar si një baze të dhënash elektronike e unifikuar. QKR do te funksionojnë si një "sportel" i vetëm pre te gjitha llojet e subjekteve te biznesit ne te gjithë Shqipërinë për te kryer dhe aplikuar për te gjitha proceset qe lidhen me regjistrimin e biznesit duke përfshire edhe regjistrimin fiskal, te punës dhe sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore, QKR do te mundësoje aksesin për regjistrim sa me pranë përfituesve duke siguruar një mbulim te madh gjeografik. QKR fillimisht do te lidhet ne mënyre elektronike me regjistrin e informatizuar te organeve tatimore dhe sistemin e prokurimit publik dhe hapa pas hapi edhe me baza te tjera elektronike te drenash qe do te krijohen ne te ardhmen. Projekti parashikon qe ne momentin e hapjes se saj, QKR do te ketë 29 sportele te lidhur on line ne bashki e komuna, nume ky qe do te dyfishohet deri ne fund te vitit 2007. Objektivi ynë është qe ne një periudhe dy deri tre vjeçare, ne koordinim edhe me projekte te tjera, te mundësojmë informatizimin e te gjitha sporteleve te tjera ne çdo bashki e komune te vendit. QKR do te jete funksionale me 1 shtator 2007 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Te ndryshohet legjislacioni ne fuqi mbi te drejtën e vendosjes për te siguruar trajtim plotësisht te barabarte mes shoqërive te huaja dhe vendase, një dallim te qarte mes ofrimit te shërbimeve te përkohshme apo te përhershme dhe përputhshmëri me kërkesat e MSA-se. Të sigurohet parimi i proporcionalitetit në ofrimin e shërbimeve ndërkufitare. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Vendimi i Këshillit te Ministrave (VKM) qe adopton statutin e QKR, i cili përcakton rregullat e detajuara për organizimin, sektorin e funksioneve te punës dhe raportimin. (Neni 17) Urdhër i Kryeministrit për strukturën dhe skemën organizative te QKR. (Neni 7/2) Vendim i Këshillit te Ministrave për nivelin e pagave te QKR. (Neni 11/1) Vendim i Këshillit te Ministrave për numrin e punonjësve te QKR ne lidhje me ligjin për buxhetin e shtetit. (Neni 7/1) Vendim i Këshillit te Ministrave, për tarifat e shërbimeve lidhur me funksionet e QKR. (Neni 13/3) 3.1.2 Aktivitete zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Kualifikimi i stafit te Qendrës Kombëtare te Regjistrimit për te garantuar një zbatim efektiv te modelit te ri te regjistrimit. Monitorimi i zbatimit te rekomandimeve te dhëna për përmirësimin e sistemit te licencimit ne sektorët e analizuar gjate vitit 2006. 171

Vazhdimi i rishikimit te detajuar i kuadrit ligjor për sektorët e analizuar gjate vitit 2006 duke përcaktuar statusin aktual në lidhje me përputhshmërinë e tij me "Acquis communautaire", si dhe përcaktimin e masave për harmonizimin e tyre. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale për Drejtorinë e Politikave të Tregut INVESTIME NJËSIA GJENDJA VITET E AKTUALE 2007 2008 2009 MATJES 5 0 0 0 persona (mijë lekë) X 0 0

2010 0 0

1. Shtim personash 4. Trajnime (mijë lekë)

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të lirisë së vendosjes dhe lirisë për të ofruar shërbime ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Banka Energjitikës Botërore Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Qeveria Energjitikës Amerikane

Reforma per permiresimin e mjedisit te biznesit dhe fuqizimin institucional" BERIS 7.6 mln IDA, IBRD Reduktimi i korrupsionit ne e Pragu i Sfidës procesin te së Mijëvjecarit regjistrimit për Shqipërinë biznesit 2.6 mln

2007

2011

Në vazhdim Në vazhdim

172

3.2.2 NJOHJA RECIPROKE E DIPLOMAVE 1 Objektivi politik Fusha e njohjes së diplomave është një fushë tepër e rëndësishme për realizimin e lëvizjes së lirë të personave në kuadër të Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit, detyrimet e së cilës përcaktohen në nenin 54 të saj. Qeveria shqiptare do të punojë që procedurat dhe kriteret e njohjes së kualifikimeve të huaja të jenë transparente, koherente, të besueshme dhe do të rishikojë në mënyrë periodike këto procedura për të rritur transparencën, duke marrë parasysh edhe zhvillimet në fushën e arsimit. Ky është parimi kryesor i zbatimit të politikave transparente të njohjes në Bashkimin Evropian, i cili gjen shprehje edhe në nenin 54, të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Në Ministrinë e Arsimit dhe të Shkencës do të bëhet njohja e diplomave unike Bachelor dhe Master të cilat janë të përfshira në një diplomë universitare. Këto diploma master që do të njihen nga MASH janë fituar sipas procesit të Bolonjës në sistemin me cikle studimi (3+2 apo 3+1) që është konceptuar si një proces i vetëm për këdo që dëshiron të ndjekë këto studime dhe që zbatohet në pjesën më të madhe të vendeve evropiane. Po kështu parashikohet që në periudhat e ardhme të vendoset edhe njohja e diplomave të përbashkëta. Për të pasur një transparencë sa më të madhe në procesin e njohjes së diplomave po punohet për futjen e Suplementit të diplomës dhe përsosjen e sistemit ECTS (neni 100 i MSA-së). 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkallën e përputhshmërisë së tyre. 1. Ligji nr.9741 dt.21.05.2007 "Për Arsimin e Lartë ne Republikën e Shqipërisë", Neni 37 dhe 38 për njohjen e diplomave dhe programeve të studimit 2. Direktiva 2005/36/EC, "Mbi Njohjen e Kualifikimeve profesionale. 3. Shkalla e përafrimit: E plote ne kuadrin e njohjes akademike të diplomave dhe certifikatave të huaja. Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare: Konventa e Lisbonës për njohjen e kualifikimeve të arsimit të lartë në Evropë, nënshkruar më datë 04.11.1999 . 2.2 Kuadri institucional ekzistues

a) Drejtoria e Arsimit të Lartë dhe Njohjes së Diplomave. Kjo drejtori ka për detyrë kryerjen e procedurës së plotë të njohjes së diplomave. Drejtoria e Arsimit të Lartë verifikon vërtetësinë e dokumentacionit për mbarimin e shkollës së lartë, i mbështetur në aktet ligjore e nën ligjore në fuqi dhe lëshon dokumentin e njohjes së diplomës. Komisioni ad hoc i përbërë nga specialistë të shkollave të larta, mbas shqyrtimit të dokumentacionit shtetëror dhe shkollor, vendosi për njohjen e plotë ose të pjesshme të diplomës, e cila konfirmon mbarimin e studimeve të larta të aplikantit. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Intensifikimi i reformimit universitar ne përputhje me parimet dhe objektivat e procesit te Bolonjës ne drejtim te strukturës se studimeve (3+2 vite), ngritjes se sistemit te vlerësimit te 173

cilësisë përmes akreditimit, adoptimit te sistemit te krediteve, unifikimit te procedurave te njohjes se diplomave sipas normave te Bashkimit Evropian. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra, për realizimin e tyre, do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës: Projekt-VKM ne zbatim te ligjit te ri "Për arsimin e larte" për një procedure te plote sipas përvojës evropiane Projekt-VKM "Për ngritjen e Qendrës se Informimit dhe Njohjes se Diplomave"; Projekt-Udhëzim lidhur me procedurat e plota për njohjen e kualifikimeve, të fituara jashtë shtetit, ne mbështetje te VKM; Projekt-Udhëzim "Për ndryshimet ne Statutet e Universiteteve dhe përgatitjen e rregulloreve përkatëse për procedurat e njohjes se diplomave nga Universitetet"; Projekt-Udhëzim "Për implementimin masiv Suplementit të Diplomës"; Projekt-Udhëzim "Për përmirësimin e sistemit ECTS; Pakete aktesh nënligjore për përputhje te plote me kuadrin ligjor evropian (BE) për njohjen e diplomave dhe kualifikimeve profesionale; VKM për procedura te njohjes se diplomave sipas standardeve te BE, ne zbatim te paketës se re ligjore. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Ngritja e Qendrës së Informimit e Koordinimit Ndërkombëtar dhe Njohjes së Diplomave; Implementimi masiv Suplementit të Diplomës; Përmirësimi i titujve të diplomave, sipas përvojës së universiteteve evropiane; Seminare për diskutimin e titujve te diplomave; Përmirësimi i sistemit ECTS; Zbatimi i procedurës se re për njohjen se diplomave; 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Prioritete e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë vijon: Intensifikimi i reformimit universitar ne përputhje me parimet dhe objektivat e procesit te Bolonjës ne drejtim te strukturës se studimeve (3+2 vite), ngritjes se sistemit te vlerësimit te cilësisë përmes akreditimit, adoptimit te sistemit te krediteve, unifikimit te procedurave te njohjes se diplomave sipas normave te Bashkimit Evropian. 3.2.2. Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përmirësimi i titujve të diplomave; Zbatimi i procedurës se njohjes se diplomave sipas standardeve te BE. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës INVESTIME NJËSIA GJENDJA VITET AKTUALE E 2007 MATJES

2008

2009

2010

174

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

persona mijë lekë

2 X

7 1250

8 7500

X 5625

X 7500

175

3.3.3 NJOHJA RECIPROKE E KUALIFIKIMEVE PER PROFESIONET E LIRA 1 Objektivi Politik Në kuadër të zbatimit të Nenit 54 të Marrëveshjes se Stabilizim-Asociimit Qeveria Shqiptare angazhohet të marrë hapa të nevojshëm për njohjen reciproke të kualifikimeve, për të lehtësuar aktivitetet profesionale të shtetasve shqiptare dhe shtetasve komunitarë në Shqipëri si dhe Përafrimin e Legjislacionit vendas me acquis mbi ushtrimin e disa profesioneve të lira. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Baza ligjore që përcakton veprimtaritë e mjekut, farmacistit, mamive infermierëve dhe dentistëve që licensohen së bashku me kriteret e licensimit është: VKM 238/2003 "Për licensimin e veprimtarisë private në fushën e shëndetësisë" Ligjin 8615/2000 "Për Urdhërin e Mjekut në Republikën e Shqipërisë" Ligji Nr 9150, datë 30.10.2003 "Për Urdhërin e Farmacistëve në RSH" Ligj nr. 9718, datë 19.04.2007 "Për krijimin e Urdhrit infermier-mami në Republikën e Shqipërisë". Urdhëri i Ministrit të Shëndetësisë 108/2002 "Për dhënien e licensës për ushtrim të profesionit në fushën e shëndetësisë në profesion të lirë privat" Urdhëri i Ministrit të Shëndetësisë 309/2003 "Për transferimin e aktivitetit privat në fushën e shëndetësisë" Urdhëri 346/2004 "Mbi kriteret e licensimit të subjekteve private në profesonin e mjekut, farmacistit, stomatologut", si dhe një sërë udhëzimesh e rregulloresh. Baza ligjore që përcakton veprimtaritë e arkitektit që licensohen së bashku me kriteret e licensimit është: VKM 613/1993, "Për ushtrimin e veprimtarive në ndërtim dhe projektim të shoqërive" Rregullore "Për kriteret dhe procedurat e dhënies së licensave profesionale për punët dhe shërbimet publike" Baza ligjore që përcakton veprimtaritë e avokatit dhe noterit që licensohen së bashku me kriteret e licensimit është : Kushtetuta e RSH-së. Neni 49 i Kushtetutës sanksionon të drejtën e fitimit të mjeteve të jetesës me punë të ligjshme, të zgjedhur ose pranuar vetë. Çdo person është i lirë të zgjedhë profesionin, vendin e punës, si dhe sistemin e kualifikimit të vet profesional. Ligji nr. 7829, datë 01.06.1994, "Për Noterinë" ndryshuar me ligjin nr.7820, datë 19.04.1995; ndryshuar me ligjin nr. 8790, datë 10.05.2001; ndryshuar me ligjin nr. 9216, datë 01.04.2004, i cili rregullon veprimtarinë e profesionit të noterit. Ky ligj përcakton kushtet dhe kriteret për t'u bërë noter; të drejtat dhe detyrimet e noterit; mënyrën e redaktimit të akteve noteriale, pavlefshmërinë e akteve dhe të veprimeve noteriale; organizimin dhe përfaqësimin profesional të noterëve. Ligji nr. 9109, datë 17.07.2003, "Për Profesionin e Avokatit në Republikën e Shqipërisë", i cili është hartuar nën asistencën e Këshillit të Europës. Ky ligj rregullon veprimtarinë e avokatit; përcakton kriteret dhe kushtet për të ushtruar profesionin e avokatit, të drejtat dhe detyrat e tyre; përcakton organet drejtuese; kompetencat dhe juridiksionin e tyre, ka sjellë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 77/249/CEE. 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Ministria e Shëndetësisë licenson subjektet private, vendas apo të huaj, që do të ushtrojnë veprimtari në fushën e shëndetësisë. Organi përgjegjës për pranimin e kërkesave të subjekteve dhe 176

për përgatitjen e materialeve për Komisionin e Posaçëm të dhënies së Liçensave, është Sektori i Licensimit, në Drejtorinë Juridike, të Marrëdhënieve me Jashtë dhe të Licensimeve. Komisioni i Posaçëm i Dhënies së Licensave është organ vendimmarrës. Ky komision mblidhet një herë në muaj dhe është i përbërë nga Kryetar i Komisionit ZV. Ministri i Shëndetësisë dhe ka si anëtarë Drejtorët e të gjitha Drejtorive të Ministrisë së Shëndetësisë, një jurist, një anëtar të Urdhërit të Mjekut, Drejtori i ISKSH -së, anëtar nga Ministria e Mjedisit, Drejtori i QKKB -së. b) Urdhëri i Mjekëve të Shqipërisë është ent publik, i cili përfaqëson interesat e përbashkët të profesioneve mjekësore dhe rregullon marrëdhëniet midis tyre në funksion të publikut. Asnjë individ nuk mund të ushtrojë profesionin e mjekut ose të stomatologut në Republikën e Shqipërisë pa qenë anëtar i Urdhërit të Mjekëve. Misioni i Urdhërit të Mjekëve është ruajtja e standardeve të larta në formimin dhe ushtrimin e profesioneve mjekësore dhe mbrojtja e pacientëve dhe publikut nga kequshtrimi i mjekësisë. Urdhëri i Mjekëve jep dhe heq të drejtën individuale për ushtrimin e profesionit të mjekut dhe stomatologut. c) Urdëri i Farmacistëve është ent publik, i cili përbëhet nga individët, që ushtrojnë profesionin e farmacistit në Republikën e Shqipërisë dhe përfaqëson interesat e tyre profesionalë në nivel partneriteti institucional. Asnjë individ nuk mund ta ushtrojë profesionin e farmacistit në Republikën e Shqipërisë, pa qenë anëtar i Urdhërit të Farmacistëve. Për këtë qëllim jep dhe heq të drejtën vetjake për ushtrimin e këtij profesioni. Urdhëri i Farmacistëve ka për mision ruajtjen dhe garantimin e nivelit të lartë të formimit dhe edukimit shkencor e profesional të farmacistëve, ushtrimin e profesionit, sipas kërkesave shkencore, normave të etikës mjekësore e të Kodit të Deontologjisë Farmaceutike Shqiptare dhe mbrojtjen e pacientëve e të konsumatorëve nga kequshtrimet profesionale dhe shkeljet e normave të detyrueshme. Profesioni i arkitektit a) Ministria e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit, është institucion i autorizuar për dhënien e liçensave lidhur me punët dhe shërbimet publike. Njohja e kualifikimit profesional të arkitektit bëhet me anë të lëshimit të liçensës personale, për ushtrimin e aktivitetit me objekt ndërtimin. Miratimi i liçensave bëhet nga Komisioni i Posaçëm që ngrihet brenda MRTT ­së për këtë qëllim dhe që përbëhen nga specialistë të fushës. Sektori i Liçensimit në MRTT pranon kërkesat dhe dokumentacionin e nevojshëm për t'ja përcjellë më pas Komisionit të posaçëm të Liçensimit. Profesioni i avokatit dhe noterit a) Ministria e Drejtësisë nëpërmjet Drejtorisë së Profesioneve të Lira kujdeset dhe mbështet sipas ligjit ushtrimin, organizimin dhe funksionimin e profesionit, të avokatit, noterit, ndërmjetësit, arbitrit dhe profesioneve të tjera të lira të lidhura me sistemin e drejtësisë, kujdeset dhe mbështet funksionimin e veprimtarisë dhe të shërbimeve të ekspertimit ligjor. b) Dhoma Kombëtare e Noterisë, Ministria e Drejtësisë bashkë me Dhomën Kombëtare të Noterisë cakton numrin minimal të noterëve për një rreth gjyqësor në bazë të numrit të popullsisë dhe të vëllimit të punës së veprimtarisë noteriale. Ministria e Drejtësisë dhe Dhoma Kombëtare e Noterisë, veç e veç mbajnë regjistra për noterët dhe asistentët, si dhe administrojnë dokumentacionin që lidhet me marrjen dhe heqjen e lejes së ushtrimit të profesionit të noterit, transferimet e tyre, përmbushjen e detyrimeve ligjore dhe ecurinë disiplinore të noterëve dhe asistentëve. c) Dhoma Kombëtare e Avokatisë është një person juridik i pavarur nga shteti në ushtrimin e veprimtarisë së saj. Ajo përgjigjet për rregullimin dhe kontrollin e ushtrimit të avokatit në Republikën e Shqipërisë. Rregullat e organizimit dhe funksionimit të Dhomës Kombëtare të Avokatisë parashikohen në statutin e saj. d) Dhoma Kombëtare e Avokatisë, dhomat e avokatisë për juridiksionin e tyre, si dhe Ministria e Drejtësisë, mbajnë regjistrin e asistentëve, si dhe administrojnë dokumentacionin përkatës për ushtrimin e veprimtarisë së tyre. 177

3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 - 2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Lehtësimi i aktiviteteve profesionale të shtetasve shqiptare dhe atyre të Komunitetit në Shqipëri dhe vendet respektive të Komunitetit. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra 2007-2008 Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt ligji "Për infermieristikën", i cili ka për qëllim jo vetëm përmirësimin e shërbimit infermieror në të gjithë strukturat shëndetësore, por dhe të vënies së rregullave për njohjen e kualifikimit profesional të infermierëve sipas normave komunitare. Do të sjellë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2005/36 EC. Ndryshime në ligjin nr.9109,dt.17.07.2003 "Për Profesionin e Avokatit në RSH" si dhe Projektakti" për heqjen e pengesave në qarkullimin e lirë të personave dhe të shërbimeve të shtetasve të Komunitetit Evropian në Shqipëri dhe anasjelltas", të cilët do sjellin një harmonizim të pjesshëm me Direktivën 77/249/EEC dhe Direktivën 98/5/EC. Hartimi i Projektligjit "Për profesionet e lira në fushën e shëndetësisë" për të sjellë një harmonizim të plotë me Direktivën 2005/36 EC. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Njohja me legjislacionin komunitar ne fushën e profesioneve te lira ne fushën e shendetesise; Ngritja e Urdhrit te infermierit. 3.2. Prioritetet afatmesme Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë: Përafrimi i legjislacionit vendas me acquis mbi ushtrimin e disa profesioneve të lira. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore Ndryshim legjislacioni për lejet profesionale në fushat publike, në përputhje të plotë me Direktivën 2005/36 EC. Projektakti " për heqjen e pengesave në qarkullimin e lirë të personave dhe të shërbimeve të shtetasve të Komunitetit Europian në Shqipëri dhe anasjelltas" si dhe Projektakti nënligjor mbi njohjen reciproke të kualifikimeve të profesioneve të lira si avokat, noter, eksper ligjor, në përputhje të plotë me Direktivën /249/EEC dhe direktivën 98/5/EC.

178

3.3.4

SHERBIMET POSTARE

1 Objektivi politik Bazuar në nenet 50, 57, 70, 71, 72 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit, në Strategjinë Kombëtare të Teknologjisë së Informacionit dhe Komunikimit për Shqipërinë dhe Dokumentin mbi Politikat e zhvillimit të shërbimeve postare në Republikën e Shqipërisë, Qeveria Shqiptare angazhohet për një liberalizim gradual të tregut të shërbimeve postare me qëllim ofrimin e shërbimeve me cilësi të lartë dhe tarifa te përballueshme nga konsumatorët. Objektivi është që në Republikën e Shqipërisë, të gjitha shërbimet postare të hapen për tu ofruar nga sektori privat dhe kjo hapje do të bëhet në përputhje me legjislacionin europian. Liberalizimi gradual i tregut si dhe krijimi i strukturave rregullatore të pavarura do të jenë faktorë te rëndësishëm për nxitjen e konkurrencës së ndershme në tregun postar. Nëpërmjet aplikimit të procedurave të thjeshtëzuara për licencim do të rritet interesi i sektorit privat për të konkurruar jo vetëm në tregun postar të jashtëm por edhe në atë të brendshëm. Harmonizimi i standardeve kombëtare me ato të Bashkimit Evropian do të arrihet nëpërmjet ngritjes se një infrastrukture dhe logjistike mbështetëse për shërbimet postare te cilat do te inkurajojnë ofrimin e shërbimeve postare me cilësi te larte. Investimet ne infrastrukture si dhe menaxhimi i rrjetit postar i orientuar drejt biznesit janë thelbësore ne arritjen e standardeve te larta te shërbimit. Futja e shërbimeve te reja postare do te behet si nga operatori publik postar ashtu dhe nga ofruesit privat te shërbimeve postare dhe do te mbështeten nga teknikat dhe teknologjitë e reja ne përdorim. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Kuadri ligjor në fushën e shërbimeve postare përbëhet nga. Ligje dhe akte qe transpozojne akte komunitare. 1. Ligji Nr. 8530 date 23.09.1999 "Për Shërbimet Postare ne Republikën e Shqipërisë" ndryshuar nga Ligji Nr. 9223, date 29.04.2004. Direktiva 2002/39/EC,date 10.06.2002 "Mbi zgjerimin e konkurrencës për shërbimet postare ne Komunitet". Shkalla e Përafrimit e pjesshme. 2. Vendimi i Këshillit te Ministrave Nr. 788, dt. 26.12.2004, "Për përcaktimin e tarifës dhe te peshës se shërbimeve te rezervuara për operatorin publik postar". Direktiva 2002/39/EC, date 10.06.2002, "Mbi zgjerimin e konkurrencës për shërbimet postare ne Komunitet". Shkalla e Përafrimit e plote Ligje dhe akte te tjera nuk transpozojne akte komunitare: Vendimi i Këshillit te Ministrave Nr. 539, dt. 01.08.2003,"Politikat e zhvillimit te shërbimeve postare ne Republikën e Shqipërisë". Vendimi i Këshillit te Ministrave Nr. 405, dt. 27.07.2000, "Për kushtet e nxjerrjes Pullës Postare Shqiptare", i ndryshuar. Vendimi i Këshillit te Ministrave Nr. 27, date 20.01.2001, "Për vendosjen e kutive postare ne ndërtesa banimi dhe institucione". 2.2 Kuadri institucional ekzistues 179

Për zbatimin e objektivave te përcaktuara me lart institucioni përgjegjës, është Ministria e Punëve Publike,Transportit dhe Telekomunikacionit. a) Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomunikacionit i propozon Këshillit te Ministrave strategjinë e zhvillimit te postave si dhe veprimet e nevojshme për përmbushjen e objektivave te politikes se zhvillimit te postave. Drejtoria e Politikave te Transportit dhe Poste Telekomunikacioneve, harton projekt-aktet ligjore e nënligjore për zhvillimin e sektorit te postave, harton plane zhvillimi te postave, mbledh dhe përpunon te dhëna statistikore nga te gjithë operatoret publike dhe private, ndjek zbatimin e detyrimeve për sektorin e postave , gjithashtu aktualisht kryen dhe funksionet e strukturës rregullatore, procedurat e licencimit ne baze te përcaktimeve te këtij ligji, kontrollon cilësinë e shërbimeve te kryera nga operatoret, ne baze te normave dhe standardeve si dhe konkurrencën në treg. b) Për realizimin e detyrave te mësipërme aktualisht Drejtoria e Politikave te Posttelekomunikacionit, është e pandare ne sektorë (te paktën) e cila drejtohet nga një drejtor dhe ka ne përbërje te saj 2 specialiste. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Prioritet i përcaktuar për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër është: Liberalizim gradual te tregut te shërbimeve postare me qellim ofrimin e shërbimeve me cilësi te larte dhe tarifa te përballueshme nga konsumatoret. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Amendimi i Ligjit "Për shërbimet Postare " i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 2002/39/EC VKM "Përcaktimi i peshës dhe tarifës për zonën e rezervuar për operatorin publik postar", i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën 2002/39/EC. Ratifikimi i Dokumentit te Kongresit e 23-te e Unionit Postar Universal (UPU) VKM" Përcaktimi i tarifave te shërbimit universal" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 2002/39/EC. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Fuqizimi i sektorit postar ne Drejtorinë e Politikave të Transportit dhe PosteTelekomunikacioneve. Tabela e mëposhtme tregon investimet që do të kryhen për fuqizimin e kapaciteteve administrative të Drejtorisë së Politikave te Poste-Telekomunikacionit 3.1.3 Prioritetet afatmesme (2009 ­ 2010) Prioritet i përcaktuar për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër është: Liberalizim gradual te tregut te shërbimeve postare me qellim ofrimin e shërbimeve me cilësi te larte dhe tarifa te përballueshme nga konsumatoret. 3.2.3 Iniciativat ligjore afatmesme (2009 ­ 2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore:

180

VKM" Shërbimi universal dhe harmonizimi i shërbimeve te rezervuara" i cili do të përafrohet plotësisht me Direktivën 2002/39/EC. VKM "Kushtet e qeverisjes te ofrimit te shërbimeve jo te rezervuara dhe aksesi ne rrjet, licencat dhe autorizimet, procedurat dhe kushtet respektove" i cili do të përafrohet plotësisht me direktivën 2002/39/EC. VKM "Liberalizimi i plote i sektorit Postar" i cili do të përafrohet plotësisht me direktivën 2002/39/EC. VKM:"Ratifikimi i dokumentit te Kongresit te 24 te UPU", Nairobi 2008. 3.2.4 Aktivitet zbatuese afatmesme (2009 ­ 2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja e Njësisë Rregullator te Postave Tabela: Shtesë e kapaciteteve institucionale të Drejtorisë së Politikave të Postë-Telekomunikacionit INVESTIME NJËSIA E MATJES GJENDJA VITET AKTUALE 2007 1 X 1 1250

2008 3 3750

2009 X 5000

2010 X 6000

1. Shtim persona personash 4. Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

181

3.3.5 SHËRBIMET FINANCIARE BANKA 1 Objektivi politik

3.3.5.1

Neni 70 i MSA-së, parashikon detyrimin për Përafrimin e Legjislacionit në fushën e shërbimeve financiare gjatë fazës së parë tranzitore. Ndërsa në nenin 50 të saj, Shqipëria është angazhuar që me hyrjen në fuqi të Marrëveshjes, t'u ofrojë shoqërive komunitare si dhe degëve dhe filialeve të tyre një trajtim jo më pak të favorshëm se ai që u njihet kompanive, degëve apo filialeve vendase. Gjithashtu, në nenin 57 të Marrëveshjes, Shqipëria angazhohet të lejojë progresivisht ofrimin e shërbimeve nga shoqëritë komunitare, pa qenë nevoja për t'u vendosur. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Legjislacioni bazë për rregullimin e proceseve të krijimit, licencimit dhe mbikëqyrjes së bankave përbëhet nga: Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkallën e përputhshmërisë së tyre. Ligji nr. 9662, datë 18.12.2006 "Për bankat në Republikën e Shqipërisë". Ligji nr. 9662, datë 18.12.2006 "Për bankat në Republikën e Shqipërisë" përcakton kushtet kryesore për vendosjen e bankave dhe institucioneve financiare, dhënien dhe revokimin e licencave, kërkesat mbi kapitalin, kushtet për ushtrimin e veprimtarisë si dhe kriteret për mbikëqyrjen. Direktiva 2000/12/EC, datë 20.03.2000 "Për fillimin dhe vazhdimin e ushtrimit të veprimtarisë nga ana e institucioneve të kreditit" e pjesshme Ligji nr. 8269, datë 23.12.1997 "Për Bankën e Shqipërisë", i ndryshuar; Ligji nr. 9662, datë 18.12.2006 "Për bankat në Republikën e Shqipërisë". Kuadri rregullues në fushën e mbikëqyrjes së bankave është si më poshtë: Rregullore "Për dhënien e licencës për të ushtruar veprimtari bankare në Republikën e Shqipërisë", miratuar me vendimin nr. 71, datë 11.09.2002 të Këshillit Mbikëqyrës të Bankës së Shqipërisë; Rregullore "Për madhësinë dhe plotësimin e "kapitalit fillestar minimal" për veprimtaritë e lejuara për bankat e degët e bankave të huaja të licencuara". Qëllimi i saj është plotësimi i "kapitalit fillestar minimal" nga bankat dhe degët e bankave të huaja, të licencuara përpara publikimit nga BSH të ndryshimit të kapitalit fillestar minimal dhe përcaktimit të madhësisë të kapitalit; Rregullore "Për mjaftueshmërinë e kapitalit". Qëllimi i kësaj rregulloreje është llogaritja e raportit ndërmjet kapitalit rregullator me aktivet dhe me zërat jashtë bilancit të ponderuara me rreziqet që quhet "Raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit" dhe vendosja e një kufiri minimal të raportit; Rregullore "Për pozicionet e hapura valutore". Qëllimi i saj është përcaktimi i rregullave për matjen e pozicionit të hapur valutor për bankat. Këta rregulla synojnë kufizimin e humbjeve të bankave nga transaksionet në valutë dhe në metale të çmuara; 182

Rregullore "Për mbikëqyrjen e transaksioneve bankare në rrugë elektronike". Kjo rregullore ka për qëllim të përcaktojë kushtet organizative, kushtet në lidhje me personelin dhe kushtet teknike për realizimin e veprimtarisë bankare në rrugë elektronike (e-banking) dhe kërkesat lidhur me verifikimin e kryer nga BSH; Rregullore "Për administrimin e rrezikut të kredisë". Qëllimi i kësaj rregulloreje është administrimi i rrezikut të kredisë në mënyrë që banka të minimizojë humbjet e mundshme nga kreditë dhe nga aktivet e tjera te ngjashme me to dhe te ndjeshme ndaj lëvizjeve te normave te interesit; Rregullore "Për administratorët e bankave dhe të degëve të bankave të huaja". Qëllimi i kësaj rregulloreje është përcaktimi i kërkesave në lidhje me profesionalizmin dhe me reputacionin e personave që kryejnë administrimin, drejtimin dhe kontrollin e bankës si dhe kufizimet që duhet të zbatohen në emërimin dhe në shkarkimin e tyre; Rregullore "Për marrëdhëniet e bankës me personat e lidhur me të". Qëllimi i kësaj rregulloreje është rregullimi i marrëdhënieve të bankës dhe degës së bankës së huaj me personat e lidhur me to; Rregullore "Për ekspertët kontabël të autorizuar". Kjo rregullore përcakton kriteret dhe procedurat për miratimin e ekspertëve kontabël të autorizuar të emëruar nga bankat si dhe fushën e veprimtarisë, formën dhe përmbajtjen e kontrollit dhe të raporteve të kontrollit të bankës; Rregullore "Për investimet nga bankat në kapitalin e shoqërive tregtare". Qëllimi i kësaj rregullore është vendosja e ekuilibrit ndërmjet aktivitetit të lirë të investimit të bankave në kapitalin e shoqërive tregtare dhe respektimit të detyrueshëm të disa raporteve mbikëqyrëse; Rregullore "Mbi rreziqet e tregut". Qëllimi i kësaj rregulloreje është llogaritja e kërkesës për Kapitalin Rregullator për mbulimin e rreziqeve të tregut; Rregullore "Për bankat kooperativë". Qëllimi i kësaj rregulloreje është përcaktimi i kushteve të krijimit, të ushtrimit të aktivitetit, të licencimit dhe të mbikëqyrjes nga BSH të bankave kooperativë, si dhe veçoritë e këtyre bankave; Rregullore "Për kontrollin e rreziqeve të mëdha". Qëllimi i rregullores është matja dhe kontrolli i përqendrimit të riskut për të njëjtin përfitues, për të shmangur efektet negative financiare të bankës si rezultat i përqendrimit të tepërt të riskut; Vendim "Për miratimin e një veprimtarie shtesë në veprimtarinë bankare". Ky vendim shton në listën e veprimtarive bankare që mund të kryejnë bankat e licencuara nga BSH, edhe veprimtarinë që lidhet me metalet e çmuara; Udhëzim "Për kapitalin rregullator të bankës". Qëllimi i këtij udhëzimi është përcaktimi i mënyrës së llogaritjes së kapitalit rregullator të bankës për mbulimin e rrezikut të kredisë; Dokumenti i Politikës Operative të Mbikëqyrjes. Politika Operative e Mbikëqyrjes (POM), është një dokument i cili përcakton kriteret e një mbikëqyrjeje të vazhdueshme të orientuar sipas rrezikut, për të gjitha institucionet që janë subjekt i licencimit nga BSH; Udhëzim "Për raportimin e veprimeve të këmbimeve valutore"; Udhëzim "Mbi kujdestarinë dhe likuidimin e bankave". Qëllimi i këtij udhëzimi është të përcaktojë rregullat, procedurat dhe detyrimet e palëve kur një bankë merret në administrim të përkohshëm nga BSH, vendoset në kujdestari dhe kur një bankë likuidohet; Udhëzim "Për certifikatat e depozitave". Ky udhëzim përcakton madhësinë minimale, afatet e maturimit dhe mënyrat e kontabilizimit të certifikatave të depozitave; Manuali i veprimeve korrigjuese ndaj bankave dhe degëve të bankave të huaja në Republikën e Shqipërisë. Përcaktimi i politikës së BSH, për përdorimin e kompetencave në zbatimin e përgjegjësive të saj për marrjen e veprimeve korrigjuese, në përgjigje të shkeljeve nga bankat të ligjeve dhe akteve nënligjore; Udhëzim "Mbi administrimin e rrezikut të normës së interesit". Qëllimi i këtij udhëzimi është dhënia e rekomandimeve lidhur me administrimin e rrezikut, që vjen si rezultat i pozicionit të bankës në letrat me vlerë, në instrumentet e portofolit të tregtueshëm dhe të lëvizjes së normës së interesit; 183

Udhëzim metodik "Për rreziqet nga këmbimet valutore". Ky udhëzim ka për qëllim të japë bankave dhe degëve të bankave të huaja, disa njohuri dhe udhëzime proceduriale në fushë e këmbimeve valutore, në zbatim të rregullores "Për pozicionet e hapura në valutë". Udhëzim "Për likuiditetin e bankave". Bankat duhet që në çdo kohë të jenë në gjendje të paguajnë detyrimet e tyre. Administrimi i likuiditetit të bankave mbështetet në planifikimin e hyrjes dhe të daljes së mjeteve financiare për të ardhmen; Udhëzim "Për kontrollin e brendshëm në banka dhe në degët e bankave të huaja". Qëllimi i këtij udhëzimi është krijimi i një sistemi efektiv të kontrollit të brendshëm si një faktor kryesor në drejtimin dhe në administrimin e bankave. 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Struktura kryesore e Bankës së Shqipërisë, e përfshirë në ushtrimin e funksioneve të mësipërme është Departamenti i Mbikëqyrjes, i cili është përgjegjës për mbikëqyrjen e hyrjes së bankave të reja (licencimin); rregullimin e bankave të nivelit të dytë dhe mbikëqyrjen e vazhdueshme të respektimit të rregullave; mbikëqyrjen e ecurisë financiare të bankave, trajtimin e bankave me probleme si dhe ruajtjen e likuiditetit, aftësisë paguese dhe funksionimit normal të sistemit bankar. Departamenti i Mbikëqyrjes përbëhet nga 33 punonjës dhe 2 sektorë: Sektori i Analizës dhe Inspektimeve (i përbërë nga Zyra e Analizës dhe Zyra e Inspektimeve) dhe Sektori i Licencimit, Rregullimit dhe Standardeve (i përbërë nga Zyra e Licencimit, Zyra e Rregullimit, Interpretimit dhe Standardeve dhe nga Zyra e Kërkimit dhe Konsistencës). Në përmbushjen e objektivave të Bankës së Shqipërisë të përcaktuara në ligj, Ministria e Financave është një nga institucionet kryesore mbështetëse për realizimin e këtyre objektivave. Banka e Shqipërisë ka memorandume bashkëpunimi në fushën e mbikëqyrjes bankare me Bankën e Greqisë, Autoritetin Mbikëqyrës dhe të Rregullimit Bankar të Turqisë, Autoritetin Bankar Qendror të Kosovës, Bankën Kombëtare Bullgare, Bankën Kombëtare të Republikës së Maqedonisë si dhe me Bankën Qendrore të Malit të Zi. Në të njëjtën kohë, Banka e Shqipërisë shkëmben vazhdimisht informacion në fushën e mbikëqyrjes bankare me Bankën e Italisë dhe me Autoritetin Austriak të Tregjeve Financiare, ndërkohë që me këtë të fundit janë kryer edhe inspektime të përbashkëta. Banka e Shqipërisë ka nënshkruar gjithashtu memorandume bashkëpunimi edhe me Autoritetin e Mbikëqyrjes së Sigurimeve dhe me Komisionin e Letrave me Vlerë (tashmë të shkrira në një institucion të vetëm, në Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare). 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Prioriteti i adresuar nga Partneriteti Europian për këtë fushë është: Forcimi i kuadrit ligjor dhe mbikëqyrës në sektorin bankar. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Në zbatim të ligjit nr. 9662, datë 18.12.2006 "Për bankat në Republikën e Shqipërisë", do të hartohen dhe miratohen rregulloret e mëposhtme: Rregullorja "Për mbikëqyrjen e degëve të bankave të huaja", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2006/48/EC, datë 14.06.2006 "Për fillimin dhe vazhdimin e ushtrimit të veprimtarisë nga ana e institucioneve të kreditit (e riformuluar); Rregullorja "Për raportin e mjaftueshmërise së kapitalit", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2006/49/EC, datë 14.06.2006 "Për mjaftueshmërinë e kapitalit për shoqëritë e investimit dhe institucionet e kreditit" (e riformuluar) Rregullorja "Për kontrollin e risqeve të mëdha dhe të marrëdhënieve të bankës me personat e lidhur me të", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2006/48/EC, datë 14.06.2006 "Për 184

fillimin dhe vazhdimin e ushtrimit të veprimtarisë nga ana e institucioneve të kreditit (e riformuluar)"; Rregullorja "Për kredinë konsumatore", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 87/102/EEC, datë 22.12.1986 "Për përafrimin e ligjeve, rregulloreve dhe dispozitave administrative të shteteve anëtarë në lidhje me kredinë konsumatore", për sa ndryshuar me Direktivën 90/88/EEC, datë 22.02.1990 dhe Direktivën 98/07/EC, datë 16.02.1998 ; Rregullorja "Për kërkesat minimale për publikimin e informacionit nga bankat dhe degët e bankave te huaja për publikun dhe pjesëmarrësit e tregut", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2006/48/EC, datë 14.06.2006 "Për fillimin dhe vazhdimin e ushtrimit të veprimtarisë nga ana e institucioneve të kreditit (e riformuluar)"; Rregullorja "Për kontrollin e brendshëm në banka dhe degët e bankave të huaja", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2006/48/EC, datë 14.06.2006 "Për fillimin dhe vazhdimin e ushtrimit të veprimtarisë nga ana e institucioneve të kreditit (e riformuluar)"; Rregullorja "Për parandalimin e pastrimit te parave", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 2005/60/EC, datë 26.10.2005, "Për parandalimin e përdorimit të sistemit financiar për pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra dhe afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ngritja e Regjistrit të Kredive, i cili do të reduktojë rrezikun e kredidhënies, duke i bërë bankat më të sigurta në analizimin e kredimarrësve; Trajnimi dhe kualifikimi i stafit të Departamentit të Mbikëqyrjes në lidhje me vlerësimin e rrezikut të tregut, produkteve të reja bankare, rrezikut të kreditit si dhe standardeve të Basel II dhe IFRS; Trajnimi dhe kualifikimi i stafit të Departamentit të Mbikëqyrjes në lidhje me mbikëqyrjen e konsoliduar. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Bankës së Shqipërisë INVESTIME 1.Shtim Personeli 2. Trajnime NJËSIA E GJENDJA MATJES AKTUALE Person (mijë lekë) 33 X VITET 2007 2008 0 1500 0 1500

2009 0 1500

2010 0 1500

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të politikave të Bankës ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT i së me të 0.5 mln 2004 2007 185 AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Përafrimi Bankës Qeveria e Agjencia Shqipërisë Banka e Republikës Gjermane për Sistemin Shqipërisë Federale të Bashkëpunim Evropian Gjermanisë Teknik (GTZ) Bankave Qendrore

186

3.3.5.2 SHËRBIMET FINANCIARE JO-BANKARE - SIGURIMET 1 Objektivi politik Krijimi i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare "AMF" gjatë vitit 2006, si një institucion i pavarur tregon angazhimin politik për forcimin e këtij institucioni si enti rregullator i tregut financiar jo bankar. Synimi i shtetit shqiptar është fuqizimi i AMF si institucion, i cili do të shoqërohet mes të tjerash dhe me përmirësimet përkatëse të legjislacionit financiar, (sigurime, letra me vlerë dhe pensione private), brenda një periudhe afatshkurtër 2008 -2010. Do të hartohet strategjia e funksionimit të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare. Neni 70 i MSA-së parashikon detyrimin për Përafrimin e Legjislacionit në këtë fushë gjatë fazës së parë transitore. Në Nenin 50 të saj, Shqipëria është angazhuar që me hyrjen në fuqi të Marrëveshjes, t'u ofrojë shoqërive komunitare si dhe degëve dhe filialeve të tyre një trajtim jo më pak të favorshëm se ai që u njihet kompanive, degëve apo filialeve shqiptare. Gjithashtu, në Nenin 57 të Marrëveshjes, Shqipëria angazhohet të lejojë progresivisht ofrimin e shërbimeve nga shoqëritë komunitare, pa qenë nevoja për t'u vendosur. Vendimi i Këshillit për Parimet, Kushtet dhe Përparësitë të përmbajtura në Partneritetin Evropian me Shqipërinë përcakton si përparësi afatshkurtër në fushën e shërbimeve financiare forcimin e kuadrit ligjor dhe mbikëqyrës në sektorin e sigurimeve. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet qe transpozojnë akte komunitare. 1. ligji nr. 9267, datë 29.07.2004, "për veprimtarinë e sigurimit, ri-sigurimit dhe ndërmjetësimit në sigurime dhe ri-sigurime" i ndryshuar. Direktiva 73/239/EEC; Direktiva e Parë e Keshillit; "Për të ushtruar aktivitetin e sigurimit të jo-jetës"; Direktiva 88/357/EEC; Direktiva e Dytë e Këshillit, Direktiva 92/49/EEC; Direktiva e Tretë e Këshillit; Direktiva e Këshillit 2002/83/EC "Për sigurimin e Jetës"; Direktiva e Këshillit 2002/92/EC "Mbi ndërmjetësimin në sigurime". Pjesërisht.

Aktet që nuk transpozojnë akte komunitare. Ligji nr. 9572, datë 03.07.2006, "Për Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare". Dekret nr. 295, date 15.09.1992, "Për sigurimin e detyrueshëm të mbajtësve të mjeteve motorike për përgjegjësi ndaj personave të tretë" i ndryshuar me ligjin nr. 7461, datë 1.12.1992, dhe me ligjin nr. 8729, datë 18.01.2001. Ligji nr 8080, date 01.03.1996, ndryshuar me ligjet nr. 8168, datë 5.12.1996, dhe nr. 8745, datë 22.02.2001, " Për Letrat me Vlerë". Ligji nr. 7943, datë 01.06.1995, "Për pensionet suplementare dhe Institutet private të pensioneve" i ndryshuar me ligjin nr. 8393, datë 02.09.1998, dhe ligjin 9181, datë 05.02.2004. VKM nr. 191 datë 25.03.2005, "Për miratimin e metodikës "Mbi mënyrat e llogaritjes së nivelit të kërkuar të aftësisë paguese për sigurimin e jetës dhe Jo-Jetës, si dhe elementët që e përbejnë atë". VKM nr. 192, datë 25.03.2005, "Për kriteret dhe procedurat e licencimit të agjenteve në sigurime si dhe rregullat për mbikëqyrjen e veprimtarisë së tyre". VKM nr. 908, datë 29.12.2004, "Për procedurat e licencimit dhe mbikëqyrjes të instituteve private të pensioneve". VKM nr. 268, datë 28.04.2005, "Mbi përcaktimin e kufijve maksimale të lejueshëm për aktivet dhe investimet e aktiveve në mbulim të provigjoneve teknike dhe matematike". 187

VKM nr. 440, datë 17.06.2001, "Për rregullat për formën dhe përmbajtjen e njoftimeve në veprimtarinë e investimit në letrat me vlerë". VKM nr. 441, datë 17.06.2001, "Për rregullat e drejtimit në veprimtarinë e investimit në letrat me vlerë". VKM nr. 442, datë 17.06.2001, "Për kërkesat financiare dhe ato kontabël të pjesëmarrësve në tregun e letrave me vlerë". VKM nr. 443, datë 17.06.2001, "Për rregullat mbi detyrimin e emetuesve për informim të vazhdueshëm". 2.2 Kuadri institucional ekzistues Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare është institucioni i vetëm ligjor që licencon, kontrollon dhe mbikëqyr operatorët në tregun e sigurimit, letrat me vlerë dhe pensioneve private, me qëllim mbrojtjen e interesave të investitorëve dhe konsumatorëve në Republikën e Shqipërisë. Misioni themelor i AMF-së është mbrojtja e interesave të konsumatorëve dhe investitorëve, e lidhur ngushtë me sigurinë e operatorëve të mbikëqyrur, duke garantuar përmbushjen e të gjitha rregullave. Në përmbushjen e funksioneve dhe kompetencave të parashikuara në ligj, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare udhëhiqet nga këto objektiva: Mbrojtja e interesave të konsumatorëve; Nxitja e qëndrueshmërisë, transparencës dhe besueshmërisë së tregjeve financiare jo-bankare; Sigurimi i respektimit të ligjit. Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka vendosur marrëdhënie bashkëpunimi nëpërmjet lidhjes së marrëveshjeve të bashkëpunimit me: Bankën e Shqipërisë lidhur me shkëmbimin e informacionit dhe eksperiencave, mbikëqyrjen e përbashkët të tregut, luftën kundër pastrimit të parave, Drejtorinë e Përgjithshme të Policisë së Shtetit në kuadrin e mbikëqyrjes së tregut të sigurimit të detyrueshëm, Drejtorinë e Përgjithshme të Shërbimit të Transportit Rrugor, në kuadrin e mbikëqyrjes së tregut të sigurimit të detyrueshëm dhe shkëmbimin e informacionit. 3 Adresimi prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Përmirësimi i bazës ligjore për fushën e sigurimeve, për fushën e letrave me vlerë dhe për fushën e pensioneve private. Të përgatiten dhe miratohen ndryshimet dhe shtesat e ligjit nr. 9267, datë 29.07.2004 "Për veprimtarinë e sigurimit, ri-sigurimit dhe ndërmjetësimit në sigurime dhe ri-sigurime" i ndryshuar. Të përgatitet dhe miratohet ligji i ri "Për sigurimin e detyrueshëm të mbajtësve të mjeteve motorike për përgjegjësi ndaj personave të tretë". Të përgatitet dhe miratohet ligji i ri "Për pensionet suplementare dhe institutet private të pensioneve". Të përgatitet dhe miratohet ligji i ri "Për obligacionet e shoqërive dhe të pushtetit vendor". Të përgatitet dhe miratohet projektvendimi "Për kriteret e licencimit të vlerësuesve të dëmeve". 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 -2008) Ndryshimet dhe shtesat në ligjin nr. 9267, datë 29.07.2004, "Për veprimtarinë e sigurimit, risigurimit dhe ndërmjetësimit në sigurime dhe ri-sigurime" i ndryshuar, i cili do të përafrohet me direktivat 73/239/EEC, 88/357/EEC, 92/49/EEC , 2002/82/EC. Ligji i ri "Për sigurimin e detyrueshëm të mbajtësve të mjeteve motorike për përgjegjësi ndaj personave të tretë" që do të përafrohet me Direktivën 72/166/EEC, "Sigurimin e përgjegjësisë ndaj 188

palëve të treta nga përdorimi i mjeteve motorike", Direktivën 72/430/EEC qe amendon 72/166EEC, Direktivën 84/5/EEC, Direktivën e dyte e sigurimit motorik, Direktivën 90/232/EEC, Direktivën e trete e sigurimit motorik, Direktivën 2005/14 Direktivën e peste e sigurimit motorik qe amendon Direktivat 72/166/EEC, 84/5/EEC, 88/357/EEC dhe 90/232/EEC, dhe Direktivën 2000/26/EC. Ligji i ri "Për pensionet suplementare dhe institutet private të pensioneve", i cili do të përafrohet me Direktivën 91/675/EEC, dhe Direktivën 2005/1/EC. Ligji i ri "Për obligacionet e shoqërive dhe të pushtetit vendor" i cili do të përafrohet me Direktivën 2004/109/EC mbi harmonizimin e kërkesave për transparence ne lidhje me informacionin rreth lëshuesve te letrave, te cilat janë pranuar për tu tregtuar ne tregjet e rregullta dhe amendimin e Direktivës 2001/34/EC, Direktivën 2003/71/EC e 4 nëntorit 2003 mbi publikimin e prospektusit kur letrat me vlere i janë ofruar publikut ose janë pranuar për tu tregtuar dhe amendimin e Direktivës 2001/34/EC. Miratimi i projektvendimit "Për kriteret e licencimit të vlerësuesve të dëmeve". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Trajnimi i aktuareve te Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare. Krijimi i shoqërive te vlerësuesve te dëmeve Trajnimi dhe licencimi i agjenteve te sigurimeve, ne bashkëpunim me shoqëritë e sigurimit. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të AMF-së INVESTIME NJËSIA E MATJES 1.Shtim persona personash 4. Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë) GJENDJA VITET AKTUALE 2007 X X X 35000

2008 X x

2009 X x

2010 X x

189

3.4 LEVIZJA E LIRE E KAPITALIT 1 Objektivi politik Në nenet 61 dhe 62 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, Shqipëria ka marrë përsipër detyrimin për të liberalizuar lëvizjen e kapitalit dhe të pagesave rrjedhëse në marrëdhëniet me Komunitetin Evropian. Në përputhje me Nenin 34 të Marrëveshjes së Ndërmjetme (Neni 60 i MSA-së), palët angazhohen të autorizojnë, në monedha të këmbyeshme lirisht, në përputhje me dispozitat e Nenit VIII të Neneve të Marrëveshjes së Fondit Monetar Ndërkombëtar, çdo pagesë apo transfertë në llogarinë rrjedhëse të bilancit të pagesave ndërmjet Komunitetit dhe Shqipërisë. Shqipëria vazhdon të zbatojë kufizimet që ky nen kërkon të hiqen, për shkak të tepricave debitore në kuadrin e marrëveshjeve inoperative dypalëshe të pagesave, të cilat bëjnë pjesë në borxhin e jashtëm ende të pariskeduluar. Në memorandumet e fundit për politikat ekonomiko-financiare të qeverisë, në kuadrin e nënshkrimit të marrëveshjes PRGF-EFF me FMN-në, Qeveria Shqiptare është angazhuar rregullisht për miratimin hap pas hapi të marrëveshjeve të riskedulimit për shumat tashmë të rikonsiluara si dhe për rregullimin e borxhit privat. Më konkretisht, Qeveria Shqiptare është angazhuar për klerimin e vonesave me kreditorët zyrtarë brenda gjysmës së parë të vitit 2007 dhe me ato privatë brenda këtij viti. Për sa i përket liberalizimit të llogarisë kapitale, ky proces konsiderohet praktikisht i realizuar dhe pse ekzistojnë ende disa kufizime në lidhje me lëvizjen e kapitaleve jashtë vendit për rezidentët. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Kuadri ligjor ekzistues për fushën e lëvizjes së lirë të kapitalit është: Ligji nr. 8269, datë 23.12.1997 "Për Bankën e Shqipërisë", i ndryshuar; Ligji nr. 9662, datë 18.12.2006 "Për bankat në Republikën e Shqipërisë"; Ligji nr. 8610 datë 17.05.2000 "Për parandalimin e pastrimit të parave", i ndryshuar. Regjimi i lëvizjeve të kapitalit në Shqipëri rregullohet nga Rregullorja "Për veprimtarinë valutore", miratuar me Vendim të Këshillit Mbikëqyrës Nr. 64, datë 30.07.2003, e cila vendos rregullat lidhur me veprimet në llogaritë kapitale dhe në llogaritë rrjedhëse midis rezidentëve dhe jorezidentëve nga brenda-jashtë vendit dhe nga jashtë brenda territorit të Republikës së Shqipërisë. Akti kryesor ligjor që rregullon funksionimin dhe mbikëqyrjen e sistemit të pagesave është ligji nr. 8269, datë 23.12.1997, "Për Bankën e Shqipërisë", në bazë të së cilit Banka e Shqipërisë nxit dhe mbështet mirëfunksionimin e sistemit kombëtar të pagesave në Shqipëri. Në bazë të nenit 21 të këtij ligji, Banka e Shqipërisë mbikëqyr sistemin e pagesave në Republikën e Shqipërisë drejtpërsëdrejti ose nëpërmjet subjekteve apo njësive ndërbankare të krijuara nga ajo për këtë qëllim. Për përmbushjen e rolit të saj në sistemin e pagesave, Banka e Shqipërisë ka miratuar aktet nënligjore te mëposhtme: Rregullore "Për procedurat e sistemit të kryqëzimit të pagesave me vlerë të vogël (AECH)", e cila përcakton rregullat dhe procedurat për funksionimin e Sistemit të Kryqëzimit të Pagesave me Vlerë të Vogël (AECH); Vendimi "Për disa ndryshime në "Rregullat dhe procedurat e sistemit shqiptar të pagesave ndërbankare AIPS", i cili sjell ndryshime në tabelat e orareve dhe e seancave të punës në sistemin AIPS; Rregulla dhe procedura për Sistemin Shqiptar të Pagesave Ndër-bankare AIPS. Sistemi AIPS është sistemi i shlyerjes bruto në kohë reale për pagesat ndër-bankare në Lek; 190

Rregullore "Për pagesat elektronike në Shqipëri", e cila synon modernizimin e sistemit të pagesave, formulon parimet kryesore të instrumenteve elektronike të pagesave që emetohen në Republikën e Shqipërisë; Rregullore "Për organizimin e kleringut në Bankën e Shqipërisë" ,e cila synon kryerjen e kleringut të pagesave mbi një bazë ligjore, nëpërmjet shkëmbimit të informacionit të instrumenteve të pagesës, të përshtatshme në kohë dhe procedura të njëjta për të gjitha bankat anëtare të tij; Rregullore "Për sistemin dhe instrumentet e pagesave", e cila synon funksionimin normal të sistemit të pagesave në Republikën e Shqipërisë; Rregullore "Për zhvillimin e kleringut". 2.5 Kuadri institucional ekzistues a) Banka e Shqipërisë është institucioni përgjegjës për zbatimin e detyrimeve të MSA-së në lidhje me lëvizjen e lirë të kapitalit dhe të pagesave rrjedhëse si dhe mbi sistemin e pagesave. Në këtë kontekst, Banka e Shqipërisë ka bashkëpunuar me Ministrinë e Financave, Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, Ministrinë e Drejtësisë, Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare dhe me Zyrën e Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme, në lidhje me përgatitjen e matricës rreth liberalizimit të llogarisë kapitale. Marrëdhëniet midis Bankës së Shqipërisë dhe vendeve te rajonit janë të përqendruara në fushën e mbikëqyrjes bankare, me të cilat janë nënshkruar edhe memorandume mirëkuptimi në fushën e mbikëqyrjes. Struktura e Bankës së Shqipërisë, e cila është përgjegjëse për mirëfunksionimin dhe mbikëqyrjen e sistemit të pagesave, është Departamenti i Kontabilitetit dhe Pagesave. Ky departament përbëhet nga 25 punonjës dhe 2 Sektorë: Sektori i Kontabilitetit, Sektori i Financës dhe Sektori i Sistemeve të Pagesave. Sektori i Sistemeve të Pagesave ka në përbërjen e tij 4 zyra me 10 punonjës: Zyrën e Shlyerjeve AIPS, Zyrën e Kleringut, Zyrën e Politikave dhe Mbikëqyrjes së Sistemit të Pagesave si dhe Zyrën e "Back Office". 3 Adresimi i Prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën 2006-2007 janë si më poshtë: Të përmirësohet monitorimi i kujdesshëm i sektorit financiar; Të merren masa të mëtejshme për të ulur përdorimin e kartëmonedhave (cash) në ekonomi. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra, do të hartohen dhe miratohen rregulloret e mëposhtme: Rregulla dhe procedura për Sistemin Shqiptar të Pagesave Ndërbankare AIPS. Duke qenë se Vendimi "Rregulla dhe Procedura të Sistemit Shqiptar të Pagesave Ndërbankare ­ AIPS" nuk ka pasqyrim të drejtpërdrejtë në Direktivën 98/26/EC, datë 19.05.1998 "Për finalitetin e shlyerjeve në sistemet e shlyerjes së pagesave dhe të letrave me vlerë", ku diskutohen: finaliteti dhe ligjshmëria e urdhrave të transfertave përkundrejt shpalljes së falimentimit, fuqia prapavepruese e procedurave të falimentimit si dhe izolimi (mbrojtja) e të drejtave të mbajtësit të kolateralit nga ndikimet e falimentimit të ofruesit, brenda vitit 2007, do të realizohet hartimi i një rregulloreje të re, e cila do të adoptojë disa dispozita të direktivës së mësipërme; Rregullorja "Për pagesat elektronike", e cila do të ketë harmonizim të pjesshëm me Direktivën 98/26/EC, datë 19.05.1998 "Për finalitetin e shlyerjeve në sistemet e shlyerjes së pagesave dhe të letrave me vlerë", Rekomandimin 87/598/EEC, datë 08.12.1987 "Për një Kod Evropian të Sjelljes rreth pagesave elektronike (Marrëdhëniet ndërmjet institucioneve financiare, tregtuesve dhe kompanive të vendosura të shërbimeve si dhe konsumatorëve)", Rekomandimin 88/590/EEC, datë 17.11.1988 "Për sistemet e pagesave dhe veçanërisht në lidhje me marrëdhëniet ndërmjet mbajtësit së kartës dhe lëshuesit të kartës" si dhe Rekomandimin 97/489/EC, datë 30.07.1997 "Për 191

instrumentet e pagesave elektronike dhe veçanërisht në lidhje me marrëdhëniet ndërmjet lëshuesit dhe mbajtësit". Rregullorja "Për debitimin direkt"; Rregullorja "Për procedurat e sistemit të kryqëzimit të pagesave me vlerë të vogël (AECH)"; 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Hartimi i politikave të mbikëqyrjes së sistemit të pagesave dhe krijimi i Sektorit për Politikat dhe Mbikëqyrjen e Sistemit te Pagesave me 5 punonjës (nga 2 që janë aktualisht); Njohja me direktivat e BE-se dhe evidentimi i çështjeve për t'u pasqyruar në rregulloret ekzistuese mbi sistemin e pagesave; Njohja me rregulloret e institucioneve homologe; Organizimi i takimeve me komitetin kombëtar te pagesave për çështjen e përafrimit te legjislacionit te pagesave; Ngritja e grupit të punës brenda- dhe ndërinstitucional për rishikimin e kuadrit ligjor dhe/ose nënligjor që rregullon lëvizjet e kapitalit si dhe të pagesave dhe transfertave rrjedhëse në hyrje dhe në dalje të Republikës së Shqipërisë; Fuqizimi i mbikëqyrjes së sistemit të pagesave, nëpërmjet trajnimit të stafit të përfshirë në këtë proces. 3.2.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën 2009-2010 janë si më poshtë: Sigurimi i progresit në liberalizimin e plotë të lëvizjes së kapitalit, në përputhje me afatin e vendosur gjatë anëtarësimit në OBT (2010). 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Rishikimi i kuadrit ligjor dhe/ose nënligjor që rregullon lëvizjet e kapitalit si dhe të pagesave dhe transfertave rrjedhëse në hyrje dhe në dalje të Republikës së Shqipërisë. Ky rishikim do të synojë adoptimin e Direktivës 88/361/EEC, datë 24.06.1988 "Për zbatimin e Nenit 67 të Traktatit të BEsë", të Direktivës 97/05/EC, datë 27.01.1997 "Për transfertat ndërkufitare të kredive" si dhe të Direktivës 2005/60/EC, datë 26.10.2005 "Për parandalimin e përdorimit të sistemit financiar për pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit"; Hartimi dhe miratimi i projektligjit "Për sistemin e pagesave", i cili do të ketë përputhshmëri të plotë me Direktivën 97/05/EC, datë 27.01.1997 "Mbi transfertat ndërkufitare të kredive", Direktivën 98/26/EC, datë 19.05.1998 "Për finalitetin e shlyerjeve në sistemet e shlyerjes së pagesave dhe të letrave me vlerë", Rekomandimin 87/598/EEC, datë 08.12.1987 "Për një Kod Evropian të Sjelljes rreth pagesave elektronike (Marrëdhëniet ndërmjet institucioneve financiare, tregtuesve dhe kompanive të vendosura të shërbimeve si dhe konsumatorëve)", Rekomandimin 88/590/EEC, datë 17.11.1988 "Për sistemet e pagesave dhe veçanërisht në lidhje me marrëdhëniet ndërmjet mbajtësit së kartës dhe lëshuesit të kartës" si dhe Rekomandimin 97/489/EC, datë 30.07.1997 "Për instrumentet e pagesave elektronike dhe veçanërisht në lidhje me marrëdhëniet ndërmjet lëshuesit dhe mbajtësit". 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Implementimi i IBAN-it nga ana e bankave tregtare Fuqizimi i mbikëqyrjes së sistemit të pagesave, nëpërmjet trajnimit të stafit të përfshirë në këtë proces. 192

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Bankës së Shqipërisë INVESTIME 1. Shtim personeli 2. Trajnime NJËSIA E MATJES (persona) (mijë lekë) GJENDJA AKTUALE 2 X VITET 2008 2009 3 1150 X 1150

2007 X 1150

2010 X X

193

3.5 LEGJISLACIONI PER SHOQERITE TREGTARE 1 Objektivi politik Legjislacioni tregtar është një nga fushat prioritare në kuadër të procesit të integrimit, që Qeveria Shqiptare, në përputhje me detyrimet e përcaktuara në nenet Neni 70 (3), Neni 6, 49, 50 (1), 51 (1), neni 55 (1) dhe neni 56 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, është angazhuar për përafrimin e legjislacionit mbi shoqëritë tregtare me acquis communautaire. Një nga çështjet kryesore që duhet të gjejë rregullim në legjislacionin aktual të shoqërive tregtare, për të shmangur problemet që janë hasur në praktikën e zbatimit të ligjit lidhur me konfuzionin që krijohet shpesh herë midis termave "degë" dhe "filiali", është përkufizimi më i qartë i këtyre koncepteve. Aspekte të tjera të rëndësishme të trajtuara në nenin 50 të MSA -së, konsistojnë në lehtësimin e fillimit të veprimtarive në territorin e Republikës së Shqipërisë, nga kompani dhe shtetas komunitarë duke garantuar trajtim jo më pak të favorshëm se ai i akorduar kompanive të saj, ose kompanive të një vendi të tretë, si dhe filialeve dhe degëve te tyre. Në nenin 51 të MSA -së, parashikohet se, secila Palë mund të rregullojë vendosjen dhe veprimtarinë e kompanive dhe shtetasve në territorin e saj, përsa kohë që këto rregullore nuk krijojnë diskriminim për kompanitë dhe shtetasit e Palës tjetër krahasuar me shtetasit dhe kompanitë e saj.Hartimi dhe zbatimi i nje kuadri ligjor tregtar ne perputhje me standartet e BE-se, per krijimin e shoqerive tregtare, per reduktimin e barrierave te hapjes se biznesit, thjeshtimin dhe standartizimin e praktikave te biznesit ne perputhje me praktikat nderkombetare. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet bazë në fushën tregtare, aktualisht në zbatim, janë; Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkallën e përputhshmërisë së tyre; 1. ligji nr. 7632, datë 04.11.1992 "për dispozitat që rregullojnë pjesën e parë të kodit tregtar". Direktiva e pare 68/151/EEC, "Direktiva e Hapjes", direktiva e dyte 77/91/EEC, "Direktiva e kapitalit". Shkalla e përafrimit e pjesshme. 2.Ligji Nr. 7638, datë 19.11.1992 "Për shoqëritë tregtare", i ndryshuar, është ligji bazë që përcakton 4 forma shoqërie tregtare. Direktiva e parë 68/151/EEC dhe direktiva e dytë 77/91/EEC e amenduar , direktiva 92/101/EEC e tretë 78/855/EEC e amenduar , direktiva e gjashtë 83/349/EEC e amenduar, direktiva e katërt 78/660/EEC, e amenduar, direktiva e shtatë 83/349/EEC, e amenduar, dhe direktiva e dymbëdhjetë 89/667/EEC. Shkalla e përafrimit e pjesshme 3. Ligji nr. 7667, datë 28.01.1993 "Për regjistrin tregtar dhe formalitetet që duhen respektuar nga shoqëritë tregtare". Direktiva e parë 68/151/EEC, Direktiva e dytë 77/91/EEC, Direktiva e tretë 78/855/EEC dhe Direktiva e gjashtë 83/349/EEC. Shkalla e përafrimit e pjesshme. 4. Ligji Nr. 9723, date 3.05.2007, "Për Qendrën Kombëtare te Regjistrimit", QKR, e cila pritet te filloje nga funksionimi si një "One stop shop" ne shtator 2007. Direktiva e pare 68/151/EEC, nenet 2,3,4,5,6,10, "Direktiva e Hapjes",Amendimin e direktivës se pare 2003/58/EC, neni 3,4,6, Direktiva e dyte 77/91/EEC,nenet 2,3,4,6,7,10 "direktiva e kapitalit", Direktiva e katërt e këshillit "Direktiva e bilancit vjetor";Direktiva e njëmbëdhjete 89/666/EEC, nenet 194

1,2,9 "Direktiva e degëve". Shkalla e përafrimit e plotë. Aktet e tjera ligjore dhe nënligjore në fuqi, që ndërthuren me ligjet bazë tregtare, janë si në vijim: Kodi Civil i miratuar me ligjin nr. 7850, datë 29.7.1994, i ndryshuar. Kodi i Procedurës Civile i miratuar me ligjin nr. 8116, datë 29.3.1996, i ndryshuar. Kodi Penal i miratuar me ligjin nr. 7895, datë 27.01.1995, i ndryshuar, parashikon veprat penale si rezultat i shpërdorimit të kompetencave nga anëtarët e këshillit mbikëqyrës apo administratorët e shoqërive tregtare, përpilimin e dokumentacionit të rremë apo të falsifikuar, emetimin e parregullt të aksioneve, e të tjera. LIGJ Nr.9228, datë 29.4.2004 "Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare". Përmbajtja e këtij ligji reflekton pjesërisht direktivën e katërt 78/660/EEC, dhe të shtatë 83/349/EEC. Ligj Nr. 9477, datë 9.2.2006 Për disa ndryshime dhe shtesa në ligjin nr.9228, datë 29.4.2004 "Për kontabilitetin dhe pasqyrat financiare" Ligji nr. 8901, datë 23.05.2002 "Për falimentimin" ; LIGJ Nr.9524, datë 25.4.2006 Për disa ndryshime ne ligjin nr. 8537, dt. 18.10.1999 "Per barret siguruese"; Ligji nr 9009, datë 13.02.2003 "Për auditimin e brendshëm në sektorin publik" . Në zbatim të këtij ligji janë nxjerrë aktet nënligjore në vijim si dhe dy udhëzime të Ministrit të Financave: VKM nr. 388, datë 12.06.2003 "Për ngritjen e Komisionit Shtetëror për kualifikimin e auditeve të brendshëm në sektorin publik" dhe VKM nr. 389, datë 12.06.2003 "Për përcaktimin e vjetërsisë në punë, për marrjen e titullit të përkohshëm "Audit i brendshëm në sektorin publik". VKM nr. 833, datë 11.12.2003 "Për funksionimin e Komitetit të Auditimit të brendshëm". VKM nr. 345, datë 01.06.2004 "Për miratimin e manualit të procedurave të auditimit të brendshëm, të kodit etik për auditët e brendshëm dhe të kartës së auditimit të brendshëm politik" 2.2 Kuadri institucional ekzistues

Institucionet zbatuese të legjislacionit në fuqi dhe kompetencat e tyre si dhe bashkëpunimi ndërinstitucional. a) Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës - Drejtoria e Nxitjes së Biznesit b) Ministria e Financave - Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve, për çështje që lidhen vetëm me fushën specifike që mbulon MF. c) Gjykatat - Pranë gjykatës së shkallës së parë, Tiranë funksionon një seksion tregtar me 8 gjyqtarë si dhe zyra e regjistrit tregtar. d) Zyra e Regjistrit Tregtar - Regjistri tregtar mbahet në Gjykatën e Shkallës së Parë të Rrethit të Tiranës për gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë. e) Qendra Kombetare e Regjistrimi te biznesit. Me fillimin nga funksionimi te QKR, ne muajin shtator 2007, regjistri tregtar do te mbahet nga ky institucion. f) Dhomat e Tregtisë dhe Industrisë, bashkëpunojnë me administratën shtetërore duke kontribuar me mendime ose propozime për çështje që lidhen me mbarëvajtjen e tregtisë e të industrisë. g) Organet e Prokurorisë - Prokuroria ushtron ndjekjen penale për kundravajtjet apo veprat penale për veprimet e kryera nga shoqëritë tregtare. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) 195

Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë Shqiptare për periudhën 2007-2008 janë si më poshtë: Të zbatohet plani i veprimit për heqjen e barrierave administrative për investimet dhe të sigurohet zbatimi i duhur, i hapur dhe jodiskriminues i legjislacionit, rregullave dhe procedurave që kanë të bëjnë me biznesin. Të bëhet më pak i kushtueshëm, më i thjeshtë dhe më i mundur regjistrimi i shoqërive në të gjithë vendin. Të miratohen ligje të përmirësuara në lidhje me tregtinë. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Amendimi i 10 ligjeve si pjese e paketes se Qendres se Regjistrimit te biznesit 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Pergatitja e Policy Paper per ndryshimet ne ligjin e shoqerive tregtare Ngritja e kapaciteteve administrative ne METE per reformen ne fushen e legjislacionit tregtar Realizimi i konsultimeve te draft ligjit te ri per shoqerite tregtare me grupet e interesit 3.2. Prioritetet afatmesme Zbatimi i ligjit te ri te kompanive tregtare Hartimi i ligjeve te tjera te legjislacionit tregtar 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projektligj "Për disa ndryshime në Ligjin nr. 7638, datë 19.11.1992 "Për shoqëritë tregtare" apo hartimi i nje ligji te ri per shoqerite tregtare. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme

Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Fuqizimi i kapaciteteve administrative ne METE per zbatimin dhe monitorimin e reformes ne fushen e legjislacionit tregtar 3.3 Prioritetet afatgjata Hartimi dhe zbatimi i ligjeve te tjera ne fushen e legjislacionit tregtar ne perputhje me standartet e BEse.

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Drejtorisë së Nxitjes se Biznesit INVESTIME NJËSIA E MATJES persona (mijë GJENDJA VITET AKTUALE 2007 0 0 1 1000

2008 1 1000

2009 1 5000

2010 0 5000 196

1.Shtim personash 4.Trajnime

(mijë lekë)

lekë)

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të legjislacionit për shoqëritë tregtare ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Qeveria gjermane, Ministria e Ministria e Bashkëpuni Drejtësisë, Ministria e mit Ekonomik Financave, Ministria e dhe Zhvillim Integrimit

Mbështetje në hartimin apo 0.25 mln 2006 rishikimin e disa Agjencia të Gjermane për ligjeve përzgjedhura Bashkëpunim Teknik (GTZ) ekonomike

2008

197

3.6 TE DREJTAT E PRONESISE INTELEKTUALE DHE INDUSTRIALE 3.6.1 PRONESIA INTELEKTUALE 1 Objektivi politik Qëllimi kryesor i politikave të mbrojtjes së pronësisë intelektuale në Republikën e Shqipërisë është garantimi i mbrojtjes së të drejtave të autorit nëpërmjet funksionimit efikas të Zyrës Shqiptare për të drejtat e autorit si institucioni kryesor i mbrojtjes së këtyre të drejtave. Detyrimet që rrjedhin për këtë fushë nga Nenet 70, 73 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit dhe Neni 39 i Marrëveshjes së Ndërmjetme do të realizohen nëpërmjet:shtrirjes së veprimtarisë së Zyrës Shqiptare për të Drejtat e Autorit në Zyrat Rajonale për të Drejtën e Autorit; institucionalizimit të marrëdhënieve bashkëpunuese me institucionet shtetërore që ndikojnë në procesin e mbrojtjes dhe respektimit të së drejtës së autorit; rritja e efikasitetit të luftës kundër piraterisë dhe mallrave të falsifikuara të pronësisë intelektuale nëpërmjet forcimit të mekanizmave ligjorë dhe institucionalë; dhe rritja e ndërgjegjësimit të operatorëve ekonomikë, që përdorin pronësinë intelektuale. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Ligji nr. 9380, datë 28.04.2005 "Për të Drejtat e Autorit dhe të drejta të tjera lidhur me të" Direktiva 92/100/KE. Mbi të drejtën e qerasë dhe huasë dhe mbi disa të drejta që lidhen me të drejtën e autorit në fushën e pronësisë intelektuale. Direktiva 93/98/KE. Mbi harmonizimin e afatit të mbrojtjes së të drejtës së autorit dhe disa të drejtave fqinje. Direktiva 91/250/KE. Mbi mbrojtjen ligjore të programeve kompjuterike. Direktiva 2001/29/KE. Mbi harmonizimin e disa aspekteve të së drejtës së autorit dhe të drejtave fqinj në shoqërinë e informacionit. Direktiva 96/9/KE. Mbi mbrojtjen e bazës së të dhënave. Direktiva 93/83/KEE. Mbi koordinimin e disa rregullimeve rreth të drejtës së autorit dhe të drejtave fqinj lidhur me të drejtën e autorit të zbatuar për transmetimin satelitor dhe ritransmetimin me kabëll. Direktiva 2001/84 " Mbi të drejten e rishitjes" Shkalla e përafrimit E pjesshme Ligjet dhe aktet e tjera në fuqi që nuk transpozojnë akte komunitare Ligji nr. 8410, datë 30.09.1998 "Për radion dhe televizionin publik dhe privat në Republikën e Shqipërisë" me ndryshimet përkatëse VKM Nr. 120 datë 27.01.1997 "Për shpërblimin e autorëve të veprave shkencore, teksteve shkollore dhe materialeve të tjera të dokumentacionit shkollor" Ligji nr. 8449, datë 27.01.1999 " Për Kodin Doganor në Republikën e Shqipërisë" dhe VKM nr. 205, datë 13.04.1999 "Për dispozitat zbatuese të Kodit Doganor të Republikës së Shqipërisë" Kodi Civil (nenet 608, 609, 617) si dhe Kodi Penal (nenet 147,148,149) Shqipëria ka aderuar në këto konventa ndërkombëtare: 198

Në Konventën e Bernës, "Për mbrojtjen e veprave letrare dhe artistike", nënshkruar në Bernë më 09.09.1886, plotësuar me aktin e Parisit më 24.07.1971 dhe ndryshuar me 02.10.1979. (Aderimi me dekret të Presidentit të Republikës nr. 487 datë 09.03.1993). Në Konventën e Romës, "Për mbrojtjen e artistëve interpretues dhe ekzekutues, të prodhuesve të fonogrameve dhe të organizmave të radiodifuzionit", nënshkruar në Romë më 26 tetor 1961. (Aderimi me ligjin nr. 8579, datë 16.02.2000 të Kuvendit të Shqipërisë) Në Konventën e Gjenevës, "Për mbrojtjen e prodhuesve të fonogrameve kundër riprodhimit të paautorizuar të tyre" nënshkruar në Gjenevë më 29 tetor 1971. (Aderimi me ligjin nr. 8585, datë 15.03.2000, të Kuvendit të Shqipërisë). Në Konventën Universale "Për të Drejtën e Autorit" dhe dy Protokollet Shtesë të Saj, nënshkruar në Paris, më 24 korrik 1971. (Aderimi me ligjin nr. 9129, datë 08.09.2003, të Kuvendit të Shqipërisë) Traktatet Ndërkombëtare: Traktatin e Organizatës Botërore të Pronësisë Intelektuale (ËIPO) , "Për mbrojtjen e artistëve interpretues dhe ekzekutues dhe prodhuesve të fonogrameve", ligji 8740, datë 15.02.2001. Traktatin e Organizatës Botërore të Pronësisë Intelektuale (ËIPO) "Për të drejtën e autorit", ligji 8838, datë 22.11.2001. 2.2 Kuadri institucional ekzistues Institucionet e zbatimit të legjislacionit në fuqi që lidhet me të drejtën e Autorit janë: Zyra Shqiptare e të Drejtave të Autorit Zyra Shqiptare e të Drejtave të Autorit është në varësi të Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, dhe mbart angazhimin kushtetues të shtetit për të zbatuar të drejtën e autorit në Shqipëri. Kjo Zyrë ka një staf me specialistë dhe inspektorë të cilët do të trajnohen në fushën e të drejtave të autorit. Institucionet me të cilat bashkëpunon ZSHDA janë: a) b) c) d) e) f) g) h) Ministria e Drejtësisë Ministria e Financave Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve Drejtoria e Përgjithshme e Doganave Ministria e Ekonomisë Këshilli Kombëtar i Radios dhe Televizionit Ministria e Arsimit dhe Shkencës Gjykatat dhe Prokuroritë

3 Adresimi i Prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Në fushën e pronësisë intelektuale, Prioritet afatshkurtra janë: Vendosja dhe zyrtarizimi i marrëdhënieve të bashkëpunimit me institucionet e tjera shtetërore dhe me operatorët e tjerë privatë që ndikojnë dhe janë të përfshirë direkt dhe indirekt në mbrojtjen dhe respektimin e të drejtave të autorit në Shqipëri; Rritja e sensibilizimit për çështjet e pronësisë intelektuale mes bashkësisë së biznesit dhe institucioneve të zbatimi të ligjit përfshirë gjyqësorin; Intensifikimi dhe shtrëngimi i ligjit kundër piraterisë dhe falsifikimeve; Hartimi i Strategjisë Kombëtare për Pronësinë Intelektuale; 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat ligjore të mëposhtme: 199

Miratimi i formularëve të aplikimit për procedurat e regjistrimit, që do të kryhen në ZSHDA Nënshkrimi i memorandumeve të bashkëpunimit me KKRT, Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve dhe Drejtorinë e Përgjithshme të Doganave Ngritja e Zyrave Rajonale për të drejtën e autorit Krijimi i regjistrit për të drejtat e autorit (dokumentar dhe elektronik) Miratimi i Strategjisë Kombëtare të Kulturës pjesë e së cilës do të jetë edhe strategjia për mbrojtjen e Pronësisië Intelektuale 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren këto aktivitete zbatuese: Forcimi i kapaciteteve në gjyqësor që lidhen me të drejtën e pronësisë intelektuale; Zhvillimi i seminareve për të trajnuar punonjës të institucioneve të tjera shtetërore të cilat kanë pjesën e tyre të detyrimeve në zbatimin e ligjit për të Drejtat e Autorit; Krijimi i ëeb page-it të ZSHDA për të pasqyruar veprimtarinë e saj dhe për të qenë transparentë dhe për të krijuar akses për publikun; Fushata sensibilizuese mediatike, spote publicitare me synim ndërgjegjësimin e operatorëve dhe të komunitetit për detyrimet, përgjegjësitë por dhe të drejtat që kanë në zbatim të ligjit për të drejtat , e autorit; Botimi i Publikimeve të ndryshme për të bërë sensibilizimin e kategorive të ndryshme të komunitetit mbi të drejtat dhe detyrimet që kanë, në zbatim të ligjit për të Drejtat e Autorit; Lidhja në rrjet e ZSHDA me institucionet homologe të BE-së me qëllim shkëmbimin e informacioneve dhe përmirësimin e nivelit të bashkëpunimit; Forcimi i agjencive të administrimit kolektiv të të drejtave të autorit; Trajnimi dhe kualifikimi i stafit të Z.SH.D.A-së; Krijimi dhe prodhimi i pullës së ZSHDA 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Prioritet afatmesme në këtë fushë janë: Të zbatohen plotësisht konventat e ratifikuara ndërkombëtare, për të drejtën e pronësisë intelektuale. Të zbatohet në mënyrë të përshtatshme e drejta e pronësisë intelektuale dhe të shënohen arritje më të mira në fushën kundër piraterisë dhe falsifikimeve. Të ngrihen zyra rajonale për të drejtën e autorit. Të sigurohen kapacitetet e mjaftueshme siç kërkohen nga MSA për këtë fushë. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e këtyre prioriteteve do të ndërmerren iniciativat ligjore të mëposhtme: Rishikimi i Ligjit nr. 9380, datë 28.04.2005 "Për të Drejtat e Autorit dhe të drejta të tjera lidhur me të" në funksion të implementimit të direktivave të reja. Ndryshimi i ligjit ekzistues për të drejtën e autorit (Implentimi i direktivës 2004/28 EC, e 29 Prillit 2004, "Mbi zbatimin e të drejtave që rrjedhin nga pronësia intelektuale") Ngritja e Zyrave Rajonale për të drejtën e autorit 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme

Forcimi i bashkëpunimit me institucionet e tjera, në zbatim të Strategjisë Kombëtare të Pronësisë Intelektuale. Organizimi i fushatave sensibilizuese.

200

Organizimi i trajnimeve për njohjen më të mirë të ligjit "Për të Drejtat e Autorit dhe të drejta të tjera lidhur me të", për strukturat shtetërore të cilat janë të përfshira në procesin e mbrojtjes dhe respektimit të të drejtës së autorit Seminare sensibilizuese me kategoritë e ndryshme të operatorëve ekonomikë. Krijimi dhe prodhimi i pullës së ZSHDA 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Mbrojta në një nivel më të mirë e së drejtës së autorit. Struktura administrative të forcuara dhe efiçente dhe kuadër ligjor i përputhur plotësisht me atë të BE-së, i plotësuar në frymën e problemeve apo mangësive që janë shfaqur gjatë implementimit të tij. 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjata

Rishikimi i ligjit në përputhje me direktivat e reja 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata

Ngritja e grupit të punës për hartimin dhe reflektimin e ndryshimeve Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Zyrës Shqiptare për të Drejtat e Autorit INVESTIME NJËSIA E MATJES GJENDJA AKTUALE 2007 5 X 2 1250 VITET 2009 2010 X 5625 X 7500

2008 4 7500

1.Shtim Persona personash 4. Trajnime (mijë lekë) (mijë lekë)

201

3.6.2 PRONËSIA INDUSTRIALE 1 Objektivi Politik Objektivat kryesore në fushën e pronësisë industriale, të përcaktuara si objektivat prioritare në kuadër të angazhimeve të ndërmarra në Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit, Neni 73, Marrëveshjen e Ndërmjetme Neni 39 dhe në Programin e Qeverisë Shqiptare janë: sigurimi i një niveli të ngjashëm mbrojtjeje të të drejtave të pronësisë industriale, me atë të vendeve të Bashkimit Europian brenda një periudhe katër vjeçare nga hyrja në fuqi e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit; rritja e ndërgjegjësimit të komunitetit të biznesit për çështje të Pronësisë Industriale; rritja e ndërgjegjësimit të institucioneve zbatuese të legjislacionit të fushës së Pronësisë Industriale. Realizimi i objektivave të përcaktuara si prioritare është i lidhur ngushtë me realizimin e objektivave të tjera strategjike të cilat konsistojnë në : harmonizimin e legjislacionit kombëtar aktual në fushën e pronësisë industriale, me Direktivat e Komisionit Europian në këtë fushë, përputhjen e plotë të këtij legjislacioni me marrëveshjen e TRIPS-it, si dhe përputhjen e rregulloreve kombëtare me marrëveshjet ndërkombëtare në të cilat Shqipëria është anëtare; anëtarësimin në traktate, konventa dhe marrëveshje ndërkombëtare në të cilat kanë aderuar vendet anëtare të BE-së ( Konventa Europiane e Patentave, Konventa për Ligjin e Patentave (ËIPO); forcimin e rolit të Drejtorisë së Patentave dhe Markave dhe ngritjen e një infrastrukture të përshtatshme administrative, brenda këtij institucioni, si organizmi kryesor në sistemin e mbrojtjes së Pronësisë industriale; ngritjen e një niveli më të lartë të implementimit të legjislacionit të fushës së pronësisë industriale në Shqipëri; zhvillimin e burimeve njerëzore të specializuara në fushën e pronësisë industriale arritjen e një bashkëpunimi transparent nëpërmjet institucioneve dhe organizatave të përfshira në sigurimin e mbrojtjes së pronësisë industriale rritjen e ndërgjegjësimit të publikut të gjerë dhe rretheve të interesuara në këtë fushë, si dhe trajnimin e tyre në lidhje me rëndësinë e pronësisë industriale 2 Situata Aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Fusha e pronësisë industriale rregullohet me aktet ligjore dhe nënligjore të mëposhtme: Ligjin 7819, datë 27.04.1994 "Për pronësinë industriale". Ligjin 8477, datë 22.04.1999 "Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin 7819" Ligjin 8488, datë 13.05.1999 "Për mbrojtjen e topografive të qarqeve të integruara" VKM 313, datë 13.06.2000 "Për funksionimin e Drejtorisë së Patentave dhe Markave" Urdhrin e Kryeministrit datë 22.10.2001 "Për miratimin e strukturës dhe organikës së Drejtorisë së patentave dhe markave" Urdhrin e KKSHT -së nr. 5, datë 5.12.1994 "Rregulla për emërtimet e origjinës"; Urdhrin e KKSHT -së nr. 3, datë 4.10.1994 "Rregulla për markat" Konventat, Marrëveshjet dhe aktet ndërkombëtare në të cilat ka aderuar Republika e Shqipërisë. Shqipëria është anëtare e disa marrëveshjeve dhe konventave në fushën e pronësisë industriale: Konventës së ËIPO-s (organizata ndërkombëtare e pronësisë intelektuale) ­ 30.06.1992 Konventës së Parisit për mbrojtjen e pronësisë industriale ­ 4.10.1995 Marrëveshjes së Madridit për regjistrimin ndërkombëtar të markave ­ 4.10.1995 Protokollit të Marrëveshjes së Madridit për regjistrimin ndërkombëtar të markave ­ 30.07.2003 202

Traktatit të bashkëpunimit në fushën e patentave ­ 4.10.1995 Marrëveshjes së Nicë-s për klasifikimin ndërkombëtar të mallrave dhe shërbimeve për efekt të regjistrimit të markave ­ 19.09.2003 Marrëveshjes së Budapestit për njohjen ndërkombëtare të depozitimit të mikroorganizmave për qëllime të procedurave të patentave ­ 19.09.2003. Marrëveshjen e Strasburgut për klasifikimin ndërkombëtar të patentave ­ 24.07.2006 Aktin e Gjenevës dhe Marrëveshjen e Hagës për regjistrimin Ndërkombëtar të Dizenjove Industriale -12.12.2006 2.1 Kuadri Institucional ekzistues Zbatimi i Legjislacionit në fuqi për garantimin e mbrojtjes së të drejtave të pronësisë industriale, ushtrohet nëpërmjet këtyre institucioneve: a) Drejtoria e Patentave dhe Markave është institucioni i vetëm publik, nëpërmjet të cilit shteti shqiptar jep të drejtën e pronësisë mbi shpikjet dhe modelet e përdorimit (patentat), markat tregtare e të shërbimit, dizenjot industriale dhe treguesit gjeografik apo emërtimet e origjinës, duke iu garantuar pronarëve të tyre këtë të drejtë, nëpërmjet regjistrimit të tyre. b) Misioni i Drejtorisë është sigurimi i një sistemi efektiv të mbrojtjes së pronësisë industriale, sistem, i cili do të inkurajojë progresin teknologjik nëpërmjet transferimit të teknologjisë duke bërë të mundur zhvillimin e industrive lokale dhe nxitjen e Institucioneve të Kërkimit dhe Zhvillimit për krijimin e një mjedisi inovativ. c) Ky mision realizohet nëpërmjet mbrojtjes së të drejtave të pronësisë industriale, patentave për shpikje dhe modele përdorimi, markave tregtare, dizenjove industriale dhe treguesve gjeografike si dhe përhapjen e informacionit në lidhje me këto aktivitete d) Autoritet Doganore si pjesë e sistemit të mbrojtjes së pronësisë industriale, janë të detyruara që me kërkesë të personit të interesuar, të verifikojnë dhe të kontrollojnë mallrat e falsifikuara dhe ato pirate. e) Prokuroria është organi i procedimit penal pranë të cilit depozitohen kërkesat për rastet e falsifikimit ose piraterisë së objekteve të pronësisë industriale, nga subjektet private kundër njeritjetrit, bazuar në dispozitat e Kodit Penal. f) Policia e Krimit Ekonomik është një hallkë tjetër e sistemit të mbrojtjes së pronësisë industriale. Ajo heton mbi bazën e denoncimeve të marra nga subjektet, pronarë të të drejtave të pronësisë industriale. g) Sistemi Gjyqësor ka të bëjë kryesisht me Gjykatën e Shkallës së Parë Tiranë, e cila ka juridiksionin e përcaktuar nga Kodi i Procedurës Civile dhe ligji "Për pronësinë industriale", për të vepruar si instancë e parë e specializuar për gjykimin e konflikteve që burojnë nga shkelja e të drejtave të pronësisë industriale. Pranë kësaj gjykate është seksioni i gjykimit të çështjeve tregtare ku përfshihet edhe gjykimi i çështjeve të mësipërme. Vendimet Gjyqësore të shkallës së parë do të ankimohen në Gjykatën e Apelit dhe Gjykatën e Lartë. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Në fushën e pronësisë industriale, prioritet afatshkurtra janë: Të rriten kapacitetet administrative për mbrojtjen e pronësisë industriale. Të miratohet legjislacioni i ri për pronësinë industriale në përputhje me Acquis Communautaire. Të intensifikohet shtrëngimi i ligjit kundër piraterisë dhe falsifikimeve. Të rritet sensibilizimi për çështjet e pronësisë intelektuale mes bashkësisë së biznesit dhe institucioneve të zbatimi të ligjit përfshirë gjyqësorin. 3.1.1 Iniciativa Ligjore afatshkurtra Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra gjatë vitit 2007-2008 do të ndërmerren këto iniciatitiva ligjore: 203

Aprovimi i projekt ligjit "Për Pronësinë Industriale" në Qeveri dhe Parlament; Ligji do të jetë në përputhje me: Direktivën 98/44/EC "Për mbrojtjen ligjore të shpikjeve bioteknologjike", Direktivën 89/104/EEC për përafrimin e ligjeve të vendeve anëtare lidhur me markat tregtare, Direktivën 98/71/EC për mbrojtjen ligjore të dizenjos industriale, Direktivën 2004/48/EC për zbatimin e të drejtave të pronësisë intelektuale, rregulloren e Këshillit 40/94 mbi Markat e Komunitetit, Rregulloren 6/2002 për Dizenjon e Komunitetit, propozimin për një rregullore të Këshillit mbi Patentat e Komunitetit, Rregulloren 1768/92 lidhur me krijimin e certifikatës për mbrojtje suplementare të produkteve mjekësore, Rregulloren 816/2006 për liçensat e detyrueshme të patentave lidhur me prodhimin e produkteve farmaceutike për eksport, në vendet me probleme të shëndetit publik. Hartimi dhe aprovimi i akteve nënligjore (VKM, rregullore dhe udhëzime) të domosdoshme për implementimin e ligjit, respektivisht; Rregullorja për Patentat dhe Modelet e përdorimit Rregullorja për Dizenjot industriale Rregullorja për Markat tregtare dhe të shërbimit Rregullorja per Emërtimet e origjinës Rregullorja e Përfaqësuesve të Autorizuar Rregullorja e Bordit të Apelit Rregullorja per funksionimin e DPM Përkthimi i Klasifikimit Ndërkombëtar për Markat Tregtare Rregullore për zbatimin e Marrëveshjes se Madridit Rregullore për zbatimin e traktatit të bashkëpunimit në fushën e patentave. VKM Për tarifat e objekteve të PI 3.1.2 Aktivitet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Zgjerimi i stafit në numër, duke e shtuar numrin me 13 specialistë, Specializimin e burimeve njerëzore të përfshira në procesin e dhënies së të drejtave të pronësisë industriale nëpërmjet programeve të trajnimit të specialistëve, të përfaqësuesve të autorizuar si dhe të personave të çdo kategorie tjetër të përfshirë në procesin e mbrojtjes së pronësisë industriale. Sistemimi i stafit në ambiente të përshtatshme për realizimin e detyrave të ngarkuara me ligj dhe të objektivave të përcaktuara në kuadrin e MSA-së, Promovimin dhe rritjen e sensibilizimit për çështjet e Pronësisë Industriale mes bashkësisë së biznesit dhe institucioneve në zbatim të ligjit duke përfshirë institucionet dhe operatorët ekonomik. Vendosja e sistemit të hetimit on line duke dhënë akses në bazën e të dhënave (data base e objekteve të çregjistruara në sistemin e mbrojtjes së Pronësisë Industriale 3.2 Prioritet afatmesme (2009-2010) Të zbatohen plotësisht konventat e ratifikuara ndërkombëtare, për të drejtën e pronësisë industriale. Të zbatohet në mënyrë të përshtatshme e drejta e pronësisë industriale dhe të shënohen arritje më të mira në fushën kundër piraterisë dhe falsifikimeve Të sigurohen kapacitete të mjaftueshme siç kërkohen nga MSA-ja për këtë fushë. 204

3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat ligjore të mëposhtme: Nënshkrimi i Konventës Europiane të Patentave Nënshkrimi i Traktatit për ligjin e patentave 3.2.2 Aktivitetet Zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Promovimin dhe rritjen e sensibilizimit për çështjet e Pronësisë Industriale mes bashkësisë së biznesit dhe institucioneve në zbatim të ligjit duke përfshirë institucionet dhe operatorët ekonomik Krijimi i Qendrës së informacionit dhe dokumentacionit në DPM 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Sigurimi i një niveli mbrojtjeje të të drejtave të pronësisë industriale të njëjtë me atë që ekziston në Komunitet, përfshirë mjetet e efektshme për realizimin e këtyre të drejtave. Marrja pjesë në konventat shumëpalëshe për të drejtat e pronësisë industriale. 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjata Aderimi në Konventën Europiane për Patentat me Zyrën Europiane të Patentave 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata Promovimi dhe rritja e sensibilizimit për çështjet e Pronësisë Industriale mes bashkësisë së biznesit dhe institucioneve në zbatim të ligjit duke përfshirë institucionet dhe operatorët ekonomik

INVESTIME

1.Shtim personash 4. Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

NJËSIA E MATJES Persona

GJENDJA AKTUALE 2007 12 x 5 x

2008 8 5000

VITET 2009 x 5000

2010 x x

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të pronësisë intelektuale ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Mbrojtja e së drejtës së autorit dhe mbështetja 0.5 mln për patentat industriale AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT në pritje në vazhdimësi

Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Bashkimi Energjitikës Europian

CARDS 2006

3.7 KONKURRENCA DHE NDIHMA SHTETERORE 3.7.1 KONKURRENCA 205

1 Objektivi politik Fusha e konkurrencës është një fushë e rëndësishme për zbatimin e parimeve të ekonomisë së lirë të tregut. Për të vendosur një konkurrencë të lirë dhe efektive në tregun shqiptar, Shteti shqiptar është i angazhuar të zbatojë detyrimet e përcaktuara në nenet 40, 70, 71 të MSA - së dhe në nenet 27, 37 të Marrëveshjes së Ndërmjetme. Objektivi kryesor i politikës së konkurrencës është konsideruar ruajtja e mjedisit konkurrues dhe nxitja e konkurrencës efektive në treg. Ruajtja apo nxitja e konkurrencës efektive është e domosdoshme duke patur parasysh kufizimet që sektori privat, apo ai shtetëror mund ti bëjnë konkurrencës, prandaj ligji i konkurrencës ndalon marrëveshjet për fiksimin e çmimit apo ndarjen e tregut, si edhe abuzimin me fuqinë dominuese dhe përqendrimet që rrezikojnë të krijojnë një pozitë dominuese në treg. Zbatimit të Ligjit dhe Politikës së Konkurrencës i nënshtrohen të gjitha ndërmarrjet private dhe publike që ushtrojnë veprimtarinë në mënyrë të drejtpërdrejt apo të tërthortë në tregun shqiptar. Qeveria shqiptare angazhohet të forcojë, pavarësinë dhe rolin e enteve rregullatorë, për tregjet me specifika, me qëllim, që të rrisë konkurrencën e lirë dhe efektive në treg. Gjithashtu, në respektim të kuadrit ligjor respektiv, Shteti shqiptar angazhohet të sigurojë transparencë në shkëmbimin e informacioneve. Qeveria shqiptare ka mbështetur në përputhje me MSA-në angazhimin e saj për rritjen e kapaciteteve njerëzore të Autoritetit të Konkurrencës. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri ligjor për fushën e konkurrencës i cili mbështetet në nenet 81, 82 dhe 86 të Traktatit të Komunitetit Europian përbëhet nga : Politika Kombëtare e Konkurrencës. Ligji nr. 9121, datë 28.07.2003 "Për mbrojtjen e konkurrencës". Nenet 81, 82 dhe 86 të Traktatit të BE, rregullore nr. 2790/1999, Njoftimin e Komisionit Nr. 2001/C3/02, Nr. 97/C372/03, rregulloren Nr. 4064/89, dhe rregulloren Nr. 447/98. E pjesshme. Në zbatim të ligjit "Për mbrojtjen e konkurrencës" janë miratuar rregulloret e mëposhtme: Rregullorja "Për Funksionimin e Autoritetit të Konkurrencës" Rregullorja "Për caktimin e shpenzimeve për ndjekjen e procedurave pranë Autoritetit të Konkurrencës" Rregullorja "Për zbatimin e procedurave të përqendrimit të ndërmarrjeve", e cila është mbështetur në rregulloren 4064/89 . Rregullorja "Për gjobat dhe lehtësimin prej tyre", e cila është në përputhje me njoftimin 2003/C 10/13. Udhëzim për Formën e Njoftimit të Marrëveshjeve Udhëzuesi për Formën e Njoftimit të Përqendrimeve Formulari për Njoftimin e Marrëveshjeve Formulari për Njoftimin e Përqendrimeve 2.2 Kuadri institucional ekzistues Autoriteti i Konkurrencës, si një institucion publik i pavarur, është ngritur në zbatim të Ligjit nr. 9121, datë 28.7.2003 "Për mbrojtjen e konkurrencës". Autoriteti përbëhet nga Komisioni i Konkurrencës, si organi vendimmarrës dhe Sekretariati, si organi ekzekutiv i tij. Komisioni përbëhet prej pesë anëtarësh të zgjedhur nga Kuvendi i Shqipërisë, për një periudhë pesëvjeçare dhe vepron si një organ kolegjial i përhershëm. Komisioni i Konkurrencës vepron si një strukturë kolegjiale 206

e përhershme dhe ka të gjitha kompetencat e nevojshme për marrjen e vendimit me nismën e tij, lidhur me çështjet që kufizojnë, pengojnë apo deformojnë konkurrencën në treg, si për ndërmarrjet private ashtu dhe për ato publike, si dhe propozimin e mjeteve të nevojshme për mbrojtjen e konkurrencës së lirë dhe efektive. Komisioni i Konkurrencës paraqet në Kuvend raportin vjetor të punës së Autoritetit të Konkurrencës. Sekretariati është struktura administrative dhe ekzekutive e Autoritetit të Konkurrencës që vepron në bazë të ligjit nr 9121 "Për Mbrojtjen e Konkurrencës". Sekretariati drejtohet nga Sekretari i Përgjithshëm dhe përbëhet nga tre Drejtori: Drejtoria e Mbikëqyrjes së Tregut, Drejtoria e Çështjeve Juridike dhe Integrimit dhe Drejtoria e Burimeve Njerëzore dhe Shërbimeve. Struktura e Autoritetit të Konkurrencës nuk miratohet më nga Komisioni i Konkurrencës siç përcaktohej në nenin 24 shkronja b, e ligjit nr 9121, datë 28.07, 2003 "Për Mbrojtjen e Konkurrencës "Në bazë të nenit 10 të ligjit 9584, datë 17.07.2006, "Struktura dhe organika e institucioneve kushtetuese dhe të pavarura miratohet me vendim të Kuvendit në bazë të numrit të miratuar në zbatim të buxhetit të shtetit për çdo institucion." Autoriteti i Konkurrencës në bazë të ligjit bashkëpunon me Administratën qendrore dhe vendore, Entet rregullatorë dhe Gjykatat. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Prioritetet afat-shkurtra për fushën e konkurrencës janë si më poshtë: Të përmirësohet legjislacioni ekzistues mbi konkurrencën me qëllim forcimin e kontrollit mbi konkurrencën Të forcohen kapacitetet e institucionit dhe konkretisht rritja e buxhetit dhe stafit të Autoritetit të Konkurrencës. Të rritet zbatueshmëria e ligjit në fushën e konkurrencës dhe të forcohet bashkëpunimi me entet rregullatorë, gjykatat dhe të gjithë aktorët e tregut në zbatim të ligjit "Për Mbrojtjen e Konkurrencës" dhe Politikës Kombëtare të Konkurrencës. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afat-shkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Hartimi dhe zbatimi i një plani veprimesh në zbatim të dokumentit të Politikës Kombëtare të Konkurrencës; Hartimi dhe miratimi i rregullores së re "Për Funksionimin e Autoritetit të Konkurrencës" Projekt-Rregullorja "Për procedurat hetimore që zbaton Autoriteti i Konkurrencës në shqyrtimin e rasteve të shkeljes së ligjit 9121, datë 28.07.2003 "Për Mbrojtjen e Konkurrencës"; Përgatitja e Udhëzuesit "Për kontrollin e përqendrimeve ndërmjet ndërmarrjeve; Përgatitja e Udhëzuesit "Për vlerësimin e përqendrimeve horizontale ndërmjet ndërmarrjeve"; Përgatitja e Udhëzuesit "Mbi kufizimet e marrëveshjeve horizontale dhe vertikale" 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Plotësimi i strukturës së re të Autoritetit të Konkurrencës. Kryerja e procedurave për rekrutimin e stafit në përputhje me Ligjin nr. 8549, datë 11.11.1999 "Për Statusin e nëpunësit Civil". Organizimi i seminareve trajnuese për stafin e ri dhe ekzistues të Autoritetit të Konkurrencës në bashkëpunim me ITAP, OECD, GTZ etj. Organizimi i seminareve ndërgjegjësuese mbi të drejtën e konkurrencës Përgatitja dhe botimi i fjalorit terminologjik të konkurrencës në bashkëpunim me GTZ Nënshkrimi i memorandumeve të bashkëpunimit me ERT, INSTAT, Bankën e Shqipërisë. 3.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) 207

Prioritetet afat-mesme për fushën e konkurrencës janë si më poshtë: Të zbatohet sistematikisht legjislacioni mbi konkurrencën 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Udhëzim i përbashkët me Ministrinë e Financave "Për mënyrën e përdorimit të të ardhurave dytësore që krijon Autoriteti i Konkurrencës gjatë veprimtarisë së tij" (me synim rritjen dhe forcimin e pavarësisë financiare) Projekt-rregullore "Për rregullat e brendshme të procedurës në lidhje me të drejtat e konsultimit me dosjen" Komentari në lidhje me ligjin "Për mbrojtjen e konkurrencës" Rregullorja e re "Për Lehtësimin dhe reduktimin nga gjobat në rastin e karteleve" Vlerësimi i legjislacionit ekzistues dhe projekt-ligjeve, për çështjet që prekin konkurrencën në treg sipas përcaktimeve të nenit 69 të ligjit nr 9121, datë 28.07.2003 "Për Mbrojtjen e Konkurrencës" 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Forcimi i kapaciteteve institucionale nëpërmjet pjesëmarrjes në trajnime dhe ëorkshop-e Ndërmarrja e një programi ndërgjegjësues me aktorët e tregut për rëndësinë e konkurrencës Pjesëmarrje në trajnimet e rrjetit rajonal të konkurrencës dhe ICN-së me synim forcimin e bashkëpunimit me autoritetet simotra. 3.3 Prioritetet afat gjata (2011-2012) Në periudhën afatgjatë do të punohet për vendosjen e një disipline të plotë për zbatimin e rregullave të konkurrencës në Shqipëri, për të siguruar një mjedis sa më konkurrues dhe për t'i përgatitur ndërmarrjet shqiptare që t'i rezistojnë presionit të ekonomisë komunitare. Duke qenë se kuadri ligjor i konkurrencës do të plotësohet gjatë periudhës afatshkurtër dhe afatmesme duke synuar harmonizimin e plotë me legjislacionin europian, në vitet 2011-2012 do të punohet vetëm për plotësime të mundshme të këtij kuadri ligjor, në varësi të ndryshimeve apo reformave që mund të ndërmarrë Komisioni Europian në fushën e konkurrencës. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Autoritetit të Konkurrencës INVESTIME NJËSIA MATJES Persona GJENDJA AKTUALE 2007 20 35 VITET 2009 40 240

1. Shtim personash 90 Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë) Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të konkurrencës ISTITUCIO NI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE Autoriteti i Qeveria e Agjencia Konkurrenc Republikës Gjermane për DONATO RI

2008 35 180

2010 50 350

TITULLI I VLERA PROJEKTIT Mbështetje përafrimin

AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT 2009 208

për 0.62 mln 2007 e

ës, Drejtoria Federale të Bashkëpunim e Ndihmës Gjermanisë Teknik (GTZ) Shtetërore, Shkolla e Magjistratu rës, Ministria e Integrimit

legjislacionit dhe ngritjen e institucioneve

209

3.7.2 NDIHMA SHTETËRORE 1 Objektivi politik Fusha e ndihmës shtetërore është një nga fushat prioritare në kuadër të procesit të integrimit, detyrimet e së cilës përcaktohen në nenet 70 dhe 71 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit dhe në nenin 37 të Marrëveshjes së Ndërmjetme. Këto nene parashikojnë domosdoshmërinë e përafrimit të legjislacionit vendas me acquis communautaire, si dhe ngritjen e strukturës së pavarur nga ana funksionale, të ngarkuar me kontrollin e skemave financiare të ndihmës shtetërore dhe ndihmave individuale që zbatohen në Shqipëri. Kjo strukturë, ka të gjitha kompetencat e mjaftueshme ligjore për të miratuar dhënien e ndihmave shtetërore, si dhe për të kërkuar kthimin e ndihmave shtetërore të paligjshme. Qeveria shqiptare është e angazhuar në zbatimin e parimit të transparencës për të gjitha masat e ndërmarra nga organet e administratës qendrore dhe vendore, si dhe institucionet e tjera që veprojnë në emër të shtetit, të cilat lidhen me përdorimin e burimeve shtetërore. Për këtë, është përgatitur një inventar i skemave ekzistuese të ndihmës shtetërore dhe po bëhet vlerësimi i tyre sipas standardeve europiane. Gjithashtu do të përgatiten raportet vjetore për ndihmat shtetërore në Shqipëri, të cilat duhet t'i paraqiten Komisionit Europian dhe në bashkëpunim me ekspertët e Komisionit Europian, do të bëhet klasifikimi i rajoneve, në bazë të treguesve të zhvillimit ekonomik-shoqëror dhe do të përgatitet harta rajonale. Në terma afatgjatë synohet vendosja e disiplinës së ndihmës shtetërore në vend dhe përgatitja e ndërmarrjeve shqiptare për të përballuar presionin konkurrues të një tregu ku zbatohen me përpikëri rregullat e ndihmës shtetërore. 2. Situata aktuale 2.1. Kuadri ligjor ekzistues

1 Ligji Nr. 9374, datë 21.04.2005 "Për ndihmën Shtetërore" 2. Nenet 86 (2), 87, 88, 89 të Traktatit mbi Komunitetin Europian, si dhe rregulloret, komunikatat dhe udhëzimet e Komisionit Europian, sipas tabelës së përafrimit, dhënë në Aneksin I. 3. Shkalla e Përafrimit I harmonizuar 1 VKM nr. 815 datë 28.12.2005, "Për kushtet dhe procedurat e dhënies së ndihmës rajonale" 2 Udhëzimet e Komunitetit Nr. C 74/1998 "Mbi ndihmën kombëtare rajonale" 3. Shkalla e Përafrimit I harmonizuar plotësisht

1 VKM nr. 816 datë 28.12.2005, "Për kushtet dhe procedurat e dhënies së ndihmës për shpëtim dhe ristrukturim" 2 Udhëzimet e Komuniteti Nr. C 244/02 2004 "Për ndihmën shtetërore për shpëtimin dhe ristrukturimin e ndërmarrjeve në vështirësi" 3. Shkalla e Përafrimit I harmonizuar plotësisht

1 VKM nr. 817 datë 28.12.2005, "Për procedurat dhe formën e njoftimit" 2 Rregulloret e Procedurave Nr. 59/1999, 794/2004 të Komisionit Europian 210

1 Udhëzimi "Mbi paraqitjen e ankesave për ndihmat e paligjshme dhe vlerësimin e ndihmave të paligjshme" 2 Komunikatën e Komisionit Europian OJC 110 8.5.2003, Formulari i paraqitjes së ankesave për ndihmat shtetërore të paligjshme, O J C 116, 16.05.2003. 3. Shkalla e Përafrimit I përafruar plotësisht

2.3

Kuadri institucional ekzistues

Bazuar në legjislacionin në fuqi janë krijuar dhe funksionojnë strukturat e kontrollit të ndihmës shtetërore: Drejtoria e Ndihmës Shtetërore, pranë Ministrisë së Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës dhe Komisioni i Ndihmës Shtetërore: a) Drejtoria e Ndihmës Shtetërore në Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës është struktura e ngarkuar me detyrat tekniko - administrative për kontrollin e ndihmave shtetërore në Shqipëri. Misioni i Drejtorisë është zbatimi i legjislacionit në fushën e ndihmës shtetërore, nëpërmjet analizës, vlerësimit dhe kontrollit të skemave të ndihmës shtetërore dhe të ndihmave individuale, për të siguruar vendosjen e disiplinës së ndihmës shtetërore në vend, transparencën në përdorimin e fondeve publike, si dhe balancimin e politikave për realizimin e objektivave horizontale, sektoriale e rajonale. b) Komisioni i Ndihmës Shtetërore është organi vendim-marrës, i cili ka kompetencë të autorizojë planet për dhënien e ndihmës shtetërore, apo të urdhërojë kthimin e ndihmave të paligjshme. Në bazë të dispozitave të ligjit, Komisioni është një organ kolegjial i përbërë nga pesë anëtarë, i cili gëzon pavarësi në ushtrimin e funksioneve të tij. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1. Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të sigurohet progres në përfundimin e një inventari të detajuar për ndihmën shtetërore. Të rritet numri i punonjësve të Drejtorisë së Ndihmës Shtetërore. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: VKM mbi inventarin e skemave të ndihmës shtetërore; Udhëzim për disa kategori ndihmash horizontale, i cili do të përafrohet me rregulloret 68/2001, 363/2004, 70/2001, 364/2004, 2204/2002 të Komisionit Europian; Udhëzim për metodologjinë e analizës së kostove standarde të ndihmës shtetërore dhe modelet e deklarimit të informacionit për kualifikimin e SME-ve; Udhëzim për ndihmën shtetërore në formën e kompensimit të shërbimeve publike; 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Shtimi i kapaciteteve institucionale të strukturave të ndihmës shtetërore me 4 (katër) punonjës të rinj; 211

Fuqizimi i kapaciteteve institucionale të strukturave të ndihmës shtetërore, në veçanti, për trajnimin dhe pajisjen me IT të stafit të ri që do të punësohet; Ndërgjegjësimi i dhënësve të ndihmës për zbatimin e detyrimeve të tyre ligjore në fushën e ndihmës shtetërore; Përgatitja e një inventari gjithëpërfshirës të skemave të ndihmave Shtetërore që zbatohen në Shqipëri sipas kritereve dhe rregulloreve të legjislacionit europian; 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Për periudhën afatmesme, prioritetet në fushën e ndihmës shtetërore do të jenë: Plotësimi dhe përmirësimi i kuadrit ligjor në fushën e ndihmës shtetërore. Forcimi i mekanizmave të kontrollit për vendosjen e disiplinës së ndihmës shtetërore në vend. Të zbatohet sistematikisht legjislacioni mbi ndihmën shtetërore. 3.5.7 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Amendimi i ligjit nr. 9374, datë 21.04.2005 "Për ndihmën shtetërore", për të reflektuar ndryshimet e ndërmarra në legjislacionin e Bashkimit Europian në kuadër të Planit të Veprimit të Ndihmës Shtetërore dhe reformës përkatëse ligjore; VKM për përgatitjen e raporteve vjetore për ndihmat shtetërore. 3.5.8 Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Fuqizimi i kapaciteteve administrative të strukturave të kontrollit të ndihmës shtetërore; Përcaktimi i zonave dhe intensiteteve përkatëse të ndihmës shtetërore për përgatitjen e hartës rajonale të ndihmës shtetërore; Fuqizimi i kapaciteteve institucionale të dhënësve të ndihmës për zbatimin e detyrimeve të tyre ligjore në fushën e ndihmës shtetërore; Ndërgjegjësimi publik për konceptin e ndihmës Shtetërore. 3.6 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Për periudhën afatgjatë prioriteti kryesor do të jetë plotësimi dhe përmirësimi i legjislacionit për të siguruar përfarimin e plotë me acquis communautaire, si dhe fuqizimi i mekanizmave të kontrollit për zbatimin e plotë të disiplinës së ndihmës shtetërore në Shqipëri. Në vitet 2011-2012 do të punohet për rishikimin e rregulloreve ekzistuese dhe hartimin e rregulloreve të reja, në varësi të ndryshimeve apo reformave që mund të ndërmarrë Komisioni Europian në fushën e ndihmës shtetërore. Paralelisht, do të merren edhe masat përkatëse zbatuese, duke bërë të mundur përgatitjen e institucioneve dhe ndërmarrjeve shqiptare për të zbatuar të gjitha rregullat e ndihmës shtetërore të vendosura tashmë në vendet e Bashkimit Europian. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Drejtorisë se Ndihmës Shtetërore INVESTIME NJËSIA E MATJES Persona 5 GJENDJA AKTUALE VITET 2009 X

2007 x

2008 4

2010 X 212

1.Shtim

personash 4. Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

15000

7500

30000

15000

15000

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të ndihmës shtetërore ISTITUCIO NI Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjitikës, Drejtoria e Ndihmës Shtetërore Autoriteti i Konkurrenc ës, Drejtoria e Ndihmës Shtetërore, Shkolla e Magjistratu rës, Ministria e Integrimit DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Bashkimi Europian

CARDS 2005

Vlerësimi skemave mbulimit ndihmës shtetërore

i të 0.2 mln të

në pritje

në vazhdimësi

0.62 mln 2007 Mbështetje për Qeveria e Agjencia përafrimin e Republikës Gjermane për legjislacionit Federale të Bashkëpunim dhe ngritjen e Gjermanisë Teknik (GTZ) institucioneve

2009

213

3.8 PROKURIMI PUBLIK 1 Objektivi politik Angazhimet e marra nga Shqipëria në fushën e prokurimit publik, në kuadër të Marrëveshjes së StabilizimAsociimit përkatësisht Neni 70 dhe 74 i saj dhe të Marrëveshjes së Ndërmjetme përkatësisht Neni 40, janë: Përafrimi i legjislacionit në fushën e prokurimeve publike me acquis communautaire. Eliminimi i diskriminimit dhe heqja e barrierave dhe pengesave. Nxitja e pjesëmarrjes dhe rritja e konkurrencës. Qëllimi kryesor i politikave të prokurimit publik në Republikën e Shqipërisë është garantimi dhe respektimi i procedurave të prokurimit publik. 2. Situata aktuale 2.1. Kuadri ligjor ekzistues

1. Ligji nr. 9643 dt. 20.11.2006 "Për Prokurimin Publik" 2. Direktiva 2004/18/EC, 89/665/EEC e Parlamentit Europian dhe e Këshillit të datës 31 Mars 2004 dhe Direktiva 2004/17/EC, 92/13/EEC mbi koordinimin e procedurave për prokurimin publik të punëve, mallrave dhe shërbimeve. Fletorja Zyrtare L 134 , 30/04/2004 P. 0114 ­ 0240 3. Shkalla e Përafrimit e pjesshme 1. VKM nr. 1, dt 10.01.2007 "Për rregullat e prokurimit publik", ndryshuar me VKM nr 153 dt. 22.03.2007 2. Direktiva 2004/18/EC, 89/665/EEC e Parlamentit Europian dhe e Këshillit të datës 31 Mars 2004 dhe Direktiva 2004/17/EC, 92/13/EEC mbi koordinimin e procedurave për prokurimin publik të punëve, mallrave dhe shërbimeve. Fletorja Zyrtare L 134 , 30/04/2004 P. 0114 ­ 0240 3. Shkalla e Përafrimit e pjesshme Udhëzim nr 1, datë 20.03.2007 "Për blerjet me vlera të vogla" 2.4 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i Legjislacionit në fuqi për prokurimin publik ushtrohet nëpërmjet Agjencisë së Prokurimit Publik dhe Institucionit të Avokatit të Prokurimeve dhe Autoriteteve Kontraktore. a) Agjencia e Prokurimit Publik (APP) është organi qendror për mbikëqyrjen dhe koordinimin e sistemit të prokurimit publik në Shqipëri. Agjencia e Prokurimit Publik ka këto detyra: paraqet në Këshillin e Ministrave propozime për rregullat e prokurimit; nxit dhe organizon kualifikimin e punonjësve të qeverisjes qendrore dhe vendore, të përfshirë në veprimtaritë e prokurimit publik; harton dhe nxjerr Buletinin e Njoftimeve Publike, siç është përshkruar në rregullat e prokurimit. Agjencia e Prokurimit Publik shpall në Buletinin e Njoftimeve Publike listën e operatorëve ekonomikë të përjashtuar, në përputhje me nenin 45 të këtij ligji; harton dokumentet standarde të tenderit, që do të përdoren në procedurat e prokurimit, sipas rregullave të prokurimit publik; 214

në përputhje me kërkesën, jep këshilla dhe asistencë teknike për autoritetet kontraktore, që ndërmarrin një procedurë prokurimi; paraqet një raport vjetor në Këshillin e Ministrave për funksionimin e përgjithshëm të sistemit të prokurimit publik; bashkëpunon me institucionet ndërkombëtare dhe me ente të tjera të huaja për çështje që lidhen me sistemin e prokurimit publik; planifikon dhe bashkërendon ndihmën teknike të huaj për Shqipërinë në fushën e prokurimit publik; nxit dhe mbështet përdorimin e standardeve teknike ndërkombëtare për përgatitjen e specifikimeve teknike, si dhe mban lidhje të vazhdueshme me Drejtorinë e Përgjithshme të Standardizimeve; monitoron raportet e dorëzuara nga autoritetet kontraktore, të paktën çdo 4 muaj, verifikon zbatimin e procedurave të prokurimit publik, në përputhje me kërkesat e përcaktuara në ligj, duke u kërkuar autoriteteve kontraktore të dorëzojnë të gjithë informacionin përkatës; kryen çdo 6 muaj kontrolle për procedurat e prokurimit, të ndjekura nga organi qendror blerës; në rast shkeljesh të këtij ligji dhe të akteve nënligjore, të nxjerra në zbatim të tij, vendos gjoba, ose i propozon drejtuesit të autoritetit kontraktor apo organeve më të larta masa disiplinore për personat e autoriteteve kontraktore, që i kanë kryer këto shkelje; bën shqyrtimin administrativ të ankesave, harton dhe përshtat rregulloret e saj të brendshme. Agjencia e Prokurimit Publik përjashton një operator ekonomik nga pjesëmarrja në procedurat e prokurimit, pavarësisht nga çështja penale, që mund të ketë filluar, për një periudhë nga 1 deri në 3 vjet për keqinformim dhe dorëzim të dokumenteve, që përmbajnë të dhëna të rreme për qëllime kualifikimi, veprime korruptive,dënime për vepra penale, mospërmbushje të detyrimeve kontraktuale në kontratat publike në 3 vitet e fundit. Agjencia e Prokurimit Publik është organi më i lartë në fushën e prokurimeve. Udhëzimet dhe vendimet e saj janë përfundimtare administrativisht. b) Avokati i Prokurimeve mbron të drejtat dhe interesat e ligjshme të kandidatëve, ofertuesve apo furnizuesve nga veprimet ose mosveprimet e paligjshme e të parregullta të autoriteteve kontraktore në fushën e prokurimit publik, nëpërmjet, monitorimit dhe hetimit të procedurave administrative të prokurimeve publike.Gjithashtu legjislacioni i prokurimit publik zbatohet nga të gjitha Autoritetet Kontraktore që prokurojnë fonde publike. Agjencia e Prokurimit Publik dhe Avokati i Prokurimeve bashkëpunojnë me njëri-tjetrin për mirëzbatimin e legjislacionit dhe njëkohësisht çdo Autoritet Kontraktor duhet të bashkëpunojë me dy të parat. Agjencia e Prokurimit Publik, Avokati i Prokurimeve dhe Autoritetet Kontraktore bashkëpunojnë me njëritjetrin për mirëzbatimin e legjislacionit të Prokurimit Publik . 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Në fushën e Prokurimit Publik, prioritetet afatshkurtra janë: Të zbatohet legjislacioni ekzistues mbi prokurimin publik dhe të merren masa për ta sjellë atë në përputhje me standardet Europiane. Të sigurohet transparencë dhe zbatim rigoroz i procedurave të tenderimit . 215

Të forcohet buxheti dhe kapacitetet e Agjencisë së Prokurimit Publik si dhe të enteve të prokurimit publik në ministritë e linjës. Të sigurohet hetimi dhe ndjekja penale për shkeljet që kanë lidhje me prokurimin. Të ulet vlera prag për tenderimin e kontratave për punë publike. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet zbatuese të mëposhtme: Strategji Kombëtare Trajnimi në fushën e prokurimeve publike. Përmirësimi i sistemit të informimit përmes konsolidimit të ëeb-site lidhur me procedurat e prokurimit Ngritja e Avokatitit të Prokurimeve. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Në fushën e Prokurimit Publik, prioritete afatmesme janë: Të sigurohet harmonizimi i plotë i kuadrit ligjor shqiptar me acquis communautaire. Të bëhen plotësisht funksionale strukturat e prokurimit publik, me anë të zbatimit të rreptë të procedurave për prokurimin publik, në përputhje me ligjin dhe me kërkesat e MSA-së. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren këto iniciativa ligjore: Amendimi i ligjit nr. 9643 dt. 20.11.2006 "Për Prokurimin Publik" dhe akteve nënligjore duke harmonizuar plotësisht legjislacionin shqiptar me atë të Bashkimit Europian në fushën e prokurimit publik. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet zbatuese të mëposhtme: Përmirësimi i sistemit të informimit përmes konsolidimit të ëeb-site lidhur me procedurat e prokurimit Njohja dhe studimi i ligjit "Për prokurimin publik" Zbatimi rigoroz i procedurave për prokurimin publik, në përputhje me ligjin dhe me kërkesat e MSA-së. 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjatë Në fushën e Prokurimit Publik, iniciativë ligjore afatgjatë do të jetë Miratimi i ligjit të posaçëm për prokurimet publike në sektorët utilitarë, duke sjellë harmonizim të plotë të Direktivës 2004/17/EC. 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata

Përmirësimi i sistemit të informimit përmes konsolidimit të ëeb-site lidhur me procedurat e prokurimit Njohja dhe studimi i ligjit "Për prokurimin publik" Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Agjencisë së Prokurimit Publik INVESTIME NJËSIA E GJENDJA MATJES AKTUALE VITET 2009

2007

2008

2010 216

1.Shtim Persona personash 4.Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

36 shumë e menaxhuar nga USAID

10

X

X

X

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të prokurimit publik ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE Programi i Marrëveshjes së Pragut të Sfidës së Mijëvjeçarit për Shqipërinë (MDG) TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Agjencia e Prokurimit USAID Publik

Reforma prokurimin publik

në 5 mln $ 2006 2008

217

3.9 BUJQESIA 3.9.1 SIGURIA USHQIMORE

1 Objektivi Politik Në kuadër të procesit të integrimit, fusha e sigurisë ushqimore është një nga fushat prioritare për Ministrinë e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit. Detyrimet e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit për këtë fushë përcaktohen në nenet 70 (3) dhe 76 të MSA-së. Këto nene parashikojnë domosdoshmërinë e përafrimit të legjislacionit vendas me "acquis communautaire" si edhe përafrimin e standardeve me ato komunitare për mbrojtjen e konsumatorëve në Shqipëri. Mbrojtja e efektshme e konsumatorit është e nevojshme për të siguruar funksionimin e duhur të ekonomisë së tregut, mbrojtje e cila varet nga zhvillimi i një infrastrukture administrative për të siguruar mbikëqyrjen e tregut dhe zbatimin e ligjeve në këtë fushë. Qëllimet strategjike të Sektorit të Sigurisë Ushqimore synojnë krijimin e një sistemi me funksionim të plotë të mbrojtjes së konsumatorit, duke synuar sigurinë e ushqimeve nga ferma në tavolinë, nëpërmjet monitorimit dhe kontrollit të zinxhirit ushqimor në përputhje me standardet e BE-së. Gjithashtu një nga prioritetet e Partneriteti Evropian është forcimi i sistemit të sigurisë së ushqimit dhe sistemeve të kontrollit që kane lidhje me të si edhe arritja e përmirësimeve thelbësore për sa i takon sigurisë së ushqimeve dhe kushteve fito-sanitare dhe veterinare në përputhje me standardet e BE-së.Në kuadër të plotësimit të këtij prioriteti do të bëhet përafrimi i standardeve aktuale me ato të BE-se që do të përfshijnë sigurinë e produkteve ushqimore, shëndetin dhe mirëqenien e kafshëve, shëndetin e bimëve, mbrojtjen e mjedisit, sistemin e kontrollit dhe inspektimeve, zhvillimin e infrastrukturës administrative me qëllim zbatimin e legjislacionit. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Aktet nënligjore qe transpozojnë aktet komunitare: VKM nr. 609, datë 17.11.2000 "për industrializimin dhe tregtimin e ujërave minerale natyrale", përcakton kriteret për shfrytëzimin dhe tregtimin e ujërave minerale natyrale. Direktiva 80/777/EEC, "Për përafrimin e legjislacionit të Shteteve Anëtare në lidhje me shfrytëzimin dhe tregtimin e ujërave minerale natyrale". Përafrim i pjesshem VKM nr 604 datë 17.11.2000 "për etiketimin e produkteve ushqimore", përcakton kriteret për etiketimin, paraqitjen dhe reklamimin e produkteve ushqimore për shitje tek konsumatori i fundit Direktiva 79/112 EEC datë 18 Dhjetor 1978 "Përafrimi i ligjeve të Shteteve Anëtare në lidhje me etiketimin, paraqitjen dhe reklamimin e produkteve ushqimore për shitje tek konsumatori i fundit". Përafrim i pjesshëm Urdher i perbashket i ministrit te bujqesise ushqimit dhe mbrojtjes se konsumatorit dhe ministrit te shendetesise nr.698 date 16.12.2003 "mbi perdorimin e disa embelsuesve ushqimor ne produktet ushqimore", i cili jep disa embelsues ushqimor te lejuar ne produktet ushqimore. Direktiva 94/35/EC e 30 Qershor 1994 "Mbi ëmbëlsuesit për përdorim në produktet ushqimore" amenduar nga direktivat 96/83/KE, 2003/115/EC dhe rregullorja 1882/2003/EC përcakton ëmbëlsuesit ushqimor, produket ushqimore dhe nivelin maksimal të përdorimit të tyre. Përafrim i plotë i anekseve ku përcaktohen ëmbëlsuesit që përdoren në produktet ushqimore. Urdhër i përbashkët i ministrit të bujqësisë, ushqimit dhe mbrojtjes së konsumatorit dhe ministrit të shëndetesise nr.698 datë 16.12.2003 "mbi përdorimin e disa ngjyruesve ushqimor në produktet 218

ushqimore" përcakton ngjyruesit ushqimor, produket ushqimore dhe nivelin maksimal të përdorimit të tyre. Direktiva 94/36/EC e 20 Qershor 1994 "Mbi ngjyruesit për perdorim në produktet ushqimore". Perafrim i plotë i anekseve ku përcaktohen ngjyruesit ushqimor të lejuar në ushqime. Urdhër nr.209 datë 27.04.2006 "mbi përdorimin e aromatizuesve në produktet ushqimore" përcakton aromatizuesit ushqimor dhe jep kodin e tyre në listën europiane të substancave kimike ekzistuese si dhe kodin në shoqatën e prodhuesve të aromatizuesve dhe ekstrakteve në shba. Direktiva 2002/113/ EC e 13 Janar 2002 "Mbi regjistrimin e substancave aromatizuese të përdoruara në produktet ushqimore" që amendon direktivën 1999/217/EC. Përafrim i plotë i listës së aromatizuesve të përdorur në produktet ushqimore. Urdhër nr. 210 datë 27.04.2006 "mbi miratimin e rregullores "mbi përdorimin e aditiveve ushqimore të tjerë nga ngjyruesit dhe ëmbelsuesit" i cili përcakton aditivet ushqimore të tjerë nga ngjyruesit dhe ëmbelsuesit si dhe produktet ushqimore dhe nivelet maksimale në të cilat ato përdoren. Direktiva 95/2/EC e 20 Shkurt 1995 "Mbi aditivet ushqimore të tjerë nga ngjyruesit dhe ëmbëlsuesit" amenduar nga direktivat 96/85/EC, 98/72/EC, 2001/5/EC, 2003/52/EC, 2003/114/EC dhe rregullorja 1882/2003/EC Përafrim i pjesshëm Urdhër nr.346 datë 14.07.206 "mbi miratimin e rregullores "aromatizuesit që përdoren në produktet ushqimore dhe në lëndët e para për prodhimin e tyre" përcakton aromatizuesit ushqimor, produket ushqimore dhe nivelin maksimal të përdorimit të tyre si dhe lëndët e para për prodhim. Direktiva 88/388/EEC e 22 Qershor 1988 amenduar nga direktiva 91/71/EEC e 16 Janar 1991 "Mbi substancat aromatizuese kimike të përcaktuara" Përafrim i pjesshëm Urdhër nr. 5 datë 09.01.2007 "për miratimin e rregullores "mbi kontrollin e kriterit të pastërtisë për disa aditive të autorizuar". Direktiva 95/45/EC e 26 Korrik 1995 që përcakton kriterin e pastertisë specifike në lidhje me ngjyruesit e përdorur në produktet ushqimore. Amenduar nga direktivat 1999/75/EC, 2001/50/EC, 2004/47/EC. Perafrim i pjesshem Urdhër nr. 4 datë 09.01.2007 "për miratimin e rregullores "mbi kriterin e pastërtisë së aditiveve ushqimore të tjerë nga ngjyruesit dhe ëmbelsuesit", që percakton kriterin specific të pastërtisë të aditiveve ushqimore të tjerë nga ngjyruesit dhe ëmbëlsuesit. Direktiva 2003/95/EC e 27 Tetor 2003 "Amendimi i direktives 96/77/EC që përcakton kriterin specific të pastërtisë të aditiveve ushqimore të tjerë nga ngjyruesit dhe ëmbëlsuesit" . Përafrim i pjesshëm Rregullore nr.1 datë 17.3.2000 "mbi masat për monitorimin e disa substancave dhe mbetjeve në kafshët e gjalla dhe produktet shtazore", i cili jep masat për monitorimin e mbetjeve në produktet ushqimore me origjine shtazore. Direktiva 96/23/EEC "Mbi masat për monitorimin e disa substancave dhe mbetjeve në kafshet e gjalla dhe produktet shtazore" Përafrim i pjesshëm Rregullore nr.1 datë 28.7.2003 "për përcaktimin e niveleve maksimale të disa lëndëve ndotëse në ushqime, që përcakton nivelin maksimal të lëndëve ndotëse në produktet ushqimore me origjine shtazore. 219

Direktiva 466/2001/EEC "Mbi përcaktimin e niveleve maksimale të disa lëndëve ndotëse në ushqime". Përafrim i plotë. Rregullore nr.3 datë 11.6.2004 mbi kushtet sanitaro-veterinare për eksportimin e mishit të freskët të pulave për në vendet e be-së, që përcakton kushtet sanitaro-veterinare që duhet të plotësojë mishi i freskët i pulës për tu eksportuar në vendet e be-së. Direktiva 91/494/CEE "Mbi kushtet sanitaro-veterinare për eksportimin e mishit të freskët të pulave për në vendet e BE-së" Përafrim i plote. Rregullore nr. 7 datë 28.07.2003 "përcaktimi i niveleve maksimale të disa lëndëve ndotëse në ushqime", që përcakton nivelin maksimal të lëndëve ndotëse në produktet ushqimore me origjinë shtazore. Direktiva 466/2001/EC "Mbi përcaktimin e niveleve maksimale të disa lëndëve ndotëse në ushqime". Përafrim i plotë. Rregullore nr.1 datë 28.07.2003 "për nivelin maksimal të disa mbetjeve në produktet e bulmetit" që përcakton nivelin maksimal të lëndëve ndotëse në produktet ushqimore me origjinë shtazore. Direktiva 466/2001 "Mbi përcaktimin e niveleve maksimale të disa lëndëve ndotëse në ushqime". Përafrim i plotë. Rregullore nr. 2 datë 1.11.2002 " për mbrojtjen e kafshëve gjatë therjes si dhe kërkesat e aplikueshme për thertoret", që përcakton kriteret që duhet të plotësojnë thertoret për të mbrojtur kafshët gjatë therjes. Direktiva 93/119/CEE " Për Mbrojtjen e Kafshëve gjatë therjes si dhe kërkesat e aplikueshme për thertoret". Përafrim i plotë. Urdhër nr. 292 datë 12.06.2006 "për miratimin e rregullores "mbi kushtet shëndetësore për prodhimin dhe vendosjen në treg të mishit të freskët", i cili përcakton kushtet shëndetësore që duhet të plotësoje mishi i freskët gjatë prodhimit dhe nxjerrjes në treg. Direktiva 64/433/CEE "Mbi kushtet shëndetësore për prodhimin dhe vendosjen në treg të mishit të freskët". Përafrim i plotë. Urdhër nr. 195 datë 15.01.2007 për miratimin e rregullores "mbi kërkesat e prodhimit dhe vendosjes në treg të mishit të grirë dhe mishit të përgatitur", i cili përcakton kushtet shëndetësore që duhet të plotësoje mishi i grire dhe i përgatitur gjatë prodhimit dhe nxjerrjes në treg. Direktiva 94/65/CEE "Mbi kërkesat e prodhimit dhe vendosjes në treg të mishit të grirë dhe mishit të përgatitur". Përafrim i plotë. Urdhër nr.313 datë 26.06.2006 "për miratimin e rregullores për nivelet maksimale të mbetjeve të pesticideve në produktet ushqimore dhe ushqimet me origjinë bimore" percakton nivelet maksimale të mbetjeve të pesticideve në produktet me origjinë bimore. Rregullore 396/2005/KE për "Nivelet maksimale të mbetjeve të pesticideve në produktet ushqimore dhe ushqimet me origjinë bimore" Përafrim i pjesshëm Urdhër nr.257 datë 24.5.2006 "për miratimin e rregullores "për kryerjen e kontrollit shtetëror të produkteve ushqimore", i cili përcakton kriteret për kryerjen e kontrollit shtetëror të produkteve 220

ushqimore. Direktivat 89/397/EEC "Mbi inspektimin zyrtar të produkteve ushqimore" Përafrim i plotë b) Ligjet dhe aktet nënligjore që nuk transpozojnë akte komunitare: Ligji nr.7941 datë 31.05.1995 "Për Ushqimin" Ligji nr. 9308 datë 04.11.2004 "Për shërbimin dhe Inspektoriatin Veterinar" VKM Nr. 554 datë 7.11.2002 "Për një shtesë në rregulloren "Për etiketimin e produkteve ushqimore", të miratuara me vendimin Nr.604, datë 17.11.2000. VKM Nr.224 dt. 24.05.2002 "Mbi afatet e garancisë së produkteve ushqimore" Rregullore Nr.3 datë 03.05.2000 "Kërkesa të përgjithshme për ruajtjen dhe transportimin e prodhimeve të freskëta e të përpunuara" Urdhër Nr. 268 datë 29.03.2001 "Mbi procedurat e miratimit të etiketës". Udhëzim Nr. 3 dt. 28.12.2002 "Mbi rastet e bllokimit të produkteve ushqimore të importuara dhe shkëmbimi i informacioneve me vendet eksportuese" Urdhër i përbashkët me Ministrinë e Shëndetësisë Nr. 189 Datë 14.4.2004 "Mbi Vellimin 5 "Frutat dhe Perimet e Perpunuara dhe me ngrirje te shpejte", vell 8 yndyrnat, vajrat dhe produktet e afërta me to" dhe vëll. 12 "Për qumështin dhe produktet e qumështit" të kodeksit ushqimor. Urdhër i përbashkët me Ministrinë e Shëndetësisë Nr. 561 datë 21.12.2004 mbi vell. 6 "Lengjet e frutave dhe produktet e rrjedhura prej tyre", vell. 7 "Dritherat, legumet dhe produktet e ngjashme me to" dhe vell. 10 "Mishi dhe produktet e mishit, përfshirë suprat dhe lëngjet e mishit" të kodeksit ushqimor. 2.2 Kuadri institucional ekzistues a) Drejtoria e Sigurisë Ushqimore dhe Mbrojtjes së Konsumatorit (DSUMK) në Ministrinë e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit është përgjegjëse për hartimin e politikave për sigurinë dhe cilësinë e produkteve ushqimore me qëllim integrimin e kontrollit të ushqimeve si një nga funksionet kryesore në mbrojtje të interesave dhe shëndetit të konsumatorit, sigurimit të një konkurrence të ndershme në treg si dhe futjen e produkteve ushqimore në tregun ndërkombëtar.Ndihmon në zhvillimin dhe implementimin e Politikave të Sigurisë Ushqimore në të gjithë zinxhirin ushqimor nga "ferma tek tavolina".DSUMK zhvillon aktivitetin e saj në zbatim të ligjit nr.7941 datë 31.05.1995 "Për Ushqimin", ligjit nr.9803 datë 04.11.2004 "Për shërbimin dhe inspektoriatin veterinar" dhe të akteve nënligjore të dala në zbatim të tyre. Drejtoria e Sigurisë Ushqimore dhe Mbrojtjes së Konsumatorit është e organizuar në tre sektorë: Sektori i Sigurisë Ushqimore, Sektori i Cilësisë Ushqimore dhe Sektori i Mbrojtjes së Konsumatorit. Sektoret kanë të njëjtën strukturë: një përgjegjës sektori dhe dy specialistë. DSUMK i ushtron funksionet e saj nëpërmjet Inspektoriatit të Sigurisë Ushqimore pranë Drejtorive Rajonale të Bujqësisë dhe Ushqimit. b) Inspektoriati i Sigurise Ushqimore është përgjegjës për kontrollin e sigurisë dhe cilësisë së produkteve ushqimore të importuara të prodhuara dhe të tregtuara në vend si dhe të lëndëve të para të përdorura në industrinë ushqimore. Inspektoret e Sigurisë Ushqimore që janë te atashuar pranë çdo pike të kalimit kufitar dhe pikave doganore. Inspektorati i Sigurisë Ushqimore ushtron kontroll mbi: Hartimin e kuadrit ligjor për sigurinë ushqimore dhe ndjek zbatimin e tij për kontrollin sanitarveterinar të mishit dhe nënprodukteve të tij, në tregjet e kafshëve, thertoret, kombinatet e mishit, industrinë e produkteve të mishit, dhe frigorifer duke patur parasysh përafrimin e legjislacionit me atë të BE-së. Ndjekjen dhe zbatimin e normave të sigurisë në kontrollin e qumështit dhe nënprodukteve të tij duke filluar që nga fermat prodhuese, në fabrikat e qumështit deri në treg. 221

Kontrollin e ISUV dhe laboratorëve të tjerë rajonale për sigurinë e ushqimeve me origjinë shtazore, për normat mikrobike, toksike dhe mbetjeve të tjera në produktet me origjinë shtazore për konsum publik apo nga kafshët. Bashkëpunon me Ministrinë e Shëndetësisë për përcaktimin e sëmundjeve zoonotike që duhet të ndiqen me përparësi në shkallë vendi. Hartimin e programeve shtetërore dhe ndjekjen e zbatimit të masave sanitar- veterinare në vendet ku prodhohen, përpunohen, magazinohen, transportohen, tregtohen dhe konsumohen produktet me origjinë shtazore. Ndjekjen dhe zbatimin e normave sanitar-veterinare për ushqimet e koncentruar dhe ingredientët ushqimor që përdoren në blegtori të prodhuara në vend apo të importuara. Ndjekjen e situatës epidemiologjike të shteteve të tjera dhe propozon mbylljen e kufirit për kohë dhe emërtesa të caktuara. Propozimin e tarifave dhe taksave të veprimtarisë doganore që janë objekt i aktivitetit blegtoral. Bashkëpunon me autoritetet e tjera të përfshira në kontrollin ushqimor per lëndët e para, aditivët, materialet ndihmëse dhe produktet përfundimtare për treguesit cilësore të deklaruar dhe të miratuar; falsifikimin e ushqimit; godinat, proceset dhe pajisjet e përdorura për prodhimin; paketimin dhe etiketimin; kushtet teknologjike të trajtimit, magazinimit dhe transportit; sistemet e kontrollit të cilësisë të aplikuara nga prodhuesit, dokumentacionin teknik dhe teknologjik. Inspektorët e sigurisë ushqimore mund të vendosin për: bllokimin e produkteve ushqimore që nuk plotësojnë kërkesat e ligjit; asgjësimin e mallrave ushqimore te cilat pas kontrollit laboratorik rezultojnë se nuk janë në përputhje me standardet ose që u ka kaluar afati i përdorimit; mbylljen e aktivitetit prodhues, importues dhe tregtues si edhe vendosjen e gjobave për shkeljet e konstatuara. c) Laboratorët e kontrollit të sigurisë ushqimore, ku përfshihet Instituti i Sigurisë Ushqimore dhe Veterinarisë (ISUV) dhe dymbëdhjetë laboratorët rajonal analizojnë sigurinë dhe cilësinë e produkteve ushqimore. ISUV është Qendër Reference ne kontrollin e sigurisë dhe cilësisë së ushqimeve dhe kryen analiza të një spektri të gjerë që mbulojnë fushën e sigurisë dhe cilësisë ushqimore. Në nivel rajonal funksionojnë dymbëdhjetë laboratorë, katër nga të cilat, Durrës, Vlorë, Shkodër dhe Gjirokastër, janë shumë mirë të pajisura. Në këta laboratorë kryhen analizat për përcaktimin e cilësisë dhe sigurisë së produkteve ushqimore si dhe të lëndëve të para të përdorura në industrinë ushqimore. Laboratorët janë pajisur nga projekte të Bankës Botërore, Qeverisë Italiane dhe programi Phare-BE. Laboratori Rajonal i Kontrollit Ushqimor në Durrës është certifikuar nga kompania italiane CERMET për standardin ISO 9001.MBUMK është duke vlerësuar mundësitë e racionalizimit të laboratorëve, futjen e metodave te reja, infrastrukturës, pajisjeve, stafit dhe llojit të analizave që kryhen. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Projektligji i ri "Për Ushqimin", i cili përfarohet pjesërisht me rregulloret 882/2004/EC, 852/2004/EC, 853/2004/EC, 854/2004/EC, 2000/13/EC, 258/97/EC, 2001/18/EC, 2081/92/EC, 2082/92/EC, 89/107/EEC, 183/2005/EC. Rregullore mbi kontaminuesit në ushqime, i cili përfarohet pjeserisht me rregulloren 315/93/EEC. Rregullore mbi nivelet maksimale për kontaminues të caktuar, i cili përafrohet pjesërisht me rregulloren 466/2001/EEC 222

Rregullore mbi skemën e pëgjithshme të materialeve në kontakt me ushqimin, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 89/109/EEC Rregullore mbi përjashtimet e përkohshme nga rregullat e prodhimit dhe tregtimit të ushqimeve me origjinë shtazore, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 92/120/EC Rregullore mbi materialet e monomer klorur vinilit në kontakt me ushqimin, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 78/142/EEC 80/766/EEC 81/432/EEC Rregullore mbi klasifikimin e mishit të gjedhit të rritur, i cili përfarohet pjesërisht me Rregulloren 1208/81/EC. Rregullore mbi organizimin e kontrolleve veterinare të prodhimeve me origjinë shtazore që eksportohen në BE, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 90/675/ EC Rregullore mbi materialet plastike në kontakt me ushqimin, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 90/128/EC Rregullore mbi testimin e migrimit të përbërësve të materialeve plastike në kontakt me ushqimin, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 82/711/EEC 85/572/EEC 93/8/EEC 97/48/EC Rregullore mbi çlirimin e substancave N-nitrosamina dhe N-nitrosatable nga elastomeret ose përbërësve plastike Direktiva 93/11/EEC 89/109/EC. Rregullore mbi artikujt qeramike në kontakt me ushqimet, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 85/500/EEC Rregullore mbi materialet që përmbajnë derivate të caktuara epoxi dhe që janë në kontakt me ushqimin, i cili përfarohet pjesërisht me Direktivën 2002/816/EC. Rregullore mbi masat shtesë në lidhje me kontrollin e produkteve ushqimore, e cila përafrohet pjesërisht me Direktivën 93/99/EC. Rregullore mbi metodat e marrjes së mostrave dhe analizave për monitorimin e produkteve ushqimore të përcaktuara për konsum njerëzor, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 85/591/EEC 87/524/EEC 98/53/EC 2001/22/EC 2022/26/KE 2002/69/EC. Rregullore mbi aromatizuesit tymues, i cili përafrohet pjesërisht me rregulloren 2065/2003/EC. Rregullore mbi krijimin e Aneksit 1 të listimit të ushqimeve dhe ushqimeve për kafshë për të cilat janë zbatuar nivelet maksimale të mbetjeve të pesticideve, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloren 178/2006/EC 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Të fuqizohen kapacitetet administrative të strukturave të kontrollit të sigurisë ushqimore. Të rritet transparenca me publikun në lidhje me problemet e sigurisë ushqimore Tabela 1 tregon investimet që do të kryhen për fuqizimin e strukturave të kontrollit të sigurisë ushqimore 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Rregullore mbi ushqimet me ngrirje të shpejtë, i cili përafrohet pjesërisht me direktivën 2002/16/EC. Rregullore mbi ushqimet dhe produktet bujqësore të rritura në mënyre organike, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloret 2092/91/EEC, 392/2004/EC. Rregullore mbi përdorimin e përmbajtjeve të mikro-organizmave gjenetikisht të modifikuar, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivat 90/219/EEC, 98/81/EC. Rregullore mbi ushqimet e reja dhe ingredientët e ushqimeve të reja (OMGJ) , i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 2001/18/EC dhe rregulloren 1830/2003/EC. Rregullore mbi gjurmimin dhe etiketimin e OMGJ-ve, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 2001/18/EC dhe rregulloren 1830/2003/EC. Rregullore mbi ushqimet e përcaktuara për përdorim me vlerë ushqimore të përcaktuar, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivat 89/398/EEC, 96/84/EC, 2001/15/EC. 223

Rregullore mbi ushqimet me bazë cereale të përpunuara dhe ushqimet për fëmijë, të vegjël dhe të rritur, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 96/5/EC. Rregullore mbi kërkesat e shëndetit publik dhe shëndetit të kafshëve mbi tregtinë dhe importin nga vendet e BE, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 92/118 EC. Rregullore mbi organizimin e përbashket të mishit të dhenve, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloren 301/89/EC. Rregullore mbi konditat speciale për aprovimin e stabilimenteve të vendosura në tregje, i cili përafrohet pjesërisht me Vendimin e Këshillit 96/658EC. Rregullore mbi formulat e ushqimeve për fëmijë të vegjël, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 91/321/EEC. Rregullore mbi ushqimet dietike për qëllime mjeksore të caktuara, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 1999/21/EC. Rregullore mbi ushqimet shtesë, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 2002/46/EC. Rregullore mbi yndyrnat dhe vajrat e ngrënshëm: niveli i acidit erucic, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 76/621/EC. Rregullore mbi kakaon dhe çokollatën, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 2000/36/EC. Rregullore mbi sheqerin, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 2001/111/EC. Rregullore mbi lëngjet e frutave dhe produkteve të ngjashme, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivat 93/77/EEC, 93/45/EC. Rregullore mbi reçelin e frutave, xhelet, marmalatat dhe puren e gështenjave, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivat 79/639/EC, 80/1276/EEC, 88/593/EEC Rregullore mbi kërkesat e shëndetit publik dhe shëndetit të kafshëve mbi tregtinë dhe importin nga vendet e BE-së, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 92/118 EC. Rregullore mbi kushtet e përgatitjes, tregtimit dhe përdorimit të prodhimeve ushqimore mjeksore, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 90/167/EC. Rregullore mbi zgjerimin e shkallës komunitare të klasifikimit të mishit të gjedhit, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloren 1186/90/EC. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Të fuqizohen kapacitetet administrative të strukturave të kontrollit të sigurisë ushqimore. Të rritet transparenca me publikun në lidhje me problemet e sigurisë ushqimore 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Rregullore mbi qumështin e konservuar, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 2001/114/EC. Rregullore mbi cilësinë e ujit të pijshëm: kërkesat e reja, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 98/83/EC. Rregullore mbi ekstraktet e kafesë dhe çikores, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 99/4/EC. Rregullore mbi yndyrnat "spreadable", i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloren 2991/94/EC. Rregullore mbi produktet e rrezikshme të ngjashme me ushqimet, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 87/357/EC. Rregullore mbi vendimet e aplikueshme për etiketimin e vlerave ushqimore, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 90/496/EEC. Rregullore mbi import-exportin e mishit të gjedhit, dhenve e dhive, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 72/461/EC Rregullore mbi rregullat për kontrollet mbi higjienën e përgjithshme në stabilimente të bëra në bazë të direktivave 64/433/EC dhe 71/118/EC, i cili përafrohet pjesërisht me Vendimin e Komisionit 2001/471/EC Rregullore mbi vlerat ushqyese dhe kërkesat shëndetësore, i cili përafrohet pjesërisht me Direktiven 2000/13/EC. 224

Rregullore mbi vendimet e zbatueshme për etiketimin e pijeve të aromatizuara, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloret 1601/91/EEC, 3279/92/EEC, 3378/94/EC, 2061/96/EC. Rregullore mbi etiketimin e pijeve alkoolike, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 76/766/EEC, 79/112/EEC, 87/250/EEC. Rregullore mbi etiketimin e ushqimeve që përmbajnë misër dhe sojë të modifikuar gjenetikisht, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloren 1139/98/EC. Rregullore mbi paketimin e ushqimeve të ngrira shpejt, i cili përafrohet pjesërisht me Direktivën 89/109/EEC dhe Rregulloren 1882/2003/EC. Rregullore mbi konditat speciale për aprovimin e stabilimenteve të vendosura në tregje, i cili përafrohet pjesërisht me Vendimin e Keshillit 96/658 EC. Rregullore mbi zgjerimin e shkallës komunitare të klasifikimit të mishit të gjedhit, i cili përafrohet pjesërisht me Rregulloren 1186/90/EC. 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Të fuqizohen kapacitetet administrative të strukturave të kontrollit të sigurisë ushqimore.. Të rritet transparenca me publikun në lidhje me problemet e sigurisë ushqimore. Tabela 1 Investimet per fuqizimin e strukturave te kontrollit te sigurise ushqimore INVESTIME NJESIA E MATJES GJENDJA AKTUALE X X X VITET 2008 2009 1320 1320 841 1320 1320 841

2007 1320 1320 X

2010 1320 1320 841

Trajnim dhe asistence teknike per stafin e drejtorise se Sigurise Mije leke Ushqimore Trajnim i inspektoreve Mije leke Trajnim i stafit te laboratoreve Mije leke

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të sigurisë ushqimore ISTITUCIO NI Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Bashkimi Europian

CARDS 2005

Qeveria Italiane

Cooperacione Italiana

Krijimi i Autoritetit Kombetar te Ushqimit- AKU 3 mln Për sigurimin e pajisjeve laboratorike dhe trajnim stafi për laboratoret e kontrollit 2 mln ushqimor

2007

2009

2008 Në vazhdim 225

Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it

IDA, PHRD (Granti Japonez)

Projekti Kontrollit Gripit Shpendeve

të të 6.1 mln $ 2006 2009

226

3.9.2

AGRO-PËRPUNIMI DHE MARKETINGU

1 Objektivi politik Detyrimet për fushën e Agropërpunimit përcaktohen nga neni 95 i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit. Ky nen parashikon bashkëpunimin me BE-në për modernizimin dhe rikonstruktimin e Sektorit të Bujqësisë dhe Agroindustrisë. Bashkëpunimi ndërmjet Shqipërisë dhe BE-së do të fokusohet në sektorët prioritarë të paketës ligjore të BE-së për bujqësinë. Ky bashkëpunim do të ketë për qëllim modernizimin dhe ristrukturimin e të gjithë bujqësisë shqiptare dhe sektorin agroindustrial duke e mbështetur përafrimin gradual të legjislacionit shqiptar me rregullat dhe politikat e komunitetit.Angazhimi i qeverisë shqiptare për fushën e agro-përpunimit dhe tregtimit është forcimi i sistemeve te sigurisë ushqimore dhe sistemeve të lidhura me të që do të realizohet nëpërmjet përafrimit të legjislacionit vendas me acquis communautaire, përgatitjes së një programi që do të zhvillojë industria përpunuese në mënyrë që të përmbushë standardet e BE-së, rritjen e konkurrueshmërisë midis fermerëve dhe prodhuesve blegtoral lokal, si dhe përmirësimi i sistemit të tregtimit për produktet bujqësore të përpunuara. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri ligjor për vreshtarinë dhe verën 1. Titulli i aktit, subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: Ligj Nr. 8443, datë 21.01.1999, "Për vreshtarinë verën dhe produktet e tjera që rrjedhin nga rrushi". VKM, Nr. 505, datë 01.08.2000, " Për vreshtarinë, verën dhe produktet e tjera që rrjedhin nga rrushi". Rregullore Nr. 2, datë 06.01.2003, "Për përkufizimin, emërtimin dhe paraqitjen e pijeve alkoolike".. 2. Numri natyror, titullin e plote në Fletoren Zyrtare të legjislacionit të BE-së që përafrohet nga akti, subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: synohet të

- Rregullore e Këshillit (EC) Nr 1493/99, Maj 1999, mbi organizimin e tregut të përbashkët të verërave. Rregullore e Komisionit (EC) Nr 2676/90, Shtator 1990, mbi metodat kryesore të analizimit të verës. - Rregullore e Komisionit (EC) Nr 1623/2000 dhe Rregullore e Komisionit (EC) Nr 1622/2000, e 24-25 Korrik 2000, mbështetur në rregulloren nr. 1493/99 mbi organizimin e tregut të verës, dhe vendosjen e kodeve praktike dhe përpunuese të komunitetit. - Rregullore e Komisionit (EEC) Nr 2392/86, Korrik 1986, mbi mbajtjen e regjistrit te vreshtarisë. Rregullore e Komisionit (EEC) Nr 649/87, Mars 1987, mbi vendosjen e disa kritereve për ngritjen e regjistrit të vreshtarisë. Rregullore e Komisionit (EC) Nr 753/2002, Prill 2002, mbi përshkrimin, emërtimin, paraqitjen dhe mbrojtjen e siguritë të produkteve në sektorin e verës Rregullore e Komisionit (EC) No 883/2001, Prill 2001, për tregtinë me vendet e treta me produktet e sektorit te verës. Rregullore e Komisionit (EC) No 1238/92, Maj 1992, mbi metodat që zbatohen në sektorin e verës për analizën e akoolit neutral. 1. Shkalla e përafrimit 227

E pjesshme

Kuadri ligjor për vajin e ullirit 1. Titulli i aktit, subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: a) Ligj Nr. 8944, datë 19.09.2002, "Mbi Prodhimin, emërtimin dhe tregtimin e vajit të ullirit". b) Rregullore Nr .475, date 12.07.2003, "Për karakteristikat e vajrave të ullirit". 2. Numri natyror, titulli i plotë në Fletoren Zyrtare të legjislacionit të BE-së që përafrohet nga akti, subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: synohet të

a) Rregullore e Këshillit (EC) Nr 136/66, dhe amendimi i saj me Rregulloren 1720/91 e Shtatorit 1966, mbi organizimin dhe stabilizimin e tregut të përbashkët Të vajrave dhe farërave. b) Rregullore e Komisionit (EC) Nr 2815/98 e Dhjetor 1998, Rregullore e Komisionit (EC) Nr 1019/2002, e Qershor 2002, për standardet e tregtimit të Vajit të ullirit. Shkalla e përafrimit; E pjesshme Kuadri ligjor për Qumështin dhe nënproduktet me bazë qumështi 1. Titulli i aktit, subjekti dhe objekti që synon të rregulloje: a) Ligj Nr 9441 datë 11.11.2005, "Për prodhimin, grumbullimin, përpunimin dhe tregtimin e qumështit dhe produkteve me bazë qumështi". b) VKM Nr. 580, datë 23.08.2006 "Për ngritjen dhe funksionimin e Këshillit të ekspertëve të qumështit". 2. Numri natyror, titullin e plote ne Fletoren Zyrtare te legjislacionit te BE-se që përafrohet nga akti, subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: synohet të

a) Direktiva e Këshillit (EEC) Nr 94/43, Korrik 1992, mbi higjienën dhe vendosjen në treg të qumështit të lëngshëm, qumështit të trajtuar termikisht dhe produkteve me bazë qumështi. b) Vendim i Komisionit 91/180/EEC, Shkurt 1991, mbi disa metoda të analizimit të cilësisë së qumështit të papërpunuar dhe atij të trajtuar me temperaturë (heat-treated). c) Vendim i Këshillit Nr 92/608/EEC, Nëntor 1992, mbi metodat e testimit dhe analizat mbi qumështin e trajtuar termikisht, i cili përdoret për konsum direkt. d) Rregullore e Këshillit (EC) Nr 1255/1999, Maj 1999 dhe Rregullore e Këshillit (EC) Nr 804/68, e Qershorit 1968, mbi organizimin e përbashkët në tregun e qumështit dhe produkteve me bazë qumështi. e) Rregullore e Këshillit (EC) Nr 1898/87, Korrik 1987, mbi mbrojtjen e emërtimeve të përdorura në tregtimin e produkteve të qumështit. f) Rregullore e Këshillit (EC) Nr 2597/97, Dhjetorit 1997, mbi vendosjen e normave plotësuese në organizimin e tregut të qumështit dhe produkteve të tij që konsumohen. g) Rregullore e Këshillit (EC) Nr 213/2001, Janar 2001, mbi aplikimin e Rregullores së Këshillit (EC) Nr 1255/1999 e metodave të analizave për përcaktimin e cilësisë së 228

qumështit dhe produkteve të qumështit. Shkalla e përafrimit; E pjesshme

Aktet e tjera ligjore dhe nënligjore ne fushën e Agro-përpunimit dhe Tregtimit janë: Ligji nr. 7941 datë 31.05.1995 "Për ushqimin" i cili zbatohet për lëndën e parë, produktet ushqimore, materialet ndihmëse dhe aditivët dhe përmban dispozita mbi përpunimin, paketimin, tregtimin , inspektimin dhe kontrollin. 2.2 Kuadri institucional ekzistues Sektori i Agro-përpunimit në Drejtorinë e Politikave të Prodhimit në Ministrinë e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit është përgjegjëse për hartimin dhe monitorimin e politikave në fushën e përpunimit të produkteve bujqësore. Ky sektor në bashkëpunim me Drejtorinë e Statistikave në MBU&MK, bën vlerësimin e ecurisë së treguesve makro të këtij sektori. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Vitikultura dhe vinikultura Në këtë sektor prioriteti afatshkurtër është Zbatimi i Protokollit 3 të MSA-së/ Marrëveshjes së Ndërmjetme,"Mbi verën dhe pijet e tjera alkoolike" Qumështi dhe produktet me bazë qumështi Për këtë sektor është parashikuar plotësimi i kuadrit ligjor të draft ligjit të mësipërm, me hartimin dhe miratimin e tre VKM-ve dhe një rregulloreje të MBUMK-së. Miratimi i këtyre normave dhe kërkesave për qumështin apo produktet e tij do te bëhet në periudhën afat shkurtër ndërsa zbatimi i tyre do të jetë gradual, duke përcaktuar dhe vendosur kufij për periudhën afat mesme dhe afat gjatë (gradualisht në tre faza).Nisur nga situata aktuale e prodhimit të qumështit dhe përpunimit të tij. është gjykuar si më lart 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Ndryshime në ligjin ekzistues nr. 8443 dt. 21.01.1999 "Për vreshtarinë verën dhe produktet e tjera që rrjedhin nga rrushi" (lidhur me praktikat enologjike) me qëllim përafrimin e pjesshëm me Rregulloret 1493/99, 2676/90, 1623/2000, 1622/2000 Rregullore "Për ngritjen e kadastrës së vreshtarisë dhe verërave", e cila do të përafrohet pjesërisht me Rregulloret 1493/99, 2392/86, 649/1987 Rregullore "Për emërtimin dhe mbrojtjen e origjinës së produkteve bujqësore dhe ushqimore", e cila do të përafrohet pjesërisht me Rregulloret 2081/92 2082/92 VKM "Mbi kërkesat teknike që duhen përmbushur për prodhimin e qumështit të trajtuar në formë termale dhe produkteve me bazë qumështi". VKM "Kërkesat dhe normat mikrobike të lejuara për qumështin e konsumit dhe të produkteve me bazë qumështi" i cili do të përafrohet plotësisht me Rregulloren 46/92 EC e amenduar. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Ngritja e grupit të punës për hartimin e draftit të VKM "Mbi kërkesat teknike për qumështin e papërpunuar". Ngritja e grupit të punës me ekspertë të fushës për hartimin e rregullores "Për emërtimin dhe mbrojtjen e produkteve bujqësore dhe ushqimore". 229

Ngritja e grupit të punës për hartimin e VKM-së "Percaktimi i ngarkesave mikrobike për grumbullimin e qumështit të konsumit dhe atij që përdoret për prodhimin e produkteve me bazë qumështi" Ngritja e grupit të punës për hartimin e draftit të VKM-së "Mbi normat e grumbullimit të qumështit të papërpunuar" Ngritja e grupit të punës për hartimin e VKM-së "Kërkesat mikrobike të lejuara për qumështin e konsumit dhe të produkteve me bazë qumështi" 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Vitikultura dhe vinikultura Në këtë sektor prioriteti afatmesëm do të jetë përcaktimi i origjinës dhe përafrimi sa më i plotë me rregullat e komunitetit. Qumështi dhe produktet me bazë qumështi Për këtë sektor si prioritet afatmesëm është parashikuar plotësimi i kuadrit ligjor për subjektet operuese në këtë sektor, si dhe rritja e kërkesave për treguesit cilësore të qumështit dhe produkteve me bazë qumështi. Çertifikimi i produkteve Është parashikuar ndihma që do jepet nga ana e MBUMK-së nëpërmjet legjislacionit përkatës për ngritjen e trupave të pavarur çertifikues. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Rregullore "Për funksionimin e komitetit rregullator të përcaktimit të origjinës së verërave" e cila do të përafrohet pjesërisht me rregulloren 2081/92 EC. Rregullore "Për hartimin dhe mbajtjen e regjistrit kombëtar të grumbulluesve dhe përpunuesve të qumështit" e cila do të përafrohet plotësisht me Direktivën 46/92 EC e amenduar. Rregullore për futjen dhe funksionimin e sistemit të autokontrollit tek përpunuesit e qumështit. VKM për përbërjen dhe treguesit cilësor të grumbullimit dhe përpunimit të qumështit dhe produkteve me bazë qumështit. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e grupit të punës për hartimin e Rregullores "Për funksionimin e komitetit rregullator të përcaktimit të origjinës së verërave" e cila do të përafrohet pjesërisht me rregulloren 2081/92 EC. Bashkëpunim me këshillin e ekspertëve të qumështit "Për hartimin dhe mbajtjen e regjistrit kombëtar të grumbulluesit dhe përpunuesve të qumështit" si dhe për rregulloren për futjen dhe funksionimin e sistemit të autokontrollit tek përpunuesit e qumështit, e cila do të përafrohet plotësisht me Direktivën 46/92 EC e amenduar. Trajnime dhe seminare të ndryshme për implementimin e legjislacionit të qumështit. 3.2 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Vitikultura dhe vinikultura Në këtë sektor prioriteti afatgjatë do të jetë përputhja e plotë me normat dhe standartet e komunitetit. Qumështi dhe produktet me bazë qumështi Për këtë sektor si prioritet afatgjatë është parashikuar plotësimi i kuadrit ligjor të funksionimit të tregut në koherencë me tregun e përbashkët të komunitetit. Mishi dhe nënproduktet e tij Është parashikuar të fillojë puna për hartimin e kuadrit ligjor në përputhje të plotë me 230

normat e

komunitetit për këtë sektor.

3.2.1 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Rregullore "Për organizimin e tregut të mishit dhe nënprodukteve me bazë mishi" e cila do të përafrohet pjesërisht me rregulloret 1898/87, 2597/97, 1254/99 EC të amenduara pjesërisht. Rregullore "Për organizimin e tregut të qumështit dhe nënprodukteve me bazë qumështi" e cila do të përafrohet pjesërisht me rregulloret 2467/98, 2759/75, 2777/75 EC të amenduara pjesërisht. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Ngritja e grupit të punës për hartimin e Rregullores "Për organizimin e tregut të mishit dhe nënprodukteve me bazë mishi" e cila do të përafrohet pjesërisht me rregulloret 1898/87, 2597/97, 1254/99 EC të amenduara pjesërisht. Ngritja e grupit të punës për hartimin e Rregullores "Për organizimin e tregut të qumështit dhe nënprodukteve me bazë qumështi" e cila do të përafrohet pjesërisht me rregulloret 2467/98, 2759/75, 2777/75 EC të amenduara pjesërisht. Trajnime dhe seminare të ndryshme për implementimin e legjislacionit të hartuar. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale INVESTIME NËSIA E GJENDJA MATJES AKTUALE 1 X VITET 2007 1 2008 2 2009 2 2010 3

1. Shtim Persona personash 2. Trajnime (mije leke)

231

3.9.3 BLEGTORIA 1 Objektivi Politik Sektori i Prodhimit Blegtoral ka si qëllim kryesor të politikave sektoriale sigurimin e një zhvillimi të qendrueshëm të blegtorisë, rritjen dhe plotësimin e kërkesave dhe nevojave të tregut me produkte blegtorale, rritjen e mundësive për eksport si dhe mbështetjen e menaxhimin e këtij zhvillimi. Ky qëllim synohet të realizohet nëpërmjet përgatitjes së kuadrit ligjor të përshtatshëm për zbatimin e politikave të zhvillimit në sektorin e blegtorisë, përafrimin e legjislacionit në fushën e prodhimit blegtoral me legjislacionin e BE-së, konsolidimin e arritjeve dhe ndërtimin e hallkave të reja për zbatimin e programeve racore, nxitjen dhe konsolidimin e sistemeve të qëndrueshme të prodhimit blegtoral me ferma të specializuara, ngritjen e komplekseve industriale të prodhimit të vezëve dhe te mishit dhe të prodhimit të ushqimeve, mirë administrimin e burimeve gjenetike shtazore të kultivuara dhe autoktone në blegtori si dhe përmiresimin e sistemit të kontrollit, të cilësisë dhe të tregtimit të materialeve racore, të ushqimeve të blegtorisë në perputhje me standartet e BE-së. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligji kryesor që përcakton kuadrin institucional për mbarështimin e kafshëve në Shqipëri është Ligji "Për Mbarështimin e Blegtorisë" Nr. 9426. datë.6.10.2005.i cili adapton pjeserisht Direktivat 91/174/EEC, 88/661/EEC, 98/58/EC, 90/427EEC, 94/28/EC, 77/504/EEC. Ligji Nr.8702, datë 1.12.2000," Mbi identifikimin dhe regjistrimin e kafshëve dhe fermave blegtorale", i cili adapton pjesërisht direktivën 92/102 EC, dhe rregulloren 820/97EC, ka plotësuar kuadrin e nevojshëm normativ në funksion të programeve racore dhe të mbarështimit të blegtorisë. Në zbatim të këtij ligji është miratuar VKM Nr. 143. date.11.3.2004, " Për antarësimin e MBUMK në Komisionin Ndërkombetar për rregjistrimin e kafshëve (ICAR). Ligji Nr. 8411. dt. 1.10. 1998 " Mbi Ushqimin e Blegtorise" është akti bazë që rregullon sektorin e ushqimit të kafshëve në Shqipëri dhe ka adaptuar pjesërisht Direktivën 91/51/EEC. Ligji është i plotë. Rregullorja Nr.1, datë.10.03.2000, " Për ushqimin e kafshëve". (70/524/EEC: 93/74/EEC); Rregullore Nr. 12, datë.12.11.2002," Për disa ndryshime dhe shtesa në Regulloren e Ushqimit të Kafshëve, Nr.1, datë 10.03.2000". Rregullorja Nr. 4, datë 10.03.2000, " Për marrjen dhe konservimin e mostrës për kontrollin zyrtar të ushqimit të kafshëve".(70/373/EEC). Rregullorja Nr. 5, datë 10.03.2000."Për përcaktimin e nivelit maksimal të lejuar për substancat e dëmshme, mbetjet e pesticideve dhe substancave të tjera shtesë në ushqimin për ë", (92/508/EEC; 91/51/EEC; 70/524/EEC; 82/471/EEC), Urdhëri i Ministrit Nr. 614, datë.2.12.2002, " Për kryerjen e analizave të ushqimit blegtoral" 82/471/EEC. VKM Nr. 219, datë 16.05.2002 "Për Mbrojtjen e racës autoktone të buajve nga zhdukja" Urdhëri i Ministrit Nr. 373, datë 23.08.2002, " Për të parandaluar importin e miellit, mishit, kockave dhe gjakut për ushqimin e kafshëve". Rregullore Nr. 6, datë 10.03.2000 "Per tregtimin e ushqimit të përzier blegtoral"(79/63/EEC; 91/516/EEC; 80/511/EEC; 82/475/EEC; 86/174/EEC).

a)Ligji Nr. 9426, datë 06.10.2005 "Për Mbarështimin e Blegtorisë" direktiva 91/174 eec e 25 marsit 1991 "për kushtet zooteknike të rritjes dhe tregtimit të 232

kafshëve me rracë të pastër që ndryshon direktivat 77/504/eec dhe 90/425/eec e amenduar. direktiva 88/661/cce, e 19 dhjetor 1988, mbi standartet zooteknike të zbatueshme për mbarështimin e derrave - direktiva 90/427/eec: e 26 qershorit 1990 për kushtet zooteknike dhe gjenealogjike në tregëtine ndërkombëtare të kuajve. direkiva 77/504/eec: 25 korrik 1977 mbi mbarështimin racë e pastër të gjedhit.

Ligji Nr. 9426, datë 06.10.2005 "Për mbarështimin e blegtorisë" Ligji u referohet në permbajtje direktivave të mësiperme, (Ligjit Slloven) dhe u pershtatet atyre. Ky është ligji kuadër që përcakton strukturën institucionale për mbarështimin e kafshëve në Shqipëri

Përafrim pjesshëm a

i b c I pjesshëm d Janë marrë në konsideratë kushtet specifike të vendit tonë. Po punohet për amendimin e këtij ligji. e

a) Ligji Nr. 8411, datë 1.10.1998 " Mbi ushqimin e blegtorisë" direktiva 91/51eec 18 dhjetorit1990 për firmosjen e një marrëveshje ndërkombëtare mbi produktet. Ligji " Mbi ushqimin e blegtorisë" është akti bazë që rregullon sektorin e ushqimit të kafshëve në Shqipëri Përafrim i pjesshëm.. a b C I pjesshëm d Mungesa e infrastukturës së nevojshme për zbatim sipas direktivës së BE-së është hartuar duke patur parasysh kushtet e vendit tonë e

c) Rregullore Nr.1.datë 10.03.2000 "Për ushqimin e kafshëve" Direktiva 93/74EEC of 13 shtator 1993. Rregullorja "Per ushqimin nr.12.datë12.11.2002. e kafshëve" Nr.1.datë 10.03.2000 e amenduar me rregulloren

Përafrim i pjesshëm. Nuk është bërë përshtatje e amendimeve të mëvoneshme të këtyre direktivave dhe direktivave të reja. a b C i pjesshëm d mungesë infrastrukture e

233

ç) Rregullore Nr.4.date 10.03.2000 "Per marrjen dhe konservimin e mostrës për kontrollin ushqimit të kafshëve"

zyrtar të

direktiva 70/373/eec e 20 korrik 1970. . rregullorja nr.4.datë 10.03.2000 "për marrjen dhe konservimin e mostrës për kontrollin zyrtar të ushqimit kafshëve" synon të përmirësojë dhe forcojë rregullat për marrjen e kampioneve të ushqimeve të destinuara për kontroll zyrtar

Përafrim i pjesshëm Nuk është bërë përshtatje e amendimeve të mëvoneshme të këtyre direktivave dhe direktivave të reja. a b C I pjesshëm d Mungesa e stafit, laboratorëve dhe e infrastrukturës së nevojshme. e

rregullorja nr.5.datë 10.03.2000 "për përcaktimin e nivelit maksimal të lejuar për substancat e dëmshme, mbetjet e pesticideve dhe substancat e tjera shtesë në ushqimin për blegtorinë" percakton se cilat janë lëndet e dëmshme në ushqimet e kafshëve si dhe synon në përcaktimin sa më të saktë të nivelit të lejuar për lendet e dëmshme, mbetjet pesticide dhe lendë të tjera shtesë në ushqimet e blegtorisë.

Përafrim i pjesshëm a b C I pjesshëm d Mungesa e stafit të mjaftueshëm dhe e infrastrukturës laboratorike për vlerësimin e analizave e

d) Rregullore Nr.6.date 10.03.2000 "Per tregtimin e ushqimeve te perziera" 1.direk. 79/63eec 21.04.79 per tregtimin e ushqimeve komplekse 2.direk.80/511eec e2.05.80. per tregtimin e ushqimeve te perbera ne kaketa te pavulosura ose ne ene qe mbajne ushqimin e amenduar 3.direk. 82/475eec 23.06.82 qe percakton kategorite e perberesve qe perdoren per etiketimin e ushqimeve te perbera per kafshe shtepiake 4.direk. 86/174eec 9.04.86 qe rregullon menyren e perllogaritjes se vleres energjitike te ushqimeve te perbera per pulat amenduar Rregullorja Nr.6.date 10.03.2000 "Per tregtimin e ushqimeve te perziera" synon rritjen e kontrollit per zbatimin e kritereve per perzierjet ushqimore organike dhe minerale ushqimet e perziera qe do te shperndahen ne vend.

Perafrim i pjesshem a b c d e 234

I pjesshëm

Mungesa e stafit dhe e infrastruktures së nevojshme.

dh) Ligje dhe akte të tjera që nuk transpozojnë akte komunitare - Ligji nr. 8702, 01.12.2000 " Mbi sistemin e identifikimit dhe regjistrimit të kafshëve" 2.2 Kuadri institucional ekzistues Sektori i Prodhimit Blegtoral në Drejtorinë e Politikave të Prodhimit në Ministrinë e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit është autoriteti kompetent për ushtrimin e veprimtarive në fushën e blegtorisë. Ai është përgjegjës për zhvillimin e qëndrueshëm të Prodhimit Blegtoral në vend nëpërmjet hartimit të politikave të zhvillimit dhe programeve të mbrojtjes, përmirësimit dhe ruajtjes së cilësive të burimeve gjenetike shtazore për të nxitur rritjen e prodhimeve blegtorale, krijimin dhe përhapjen e vlerave racore dhe ruajtjen e ndryshueshmërisë gjenetike të kafshëve të fermës. a) Sektori i Prodhimit Begtoral, i përbëre nga 2 specialistë ( një shef sektori) është përgjegjës për: - hartimin e programeve për zbatimin e politikave të zhvillimit të blegtorisë për mbarështimin e mirë të kafshëve, - vlerësimin e progresit gjenetik, - përcaktimin e rentabilitetit të racave, - përcaktimin e prioriteteve për strategjine e punës racore, - identifikimin e resurseve gjenetike autoktone e të kultivuara dhe propozimin e masave mbrojtese për to, - ndjekjen e aktiviteteve lidhur me Librin e Racës dhe Librat Anagrafike për çdo specie, rregjistrimin e racave të reja dhe transferimin e teknologjive në të gjitha organizmat publik e private të autorizuara nga MBUMK. b) Inspektoriati i Kontrollit ligjor te Zooteknise, i cili perbehet nga: - Sektoret e Prodhimit bimor dhe blegtoral ne Qarqe ku ushtrojne aktivitetin e tyre 14 inspektore zooteknike. Ky rrjet kontrolli siguron: - zbatimin e legjislacionit ne fushen e blegtorise. - kontrollin per plotesimin e kushteve per mbareshtimin e qendrueshem te kafsheve te fermes. - permiresimin racor. - ushqimet dhe te ushqyerit e kafsheve. - tregtimin e materialeve racore. - Sherbimi zooteknik privat qe funksionon ne fushen e riprodhimit te kafsheve, ku ushtrojne aktivitetin 545 teknike inseminatore te kualifikuar nga Qendra e Transferimit te Teknologjive Bujqesore (sherbimi publik) dhe sherbimi privat (programi i te cilit miratohet nga MBUMK-ja) - Sherbimi Zooteknik Privat, qe operojne ne ferma dhe impjante blegtorale dhe Organizata te mbareshtimit te kafsheve, perfshin 17 zooteknike. c) Qendra e Transferimit te Teknologjive Bujqesose (QTTB) Fushe- Kruje dhe Korçe jane struktura te transferimit te teknologjive ne blegtori.QTTBF Fushe ­Kruje eshte Qender e References Kombetare (QRK) per : - Kontrollin e ushqimeve qe perdoren ne blegtori. - Kontrollin e materialeve racore (sperme,veze, embrione). 235

QTTB-te realizojne veprimtarine e tyre ne zbatim te politikave te zhvillimit te prodhimit

blegtoral.

ç) Sherbimi keshillimor perfshin rreth 30 zooteknike te cilet operojne ne Pushtetin Vendor nepermjet keshillimit. d) Keshilli i Blegtorise (K.B.), eshte organ qe miratohet nga ministri per nje periudhe 4 vjeçare me te drejt rizgjedhjeje ne zbatim te nenit 73 te ligjit Nr. 9426. date 6.10.2005 "Per Mbareshtimin e Blegtorise". Detyrat per funksionin e Keshillit te Blegtorise jane te percaktuara ne nenin 74 te ketij Ligji. Bashkepunimi Sektori i Prodhimit Blegtoral ne Drejtorine e Politikave te Prodhimit ne MBUMK bashkepunon me: Perfaqesues te strukturave analoge ne shtetet anetare si France, Itali, Hollande, Angli, Danimarke te cilat fokusohen ne shkembim informacioni dhe eksperiences.Ne kuader te bashkepunimit rajonal me Maqedonine, Sllovenine, Bullgarine, Kroacine te cilat fokusohen ne shkembim informacioni dhe eksperience dhe teknologjie.Organizaten Boterore te Ushqimit (FAO), per shkembim informacioni ku mund te permendet hartimi i status raportit mbi resurset gjenetike shtazore ne Shqiperi. (identifikimi i populacioneve te kafsheve ne rrezik apo qe rrezikojne te zhduken),Shoqaten Nderkombetare te Prodhimit te Kafsheve (EAAP), ku kryesisht mund te permendet shkembime informacioni dhe trainime ( MBUMK, Sektori i Prodhimit Blegtoral eshte anetare ne kete organizate nga viti 1998),Shoqaten Nderkombetare te Kontrollit te Prodhimtarise (ICAR), ku kryesisht mund te permendet shkembimi i informacionit dhe metodologjive mbi rregjistrimin dhe kontrollin e prodhimtarise se kafsheve, (MBUMK, Sektori i Prodhimit blegtoral eshte anetare ne kete organizate nga viti 2004).Shoqata dhe organizata, ku mund te permendim INRA (France), ANAF (Itali), lidhur me importimin e materialeve racore (kafshe race dhe material biologjik), asistence teknike, paisje laboratorike, dhe trajnimin e specialisteve dhe fermereve. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Sektori Prodhimit Blegtoral duke ju referuar nenit 76 dhe 95 te MSA-se, si dhe angazhimeve qe rrjedhin nga ky nen synon te zbatoje nje sere politikash qe kane te bejne me ndermarrjen e nje sere iniciativash ligjore ne fushen e perafrimit te legjislacionit vendas me ate te BE-se, duke perafruar nje sere rregulloresh ne fushen e prodhimit blegtoral sipas prioriteteve te pershkruara me poshte. Percaktimin e drejtimeve themelore te zbatimit te kritereve te riprodhimit, prodhimit te materialeve racore, qe synon menaxhimin dhe monitorimin e materialeve racore, mbrojtjen e racave te kultivuara dhe atyre autoktone. Shtimin e prodhimit te mishit, rritjen e cilesise se tij. Nxitjen dhe inkurajimin e prodhimit dhe çertifikimin e kafsheve me vlera racore per treg. Hartimi i legjislacionit per vitin 2007 i cili parashikon parimet per nje zhvillim te qendrueshem te blegtorise synon ne: Mbrojtjen, permiresimin dhe ruajtjen e cilesive te burimeve gjenetike te fermes. Standartet e lejuara lidhur me sjelljen, hapsiren e mbareshtimit, higjenen, mjedisin, te ushqyerit Programet racore ne nivel kombetar, metodat e mbareshtimit, organizimin e rritesve te kafsheve dhe menaxhimin e fermes. Strukturat qe i realizojne si dhe autoritetin pergjegjes shteteror per zbatimin e tij. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008)

236

Amendimi i ligjit 9426 dt. 6.102005 "Per Mbareshtimin e Blegtorise" me qellim permiresimin e kuadrit ligjor ne fushen e prodhimit blegtoral. Standartet minimum te mbareshtimit te kafsheve shtepiake (Standartet minimum te mbareshtimit te GJEDHIT) kushtet tekniko - teknologjike per objektet e strehimit dhe paisjet, si dhe paisjet dhe menaxhimi i jashtqitjeve, standartet etologjike e ekologjike, planifikimi i hapsires) Adaptimi i standarteve minimum te mbareshtimit te kafsheve shtepijake synon rritjen e sigurise se prodhimeve blegtorale dhe plotesimit te kerkesave te tregut per produkte blegtorale cilesore dhe te sigurta. VKM " Per zbatimin e programeve in-situ te racave autoktone te bagetive te imta" i cili synon, ruajtjen e racave ne zhdukje ose ne rrezik zhdukje dhe mbrojten e rezervave gjenetike te kafsheve te fermes. Rregullore "Per organizatat e Mbareshtimit te Kafsheve" e cila synon trajtimin ligjor te aktivitetit te organizatave te mbareshtimit te blegtorise, bazuar ne ligjin "Per Mbareshtimin e Blegtorise"dhe ne Ligjin nr. 8788 dt.7.05.2001. "Per Organizatat jo Fitim- Prurese". Rregullore "Per riprodhimin e kafsheve te fermes, prodhimi e tregtimi i materjaleve rracore", e cila synon menaxhimin dhe monitorimin e materialeve racore te prodhuara, mbrojtjen e racave te kultivuara dhe atyre autoktone. Rregullore "Çertifikimi i kafsheve me vlera racore per treg", e cila synon nxitjen dhe inkurajimin e prodhimit dhe çertifikimin e kafsheve me vlera racore per permbushjen e kerkesave te tregut. Rregullore "Per standartet minimum te mbareshtimit te kafsheve shtepiake (shpendeve, derrave, dhe te imtave)", synon rritjen e sigurise se ketyre prodhimeve dhe plotesimit te kerkesave te tregut per produkte cilesore dhe te sigurta, (kushtet tekniko- teknologjike per objektet e strehimit dhe paisjet, per paisjet dhe menaxhimin e jashtqitjeve, standartet etologjike e ekologjike, planifikim i hapsires) Rregullore "Mbi kerkesat per tu rregjistruar dhe mbajtur librin Gjenealogjik per racat e pastra dhe dokumentacionin zooteknik", eshte sistemimi i informacionit baze qe lidhet me kafshet qe permbushin kerkesat e programeve racore per mbrojtjen e burimeve gjenetike - shtazore, sigurimi i diversitetit dhe permiresim gjenetik i blegtorise, ruatja e numrit te kerkuar te kafsheve per mbareshtim si dhe e materialeve te tjera racore, rritja e niveleve te tyre te prodhimtarise. Rregullore "Per inspektimin e te ushqyerit te kafsheve"e cila synon vendosjen e principeve qe drejtojne organizimin e inspektimit zyrtar ne fushen e ushqimit te kafsheve, si dhe vendosjen e kerkesave minimum per inspektimin e ekonomive bujqesore qe mbajne kafshe per qellime bujqesore. Rregullore " Per tregtimin e ushqimeve te thjeshta" me qellim adaptimin e direktivave te BE. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Per zbatimin e iniciativave ligjore te parashikura do te nderrmerren nje sere masash: Ngritja e grupeve te punes per Amendimin e ligjit 9426 dt. 6.10.2005 "Per Mbareshtimin e Blegtorise" si dhe per hartimin e rregulloreve. Organizimi i tavolinave te rumbullakta per ballafaqimin e ideve dhe mendimeve per hartimin dhe zbatimin e rregulloreve. Organizimi i seminareve me eksperte te fushes, biznesit dhe organizmat e fermereve. Ndergjegjsimi i fermereve qe merren me prodhimin e mishit per treg. Studimi i fizibilitetit per zbatimin e programeve per ruajtjen in-situ te racave autoktone te bagetive te imta. Trajnim i stafit te sektorit dhe inspektoreve te qarqeve. Forcimi i sistemit te monitorimit dhe zbatimit te masave ne lidhje me problemet e kontrollit te tregtimit te materialeve racore. Zhvillimi i kapaciteteve laboratorike per kontrollin e materialeve racore. Akreditimi i laboratorit te kontrollit te materialeve racore. Akreditimi i laboratorit te kontrollit te ushqimeve te blegtorise. Nxitja dhe mbeshtetja per forcimin e shoqatave racore ne blegtori 237

Forcimi i sistemit te informacionit baze per kafshet qe permbushin kerkesat per tu rregjistruar dhe mbajtur librin gjenalogjik. 3.2 3.2.1 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Amendimi i rregullores nr. 1 dt, 10.03.2000, e ndryshuar. "Per ushqimet e kafsheve", me qellim te adaptoje disa kerkesa shtese qe rrjedhin nga Acquis ne kete fushe. Amendimi i rregullores nr. 4 dt, 10..03.2000 "Per marrjen dhe konservimin e kampionit per kontrollin zyrtar te ushqimit te blegtorise" me qellim harmonizimin e pjesshem te kerkesave qe rrjedhin nga BE. Amendimi i rregullores nr. 5, dt. 10.03.2000 "Per percaktimin e nivelit maksimal te lejuar per lendet e demshme, mbetjet pesticide dhe lende te tjera shtese ne ushqimet e blegtorise" me qellim harmonizimin Acquis ne kete fushe. Amendimi i rregullores nr.6 dt.10.03.2000," Per tregtimin e ushqimeve te perziera te blegtorise", me qellim adoptimin e kerkesave qe rrjedhin nga Acquis ne kete fushe. VKM, "Per programin e mbareshtimit te bagetive te imta" i cili synon mbareshtimin e racave te pastra te te imtave dhe sigurine e diversitetit gjenetik, kultivimin e racave autoktone prej mishit dhe qumeshtit te te cilave prodhohen produkte tipike shqiptare. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Zhvillimi i kapaciteteve laboratorike per kontrollin e materialeve racore Akreditimi i laboratorit te kontrollit te materialeve racore Akreditimi i laboratorit te kontrollit te ushqimeve te blegtorise. Forcimi i sistemit te informacionit baze per kafshet qe permbushin kerkesat per tu rregjistruar dhe mbajtur librin gjenalogjik. Trajnim i stafit te sektorit dhe inspektoreve te qarqeve. Forcimi i sistemit te monitorimit dhe zbatimit te masave ne lidhje me kontrollin e cilesise se ushqimit te kafsheve Studimi i fizibilitetit ne lidhje me hartimin e VKM "Per programin e mbareshtimit te bagetive te imta" Sektori i prodhimit Blegtoral per realizimin dhe zbatimin e iniciativave dhe aktiviteteve do te mbeshtetet kryesisht ne buxhetin e shtetit. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale te sektorit INVESTIME 1.Shtim personash 4.Trajnime(mije leke) NJESIA E GJENDJA MATJES AKTUALE 2 persona (mije leke) X VITET 2007 2 7820

2008 2 17760

2009 2 17640

2010 2 16650

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të blektorisë

238

ISTITUCIO NI

DONATO RI

PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE

TITULLI I VLERA PROJEKTIT

AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator Bashkimi Europian it

CARDS 2006

Permiresimi i arritjeve ne sektorin e blegtorise 1 mln

2007

2009

239

3.9.4 SHËRBIMET VETERINARE 1 Objektivi politik Detyrimet për fushën e shëndetit të kafshëve përcaktohen nga nenet 70, dhe 76 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit si edhe nga prioritetet afat mesme të Partneritetit Evropian. Këto nene parashikojnë përafrimin e legjislacionit vendas me atë të BE-së në fushën e mbrojtjes së konsumatorit në mënyrë që të sigurohet një funksionim normal i tregut. Në funksion të plotësimit të prioriteteve dhe detyrimeve që rrjedhin nga MSA, objektivat strategjike synojnë krijimin e një sistemi me funksionim të plotë të sigurisë ushqimore dhe të mbrojtjes së konsumatorit, duke patur parasysh përqasjen "nga ferma në tavolinë", që nënkupton një kontroll të të gjithë zinxhirit ushqimor; hartimin e programeve të emergjencës veterinare për parandalimin e hyrjes dhe përhapjes së sëmundjeve endemike; fuqizimin e inspektimeve veterinare duke rritur shkallën e kualifikimit profesional të stafit veterinar në fushën e ruajtjes së shëndetit të kafshëve dhe fuqizimin e rrjetit laboratorik veterinar si edhe të pikave të inspektimit veterinar kufitar 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

direktivat nr.77/391/eec 17 maj;1977; 78/52/eec 13 dhjetor 1977;82/400/eec 14 qershor1982. Rregullore " Për kontrollin e sëmudjes së tuberkulozit në gjedhë" Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktivat nr.77/391/eec 17 maj;1977; 78/52/eec 13 dhjetor 1977;82/400/eec 14 qershor 1982. Rregullore " Për kontrollin e sëmudjes së brucelozës në gjedh". Kjo rregullore synon ruajtjen e shëndetit të kafshëve nga sëmundja e brucelozës si edhe vendosjen e masave të përhershme të kontrollit të këtij infeksioni në kafshë. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktivat nr.77/391/eec 17 maj;1977; 78/52/eec 13 dhjetor 1977;82/400/eec 14 qershor 1982, 91/68/eec 28 janar 1991 Rregullore " Për kontrollin e sëmudjes së brucelozës në të imta". Kjo rregullore synon ruajtjen e shëndetit të kafshëve nga sëmundja e brucelozës si edhe vendosjen e masave të përhershme të kontrollit të këtij infeksioni në kafshë. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 2000/75/ec 20 nëntor 2000. Rregullore "Mbi masat specifike të kontrollit të sëmundjes së gjuhës blu". Kjo rregullore synon ruajtjen e shëndetit të kafshëve nga sëmundja e gjuhës blu dhe vendosjen e masave të përhershme të kontrollit të këtij infeksioni në kafshë. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 91/412/ eec 23 korrik 1991. Rregullore Mbi hapjen, ndërtimin dhe funksionimin e farmacive veterinare. Rregullore Mbi prodhimin e barnave veterinare. Këto rregullore synojnë vendosjen e rregullave në kontrollin e prodhimit, importimit dhe vendosjes në treg të barnave e bioprodukteve veterinare Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 93/119/ec 22 dhjetor 1993. Rregullore Për mbrojtjen e kafshëve gjatë therjes si dhe kërkesat e aplikuara për thertoret. Kjo rregullore synon zbatimin e masave sanitaro-veterinare si dhe kriteret në procesin e therjes së kafshëve. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. rregullore nr. 466/2001/ec 8 march 2001. Rregullore Për përcaktimin e niveleve maksimale të disa lendeve ndotëse ushqimore. Kjo 240

rregullore synon vendosjen e masave për rritjen e sigurisë ushqimore për produktet me origjinë shtazore. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. rregullore nr. 852/2004/ec 29 prill 2004 Rregullore Mbi higjenën e produkteve ushqimore. Shkalla e përafrimit i pjesshëm rregullore nr. 453/2004/ec 29 prill 2004 Regullore Për disa masa mbi zbatimin e rregullores nr. 3 datë 26.07.1999 mbi kushtet e tregtimit të kafshëve dhe produkteve të akuakulturës. Kjo rregullore synon vendosjen e masave për kontrollin e disa sëmundjeve të aquakulturës për plotësimin e kushteve të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit pjesshëm. vendim i komisionit bazuar në rregulloren 308/2002/ec e 22 prill 2002. Udhëzim Për përcaktimin e listës së zonave dhe fermave të miratuara si të lira nga sëmundjet e septicemisë hemoragjike virale dhe nekrozës hematopoietike infektive në peshq, të cilat lejohet importin. Ky udhëzim synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 91/67/eec 28 janar 1991. Rregullore Mbi kushtet e tregtimit të kafshëve dhe produkteve të akuakulturës. Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të tregtimit të kafshëve e produkteve të akuakulturës si dhe të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 91/492/eec 15 korrik 1991. Rregullore Mbi rregullat sanitare veterinare që administrojnë prodhimin dhe vendosjen në treg të molusqeve bivalve. Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të tregtimit të kafshëve e produkteve të akuakulturës si dhe të eksportit në vendet e BEsë. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 93/53/ec 24 qershor 1993. Rregullore Për mbajtjen e regjistrit të fermës së akuakulturës mbi lëvizjet, karantinën, mortalitetin dhe sëmundjet detyrimisht të lajmërueshme në peshq dhe molusqe. Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. rregullore nr. 854/2004/ec 29 prill 2004. Udhëzim mbi organizimin e kontrolleve zyrtare në molusqet bivalve të gjallë dhe produktet e peshkimit. Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. rregullore nr. 863/2004/ec 29 prill 2004. Rregullore mbi normat specifike të higjienës për molusqet bivalvë të gjallë. Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për rritjen e sigurisë ushqimore si edhe plotësimin e kushteve të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. rregullore nr. 2003/804/ec 14 nëntor 2003, rregulore nr. 853/2004 ec . Rregullore mbi përcaktimin e kushteve shëndetësore të kafshëve dhe kërkesat e certifikimit për eksport të molusqeve bivalve të gjallë, vezëve dhe gametave të tyre për rritje të mëtejshme të tyre, majmëri apo konsum human, Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të 241

eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 96/23/eec 29 prill 1996. Rregullore Mbi masat për monitorimin e disa substancave dhe mbetjeve në kafshë të gjalla dhe produkte shtazore. Kjo rregullore synon vendosjen e masave sanitaro veterinare për plotësimin e kushteve të eksportit në vendet e BE-së. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. direktiva nr. 92/66/eec 14 korrik 1992. Rregullore Mbi kontrollin e sëmundjes së pseudopest. Kjo rregullore synon ruajtjen e shëndetit të shpendëve nga sëmundja e pseudopestit dhe vendosja e masave të përhershme të kontrollit të këtij infeksioni në shpendë. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. rregullore nr. 999/2001/ec 22 maj 2001. Rregullore Mbi kontrollin e sëmundjes Lopa e Çmendur. Kjo rregullore synon ruajtjen e shëndetit të kafshëve nga sëmundje të shkaktuara nga prioni ( proteinë jo normale) dhe vendosjen e masave të përhershme të kontrollit të kësaj sëmundje në kafshë. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. Direktiva Nr. 80/217/EEC 22 Janar 1980. Rregullore Mbi kontrollin e murtajës klasike të derrave. Kjo rregullore synon ruajtjen e shëndetit të derrave nga kjo sëmundje dhe vendosjen e masave të përhershme të kontrollit të këtij infeksioni në derra. Shkalla e përafrimit i pjesshëm. Ligjet dhe aktet e tjera që nuk transpozojnë akte komunitare Ligji nr. 7941 datë 31.05.1995 "Për Ushqimin"; Ligji nr. 9308, dt. 4.11.2004 "Mbi shërbimin dhe inspektoriatin veterinar"; Ligji nr. 8702, 01.12.2000 " Mbi sistemin e identifikimit dhe regjistrimit të kafshëve". 2.2 Kuadri institucional ekzistues Drejtoria e Shëndetit të Kafshëve dhe Mbrojtjes së Bimëve (DSHUMB) në MBUMK, është autoriteti përgjegjës për rregullimin e përgjithshëm të çështjeve veterinare lidhur me shëndetin e kafshëve. Inspektoriati Veterinar, është një rrjet kontrolli i përbërë nga 243 Inspektore Veterinere në Drejtoritë e Bujqësisë dhe Ushqimit në Qarqe, rrethe, komuna dhe 500 inspektorë Veterinerë në rrjetin e shërbimit veterinar privat (nuk kanë të drejta çertifikuese). Ky rrjet kontrolli, është përgjegjës për mbrojtjen e shëndetit të kafshëve dhe kontrollin e ushqimeve me origjinë shtazore. Ai kryen kontrollin në qarqe, bashkitë dhe komunat. Instituti i Sigurisë Ushqimore dhe Veterinare (ISUV) varet nga Drejtoria e Shëndetit të Kafshëve dhe Mbrojtjes së Bimëve dhe është përgjegjës për hartimin e strategjive të gjurmimit dhe luftimit të sëmundjeve infektive, parazitare në kafshët e tokës e të ujit dhe shpendë. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007- 2008) Përafrimi i legjislacionit kombëtar për veterinarinë me acquis communautaire; Të forcohet sistemi i sigurisë së ushqimit dhe sistemeve të kontrollit që kanë lidhje me të; Të qartësohen kompetencat dhe të fuqizohet personeli në shërbimin veterinar. 3.1.1 Iniciativat ligjore afat-shkurtra (2007- 2008) 242

Rregullore që vendos masat për kontrollin e Murtajës klasike të derrave (përafrim i Dir.01/0089). Vendimi mbi miratimin e Manualit të procedurave diagnostike, metodat e kampionimit dhe kriteret e vlerësimit të provave laboratorike për konfirmimin e MKD (përafrim Dec.02/0106). Vendimi i komisionit mbi implementimin e direktivës 96/23 (përafrim i Dir. 02/0657). Vendim mbi largimin e përkohshem nga Dir.82/894 CE përsa i përket frekuencës për njoftimin e vatrave fillestare të BSE (përafrim Dir.03/0724) Vendimi që vendos kushtet e shëndetit të kafshëve dhe kërkesat e çertifikimit për import të peshkut të gjallë, vezëve të tyre dhe gametave të caktuara për blegtori dhe peshkut te gjallë me origjinë aquakulture dhe produktet prej tyre të destinuara për konsum human.(përafrim i Dir.03/0858 EC) Amendim i Dir.82/894 EC mbi lajmërimin e sëmundjeve në kafshë për përfshirjen e disa sëmundjeve në kuaj dhe disa sëmundjeve në bletë në listën e sëmundjeve të lajmërueshme (përafrim Dir.04/0216). Mbi përcaktimin e rregullave specifike zyrtare në kontrollet zyrtare në produktet me origjinë shtazore për konsum human (Rreg.04/0854) Vendim (06/10/2005) lidhur me disa masa mbrojtëse ndaj sëmundjes së influencës aviare në disa vende të treta.(përafrim i Dir.05/0692) Vendim (19/10/2005) lidhur me disa masa mbrojtëse në lidhje me dyshimin e HPAI në Turqi dhe me çfuqizimin e vendimit 705/2005 CE.(përafrim i Dir.05/0733) Amendim i Vendimit 2003/858/ CE lidhur me listën e territoreve nga të cilat importimi i disa llojeve të peshkut të gjallë, vezëve dhe gameteve të tyre për mbarështim në KE është i lejuar Dir. 05/0742. Mbi rregullat kalimtare për zbatimin e rregullores 853/854 Vendim i komisionit të 31 Marsit 2001 lidhur me disa masa mbrojtëse në lidhje me dyshimin e HPAI në Zvicër amenduar nga 2006/405/EG, 2006/EC (përafrim, Rreg.05/2076, Dir.06/0265), Vendim i Komisionit i 28 Korrikut 2006 lidhur me disa masa të përkohshme në lidhje me HPAI në Kroaci, amenduar nga 2006/892/CE (përafrim Dec.06/0533) Rregullore mbi problemet e shëndetit të kafshëve që veprojnë në tregtinë e brendshme të Komunitetit të gjedhit dhe derrit (përafrim i Dir.64/0432) Rregullore që vendos masat për çrrënjosjen e brucelozës, tbc dhe leukozës së gjedhit (vetëm leukozën), (përafrim i Dir.77/0391) Rregullore mbi kriteret e planit kombëtar për shpejtimin e çrrënjosjes së sëmundjeve brucelozë, tbc e leukozë në gjedhë.( përafrim i Dir.78/0052) Rregullore mbi lajmërimin e sëmundjeve të kafshëve. Rregullore që vendos kriteret e çrrënjosjes dhe monitorimit të disa sëmundjeve në kafshë.(përafrim i Dir.82/0894) Dec.90/0638, Kërkesat e shëndetit të kafshëve që zbatohen në tregtinë e brendshme për importin e spermës te kafsheve shtepiake të llojit gjedhë.( përafrim i Dir.88/407) 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007- 2008) Përkthim i direktivave përkatëse të BE-së Ulja e përhapjes së sëmundjeve zoonotike në nivelet, tbc 0,05%, brucelozën në të imta, arritjen në 50 % të tufës imune, plasje në 100% të tufës imune, murtajën klasike në derra në 100% të tufës imune Vaksinimi i 774.000 krerë të imta të remontit k/brucelozës ( 100% te remontit). Gjurmim k/brucelozës, të imta 400000, gjedhë 3000 krerë. Gjurmim tbc 100.000 krerë gjedh. Vaksinim k/plasjes 1.000.000 krerë kafshë të llojeve të ndryshme (të imta, gjedhe, derra, njëthundrakë) Vaksinim k/murtajës në derra, 50000 krerë.(50% e nevojës për kontrollin e plotë të kësaj sëmundje) Eleminim i kafshëve të infektuara. (100 krerë me plasje, 200 gjedhë tbc, 3000 të imta bruceloze, 100 gjedhë brucelozë parashikuar sipas përqindjes së infeksionit në vend. 243

Hartimi dhe realizimi 100% i programeve kombëtare të monitorimit të mbetjeve në kafshët e gjalla dhe ujrat e brendshme. Marrje kampionesh dhe kryerja e analizave nga kafshët dhe produktet shtazore. Marrje kampionesh dhe kryerja e analizave nga ujrat e brendshme dhe molusqet bivalve. Vendosje e sistemit të identifikimit të kafshëve (gjedhë ) në 7 rrethet pilot ku ky proces është në vazhdim. Matrikullim i gjedhit dhe vendosja në sistemin e informacionit të gjedhëve të identifikuar (100.000 krerë) Staf i trajnuar në fushën e kontrollit të semundjeve, identifikimit të kafshëve dhe çdo aktivitet veterinar, seminare, ëorkshope Shërbim veterinar i gatshëm për nderhyrje emergjente për eradikimin e sëmundjeve, ngjitëse e dëmtuese. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Identifikimi i kafshëve dhe regjistrimi i fermave blegtorale; Fuqizimi i pikave te inspektimit veterinar kufitar. 3.2.1 Iniciativat ligjore afat-mesme (2009- 2010) Vendim mbi planet e marrjes së kampioneve dhe metodat diagnostike për zbulimin dhe konfirmimin e disa sëmundjeve në peshq që shfuqizon vendimin Nr. 92/532/BE, Dir. 2001/0183EC) Direktive mbi dispozitat e veçanta për kontrollin dhe çrrënjosjen e sëmundjes gjuha Blu. (Dir.2000/0075 EC) Vendimi mbi zbatimin e programeve të mbikqyrjes së Influencës aviare në pula dhe shpendët e egër që duhet të zbatohen në Shtetet Anëtare.(Dir. 2005/0464EC) Vendim mbi zbatimin e Direktivës së Këshillit Nr.96/23/EC mbi performancën e metodave analitike dhe interpretimin e rezultateve. Dir.2002/0657/EC. Vendim i Komisionit i 5 Prillit 2006 në përmirsim të Vendimit Nr. 2005/393/EC në lidhje me zonat e kufizimit të Gjuhës Blu në Itali.Dir..2006/0268 EC.. Vendim i Komisionit 17 Tetor 2005 në përmirësim të Vendimit Nr. 2005/464/EC mbi zbatimin e programeve për Influencën aviare në pula dhe shpendët e egër që duhet të zbatohen në Shtetet Anëtare. Dir. Nr..2005/0726EC Rregullore mbi rregullat e shëndetit të kafshëve në tregtinë e të imtave.Dir.91/68 EC Vendimi mbi zbatimin e programeve të mbikqyrjes së influencës aviare në pula dhe shpendët e egër që duhet të zbatohen në Shtetet Anëtare.Dir. Nr..05/0464EC. Vendim i Komisionit i 17 Tetorit 2005 mbi përcaktimin e kërkesave shtesë mbi mbikqyrjen e influencës Aviare në shpendët e egër Dir.Nr. 2005/0731EC. Vendim i Komisionit 21 Tetorit 2005 që përcakton masat e biosigurisë për reduktimin e rrezikut të transmetimit të Influencës Aviare me patogjenicitet të lartë Dir. 2005/0745 EC. Vendim mbi zonat e mbrojtjes dhe mbikqyrjes së sëmundjes Gjuha blu si dhe kushtet që plotësohen gjatë hyrje-daljeve nga keto zona. (Dec 2005/0393 CE, Dec 2005/0434CE) Vendim i Komisionit 19 Tetor 2005 qe percakton masat e biosigurise per reduktimin e rrezikut te transmetimit te Influences Aviare me patogjenicitet te larte. (Dec.2005/0734 CE) Permirsim i Vendimit 2005/734/BE mbi masat e biosigurise per reduktimin e rreziqeve te transmetimit te Influences Aviare me patogjenicitet te larte. (Dec. 2005/0855CE) Permirsim i Vendimit 2005/731/BE mbi kerkesat shtese per mbikqyrjen e Influences Aviare te shpendet e eger. (Dec.2006/0052) Përmirësim i Vendimeve 2005/710/BE, 2005/734/BE, 2005/758/BE, 2005/759/BE, 2005/760/BE, 2006/247/BE dhe 2006/265/BE ne lidhje me disa masa mbrojtese te Influencës Aviare. (Dec. 2006/0404 CE)

244

Direktive mbi masat e Komunitetit per kontrollin e Aftes Epizootike qe çfuqizon Direktiven 85/511/BE dhe vendimin 89/531/BE dhe 91/665/BE ne permirsim te Direktives 92/46 (Dir.03/0085CE) Përmirësimi i Vendimit Nr. 2005/734/BE në lidhje me disa masa kundër përhapjes së Influencës Aviare. (Dec.2006/0574) Vendim i Komisionit 6 Korrik 2006 mbi disa masa për parandalimin e përhapjes së influencës aviare me patogjenicitet të lartë shkaktuar nga virusi A, nentipi H5N1 tek shpendët e kopshteve zoologjike. Rregullore mbi kërkesat e ujit të molusqeve bivalve, (Dir. 2006/0113) Përmirësim i Aneksit E të Direktivës së Këshillit 91/68/BE në lidhje me rinovimin e modelit të çertifikatës shëndetësore për dhen/dhi. (Dec. 2005/0932 CE) Përmirësim i Vendimit 2005/393/BE në lidhje me disa zona kufizimi të Gjuhës Blu. (Dir. 2006/0591,0633,0650,0893,0761,0858 EC). Direktiva në lidhje me kontrollet e tregtisë së brendshme me qëllim plotësimin e tregut të brendshëm. (Dir. 89/0662 EC) Hartimi i listës së vendeve të treta ose pjesë të këtyre vendeve, përcaktimi i kushteve për lëshimin e çertifikatave të shëndetit të kafshëve dhe atij publik për importimin në Komunitetet të disa kafshëve të gjalla dhe mishit të tyre të freskët. (Dec. 79/0542) Vendim mbi përcaktimin e kritereve që duhet të zbatohen me rastin e hartimit të planeve të kontingjencës për kontrollin e Aftës Epizootike. (Dec. 91/0042 CE) Vendim që përcakton rregullat e detajuara mbi marrjen zyrtare të kampioneve si dhe monitorimin e disa substancave dhe mbetjeve te tyre në kafshë të gjalla dhe produkte të tyre. (Dec.98/0179 CE) Direktive mbi çertifikimin e kafshëve dhe produkteve të tyre. (Dir.96/0093 CE) Rregullore mbi kodin komunitar në lidhje me produktet medicinale veterinare, (Dir.01/0082 CE) Rregullore mbi substancat e padëshiruara në ushqimet e kafshëve. (Dir.2002/0032 CE) Vendim që vendos periudhën pas të cilës vaksinimi anti tërbim konsiderohet si i vlefshëm, (Dec.2005/0091 CE) Vendim që vendos kriteret për zonat dhe mbikqyrjen zyrtare pas dyshimit apo konfirmimit të prezencës së anemisë infektive të salmonit (ISA), (Dec. 2003/0466 CE) Rregullore mbi procedurat e autorizimit dhe mbikqyrjes së produkteve medicinale për përdorim veterinar. (Rreg.93/2309 CE reg.95/540 CE) Rregullore për kontrollin e salmoneles dhe të agjentëve të tjere zoonotike në ushqime (Rreg.2003/0160 CE) Vendim që adapton një listë materialesh, qarkullimi apo përdorimi i të cilave me qellim për të ushqyer kafshët është i ndaluar, (Dec. 2004/0217 EC) Vendim që amendon Aneksin 1 të Direktivës 2002/32/EC mbi substancat e padëshiruara në ushqimin e kafshëve në lidhje me camphechlor, plumbin, fluorin dhe kadmiumin. (Dir.2005/0086 CE dir.2005/0087 EC) Rregullore që zbaton Rreg. 2160/2003 në lidhje me objektivat komunitare për reduktimin e prevalencës të disa sierotipeve të salmonelës në tufat racore të Gallus gallus dhe që amendon. (Rreg 2160/2003 Rreg.05/1003CE) Rregullore që zbaton Rreg. 2160/2003 në lidhje me kërkesat për përdorimin e metodave specifike të kontrollit në kuadër të programeve kombëtare për kontrollin e salmonelës, (Rreg.2005/1091CE) Direktivë për zbatimin e Dir 2001/82/EC për vendosjen e kritereve për lirimin e disa produkteve medicinale veterinare për prodhimin e ushqimeve shtazore, nga kërkesat veterinare të përshkruara në Dir.2001/82 CE. (Dir.2006/0130) Rregullore për zbatimin e rregullores 2160/2003 CE në lidhje me qëllimet e KE për uljen e prevalencës së disa serotipeve të salmonelave në tufat e vezëve (Gallus gallus) dhe që amendon rreg.1003/2005 CE. (Rreg.2006/1168CE) Direktivë që amendon Aneksin I të Dir. 2002/32/EC në lidhje me nivelet maksimale për përbërësit e organoklorureve në ushqimin e kafshëve. (Dir.06/0077 EC). Regullore në zbatim të rreg. 2003/160 EC në lidhje me kërkesat për metodat specifike të kontrollit të përdorura në programet kombëtare të kontrollit të salmonelozës në pula. (Rreg. 2006/0177 EC). 245

Rregullore që përcakton principet dhe treguesit për praktikën e përpunimit për produktet medicinale veterinare. (Dir 91/0412 CE) Rregullore që fut masat e përgjitheshme veterinare për kontrollin e disa sëmundjeve në kafshë dhe masat specifike lidhur me sëmundjen vezikulare të derrave. (Rreg.92/0119 CE) Rregullore mbi vendosjen në treg të produkteve biocide (Dir.98/0008 CE). Direktive që amendon Anekset I dhe II të Dir. 2002/32/EC mbi substancat e padëshiruara në ushqimin e kafshëve në lidhje me dioksinat dhe substancat e ngjashme me dioksinat PCB, (Dir.06/0013 CE). Direktive mbi kërkesat e shëndetit të kafshëve, për kafshët e akuakultures dhe produktet e tyre dhe parandalimin e kontrollin e disa sëmundjeve në kafshët e ujit. (Dir.2006/0088) 3.2.2. Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009- 2010) Përkthim i direktivave përkatese te BE-se Ulja e përhapjes së sëmundjeve zoonotike në nivelet, tbc 0,05%, brucelozën në të imta, arritjen në 50 % të tufës imune, plasje në 100% të tufës imune, murtajën klasike në derra në 100% të tufës imune Vaksinimi i 774.000 krerë të imta të remontit k/brucelozës ( 100% te remontit). Gjurmim k/brucelozës, të imta 400000, gjedhë 3000 krerë. Gjurmim tbc 100.000 krerë gjedhë. Vaksinim k/plasjes 1.000.000 krere kafshe te llojeve te ndryshme (te imta, gjedhe, derra, njethundrake). Vaksinim k/murtajes në derra, 50000 krerë (50% e nevojës për kontrollin e plotë të kësaj sëmundje). Eleminim i kafshëve të infektuara (100 krerë me plasje, 200 gjedh tbc, 3000 të imta brucelozë, 100 gjedhë bruceloze parashikuar sipas përqindjes së infeksionit në vend) Hartimi dhe realizimi 100% i programeve kombëtare të monitorimit të mbetjeve në kafshët e gjalla dhe ujrat e brëndshme Marrje kampionesh dhe kryerja e analizave nga kafshët dhe produktet shtazore. Marrje kampionesh dhe kryerja e analizave nga ujrat e brendshme dhe molusqet bivalve. Vendosja e sistemit të identifikimit të kafshëve të imta në gjithë vendin. Matrikullim i gjedhit dhe vendosja në sistemin e informacionit të të imtave,identifikuar (20000000 krere) Trajnim i stafit në fushën e kontrollit të sëmundjeve, identifikimit të kafshëve dhe çdo aktivitet veterinar seminare, ëorkshope. Shërbim veterinar i gatshëm për ndërhyrje emergjente për eradikimin e sëmundjeve përhapëse, ngjitëse e dëmtuese. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të Drejtorisë së Shërbimeve Veterinare NJËSIA GJENDJA VITET INVESTIME MATËSE AKTUALE 2007 2008 2009 8 12 17 1.Shtim Persona 6 personash 3.000 3.000 3.000 2.Trajnime Mije lek (mijë lekë)

2010 23 3.000

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të shërbimeve veterinare ISTITUCIO DONATO PROGRAMI TITULLI I VLERA AFATI I AFATI I 246

NI Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it

RI

/AGJENCIA ZBATUESE

PROJEKTIT

FILLIMI T

PËRFUND IMIT

Bashkimi Europian

CARDS 2003

Forcimi i Inspektimit Veterinar dhe Fitosanitar ne Pikat Kufitare 0.5 mln

2005

2007

Bashkimi Europian

CARDS 2003

Monitorimi i shendetit te bagetive te imta 2.2 mln Programi i monitorimit dhe mbikqyrjes per semundjet 0.5 mln infektive

2005

2007

Organizata Boterore e Shendetesis e

2005

2007

247

3.9.5 PRODHIMI BIMOR 1 Objektivi politik Bazuar në nenet71, 76 dhe 95 të MSA-së për fushën e prodhimit bimor objektivi kryesor është përafrimi gradual i legjislacionit shqiptar me atë komunitar si edhe zhvillimi i strategjive për përdorimin e tokës, për tregun e tokës, zhvillimin rural, diversifikimin e aktiviteteve fermere dhe rritjen e konkurueshmërisë në bujqësi. Qëllimi i përgjithshëm është orientimi dhe sigurimi i një zhvillimi të qëndrueshëm i bimëve bujqësore me qëllim rritjen optimale të prodhimit për plotësimin sa më mirë të nevojave të vendit, minimizimin e importit dhe rritjen e mundësive për eksport si dhe mbështetjen e menaxhimin e këtij zhvillimi. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

1.1. Ligji nr.7929, datë 11.5.1995 "Për mbrojtjen e drufrutoreve", 1.2. Legjislacioni i BE: nuk transpozon akte komunitare. 1.3. Shkalla e përafrimit: E paaplikueshme. 2.1. Ligji nr.8443,datë 21.1.1999 "Për vreshtarinë, verën dhe produktet e tjera që rrjedhin nga rrushi". 2.2. Legjislacioni i BE: - Rreg nr. 1493/99 , datë 17.5.1999 për organizimin e tregut të përbashkët të verës, - Rreg 2392/86, datë 24.7.1986 për krijimin e rregjistrit të vreshtave, - Rreg 649 /87, datë 3.3.1987 që vendos rregulla të detajuara për krijimin e Rregjistrit të vreshtave, - Rreg 2676 / 90, datë 17.9.1990 që vendos metodat e analizës së verës.( 192 faqe), - Rreg 1622 / 2000, datë 24.7.2000 që vendos rregulla për implementimin e Rreg 1493/99 ( 44 faqe), - Rreg 1623 / 2000, datë 25.7.2000 që vendos rregulla të detajuara për implementimin e Rreg 1493/99.( 55 faqe). 2.3. Shkalla e përafrimit: E Pjesshme. 3.1. Ligji nr.8732, date 24.1.2001 "Për materialin mbjellës bimor". 3.2. Legjislacioni i BE: - Direktiva nr.66/401, datë 14.6.1966 për tregëtimin e farës së bimëve për tagji. (11 faqe ), - Direktiva nr.66/402, datë 14.6.1966 për tregëtimin e farës së cerealeve. (11 faqe) - Direktiva nr.68/193 , datë 9.4.1968 për tregëtimin e materialit për shumëzim vegjetativ të hardhise( 9 faqe), - Direktiva nr.92/33 , datë 28.4.1992 për tregëtimin e materialit të shumëzimit e mbjellës të perimeve, të ndryshëm nga farat.(9 faqe), - Direktiva nr.92/34 , datë 28.4.1992 për tregëtimin e materialit të shumëzimit të bimëve frutore dhe bimëve frutore të destinuara për prodhim frutash ( 9 faqe) - Direktiva nr. 93/48 , datë 23.6.1993, parashtron listën e treguesve dhe kushteve për të qenë material shumëzimi për bimët frutore dhe bimë frutore të destinuara për prodhim frutash, në përputhje me direktivën 92/34, 248

- Direktiva nr. 93/61 , datë 2.7.1993, parashtron listën e treguesve e kushteve për të qenë material shumëzimi e mbjellës për perimet i ndryshëm nga farat, në përputhje me direktivën 92/33 ( 10 faqe). - Direktiva nr. 93/62 , datë 5.7.1993, parashtron masat e implementimit për supervizionin dhe monitorimin e furnitorëve dhe ndërmarrjeve në përputhje me direktivën 92/33/EEC (2 faqe). - Direktiva nr. 93/64, datë 5.7.1993, parashtron masat e implementimit për supervizionin dhe monitorimin e furnitorëve dhe ndërmarrjeve në përputhje me direktivën 92/34/EEC (2 faqe ). Direktiva nr. 93/79 datë 21.9.1993 paraqet dispozita shtesë implementuese për listën e varieteteve të materialeve të shumëzimit të bimëve frutore dhe të bimëve frutor në përputhje me Direktivën 92/34 /EEC. ( 7 faqe), - Direktiva nr.1999/ 105,, datë 22.12.1999 mbi tregëtimin e materialit riprodhues pyjor ( 24 faqe) , 3.3. Shkalla e përafrimit: E pjesshme. 4.1. Ligji nr. 8700, datë 23.11.2000 "Për anëtarësimin e laboratorit kombëtar të testimit të farave dhe fidanëve në shoqatën nderkombëtare të testimit të farave ( ISTA )". 5.1. Ligji nr.8880,datë 15.4.2002 "Për të drejtat e seleksionerit të bimëve", 5.2. Legjislacioni i BE: - Rregullore nr.2100 / 94, datë 27.7.1994 Për mbrojtjen e varieteteve bimore në KE (30 faqe). 5.3. Shkalla e përafrimit: E pjesshme. 6.1. Ligji nr. 9119,datë 26.2.2004 "Për prodhimin, përpunimin, çertifikimin dhe tregëtimin e produkteve BIO". 6.2. Legjislacioni i BE: - Rreg nr. 2092 / 91 EEC, datë 24.6.1991 për prodhimin organik të produkteve bujqësore dhe treguesve referues po atje të ushqimeve të përgatitura me këto prodhime (15 faqe) , - Rreg nr. 94 / 92, datë 14.1.1992 që vendos rregullat për implementim e rregullim për importet nga vendet e treta parashikuar në Reg. 2092 / 91(2 faqe), - Rreg nr. 207 / 93, datë 29.1.1993 që përcakton përmbajtjen e Aneksit VI të Reg. 2092/91dhe vendosen rregulla të detajuara për implementim, parashikuar në nenin 5 po atje. (6 faqe), - Rreg nr. 529 / 95, datë 9.3.1995 që shtyrjen e afatit të datës së caktuar për aplikim të importeve nga vendet e treta të prodhimeve organike sipas nenit 11 pika 1 të Rreg. nr.2092/91. (2 faqe), - Rreg nr. 1788/ 2001, datë 7.9.2001 që vendos rregulla të hollësishme për implementimin e kushteve në lidhje me çertifikatën e inspektimit për importet nga vendet e treta sipas nenit 11 të Rreg. nr.2092/91. (12 faqe), 6.3. Shkalla e përafrimit: E plotë. 7.1. Ligji nr. 9395, datë 12.5.2005 "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare "Për mbrojtjen e varieteteve të reja të bimëve". 7.2. Legjislacioni i BE: - Rregullore nr.2100 / 94, datë 27.7.1994 Për mbrojtjen e varieteteve bimore në KE). 7.3. Shkalla e përafrimit: E pjesshme 2.2 Kuadri institucional ekzistues 249

a) Drejtoria e Politikave të Prodhimit me Sektorin e Prodhimit Bimor është struktura përgjegjëse për zhvillimin e prodhimit bimor, me përberje: Sektori i Prodhimit Bimor, i cili aktualisht ka 3 specialistë: -përgjegjës sektori dhe specialist i perimeve, patates e fasules -specialist për produktet BIO, mbrojtjen e bimëve etj., dhe -specialist për bimët drufrutore. b) Enti Shtetëror i Farave dhe Fidanëve është krijuar me Vendim të Këshillit të Ministrave Nr. 447, datë 03.09.1993, dhe ka në përbërje. c) Laboratori Qëndror i Testimit të Farave, i cili kontrollon dhe çertifikon treguesit cilësore të materialit mbjellës të importuar dhe të prodhuar në Shqipëri, me qëllim lejimin e tregtimit të tij. Laboratori Qendror i Testimit të Materialit Mbjellës është duke ndjekur procedurat e akreditimit në ISTA-s. ç) Sektori i Testimit të Varieteteve, i cili provon në kushtet agroklimatike të vendit, të gjitha materialet mbjellëse që kërkohet të tregëtohen në Shqipëri konform skemave dhe standarteve të OECD. d) Inspektoriati i Kontrollit Shtetëror te Farave dhe Fidanëve, i cili kontrollon procedurat e prodhimit, standartizimit dhe tregëtimit të farave dhe fidanëve për të garantuar fermerët mbi materialin mbjelles bimor. Në bazë të ligjit nr. 9395, datë 12.5.2005 Republika e Shqipërise aderon në Konventën Ndërkombëtare të UPOV-it. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Udhëzim për organizimin dhe mbajtjen e Kadastrës së Vreshtarisë dhe Verës. Rregullore për kriteret dhe rregullat e detajuara për krijimin e Rregjistrit të Vreshtave e të Verës, për miratim me VKM, Ligj për materialin mbjellës bimor, VKM për tregëtimin e farave të drithrave dhe bimëve foragjere, VKM për tregëtimin e materialeve të shumëzimit të bimëve drufrutore, VKM për materialet e shumëzimit të perimeve, që janë të ndryshme nga farat, Udhëzim për rregullat e kontrollit për materialet e shumëzimit për perimet, të ndryshme nga farat dhe për materialet e shumëzimit të bimëve drufrutore, Udhëzim për plotësimin e listës së varieteteve të materialeve të shumëzimit të bimëve drufrutore, VKM "Për strukturën, funksionimin, kriteret e pranimit, të vlerësimit të dokumentacionit të nevojshëm dhe të detyrave të organizmave çertifikues vendase për produktet BIO ", Përmirësim i ligjit nr. 8880,datë 15.4.2002 "Për të drejtat e seleksionerit të bimëve" dhe Aktet nënligjore që rrjedhin nga ligji. 3.1.1 Aktivitetet zbatuese (2007-2008) Vazhdim Studimi për rajonet dhe mikrorajonet potenciale të zhvillimit të vreshtarisë dhe Verës, Projekt për ngritjen e një Zyre Rajonale pilot për mbajtjen e Kadastrës së Vreshtarisë dhe Verës, Ngritja e funksionimi i grupit te punës për hartimin e Rregullores për Regjistrin e vreshtave e të verës, Ngritja dhe funksionimi i grupit të punës për përgatitjen e draftit të gjithë paketës ligjore për materialin mbjellës bimor, Ngritja e zyrave për mbajtjen e kadastrës së vreshtarisë dhe verës, Funksionimi i zyrave për mbajtjen e kadastrës së vreshtarisë dhe verës, Ngritja dhe funksionimi i trupës së inspektimit dhe çertifikimit për farërat, Ngritja dhe funksionimi i trupës së inspektimit dhe çertifikimit për materialin mbjellës të drufrutoreve, 250

Ngritja dhe funsionimi i grupit të punës për përgatitjen e draftit të VKM " Për strukturën, funksionimin, kriteret e pranimit, të vlerësimit të dokumentacionit të nevojshëm dhe të detyrave të organizmave çertifikues vendase për produktet BIO", Ngritja dhe funksionimi i grupit të punës për projekt ligjin për përmirësim të ligjit nr. 8880,datë 15.4.2002 "Për të drejtat e seleksionuesit të bimëve". 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Në periudhën afatmesme 2009-2010 është parashikuar plotësimi përafrimi i plotë i ligjit dhe akteve nënligjore për Vreshtarinë dhe Verën: Ligj për Vreshtarinë dhe Verën , Rregullore dhe akte te tjera nënligjore që rrjedhin nga Ligji i ri për Vreshtarinë dhe Verën 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja dhe funksionimi i grupit të punës për përgatitjen e projekt ligjit te ri për vreshtarinë dhe verën dhe akteve nenligjore në zbatim të tij, Ngritja e strukturës për mbrojtjen e varieteteve. 3.3 Prioritetet afatgjata (2011 ­ 2012) Prioritetet afatgjata janë mbi përsosjen e veprimtarisë implementuese dhe të ecjes paralel me përmirësimet që bën BE ­ ja. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale sektorit te prodhimit bimor NJËSIA EMËRTIM INVESTIME E MATJES Gjithsej Shtesë organike Persona Prodh-Bimor në 3 mbumk Trajnime Mijë lekë x 1 2000 2 7500 1 3000 x X GJENDJA AKTUALE 2007 35 1 VITET 2008 26 2009 4 2010 X

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të prodhimit bimor ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Bashkimi Konsumator Europian

CARDS 2006

Krijimi i Kadastres se veres shqiptare 0.5 mln

2007

2009 251

it

252

3.9.6 MBROJTJA E BIMËVE 1 Objektivi Politik Në kuadër të proçesit të MSA-së për fushën e mbrojtjes së bimëve detyrimet përcaktohen nga Neni 76, 95 i MSA-së. Palët do të bashkëpunojnë për të përafruar standartet e mbrojtjes së konsumatorit në Shqipëri me ato Europiane. Mbrojtja efektive e konsumatorit është e nevojshme në mënyrë që të sigurohet një funksionim normal i tregut, dhe kjo mbrojtje do të varet nga zhvillimet e infrastrukturës administrative në mënyrë që të sigurohet mbikqyrja e tregut dhe zbatimi me forcë i ligjeve në këtë fushë. Objektivi strategjik i veprimtarisë së Drejtorisë së Shëndetit të Kafshëve dhe Mbrojtjes së Bimëve mbetet siguria ushqimore dhe mbrojtja e konsumatorit. Në këtë kuadër, për fushën e mbrojtjes së bimëve kërkohet: Mbrojtja e bimëve dhe produkteve bimore nga parazitet; Parandalimi i hyrjes dhe përhapjes së parazitëve në territorin e vendit; Mbrojtja e shëndetit të njerëzve, kafshëve dhe mjedisit nga përdorimi i produkteve për mbrojtjen e bimeve (PMB); 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Shëndeti i bimëve rregullohet me aktet ligjore dhe nënligjore si më poshtë: Ligji Nr.9362, datë 24.03.2005 "Për Sherbimin e Mbrojtjes së Bimëve", i cili ka shfuqizuar Ligjin Nr. 7662 datë 19.01.1993, "Për Shërbimin e Mbrojtjes së Bimëve"; Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr. 72, datë 06.02.2003 "Rregullat e Inspektimit Karantinor Fitosanitar", ka pershtatur pjesërisht Direktivën 2000/29/EC "Për masat mbrojtëse për parandalimin e hyrjes në Komunitet të paraziteve të bimëve dhe produkteve bimore", dhe anekseve respektive. Ligji përcakton kërkesat në lidhje me kontrollet fitosanitare në vend, mbikqyrje kombëtare dhe inspektimet e importit. Ai vendos parimet e kontrollit fitosanitar të aplikueshme ndaj prodhuesve, importuesve dhe eksportuesve të bimëve dhe produkteve të bimëve si dhe aplikimin e masave fitosanitare kur zbulohet kontaminimi nga organizmat e dëmshëm. Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr. 72, datë 06.02.2003 për "Rregullat e Inspektimit Karantinor Fitosanitar", është në përputhje me Anekset I dhe V të Direktivës së Këshillit 2000/29/EC. Ky vendim ka adoptuar kërkesat e kësaj Direktive në lidhje me inspektimin fitosanitar të bimëve dhe produkteve të bimëve. Për zbatimin e ligjit dhe vendimit në zbatim të tij, nevojitet kualifikimi i stafit dhe përmiresimi i infrastrukturës së nevojshme. Produktet e Mbrojtjes së Bimeve (PMB) rregullohen me aktet ligjore dhe nënligjore si më poshtë: Ligji Nr.9362, datë 24.03.2005 "Për Shërbimin e Mbrojtjes së Bimëve" i cili ka shfuqizuar Ligjin Nr. 7662 date 19.01.1993, "Për Shërbimin e Mbrojtjes së Bimëve"; Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr. 72, Datë 15.02.2001, "Për miratimin e Rregullores për Produktet e Mbrojtjes së Bimëve", i amenduar. VKM Nr.72, Datë 15.02.2001, "Për miratimin e Rregullores për Produktet e Mbrojtjes se Bimeve", pershtat pjesërisht me Direktivën e Këshillit 91/414/EEC për hyrjen në treg të produkteve të mbrojtjes së bimëve. Direktivën 79/117 për ndalimin e hyrjes në treg të produkteve për mbrojtjen e bimëve që përmbajnë lendë të caktuara aktive. 253

Në zbatim të këtij kuadri ligjor, vetëm produktet e mbrojtjes së bimëve të regjistruara mund të prodhohen, importohen, tregtohen, magazinohen dhe perdoren në Shqipëri. Të gjitha procedurat për: Importin, tregtimin, ruajtjen, transportimin dhe përdorimin e produkteve objekt të mbrojtjes së bimëve; Regjistrimin e produkteve të mbrojtjes së bimëve, kërkesat për të dhënat, mbrojtja dhe konfidencialiteti i të dhënave, si dhe kriteret për regjistrimin e produkteve të mbrojtjes së bimëve, e tërheqja e tyre; Klasifikimi, etiketimi, dhe paketimi i produkteve të mbrojtjes së bimëve të tregtuara në Shqipëri janë rregulluar nga vendimi i sipërpërmendur. Mungon kuadri normativ i nevojshëm për të rregulluar Nivelet Maksimale të Mbetjeve (MRL), pasi implementimi i një pakete ligjore në këtë fushë kërkon investime të mëdha në ngritjen e laboratorëve të cilët do të kontrollojnë dhe percaktojnë nivelin e mbetjeve të produkteve të mbrojtjes së bimëve (PMB-ve) në produktet bujqësore. Ligji Nr. 9362, datë 24.03.2005 "Për shërbimin e mbrojtjes së bimëve"

1. direktiva 91/414/eec 15 korrik 1991 . 2. direktiva 2000/29/ec 8 maj 2000. Ligji Nr. 9362, date 24.03.2005 "Per sherbimin e mbrojtjes se bimeve" Ligji u referohet ne permbajtje dy direktivave te mësiperme, por nuk u pershtatet atyre pasi jane dy VKM-të përkatëse që u përshtaten respektivisht këtyre dy direktivave. Rregulla për Produktet e Mbrojtjes së Bimëve, Miratim me VKM 1. direktiva 91/414/eec 15 korrik 1991 Rregulla per regjistrimin e Produkteve për Mbrojtjen e Bimëve. Miratim me VKM. Synon të rregulloje regjistrimin e PMB-ve si dhe tregtimin dhe përdorimin e tyre, duke mbrojtur shëndetin e tregtuesve e të përdoruesve të PMB-ve, të konsumatoreve dhe të mjedisit. Përafrim i pjesshëm. Nuk është bërë përshtatje e amendimeve të mëvoneshme të kësaj direktive. a b c d e I Mungesa e stafit të mjaftueshëm dhe e infrastrukturës laboratorike për vlerësimin pjesshëm gjatë regjistrimit dhe analizat gjatë tregtimit të PMB-ve si dhe të mbetjeve të tyre 2013 në bimë dhe produkte bimore. Rregulla per inspektimin karantinor fitosanitar miratim me VKM direktiva 2000/29/ec 8 maj 2000 Rregulla per inspektimin karantinor fitosanitar. Miratim me VKM. Synohet të rregullojë parandalimin e hyrjes dhe të përhapjes së paraziteve karantinore në vendin tonë, si edhe luftimin e tyre kur janë të pranishëm. Përafrim i pjesshëm. Nuk është bërë përshtatje e amendimeve të mevonshme të kësaj direktive. a b c d e I pjesshëm Mungesa e stafit të mjaftueshem dhe e pajisjeve laboratorike, sidomos në 2013 PKK.

Rregullat mbi monitorimin, kontrollin dhe marrjen e masave karantinore për rrënjëngrënësin e misrit (Diabrotica virgifera Le Conte). Miratim nga ministri i MBUMK 254

direktiva 2003/766/ec e 24 tetor 2003 Rregullat mbi monitorimin, kontrollin dhe marrjen e masave karantinore për rrënjëngrënësin e misrit. Miratim nga ministri i MBUMK. Synon të rregulloje monitorimin e vazhdueshëm të këtij paraziti, si dhe luftimin e tij në rast shfaqjeje. Përafrim i pjesshëm a b c d e I pjesshëm Mungesa e stafit dhe e infrastruktures së nevojshme. 2010

Rregullat dhe masat fitosanitare ëer prodhimin e patates së pastër nga kalbëzimi unazor dhe paraziteve të tjerë karantinor. Miratim nga ministri i MBUMK 1. direktiva 93/85/eec 4 tetor 1993, direktiva 69/464/eec 8 dhjetor 1969, direktiva 69/465/eec 8 dhjetor 1969. Rregullat dhe masat fitosanitare për prodhimin e patates së pastër nga kalbëzimi unazor dhe paraziteve të tjerë karantinore Miratim nga ministri i MBUMK. Synon të rregullojë pastërtinë fitosanitare nga parazitet karantinore të kësaj kulture dhe të sigurojë kushtet për eksoprtimin e saj në tregjet ndërkombëtare, veçanërisht në ato të BE-së. Përafrim i pjesshëm a b c d e I pjesshëm Mungesa e stafit dhe e infrastrukturës laboratorike. 2012 Rregulla mbi masat fitosanitare për kufizimin e zjarrit bakterial (Erëinia amylovora (Burr.) Ëinsl. et al) në territorin e Republikës së Shqipërisë direktiva 2003/116/ec 4 dhjetor 2003. Rregulla mbi masat fitosanitare për kufizimin e zjarrit bakterial (Erëinia amylovora (Burr.) Ëinsl. et al) në territorin e Republikës së Shqipërisë. Miratim nga ministri i MBUMK. Synon të rregullojë masat fitosanitare për kufizimin e përhapjes së zjarrit bakterial (Erëinia amylovora, (Burr.) Ëinsl. et al.) në territorin e Republikës së Shqipërisë për parandalimin e hyrjes, përhapjes dhe kufizimin e dëmeve. Përafrim i pjesshëm a b c d e I pjesshëm Mungesa e stafit dhe e infrastrukturës së nevojshme. 2010

2.2.1

Kuadri institucional ekzistues

a) Drejtoria e Shëndetit të Kafshëve dhe Mbrojtjes së Bimëve (DSHK & MB) në MBU & MK është autoriteti kompetent qendror që është përgjegjesë për rregullimin e çështjeve fitosanitere dhe hartimin e politikave për fushën e mbrojtjes së bimëve. Në përbërje të kësaj drejtorie është edhe Sektori i Mbrojtjes së Bimëve, që përbëhet nga përgjegjësi i sektorit dhe 2 specialistë. b) Inspektoriati i mbrojtjes së bimeve përfshin një rrjet kontrolli fitosanitar nga qendra (MBU & MK) deri ne qarqe Drejtoritë Rajonale të Bujqësisë dhe Ushqimit (DRBU) të qarqeve dhe përbëhet nga: Në përbërje të sektorit janë 3 punonjës: Pergjegjësi i sektorit; 255

Inspektori i karantinës, i cili është përgjegjës për mbikqyrjen e rrjetit të inspektimit fitosanitar si në pikat kufitare dhe në inspektimin e brendshëm; Inspektori i PMB-ve, i cili është përgjegjës për ndjekjen e procedurave të rregjistrimit dhe kontrollit të importimit, tregëtimit dhe përdorimit të Produkteve për Mbrojtjen e Bimëve (PMB-ve). a) Inspektoriati i mbrojtjes së bimëve në DRBU-të në qarqe i përberë nga 65 inspektorë, nga të cilët: 12 K/Inspektorë të qarqeve, 24 inspektorë të rretheve dhe 28 inspektorë të karantinës në pikat e kalimit kufitar. Inspektorët në Zyrat e Mbrojtjes së Bimëve kryejnë detyra kontrolluese dhe inspektime në nivel rajonal e kombëtar të bimëve e produkteve bimore gjatë prodhimit, tregëtimit ose eksportit. Në 16 Pikat e Kontrollit Kufitar (PKK), inspektorët janë përgjegjës për inspektimet fitosanitare të importit të bimëve e produkteve bimore. Laboratorët e mbrojtjes së bimëve të DRBU në 12 Qarqet , ku punojnë 12 agronomë, dhe që kanë për detyrë të monitorojnë situatën fitosanitare në përgjithësi, si dhe kryejnë analizat e rrezikut për parazitë karantinorë në veçanti. Inspektorët dhe laboratorët në rajon dhe inspektorët e PKK-së janë në varësi administrative nga DRBU-të e qarkut ndërsa teknikisht varen nga Sektori i mbrojtjes së bimëve në MBUMK. b) Instituti i Mbrojtjes së Bimëve (IMB), që është autoritet kombëtar kërkimor në fushën e mbrojtjes së bimëve dhe që aktualisht varet nga Ministria e Arsimit, dhe, në zbatim të ligjit "Për shërbimin e Mbrojtjes së Bimëve", ka si detyrë: monitorimin e organizmave karantinore dhe masat për parandalimin e futjes dhe përhapjes së tyre në territorin e Shqiperisë; diagnostikimin dhe sinjalizimin e parazitëve, duke përcaktuar edhe masat e luftimit të tyre; kontrollin cilësor të PMB-ve dhe të mbetjeve të tyre në bimë, produkte bimore, në ujë dhe në tokë; provat biologjiko-agrokimike, si dhe analizat fiziko-kimike të PMB-ve për rregjistrimin e tyre. Por, ky institut nuk është në gjendje që të kryejë analizat ciësore të PMB-ve, për përcaktimin e lëndës vepruese dhe të përmbajtjes së saj në produkt, si dhe të mbetjeve të PMB-ve në bimë, produkte bimore. Kjo për të vetmen arsye, të mungeses së infrastrukturës të laboratorit përkatës të këtij instituti. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Amendimi i Ligjit Nr. 9362, datë 24.03.2005 "Për shërbimin e mbrojtjes së bimëve". Rregulla për regjistrimin e Produkteve për Mbrojtjen e Bimëve. Miratim me VKM. Rregulla per klasifikimin, importimin, tregtimin, ruajtjen, perdorimin dhe asgjesimin e produkteve për Mbrojtjen e Bimëve. Miratim me VKM. Rregulla për inspektimin karantinor fitosanitar. Miratim me VKM. Rregullat mbi monitorimin, kontrollin dhe marrjen e masave karantinore për rrënjëngrënësin e misrit (Diabrotica virgifera Le Conte). Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullat dhe masat fitosanitare për prodhimin e patates së pastër nga kalbëzimi unazor dhe parazitëve të tjerë karantinorë. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregulla mbi masat fitosanitare për kufizimin e zjarrit bakterial (Erëinia amylovora (Burr.) Ëinsl. et al) në territorin e Republikës së Shqipërisë. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregulla mbi sigurinë fitosanitare të materialit ambalazh prëj druri që qarkullon në tregtinë ndërkombëtare dhe në territorin e Republikës së Shqipërisë. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Klasifikimi, Etiketimi dhe Ambalazhimi i Produkteve për Mbrojtjen e Bimëve. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për miratimin e zonave të mbrojtura të ekspozuara nga rreziqet e veçanta për shëndetin e bimëve, përcaktimi dhe zbatimi i masave të veçanta në këto zona. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore mbi lëvizjen e bimëve të caktuara, produkteve bimore dhe/ose objekteve të tjera nëpërmjet një zone të mbrojtur. Miratim nga ministri i MBUMK-së. 256

Rregullore për kontrollin e breshkëzës së Kalifornisë (San José). Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për vendosjen e një sistemi detyrues të regjistrimit të importuesve të bimëve dhe produkteve bimore. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për nivelet maksimale të mbetjeve të PMB-ve në ushqimet për njerëz dhe kafshë me origjine bimore dhe shtazore. Miratim nga ministri i MBUMK-së. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Monitorimi dhe luftimi i parazitëve të veçantë në bujqësi. Përcaktimi dhe zbatimi i masave të veçanta në zonat e mbrojtura (Divjakë për kulturën e patates). Krijimi i sistemit data baze për regjistrimin e të dhënave që lidhen me rregjistrimin e importuesve të bimëve dhe produkteve bimore (Lidhja me sistem unik të komunikimit të PKK). Ngritja e modernizimi i laboratorit cilësor të PMB-ve dhe mbetjeve të tyre në bimë dhe/ose në produkte bimore 2008. Krijimi i sistemit database të Inspektoriatit të Mbrojtjes së Bimëve dhe lidhja në sistem unik komunikimi. Zbatimi i masave të veçanta në zonat e mbrojtura. (Divjakë për pataten dhe perimet për eksport). 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010). Rregullore për vendosjen e procedurave të notifikimit të ndalimit të një ngarkese ose të një organizmi të dëmshëm nga vendet e treta, që paraqesin rrezik fitosanitar të mundshëm. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për vendosjen e pasaportës bimore, e cila perdoret për lëvizjen e bimëve e te produkteve bimore. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për prodhimin dhe tregtimin e fidanëve të perimeve dhe të materialit shumëzues të perimeve, përjashtuar ata me farë. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për prodhimin dhe tregtimin e materialeve shumëzues të pemëve frutore. Miratim nga ministri i MBUMK-së. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010). Monitorimi dhe luftimi i paraziteve të veçantë në bujqësi. Zbatimi i masave të veçanta në zonat e mbrojtura. (Divjakë për pataten dhe perimet për eksport; Lushnje, në perimet e serrave me ngrohje). Vlerësimi i mbetjeve të PMB-ve në kulturën e patates. Forcimi i sistemit të monitorimit dhe zbatimit të masave fitosanitare për parazitë të veçantë si zjarri bakterial dhe Breshkeza e Kalifornisë. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012). Rregullore mbi kërkesat që duhen respektuar për materialin shumëzues të bimëve ornamentale, të parashikuara nga Direktiva e Keshillit 91/682/EEC. Miratim nga ministri i MBUMK-së. Rregullore për prodhimin dhe tregtimin e materialit shumëzues të bimëve ornamentale. Miratim nga ministri i MBUMK. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012). Forcimi i sistemit të monitorimit dhe zbatimit të masave fitosanitare për parazitë të veçantë Vlerësimi i mbetjeve të PMB-ve në patate, si dhe në domate e trangull në serrat me ngrohje dhe ato 257

diellore. Zbatimi i masave të veçanta në zonat e mbrojtura. Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të mbrojtjes së bimëve ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator Bashkimi Europian it

CARDS 2003

Forcimi i Inspektimit Veterinar dhe Fitosanitar ne Pikat Kufitare 0.5 mln

2005

2007

258

3.9.7 ZHVILLIMI RURAL DHE STRUKTURAT BUJQËSORE 1 Objektivi politik Detyrimet që rrjedhin nga Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit për këtë nënfushë paraqiten në nenin 95, dhe 110. Realizimi i këtyre detyrimeve synohet të arrihet nëpërmjet: Bashkëpunimit ndërmjet Shqipërisë dhe BE-se duke u fokusuar në çështjet prioritare lidhur me acquis communautaire në fushën e bujqësisë. Bashkëpunimi duhet veçanërisht të synojë modernizimin dhe ristrukturimin e bujqësisë shqiptare dhe të sektorit të agro-industrisë duke u mbështetur në përafrimin gradual të legjislacionit shqiptar me atë të praktikave, rregullave dhe standardeve Komunitare. (neni 95 i MSA-se) Forcimit të kooperimit për një zhvillim rajonal dhe lokal, me objektiv kryesor, kontribuimin në zhvillimin ekonomik dhe reduktimin e pabarazisë rajonale. Ministria e Bujqësisë dhe Ushqimit në bashkëpunim me Ministritë e Linjës ka përgatitur Strategjinë e Zhvillimit Rural. Me Strategjinë e Zhvillimit Rural, do të synohet që politikat sociale, ekonomike e mjedisore të kenë karakter zonal, rajonal e global. Objektivat e Strategjisë së Zhvillimit Rural janë: Rritja e konkurrueshmërisë së sektorit bujqësor dhe agro-ushqimor duke mbështetur ristrukturimin dhe zhvillimin e aktiviteteve. Mbrojtja dhe përmirësimi i mjedisit duke menaxhuar në mënyrë të qëndrueshme burimet natyrore në zonat rurale. Përmirësimi i cilësisë së jetës në zonat rurale dhe nxitja e aktiviteteve të shumëllojshme ekonomike, nëpërmjet krijimit të vendeve të reja të punës Zhvillimi i kapaciteteve institucionale për të planifikuar, menaxhuar dhe bashkërenduar efektivisht aktivitetet në mbështetje të zhvillimit rural. 2 Situata aktuale 2.1 Përshkrimi i Kuadrit Ligjor

Aktualisht në Shqipëri nuk ka një kuadër ligjor të veçantë për zhvillimin rural. Një rëndësi të veçantë për Shqipërinë në periudhën afat mesme ka legjislacioni i BE-se i aplikuar për vendet hyrëse në fushën e zhvillimit rural, kryesisht Rregulloret: Rregullore e Këshillit (EC) Nr. 1257/1999 mbi mbështetjen për zhvillimin rural nga Fondet Bujqësore Europiane të Garancisë dhe Direktivave (EAGGF). Duke patur në konsideratë Traktatin për ngritjen e Komunitetit Europian, në veçanti Nenin 36 dhe 37. Rregullore e Këshillit (EC) Nr 1260/1999 parashtron dispozita të përgjithshme mbi Fondet Strukturore Duke pasur në konsideratë Traktatin për ngritjen e Komunitetit Europian, në veçanti Nenin 161. Rregullore (EC) Nr. 1663/1995 parashtron rregulla të detajuara për aplikimin e Rregullores së Këshillit (EEC) Nr 729/70 lidhur me procedurat për qartësimin e llogarive të Seksionit të Garancive të EAGGF. Rregullore e re është duke u përgatitur. Duke pasur ne konsiderate Traktatin për ngritjen e Komunitetit Europian, duke pasur në konsiderate Rregulloren e Këshillit (EEC) Nr 729/70 i 21 Prill 1970 mbi financimin e politikave te përbashkëta bujqësore (CAP), e amenduar nga Rregullorja (EC) Nr 1287/95, dhe ne veçanti Neni 4 (6) dhe 5 (3). Rregullore e Këshillit (EC) Nr 1698/2005 mbi mbështetjen për zhvillimin rural nga Fondet Europiane Bujqësore për Zhvillimin Rural (EAFRD). Duke pasur në konsiderate Traktatin për ngritjen e Komunitetit Europian, ne veçanti Nenin 36, 37 dhe 299(2). 259

Rregullore e Këshillit (EC) Nr 1290/2005 mbi financimin e Politikave të Përbashkëta Bujqësore. Duke pasur në konsideratë Traktatin për ngritjen e Komunitetit Europian, ne veçanti nën-paragrafin Neni 37(2). Rregullorja e BE-së që specifikon Strukturën e Planit të Zhvillimit Rural, e Përshtatshme për Financimin e Komunitetit. Neni 43 i Rregullores Nr. 1257/1999 specifikon strukturën e PZHR-së duke deklaruar se ajo duhet të përfshijë: 2.2 Kuadri institucional ekzistues Aktualisht me ndryshimin e strukturave të Ministrisë së Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit është krijuar Drejtoria e Politikave Rurale e përbërë nga: a) Sektori i Zhvillimit Rural b) Sektori i Analizave të Politikave Duke qenë se numri i punonjësve është dy të cilët janë të përfshire në fushën e zhvillimit rural në Ministrinë e Bujqësisë, lind e nevojshme krijimi i një organizmi koordinues i cili të koordinoje dhe bashkërendojë të gjitha veprimet që ndërmerren si nga Ministritë e Linjës ashtu dhe nga donatorë e OJF të cilat veprojnë në fushën e zhvillimit rural. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Krijimi i modeleve të Planifikimit të Zhvillimit Rural Ngritja e kapacitetit institucional i harmonizuar me metodat dhe politikat e BE-së e cila siguron themelin për marrjen e fondeve strukturore në të ardhmen. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Është hartuar projektligji për `Bujqësinë dhe Zhvillimin Rural". 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Në kuadër të Planit Kombëtar të Zhvillimit Rural, është planifikuar hartimi dhe zbatimi i dy zonave pilot të bazuara në planet e integruara të zhvillimit rural. Këto do te programohen gjithashtu sipas parimeve planifikuese të BE-së dhe do të zbatohen nëpërmjet një sërë masash. Përgatitja për ngritjen e Agjencisë së Pagesave 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Harmonizim më i madh i aktiviteteve në zonat rurale, për të zbutur nivelet e varfërisë rurale të arritura nëpërmjet: Rritjes së punësimit dhe rritjes së të ardhurave nëpërmjet aktiviteteve bujqësore dhe jobujqësore Përmirësimi i infrastrukturës rurale, si rrugët, tregjet rurale, uji i pijshëm, etj. Ulja e migrimit rural dhe krijimi i marrëdhënieve më të ngushta të komunitetit rural. Ky objektiv lidhet me zhvillimin dhe zbatimin e suksesshëm të strategjise së integruar të zhvillimit rural të bazuar deri tani në parimet e strategjive të tilla, që veprojne në shtetet anetare të BE-së (veçanërisht shtetet e reja anëtare të BE-së). Qëllimi i këtij objektivi përfshin jo vetem një sërë masash të mundshme të Zhvillimit Rural SAPARD / EAGGF/EARDF, por gjithashtu zhvillimin e kredisë rurale. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) 260

Nuk ka një kuadër ligjor te veçantë për zhvillimin rural ne Shqipëri. Një rëndësi të veçantë për Shqipërinë në periudhën afat mesme ka legjislacioni i BE-së. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Ngritja e Agjencisë së Pagesave Fillimi i zbatimit të skemave mbështetëse nëpërmjet projekteve pilot. 3.2.3 Iniciativat zbatuese afatgjata (2011-2012) Aplikimi i skemave mbështetëse për zhvillimin rural e modeluar sipas iniciativave të BE-së si dhe krijimi i mekanizmave mbështetëse të skemave të zhvillimit rural, rritja e investimeve për infrastrukturën rurale, modernizimin dhe konsolidimin e fermave. Tabela 1 Forcimi i Kapaciteteve Institucionale INVESTIME NJESIA E GJENDJA MATJES AKTUALE Shtim personash Trajnime persona Mije lek 2 X VITET 2007 X X

2008 4 1872

2009 X X

2010 X X

Ndihma e huaj në mbështetje të zhvillimit rural dhe strukturave bujqësore ISTITUCIO NI Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumator it DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Projekti i Modernizimit të Sektorit Bujqësor dhe Ushqimor në Shqipëri, në drejtim të Integrimit Europian 4 mln Mbeshtetja e Prodhimit Bujqesor ne Shqiperi (FAO GCP/ALB/005/I TA 6 mln $ AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Kooperacio ni Ekonomik i Ministrisë Gjermane

2004

2007

Qeveria Italiane IFAD kredi, IFAD grand, SNV, MAFF ­

FOA

2006

2009

Programi i Zhvillimit te Zonave Malore - 13.6 mln MADA $

2001 Në vazhdim 261

262

3.9.8

PYJET DHE KULLOTAT

1 Objektivi politik Përafrimi i legjislacionit shqiptar me acquis në fushën e mjedisit, lidhet direkt me standardet mjedisore dhe detyrën jetësore për të luftuar degradimin e mjedisit me qëllim promovimin e qëndrueshmërisë mjedisore (neni 108 MSA). Ky objektiv, është shkrirë në dokumentet strategjike sektoriale si Plani i Veprimit në Mjedis, Strategjia dhe Plani i Veprimit të Biodiversitetit dhe Strategjia e Zhvillimit ëe Sektorit të Pyjeve dhe Kullotave. Politika e sektorit të pyjeve synon zhvillimin e qëndrueshëm dhe shumëfunksional të resurseve pyjore dhe kullosore, që siguron dhe mbron biodiversitetin, prodhimtarinë, aftësinë ripërtëritëse, vitalitetin dhe potencialin e tyre për të përmbushur, për sot dhe të ardhmen, funksionet ekologjike, ekonomike dhe sociale në nivel lokal, kombëtar dhe global, pa shkaktuar dëme në ekosisteme të tjera. Kjo politikë mbështet shtimin e sipërfaqeve të reja pyjore, rehabilitimin e sipërfaqeve të djegura dhe të degraduara, ndërtimin dhe mirëmbajtjen e veprave ujëmbajtëse në kullota, kontrollin e fenomenit të erozionit nëpërmjet ndërtimit të veprave hidroteknike, përmirësimin e menaxhimit të produkteve pyjore dhe jopyjore, të cilat do të çojnë në gjenerimin e të ardhurave. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Kuadri ligjor për fushën e pyjeve: 1. Ligji nr.9385 dt.04.05.2005 "Për Pyjet dhe Shërbimin Pyjor" Direktiva e Këshillit 88/332/EEC 13 Qershor 1988 për amendimin e disa Direktivave mbi tregtimin e farave dhe shpërndarjen e tyre në mënyrë që të jepen rregullat për aplikimin e masave që lidhen me farat dhe përhapjen e materialit që përmbush kërkesat më pak të forta Vendim i Këshillit 89/367/EEC i 29 Majit 1989 për krijimin e Komitetit të Përhershëm të Pyjeve. Vendim i Komisionit 96/653/ECi 11 Nëntorit 1996 i cili autorizon vendet anëtare për lejimin e përkohshëm të tregtimit të materialeve riprodhuese pyjore të cilat nuk përmbushin kërkesat e Direktivës së Këshillit 66/404/EEC dhe 71/161/EEC Rregullore e Komisionit (EC) Nr 1460/98 e 8 Korrikut 1998 që amendon Rregulloren (EEC) Nr 1170/93 që heq disa rregulla të detajuara për zbatimin e Rregullores së Këshillit (EEC) Nr 2158/92 mbi mbrojtjen e Pyjeve të vendeve komunitare nga zjarri Rregullore (EC) Nr 2152/2003 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit të Evropës e 17 Nëntorit 2003 për monitorimin e pyjeve dhe ndërveprimit mjedisor në vendet Komunitare (Fokus Pyjet). Rregullore e Komisionit (EC) Nr 1737/2006 e 7 Nëntorit 2006 për heqjen e disa rregullave të detajuara për zbatimin e Rregullores së Këshillit (EC) Nr 2152/2003 të Parlamentit Evropian dhe Këshillit të Evropës për monitorimin e pyjeve dhe ndërveprimin mjedisor në vendet e Komunitetit 3. Shkalla e Përafrimit: e pjesshme 1. Ligji nr.9693 dt19.03.2007 "Për Fondin Kullosor" 2. C. Reg. EEC No. 1257/99 ­ Direktivat për klasifikimin e zonave malore C. Reg. EEC No. 1698/2005 ­ Politikat e zhvillimit rural. C. Reg. EEC No. 796/2004 ­ Politikat e reja bujqësore C. Reg. EEC No. 1259/99 ­ Bujqësia dhe mjedisi. C. Reg. EEC No. 1782/2003 ­ Masat për zhvillimin rural. 3. Shkalla e Përafrimit: e pjesshme Akte të tjera që nuk transpozojnë akte Komunitare: 263

Vendim Nr.394, Datë 21.6.2006 "Për Kriteret dhe rregullat e shfrytëzimit të pyjeve dhe të prodhimeve të tjera pyjore dhe jopyjore". Vendim Nr.391, Datë 21.6.2006 "Për përcaktimin e tarifave në sektorin e pyjeve dhe kullotave" Vendim Nr.396, Datë 21.6.2006 "Për kriteret e transferimit dhe të përdorimit të pyjeve dhe kullotave nga njësitë e qeverisjes vendore". VKM. Nr. 804 , datë 4.12. 2003 "Për miratimin e listës së specieve të florës shqiptare, që vihen në mbrojtje" VKM, nr 247 datë 23.4.2004 "Për Miratimin e Strategjisë Kombëtare të Zhvillimit të Pyjeve dhe Kullotave" VKM, nr 48 datë 31.1.2007 "Për Përcaktimin e rregullave për mbajtjen, përbërjen, afatet e përdorimit e të zëvendësimit të uniformës dhe të pajisjeve e të mjeteve të tjera në përdorim të punonjësve të shërbimit pyjore" Ligj nr.8294, datë 02.03.1998 "Për ratifikimin e "(Konventa e Bernës)" Ligji Nr. 7722, datë 15.06.1993 "Për mbrojtjen e fondit të bimëve mjekësore, eterovajore e tanifere natyrore". Udhëzim MMPAU. Nr. 5, Datë 13.9.2006 "Për kërkesat teknike të caktimit të ngastrave e nënngastrave për shfrytëzim, të damkosjes së drurëve, të prerjes e asortimit, të transportit e stivosjes së materialit druresor në anë të rrugës". Udhezim MMPAU, Nr. 4 Datë 8.5. 2006 "Për pasjen me Çertifikate Origjine Për Eksport" Udhëzim MMPAU Nr. 3, Datë 13.9.2006 "Për organizimin dhe zhvillimin e ankandit të shitjes se materialit drurësor të asortuar e të magazinuar në anë të rrugës" 2.2 Kuadri institucional ekzistues

Drejtoria e politikave të pyjeve dhe kullotave është organizmi administrativ e teknik i ngarkuar për administrimin e fondit pyjor e kullosor kombëtar, përfshirë në strukturën organizative të Ministrisë Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave. Menaxhimi i fondit pyjor kombëtar mbështetet në parimet e zhvillimit të qëndrueshëm e shumëfunksional të pyjeve e kullotave. Në përputhje me strategjinë e zhvillimit afatgjatë të vendit, përgatit draftin për strategjinë e zhvillimit të sektorit të pyjeve e kullotave. Drejtoria e Politikave të Pyjeve dhe Kullotave për administrimin dhe qeverisjen e fondit pyjor kombëtar, të kullotave, mjedisit natyror, të florës dhe të faunës së egër, bimëve mjekësore e të burimeve të tjera pyjore e jopyjore dhe të infrastrukturës rrugore, ushtron detyra të karakterit projektues menaxhues e kontrollues, në përputhje me organizimin e strukturave vartëse. Drejtoria e Politikave të Pyjeve dhe Kullotave, funksionon e organizuar në tre sektorë: Sektori i Trajtimit të Burimeve Pyjore, Sektori i Mbarështimit të Pyjeve dhe Kullotave, Sektori i Pyjeve Komunale. Gjithashtu ne MMPAU operon edhe Drejtoria e Politikave te mbrojtjes se natyrës, nga e cila varet sektori i faunës se egër, dhe ai i zonave te mbrojtura me te cilën bashkëpunon. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 - 2008) Të konsolidohen kapacitetet administrative dhe të forcohet bashkëveprimi i strukturave në nivel kombëtar dhe vendor. Te zhvillohen politika inkurajuese me komunitetet vendore për trajtimin e pyjeve, pyllëzimin e sipërfaqeve pyjore të djegura, paripërtërira dhe zonave të gërryera. Të merren masa për ndalim e prerjeve të pyjeve në mënyre të paligjshme. Të miratohet një strategji për harmonizimin e mëtejshëm të legjislacionit për mjedisin me acquis të BE-së dhe të zbatohet siç duhet legjislacioni ekzistues, veçanërisht për sa i përket ekzekutimit. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) 264

Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do te ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore te cilat janë kryesisht akte nënligjore që do të hartohen dhe miratohen duke synuar zbatueshmërinë praktike të akteve ligjore të miratuar: Amendim i ligjit "Për mbrojtjen dhe zhvillimin e bimëve mjekësore natyrore"" Projekt VKM "Për tarifat e shpërblimit të dëmeve në fondin kullosor" VKM " Për krijimin e këshillit të politikave pyjore" VKM "Për procedurat e heqjes së sipërfaqeve (tokave dhe pyjeve) nga fondi pyjor kombëtar" VKM "Kushtet dhe kriteret për dhënien e lejes për ushtrimin e veprimtarisë në fondin pyjor kombëtar" VKM "Për Strukturën dhe organizimin e Shërbimit Pyjor në nivel rajoni" VKM "Për Procedurat e ndryshimit fondit kullosor, tarifat për kullotje dhe përdorim të tokës" 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Takime zonale me drejtues dhe shefa seksionesh të DSHP, për udhëzime në zbatim të VKM "Për tarifat e produkteve pyjore dhe shitjen e lëndës drusore" Seminare rajonale në zbatim të ligjit të ri dhe akteve n/ligjore"Për kullotat dhe livadhet" Tryeza të rrumbullakëta me pushtetin vendor në komuna e fshatra, zyrat e regjistrimit të pasurive, për pyjet dhe kullotat komunale Organizimi i takimeve rajonale për organizimin e shërbimit pyjor në nivel rajoni, propozime për përcaktimin e akteve nënligjore në zbatim të ligjit me personelin pyjor, subjektet grumbulluese, shoqatat e pyjeve komunale, OJF-mjedisore, etj. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të zhvillohen politika inkurajuese me komunitetet vendore për trajtimin e pyjeve, pyllëzimin e sipërfaqeve pyjore të djegura, paripërtërira dhe zonave të gërryera. Të merren masa për ndalimin e prerjeve të pyjeve në mënyre të paligjshme. Të vazhdohet me zbatimin e angazhimeve rajonale dhe ndërkombëtare për mjedisin. 3.2.3 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Projekt VKM "Për Hartimin e zbatimin e Programit Kombëtar të Pyjeve dhe Kullotave, Programet e zhvillimit në nivel rajoni". Projekt VKM "Për Krijimi i shërbimit të ekstensionit agropyjor" Projekt VKM "Për krijimi i rezervave strategjike të lëndës drusore në këmbë dhe ruajtja e trajtimi i pyjeve të virgjra" 3.2.4 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Seminare rajonale "Për rregullat e trajtimit të pyjeve, vjeljes, marketingut të produkteve pyjore" Seminare kualifikimi e tryeza të rrumbullakëta, për zbatimin e Programit Kombëtar të Pyjeve dhe Kullotave, Seminare e takime për funksionimin e shërbimit të ekstensionit agropyjor në nivel rajoni. 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Zhvillimi i qëndrueshëm e shumëfunksional i resurseve të pyjeve e kullotave në përputhje me strategjinë e zhvillimit afatgjatë të vendit 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) 265

Seminare rajonale "Për kriteret e menaxhimit të qëndrueshëm të resurseve pyjore" Seminare e takime për funksionimin e shërbimit të ekstensionit agropyjor në nivel rrethi e komune. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të MMPAU/Drejtoria e Politikave të Pyjeve dhe Kullotave INVESTIME NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë) GJENDJA VITET AKTUALE 2007 10 X 7 1860

2008 11 2980

2009 10 2800

2010 12 2800

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

266

3.10 PESHKIMI 1 Objektivi politik Palët do të eksplorojnë mundësinë e identifikimit të zonave me përfitim reciprok për interes të përbashkët në sektorin e peshkimit. Kooperimi duhet të ndërmerret për llogari të zonave prioritare lidhur me acquis commuauitaire në fushën e peshkimit, duke përfshirë respektimin e detyrimeve ndërkombëtare lidhur me rregullat e menaxhimit dhe konservimit të resurseve peshkore nga Organizata Rajonale dhe Ndërkombëtare të Peshkimit (neni 96 MSA).Sigurimi i një zhvillimi të qëndrueshëm të sektorit të peshkimit me qëllim rritjen e prodhimit deri në kufijtë optimale të shfrytëzimit dhe mbështetja e procesit të menaxhimit dhe bashkëmenaxhimit, nëpërmjet rehabilitimit të infrastrukturës, zhvillimit, mbështetjes dhe liçensimit të aktivitetit të peshkimit, përbën një nga objektivat themelore të qeverisë në fushën e peshkimit. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues

Ligji Nr. 7908, datë 5.4.1995 "Për Peshkimin dhe Akuakulturën", i ndryshuar nga Ligji 8763 datë 2.4.2001 si dhe nga Ligji 8870 datë 21.3.2002 Rregullore Nr 1 datë 29.3.2005 "Për zbatimin e Ligjshmërisë në peshkim dhe Akuakulturë" Procedurat për ekzekutimin dhe regjistrimin e inspektimeve e formuluar në Rregulloret Nr 3561/85 EEC, Nr 1382/87 dhe Nr 2740/1999 ne Nenet 34 -44 te ligjit dhe Rregulloren Nr 1 dt. 29.3.2005 Në lidhje me shfrytëzimin e burimeve të peshkimit, dhënien e lejeve të peshkimit dhe masat teknike të peshkimit Nr 954/87 EEC, Nr 3440/84 EEC Kërkesat për plotësimin e ditareve të udhëtimit, deklaratat e zbarkimit, shënimet e lundrimit dhe mbledhja dhe transmetimi i statistikave në lidhje me shfrytëzimin e burimeve të peshkimit Nr 2807/83 EEC Nr 2018/93 EEC, Nr 2597/95EC Në lidhje me identifikimin dhe regjistrimin e anijeve të peshkimit, rregulloren Nr 1381/87 EC dhe Nr 2090/98 EC. Rregullorja nr.1 datë 29.3.2005, bazohet pjesërisht në parimet kryesore të Politikës së Përbashkët të Peshkimit dhe dispozitat e Rregullores së Këshillit Nr. 2847/93 EEC që krijojnë një sistem kontrolli të zbatueshem ndaj Politikës së Përbashkët të Peshkimit dhe Rregulloren e Këshillit Nr 3670/92 EEC që krijon një sistem Komunitar për peshkimin dhe akuakulturën. Regullore 26/2004 EC e dt. 30 Dhjetor 2003 mbi rregjistrin e flotave të peshkimit të Komunitetit OJ L 5 9.1.2004, P. 25-35 (Neni 25 - 26 i Rregullores nr.1 date 29.3.2005) 3. Shkalla e Përafrimit: e pjesshme 1. Ligji 9093 date 3.7.2003 Për Ratifikimin e "Marrëveshjes për Krijimin e Komisionit të Përgjithshëm të Peshkimit për Mesdheun 2.Vendimi i Këshillit 98/416/EC e dt. 16 Qeshor 1998 mbi aksesin e Komunitetit Europian në Komisionin e Përgjithshëm të Peshkimit për Mesdheun OJ L 190 4.7.1998, P. 34-35 dhe Vendimi i Këshillit 2000/487/EC I dt. 17 Korrik 2000 mbi miratimin nga Komuniteti Europian për amendimin e marrëveshjes për krijimin e Komisionit të Përbashkët të Peshkimit për Mesdheun me synim për të krijuar një buxhet autonom të kësaj organizate OJ L 197 3.8.2000, P. 35-47 3. Shkalla e Përafrimit : e plotë 1. Ligji 9401 datë 19.05.2005 Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në "Marrëveshjen 2. Direktiva 98/416/EC mbi marrëveshjen për nxitjen e respektimit të masave ndërkombëtare të menaxhimit dhe të ruajtjes së burimeve nga anijet e peshkimit në det të hapur OJ L 177, 16.7.1996, p. 26­32 267

3. Shkalla e Përafrimit : e plotë Ligjet dhe aktet e tjera që nuk transpozojnë akte komunitare: VKM Nr. 135, datë 8.3.2006 "Për procedurat dhe çmimet e dhënies me qera të sipërfaqeve ujore, për ushtrimin e veprimtarisë së akuakulturës intensive" Instrumentet e mëposhtëm janë të lidhura në veçanti me menaxhimin e peshkimi në Shqipëri: 1982 Konventa e OKB për Ligjin e Detit (ratifikuar në qershor 2003) 1995 Kodi I FAO Kodi i Sjelljes për Peshkimin e Përgjejgjshëm (implementuar si një kod vullnetar në 1997) 1993 FAO Marrëveshja e Zbatimit (pranuar në Maj 2005) Komisioni i Përgjithshëm i Peshkimit për Mesdheun (GFCM) (ratifikuar në korrik 2003) Komisioni ndërkombëtar për ruajtjen e Tonit të Atlantikut (ICCAT) (status vëzhgimi) 1957 Komisioni Këshillmor Europian i Peshkimit të Ujrave të brendshëm (EIFAC) 2.2 Kuadri institucional ekzistues Bazuar në legjislacionin në fuqi institucioni përgjegjës për menaxhimin dhe mbikëqyrjen e resurseve peshkore është; a) Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave, konkretisht, b) Drejtoria e Politikave të Peshkimit e cila përbëhet nga katër specialistë si dhe Inspektorët lokalë. c) Inspektoriati i peshkimit ka zyra në vende të ndryshme, ku shihet e nevojshme, me qëllim që të sigurojë zbatimin e kuadrit ligjor ekzistues. Bashkëpunimi me institucionet e tjera: Drejtoria e Politikave të Peshkimit si pjesë e Ministrisë së Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave bashkëpunon me Drejtoritë përkatëse të Ministrisë dhe inspektoriatin e mjedisit. Drejtoria e Politikave të Peshkimit bashkëpunon me: Ministrinë e Brendshme, Drejtorinë e Përgjithshme të Policisë nga e cila siguron mbështetjen për kontrollet dhe penalizimet e shkeljeve ligjore që rezultojnë gjatë kontroll/inspektimet e inspektoriatit. Ministrinë e Mbrojtjes me të cilën në kuadër të ligjit "Për Rojen Bregdetare" dhe Manualin e Rojes Bregdetare siguron operacione të veçanta për kontrollin e hapësirës detare në bashkëpunim me strukturën e Inspektoriatit. Marrëveshjet specifike të bashkëpunimit të hartuara me Rojen Bregdetare specifikojnë modalitetet e këtij bashkëpunimi Ministrinë e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorëve ç) Ministrinë e Ekonomisë, Tregëtisë dhe Energjitikës. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007­2008) Të përforcohet mbledhja dhe përpunimi i statistikave në përputhje me standardet dhe metodologjinë e BE-së. Të merren masa për ndalimin e dëmtimit të stokut nga mjetet e paligjshme Të forcohet bashkëpunimi me policinë për inspektimin në det Të bëhet progres në fushën e peshkimit me qëllim përfitimin nga dispozitat tregtare të BE-së që jepen në kuadrin e MSA-së dhe Marrëveshjes së Ndërmjetme Të zbatohen rekomandimet e përvitshme të Komisionit të Përgjithshëm të Peshkimit për Mesdheun të FAO. Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Ligji për ratifikimin e Marrëveshjes për aderimin në ICCAT. 268

3.1.1

Projekt VKM "Për inspektoriatin e peshkimit dhe ngritjen e një sistemi kontrolli për zbatimin e politikave menaxhuese në peshkim i cili do të transpozojë Regulloren e Këshillit 2847/93 EEC e dt. 12 tetor 1993. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. Plotësim legjislacioni për menaxhimin e resurseve (aktet komunitare 2406/96 EEC, 493/87 EEC, 1381/87 EEC, 1382/87 EEC, 89/631 EEC, 1226/94 EEC, 3317/94 EEC, 2943/95 EEC, 96/286 EEC, 2205/97 EEC, 2635/97 EEC) Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e pjesshme. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 - 2008) Ristrukturimi i Inspektoriatit të peshkimit. Ngritja e njesisë së grumbullimit të të dhënave në peshkimin detar Negocimi për kuota për peshkimin e tonit të kuq. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të merren masa që politika shqiptare mbi peshkimin të afrohet me standardet e BE-së, veçanërisht në fushat e menaxhimit të burimeve, inspektimit dhe kontrollit, si dhe në politikat e tregut dhe ato strukturore. (2009-2010). Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Miratim rregullore për menaxhimin e resurseve e cila synon të transpozojë Politikën e Përbashkët të Peshkimit (Common Fisheries Policy). Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e plotë. Rregullore për menaxhimin e resurseve të tonit të kuq e cila synon të transpozojë Politikën e Tregut të Përbashkët të Peshkimit (Common Fisheries Policy Market). Shkalla e përputshmërisë e cila synon të arrihet: e plotë. 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Grumbullimi i të dhënave për pelagjikët e vegjël Shtim i numrit të inspektorëve në rrethe Bashkëpunim me Rojën Bregdetare në kuadër të qendrës së Përbashkët Operacionale Trajnime të stafit dhe inpektoriatit për standardet në fushën e peshkimit në vendet komunitare 3.4 Prioritetet afatgjata (2011-2012) Të merren masa që politika shqiptare mbi peshkimin të afrohet me standardet e BE-së, veçanërisht në fushat e menaxhimit të burimeve, inspektimit dhe kontrollit, si dhe në politikat e tregut dhe ato strukturore. 3.4.1 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Rregullore per funksionimin e inspektoriatit të peshkimit, e cila synon të transpozojë Politikën e Përbashkët të Peshkimit (Common Fisheries Policies). Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e plotë. Ndihma shtetërore për ristrukturimin e flotës, e cila do të mbështetet në Politikën e Përbashkët të Peshkimit. Shkalla e përputhshmërisë e cila synon të arrihet: e plotë. 3.4.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Planifikim i ndërhyrjeve shtetërore për ristrukturimin e sektorit Forcimi i inspektoriatit të peshkimit Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të MMPAU/Drejtoria e Politikave të Peshkimit 269

3.3.1

INVESTIME

NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë)

GJENDJA VITET AKTUALE 2007 5 + 17 inspektore X 16800

2008 20

2009 X

2010 X 8400

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

22800 8400

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të peshkimit ISTITUCIO NI Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrim it të Ujërave Ministria e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrim it të Ujërave DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Banka Botërore

Projekt Pilot i Zhvillimit të Peshkimit 5.6 mln $ Ndertimi i portit te ri te Peshkimit ne 8.77 mln Durres $

2002

2007

Banka Islamike

2008

2010

270

3.11 TRANSPORTI 3.11.1 INFRASTRUKTURA RRUGORE 1 Objektivi politik Zhvillimi i përshpejtuar dhe rehabilitimi i Rrjetit Rrugor Kombëtar që mbështet dhe inkurajon zhvillimin e ekonomisë dhe plotësimin e kërkesave të transportit Europian është dhe mbetet objektiv kryesor i Qeverisë Shqiptare. Në zbatim të nenit 106 të MSA-së dhe neneve 4 dhe 5 të Protokollit 5, Qeveria Shqiptare ka përcaktuar si prioritet kryesor për zhvillimin e një rrjeti infrastrukturor transporti, ndërtimin e rrugës Durrës­Kukës­Morinë si dhe kompletimet e Korridoreve Veri­Jug dhe Lindje­Perëndim (Korridori VIIItë) me të gjithë standartet ndërkombëtare. Gjithashtu, prioritet mbetet përmirësimi dhe zhvillimi i rrugëve ndërkufitare dhe turistike, vënia në efiçienc e tyre, si dhe përmirësimi i sistemit të administrimit dhe të efikasitetit të mirëmbajtjes së rrugëve, me zbatimin e sistemit të menaxhimit të aseteve rrugore, ne baze te ANTP ­se dhe reformes strukturore ne DPRR. Realizimi i prioriteteve të sipërpërmendura do të ketë si qëllim përfundimtar, krijimin e një infrastrukture rrugore te integruar ne Planin Kombetar, rajonal dhe paneuropian, duke synuar arritjen e standardeve të njohura ndërkombëtare dhe të BE - së. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Legjislacioni bazë, që rregullon veprimtarinë në fushën e infrastrukturës rrugore, përbëhet nga aktet e mëposhtme ligjore: Ligji 8378, datë 22.07.1998 "Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë" Ligji Nr.8402, datë 10.09.1998 "Për Kontrollin dhe Disiplinimin e punimeve të Ndërtimit" i ndryshuar Ligji Nr. 9511 dt.10.04.2006 "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Marrëveshjen Evropiane "Për arteriet kryesore të trafikut ndërkombëtar AGR" Memorandumi i Mirëkuptimit i Evropës Jug Lindore (11 qershor 2004) VKM nr. 270, dt.10.05.06 " Për miratimin e Planit Kombëtar të Transportit" VKM Nr.405, datë 08.01.1996 "Për Administrimin e Rrjetit Rrugor Kombëtar dhe Rrjetit Rural të Republikës së Shqipërisë" i ndryshuar VKM Nr. 68, datë 15.02.2001 "Për Miratimin e Kushteve Teknike të Projektimit dhe të zbatimit të punimeve të Ndërtimit" i ndryshuar (Lidhja Nr.2, për rrugët automobilistike 2.2 Kuadri institucional ekzistues Institucionet përgjegjëse për zbatimin e angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e infrastrukturës rrugore janë: a) Drejtoria e Përgjithshme e Rrugëve (D.P.Rr), nën varësinë e Ministrisë së Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit. Në përputhje me programin e Qeverisë dhe të Strategjisë Kombëtare për Zhvillim dhe Integrim, kjo Drejtori përveç të tjerash, përgatit strategjinë dhe politikën e zhvillimit të Rrjetit Rrugor Kombëtar (Rr.Rr.K.), bazuar në kritere inxhinierike sa më të përparuara dhe në efektivitetin ekonomik të investimeve dhe ia paraqet ato për shqyrtim Këshillit Kombëtar të Rrugëve. Gjithashtu, kjo Drejtori harton programin e investimeve dhe të shpenzimeve operative të Rr.Rr.K, bën shpërndarjen dhe kontrollon realizimin e tyre, si dhe organizon përsosjen e sistemit t t dhënave rrugore. Në punën e saj D.P.Rr. mbështetet nga: b) Drejtoria e Politikave të Transportit Rrugor si dhe nga Drejtoria e Qarkullimit dhe e Sigurisë Rrugore, pjesë përbërëse e Drejtorisë së Përgjithshme të Politikave dhe Planifikimit të Transportit, në Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit. 271

3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Nga Dokumenti i Partneritetit Evropian: Të zbatohet Plani Kombëtar për Transportin, përfshi planifikimin dhe buxhetimin për asetet mirmbajtse t infrastrukturës s transportit. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Hartimi dhe miratimi me VKM i manualit të projektimit dhe zbatimit "Standartet Shqiptare të Projektimit dhe Ndërtimit të Rrugëve" (studim i financuar nga Delegacioni Evropian (CARDS) me qëllim respektimin e Standarteve Evropiane t rrugëve, normativat e KE-së). 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ndërtimi i segmentit rrugor Kalimash-Kuks-Morin me gjatësi 22 km, (pjesë e rrugës Durrës ­ Kukës ­ Morinë). Vazhdimi i ndërtimit të segmentit rrugor Kalimash ­ Kolsh me gjatësi 6 km, (pjesë e rrugës Durrës ­Kukës ­ Morinë). Ndërtimi i segmentit rrugor Milot ­ Rrëshen me gjatësi 26 km, (pjesë e rrugës Durrës ­Kukës ­ Morinë). Vazhdimi i ndërtimit të autostradës Rrëshen ­ Kalimash me gjatësi 60 km, (pjesë e rrugës Durrës ­Kukës ­ Morinë). Ndërtimi i rrugës Transballkanike Vlorë me gjatësi 2.4 km, (pjesë e Korridorit VIII). Ndërtimi i segmentit rrugor Lushnje ­ Fier me gjatësi 21.5 km, (pjesë e Korridorit VIII). Vazhdimi i ndërtimit të segmentit rrugor Fier ­ Levan ­ Vlorë me gjatësi 43 km, (pjesë e Korridorit VIII), përfshi By Pass Fier. Vazhdimi i ndërtimit te segmentit rrugor Shkodër ­ Hani i Hotit me gjatësi 39 km, (pjesë e aksit Veri­Jug). Ndërtimi i segmentit rrugor Tepelenë ­ Gjirokastër me gjatësi 23 km, (pjesë e aksit Veri ­Jug). Vazhdimi i ndërtimit të segmentit rrugor Levan ­ Tepelenë me gjatësi 71 km, pjesë e aksit Veri­Jug). 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Nga Dokumenti i Partneritetit Evropian: Të vazhdohet me zbatimin Plani Kombëtar për Transportin, përfshi përpjekjet për të përfunduar Korridorin rrugor Lindje-Perëndim dhe Aksin Veri-Jug. Të prfundoj reforma e nevojshme institucionale për të prmirsuar menaxhimin e aseteve t transportit, pr t'u dhn prparsi investimeve, pr hartimin e politikave dhe përfshirjen e sektorit privat. Të vihet n zbatim Memorandumi i Mirëkuptimit të Europs Juglindore (SEE), Rrjeti Transportues Rajonal përfshi Observatorin e Transportit (SEETO). 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Për adresimin e prioriteteve afatmesme do t ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt-akt për përgatitjen e hartave t azhornuara rrugore (me qëllim reflektimin e ndryshimeve të rrjetit rrugor n hartën rrugore). 272

3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Për adresimin e prioriteteve aftmesme do t ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ndërtimi i segmentit rrugor Levan ­ Tepelen me gjatësi 71 km, pjesë e aksit Veri­Jug). Ndërtimi i segmentit rrugor Fier ­ Levan ­ Vlorë me gjatësi 43 km, (pjesë e Korridorit VIII), përfshi By Pass Fier. Ndërtimi i segmentit rrugor Kalimash ­ Kolsh me gjatësi 6 km, (pjesë e rrugës Durrs ­Kuks ­ Morin). Ndërtimi i autostradës Rrëshen ­ Kalimash me gjatsi 60 km, (pjesë e rrugës Durrs ­Kuks ­ Morin). Vazhdimi i ndërtimit të rrugës Qaf Than ­ Pogradec ­ Korç me gjatësi 64 km, (lidhje e Korridorit VIII me Greqinë). Vazhdimi i ndërtimit t rrugës më të rndsishme turistike t bregdetit Jug ­ Perndimor, Vlorë ­ Himarë ­ Sarandë. Vazhdimi i privatizimit t aktivitetit t mirëmbajtjes së rrjetit rrugor kombëtar. Ndertimi i segmentit rrugor Shkoder- Hani i Hotit me gjatesi 39 Km (pjese e aksit Veri-Jug). 3.3 Prioritetet afatgjata (2011-2012)

3.3.1 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Për adresimin e prioriteteve afatgjata do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Ndërtimi i rrugës më të rëndësishme turistike të bregdetit Jug ­ Perëndimor, Vlorë ­ Himarë ­ Sarandë. Vazhdimi i ndërtimit të rrugës së Arbrit (lidhëse me pikën e kalimit kufitar Bllat) Ndërtimi i rrugës Qaf Than ­ Pogradec ­ Korçë me gjatësi 64 km, (lidhje e Korridorit VIII me Greqinë). Privatizimi i plotë i aktivitetit të mirëmbajtjes së rrjetit rrugor kombëtar, mbi bazën e kontratave të performancs. Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të infrastrukturës rrugore ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Supervizioni i punimeve te rehabilitimit te by-passit te Durresit te Rrogozhines dhe te rruges dytesore nga Durresi ne Vore, Supervizioni i punimeve te permiresimit dhe te ndertimit te rruges KonispolSarande2.5 mln AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomuni Bashkimi Europian kacionit

CARDS 2005

Në vazhdim

Në vazhdim 273

Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomuni kacionit Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomuni kacionit Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomuni kacionit Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomuni kacionit

Bashkimi Europian

CARDS 2005

Bashkimi Europian

CARDS 2006

Bashkimi Europian

CARDS 2006

Jorgucat, QAFE THANE-Korce Projektimi dhe dokumentat e tenderimit për përmiresimin e BYPASS Gjirokastër 1.0 mln Tepelenë Dizenjimi I detajuar dhe dokumentat e tenderit për përditësimin e segmentit rrugor Kukës - Morinë 1.0 mln Studimi I transportit në rajonin Tiranë Durrës dhe lidhja me korridorët VeriJug dhe Lindje0.5 mln Perëndim

Në pritje

Në vazhdim

Në pritje

Në vazhdim

Në pritje

Në vazhdim

Bashkimi Europian

CARDS 2006

Menaxhimi urave

I 0.5 mln Në pritje Në vazhdim

274

3.11.2 SIGURIA RRUGORE 1 Objektivi politik Hartimi i politikave të zhvillimit në fushën e qarkullimit dhe sigurisë rrugore, të konkretizuara në programet afatshkurtra dhe afatmesme të objektivave, që bëjnë të mundur parandalimin dhe minimizimin e aksidenteve rrugore, nëpërmjet aplikimit të normave dhe standarteve evropiane, të pasqyruara në legjislacionin bazë të transportit rrugor, për të gjithë komponentët me karakter institucional dhe legjislativ, në shërbim të sigurisë së lëvizjes së përdoruesve të rrugës mbetet objektivi kryesor. Misioni bazohet në strategjinë e zhvillimit të fushës së transportit rrugor në përgjithësi dhe çështjeve që lidhen me përmirësimin e komponentëve të sigurisë rrugore në veçanti. Në funksion të angazhimeve që rrjedhin nga zbatimi i MSAsë në fushën e sigurisë rrugore, prioritet kryesor do të jetë përafrimi i legjislacionit në fushën e transportit tokësor, me vëmendje kryesore sigurinë rrugore dhe ndotjen e mjedisit nga mjetet, vendosjen e standarteve në nxjerrjen e gazrave nga automjetet e rënda dhe nivelet e zhurmave, si dhe krijimin e një sistemi informimi mbi trafikun rrugor, duke synuar rritjen e sigurisë rrugore. Sipas neneve 17 dhe 18 te Protokollit 5 të MSA-së duhen harmonizuar asistencat për drejtuesit e mjeteve, dhënien e informacioneve mbi trafikun si dhe të harmonizohet legjislacioni veçanërisht për transportin e mallrave të rrezikshme. Në baze të MSA del si detyre përmirësimi i kushteve te sigurisë rrugore kryesisht duke filluar me harmonizimin e legjislacionit shqiptar me acquis e BE-së për sa i përket peshave dhe dimensioneve, kontrolleve teknike, kontrolleve në anë të rrugës, lejeve të drejtimit. Prioritete të tjera jane dhe zbatimi i programeve të investimeve për përmirësimin e kushteve të sigurisë rrugore si në drejtim të infrastrukturës rrugore, ashtu dhe në përmirësimin e kontrollit teknik të mjeteve apo shërbimeve të tjera që kanë të bëjnë me qarkullimin e mjeteve. Qëllimet strategjike në fushën e sigurisë rrugore do të synojnë të krijojnë një kuadër zhvillimi të qëndrueshëm të sektorit të transportit rrugor, do të garantojnë përdorimin efikas të burimeve, si dhe do të sigurojnë fonde të mjaftueshme për programet e sigurisë rrugore, duke garantuar standarte të larta në arritjen e objektivave të sigurisë rrugore. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligje dhe akte që transpozojnë akte komunitare 1. ligji "kodi rrugor i republikës së shqipërisë", i ndryshuar" 2. Direktiva 96/96/EC "Mbi përafrimin e ligjeve të shteteve anëtare që lidhet me testet për automjetet dhe trajlerat e tyre" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. vendimi " vkm nr.153, date 07.04.2000 "për miratimin e rregullores se kodit rrugor të republikës së shqipërisë", i ndryshuar 2. Direktiva 96/96/EC "Mbi përafrimin e ligjeve të shteteve anëtare që lidhet me testet për automjetet dhe trajlerat e tyre". 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. udhëzimi i mpptt nr. 3413, dt 16.07.2003 "për kontrollin teknik të mjeteve rrugore"

275

2. Direktiva 96/96/EC "Mbi përafrimin e ligjeve të shteteve anëtare që lidhet me testet për automjetet dhe trajlerat e tyre" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. ligji "kodi rrugor i republikës së shqipërisë", i ndryshuar" 2. Direktiva 91/439/EEC "Mbi lejet e drejtimit" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. vendimi " vkm nr.153, datë 07.04.2000 "për miratimin e rregullores së kodit rrugor të republikës së shqipërisë", i ndryshuar 2. Direktiva 91/439/EEC "Mbi lejet e drejtimit" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. udhezimi i mpptt nr. 994, dt 12.03.2003 " për organizimin dhe funksionimin e autoshkollave" 2. Direktiva 91/439/EEC "Mbi lejet e drejtimit" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. ligji nr. 8308, dt. 18.03.1998 "për transportet rrugore", i ndryshuar 2. Direktiva 94/55/CE "Mbi përafrimin e ligjeve të Shteteve Anëtare në lidhje me transportin e mallrave të rrezikshme" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. ligji nr. 8308, dt. 18.03.1998 "për transportet rrugore", i ndryshuar 2. Direktiva 94/55/EC "Mbi përafrimin e ligjeve të Shteteve Anëtare në lidhje me transportin e mallrave të rrezikshme" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme 1. urdhëresa e km nr. 1, dt. 21.08.1998 " për rregullat e klasifikimit, emertimit dhe transportit rrugor të mallrave të rrezikshme" 2. Direktiva 94/55/EC "Mbi përafrimin e ligjeve të Shteteve Anëtare në lidhje me transportin e mallrave të rrezikshme" 3. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme Ligjet dhe aktet e tjera që nuk transpozojnë akte komunitare Ligji Nr. 8378, datë 22/7/1998 Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë, i ndryshuar VKM Nr.153, datë 07.04.2000 "Për Miratimin e Rregullores së Kodit Rrugor të Republikës së Shqipërisë Ligji nr. 8308, datë. 18.03.1998 "Për Transportet Rrugore", i ndryshuar. Ligji Nr.9272, datë 16.09.2004 "Për ratifikimin e Marrëveshjes Evropiane për Transportin Ndërkombëtar Rrugor të Mallrave të Rrezikshme (ADR) dhe Protokolli i saj" Ligji Nr. 9273, datë 16.09.2004 "Për ratifikimin e Marrëveshjes Evropiane në lidhje me adoptimin e kushteve uniforme për inspektimet teknike periodike të mjeteve motorike dhe njohja reciproke e inspektimeve të tilla e 13 Nëntorit 1997" VKM nr. 270, datë.10.05.06 " Për miratimin e Planit Kombëtar të Transportit 276

Urdhëresa e KM Nr. 1, datë. 21.08.1998 "Për rregullat e klasifikimit, emërtimit dhe transportit rrugor të mallrave të rrezikshme" Udhëzimi i MPPTT nr. 3551, datë 23.07.2003 "Mbi proçedurat e pranimit dhe rregjistrimit të mjeteve rrugore" Udhëzimi i MPPTT nr. 4447, datë 23.09.2003 " Mbi qarkullimin e mjeteve jashtë norme" Udhëzimi i MPPTT nr. 3413, datë 16.07.2003 "Për kontrollin teknik të mjeteve rrugore" Udhëzimi i MPPTT nr. 5167, datë 26.12.2002 "Mbi organizimin e qarkullimit dhe sinjalizimit rrugor " Udhëzimi i MPPTT nr. 994, datë 12.03.2003 "Për organizimin dhe funksionimin e autoshkollave" Udhëzim i MPPTT "Për Transportin Rrugor të Mallrave të Rrezikshme" Udhëzim i Përbashkët i MPPTT dhe Ministrisë së Mjedisit nr. 6527, datë. 24.12.2004 "Mbi vlerat e lejuara të elementeve ndotës të ajrit në mjedis nga shkarkimet e gazrave dhe zhurmave shkaktuar nga mjetet rrugore dhe mënyrat e kontrollit të tyre" Urdhri i Kryeministrit Nr. 44, dt. 24.3.2006 "Për zbatimin e objektivave për përmirësimin e sigurisë rrugore" 2.2 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën përgjegjësinë e këtij institucioni: e sigurisë rrugore është nën

a) Drejtoria e Qarkullimit dhe Sigurisë Rrugore, pranë Ministrisë së Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit është organi kryesor përgjegjës për veprimtarinë në këtë fushë. Ajo ka si mision hartimin e politikave të zhvillimit sektorial të konkretizuara në programin e objektivave vjetore afatshkurtra dhe afatmesme. Për realizimin e detyrave të saj, kjo Drejtori bashkëpunon me: Komitetin Ndërministror të Sigurisë Rrugore, Drejtorinë e Përgjithshme të Shërbimeve të Transportit Rrugor si dhe me Policinë Rrugore pranë Ministrisë së Brendshme, e cila ka si aktivitet të saj kontrollin ligjor të zbatimit të Kodit Rrugor. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritet i përcaktuar për Qeverinë shqiptare për periudhën 2007-2008 është: Zbatimi i programit për sigurinë rrugore dhe përmirësimi i kushteve të sigurisë rrugore, duke filluar me harmonizimin e legjislacionit shqiptar me acquis e BE-së për sa i përket, kontrolleve teknike, kontrolleve në anë të rrugës, lejeve të drejtimit dhe dokumenteve regjistruese të automjetit. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projektligj "Për një ndryshim në ligjin nr. 8378, datë 22.7.1998 "Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë", i ndryshuar". Ligji i ri do të jetë pjesërisht i përputhur me Direktivën 96/96/EC; Projektakt "Për një ndryshim në VKM nr.153, datë 07.04.2000 "Për miratimin e Rregullores së Kodit Rrugor të Republikës së Shqipërisë", i ndryshuar", i cili do të jetë pjesërisht i përputhur me Direktivën 91/439/EC; Projekakt "Për ndryshime në Udhëzimin e kualifikimit për drejtuesit e mjeteve dhe programin teoriko-praktik nr. 994, datë 12.3.2003", i cili do të jetë pjesërisht i përputhur me Direktivën 96/53 EC 277

Projekt-ligj "Ne lidhje me transportin e mallrave te rrezikshme", i cili do te jete pjesërisht i përputhur me direktivën 94/55/EC 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Ndjekja me prioritet e investimeve për përmirësimin e komponentëve të sigurisë rrugore në sinjalistikë rrugore dhe përmirësim i pikave të rrezikut Krijimi i një qendre informimi të trafikut Përmirësimi i qendrave të kontrollit teknik të mjeteve për testimin e parametrave konstruktiv dhe ekologjik konform standarteve Evropiane. Prioritetet afatmesme (2009-2010) Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Projekt vendim i KM "Për caktimin e konsulentëve të sigurisë rrugore në transportin rrugor të mallrave të rrezikshme" Projekt-akt "Për disa ndryshime në ligjin "Për proçedurat e kontrollit të mallrave të rrezikshme" 3.4.3 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Përmirësime të pikave të rrezikut të ndodhjes së aksidenteve. 3.5 Prioritetet afatgjata (2011-2012)

3.2 3.2.1

3.3.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2011-2012) Studim me qellim njohjen e legjislacionit të ri evropian në fushën e sigurisë rrugore Tabela 1 Kapacitetet ndihmëse për Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit (Siguria Rrugore dhe Ndotja e Ambientit nga Mjetet) INVESTIME Rritja e numrit punonjësve Trajnime Konsulenca-Studime NJESIA MATJES të person 000 lek 000 lek E GJENDJA AKTUALE 5 2007 2008

100 10 000

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të sigurisë rrugore ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Asistencë teknike për 111,538,0 forcimin institucional të 00 lekë AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Punëve Banka Publike Transportit Botërore

2007

2008 278

dhe Telekomuni kacionit

administratës që ka të bëjë me sigurinë rrugore

279

3.11.3 TRANSPORTI RRUGOR 1 Objektivi politik Në zbatim të angazhimeve që rrjedhin nga nenet 54, 59, 70, 106 të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit për fushën e Transportit Rrugor, Protokollit 5 dhe nenit 33 të Marrëveshjes së Ndërmjetme, Qeveria Shqiptare ka si prioritet krijimin e një sistemi rregullator dhe ligjor sipas kërkesave dhe standardeve evropiane që të garantojë lehtësimin e hyrjes në treg të transportuesve, operime optimale të shërbimeve të transportit në bazë të një konkurrimi të nivelit të lartë si dhe uljen e barrierave jo-fizike. Në mbështetje të këtij angazhimi, forcimi i legjislacionit për shmangien e konkurrencës së pandershme, si dhe zbatimit me rigorozitet të marrëveshjeve dy dhe shumë palëshe në Transportin Rrugor; pranimin në treg në fushën e transportit rrugor bazuar në parimin e reciprocitetit; dhënien e të drejtës së pakufizuar të transportit transit; trajnimin e personelit të transportit rrugor, veçanërisht në lidhje me transportin e mallrave të rrezikshme sipas standardeve të KE-së mbeten detyrime prioritare. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri ligjor bazë në këtë fushë që transpozon akte komunitare përbëhet nga: Ligji Nr.8308, datë 18.03.1998 "Për transportet rrugore", të ndryshuar Direktiva e Këshillit 96/26/EC e 29 Prillit 1996 "Për pranimin në aktivitetin e operatorit të transportit rrugor të mallrave dhe operatorëve të transportit rrugor të udhëtarëve dhe njohjen reciproke të diplomave, certifikatave...", botuar në Fletoren Zyrtare L 124, datë 23.5.1996, amenduar nga Direktiva 98/76/EC botuar në Fletoren Zyrtare L 277, datë 14.10.1998, amenduar nga Direktiva 2004/66/EC botuar në Fletoren Zyrtare L 168, datë 1.5.2004. Direktiva ka për qëllim unifikimin e kritereve cilësore që duhet të zbatohen nga të gjithë Shtetet Anëtare për pranimin në veprimtarinë e operatorit të transportit rrugor, lirinë e vendosjes në ushtrimin e aktivitetit dhe njohjen reciproke të certifikatave të kualifikimit të drejtuesve të veprimtarive të këtyre operatorëve. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme

Ligji nr. 8378, datë 22.07.1998, "Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë", të ndryshuar - Direktiva 96/53/EC e 25 Qershorit 1996, "Që përcakton ... përmasat e lejuara maksimale dhe peshat e autorizuara maksimale të automjeteve..." botuar në Fletoren Zyrtare L 235, datë 17.09.1996, faqe 59, amenduar nga Direktiva 2002/7/EC. Direktiva ka për qëllim përmirësimin e kushteve të konkurrencës në transportin rrugor brenda Komunitetit Evropian duke hequr pengesat në diferencat e peshave dhe përmasave. - Direktiva 94/55/EC e 21 nëntorit 1994 "Mbi përafrimin e legjislacionit të Shteteve Anëtare në lidhje me transportin e mallrave të rrezikshme me rrugë", botuar në Fletoren Zyrtare L 319, datë 12.12.1994, f. 7, amenduar: Anekset A dhe B nga Direktiva e Komisionit 96/86/EC; Direktiva e Komisionit 1999/47/EC; Direktiva 2000/61/EC e Parlamentit Evropian dhe Këshillit e 10 Tetorit 2000; Direktiva e Komisionit 2001/7/EC e 29 Janarit 2001; Vendimi i Komisionit 2002/886/EC e 7 Nëntorit 2002; Direktivë e Komisionit 2003/28/EC e 7 Prillit 2003; Direktivë e Komisionit 2004/111/EC e 9 Prillit 2004; Direktivë e Komisionit 2006/89/EC e 3 Nëntorit 2006. Direktiva ka për qëllim përcaktimin e rregullave uniforme për transportin brenda vendit dhe 280

ndërkombëtar me qëllim rritjen e sigurisë rrugore në transportin e mallrave të rrezikshme me rrugë. - Direktiva e Këshillit 96/35/EC e 3 Qershorit 1996 "Mbi caktimin dhe kualifikimin profesional të konsulentëve për transportin rrugor të mallrave të rrezikshme...", botuar në Fletoren Zyrtare L145, f. 10, datë 19.06.1996. Direktiva ka për qëllim rritjen e njohurive për parandalimin e rreziqeve gjatë transportit të mallrave të rrezikshme me rrugë, rritjen e sigurisë së jetës së punëtorëve, përmirësimin e masave parandaluese gjatë ngarkimit dhe shkarkimit të këtyre mallrave, trajnimin profesional të këshilltarëve të sigurisë në transportin e mallrave............, etj. - Direktiva e Këshillit 95/50/EC e 6 Tetorit 1995 "Mbi proçedurat uniforme për kontrollet në transportin rrugor të mallrave të rrezikshme", botuar në Fletoren Zyrtare L 249, datë 17.10.1995, f. 35, amenduar nga Direktiva 2001/26/EC e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit e 7 Majit 2001; Direktiva e Komisionit 2004/112/EC e 13 Dhjetorit 2004. Direktiva ka për qëllim përshtatjen e një numri masash për stabilizimin e tregut pa kufij të KE në lëvizjen e lirë të mallrave, njerëzve, kapitaleve, etj., harmonizimin e procedurave të kontrollit në përputhje me standardet e sigurisë për këtë lloj transporti... etj. - Rregulloren 561/2006/EEC e 15 Marsit 2006, botuar në Fletoren Zyrtare L102, datë 11.04.2006, f. 1-14 "Mbi Harmonizimin e disa Ligjeve në lidhje me Transportin Rrugor që amendon Rregulloren e Këshillit 3821/85/EEC dhe 2135/98/EC dhe shfuqizon Rregulloren 3820/85/EEC". Rregullorja ka për qëllim përmirësimin në interpretim dhe zbatimin uniform të kohës së drejtimit të mjetit, periudhën e ndërprerjes dhe pushimit për drejtuesit e mjeteve profesionistë në transportin rrugor të brendshëm dhe ndërkombëtar, të përmirësojë sigurinë rrugore, të rrisë përgjegjësinë e sipërmarrjes të transportit rrugor, të vendosë në përdorim tahografin shifror krahas atij analog...etj. - Direktiva 2002/15/EC e 11 Marsit 2002 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit "Mbi organizimin e kohës së punës të personave që kryejnë aktivitete të transportit rrugor të lëvizshëm", botuar në Fletoren Zyrtare L.80, datë 23.03.2002, f.35-39. Direktiva vendos disa kërkesa minimale në lidhje me organizimin e kohës me qëllim që të përmirësoj mbrojtjen e shëndetit dhe sigurisë së punonjësve që kryejnë aktivitete transporti të lëvizshëm, të përmirësoj sigurinë rrugore që mund të vijë nga lodhja e drejtuesit të mjetit dhe të vendos rregulla të barabarta të konkurrencës në treg. - Direktiva 2006/22/EC e 15 Marsit 2006 e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit, botuar në Fletoren Zyrtare L102, datë 11.04.2006, f.35-44 "Mbi kushtet minimale në implementimin e Rregulloreve të Këshillit Nr.3820/85/EEC dhe Nr.3821/85/EEC në lidhje me legjislacionin që ka të bëjë me aktivitetet e transportit rrugor dhe shfuqizon Direktivën e Këshillit 88/599/EEC. Direktiva ka për qëllim forcimin e kushteve për zbatimin e legjislacionit social në rregulloret e përmendura dhe ligjet e vendit, forcimin e kontrollit në rrugë...etj. Shkalla e Përafrimit: E pjesshme Akte të tjera të cilat nuk transpozojne akte komunitare VKM nr. 270, dt.10.05.06 " Për miratimin e Planit Kombëtar të Transportit" Konventa Doganore mbi Importimin e Përkohshëm të Mjeteve Rrugore Private e Qershorit 1954. Konventa Doganore mbi Transportin Ndërkombëtar të Mallrave sipas Karnetave TIR (Konventa TIR) `75, Marrëveshja Evropiane qe lidhet me Transportin Ndërkombëtar Rrugor të Mallrave të Rrezikshme, `57 (ADR) 281

Marrëveshja Evropiane mbi Transportin Ndërkombëtar të Mallrave Ushqimore Delikate dhe Pajisjet Speciale që përdoren në të tilla Transporte (ATP) `70 Konventa Ndërkombëtare mbi Harmonizimin e Kontrolleve Kufitare te Mallrave '82. Protokolli që ndryshon nenet 1 (A) dhe 14 (1),(3)B të Marrëveshjes Evropiane të Transportit Ndërkombëtar Rrugor të Mallrave të Rrezikshme, e 30 shtatorit 1957 (ADR), bërë në Gjenevë më 28 tetor 1993. Marrëveshja Evropiane, që lidhet me Punën e Ekuipazheve të Mjeteve në Transportin ndërkombëtar Rrugor, e vitit 1970 (AETR) Konventa mbi Kontratën për Transportuesit Ndërkombëtar Rrugor të Mallrave, e 1956 -ës (CMR) Protokolli i Konventës mbi Kontratën për Transportuesit Ndërkombëtar Rrugor të Mallrave, e 1978-ës (CMR) Marrëveshja Evropiane mbi Arteriet Kryesore të Trafikut Ndërkombëtar, e 15 Nëntorit 1957 (AGR); Marrëveshja mbi Transportin Ndërkombëtar Rrugor të Rastit të Udhëtarëve me Autobus (Marrëveshja Interbus) 2.3 Kuadri institucional ekzistues Politika e transportit rrugor ndërkombëtar dhe të brendshëm për sa i përket mallrave dhe udhëtarëve, është nën përgjegjësinë e: a) Drejtorisë së Politikave të Transportit Rrugor, e cila është pjesë përbërëse e Drejtorisë së Përgjithshme të Politikave dhe Planifikimit të Transportit, në Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit (MPPT&T). Roli i Drejtorisë së Politikave të Transportit Rrugor qëndron kryesisht në hartimin e politikave lidhur me hyrjen në treg të transportuesve, mënjanimin e konkurrencës së pandershme në këtë fushë, hartimin dhe monitorimin e marrëveshjeve bilaterale e multilaterale në transportin rrugor, propozimin e akteve ligjore dhe nënligjore. Për realizimin e objektivave të saj, kjo Drejtori bashkëpunon me Drejtorinë e Përgjithshme të Shërbimeve të Transportit Rrugor, e cila është një agjenci ekzekutive qe kryen shërbime lidhur me transportin rrugor për subjekte private dhe publike. DPSHTRr bashkëpunon me Drejtorinë e Policisë se Qarkullimit Rrugor në Ministrinë e Brendshme, Njësitë e Qeverisjes Vendore si dhe me Shoqatën e Transportuesve Shqiptar (ANALTIR) për kryerjen e kontrolleve rrugore dhe inspektimeve të operimeve të transportit, dokumentacionin, përdorimin ekonomik të automjeteve etj., 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Nga Dokumenti i Partneritetit Evropian: Zbatimi i Plani Kombëtar për Transportin; Harmonizimi i legjislacionit shqiptar me acquis e BE-së për sa i përket peshave dhe dimensioneve. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Projekt ligj "Për një ndryshim në Ligjin Nr.8308, datë 18.03.1998 "Për transportet rrugore", të ndryshuar, i cili do te përafrohet pjesërisht me Direktivën e Këshillit 96/26/EC; Projekt-ligj "Për një ndryshim në ligjin 8378, date 22.07.1998 "Kodi Rrugor i Republikës së Shqipërisë", i cili i hap rrugë hartimit të përafrimit të legjislacionit të vendit me Direktivat dhe Rregulloret 96/26/KE; 561/2006/KEE; 2002/15/KE; 2006/22/KE; 96/53/KE; 94/55/KE; 96/35/KE; 95/50/KE; Projekt-vendim "Për pranimin në veprimtarinë e operatorit të transportit rrugor dhe njohjen reciproke të diplomave dhe çertifikatave", i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën e Këshillit 96/26/EC. 282

3.1.2

Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Studim me qëllim njohjen e legjislacionit evropian për përafrimin e legjislacionit të vendit mbi transportin e mallrave të rrezikshme me rrugë. (Direk. 94/55; 96/35; 95/50).

3.2

Prioritetet afatmesme (2009-2010) Zbatimi i Memorandumit të Mirëkuptimit të Evropës Juglindore (SEE) Rrjeti Transportues Rajonal përfshi Observatorin e Transportit (SEETO).

3.2.1

Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Projekt-ligj "Për aderimin në Konventën "Mbi Taksimin e Mjeteve Rrugore që merren me Transportin Ndërkombëtar të Mallrave". Projekt-ligj "Për aderimin në Konventën "Mbi Taksimin e Mjeteve Rrugore që merren me Transportin Ndërkombëtar të Udhëtarëve". Projekt-vendim "Mbi përcaktimin për disa mjete rrugore të përmasave të lejuara maksimale në trafikun kombëtar dhe ndërkombëtar dhe peshat e autorizuara maksimale në trafikun ndërkombëtar", i cili përputhet plotësisht me Direktivën 96/53/EC. Projekt- ligj "Për miratimin e dokumentit të ri të politikave sociale për drejtuesit e mjeteve, organizimin e kohës së punës me qëllim rritjen e sigurisë rrugore", i cili përputhet plotësisht me Rregulloren 561/2006/KEE. Projekt- vendim "Mbi procedurat standarte të kontrollit për vënien në zbatim të ligjeve për transportin rrugor", i cili përafrohet plotësisht me Direktivën 2006/22/EC. Projekt-ligj "Për transportin e mallrave të rrezikshme me rrugë", i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën e Këshillit 94/55/EC. Projekt-vendim "Mbi caktimin dhe kualifikimin profesional të konsulentëve të sigurisë rrugore në transportin rrugor të mallrave të rrezikshme", i cili do te përafrohet plotësisht me Direktivën 96/35/KE. Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Trajnime të eksperteve "Mbi direktivat që lidhen me transportimin e mallrave te rrezikshme, mbi kualifikimin e konsulentëve të transportit rrugor; procedurat uniforme për kontrollet" (implementimin e Direktivave 94/55;96/35;95/50). Trajnimi i organeve të kontrollit në rrugë lidhur me zbatimin e legjislacionit në fushën e transportit rrugor. Bashkëpunimi me MPÇS&SHB "Mbi harmonizimin e disa ligjeve sociale në lidhje me transportin rrugor" (Rregullore 561/2006). Studim me qëllim njohjen me legjislacionin komunitar në fushën e transportit rrugor. Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2013) Projekt-vendim "Mbi procedurat uniforme në kontrollin e transportit rrugor të mallrave të rrezikshme", i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën e Këshillit 95/50/EC; Projekt-ligj "Për një ndryshim në ligjin 8977, date 12.12.2002 "Për sistemin e taksave në Republikën e Shqipërisë", i cili do te përafrohet pjesërisht me Direktivën 99/62/EC; Projekt-vendim "Mbi raportimet statistikore në transportin rrugor të mallrave", i cili do të përafrohet plotësisht me Rregulloren e Këshillit (EC) Nr. 1172/98. Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012)

3.5.1

3.5.2

3.5.3 Tabela 1

283

Forcimi i kapaciteteve institucionale të institucionit/drejtorisë INVESTIME Shtim personash Trajnime NJËSIA E GJENDJA AKTUALE MATJES specialist mijë/ lekë 3 X VITET 2009 X 440

2007 X X

2008 X 1160

2010 X X

284

3.11.4 TRANSPORTI HEKURUDHOR 1 Objektivi politik Rigjallërimi dhe ristrukturimi i sistemit hekurudhor është prioritet i Qeverisë Shqiptare. Përmirësimi i vazhdueshëm i kuadrit ligjor, duke synuar përafrimin sa më të shpejtë të tij me legjislacionin evropian, përmirësimi i menaxhimit dhe i përformancës ekonomike, reduktimi i kostove operative, ulja e subvencioneve, hapja e tregut të transportit hekurudhor edhe për operatorë të tjerë, përmirësimi gradual i treguesve teknikë të infrastrukturës hekurudhore si dhe rinovimi i përgjithshëm i inventarit të mjeteve lëvizëse, duke i dhënë përparësi importit të trenave rajonale, janë objektivat që priten të realizohen deri në periudhën afatmesme, me qëllim përmbushjen e prioritetit të Qeverisë Shqiptare. Këto objektiva mbështeten në nenin 105 të MSA-së si dhe në nenet 7-10 të Protokollit 5 "Për transportin tokësor". Qëllimi final në perspektivën afatgjatë është përfshirja e rrjetit tonë hekurudhor në rrjetet rajonale hekurudhore: Korridori VIII dhe Rrjeti Hekurudhor Rajonal i Performancës së Lartë. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Me qëllim rregullimin e veprimtarisë në Transportin Hekurudhor, me Ligjin nr. 9317, datë 18.11. 2004, është miratuar "Kodi Hekurudhor i Republikës së Shqipërisë". Ky Kod është mbështetur në direktivat kryesore të KE-së për zhvillimin e sektorit hekurudhor si: hapja e tregut për transportues të tjerë, përveç Hekurudhave Shqiptare Sha., liberalizimi, transparenca, mos diskriminimi i operatorëve, ndarja e operatorëve të transportit nga administruesit e infrastrukturës. Ligji i meposhtem ka reference ne acquis: 1. ligji nr. 9317, datë 18.11. 2004, "kodi hekurudhor i republikës së shqipërisë" 2. Përafrim i Direktivave 91/440/CEE, 2001/12/KE, 2001/13/KE dhe Rregullores 1191/69. 3. Shkalla e përafrimit : e pjesshme Shqipëria është anëtare e Organizatës Ndërqeveritare të Transportit Ndërkombëtar Hekurudhor, që nga viti 1984 (OTIF). Në 1 Qershor 1984 Shqipëria ka ratifikuar Konventën lidhur me transportet ndërkombëtare hekurudhore e 9 Majit 1980 (COTIF). Aktualisht Republika e Shqipërisë është anëtare në Konventat e mëposhtme : Konventa e OKB-së (UNCE) për lehtësimin e kalimeve kufitare për mallrat e transportuara me hekurudhë. Konventa e OKB-së (UNCE) për lehtësimin e kalimeve kufitare për udhëtarët dhe bagazhet e transportuara me hekurudhë. Rregullat uniforme lidhur me kontratën e transportit ndërkombëtar hekurudhor të mallrave (CIM). Rregullat uniforme lidhur me kontratën e transportit ndërkombëtar hekurudhor të udhëtarëve (CIV). Rregullorja lidhur me transportit ndërkombëtar hekurudhor të mallrave të rrezikshme (RID); Gjithashtu, Shqipëria është palë edhe në Memorandumin e Mirëkuptimit të Evropës Jug-Lindore, nënshkruar me 11 qershor 2004. 1.2 Kuadri institucional 285

Në zbatim të legjislacionit në fuqi, Sektori i Politikave t Transportit Hekurudhor, në Ministrisë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit, është njësia rregullatore e përgjithshme e aktivitetit tërësor të transportit hekurudhor. Drejtimet kryesore të punës të Ministrisë janë: Të hartojë dhe të përmirësojë në mënyrë të vazhdueshme politikat e zhvillimit të transportit hekurudhor, në përputhje me zhvillimin aktual të ekonomisë kombëtare dhe të nevojave të popullatës për transportin e mallrave e të udhëtarëve, si për transportin e brendshëm ashtu dhe për transportin ndërkombëtar hekurudhor; Të hartojë dhe të përmirësojë në vijimësi një legjislacion sa me bashkëkohor e në përputhje me direktivat e Bashkimit Europian, me synim nxitjen dhe menaxhimin optimal të transportit hekurudhor në përputhje me politikat sektoriale të hartuara. Të ndjekë hartimin e studimeve të fizibilitetit dhe master ­ planeve për zhvillimin e transportit hekurudhor në tërësi dhe sipas zonave e Korridoreve të veçanta të transportit. Të mbështesë, të inkurajojë dhe të favorizojë zhvillimin e trafikut transit, duke i dhënë përparësi zhvillimit të transporteve multimodale në korridoret Lindje ­ Perëndim, Veri ­ Jug si dhe ato në drejtim të Kosovës; Të marrë masat për mënjanimet e një konkurrence të pandershme; Të përcaktojë politikat e përmirësimit të infrastrukturave ekzistuese të transportit hekurudhor dhe të zgjerimit e zhvillimit të infrastrukturave të reja; Të monitorojë zbatimin e politikave dhe të bashkëpunojë me organet e pushtetit lokal për probleme specifike; Të shqyrtojë dhe të ndjekë në tërësi problemet teknike të transportit hekurudhor, që lidhen me gjendjen aktuale të inventarit të mjeteve lëvizëse, të sistemeve të komunikimit e të sinjalizimit si dhe të ndjekë në vazhdimësi politikat e miratuara për ecurinë në këtë fushë. Ministria e Punëve Publike, Transporteve dhe Telekomunikacionit bashkëpunon ngushtësisht me Ministrinë e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës, Hekurudhat Shqiptare Sh.a. dhe Drejtorinë e Planifikimit Financiar, Statistikave dhe Integrimit në MPPT&T për hartimin e strategjive dhe hapat e privatizimit të sektorëve të ndryshëm të transportit hekurudhor, në bazë të politikës së hartuar për këtë qëllim. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Evropian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian si dhe në Programin Buxhetor Afatmesëm, prioritet afatshkurtër në fushën e transportit hekurudhor është: Të nisin reformat e nevojshme në sektorin hekurudhor 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Me qëllim përmirësimin e kuadrit nënligjor, do të ndërmerren këto nisma në zbatim të detyrimeve që rrjedhin nga "Kodi Hekurudhor i Republikës së Shqipërisë": Miratimi i Rregullores për dhënien dhe heqjen e dëshmisë së aftësisë dhe shqyrtimi i kundërvajtjeve administrative; Miratimi i standarteve teknike të vijave hekurudhore (Përputhje e pjesshme me Standardet Teknike të Ndërveprimit të përcaktuara ne direktivat 96/48/EC dhe 2001/16/EC); Miratimi i Udhëzimit mbi kushtet teknike të ndërtimit dhe të funksionimit të kalesave hekurudhore. (Përputhje e pjesshme me Standardet Teknike të Ndërveprimit të përcaktuara ne direktivat 96/48/CE dhe 2001/16/EC); Miratimi i Rregullores së sinjalizimit dhe e ndërlidhjes në hekurudhë. (Përputhje e pjesshme me Standardet Teknike të Ndërveprimit të përcaktuara ne direktivat 96/48/CE dhe 2001/16/EC); Miratimi i Rregullores për kontrollin, mirëmbajtjen dhe mbrojtjen e infrastrukturës hekurudhore. (Përputhje e pjesshme me Standardet Teknike të Ndërveprimit të përcaktuara ne direktivat 96/48/CE dhe 2001/16/EC); 286

Miratimi i Rregullores për shfrytëzimin teknik të hekurudhave. Miratimi i Rregullores për transportin hekurudhor të udhëtarëve dhe të bagazheve. Miratimi i Rregullores për kriteret e liçensimit të transportuesve hekurudhorë. (Përputhje e pjesshme me Direktivat 95/18/CE, 2001/13/EC); Miratimi i Rregullores për dhënien e lejeve të veprimtarisë të transportuesve hekurudhorë. (Përputhje e pjesshme me Direktivat 95/18/CE, 2001/13/EC); Miratimi i Rregullave për mënyrën e përdorimit të vijës hekurudhore nga transportuesit hekurudhorë. (Direktiva 2001/14/EC); Miratimi i Rregullores për transportin hekurudhor të mallrave të rrezikshme Miratimi i Rregullores mbi kushtet e pranimit teknike dhe të pranimit për shfrytëzim të mjeteve hekurudhore. (Përputhje e pjesshme me Standardet Teknike të Ndërveprimit të përcaktuara ne direktivat 96/48/EC dhe 2001/16/EC); Të gjitha këto iniciativa ligjore do të jenë pjesërisht të përputhura me , Rregulloret (EEC) 1191/69, 1107/70 si dhe me Direktivën 91/440/EC, Direktivën 95/18/EC, Direktivën 96/48/EC, Direktivën 2001/12/EC, Direktivën 2001/13/CE, Direktivën 2001/14/EC, Direktivën 2001/16/EC, Direktivën 2004/49/EC, Direktivën 2004/50/EC, Direktivën 2004/51/EC. Përveç rregulloreve të mësipërme, gjatë proçesit të reformimit mund të lindë domosdoshmëria e nxjerrjes së akteve të tjera ligjore, në varësi të ecurisë së këtij proçesi. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për realizimin e prioritetit afatshkurtër në këtë fushë, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Studimi i Legjislacionit Komunitar në fushën e Transportit Hekurudhor; Studim mbi ndarjen institucionale te infrastrukturës nga transportuesit hekurudhore te udhëtarëve dhe te mallrave; Hartimi i plan - veprimit për ndarjen e llogarive të sektorit të infrastrukturës nga sektori i shfrytëzimit; Studim për ndarjen e Bazës Mekanike në një shoqëri anonime të veçantë; Ndarja e Bazës Mekanike në një Shoqëri anonime të veçante, jo në varësi të HSH -së. Studim mbi ndarjen institucionale të infrastrukturës nga transportuesit hekurudhorë të udhëtareve dhe të mallrave. Pjesëmarrja në mbledhjet e Komitetit Drejtues te Marrëveshjes "Mbi ngritjen e një rrjeti hekurudhor të Performancës së Lartë me Evropën Juglindore"; 3.2 Prioritetet afatmesme (2009 ­ 2010) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Europian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Europian, prioritet afatmesëm (2009-2010) për fushën e transportit hekurudhor është: Zbatimi i Memorandumit të Mirëkuptimit të Europës Juglindore (SEE), Rrjeti Transportues Rajonal përfshi Observatorin e Transportit (SEETO) Zbatimi i rekomandimeve të studimit "Mbi Planin 5 vjeçar te biznesit të Hekurudhave Shqiptare". 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009 ­ 2010) Të gjitha iniciativat ligjore, të parashikuar për periudhën afatshkurtër do të shërbejnë si bazë për përmirësime të vazhdueshme në periudhën afatmesme me qëllim përafrimin sa më të shpejtë me legjislacionin evropian. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009 ­ 2010) Në zbatim të strategjisë së miratuar do të vazhdojë reformimi dhe ristrukturimi i Hekurudhave Shqiptare sha. drejt qëllimit për tu kthyer në një njësi biznesi financiarisht autonome, do të riorganizohet shërbimi i udhëtarëve, do të merren masat për rritjen e aksesit hekurudhor në Portin e Durrësit, etj. 287

3.3 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Do të vazhdoje nisma për përputhjen sa më të plotë të akteve kombëtare ligjore e nënligjore të fushës me ato të Bashkimit Evropian. 3.3.1 Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012) Në përputhje me strategjinë sektoriale të hartuar dhe të fondeve që do të akordohen për sistemin hekurudhor, do te synohet modernizimi i linjës hekurudhore Tirane ­ Durrës si dhe ndërtimi i linjës se re hekurudhore me Maqedoninë. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale për Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit (Sektori i Politikave te Transportit Hekurudhor) INVESTIME NJËSIA MATËSE Rritja e person numrit të punonjësve Trajnime 000 lek GJENDJA AKTUALE 3 0 0 7500 VITI 2007

2006

2008

288

3.11.5 TRANSPORTI DETAR 1 Objektivi politik Mbështetur në nenin 70 të MSA, në fushën e transportit ndërkombëtar detar, objektiv mbetet zbatimi me efektivitet i parimit të aksesit të pakufizuar në treg dhe një trafiku mbi një bazë tregtare, si edhe respektimi i detyrimeve ndërkombëtare dhe evropiane në fushën e standardeve të sigurisë dhe të mbrojtjes së mjedisit. Kjo shprehet me një mjedis të lirë konkurrues, si një veçori thelbësore në transportin detar ndërkombëtar, duke shfuqizuar me hyrjen në fuqi të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, të gjitha masat e njëanshme si dhe pengesat administrative, teknike dhe të tjera të cilat mund të kenë efekte kufizuese apo diskriminuese në ofrimin e lirë të shërbimeve në transportin detar ndërkombëtar, përdorimin e infrastrukturës dhe shërbimeve ndihmëse detare në porte, ashtu si dhe tarifave dhe taksave, lehtësirave doganore dhe caktimit të vendeve të ankorimit dhe lehtësirave për ngarkim-shkarkim. Kështu, objektivat kryesore të parashikuara në Strategjinë Sektoriale të Transportit Detar janë kryesisht për ngritjen e Administratës Detare, kompletimin e kuadrit ligjor, modernizimin e porteve, për rehabilitimin dhe rikonstruksionin e infrastrukturës, superstrukturës portuale, privatizimin e shërbimeve tregtare portuale, zhvillimin e transportit detar, sigurinë e jetës në det, mbrojtjen e mjedisit detar etj. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet qe nuk transpozojnë akte komunitare Të gjitha aktet ligjore të mëposhtme janë në përputhje të plotë me konventat ndërkombëtare detare në të cilat Republika e Shqipërisë aderon me miratimin e tyre: Ligj Nr. 9594, datë 27.07.2006 "Për aderimin në Konventën Ndërkombëtare Detare "Për parandalimin e ndotjeve nga anijet, 1973 të ndryshuar me protokollin e vitit 1978 (MARPOL 73/78)." Ligj Nr. 9055, datë 24.04.2003 "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën e Kombeve të Bashkuara "Për të Drejtën e Detit", Montego Bay, Xhamajka. Ligj Nr. 9213, datë 1.04.2004, "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare Detare "Për Shpëtimin e Jetës ne Det" (SOLAS 1974), së bashku me amendamentet që pasojnë atë deri në Dhjetor të vitit 2000. Ligj 8569, datë 20.01.2000, "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare Detare "Për standardet e kualifikimit, atestimit dhe të shërbimit për detarët, STCË". Ligj Nr. 9166, datë 22.01.2004 "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare Detare "Për rregullat për parandalimin e përplasjeve në det". Ligj Nr. 9277, datë 23.09.2004, Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën e Athinës "Për transportin e pasagjereve dhe bagazheve të tyre me det". Ligj Nr. 9504, datë 3.04.2006, "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën e Kombeve të Bashkuara "Për transportin e mallrave në rrugë detare (Rregullat e Hamburgut)". Ligj Nr. 9428, datë 13.10.2005, Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare Detare "Për krijimin e lehtësive për trafikun ndërkombëtar detar, (FAL), London 1965". Ligj nr. 8690, datë 16.12.2000, "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën "Për mbrojtjen e mjedisit detar dhe të zonës bregdetare të detit Mesdhe, (Konventa e Barcelonës)" Ligj nr. 9495, datë 20.03.2006, "Për aderimin e Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare "Për shpëtimin, 1989, London". Ligj Nr. 9251, datë 8.7.2004 "Kodi Detar i Republikës së Shqipërisë" Ligj Nr. 9130, datë 8.9.2003 "Për Autoritetin Portual" Ligj Nr. 9281, datë 23.09.2004, "Për sigurinë në anije dhe porte" 289

Dekreti Nr. 4938, datë 4.2.1972, ndryshuar me Dekretin Nr. 6180, datë 26.4.1980, "Për Kapitenerinë e Porteve". 2.2 Kuadri institucional ekzistues Drejtoria e Politikave të Transporti Detar është njësia më e lartë e administratës detare, portuale dhe ujore e përfshirë në strukturën organizative të Ministrisë së Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit dhe që varet nga Ministri i Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit. Misioni i kësaj Drejtorie përfshin të gjitha çështjet administrative, juridike, ekonomike, financiare, teknike, sociale etj., brenda kuadrit ligjor të kompetencave të kësaj Ministrie si : Përcaktimi i strategjisë së zhvillimit të Transportit Detar, Ujor, dhe Porteve, Përcaktimi i rregullave të administrimit të pronës brenda territoreve të porteve, Përgatitja e legjislacionit për rregullimin e të gjitha çështjeve që kanë të bëjnë me zhvillimin normal të aktiviteteve në fushën e transportit detar, ujor dhe porteve. Përcaktimi i rregullave për parandalimin dhe mbrojtjen nga ndotja të mjedisit në bashkëpunim me Ministritë e interesuara në zbatim të Konventave Ndërkombëtare Detare si dhe mënyrën e zbatimit dhe kontrollit të këtyre rregullave etj. Për të kryer detyrat e mësipërme Drejtoria e Politikave të Transporti Detar në Strukturën e saj organizative përbëhet nga 7 punonjës. Në bashkëpunim me Drejtorinë e Shërbimeve Juridike, Sektorin e Integrimit dhe Drejtorinë e Marrëdhënieve me Jashtë, në MPPTT, kjo drejtori përgatit: marrëveshjet detare me shtetet e tjera që burojnë nga zbatimi i Konventave Ndërkombëtare Detare dhe Ligjit për Detin. të gjithë dokumentacionin për ratifikimin, bashkimin ose pranimin e Konventave Ndërkombëtare Detare si dhe rregullat kombëtare në zbatim të tyre; Ndjek në procesin e zhvillimit të përgjithshëm të gjitha problemet që dalin për detin duke i zgjidhur ato sipas kompetencave që i jep ligji. Merr pjesë duke bashkëpunuar me drejtoritë e tjera në lidhje me kryerjen e investimeve në sektorin e transportit detar, ujor dhe porteve. Bashkëpunon me institucionet e vartësisë si Autoriteti Portual Durrës, Portet Detare Sh.A, Kapitaneria e Përgjithshme e Porteve, Regjistri Detar Sh.A, Ndërmarrja e Anijeve të Shërbimit Detar, për çështjet që lidhen me funksionimin e këtyre institucioneve. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Përmirësimi i kushteve të sigurisë detare, veçanërisht shkalla e ndalimit të anijeve shqiptare sipas Memorandumit të Mirëkuptimit të Parisit. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) "Projektligji Për Administratën Detare" i cili ka për qëllim krijimin e Administratës Detare Shqiptare me strukturat e saj politik ­ bërëse dhe implementuese. Do të përafrohet plotësisht me Direktivën 94/57/Ec dhe Direktivën 95/21/Ec. Projektligj "Për aderimin e Shqipërisë në Memorandumin e Mirëkuptimit të Parisit "Për Kontrollin Shtetëror Portual". Do të përafrohet me Direktivën 94/57/Ec dhe Direktivën 95/21/Ec sikurse janë amenduar. Projektligj "Për aderimin në Konventën për dokumentet e identifikimit të detareve". Do të përafrohet me Rregulloren 1612/68/Ec 290

Projektligji "Për standardet minimale në anijet tregtare 1976 dhe protokollin e vitit 1996 (ILO 147)". Do të përafrohet me Konventën "Për standardet minimale ne anijet tregtare1976, dhe protokolli I vitit 1996 (ILO 147)". Projektligj për aderimin në Konventën e Kombeve te Bashkuara "Mbi arrestimin e anijeve",1999. Do të përafrohet me Konventën e Kombeve te Bashkuara "Mbi arrestimin e anijeve",1999. Projektligj për aderimin në Konventën e Kombeve te Bashkuara "Mbi pengjet dhe pretendimet detare", 1993. Do të përafrohet me Konventën e Kombeve te Bashkuara "Mbi pengjet dhe pretendimet detare", 1993. Projektligj për aderimin në Konventën Për minimumin e moshës së punësimit të Detarëve. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Ngritja e Administratës Detare. Ngritja e Kontrollit Shtetëror Portual. Ngritja e Forcës së Sigurisë në Portin e Vlorës. Ngritja e Forcës së Sigurisë në Portin e Sarandës. Ngritja e Forcës së Sigurisë në Portin e Shëngjinit. Studim me qëllim njohjen me legjislacionin komunitar në fushën e transportit detar. Forcimi i kapaciteteve të njësisë së PIU ­t. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Të arrihen përparime të dukshme në rehabilitimin e porteve të Durrësit dhe Vlorës dhe të konsolidohen operacionet portuale në këto porte. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Projekt ligj për aderimin në Konventën "Për transportin e mallrave të rrezikshme dhe helmuese HNS 96". Projektvendim për miratimin e Planit Kombëtar të ndërhyrjes në rast të ndotjes aksidentale detare (plani i kontigjencës). Projektligj "Për aderimin në Konventën Mbi Ujërat e Ballastit, 2004". 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjata (2011-2012) Projektligj për aderimin në Konventën "Për krijimin e një vendi të përshtatshëm për një port rifuxho për anijet në avari". Projektligj për aderimin në Konventën "Për rregullat në transportin Detar (Konventa Londrës)" Projektligj "Për aderimin në Protokollin e përgatitjes, ndërhyrjes dhe bashkëpunimit ndaj ndotjeve aksidentale nga substancat e dëmshme dhe helmuese, 2000" (OPRC - HNS). 3.3.2 S'ka Aktivitetet zbatuese afatgjata (2011-2012)

Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të institucionit/drejtorisë së politikave të transportit detar INVESTIME NJËSIA E MATJES GJENDJA VITET AKTUALE 2007

2008

2009

2010

291

1. Shtim persona personash 4. Trajnime (mijë (mijë lekë) lekë)

7 X

1 34400

15

X

X X

86100 X

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të transportit detar ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Punëve Publike Transportit dhe Telekomuni kacionit, Qeveria Autoritet Italiane Portuale Banka Ministria e Europiane për Punëve Rindërtim Publike Transportit dhe Zhvillim, dhe Telekomuni Banka Europiane kacionit, për Autoritet Investime Portuale

Cooperazione Italiana

Ndërtimi i fazës së parë, të dytë dhe pjesërisht të tretë të Master Planit të Portit të 15.4 mln Vlorës Ndërtimi i terminalit të pasagjerëve në Portin e Durrësit, Rehabilitimi i Kalatave 7 dhe 8 si dhe Punime të tjera ndihmëse 40 mln

2008

2010

2007

2009

292

3.11.6 TRANSPORTI AJROR 1 Objektivi politik Krijimi gradualisht i një hapësire unike e të lidhur qarkullimi si në nivel kombëtar, ashtu edhe në nivel rajonal siç përcaktohet edhe në Nenin 59 të MSA-së, është një nga objektivat strategjike për sektorin e transportit ajror. Qeveria Shqiptare synon të zbatojë me efiçencë projektet aeroportuale për rritjen e kapaciteteve të lëvizjes së lirë të njerëzve, mallrave dhe shërbimeve dhe të metodave më efektive të tërheqjes së kapitaleve private në këto shërbime. Një rëndësi e vacantë do t'i kushtohet zbatimit me rigorozitet të detyrimeve ligjore, që rrjedhin nga qënia palë në disa prej Konventave dhe Marrëveshjeve më të rëndësishme Ndërkombëtare në Fushën e Transportit Ajror. Duke ju referuar Nenit 70 të MSA-së, planifikimin strategjik të Sektorit të Transportit Ajror të fokusuar drejt një vizioni të qartë, i cili konsiston në përmirësimin e klimës dhe mjedisit për zhvillimin e transportit të brendshëm ajror dhe atij ndërkombëtar sipas standardeve Evropiane, nëpërmjet përshtatjes së infrastrukturës ligjore dhe operuese në këtë fushë në zbatim të dispozitave të marrëveshjeve së Shqipërisë me KE (Marrëveshja Horizontale dhe Marrëveshja ECAA). Prioritet në politikat sektoriale të transportit ajror duke ju referuar edhe Nenit 106 te MSA-se si dhe në përputhje me programin e Qeverisë shqiptare për periudhën 2007-2010, përbejnë Hartimi i Kodit Ajror të Republikës së Shqipërisë në mënyrë që të jetë në përputhje me acquis communautaire, si dhe detyrimet që rrjedhin nga angazhimet për te pasur një Hapësirë të Përbashkët Evropiane të Aviacionit (ECAA), SES dhe Blloqet Funksionale nëpërmjet të cilave arrihet: Rritja e efiçencës së nivelit të shërbimeve të Transportit Ajror në lëvizjen e lirë të njerëzve dhe të mallrave; Arritja e standardeve të plota evropiane të liberalizimit të tregut, nëpërmjet aplikimit të kushteve të barabarta të konkurrencës; Përputhshmëria e plotë me standardet ndërkombëtare për sigurinë dhe parrezikshmërinë në lëvizjen e pasagjerëve dhe të mallrave; Kooperimin me të gjithë strukturat e transportit brenda dhe jashtë vendit për zhvillimin e turizmit, biznesit dhe bashkëpunimeve rajonale; 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Kuadri Ligjor në fuqi në fushën e transportit ajror, që mbart transpozim të akteve komunitare konfigurohet si me poshtë: 1. Ligji nr. 9658, date 18.12.2006 "Për ratifikimin e "Marrëveshjes Shumëpalëshe ndërmjet Komunitetit Evropian dhe shteteve anëtare të tij, Republikës së Shqipërisë, Bosnjës dhe Hercegovinës, Republikës së Bullgarisë, Republikës së Kroacisë, Republikës së Maqedonisë, Republikës së Islandës, Republikës së Malit të Zi, Mbretërisë së Norvegjisë, Rumanisë, Republikës së Serbisë dhe Misionit Administrativ të Përkohshëm të Kombeve të Bashkuara në Kosovë, për krijimin e një Zone të Përbashkët të Aviacionit Evropian"". 2. Rregullorja e Këshillit (EEC) nr. 2407/92 "Mbi liçensimin e transportuesve ajrore" Rregullorja e Këshillit (EEC) nr. 2408/92 "Mbi aksesin për transportuesit ajrore në rrugët komunitare", Rregullorja e Këshillit (EEC) nr. 2409/92 "Mbi tarifat dhe vlerat për shërbimet ajrore" Rregullorja e Këshillit (EC) nr. 549/2004 "Mbi krijimin e qiejve të Vetëm Evropiane" ( Rregullorja kuadër) Rregullorja e Këshillit (EC) nr. 552/2004 "Mbi Ndër-veprueshmërinë e Rrjetit të Menaxhimit të Trafikut Ajror" (Rregullorja e Ndër-veprueshmerisë). 293

3. E plotë

1. Ligji nr. 9586, date 20.07..2006 "Për ratifikimin e "marrëveshjes ndërmjet këshillit të ministrave të republikës së Shqipërisë dhe Komunitetit Evropian për aspekte të caktuara të shërbimeve ajrore.". 2. Rregullorja e Këshillit (EEC) nr. 2407/92 "Mbi liçensimin e transportuesve ajrorë" Rregullorja e Këshillit (EEC) nr. 2408/92 "Mbi aksesin për transportuesit ajrore ne rrugët komunitare", Rregullorja e Këshillit (EEC) nr. 2409/92 "Mbi tarifat dhe vlerat për shërbimet ajrore" Rregullorja e Këshillit (EC) nr. 549/ 2004 " Mbi krijimin e qiejve të vetëm evropiane" (Rregullorja kuadër) Rregullorja e Komisionit (EC) nr. 2111/2005 "Mbi krijimin e listës së komunitetit të transportuesve ajrore që janë objekt i një ndalimi operues brenda Komunitetit dhe mbi informimin e pasagjereve mbi identitetin e transportuesit ajror operues dhe kundërshtimin e Direktivës 2004/36 EC ", Direktiva e Këshillit (EEC) nr. 91/670, "Mbi pranimin e ndërsjellët të liçensave të personelit për ushtrimin funksioneve në aviacionin civil" 3. E plotë

1. Konventa e Montrealit "Për unifikimin e disa rregullave për transportin ndërkombëtar ajror", ligji nr. 9255, 15.07.2005.. 2. Rregullorja nr.785/2004/EC e Parlamentit Evropian dhe e Këshillit të datës 21 prill 2004 ''Mbi kerkesat e siguracionit te avioneve dhe transportuesve ajrore'' 3. E plotë

1. Dekreti i presidiumit date, 28/03/91, Konventa Ndërkombëtare e Aviacionit Civil, nënshkruar në Chicago, 7/12/44, 2. Direktiva e Keshillit nr.92/14 e datës 2 Mars 1992 ''Mbi kufizimet e operimit të aeroplaneve'' mbuluar nga pjesa e II, kapitulli 2, volumi i Aneksit 16 të ICAO-s, botimi i dyte (1998) i Konventes Nderkombetare të Aviacionit Civil. 3. E plotë Ligjet dhe aktet e tjera që nuk transpozojnë akte komunitare Aktet normative qe rregullojnë veprimtarinë e transportit ajror, por qe nuk transpozojne akte komunitare janë: Ligji Nr. 7877, datë 30.11.1994, "Për Aviacionin Civil Shqiptar" Ligji Nr. 8910, datë 19.03.1998, "Për sigurinë e aviacionit civil" Ligji Nr. 8374, datë 15.07.1998, "Për përdorimin e hapësirës ajrore të RSH" Ligji nr. 9312 datë 11.11.2004, "Për ratifikimin e Marrëveshjes së Koncesionit, ndërmjet Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Shoqërisë Koncesionare "Tirana Airport Partners" sh.p.k., për ndërtimin, vënien në pune, operimin dhe mirëmbajtjen e Aeroportit Ndërkombëtar "Nënë Tereza". Ligji nr. 9149 datë 30.10.2003 "Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr 8130, date 19.03.1998 "Për sigurinë në aviacionin civil shqiptar", referuar Aneksit 17 "Siguria" te ICAOS, Dokumentit 8973 "Manuali i Sigurisë"; VKM Nr. 270, dt. 10.05.06 "Për miratimin e Planit Kombëtar të Transportit". 294

VKM Nr. 48, dt 28.01.1999, "Për krijimin e bordit të hetimeve të aksidenteve dhe incidenteve ajrore të aviacionit civil". VKM nr. 665 dt 18.12.2002, "Për miratimin e kontratës ndërmjet Qeverisë së Republikës së Shqipërisë dhe Lockheed Martin Global inc. Për modernizimin e shërbimit të Trafikut Ajror Shqiptar" VKM Nr. 296, dt 14.05.2004 "Për krijimin e Komitetit te Sigurisë se Aeroportit të Rinasit " VKM Nr. 3, dt. 07. 01.1999, "Për krijimin dhe funksionimin në fushën e kërkim-shpëtimit (SAR) të avionëve në rast aksidentesh ajrore". VKM Nr. 224, dt. 15. 05.1995, "Për krijimin e Këshillit konsultativ te Aviacionit Civil", VKM nr. 91 date 20.02.2004 "Për miratimin e programit kombëtar të sigurisë së Aviacionit Civil". Republika e Shqipërisë ka aderuar dhe ratifikuar Aktet ndërkombëtare ligjore, si më poshtë : Marrëveshja ndërkombëtare e shërbimeve transit të trafikut ajror, nënshkruar në Chicago më 07/12/44. Marrëveshja ndërkombëtare e Transportit Ajror, Protokolli në tekstin autentik tri-gjuhësh i Konventës Ndërkombëtare të Aviacionit Civil, nënshkruar në Buenos Aires, me 24/09/68 Artikulli 83 pers. në Montreal, me 06/10/80, Konventa e Mbrojtjes ndaj akteve të kryera bordin e avionit, nënshkruar në Tokyo me 14/09/63, Konventa për Shtypjen e Masave të Paligjshme në Avion, nënshkruar me Hage me 16/12/70, Konventa për Shtypjen e Akteve të Paligjshme kundër Sigurisë në Aviacionin Civil, nënshkruar me Montreal me 23/09/71, Protokolli për shtypjen e akteve të paligjshme të dhunës në Aeroportet Ndërkombëtare Civile me 23/09/71 dhe Konventa Shtesë për Shtypjen e Akteve të Paligjshme kundër Sigurisë në Aviacionin Civil, nënshkruar në Montreal më, nënshkruar ne Montreal me 24/02/88. "Për Aderimin e R.SH në Konventën "Për Garancitë Ndërkombëtare në Pajisjet e Lëvizshme " dhe në Protokollin e saj", ligji nr. 9551, dt. 05.06.2006. "Për Aderimin e Republikës së Shqipërisë në Dispozitat për Zhvillimin Pranimin dhe Zbatimin e Kërkesave të Përbashkëta të Aviacionit, (JAA), ligji nr. ligjin nr. 9489, date 13.03.2006. "Për Aderimin E Republikës së Shqipërisë në Konventën Ndërkombëtare të EUROKONTROLL-it, ligji Nr. 8821, datë 15.10.2001. Për anëtarësimin e Shqipërisë në Konferencën Evropiane të Aviacionit Civil (ECAC), Ligj, Nr. 8259, date 26.11.1997. 2.2 Kuadri institucional ekzistues Transporti ajror shqiptar, nga pikëpamja strukturore-organizative vepron si një sistem në krye të të cilit është Autoriteti me i larte i tij, Ministria e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit. Transporti ajror shqiptar kryen veprimtarinë e tij nëpërmjet tre nivelesh: Niveli i zhvillimit të politikave (Drejtoria e Politikave të Transportit Ajror në MPPTT); Niveli rregullator e teknik (Drejtoria e Përgjithshme e Aviacionit Civil); Niveli operacional dhe i operimit (Agjencia Nacionale e Trafikut Ajror, shoqëritë ajrore, operatori i aeroportit, struktura e shërbimit të kontrollit të trafikut ajror, organizmat e mirëmbajtjes dhe struktura të tjera). a) Drejtoria e Politikave të Transportit Ajror Drejtoria e Politikave të Transportit Ajror, si pjesë e strukturës së Ministrisë se Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit ka këto detyra: 295

Udhëheq procesin e hartimit të strategjive politike, ligjore dhe ekonomike të zhvillimit të Transportit Ajror në përputhje me strategjitë dhe objektivat e Qeverisë; Koordinon, mbështet dhe monitoron ekzekutimin e programeve të miratuara afatmesme dhe afatgjata nga organet e tjera me natyrë ekzekutive në fushën e Transportit Ajror, lëvizjes së lire të pasagjerëve dhe mallrave; Koordinon dhe monitoron proceset e zbatimit të legjislacionit në fushën e Transportit Ajror, përputhjen me legjislacionin ndërkombëtar dhe objektivat Evropiane të përfshirjes në një zone të vetme Evropiane, liberalizimin e tregut të transportit ajror, përmirësimet e sigurisë dhe parrezikshmërisë(security &safety) b) Drejtoria e Përgjithshme e Aviacionit Civil (DPAC) DPAC është strukture e vartësisë organike e Ministrisë së Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit dhe ka për mision rregullimin e marrëdhënieve ndërmjet shtetit dhe personave juridikë dhe fizikë shtetërore dhe privat, në përputhje me interesat kombëtare dhe normat teknike ndërkombëtare të veprimtarisë në fushën e aviacionit civil. c) Agjencia Nacionale e Trafikut Ajror Agjencia Nacionale e Trafikut Ajror ( ANTA) sh.a. është një shoqëri tregtare anonime me kapital tërësisht shtetëror e varur nga Ministria e Punëve Publike, Transporteve dhe Telekomunikacionet dhe Ministria e Ekonomisë, Tregtisë dhe Energjetikës. d) Tirana International Airport Shoqëria Tirana International Airport (TIA) sh.p.k është shoqëri me përgjegjësi të kufizuar e cila ka marre në koncesion operimin e Aeroportit të Rinasit. Tirana Airport Partners ka për mision kryerjen e të gjithë shërbimeve aeroportuale në aeroport. Koncesioni i formës (BOOT), është dhënë për 20 (njëzet)vjet dhe është ratifikuar me ligj nga Kuvendi i Shqipërisë. TIA është operatori i vetëm aeroportual i Aeroportit " Nene Tereza" Rinas. Modernizimi i Aeroportit "Nene Tereza" behet në përputhje me Master Planin e zhvillimit të Aeroportit miratuar nga Qeveria Shqiptare. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1. Prioritetet afatshkurtra (2007 -2008) Prioritetet afatshkurtra të përcaktuara për periudhën 2007-2008, në Transportin Ajror janë si më poshtë: Realizimi i ndryshimeve në Kodin Ajror në mënyrë, që ky akt të jetë në përputhje të plotë me legjislacionin evropian, duke marrë në konsideratë zbatimin efektiv të angazhimit "Për një Hapësirë të Përbashkët Evropiane të Aviacionit" (ECAA). Ky fakt i referohet Dokumentit të Partneritetit Evropian. Aplikimin në praktikë të marrëveshjes ECAA, duke realizuar tërësisht përshtatjen ligjore me legjislacionin evropian, për sa i takon bazës normuese të zhvillimit dhe funksionimit të të gjithë komponentëve të transportit ajror, dhe organizimin institucional të autoriteteve, që kryejnë veprimtari në fushën e aviacionit civil. Transpozimi i terezisë së akteve ligjore dhe organizimi institucional, imponuar prej Marrëveshjes, për fazën e parë tranzitore, siguron evropianizimin e proceseve dhe praktikave referuar kushteve e aksesit në treg, sigurisë, politikave aeoportuale, çështjeve mjedisore dhe sociale si dhe kontrollit të trafikut. (referime te Raportit te Komisionit 2006). Zbatimi dhe përditësimi i praktikave që rrjedhin nga anëtarësimi në organizmat ndërkombëtare të RSH ICAO, ECAC, JAA, EUROKONTROLL. Koordinimi i transportit ndërkombëtar me atë kombëtar, ngritja dhe zhvillimi i Transportit të brendshëm Ajror.

296

3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008 Për realizimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt VKM "Për miratimin e kërkesave rregullative të EUROKONTROLL-it mbi sigurinë në Aviacionin Civil Shqiptar". Projektligji "Për miratimin e Kodit Ajror", i cili do të rregullojë veprimtarinë në fushën e Transportit Ajror. Me qëllim përfshirjen në këtë Kod të standardeve evropiane, ai do të jetë plotësisht i përputhur me Rregulloret 2407/92/EC, 2343/90/EC, 2320/2002/EC, 2027/97/EC, 889/2002/EC, 785/2004/EC, 549/2004EC, Rreg.550/2004/EC, 551/2004/EC si dhe me Direktivat 94/56/EC, 2002/30/EC dhe me Konventën e Montrealit.(përputhshmëri e plotë) Projekt-Vendim i Këshillit të Ministrave për përcaktimin e strukturës, dhe mënyrës së financimit të Autoritetit të Aviacionit Civil. (e paidentifikuar,e pa-aplikushme ) Projekt-Vendim i Këshillit te Ministrave Për krijimin e Entit Kombëtar të Hetimit të Incidenteve dhe Aksidenteve në Aviacion, si organ i pavarur i aviacionit. (Direktivën 94/56KE "Mbi hetimin e aksidenteve dhe incidenteve"), (përputhshmëri e plote). Projekt-Vendim i Këshillit te Ministrave "Për organizimin e hapësirës ajrore dhe rregullat e ajrit në RSH". ( Direktivën 2002/30KE, përputhshmëri e plotë). 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra (2007 -2008) Për realizimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Përditësimi dhe plotësimi i detyrimeve që rrjedhin nga anëtarësimet e RSH ne Organizmat Ndërkombëtare te Aviacionit ICAO, ECAC, JAA, EUROKONTROLL. Në kuadër të përgatitjes përfundimtare të draftit të Kodit Ajror organizimi tryezave me grupet e interesit Njohje me legjislacionin komunitar në kuadër të zbatimit të MSA-së dhe në kuadër të zbatimit të akteve të tjera komunitare të transportit ajror: Marrëveshja ECAA etj Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për krijimin e Autoritetit të Aviacionit Civil" (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe bazë për draftimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Studim për aplikimin e tarifave aeroportuale dhe të shërbimit në aeroport Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar ketë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për krijimin e Entit Kombëtar të Hetimit të Incidenteve dhe Aksidenteve në Aviacion", (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe bazë për hartimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktike. Identifikimi i materialit referues, "Për organizimin e hapësirës ajrore dhe rregullat e ajrit në RSH", (Bibliografia, aktet normative të brendshme, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe baze për hartimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final te aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Perfeksionim i mënyrës së përpunimit dhe publikimit të të dhënave statistikore të aviacionit (pasagjere, posta dhe cargo) Zbatimi praktik i sygjerimeve te dhena nga Studimi zhvillimit te trafikut te brendshem ajror, nepermjet analizave te zhvillimit te trafikut ne aeroportin e Kukesit dhe te Zones Vlore Sarande. 3.2 Prioritetet afatmesme (2009-2010) Dokumenti i Partneritetit Evropian nuk ka adresim konkret prioritetesh afatmesme për transportin ajror. Në favor të kësaj politike zhvillimi është Qeveria Shqiptare, ajo që adreson, si prioritete 297

afatmesme normimin dhe unifikimin e praktikave të dhënies së të drejtave dhe shërbimit në pajtim me praktikat Komunitare Evropiane në fushën e Transportit Ajror. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Për realizimin e prioriteteve afatmesme (2009-2010), do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projekt-Vendim i Këshillit të Ministrave "Për procedurat e lëshimit të lejeve për fluturimet ndërkombëtare të avionëve" Projekt-Udhëzimi i Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për Mbajtjen e regjistrit shtetëror të aerodromeve civile dhe eksperimentale. Projekt-Udhëzim i Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për marrjen e lejeve në rastet e kryerjes së transportit ndërkombëtar dhe/ose punimeve ajrore në territorin e Republikës së Shqipërisë, për subjektet e aviacionit të huaj. Projekt-Udhëzim i Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për përcaktimin e kërkesave për lëshimin e Autorizimit të Operatorin Ajror dhe të Certifikatës së Operimit Ajror (C.O.A) Projekt-Udhëzim i Ministrit "Për licencimin e personelit inxhiniero- teknik të ANTA sh.a që lidhen me sigurinë e shërbimit të Trafikut Ajror" Projekt-Udhëzim i Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për kërkesat dhe procedurat për sigurinë në shërbimet e trafikut ajror në përputhje me standardet e ICAO-s dhe të EUROCONTROL­it Projekt-Vendim i Këshillit të Ministrave "Për përdorimin e fotografimit, filmimit dhe metodave të tjera nga bordi i avionit" Projekt- Vendim i Këshillit të Ministrave "Për përcaktimin e subjektit për kryerjen e Shërbimit meteorologjik për nevojat e aviacionit". 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme (2009-2010) Për realizimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për procedurat e lëshimit të lejeve për Fluturimet ndërkombëtare të avionëve", (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe bazë për draftimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për Udhëzimin e Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për Mbajtjen e regjistrit shtetëror të aerodromeve civile dhe eksperimentalë", (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe bazë për draftimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për Udhëzimin e Ministrit të Punëve Publike,Transportit dhe Telekomunikacionit për marrjen e lejeve në rastet e kryerjes së transportit ndërkombëtar dhe/ose punimeve ajrore në territorin e Republikës së Shqipërisë, për subjektet e aviacionit të huaj", (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe bazë për draftimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për Udhëzimin e Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për përcaktimin e kërkesave për lëshimin e Autorizimit të Operatorin Ajror dhe të Çertifikatës së Operimit Ajror (C.O.A)", (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe baze për draftimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). 298

Bashkëpunimi dhe koordinimi, nëpërmjet marrjes së eksperiencave me vende anëtare të BE, të cilat e kanë të konsoliduar këtë praktikë. Identifikimi i materialit referues, "Për Udhëzimin e Ministrit të Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit për kërkesat dhe procedurat për sigurinë në shërbimet e trafikut ajror në përputhje me standardet e ICAO-s dhe të EUROCONTROL­it", (Bibliografia, aktet normative të brendshme nëse ka, aktet respektive kommunitare, orientuese dhe bazë për draftimin e aktit), tryeza pune për realizimin e draftit final të aktit me konsulentë dhe institucionet bashkëpunuese). Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të institucionit/drejtorisë se politikave te transportit ajror INVESTIME NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë) GJENDJA AKTUALE 2007 3 3 3 VITET 2008 2009 4 X

2010 X

1.Shtim personash 4.Trajnime (mijë lekë)

299

3.12

TATIMET

1 Objektivi politik Bazuar në nenet 85 dhe 98 të MSA-së për forcimin e reformave të mëtejshme në sistemin fiskal dhe në ristrukturimin e administratës së tatimeve, Qeveria shqiptare angazhohet të sigurojë efikasitet në mbledhjen e taksave dhe në luftën kundër evazionit fiskal. Për këtë qëllim, do të merren parasysh prioritetet që lidhen me "acquis communautaire" në fushën e tatimeve dhe luftën kundër konkurrencës së dëmshme të tatimeve. Qeveria shqiptare njeh rëndësinë e përmirësimit të transparencës dhe shkëmbimit të të dhënave me Bashkimin Evropian me qëllim që të lehtësohet vënia në zbatim e masave parandaluese për mospagimin ose evazionin fiskal. Qëllimet dhe drejtimet kryesore të punës së qeverisë do të jenë: maksimizimi i mbledhjes së të ardhurave tatimore dhe kontributeve te sigurimeve shoqërore e shëndetësore per tatimpaguesit; ofrimi i shërbimeve të një cilësie të lartë; minimizimi i kostove të mbledhjes së të ardhurave tatimore pa rrezikuar efektivitetin e mbledhjes dhe duke ofruar shërbimet e nevojshme për tatimpaguesit, sigurimi për organet shtetërore i të dhënave të sakta statistikore dhe ngritja e kapaciteteve administrative në këtë fushë. 2 Situata aktuale Kuadri ligjor ekzistues

2.1.1

Legjislacioni bazë në fushën e tatimeve përbëhet nga: Ligjet që transpozojnë aktet komunitare dhe përputhshmëria e tyre. Ligji nr. 8560, date 22.12.1999 "Për procedurat tatimore ne Republikën e Shqipërisë". Direktiva për Tatimet Direkte. Pjesërisht. Ligji Nr. 7928, date 27.04.1995 "Për tatimin mbi vlerën e shtuar" (i amenduar), Direktiva e 6 e BE Pjesërisht . Ligji Nr. 8438, date 28.12.1998 "Për tatimin mbi te ardhurat" me efekt nga Janari 1999 (i amenduar). Direktiva për Tatimet Direkte. Pjesërisht. Ligji Nr. 8977, date 12.12.2002 "Për sistemin e taksave ne Republikën e Shqipërisë". Direktiva 97/C/205/5. Pjesërisht.

Ligjet që nuk transpozojnë aktet komunitare: Ligji Nr. 8978, date 12.12.2002 "Për taksen vendore mbi biznesin e vogël". Ligji Nr. 8976, date 12.12.2002 "Për akcizat ne Republikën e Shqipërisë" (i amenduar). Ligji Nr. 9136, date 11.09.2003 "Për mbledhjen e kontributeve te detyrueshme te sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore ne Republikën e Shqipërisë. Ligji Nr. 8982, date 12.12.2002 "Për sistemin e taksave vendore" . 2.1.2 Kuadri institucional ekzistues 300

a) Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve (DPT) është institucioni tatimor kryesor ne Republikën e Shqipërisë dhe ka autoritetin për te ekzekutuar legjislacionit tatimor. Gjithashtu, ky institucion ka autoritetin për te zbatuar dhe administruar tatimet, taksat e tarifat kombëtare, te përcaktuara sipas ligjeve përkatëse. DPT përbehet nga Drejtoria Qendrore, 36 degët e tatim-taksave në rrethe dhe degën e tatimpaguesve të mëdhenj. Qëllimi kryesor i DPT është te ndihmoje tatimpaguesit për të paguar detyrimet e tyre tatimore ne përputhje me legjislacionin tatimor ne fuqi, dhe të siguroje që të ardhurat nga këto detyrime te shkojnë për llogari te buxhetit te shtetit, duke i ofruar tatimpaguesve një sistem pagese efiçent dhe efektiv. Administrata tatimore ka një personel prej rreth 1.200 nëpunësish. Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve (Drejtoria Qendrore) përbehet nga Drejtori i Përgjithshëm, tre zv/drejtore, përkatësisht teknik, operacional dhe mbështetës dhe 13 drejtori dhe 2 Njësi. b) DPT bashkëpunon ngushte për shkëmbime informacioni dhe asistence reciproke me Doganat, me Drejtorinë e Thesarit, me Drejtoritë Rajonale te Transportit, me Ministrinë e Rendit, Bankat, Dhomën e Tregtisë, Shoqatat e Bizneseve, etj., si dhe me administratat analoge jashtë vendit. etj. c) Ne fushën e politikave tatimore dhe legjislacionit tatimor bashkëpunon me Ministrinë e Financave, Ministrinë e Integrimit Evropian dhe Ministrinë e Ekonomisë Tregtisë dhe Energjetikes. 3 Adresimi i prioriteteve

3.1 Prioritetet afatshkurtra Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatshkurtër janë si më poshtë: Të përafrohet më tej legjislacioni tatimor me acquis communautaire dhe të veprohet në përputhje me parimet e Kodit të Sjelljes për Tatimin e Biznesit, duke garantuar përputhshmërinë e masave të reja tatimore me këto parime. Të përfundojë procesi i kompjuterizimit të zyrave të tatimeve. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projektligj për TVSH i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivën 6 e BE për TVSH. Udhëzim i Ministrit te Financave për TVSH. Projektligj për Tatimin mbi te Ardhurat i cili do të përafrohet pjesërisht me Direktivat e BE për tatime direket. Udhëzim i Ministrit te Financave për "Tatimin mbi fitimin ". Projektligj për Procedurat Tatimore. Udhëzim i Ministrit te Financave për Procedurat Tatimore. Projektligj për Akcizat për përafrimin e nivelit te tyre me vendet e BE me Direktivat dhe rregulloret e BE për akcizat. Udhëzim i Ministrit te Financave Për akcizat. Projekt Vendim "Për pagat referuese, për efekt te llogaritjes se kontributeve shëndetësore dhe shoqërore, për sektorin jo-buxhetor". Udhëzimi, për zbatim te VKM, se mësipërme. Projektligji mbi "taksat nacionale", duke marre ne konsiderate Direktivën e BE-se. 3.1.2 Aktivitete zbatuese afatshkurtër Për adresimin e prioriteteve afatshkurtra do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Dokumentimi dhe përmirësimi i procedurave te kontrollit te brendshëm. 301

Diagnostikimi, dokumentimi dhe përmirësimi i procedurave te Kontrollit dhe Investigimit te Tatimpaguesve, për te cilën duhet një trajnim i stafit përkatës. Zgjerimi i sistemit te kompjuterizuar tatimor (SIT) ne rrethet Gjirokastër, Sarande, Pogradec, për te cilën kërkohet stafi përkatës, trajnimi i tij si dhe investime ne pajisje. Përmirësimi i kushteve akomoduese ne degën e tatimeve Tirane. Azhurnimi i manualeve proçeduriale te regjistrimit, masave shtrënguese dhe akcizës. Zbatimi i programit te zgjedhjes se kompjuterizuar te tatimpaguesve për kontroll. Bashkëpunimi me QKR, për transferimin e te dhënave te biznesit dhe regjistrimin e tij, nga DPT te kjo Qendër. Konsolidimin i sistemit te "deklarimit dhe pagesës ONLINE". Implementimi i studimit për reduktimin e degëve tatimore. 2.1.1 Prioritetet afatmesme Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatmesme janë si më poshtë: Të sigurohet një përafrim i vazhdueshëm i legjislacionit tatimor shqiptar me acquis communautaire, të rriten kapacitetet administrative për luftën kundër korrupsionit dhe evazionit fiskal. Të përmirësohet transparenca dhe shkëmbimi i informacionit me Shtetet Anëtare të BE-së në mënyrë që të lehtësohet përforcimi i masave që parandalojnë shmangien apo evazionin e taksave. 2.1.2 Iniciativat ligjore afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Projektligj për TVSH. Paraqitja e një tarife te reduktuar te TVSH ne kuadër te përafrimit te nivelit te TVSH me atë te direktivës 6 te BE. Udhëzim i Ministrit te Financave për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar ne mbështetje te këtyre ndryshimeve. Projektligj për TVSH. Zgjerimi i bazës se tatimpaguesve te TVSH nëpërmjet uljes se kufirit te regjistrimit për TVSH (VAT Threshhold) ne reflektim te përafrimit me kufirin e direktivës 6 te BE. Udhëzim i Ministrit te Financave për Tatimin mbi Vlerën e Shtuar ne lidhje me uljen e kufirit. Projektligj për Tatimin mbi te Ardhurat mbi zgjerimi e sistemit integral te deklarimit dhe pagimit te Tatimit mbi te Ardhurat personale ne kuadër te perafrimit te mëtejshëm me direktivën e BE për tatimet direkte. Udhëzim i Ministrit te Financave për Tatimin mbi te Ardhurat ne mbështetje te këtij ndryshimi. Projektligj për Procedurat Tatimore ne kuadër te perafrimit te mëtejshëm me direktivat e BE. Udhëzim i Ministrit te Financave për Procedurat Tatimore ne mbështetje te këtij ndryshimi. Projektligj për Akcizat. Metoda e akcizimit te pijeve alkoolike jo për litre pije, por për litër alkool puro, ne kuadër te perafrimit te mëtejshëm me direktivat mbi taksat indirekte te BE. Udhëzim i Ministrit te Financave për nivelin e Akcizave ne mbështetje te këtyre ndryshimeve. Projektligj për Tatimin mbi te Ardhurat. Zgjerimi i sistemit integral te deklarimit dhe pagimit te tatimit mbi te ardhurat personale ne kuadër te perafrimit te mëtejshëm me direktivën e BE për tatimet direkte. Udhëzim i Ministrit te Financave për Tatimin mbi te Ardhurat ne mbështetje te këtij ndryshimi. 3.2.2 Aktivitetet zbatuese afatmesme Për adresimin e prioriteteve afatmesme do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Adoptimi i procedurave për regjistrimin unik te tatimpaguesve te biznesit te vogël. Hartimi i një rregulloreje për apelimet tatimore. Përfundimi i Manualit te Burimeve Njerëzore. 302

Zhvillimi dhe zbatimi i një programi kompjuterik për administrimin e kompjuterizuar te dhënave te personelit. Zhvillimi i trajnimeve. Përfundimi i implementimit te studimit për reduktimin e Degëve Tatimore. Përfshirja e akcizës dhe taksave nacionale ne SIT, për te cilin kërkohet një fond investimi. 3.3 Prioritetet afatgjatë Prioritetet e përcaktuara për Qeverinë shqiptare për periudhën afatgjatë janë si më poshtë: Të sigurohet një përafrim i vazhdueshëm i legjislacionit tatimor shqiptar me acquis communautaire, të rriten kapacitetet administrative për luftën kundër korrupsionit dhe evazionit fiskal. Të përmirësohet transparenca dhe shkëmbimi i informacionit me Shtetet Anëtare të BE-së në mënyrë që të lehtësohet përforcimi i masave që parandalojnë shmangien apo evazionin e taksave. 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjatë Për adresimin e prioriteteve afatgjatë do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore: Harmonizimi i tarifave te akcizës me ato te BE, (karburantet, pijet alkoolike, cigaret) duke arritur harmonizimin e plote me direktivat dhe rregulloret e Akcizave te BE, me përjashtim te dispozitave qe lidhen me anëtarësimin. Vendosja e regjimit te tranzitimit nen regjimin e pezullimit tatimor dhe krijimit te magazinave tatimore (ne vendet e BE), qe siguron harmonizim te plote me direktivat dhe rregulloret e BE për akcizat. Aplikimi i plote i sistemit integral te deklarimit dhe pagimit te tatimit mbi te ardhurat personale ne baze te direktivave dhe rregulloreve te tatimeve direkte te BE. 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatgjatë

Për adresimin e prioriteteve afatgjatë do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Administrimi i kompjuterizuar i tatimpaguesve Përfshirja e akcizës dhe taksave nacionale ne SIT, për te cilin kërkohet një fond investimi. Përfshirja e akcizës dhe taksave nacionale ne SIT, për te cilin kërkohet një fond investimi. Krijimi i Rrjetit te Komunikimit Kombëtar. Zgjerimi i Rrjetit te Komunikimit Kombëtar. Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të tatimeve ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Përmiresimi i procedurave te punes se Administrates Tatimore si dhe krijimi i Qendres Kombetare te 14.4 mln Regjistrimit dhe $ AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Drejtoria e Përgjtihshm e e Tatimeve, Agjensia Kombëtare e Prokurimev USAID e, METE

Marrëveshja e Pragut të Sfidës së Mijëvjeçarit për Shqipërinë (MDG)

2006

2008 303

Drejtoria e Përgjithshm e e Tatimeve Qeveria Suedeze

SIDA

Drejtoria e Përgjithshm e e Tatimeve Bashkimi Europian Drejtoria e Përgjithshm e e Tatimeve, zyrat vendore të Bashkimi Europian tatimeve CARDS 2005

Prokurimet Publike Mbështetje për Degën e Tatimpaguesve të Mëdhenj, Tiranë dhe Degën Lokale të Tatimeve, Durrës; Ngritja e Qendrës së Trajnimit 0.64 mln Tatimor Projekti CAFAO për mbështetjen me asistencë teknike në disa fusha të veprimtarisë së DPT 3 mln

2004

2007

2006

2008

IPA 2007

Mbështetje tatimet

për 2.5 mln 2008 2010

304

3.13 DOGANAT 1 Objektivi Politik Angazhimet në fushën e doganave janë marrë në përputhje me detyrimet që rrjedhin nga Marrëveshja e Ndërmjetme neni 41 dhe protokolli 5, si dhe nga Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit nenet 14, 15, 34, 43, dhe 97. Qëllimi kryesor për fushën e Doganave është rritja e standardeve e strukturave doganore, vënia e tyre në shërbim te komunitetit, ndalimi i kontrabandës, korrupsionit, monopoleve, praktikave klienteliste dhe krijimi i një klime te favorshme konkurrence për biznesin. Shërbimi Doganor ka hartuar strategjitë dhe plane te specifikuara, te cilat konsistojnë ne 3 objektiva kryesore: Rritjen e ndjeshme te nivelit te vjeljes se te ardhurave si dhe rritjen e nivelit te zhdoganimit kryesisht te mallrave qe paguajnë akcize. Përfshirjen gjithnjë e me intensive të Shërbimit Doganor ne luftën kundër trafikut te drogës, armeve, makinave te vjedhura, qenieve njerëzore etj. Forcimin e administrimit te burimeve njerëzore, zbulimin dhe goditjen e akteve korruptive, transparencën me publikun dhe sensibilizimin e tij ne luftën kundër korrupsionit. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri Ligjor ekzistues Kuadri ligjor ekzistues përbëhet nga: Ligjet dhe aktet nënligjore, aktet komunitare që transpozohen si dhe shkalla e përputhshmërisë së tyre:

1. Kodi doganor i Republikës se Shqipërisë miratuar me ligjin nr. 8449, date 27.01.1999 ( i ndryshuar). Rregullore 2913/92/EEC. Pjesërisht. 2. Ligji nr. 8474, date 14.4.1999 "Nomenklatura e Kombinuar e Mallrave". Rregullore 2263/2000/EC. Pjesërisht. 3. Ligji nr. 9461, dt. 21.12.2005, "Për Nomenklaturën e Mallrave dhe Tarifën Doganore". Rregullore 2658/87/EEC. Plotësisht. 4. Vendimi i Këshillit te Ministrave nr. 205, date 13.04.1999, "Për Dispozitat Zbatuese te Kodit Doganor" (i ndryshuar). Rregullore 2454/1993/EEC Pjesërisht.

Si dhe nga: Marrëveshjet e Tregtisë se Lire: Aktualisht janë negociuar, miratuar dhe kane hyre ne fuqi: Marrëveshje te Tregtisë se Lire me Kosovën, Maqedoninë, Kroacinë, Serbinë, Rumaninë, Bullgarinë, Bosnje Hercegovinën dhe Moldavinë. 305

Marrëveshjet bilaterale për asistence te ndërsjelle doganore: Shqipëria ka nënshkruar 14 Marrëveshje te Asistencës se Ndërsjelle Doganore. Aktet normative te mësipërme përcaktojnë procedurat e hyrjes dhe daljes se mallrave nga dhe për ne territorin e Shqipërisë, vjeljen e detyrimeve qe duhen paguar, masat e detyrimeve, mënyrat e kontrollit dhe verifikimit, definicionet dhe procedurat mbi administrimin e origjinës, shpjegimin dhe definicionet mbi konceptin e regjimeve doganore si dhe procedurat, format, mënyrat mbi administrimin e tyre. 2.5 Kuadri institucional ekzistues a) Administrata doganore mbështetet ne tre misionet thelbësore: Misioni fiskal, qe është misioni kryesor e qe konsiston ne mbledhjen e taksave doganore te mallrave qe importohen ne Republikën e Shqipërisë; Misioni ekonomik; përmes te cilit dogana, zbaton nivelet e ndryshme te taksave si dhe ushtron funksionet kontrolluese;Misioni Mbrojtës; ku administrata doganore luan rolin e saj te rëndësishëm i cili fokusohet kryesisht tek: Mbrojtja e sigurisë kombëtare dhe rendit publik . Mbrojtja e shëndetit publik. Mbrojtja e konsumatorëve Mbrojtja e ambientit Mbrojtja e pasurisë kulturore kombëtare Ruajtja e moralit publik Bashkëpunimi ndërinstitucional. b) Ne përmbushjen e këtyre misioneve thelbësore, Drejtoria e Përgjithshme e Doganave bashkëpunon me: Ministrinë e Financave Ministrinë e Brendshme Ministrinë e Bujqësisë Ministrinë e Ekonomisë Ministrinë e Drejtësisë Ministrinë e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit, etj 3 Prioritetet 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007 ­ 2008) Përafrimi i legjislacionit doganor shqiptar me EU acquis communautaire, Forcimi i bashkëpunimit me vendet e tjera te rajonit qe kane nënshkruar MSA lidhur me krijimin e zonave te tregtisë se lire sipas dispozitave te OBT-se, dhe dhënies se koncesioneve reciproke lidhur me lëvizjen e punëtoreve, te drejtën e krijimit te kompanive, lëvizjes se lire te shërbimeve, pagesave korrente dhe lëvizjes se kapitalit. Marrëveshjet lidhur me këto çështje duhet et përfundojnë brenda 2 vjetëve nga hyrja ne fuqi e MSA-se (neni 13). Bashkëpunimi me vendet e rajonit ne fushën e doganave. Bashkëpunimi me vendet kandidate për anëtarësim ne fushën e doganave si dhe miratimi dhe ratifikimi i MTL me Turqinë si dhe implementimi i saj.. Ndalimi i diskriminimit fiskal për produktet e BE-se, shfuqizimi dhe mos-vendosja e masave ose praktikave te reja te natyrës fiskale te brendshme qe krijon direkt ose indirekt diskriminimin midis produkteve vendase dhe atyre te BE-se; Sigurimi i bashkëpunimit administrativ me BE për te luftuar parregullsitë dhe mashtrimin ne Dogana .

306

Zbatimi i Dispozitave te MSA qe kane te bëjnë me shfuqizimin dhe reduktimin e tarifave doganore dhe masave me efekt te njëjte mbi importet nga BE, me efekt nga dita e hyrjes ne fuqi te Marrëveshjes se Përkohshme. Vendosja e lidhjeve te ngushta te bashkëpunimit me BE me qellim forcimin e bashkëpunimit ekonomik ne përfitim të dy palëve. Vëmendje e veçante do ti kushtohet masave qe do te nxisin bashkëpunimin midis Shqipërisë dhe fqinjëve te saj, përfshire këtu vendet anëtare te BE-se, duke kontribuar kështu ne stabilitetin rajonal. Sigurimi i zbatimit te Protokollit IV te origjinës (neni 41) Koncepti i « produkteve te origjinës dhe metodat e bashkëpunimit administrativ » dhe Protokollit VI (neni 97) "Asistence administrative e ndërsjelle ne çështjet doganore". Zbatimi i plote i ASYCUDA-s ne te gjithë vendin. Miradministrimi dhe mire-menaxhimi i kapaciteteve njerëzore për zbatimin korrekt dhe uniform te marrëveshjeve te tregtisë se lire dhe ne luftën kundër kontrabandës dhe trafiqeve; 3.1.1 Iniciativat Ligjore afatshkurtra (2007 ­ 2008) Për te mundësuar plotësimin e detyrimeve te sipërpërmendura, administrata doganore do te ndërmarrë iniciativat e duhura ligjore nga te cilat listojmë: VKM për ndryshimin e VKM nr. 205, dt. 13.04.1999, "Për Dispozitat Zbatuese te KD" Rregullorja EEC nr. 918/83 .(2007) VKM për ndryshimin e VKM nr. 205, dt. 13.04.1999, "Për Dispozitat Zbatuese te KD" Rregullorja EC nr. 1602/2000. (2007) VKM për ndryshim e VKM nr. 205, dt. 13.04.1999, "Për Dispozitat Zbatuese te KD",për "Informacioni detyrues i origjinës". Rregullorja EC 648/2005 .(2007). VKM për ndryshim e VKM nr. 205, dt. 13.04.1999, "Pe Dispozitat Zbatuese te KD", për "Masat e Autoriteteve Doganore ne mbrojtje te se drejtës se pronësisë intelektuale". Rregullorja EC nr. 1383/2003 dhe EC 1891/2004. (2007) Ligjin për ndryshimin e Kodit Doganor, Pjesa VIII, shkeljet doganore. (2008) Ligjin për ndryshimin e Kodit Doganor, për harmonizimin e pothuajse te plote te procedurave te thjeshtuara. Rregullorja EEC nr. 2913/92, e ndryshuar. (2008) VKM për ndryshimin e VKM nr. 205, dt. 13.04.1999, "Për Dispozitat Zbatuese te KD" për procedurat e thjeshtuara. Rregullorja EC nr. 2454/1993. (2008) Ligjin për ndryshimin e Kodit Doganor, "Regjimet e përpunimit aktiv dhe pasiv". Rregullorja EC nr. 2700/2000. (2008) Ligjin për ndryshimin e Kodit Doganor, "Transiti". Rregullorja EC nr. 955/1999. (2008) 3.1.2 Aktivitete Zbatuese afatshkurtra (2007 ­ 2008) Gjithashtu, për të mundësuar arritjen e plotësimit te detyrimeve te planit te përafrimit te legjislacionit si dhe për te mundësuar plotësimin e detyrimeve te MSA-se dhe te Partneritetit Evropian, Administrata Doganore do te ndërmarrë edhe disa masa konkrete zbatuese. Me poshtë po rendisim disa prej masave me te rëndësishme: Rishikimi dhe përditësimi i PKZMSA si dhe thellimi i vlerësimit dhe përzgjedhjes se acquis ne kuadër te përafrimit. Zbatimi i Planit Vjetor te Trajnimeve, për te mundësuar ngritjen e aftësimit profesional te stafit doganor. Implementimi i planit vjetor të investimeve. Aktivizimi i modulit te selektivitetit ne degët doganore, Elbasan, Fier, Vlore, Rinas dhe QafeThane. Shtirja e programit ASYCUDA++ ne te gjithë vendin. Zbatimi korrekt i Projektit Mezzogiorno-Balkan Area Project. Implementimi i CËC për armët kimike. 307

Monitorim dhe kontroll i vazhdueshëm i gjithë aktivitetit import-eksport, ne kuadër te luftës kundër trafiqeve te paligjshme dhe te lendeve narkotike, ne bashkëpunim me Ministrinë e Brendshme dhe institucionet e tjera te linjës. Mundësimi i një programi te mirëfillte për parandalimin e trafikut te drogës dhe mundësimin e një database specifik. 3.1 Prioritetet afatmesme (2009 ­ 2010) Rritja e vazhdueshme e kapaciteteve administrative për zbatimin e legjislacionit doganor si dhe lufta kundër korrupsionit dhe evazionit fiskal, Përafrimi i mëtejshëm i legjislacionit dhe procedurave doganore, si dhe i zbatimit te tyre ne linje me acquis communautaire duke filluar me analizën e diferencave mes tyre; Miradministrimi dhe mire-menaxhimi i kapaciteteve njerëzore për zbatimin korrekt dhe uniform te marrëveshjeve te tregtisë se lire dhe ne luftën kundër kontrabandës dhe trafiqeve; Migrimi nga sistemi ASYCUDA++ ne ASYCUDAËORLD; Ndryshime te mëtejshme ne ligj për te përfshire te gjithë stafin doganor ne shërbimin civil; Përmirësimi i transparencës si dhe shkëmbimi i informacionit me vendet anëtare te BE-se për te lehtësuar zbatimin e masave për te parandaluar evazionin. 3.2 Iniciativa Ligjore afatmesme (2009 ­ 2010) Ligjin për ndryshimin e Kodit Doganor, Pjesa II e personelin doganor (përfshirja ne statusin e nëpunësit civil)(2009). Ligj për ndryshim i kodit doganor. Legjislacioni i BE 2007 (Modernized Customs Code) (2010). 3.2.2 Aktivitete Zbatuese afatmesme (2009 ­ 2010) Implementimi i planit vjetor të investimeve Implementimi i Planit Vjetor te Trajnimeve, për te mundësuar ngritjen e aftësimit profesional te stafit doganor Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale te Drejtorise se Pergjithshme te Doganave INVESTIME NJËSIA GJENDJA VITET E AKTUALE 2007 MATJES X 10010 (mijë lekë)

2008 2009 2010 0 0 0

4.Trajnime (mijë lekë)

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të doganave ISTITUCIO NI Drejtoria e Përgjithshm e e Doganave, Ministria e DONATO RI Qeveria Italiane, Ministria e Zhvillimit Ekonomik PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

MezzagiornoBallkan Area

0.3 mln

2007 në vazhdim 308

Financave

të Italisë Ngritja e pikës së re të kalimit Programi I të kufirit në Fqinjësisë Qafë Botë, 0.9 mln Shqipëri-Greqi Konispol Master plani për investimet në infrastrukturën e pikave të kalimit kufitar në Shqipëri 3.5 mln Mbështetje doganat për 1.8 mln 2008 2010

Drejtoria e Përgjithshm e e Bashkimi Doganave Europian Drejtoria e Përgjithshm e e Doganave, Ministria e Brendshme, Bashkimi Europian MBU&MK Drejtoria e Përgjithshm e e Bashkimi Europian Doganave

2007 në vazhdim

CARDS 2004

2007

2008

IPA 2007

309

3.14 STATISTIKAT 1 Objektivi Politik Detyrimet kryesore të zhvillimit strategjik të statistikave në Shqipëri derivojnë nga Neni 88 i Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, "Bashkëpunimi Statistikor", i cili parashikon se bashkëpunimi mes palëve përqendrohet kryesisht në fushat prioritare që lidhen me acquis communautaire në fushën e statistikave. Ai synon veçanërisht zhvillimin e një sistemi statistikor efikas dhe të qëndrueshëm, të aftë për të siguruar të dhëna të krahasueshme, të besueshme, objektive dhe të sakta, që nevojiten për të planifikuar dhe monitoruar procesin e tranzicionit dhe reformës në Shqipëri. Ky sistem duhet gjithashtu të aftësojë Institutin e Statistikave Shqiptare për të përmbushur më mirë nevojat e klientëve vendas dhe ndërkombëtarë (si të administratës publike ashtu dhe sektorit privat). Sistemi statistikor duhet të respektojë parimet themelore të statistikave të nxjerra nga OKB-ja dhe Kodi Statistikor Europian i Praktikës dhe parashikimet e se drejtës Statistikore Europiane dhe duhet të zhvillohet drejt acquis communautaire. Nga ana tjetër Neni 71 i MSA (Neni 38, pika 7/b i Marrëveshjes së Ndërmjetme) parashikon se brenda pesë viteve që prej hyrjes në fuqi të kësaj Marrëveshjeje, Shqipëria do t'i paraqesë Komisionit të Komuniteteve Europiane shifrat e PBB-së së saj për frymë të harmonizuar me nivelin NUTS II. Autoriteti i përmendur në paragrafin 4 dhe Komisioni i Komuniteteve Europiane atëherë do t'i vlerësojnë bashkërisht nevojën e zonave të Shqipërisë si dhe intensitetet maksimale të ndihmës në lidhje me to për hartimin e një harte ndihmash zonale në bazë të direktivave përkatëse të Komunitetit Bazuar në sa më sipër, drejtimet kryesore të zhvillimit strategjik të statistikave zyrtare në Shqipëri janë ngritja dhe forcimi i identitetit të sistemit dhe të imazhit të statistikës zyrtare, zhvillimi i kulturës statistikore në vend dhe shtimi i përdorimit të metodave statistikore në të dhënat që vijnë prej administratës publike; edukimi dhe përhapja e kulturës statistikore dhe stimulimi i kërkesës për informacion statistikor, integrimi dhe harmonizimi i metodave të prodhimit të informacionit statistikor në funksion të kërkesave dhe rekomandimeve evropiane e ndërkombëtare si dhe sigurimi i një bashkëpunimi statistikor ndërmjet të gjitha agjensive statistikore operuese në vend. 2 Situata aktuale 2.1 Kuadri ligjor ekzistues Veprimtaria në fushën e statistikave zyrtare në Shqipëri rregullohet në bazë të akteve të mëposhtme ligjore dhe nënligjore: Ligji nr. 9180, date 05.02.2004 "Per Statistikat Zyrtare"

310

Rregullorja Nr. 2744/95 EC e datës 27 Nëntor 1995 "Mbi Statistikat për strukturën dhe shpërndarje e fitimit" Rregullorja Nr. 23/97 EC e datës 20 Dhjetor 1996 "Mbi Statistikat për nivelin dhe strukturën e kostos së punësimit" Rregullorja Nr. 577/98 EC e datës 9 Mars 1998 "Mbi organizimin e vëzhguesve të thjeshtë për forcat e punës në Komunitet" ICD-9 "Kodi mbi shkaqet e sëmundshmërisë dhe vdekjeve" Nomenklatura ISCED-97 ­ "Standartet Ndërkombëtare të Klasifikimit për Arsimin" Vendimi i Këshillit dhe Parlamentit Europian Nr. 1445/2000/EC i datës 22 Maj 2000 "Mbi aplikimin e vëzhgimeve të tokës dhe teknikat e statistikave bujqësore" Rregullorja Nr. 2223/96 EC e Këshillit , e datës 25 Qershor 1996 "Për sistemin Europian të llogarive kombëtare dhe Rajonale të Komunitetit" Rregullorja Nr. 2150/2002 EC e Këshillit "Mbi statistikat për mbetjet" Rregullorja Nr. 1615/89 EEC e datës 29 Maj 1989 "Për krijimin e sistemit të komunikimit dhe informacionit për pyjet" E pjesshme

Ky ligj përcakton dhe vendos standarte për marrjen, organizimin dhe shpërndarjen e statistikave. Ai përcakton termat dhe konceptet e statistikave zyrtare: parimet mbi të cilat mbështetet proçesi i nxjerrjes së statistikave zyrtare për të siguruar besimin e publikut dhe njëkohësisht dhe cilësinë e tyre, i cili është pjesërisht i përputhshëm me acquis communautaire për statistikat. Me qëllim rregullimin ligjor të kësaj fushe janë nënshkruar edhe disa Memorandume Mirëkuptimi ndërmjet INSTAT dhe Institucioneve të tjera si: Ministria e Financave, Ministria e Bujqësisë, Ushqimit dhe Mbrojtjes së Konsumatorit; Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta, Banka e Shqipërisë; Drejtoria e Përgjithshme të Tatimeve dhe Drejtoria e Përgjithshme të Doganave. Këto memorandume me mbajtësit kryesorë të të dhënave administrative, synojnë sigurimin dhe transmetimin në vazhdimësi të të dhënave bazë nga burimet administrative në drejtim të INSTAT - it . 2.6 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacionit në fuqi në fushën e statistikave është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Instituti i Statistikave (INSTAT) i cili ka për detyrë të prodhojë statistika transparente, të paanëshme dhe në kohë që ndihmojnë përdoruesit të gjykojnë mbi ecurinë e proçeseve transformuese të zhvillimit në vend. Këtë mision INSTAT - i e ushtron në përputhje me mandatin e tij publik dhe institucional duke synuar ngritjen e organizuar të një sistemi statistikor kombëtar, duke maksimuar përdorimin e të gjitha burimeve ekzistuese të informacionit. Drejtoritë kryesore pranë INSTA që janë përgjegjëse për zbatimin e legjislacionit në këtë fushë janë: (i) Drejtoria e Prodhimit të Statistikave, e cila ka për mision përpunimin, analizimin dhe publikimin e një pjese të statistikave ekonomike dhe ato me karakter social dhe demografik. Kjo drejtori në strukturën e saj përfshin këta sektorë: sektori i Llogarive kombëtare; sektori i bujqësisë dhe mjedisit; sektori i çmimeve; sektori i statistikave afatshkurtra; sektori i demografisë dhe statistikave personale dhe sektori i nivelit të jetesës, (ii) Drejtoria e Anketave dhe mbështetjes teknologjike, e cila ka për mision krijimin e mjeteve për përpunimin, analizimin, publikimin e statistikave dhe ruajtjen e të dhënave me karakter individual. Sektori i IT është përgjegjës për përcaktimin e standarteve dhe zbatimin e tyre. Sektori i Metodologjisë siguron zgjedhjen e sample-ave dhe vlerësimin e gabimeve të vrojtimit. Sektori i Kartografisë mbështet organizmin dhe drejtimin e regjistrimeve të përgjithshme dhe vrojtimeve me zgjedhje pranë familjeve si dhe shpërndarjen e rezultateve nëpërmjet hartave tematike. Kjo drejtori përfshin këto sektorë: Sektori i anketave, regjistrave dhe metodologjisë; sektori i informacionit teknologjik; sektori i difuzionit si dhe sektori i hartografisë dhe (iii) Drejtoria e Personelit dhe shërbimeve mbështetëse, e cila përfshin në strukturën e saj këto sektorë: sektori i financës; sektori i burimeve njerëzore si dhe sektori i 311

marrëdhënieve me jashtë dhe koordinimit rajonal. b) Agjencitë Statistikore, të cilat i sigurojnë INSTAT-it të gjitha dokumentet dhe të dhënat e nevojshme, për t'i mundësuar atij përpunimin e statistikave në çdo sektor. c) Këshilli e Statistikave, i cili përbëhet nga njëmbëdhjetë anëtarë të emëruar nga Këshilli i Ministrave, miraton programin statistikor, planin strategjik pesëvjeçar dhe Plan -Veprimin njëvjeçar të INSTAT-it dhe buxhetin vjetor dhe strukturën organizative të INSTAT-it. 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Europian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Europian, si dhe angazhimet që derivojnë nga MSA-ja, prioritetet afatshkurtra (2007-2008) për fushën e statistikave janë: Zgjerimi i regjistrit të biznesit për të përfshirë të gjitha njësitë e parashikuara në Rregulloren e 31998R1165; Zhvillimi i statistikave për llogaritë kombëtare, makroekonomike, sociale dhe ato të bujqësisë. Përafrimi i legjislacionit shqiptar në fushën e statistikave me Acquis Communautaire në bazë të Nenit 70 dhe Nenit 88 të MSA. 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra për periudhën 2007-2008, si dhe në kuadër të përafrimit të legjislacionit shqiptar me Acquis Communautaire, në fushën e statistikave, do të ndërmerren këto iniciativa ligjore: Projekt-ligji: "Për Miratimin e Programit të statistikave zyrtare 2007-2011", i cili është pjesërisht në përputhje me acquis communautaire. Ky ligj përmban programin pesëvjeçar të statistikave zyrtare, mbi bazën e të cilit mblidhen të dhëna statistikore që pasqyrojnë gjendjen ekonomike, sociale, demografike dhe mjedisore për një periudhë pesëvjeçare. Përfitues direkt të tij janë institucionet shtetërore, organizatat jo-fitimprurëse organizatat ndërkombëtare dhe individët. Qëllimi ka qënë përfshirja e Acquis Communautaire ekzistuese në programin e statistikave zyrtare dhe nëpërmjet zbatimit të programit, zbatimi i normave evropiane në fushën e statistikave. 3.1.2 Aktivitetet zbatuese afatshkurtra Për realizimin e prioriteteve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Kryerja e vrojtimit të ri tremujor pranë ndërmarrjeve ekonomike për llogaritjen e indekseve të tjerë të papërfshirë në vrojtimin ekzistues Përmirësimi i metodologjisë për vrojtimin tremujor Përmirësimi i publikimeve të statistikave tremujore Përgatitja e metodologjisë LFS dhe kampionit Përgatitja e pyetësorit, LFS - trajnimi dhe testimi Anketa pranë Ndërmarrjeve të Reja (ANR) Anketa Strukturore pranë Ndërmarrjeve (ASN) Përfshirja e risive të mëtejshme metodologjike, lidhur me NOE, në veçanti nëpërmjet implementimit të një procedure testimi mbi të dhënat ekonomike të ndërmarrjeve me synim korrektimin/vlerësimin e ulët të vlerës së shtuar Përmirësimi dhe plotësimi i Regjistrit Statistikor Llogaritja në bazë tremujori i të dhënave të Administratës Publike Përgatitje e një metodologjie për mënyrën e vlerësimit të gjenerimit të llogarisë të të ardhurave duke u nisur nga vlerësimet e pagave Përmirësimi i vlerësimit të optikës kërkesë të PBB me çmime korrente e konstante Rritja e informacionit të vlefshëm mbi fuqinë punëtore në NA me synim zbatimin e llogaritjes së produktivitetit të punës 312

Kryerja e vrojtimit për strukturën e Njësive Ekonomike Bujqësore Zbatimi i NACE në bazë të Rregullores së Këshillit Nr. 31990R3037 Puna në terren, përpunimi i të dhënave LFS Publikimi LFS Anketa e buxhetit të familjes HBS Përmirësimi i treguesve të nën-sektorëve S.123 dhe S.124 Regjistrimi i Përgjithshëm i Bujqësisë Kryerja e analizave Input/Output me çmime korrente në çmime konstante; 3.2 Prioritetet Afatmesme (2009 ­ 2010) Bazuar në rekomandimet e Komisionit Europian të dhëna në Dokumentin e Partneritetit Evropian, dhe detyrimet që derivojnë nga MSA-ja, prioritetet afatmesme (2008-2009) për fushën e statistikave janë: Zhvillimi i statistikave të biznesit dhe sociale, duke përfshirë statistikat e tregut të punës dhe të bëhet progres drejt implementimit të të gjitha klasifikimeve Evropiane, duke përfshirë klasifikimin e rajoneve statistikore. INSTAT -i duhet që brenda 5 vitesh nga hyrja në fuqi e Marrëveshjes, të jetë në gjendje që të dërgojë në Komisionin Evropian, PBB -në e saj për frymë të harmonizuar me nivelin e NUTS II, në bazë të nenit 38 të Marrëveshjes së Ndërmjetme. Të sigurojë ngritjen e një sistemi statistikor efikas e të qëndrueshëm të aftë për të ofruar të dhëna objektive dhe të sakta të nevojshme për të planifikuar dhe monitoruar proçesin e tranzicionit dhe të reformave në Shqipëri si dhe progresin në zbatim të MSA -së. Bashkëpunimi Statistikor duhet të bëjë të mundur që INSTAT -i të plotësojë më mirë nevojat e klientëve të tij në vend (si të administratës publike dhe të sektorit privat). Sistemi statistikor duhet të respektojë parimet themelore të statistikave të nxjerra nga UN7[19], kushtet e ligjit Statistikor Evropian dhe zhvillimin drejt Acquis Communautaire . 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme Për këtë periudhë nuk janë parashikuar Iniciativa Ligjore 3.5.4 Aktivitetet zbatuese afatmesme Aktivitetet statistikore që do të realizohen në zbatim të prioriteteve afatmesme janë: Përmirësimi i metodologjisë së grumbullimit të statistikave në bazë të Rregullores së Këshillit Europian Nr. 31995L0064 Përmirësimi i statistikave ujore të mallrave dhe pasagjereve në bazë të Rregullores së Këshillit Europian Nr. 31998D0385 Publikimi i të dhënave statistikore mbi transportin ujor në bazë të Rregullores së Këshillit Europian Nr.32001D0423 Zbatimi i CPA të revizionuar në baze të Rregullores së Këshillit Europian Nr. 31993R3696 Përmirësimi i statistikave tremujore të turizmit (ATN) 31995L0057 Hedhja në terren e treguesve të rinj (ATN) Hartimi i metodologjisë për vrojtim në pikat kufitare në baze të Rregullores së Këshillit Europian Nr. 31999D0035 Hedhja në terren e vrojtimit të turizmit Anketa pranë Ndërmarrjeve të Reja(ANR): Anketa Strukturore pranë Ndërmarrjeve (ASN): Llogaritja e PBB me metodën e të ardhurave, duke u nisur nga vlerësimet e pagave dhe elementeve të tjerë Përmirësimi dhe plotësimi i Regjistrit Statistikor Vrojtim Statistikor i Njësive Ekonomike Bujqësore

313

Vrojtim i ri tremujor mbi prodhimin industrial (C,D dhe E) në bazë të Rregullores së Këshillit Europian Nr.31991R3924 Hartimi i metodologjisë për vrojtimin mbi produktet industriale Zbatimi i Programit Statistikor Zyrtar për Statistikat Mjedisore dhe Statistikat e Prodhimit dhe Menaxhimit të Mbetjeve Publikimi i PBB tremujore, sipas metodës së prodhimit Vrojtim për prodhimin e drithërave/ dhënia e informacionit statistikor Vrojtim për strukturën e tufës dhe numrin e krerëve 3.3 Prioritetet afatgjata (2011 ­ 2012) Bazuar në angazhimet që derivojnë nga MSA-ja, prioritetet afatgjata (2011-2012) për fushën e statistikave janë: INSTAT duhet që brenda 5 vitesh nga hyrja në fuqi e Marrëveshjes, të jetë në gjendje që të dërgojë në Komisionin e Komunitetit Europian, PBB -në e saj për frymë të harmonizuar me nivelin e NUTS II, në bazë të nenit 38 të Marrëveshjes së Ndërmjetme. Përafrimi i legjislacionit me acquis communautarire në fushën e statistikave, në bazë të nenit 88 dhe 70 të MSA. Ngritja e një sistemi statistikor efikas e të qëndrueshëm i aftë për të ofruar të dhëna objektive dhe të sakta të nevojshme për të planifikuar dhe monitoruar procesin e tranzicionit dhe të reformave në Shqipëri si dhe progresin në zbatim të MSA-së. Bashkëpunimi Statistikor duhet të bëjë të mundur që INSTAT -i të plotësojë më mirë nevojat e klientëve të tij në vend (si të administratës publike dhe të sektorit privat). Sistemi statistikor duhet të respektojë parimet themelore të statistikave të nxjerra nga UN8[20], kushtet e ligjit Statistikor Evropian dhe në përputhje me acqui. 3.3.1 Iniciativat ligjore afatgjata Në përputhje me këto prioritete afatgjata për periudhën 2011-2012, si dhe në kuadër të përafrimit të legjislacionit shqiptar me Acquis Communautaire, në fushën e statistikave, do të ndërmerren këto iniciativa ligjore: Projekt-Ligji "Për miratimin e programit të statistikave zyrtare 2012-2017 ". Ky projekt-ligj do të synojë përafrimin e pjesshëm të legjislacionit në fushën e statistikave me Acquis Communautaire në fushat statistikore të pambuluara në periudhën 2006-2009, si statistikat e investimeve, të mjedisit, të tregtisë së jashtme si dhe përmirësimin në vazhdimësi të të gjitha statistikave ekonomike, sociale e të mjedisit. 3.3.2 Aktivitetet zbatuese afatgjata Disa nga aktivitetet zbatuese më të rëndësishme që parashikohen për t'u kryer gjatë periudhës afatgjatë janë: Ngritje komisionesh të përbashkëta për statistikat bujqësore Vrojtim për prodhimin blegtoral Harmonizim i metodologjisë bujqësore Ngritja e një Komiteti për vlerësimin e informacionit statistikor të prodhimeve bujqësore, përjashtuar drithërat Vrojtim Statistikor për Njësitë Ekonomike Bujqësore Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale të INSTAT

314

INVESTIME

NJËSIA E MATJES persona (mijë lekë)

GJENDJA AKTUALE 2007 153 X 8 23308

2008 8

VITET 2009 3

2010 3 35514

1.Shtim personash 2.Trajnime (mijë lekë)

73258 19185

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të statistikave ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAM I /AGJENCI A ZBATUES E TITULLI I VLERA PROJEKTIT AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

INSTAT CARDS Rajonal 2003

Bashkimi Europian

INSTAT

Bashkimi Europian Bashkimi Europian Banka Botërore dhe DFID Bashkimi Europian Qeveria Suedeze

IPA 2007 CARDS 2005-2006

INSTAT

INSTAT INSTAT

CARDS 2006 SIDA

Përmirësimi i cilësisë së statistikave, harmonizimi i koncepteve në PPI, tregtinë e jashtme, migracion dhe statistikat e tregut të punës Statistikat kombëtare, Statistikat Bujqësore, Censusi I popullsisë, Censusi Ekonomik Statistikat Rajonale Anketa e buxhetit të familjes në Shqipëri 20062007 Forcimi i rrjetit të zyrave rajonale të INSTAT Statistikat Sociale

3 mln

2006

2007

2.85 mln 0.8 mln

2008 2007

2009 2007-2008

0.251 mln

në pritje

2007

0.8 mln 2.31 mln

2007 2006

2008 2009 315

3.15 PUNESIMI DHE KOHEZIONI SOCIAL 3.15.1 DIALOGU SOCIAL 1 Objektivi Politik Fokusi kryesor i qeverisë në fushën e dialogut social është inkurajimi i dialogut social për të kontribuar në përmirësimin e qeverisjes dhe në performancen ekonomike. Harmonizimi në mënyre progresive i legjislacionit shqiptar me atë të Komunitetit Evropian në fushën e dialogut social është një objektiv tjetër i rëndësishëm i qeverisë. (neni 70 i MSA-s) 2 Situata Aktuale 2.1 Kuadri Ligjor ekzistues

Ligjet dhe aktet nënligjore, që transpozojne aktet komunitare 1. Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë -Neni 50; 2. Ligji nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë" nenet 124,138-139, 148, 159-196 dhe 200-202 Qëllimi i ligjit është mbrojtja e te drejtave te punonjësve ne pune dhe veçanërisht siguron mbrojtjen e veçante te grave dhe fëmijëve, mbrojtjen e punonjësve ndaj pushimit nga puna, përmirëson kohen e punës dhe pushimit, respektimin e te drejtave dhe lirive sindikale, te drejtën e ushtrimit te grevës, zgjidhjen e mosmarrëveshjeve dhe konsultimin trepalësh. Konventa nr. 87 "Liria e Shoqatave dhe Mbrojtja e të Drejtës së Organizimit"; Subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: Konventa është ratifikuar nga shteti shqiptar me ligjin e regjistruar ne ILO ne date 03.06.1957 dhe si anëtar qe kemi ratifikuar këtë konvente nenet e konventës janë parashikuar ne Ligjin nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë" Konventa nr.98 "E drejta e Organizimit dhe Bisedimeve Kolektive"; Ligji nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë". Subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: Konventa është ratifikuar nga shteti shqiptar me ligjin e regjistruar ne ILO ne date 03.06.1957 dhe si anëtar qe kemi ratifikuar këtë konvente nenet e konventës janë parashikuar ne Ligjin nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë". Konventa nr. 154 "Bisedimi Kolektiv"; Subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: Konventa është ratifikuar nga shteti shqiptar me ligjin nr 8856 date 7.02.2002 dhe si anëtar qe kemi ratifikuar këtë konvente nenet e konventës janë parashikuar ne Ligjin nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë" Konventa nr 144 " Konsultimet Trepalëshe" Subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: Konventa është ratifikuar nga shteti shqiptar me ligjin nr 8425 date 7.12.1998 dhe si anëtar qe kemi ratifikuar këtë konvente nenet e konventës janë parashikuar ne Ligjin nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë". Pjesshëm 3. VKM nr.730, datë 6.11.2003 "Për funksionimin e Këshillit Kombëtar të Punës dhe caktimin e përfaqësuesve të Këshillit të Ministrave në këtë Këshill"; Qëllimi: Te rregulloje organizimin dhe funksionimin e Këshillit Kombëtar te Punës dhe cakton kriteret e përfaqësimit te organizatave te punëmarrësve dhe punedhenesve si dhe përfaqësuesit e Këshillit te Ministrave. 4.VKM nr.61, date 23.1.2003 "Për caktimin e numrit të përfaqësuesve të organizatave të punëmarrësve dhe të punëdhënësve në Këshillin Kombëtar të Punës"; Qëllimi : Caktimi i numrit 316

maksimal te anëtareve te komisioneve te KKP, përcaktimi i fondit te KKP, mënyra e përdorimit te tij si dhe caktimi i përfaqësuesve te Këshillit te Ministrave ne përputhje me ndryshimet ne emërtimin e ministrive. 5. VKM. nr 477, date 12.07.2006 "Për caktimin e numrit te përfaqësuesve te Organizatave te Punëmarrësve dhe te Punedhenesve ne KKP". Qëllimi: Rinovimi i mandatit te perfaqesimit te Partnereve Sociale ne KKP. VKM del ne zbatim te nenit 200 i Kodit te Punës i cili reflekton kërkesën Konventës e ILO-s nr 144 " Konsultimet Trepalëshe" Subjekti dhe objekti që synon të rregullojë: Konventa është ratifikuar nga shteti shqiptar me ligjin nr 8425 date 7.12.1998 dhe si anëtar qe kemi ratifikuar këtë konvente nenet e konventës janë parashikuar ne Ligjin nr. 7961, date 12.07.1995 ndryshuar me ligjin nr. 9125, date 29.07.2003 "Kodi i Punës i Republikës se Shqipërisë". Paaplikueshme 6.VKM nr.740, datë 6.11.2003 " Për mënyrën e organizimit dhe procedurën e votimit, për përcaktimin e përfaqësueshmërisë së organizatave të punëmarrësve"; Qëllimi: Te siguroje një votim te drejte për caktimin e perfaqesueshmerise nëpërmjet votimit te drejte dhe te fshehte. VKM del ne zbatim te nenit 164/3 i Kodit te Punës i cili reflekton kërkesën e Konventës se ILO-s nr.98 "E drejta e organizimit dhe Bisedimeve Kolektive " Paaplikueshme Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare Veprimtaria e fushës e dialogut social rregullohet nëpërmjet këtyre akteve ligjore e nënligjore te mëposhtme: Nenet 49-50 të Kushtetutës së RSH; Kodi i Punës, nenet 124,138-139, 148, 159-196 dhe 200-202 ; Konventa nr. 87 "Liria e Shoqatave dhe Mbrojtja e të Drejtës së Organizimit"; Konventa nr.98 "E drejta e Organizimit dhe Bisedimeve Kolektive"; Konventa nr. 154 "Bisedimi Kolektiv"; VKM nr.741, datë 6.11.2003 "Për procedurën e pajtimit dhe masën e shpërblimit të anëtarëve të Zyrave Shtetërore të Pajtimit"; Urdhëri i Ministrit të PÇSSHB nr. 2218, date 2.12.2003 "Për ngritjen dhe vënien në lëvizje të Zyrës së Pajtimit"; Rregullorja e Funksionimit të Këshillit Kombëtar të Punës. Urdhër nr 1909 date 08.09.2006 "Për caktimin e Kryetareve te komisioneve te specializuara, trepalëshe, te përhershme te Këshillit Kombëtar te Punës; Urdhër nr 246, date 18.10.2006 " Për caktimin e Përfaqësuesve te Ministrive, për bashkëpunimin me Partneret Sociale" Urdhër nr. 2082, date 10.10.2006 " Për krijimin e Rrjetit Shtetëror te Ndërmjetësimit" Urdhër nr. 1680 date 27.07.2006 " Për emërimin e anëtareve dhe kandidateve te KKP, përfaqësues te organizatave te punëmarrësve dhe punedhenesve 2.2 Kuadri institucional ekzistues

Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e dialogut social është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta- Drejtoria e Marrëdhënieve të Punës; Drejtoria e Shërbimeve Juridike; b) Këshilli Kombëtar i Punës c) Shërbimi Kombëtar i Punësimit 317

d) Instituti i Sigurimeve Shoqërore, Ministria e Financave 3 Prioritetet 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Bazuar në angazhimet e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, prioritetet afatshkurtra (2007-2008) për fushën e dialogut social, janë: Vlerësim i legjislacionit mbi Dialogun Social dhe harmonizimi në mënyrë progresive i legjislacionit shqiptar me atë të Komunitetit Evropian në fushën e dialogut social. Inkurajimi i dialogut social në funksion të përmirësimit të qeverisjes dhe në performancën ekonomike; 3.1.1 Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra, për realizimin e tyre, do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore nga Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta: Projekt-Urdhri i Prefektit "Për pjesëmarrjen e Organizatave te Punedhenesve dhe Sindikatave ne organin Këshillues", ne bashkëpunim me pushtetin vendor. 3.1.2 Aktivitet zbatuese afatshkurtra (2007-2008) Për realizimin e angazhimeve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Krijimi i strukturave konsultative me pjesëmarrjen e Pushtetit Vendor, Shoqërisë Civile, Organizatave te Punedhenesve dhe Sindikatat në 12 Prefekturat, për te konsultuar problematikat social-ekonomike; Trajnime për njohjen e legjislacionit evropian në fushën e dialogut social; Seminare trajnuese me Partneret Sociale ne 5 prefektura për njohjen e legjislacionit te punës; Zbatimi i masave te përcaktuar ne projektin " Përmirësimi i funksionimit te Këshillit Kombëtar te Punës" i Qeverise Irlandeze për kualifikimin e Partnereve Sociale, anëtare te Këshillit Kombëtar te Punës dhe sekretariatin e këtij Këshilli; Studim i legjislacionit Evropian ne fushën e dialogut social. 3.2 Prioritetet Afatmesme (2009-2010) Bazuar në angazhimet e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, prioritete afatmesme për fushën e tregut të punës dhe formimit profesional janë: Plotësimi në mënyrë progresive i legjislacionit shqiptar në përputhje me atë të Komunitetit Evropian, për dialogun social. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010) Në përputhje me këto prioritete afatmesme, për periudhën 2009-2010, do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore nga Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta: Projekt-VKM "Për funksionimin e Këshillit Kombëtar të Punës dhe caktimin e përfaqësuesve të Këshillit të Ministrave në këtë Këshill"; Projekt-VKM "Për caktimin e numrit te përfaqësuesve te Organizatave te Punëmarrësve dhe te Punedhenesve ne KKP"; Projekt-Urdhër i Ministrit "Për emërimin e anëtareve dhe kandidateve te KKP, përfaqësues te organizatave te punëmarrësve dhe punedhenesve "; Projekt-Rregullorja e Këshillit Kombëtar te Punës; 318

Ndryshimi i Kodit te Punës për perputhshmerine e plote lidhur me ceshtjen e mbrojtjes se punëmarrësve ne rast te paaftësisë për pagese nga ana e punedhenesit 3.2.2 Aktivitet zbatuese afatmesme (2009-2010) Për realizimin e angazhimeve gjatë periudhës kohore 2009-2010, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Krijimi i komiteteve te dialogut social sektorial, ne baze te degëve te ekonomisë;

319

3.15.2 PUNESIMI 1 Objektivi Politik Fokusi kryesor i qeverisë në fushën e punësimit, për periudhën afatgjatë është realizimi i pajtueshmërisë me rregullat në fuqi në Shtetet Anëtare në fushën e lëvizjes së punonjësve, duke marrë parasysh situatën në tregun e punës në Shtetet Anëtare, në varësi të legjislacionit; krijimi i lehtësirave ekzistuese për akses në punësim për shtetasit shqiptarë të akorduara nga Shtetet Anëtare me anë të marrëveshjeve dypalëshe; bashkëpunimi për lehtësimin e reformave dhe politikave shqiptare të punësimit, në kontekstin e forcimit të reformave ekonomike dhe të integrimit; përshtatja e legjislacionit shqiptar për sa u përket kushteve të punës dhe mundësive të barabarta për gratë si dhe ngritja e nivelit të arsimit të përgjithshëm dhe trajnimit profesional në Shqipëri. (Neni 46, 47, 48, 77, 99 te MSA-s). Strategjia sektoriale e punësimit dhe formimit profesional ka për qellim te vendose bazat për përmirësimin e sistemit te shërbimeve te punësimit dhe formimit profesional, dhe zbatimit te programeve aktive dhe pasive te punësimit. 2 Situata Aktuale 2.1 Kuadri Ligjor ekzistues Ligjet dhe aktet e tjera qe nuk transpozojnë akte komunitare Veprimtaria e fushës së tregut të punës dhe formimit profesional rregullohet nëpërmjet këtyre akteve ligjore e nënligjore te mëposhtme: Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë -Neni 49 dhe 59; Ligji 7995, datë 20.09.1995 "Për nxitjen e punësimit; - i ndryshuar; Ligji 8872, datë 29.03.2002 "Për arsimin dhe formimin profesional në RSH"; VKM nr 67, datë 10.01.2003" Strategjia e Punësimit dhe Formimit Profesional"; VKM nr.69, datë 11.2.1999 "Për programin e nxitjes së punësimit të punëkërkuesve të papunë" i ndryshuar; VKM nr. 42, datë 17.01.1998 "Për miratimin e statutit të Shërbimit Kombëtar të Punësimit"i ndryshuar"; VKM nr. 118, date 4.04.2002 "Për miratimin e simbolit te Shërbimit Kombëtar te Punësimit"; VKM nr. 70, datë 11.2.1999 "Për evidentimin e punëkërkuesve të papunë"; VKM 73, datë 11.2.1999 "Për programin e nxitjes së punësimit, nëpërmjet formimit në punë"; VKM nr. 74 datë 11.2.1999 "Për programin e nxitjes së punësimit nëpërmjet mbështetjes së formimit institucional"; VKM nr.632 datë 18.9.2003 "Për programin e nxitjes së punësimit të punëkërkuesve të papunë femra" VKM nr. 708 datë 16.10.2003 "Për mënyrën e liçensimit dhe të funksionimit të agjencive private të punësimit"; VKM nr.583, datë 10.9.2004 "Për caktimin e nivelit të së ardhurës nga papunësia"; VKM nr. 402, date 11.06.2001 "Për disa ceshtje ne zbatim te Ligjit Nr. 7703, date 11.5.1993 "Për sigurimet shoqërore ne RSH"; VKM nr. 873, date 27.12.2006 "Për masën e financimit, kriteret dhe procedurat e zbatimit te programeve te praktikave profesionale për punëkërkuesit e papune qe kane mbaruar arsimin e larte, brenda apo jashtë vendit"; Udhëzim i Përbashkët me Ministrinë e Financave nr. 1 datë 5.2.2001 "Për kriteret dhe procedurat e subvencionit për të nxitur punësimin"; VKM nr. 616, date 4.12.2002 "Për përcaktimin e kategorive te tjera te grupeve te veçanta qe përfitojnë nga Ligji nr. 8872, date 29.03.2002 "Për arsimin dhe formimin profesional ne RSH"; VKM nr. 196, datë 20.03.2003 "Për standardet e zhvillimit të kurrikulave të arsimit dhe formimit profesional" VKM nr. 675, datë 25.09.2003 "Për përcaktimin e procedurave të krijimit, organizimit dhe mbylljes së institucioneve të formimit profesional, në varësi të MPÇS"; 320

VKM nr. 543, datë 31.10.2002 "Për akreditimin e institucioneve të arsimit dhe formimit profesional (AFP)"; VKM nr 432, date 28.06.2006 "Për krijimin dhe administrimin e te ardhurave qe krijojnë institucionet buxhetore"; VKM nr. 273, date 10.05.2006 "Për krijimin e Agjencisë Kombëtare te Arsimit dhe Formimit Profesional"; Udhëzim i Ministrit të MPÇS dhe Ministrit të MASH, nr. 6, datë 14.03.2003 "Për regjistrimin e institucioneve të AFP-së"; Udhëzim i Ministrit të MPÇS dhe Ministrit të MASH, nr.16, datë 28.12.2002 MPÇS dhe MASH "Për organizimin dhe veprimtarinë e Këshillit Kombëtar të Arsimit dhe Formimit Profesional". Udhëzim Nr. 2222, date 31.10.2002 i MPCS "Mbi këshillimin dhe orientimin ne formimin profesional"; Udhëzim nr. 17 date 1.09.2002 i MPCS dhe MASH "Për përbërjen, organizimin dhe funksionet e Komisionit te akreditimit te arsimit dhe formimit profesional"; Udhëzim nr. 867/1, date 30.12.2002 i MPCS "Për procedurat e regjistrimit ne qendrat publike te formimit profesional"; Udhëzim nr. 867/2, date 30.12.2002 i MPCS "Për kërkesat baze për përgatitjen fillestare dhe kualifikimin e instruktoreve te qendrave publike te formimit profesional"; Udhëzim nr 867/3, date 30.12.2002 i MPCS "Për kriteret dhe rregullat e provimeve dhe te testimeve ne vlerësimin përfundimtar ne formimin profesional"; Udhëzim nr. 867/4, date 30.12.2002 "Për përmbajtjen, formën dhe procedurat e lëshimit te dëshmive dhe certifikatave ne formimin profesional" 2.2 Kuadri institucional ekzistues Zbatimi i angazhimeve që rrjedhin nga legjislacioni në fuqi në fushën e tregut të punës dhe formimit profesional është nën përgjegjësinë e këtyre institucioneve: a) Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta- Drejtoria e Politikave të Punësimit; Drejtoria e Shërbimeve Juridike; b) Ministria e Arsimit dhe Shkencës- Drejtoria e Zhvillimit të Kurrikulit; c) Shërbimi Kombëtar i Punësimit- Drejtoria e Punësimit, Drejtoria e Formimit Profesional. d) Agjencia Kombëtare i Arsimit dhe Formimit Profesional; 3 Adresimi i prioriteteve 3.1 Prioritetet afatshkurtra (2007-2008) Bazuar në angazhimet e Partneritetit Evropian , prioritetet afatshkurtra për fushën e tregut të punës dhe formimit profesional janë: Realizimi i pajtueshmërisë me rregullat në fuqi në Shtetet Anëtare në fushën e lëvizjes së punonjësve, duke marrë parasysh situatën në tregun e punës në Shtetet Anëtare, në varësi të legjislacionit; Krijimi i lehtësirave ekzistuese për akses në punësim për shtetasit shqiptarë të akorduara nga Shtetet Anëtare me anë të marrëveshjeve dypalëshe; Bashkëpunimi për lehtësimin e reformave dhe politikave shqiptare të punësimit, në kontekstin e forcimit të reformave ekonomike dhe të integrimit; Përshtatja e legjislacionit shqiptar për sa u përket kushteve të punës dhe mundësive të barabarta për gratë; Ngritja e nivelit të arsimit të përgjithshëm dhe trajnimit profesional në Shqipëri. 3.1.1. Iniciativat ligjore afatshkurtra (2007-2008) Në përputhje me këto prioritete afatshkurtra, për realizimin e tyre, do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore nga Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta: 321

Projekt-ligji "Për disa ndryshime dhe shtesa ne Ligjin Nr. 8872, date 29.03.2002 "Për arsimin dhe formimin profesional ne RSH"; Projekt-VKM "Për miratimin e Strategjisë së arsimit dhe formimit profesional"; Projekt-VKM "Për përcaktimin e procedurave të konkurrimit për mbështetjen financiare të Drejtorive Rajonale të Formimit Profesional Publik"; Projekt-VKM "Për përcaktimin e rregullave të shlyerjes së detyrimit nga punëdhënësit që nuk punësojnë persona me aftësi të kufizuar dhe mënyra e përdorimit të fondit të mbledhur"; Projekt-VKM "Për pagesën e pjesëmarrjes së punëkërkuesve të papunë në kurset e profesioneve të ofruara nga qendrat publike të formimit profesional". Projekt-ligji i ri "Për nxitjen e punësimit", i cili do te hartohet ne përputhje me Strategjinë Evropiane të Punësimit dhe do te përafrohet pjesërisht me Vendimin 2005/600/ EC "Mbi udhëzimet për politikat e punësimit ne Shtetet Anëtare te BE" Projekt-VKM ne zbatim të programeve të nxitjes së punësimit, në përputhje me Ligjin e ri të Punësimit. 3.1.2 Aktivitet zbatuese afatshkurtra (2007-2008)

Për realizimin e angazhimeve afatshkurtra, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Krijimi i një sistemi të informatizuar të tregut të punës nëpërmjet krijimit të një data base në lidhje me vendet e lira te punës (Tirane dhe Korçë); Realizimi i studimeve periodike afatshkurtra të tregut të punës; pajisja me bazën e nevojshme materiale/didaktike për mësimin teorik dhe praktik të qendrave publike të formimit profesional; Rinovimi i mjediseve ekzistuese për mësim teorik/praktik në qendrat publike të formimit profesional nëpërmjet rikonstruksionit të mjediseve ekzistuese; Fillimi i decentralizimit të menaxhimit të sistemit të AFP-ve në drejtim të shkollave apo qendrave të AFFP; Fillimi i punës për krijimin e Kornizës Shqiptare te Kualifikimeve; Institucionalizimi i metodologjisë se hartimit te kurrikulave te AFP; Kompletimi i procesit të informatizimit të tregut të punës në gjithë sistemin e shërbimit publik të punësimit duke shfrytëzuar investimet e donatoreve të huaj dhe Qeverisë Shqiptare; 3.2 Prioritetet Afatmesme (2009-2010)

Bazuar në angazhimet e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit, prioritete afatmesme për fushën e tregut të punës dhe formimit profesional janë: Realizimi i pajtueshmërisë me rregullat në fuqi në Shtetet Anëtare në fushën e lëvizjes së punonjësve, duke marrë parasysh situatën në tregun e punës në Shtetet Anëtare, në varësi të legjislacionit; Krijimi i lehtësirave ekzistuese për akses në punësim për shtetasit shqiptarë të akorduara nga Shtetet Anëtare me anë të marrëveshjeve dypalëshe; Bashkëpunimi për lehtësimin e reformave dhe politikave shqiptare të punësimit, në kontekstin e forcimit të reformave ekonomike dhe të integrimit; Përshtatja e legjislacionit shqiptar për sa u përket kushteve të punës dhe mundësive të barabarta për gratë, Përmirësimi i nivelit të arsimit të përgjithshëm dhe trajnimit profesional në Shqipëri. 3.2.1 Iniciativat ligjore afatmesme (2009-2010)

Në përputhje me këto prioritete afatmesme, për periudhën 2009-2010, do të ndërmerren iniciativat e mëposhtme ligjore nga Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Barabarta: 322

Projekt-ligji "Për Kornizën Shqiptare te Kualifikimeve"; 3.2.2 Aktivitet zbatuese afatmesme (2009-2010) Për realizimin e angazhimeve gjatë periudhës kohore 2009-2010, do të ndërmerren aktivitetet e mëposhtme zbatuese: Hartimi i kritereve të vlerësimit dhe certifikimit në fushën e AFP; Mbështetje e kurrikulit të AFP me "tekste integrale". Krijimi i shërbimit për orientimin profesional dhe këshillimin për karrierë në bashkëpunim me partnerët socialë; Institucionalizimi i bashkëpunimit midis AFP dhe biznesit lokal. Tabela 1 Forcimi i kapaciteteve institucionale te Drejtorise se Politikave te Punesimit INVESTIME 1.Shtim personash 2.Trainime (mije leke) NJËSIA E MATJES Persona (mije leke) GJENDJA VITET AKTUALE 2007 5 X 2 1.000

2008 X 1.500

2009 X 1.000

2010 X 1.000

Tabela 2 Ndihma e huaj në mbështetje të punësimit ISTITUCIO NI DONATO RI PROGRAMI /AGJENCIA ZBATUESE TITULLI I VLERA PROJEKTIT Forcimi I strukturave të tregut të punës përsa I përket 1mln shërbimeve të inspektimit dhe punësimit AFATI I AFATI I FILLIMI PËRFUND T IMIT

Ministria e Punës, Çështjeve Sociale dhe Shanseve të Bashkimi Barabarta Europian

në pritje

në vazhdim

CARDS 2006

323

3.15.3 MBROJTJA DHE SIGURIMET SHOQËRORE 3.15.3.1 MBROJTJA SHOQËRORE 1 Objektivi politik Fokusi kryesor i qeverisë në fushën e mbrojtjes shoqërore, për periudhën afatshkurtër, është përmirësimi i sistemit të mbrojtjes sociale dhe standardeve, duke luftuar përjashtimin social dhe diskriminimin përmes: (i) decentralizimit dhe rritjes së përgjegjësisë së njësive vendore për ngritjen dhe administrimin e shërbimeve sociale me baze komunitare; dhe (ii) përfshirjes se shoqërisë civile ne ofrimin e shërbimeve, si dhe mbështetja dhe adaptimi sistemit te mbrojtjes shoqërore me kërkesat e reja ekonomike sociale (neni 99 i MSA-s). 2 Situata Aktuale 2.1 Kuadri Ligjo