Read 21096.pdf text version

Cilësi në arsim

Nga vizita e Ministrit të Arsimit dhe Shkencës, Z.Myqerem Tafaj, në Republikën e Kosovës Intervistë me Shaban Sinanin, studiues

MËSUESI

9

Botim i përmuajshëm i MASH nr. 9 (2567) - nëntor 2011

Metoda të mësimdhënies në arsimin fillor

Pë r mbajtja

Më shumë projekte të përbashkëta mes dy vendeve në arsim "Udha e shkronjave" nga borási në tiranë Shpëtojeni leximin nga vdekja kjo është çka mund të thoja Arsimi dhe Reforma Konferenca Rajonale "Arsimi na përket të gjithëve" Analizë e faktorëve që ndikojnë në braktisjen e shkollës Studentët në përdorimin e teknologjisë së Informacionit Mësuesi dhe nxënësi 2 5 6

MË SHUMË PROJEKTE TË PËRBASHKËTA MES DY VENDEVE NË ARSIM

Nga vizita e Ministrit të Arsimit dhe Shkencës, Z.Myqerem Tafaj, në Republikën e Kosovës:

8, 9, 10, 11 12 13

"Të edukosh do të thotë të ndezësh një flakë e jo të mbushësh një enë" Sokrati Metoda të mësimdhënies në arsimin fillor. Formimi profesional i nxënësve, me punë pasiononte të mësuesve Komunikimi mësues -nxënës tregues në rritjen e cilësisë së të nxënit Letërsi: Baladë qytetse (Migjeni) Fizikë: Punë laboratori ­ Përcaktimi i fuqisë kalorifike të një lënde të djegshme. Mësuesi i suksesshëm Shkolla dhe Komuniteti Prindi mes shkollës dhe komunitetit Nëpër udhët e dijes. "Shkolle më miqësore, më të afërt, më të dashur e mësimdhënie më cilësore..." Si organizohet veprimtaria "Gurra e shpirtit popullor " Roli i shkollës, familjes dhe prindit në ndalimin e dhunës tek të rinjtë. Traditë dhe Kulturë

16 18 20 22 23

25 26 28 30

numri 9 (2567) - nëntor 2011

32 33 34

Mësuesi

Nderim për veprën e akademikut dhe shkrimtarit Dritëro Agolli Balta e poezisë se Driteroit, e ëmbël si mjalta e Naimit Tri letra nga tedi Mësuesi i mësuesëve të frëngjishtes, Sot në pension

36 37 38 40

2

inistri i Arsimit dhe Shkencës, Z. Myqerem Tafaj, në krye të një delegacioni, zhvilloi një vizitë zyrtare në Republikën e Kosovës, me ftesë të Ministrit të Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, Z. Ramë Buja. Gjatë qëndrimit në Prishtinë, Ministri Tafaj, u prit nga kryeministri i Republikës së Kosovës, Z. Hashim Thaçi dhe Kryetari i Parlamentit Z. Jakup Krasniqi.Delegacioni i Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës, zhvilloi gjithashtu bisedime mes grupeve të ekspertëve të Arsimit, Shkencës e Teknologjisë së Republikës së Kosovës. Ministri Tafaj, në fjalën e tij, falenderoi ministrin Buja, për ftesën dhe shprehu entusiazem per bashkpunimin e ngushte mes dy ministrive. Në takimet mes ministrave Tafaj dhe Buja u bisedua për një bashkëpunim në rritje në të gjitha nivelet e arsimit si dhe në drejtim të harmonizimit të planeve e programeve mësimore. Ministri Tafaj, theksoi se zhvillimet në arsim në Shqipëri janë të vrullshme e dinamike, duke veçuar rritjen e pjesëmarrjes në arsimin e mesëm, uljen e nivelit të braktisjes në arsimin e detyruar, vëmendjen e veçantë në drejtim të arsimit profesional, si dhe shkallën e lartë të pranimit në universitetet publike.

M

Ministrat Tafaj dhe Buja, pas takimit dhanë një konferencë për shtyp. Ministri Tafaj theksoi zhvillimet në sistemin e arsimit shqiptar. Me rëndësi, nënvizoi Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Myqerem Tafaj, është t'i përgjigjemi investimit që shqiptarët bëjnë për të shkolluar fëmijët e tyre. U përmend fakti se janë pranuar 3500 aplikantë në studimet e doktoratës dhe 10 për qind e tyre janë orientuar tek kandidatët që vijnë nga Republika e Kosovës por edhe Maqedonia, Lugina e Preshëvës e Malit të Zi. Ky orientim do të vazhdojë edhe këtë vit, duke e çmuar rëndësinë dhe nevojën e madhe që kanë universitetet tona për përgatitjen e profesoratit të ri si bartës i zhvillimit të arsimit në dekadat që vijnë. Ministri Tafaj theksoi rëndësinë që krahas njehsimit në strukturë të sistemit arsimor të dy vendeve, duhet që kjo të plotësohet edhe në përmbajtje. Kësaj do ti shërbejë puna e grupeve teknike të ngritura për hartimin e programeve mësimore sipas standardeve të BEsë. Hapi rëndesishëm drejt kësaj është hartimi e një abetareje së përbashkët, Shqipëri-Kosovë mbi të cilën po vazhdon puna në nivel ekspertësh. Aktualisht janë tre abetare në Shqipëri, por bashkë me Ministrin Buja, u ra dakort, që të

hapet konkursi për një abetare të re, që do të ketë autorë nga Kosova dhe nga Shqipëria dhe do të vlerësohet nga një komision i përbashkët. Kjo, nuk do të thotë që abetaret e tjera, do të përjashtohen nga tregu. Lidhur me bashkëpunimin në reformën e kurrikulës, ministrat Tafaj dhe Buja, ranë dakort që të mbështeten në traditën e arsimit tonë kombëtar, njëherësh edhe në dokumentet e strategjitë e Bashkimit Europian (BE), që përkojnë me synimin e dy vendeve për integrim. Ministri Tafaj, nënvizoi gjithashtu kërkimin shkencor si prioritet bashkëpunimi, duke theksuar se projektet në këtë fushë duhet të jenë të përbashkëta, në kuadër të projekteve të BE-së. Thithja e ekselencës shqiptare dhe rritja e kontributit të tyre në arsimin e lartë e kërkimin shkencor në Kosovë dhe në Shqipëri, ishte një nga projektet e rëndësishme që dy ministrat Tafaj dhe Buja çmuan se duhet të marrë vëmendje. Intensifikimi i bashkëpunimit në arsimin e lartë, në hartimin e programeve të studimeve dhe të diplomave të përbashkëta, pasi në shumë fusha ne kemi nevojë të plotësojmë njëri-tjetrin, me pedagogë, me infrastrukturë laboratorike apo arsimore, si mënyrë për të rritur cilësinë e diplomave iu dha rëndësi në bashkëbisedime. Ministri Tafaj tha se "mjaft të rinj nga vendet tona kanë poste të rendëshishme në grupe, institute e qendra kërkimore të vendeve të huaja, e ajo që ne të dy si ministra të arsimit e shkencës, duhet të bëjmë, është se bashkë me kolegë të tjerë në qeveri të thithim ekselencën shqiptare, të rrisimm kontributin e diasporës shqiptare për arsimin dhe shkencën. Ti ftojmë shkenctarët shqiptarë, që punojnë në vende të tjera në mësimdhënie dhe hartimin e projekteve kërkimve shkencore, e sigurisht në projektet në kuadër të BE, të cilat kërkojnë nivel shumë të lartë ekspertize". Gjithashtu ministri Tafaj, premtoi mbështetje për universitetin e Prishtinës dhe universiteteve të tjera të Kosovës. Pasdite, të dy ministrat vizituan Qendrën e Kompetencës në Malishevë. Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Myqerem Tafaj, zhvilloi një takim zyrtar me kryeministrin e Republikës

Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Z. Myqerem Tafaj, takon kryeministrin e Republikës së Kosovës, Z. Hashim Thaçi

së Kosovës, Z. Hashim Thaçi. Thelbi i bisedës ishin zhvillimet aktuale, bashkëpunimi mes Shqipërisë dhe Kosovës kryesisht në fushën e arsimit. Ministri Tafaj e njohu kryeministrin Thaçi me projektet e përbashkëta për enciklopedinë shqipe, për historinë, ku kemi edhe grupe të përbashkëta pune. Një bashkëpunim shumë të mirë nënvizoi Ministri Tafaj, ka pasur në arsimin e lartë dhe doktoratën, bashkëpunim që do të intensifikohet. Gjithashtu edhe gjatë këtij takimi, u bisedua për Abetaren e përbashkët, për të cilën tashmë është formuar grupi i punës i përbashkët i dy ministrive të arsimit dhe synohet të jetë e gatshme për fillimin e vitit të ri shkollor 2012/2013. Ministri Tafaj i vlerësoi pozitivisht zhvillimet në arsimin kosovar dhe theksoi se vënia e arsimit ndër prioritetet kryesore nga ana e Qeverisë së Kosovës tregon më së miri rëndësinë që ka dhe peshën që zë në zhvillimin e vendit. Ministri i Arsimit i Republikës së Shqipërisë, Z. Myqerem Tafaj falënderoi kryeministrin Thaçi për pritjen e përzemërt dhe për bashkëpunimin, që ka treguar Qeveria e Republikës së Kosovës me Qeverinë e Republikës së Shqipërisë në fushën e arsimit.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Z. Myqerem Tafaj, takoi Kryetarin e Parlamentit të Republikës së Kosovës, Z. Jakup Krasniqi

Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Z. Myqerem Tafaj, takoi Kryetarin i Parlamentit të Republikës së Kosovës, Z. Jakup Krasniqi. Ministri Tafaj shprehu falendrim te thelle per pritjen dhe theksoi se ne te dy vendet arsimi po zhvillohet me ritme të shpejta. Ne jemi në udhë të mbarë për të pasur sa më shumë studentë që të arrijmë standardet e kërkuara. Ministri Tafaj theksoi se, do të intensifikohet shkëmbimi i studentëve, pedagogëve, profesorëve duke ardhur në një bashkëpunim gjithnjë e në rritje. Ndërkohë, Kryetari i Parlamentit Z. Jakup Krasniqi theksoi se është mirë të bëhen investime të përbashkëta në sektorin e arsimit, duke bërë përpjekje që dy vendet tona të shkojnë përpara. Z. Krasniqi u shpreh se pasuria më e madhe e kombit tonë janë njerëzit dhe ata duhet të arsimohen gjithnjë e më mirë.

3

Veprimtari promovuese

-Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Myqerem Tafaj, mori pjesë në ceremoninë e diplomimit të studentëve të Universitetit Bujqësor të Tiranës, dhe festën e 60-vjetorit të këtij universiteti

-Kryeministri Sali Berisha dhe Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Myqerem Tafaj, gjatë aktivitetit me rastin e 60 vjetorit të Univeristetit Politeknik, Tiranë.

- Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Myqerem Tafaj, dhe Ambasadori OSBE Eugen Wollfarth takuan një grup prej 50 nxënësish nga Tirana, Kukësi dhe Vlora, në kuadër të projektit të prezencës së OSCE, "Ndërtimi i një qytetarie aktive në Shqipëri"

numri 9 (2567) - nëntor 2011

- Ministri i Arsimit dhe Shkencës, Myqerem Tafaj, mori pjesë në konferencën me temë Zhvillimi i Qëndrueshëm, me fokus edukimin mjedisor, organizuar nga MASH dhe projekti austriak Kulturë Kontakt

Mësuesi

4

"UDHA E SHKRONJAVE" NGA BORÁSI NË TIRANË

Kadri Tarelli

Ministri Arsimit z. Myqerem Tafaj priti miq nga Suedia.

ara pak ditësh në mjediset e Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës, ministri Z. Myqerem Tafaj priti një delegacion nga qyteti Borás i Suedisë, në përbërje të të cilit ishin: z. Petter Lövberg kryetar i Komunës Bramhult në Borás, i cili kryeson delegacionin, z. Per Kettisen, drejtor i "Fjardingskolan", Znj. Tuulla Elfstrom, drejtore e "Sandaredskolan" dhe mësueset: Anette Ekelund, Sonja Persson dhe Sokol Demaku. Grupi i miqëve shoqërohej nga z. Filip Gjonçi, Drejtori i DAR. Durrës dhe z. Avdyl Buçpapaj drejtor i shkollë 9-vjeçare "Demokracia". Pas fjalëve të mirëseardhjes Z. Ministër u parashtroi miqëve punën e mëdhe që po bëhet nga dikasteri në reformimin e të gjithë sistemit arsimor Shqiptar, në shërbim të rritjes së cilësisë së mësimit dhe edukimit. Në veçanti u ndal në tre programet e shpallura për vitin mësimor 2011 ­ 2012, duke vënë theksin te arësyet dhe detyrimet, për t' i përmbushur me sukses. Së pari: 100 vjetori i pavarësisë. Në kuadër të të cilës çdo shkollë do të organizojë festime për nder të kësaj ngjarjeje të madhe të historisë së kombit tonë. Së dyti: Të njohim Europën e ditëve tona. Një temë ku përfshihen arti, kultura, shkenca dhe personalitetet e saj. Këtu nxënësit tanë do të gjejnë edhe përgjigjen e pyetjes: Pse ne duam të shkojmë në Europë ? Vizitat e ndërsjellta, shkëmbimi i përvojës edhe së fundi ardhja juaj, drejtues të pushtetit vendor, drejtorë shkollash, mësues, nxënës dhe prindër ndihmon në afrimin e popujve. Ne mund të mësojmë shumë sidomos nga vlerat demokratike, ku ju suedezët qëndroni në vend të parë. Është për t'u admiruar pritja dhe ndihma, që u jepni si askush tjetër në botë, atyre mijra emigrantëve shqiptarë të ardhur në Suedi nga Kosova dhe trevat e tjera. Janë këto vlera universale, të cilat i çmojmë shumë, dhe na bëjnë që ne shqiptarët të jemi një nga popujt më europiandashës. Së treti: - Mbrojtja e mjedisit, - theksoi Z. Ministër, - është një shqetësim mbarë kombëtar. Detyra parësore për ta vënë në udhë të mbarë u takon institucioneve arsimore, shkollave, nxënësve dhe mësuesve, të cilët do të jenë në krye të kësaj lëvizjeje për një "Shqipëri të pastër". Këtu ka vend për të marrë përsëri Suedinë si model, sepse është vendi që njhet dhe mbahet si kampion i ruajtjes së mjedisit. Z. Petter Lövberg dhe Z. Per Kettisen, në fjalën e tyre vlerësuan mikpritjen durrsake. Vizita në Durrës

P

u bë e mundur fal binjakëzimit të dy shkollave "Demokracia" dhe "Fjardingskolan" në vitin 2007, në bazë të një projekti të njohur me emrin "Udha e shkronjave" i miratuar edhe në Bruksel, duke patur interesimin dhe mbështetjen e qeverisë Suedeze. Qëllim është i dobishëm: shkëmbim përvoje në lëndën e matematikës, në njohjen dhe zbatimin e të drejtave të njeriut, në mbrojtjen e mjedisit dhe në sistemin e vlerësimit të nxënësve. Një arsye më shumë për të bërë vizita të tilla është se, në Suedi jeton një komunitet të madh shqiptarësh me rreth 50.000 vetë. Vetëm në shkollën "Fjardingskolan" ku mësojnë 60 fëmijë shqiptarë, veç suedishtes fliten dhe mësohen 31 gjuhë të ndryshme. Fëmijët shqiptarë të ndjehen krenar që janë shqiptarë. Z. Ministër ndërhyn me shaka: "Më vjen mirë që përballë, kam drejtorin e një shkolle, të cilën mund ta quaj "laborator", sepse fliten dhe mësohen 31 gjuhë të ndryshme". Në fund të bisedës Z. Tafaj, u shpreh: "Jam i prirur për të shtuar binjakëzimet e shkollave, për të rritur vizitat dhe bashkëpunimin. Një kudes të veçantë po tregojmë për fëmijët e shqiptarëve në diasporë. Kohët e fundit kemi botuar librin "Të mësojmë gjuhën dhe kulturën Shqiptare". Është një problem madhor kombëtar. Kjo është një nga rrugët më të mira, të integrimit të shqiptarëve në Europë. Te unë, si ministër i arsimit dhe shkencës, ju do të gjeni kurdoherë një përkrahës dhe mbështetës të verpimtarive të tilla. Kur folët për Borásin dhe industrinë tekstile mjaft të zhvilluar në atë qytet, treguat se aty ka edhe shkollë profesionale tekstili. Mbase në të ardhmen, me interes do të jetë binjakëzimi me një shkollë profesionale këtu në Shqipëri". Falënderimet dhe urimet të ndërsjellta, shoqëruan fundin e këtij takimi të bukur dhe shumë të dobishëm. Shkëmbimi i dhuratave simbolike ishte një çast mbresëlënës.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

5

e numrit a Intervist

SHPËTOJENI LEXIMIN NGA VDEKJA - KJO ËSHTË ÇKA MUND TË THOJA

Intervistë me Shaban Sinanin, studiue

· Cili është mesazhi juaj për mësuesit shqiptarë? Çfarë prisni nga mësuesit?

studiuesish po përgatitet të marrë përgjegjësi në këto fusha studimesh.

Unë jam mësues vetë dhe këshilla ime për kolegët e mi, në shkolla të mesme a në universitete, është të kenë pasion dhe t'i konsiderojnë nxënësit e studentët njerëz të ditur. Pa pasion klasat dhe aulat mbeten të ftohta. Pa ndërveprim me nxënësin a studentin nuk ka shkollë të epokës së sotme, kur individi merr informacion në mënyrën më intensive që mund të ekzistojë.

· Cili është vizioni juaj për shkollën dhe mësuesin ne përputhje me ndryshimet e shpejta rajonale e europiane te zhvillimit?

· A besoni se mësuesit kanë influencën më të madhe në shoqëri? Cila periudhë e historisë së arsimit shqiptar ka pasur influencën më të ndjeshme në zhvillimet historike të kombit tonë?

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Po, mendoj se mësuesi dhe shkolla janë gjithnjë të rëndësishëm për shëndetin intelektual të një shoqërie. Mësuesi dhe shkolla janë ato që e pajisin nxënësin me fuqinë dhe shpirtin e konkurrencës dhe të përballjes me sfidat. Familja karakterin dhe virtytet, shkolla dijet dhe kompetencën, shoqëria shanset për t'u zbatuar - kjo është për mua një "ndarje" përgjegjësish. Për pjesën e dytë të pyetjes: është e vështirë të ndash një periudhë të vetme dhe ta quash më ndikuesen në jetën e popullit shqiptar. Mendoj se në gjysmën e parë të shekullit të kaluar merita më e madhe e shkollës është ngritja e sistemit të kolegjeve e liceve të modelit europian dhe shekullarizimi i mësimdhënies. Në periudhën e luftës antifashiste mendoj se merita më e madhe e shkollës shqiptare qendron në themelimin e arsimit shqip në Kosovë: më shumë se 200 mësues shqiptarë shkuan atje dhe zgjuan vetëdijen shqiptare. Në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, më saktë në periudhën totalitare, Shqipëria u bë me universitet dhe arsim të lartë dhe u krijua një elitë teknokratësh që edhe sot janë me rol në jetën e shoqërisë. Në dy dekadat e fundme mendoj se merita më e madhe e shkollës është hapja e saj për të gjithë, që nga niveli fillestar deri tek ai universitar dhe tani së fundmi themelimi i dy shkallëve pasuniversitare, shkollave të masterit dhe doktoratës.

Unë mendoj se shkolla sot është në kushte konkurrimi prej faktorësh të tjerë për formimin dhe riformimin e njerëzve. Luksi i shoqërisë së telendikimit është i jashtëzakonshëm. Për mua shkolla, me gjithë karakterin e saj konservativ, nuk mund të bëjë sikur nuk i di rrethanat e sotme të të mësuarit dhe të të vetëmësuarit. Dikur shkolla ishte institucioni i vetëm i dijes, sot nuk është më kështu. Jo në kuptimin figurativ, por në kuptimin e drejtpërdrejtë, nuk mund të habitemi pse nxënësi mund të dijë më shumë se mësuesi. Shkolla, sipas mendimit tim, ruan e do të ruajë rolin e krijimit të standardeve pikënisëse në dije.

· Mesazhi juaj për nxënësit e studentët shqiptarë. Një krahasim me kohën kur ju ishit nxënës.

Dikur filozofi gjerman F. Nietzsche shkroi "Kujtimet e një të lajthituri" dhe shpalli se "Zoti ka vdekur". Katër dekada më parë, një studiues strukturalist francez R. Barthes shpalli se autori ka vdekur ("Auteur c'est mort"). Tani ka ardhur një çast kur njeriu mund të mendojë me dëshpërim se leximi ka vdekur. Shpëtojeni leximin nga vdekja - kjo është çka mund të thoja. Në kohën kur kam bërë studimet unë libri ishte mit. Nuk ishte libër, por Shën Libër. Unë e kuptoj se sot ka shumë mundësi plotësimi të nevojave mendore, por libri mbetet i pazëvendësueshëm.

· Cili ka qenë mësuesi më i mirë për ju?

Unë u jam mirënjohës mësuesve të mi dhe janë shumë që po i mendoj tani. Por meqë ju kërkoni një emër, po veçoj prof. Shaban Demirajn, i cili ka bërë shumë për mua kur isha student në universitet, pastaj dhe si udhëheqës i tezës së diplomës "Ndajfoljet përemërore në gjuhën shqipe" dhe për vite të tëra edhe pas mbarimit të studimeve.

Disa prej botimeve të prof. dr. Shaban Sinani: I. Studime monografike: - "Mitologji në eposin e kreshnikëve", Tiranë 2000, 2006, 2011. - "Hebrenjtë në Shqipëri: prania dhe shpëtimi", Tiranë 2009. - "Kodikët e Shqiprisë në "Kujtesën e Botës", Tiranë 2011. - "Epos në etnos", Tiranë 2011. - "Letërsia në totalitarizëm dhe "Dossier K.", Tiranë 2011. II. Studime për letërsinë: - "Pengu i moskuptimit", Tiranë 1997. - "Sipërore", Tiranë 1998. - "Një dosje për Kadarenë", Tiranë 2005; Tetovë 2005. - "Le Dossier Kadaré", Paris 2006. - "Përveçime", Prishtinë 2007. - "Për prozën e Kadaresë", Tiranë 2009. -"Midis dy Rilindjesh", Tiranë 2009. - "Për letërsinë shqipe të shekullit 20-të", Tiranë 2010. Librat e prof. Shaban Sinanit, botuar nga shtëpia botuese "Naimi", janë përzgjedhur nga MASH si literaturë për bibliotekat e shkollave: "Mitologji në eposin e kreshnikëve", "Për prozën e Kadaresë", "Midis dy Rilindjesh" , "Për letërsinë shqipe të shekullit 20-të".

· Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë në sistemin arsimor?

Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë përgjegjësi të drejtpërdrejtë ka për tekstet universitare dhe akademike. Po punohet për të pasur tekste të reja të historisë së letërsisë shqipe, por është më e vështirë se sa mund të mendohet, sepse letërsia shqipe është vetëm pjesërisht e botuar: një pjesë e madhe e saj është ende në dorëshkrim, nga libri i parë shqip edhe studenti ende mëson vetëm pasthënien. Pastaj është detyra e formimit të specialistëve të studimeve letrare të shkallës së masterit dhe doktoratës - këto diploma lëshohen prej institucioneve në vartësi të Qendrës së Studimeve Albanologjike. Nga ne pretendohet që të përgatisim specialistë elitë. Kandidaturat, në dy vitet që shkolla jonë e masterit dhe e doktoratës funksionon, kanë qenë me të vërtetë mjaft premtuese dhe besoj se një brez i ri

Mësuesi

6

Arsimi dhe Reforma

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

7

KONFERENCA RAJONALE , ELBASAN

· Faleminderit që zgjodhët Gramshin!

Konferencën Rajonale për Qarkun e Elbasanit, zgjodhëm ta organizonim në Gramsh. Kjo jo vetëm për arsye se arsimi bëhet kudo, por sepse mësuesit dhe drejtuesit e qyteti të vogël të Gramshit, janë të dalluar për përkushtimin dhe dashurinë që kanë për profesionin e arsimtarit. Dhe këtë ata e treguan atë ditë. Ishte data 14 tetor. Në rrugët e qytetit shikoje grupe ­grupe mësues, drejtues, prindër, përfaqësues të pushtetit vendor, që, të veshur si për festë, drejtoheshin atje, ku do të zhvillohej konferenca.

Fjalia e parë e përshëndetjes me grupin tonë ishte:

Faleminderit që zgjodhët Gramshin!

as fjalës së mirëseardhjes dhe të një panorame të zhvillimit të arsimit në Za-Gramsh , nga drejtori z. Durim Çekrezi, znj Nina Gjoci përshëndeti Konferencën dhe bëri një përmbledhje të shkurtër të zhvillimeve të Konferencave të tjera të bëra deri atë ditë. Në fjalën e saj ajo tregoi rëndësinë e madhe që ka bashkëpunimi i shkollës me komunitetin , i cili ofron cilësi në rezultatet e nxënësve. "Arritje dhe sfida të arsimit në Qarkun e Elbasanit" ishte tema e drejtorit të Dar- Elbasan, z. Mati Çela, i cili në fjalën e tij, pasi evidentoi arritjet u ndal në disa probleme që ka Qarku i Elbasanit me arritjen e cilësisë, p.sh. numrin e madh të shkollave me klasa kolektive. Me mjaft interes ishte edhe fjala e përfaqësuesve të pushtetit vendor, nga Bashkia Gramsh, si edhe nga Këshilli i QarkutElbasan, të cilët duke përshëndetur konferencën , premtuan për një bashkëpunim më të ngushtë me shkollën dhe evidentuan rolin që

P

8

duhet të luajë pushteti vendor në përmirësimin e cilësisë në arsim. Me shumë vëmendje u ndoq nga të pranishmit diskutimi i përfaqësuesit të bordit të shkollës, përfaqësuar nga një prind i Za/ Librazhd. Në fjalën e tij, z. I. Meta, u ndal në eksperiencën e tij si prind i tre fëmijëve në tri shkolla të qytetit të Librazhdit dhe tregoi se atje ku ky bashkëpunim është i mirë, edhe ecuria e fëmijëve të tij në mësime është më e lartë. Mësuesit dhe drejtuesit e DAR ­Elbasan, dëgjuan me vëmendje dhe bënë pyetje rreth temës së mbajtur nga z. B. Rama "Kurrikula: Nevojat për rishikim, në arsimin bazë dhe zbatimi i asaj me zgjedhje në gjimnaz". Qyteti i Elbasanit, i shquar për traditën e tij arsimdashëse, i dëgjuar për Normalen e tij me aq shumë vlera në arsimin shqiptar, ka edhe një shkollë speciale me emrin aq kuptimplotë "Zëra jete" ku mësojnë fëmijë me nevoja të veçanta dhe ku bëhet një punë sa e vështirë, por aq edhe me shumë pasion.

Drejtoresha e shkollës , Znj. Rezarta Biçoku, i solli Konferencës zërat e këtyre fëmijëve që me aq dëshirë kërkojnë të mos jenë të ndryshëm. Puna, metodologjia, aktivitetet , tekstet ishin panorama e paraqitjes së jetës dhe mjedisit të shkollës. Znj A.Lami, duke sjellë shembuj nga jeta e saj si prind dhe puna si specialiste e AVA, trajtoi temën: "Prindi mes shkollës dhe fëmijës". Në fund Konferenca kaloi në pyetje dhe diskutime , të cilat ishin të shumta. Pyetje rreth kurrikulës së arsimit bazë, asaj me zgjedhje në gjimnaz, përvojë nga Peqini, nga një prind nga Gramshi që vetë kishte qenë nxënës në një shkollë speciale, përvojë nga Drejtoresha e gjimnazit të Gramshit, nga shkolla 9 -vjeçare në Elbasan ku përveç se u dhanë përvoja u kërkuan sqarime, mbyllën Konferencën Rajonale "Arsimi na përket të gjithëve" në Qarkun e Elbasanit.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Arsimi dhe Reforma

KONFERENCA RAJONALE , FIER

onferenca e Fierit në vijimësinë e Konferencave Rajonale me temën "Arsimi na përket të gjithëve" u fokusua kryesisht tek marrëdhëniet reciproke të shkollës dhe komunitetit me fokus komunitetin rom dhe nxënësit në vështirësi ekonomike e sociale. E konceptuar si e tillë ajo zhvilloi punimet në një nga mjediset e shkollës "Kristaq shtambari" ku u mblodhën mësues e prindër përfaqësues të pushtetit vendos dhe nxënës nga disa shkolla të qytetit. I pranishëm në këtë takim ishte dhe ministri I Arsimit dhe Shkencës zoti Myqerem Tafaj. Konferencën e hapi Drejtorja e Drejtorisë Rajonale te Fierit Zonja Suzana Numani e cila beri një bilanc te punëve te realizuara ne arsimin e këtij qarku, që siç u shpreh ajo, është nder me te suksesshmit e republikës, pasi edhe shanset që u ofrohen nxënësve janë të njëjta dhe të barabarta për të gjithë. Ne fjalën e tij ministri Tafaj u ndal në rezultatet që ka arritur arsimi në këtë qark. -Fierit është ndër qarqet me rezultate më të mira në sistemin arsimor.- tha midis te tjerave ministri Tafa,- Është qarku që ka arritur një rezultat mjaft të mirë në tërheqjen e nxënësve në arsimin e mesëm; rreth 92%, dhe që ka

K

arritur rezultate shumë të mira në Maturën Shtetërore. Ka një rritje në regjistrimet në arsimin professional dhe në këtë qark janë bërë investime të rëndësishme në infrastrukturë shkollore, janë ndërtuar 8 shkolla të reja që kanë përfunduar në 3 vitet e fundit dhe 25 të tjera që janë rikonstruktuar. Faktori kyç për rezultatet e mira në këtë qark janë sigurisht mësuesit. Ne kemi mësues të përkushtuar që punojnë me pasion për edukimin e nxënësve në të gjitha nivelet e arsimit parauniversitar dhe unë dëshiroj ti falënderoj të gjithë për këtë përkushtim, motivacion dhe pasion me të cilin punojnë me fëmijët për të qene qytetarë të denjë të një shoqërie demokratike të Shqipërisë evropiane. Konferencat që po organizohen në rrethe të ndryshme të vendit kanë një synim të thjeshtë, në radhë të parë që të krijohen mundësi bashkëbisedimi me mësuesit, prindërit dhe sigurisht me nxënësit dhe përfaqësuesit e pushtetit vendor, për të parë se çfarë duhet të bëhet më mirë në të gjitha këndvështrimet e politikave arsimore. Në këtë kuadër u përqendruan edhe diskutimet e pjesëmarrësve në të si kryetari I sindikatës së pavarur të arsimit Xhafer Dobrusha, I cili u ndal në bashkëpunimin shumë të suksesshëm në nivelin e parë; Sindikatë- Dikaster duke kërkuar impenjim më të madh në nivelet e dytë dhe të treta si Dar e shkolla. Në takim e morën fjalën prindër dhe përfaqësues të shoqatës së Romëve të Shqipërisë, zoti Latif Kazanxhiui cili kërkoi më shumë vëmendje nga shoqëria për rritjen e cilësisë në arsim dhe sidomos frekuentimin e kësaj shtrese

të margjinalizuar në mjediset shkollore. Në sesionin e dytë të konferencës u pritën me interes edhe diskutimet e Besnik Ramës në drejtim të kurrikullës, ku është bërë imediate mundësia e rishikimit të saj në synim të përmirësimit në arsimin bazë dhe asaj me zgjedhje ne gjimnaz. Si dhe fjala e znj. Adriatike Lami, procesi I Piza dhe treguesit psiko social, e konkretizuar me shembuj konkrete nga jeta në shkolle ne fushën e edukimit. Një përvojë konkrete në gjithëpërfshirjen e shkollës dhe shoqërisë në procesin e edukimit dhe mësimnxënijes, solli drejtoresha e shkollës 9 vjeçare Grabian Lushnjë Brunilda Çullhaj. Përfaqësues te pushteti vendor qe përshëndeten konferencën vunë theksin ne rritjen e aftësive bashkëpunuese mes pushtetit vendor dhe Drejtorive Arsimore Rajonale ne përmbushjen me sukses te detyrave ne cilësinë e arsimit. Ne fund te takimit drejtorja e drejtorisë së Marrëdhënieve me publikun në MASH, bëri përmbledhjen e kësaj konference duke u ndalur në elementet e domosdoshme të partneritetit dhe bashkëpunimit mes të gjithë aktorëve si objekt dhe subjekt pranë shkollës.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

9

KONFERENCA RAJONALE, GJIROKASTËR

Sa mirë që zgjodhët Tepelenën!. undi i tetorit shënoi Konferencën Rajonale për Qarkun e Gjirokastrës, e cila u zhvillua në qytetin e Tepelenës.

F

Mësuesi

10

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Ashtu si edhe me Gramshin, ZA/ Tepelenë shprehu kënaqësinë që konferenca do të zhvillohej aty, në qytetin plot tradita arsimdashëse, historikun e së cilës dhe vazhdimësinë në të sotmen e dha drejtori i Za / Tepelenë z. Xhevahir Kanani. DAR/ Gjirokastër kishte kohë që përgatitej që në Konferencën Rajonale, jo vetëm të pasqyroheshin arritjet në arsimin e këtij QARKU, sidomos në drejtim të përmirësimit të cilësisë në shkolla dhe trajnimit të mësuesve të rinj. Konferenca u zhvillua jo vetëm me kumtesa e tema për Reformat në Arsim, arritjet në Maturën Shtetërore etj., por u kthye në një diskutim për shkëmbim përvoje dhe dëshire për të përmirësuar më tej punën. Konferencën e përshëndeti ZV/ Ministrja e Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës, Znj. Nora Malaj e cila ju drejtua mësuesve, drejtuesve, prindërve dhe përfaqësuesve të pushtetit vendor si mësuese dhe drejtuese prej 30 vitesh në arsim. Duke treguar këtë përvojë Znj. Nora Malaj evidentoi arritjet dhe përkushtimin e Qeverisë shqiptare për reformat në Arsim, por gjithashtu tregoi se rruga e Reformave është sa e vështirë por

edhe e domosdoshme, pasi vetëm kështu do të arrijmë sfidën tonë të përbashkët, atë të rritjes së cilësisë në arsim. Me shumë vëmendje u ndoq fjala e drejtorit të DAR. Gjirokastër Z. Arjan Pano " Arritje në arsim dhe sfida e përgatitjes së mësuesve të rinj në Qark". Z. Pano në frymën e Konferencës për trajnimin e mësuesve të rinj, tregoi përvojën e DAR. Gjirokastër në këtë drejtim. Në diskutimin e tij, z. Çelo Çela, përfaqësues i prindërve të shkollës u përqendrua tek vendi i prindit mes shkollës dhe komunitetit. Në ndërhyrjen e saj, znj.Nina Gjoci theksoi domosdoshmërinë e këtij bashkëpunime duke sjellë shembuj të studimeve në vende të ndryshme të cilat tregojnë se vetëm aty ku ka bashkëpunim shkollë- komunitet rezultatet e të nxënit në shkollë janë më të larta se aty ku ky bashkëpunim mungon. Pas një pushim të shkurtër i cili ishte një bisedë e këndshme e shoqëruar me foto, që Andoni i fikson aq bukur, mes ekipit të Ministrisë me mësues e drejtues në Tepelenë, filloi séance e dytë Seanca u hap me fjalën e z, Ndriçim Mehmeti , "Këshillimi i karrierës në arsimin parauniversitar" Me frymën e konferencës për përgatitjen e

mësuesve të rinj u mbajt edhe tema "Prirjet në formimin fillestar të mësuesve dhe nevojat për formimin e tyre në përputhje më kërkesat e kurrikulës së reformuar" e mbajtur nga z. Astrit Dautaj , përfaqësues nga IZHA. Mësuesi i gjimnazit"Asim Vokshi" Gjirokastër, z. Spiro Poçi, i tregoi të pranishmëve eksperiencën e këtij gjimnazi në implementimin e projekteve kurrikulare. Ishte një eksperiencë mjaft pozitive, e cila vlen për t'u përgjithësuar edhe në shkolla të tjera të Qarkut. Një e veçantë e kësaj Konference ishte edhe prania e psikologes e disa shkollave të Tiranës znj. Arta Hyseni, e cila tregoi punën plot pasion dhe vështirësi të psikologut në shkolla në komunikimin me prindërit dhe fëmijët adoleshentë. Seanca u mbyll me fjalën e z, Flamur Dosti , drejtor i Za- Përmet, i cili pasi shprehu kënaqësinë e ekipit të tij për zhvillimin e këtyre konferencave të frytshme për përmirësimin mëtejshëm të punës, dha një panoramë të shkurtër të sfidave të arritura në ecurinë e Reformave. Pas përmbledhjes së punimeve të Konferencës nga znj Nina Gjoci, u kalua në pyetje dhe diskutime nga të pranishmit, të cilat shënuan edhe mbylljen e Konferencës Rajonale për DAR/ Gjirokastër.

Arsimi dhe Reforma

KONFERENCA RAJONALE, KORÇË

Në Korçën e mësonjëtores së parë shqipe.

E mbajtur në mjediset rinore të universitetit "Fan Noli" dukej se kjo konferencë , në dallim nga ato të kaluarat, kishte me shumë freski dhe rini. Që në fillim të saj zonja Nina Gjoci prezantoi qëllimin e kësaj konference. -Jemi këtu në Korçë, pas realizimit të më shumë se gjysmave të konferencave rajonale të organizuara në shkallë vendi, dhe mund t'ju pohojmë me krenari se kudo kemi gjetur një frymë shumë të mirë bashkëpunimi dhe mirëkuptimi mes aktorëve të prezencës në arsim. Me tej fjalën e morri drejtori I drejtorisë Rajonale të Korçës zoti Arben Belba I cili u ndal në arritjet e arsimit të rrethit në veçanti, por dhe në problematikat e shfaqura në kërkim të rritjes së cilësisë në arsim të matura ato me rezultatet e maturës Shtetërore dhe në përgjithësi dhe duke u ndalur në avantazhet e teknologjisë së informacionit në zhvillimin e një arsimi sa më cilësor. Më tej fjalën e mori Zëvendës Ministri I Arsimit dhe Shkencës zoti Halit Shamata, i cili bëri një paraqitje të vlerave arsimore dhe kulturore të Korçës duke u ndalur në aspektet e zhvillimit të arsimit sidomos mbështetur në risitë e sistemit demokratik dhe të përdorimit të teknologjisë së informacionit. Në fjalën e tij zoti Shamata vuri në dukje gjithashtu dhe domosdoshmërinë e thellimit të reformave në arsimin bazë duke u ndalur në reformën e strukturës tashmë të ndryshuar nga pesë, në gjashtë vite plus tre dhe sidomos në reformën e kurikullës dhe atë të altertekstit. -Ne kemi tekste shumë të mira dhe modern,- tha në fjalën e tij zoti Shamata,-p or ato ende kanë nevojë të madhe për përmirësim të vazhdueshëm. Tekstet tona janë ende shumë të ngarkuara dhe tejet akademike. Ne duhet ta çlirojmë nxënësin nga këto ngarkesa të panevojshme në lidhje me psikologjinë e tyre moshore. Një sfidë tjetër është edhe frekuentimi I shkollës të të gjitha niveleve prej fëmijëve tanë dhe sidomos I fëmijëve pesëvjeçare një ndër objektivat tona të shpallura. Teknologjia e informacionit dhe përdorja e saj me sukses në klasë nga mësues inovatorë është një tjetër kërkesë dhe njëkohësisht burim I suksesit të një mësimdhënieje cilësore. Këto janë dhe do të jene edhe në të ardhmen objektivat tona madhore dhe të përhershme. Më tej në seancën e dytë të kësaj konference , folën zoti Andon Andoni, shkrimtar dhe kryeredaktor I revistës Mësuesi, duke revokuar traditën e mësuesit korçar por dhe duke u ndalur në misionin e madh të këtij mësuesi në mësimin dhe përçarjen e dijes dhe diturisë edhe tek brezat e rinj të fëmijëve. Ashtu si të jenë fëmijët e sotëm

, kështu do të jetë Shqipëria e pas njëzet viteve, ndaj për ne mësuesit është obligim, nder dhe krenari të punuarit me fëmijët, me përkushtim dhe pasion të madh. Zoti Hydajet Kopani, përgjegjës në sektorin e ITK në MASh u ndal në problemet e zhvillimit të mësimit në mbështetjen e teknologjisë së informacionit dhe pjesëmarrjes aktive të nxënësve në të. Laboratorët dhe gjithçka që lidhet më këtë fushë të dijes janë dhe duhet të jenë më së miri në shërbim të një klasë inovatorë, të një nxënësi aktiv që zbaton më së miri këto projekte dhe mbi të gjitha të një mësuesi të përshtatshëm çdo ditë me këtë teknologji. Ndërsa Alfred Mullai u ndal me shumë interes për pjesëmarrësit në risitë e reformës së kurrikulës në arsimin paraunivesritar që do të jetë pjesë e diskutimit të gjerë edhe me mësuesit. Në fund konferencën e përshëndeten presidentja e Qeverive të nxënësve të qytetit të Korçës dhe në emër të prindërve Angelo Kondili kryetar I bordit të shkollës 9 vjeçare, "Mësonjëtorja e parë shqipe"

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

11

ANALIZË E FAKTORËVE QË NDIKOJNË NË BRAKTISJEN E SHKOLLËS

Besnik RAMA/MASH

· REKOMANDIME PËR REDUKTIMIN E BRAKTISJES SHKOLLORE

Siç shihet, braktisja shkollore është dukuri që ushqehet nga shumë faktorë dhe shkaqe që nuk janë vetëm arsimore, por dhe ekonomike, ligjore, shoqërore, psikologjike etj. Bashkëpunimi dhe bashkëveprimi i të gjithë aktorëve do të kishin ndikim pozitiv në ndërgjegjësimin e shkollës, të mësuesve, të drejtuesve, të nxënësve e prindërve të tyre, të mbarë opinionit për mbrojtjen dhe sigurimin e së drejtës së çdo fëmije për t'u arsimuar.

Disa nga drejtimet ku duhet fokusuar puna për reduktimin e braktisjes shkollore, janë:

· Të vazhdojë përmbushja e veprimtarive të parashikuara në planin kombëtar të veprimit për reduktimin në zero të braktisjes shkollore. Të rishikohet studimi për cilësinë aktuale të shërbimit arsimor që u ofrohet nxënësve romë e egjiptianë dhe atyre me aftësi të kufizuar, dhe të mblidhen të dhëna të plota për çdo kategori të nxënësve, me qëllim futjen e të gjithë fëmijëve në sistem. Të hartohet plan i posaçëm për trajnimin e mësuesve që punojnë me nxënësit e margjinalizuar. Të zbatohen politika të veçanta për të rritur përqindjen e tërheqjes në kopshte të fëmijëve 3-6-vjeçarë dhe për shtimin e klasave përgatitore për 5-6-vjeçarët. Të monitorohet puna e specialistit të DAR-së që merret me problemet e arsimimit të shtresave të margjinalizuara. Veprimtaritë e planifikuara në planin e tij të veprimit të gjejnë zbatim konkret me mbështetjen nga DAR-ja dhe grupet e tjera të interesit. Të evitohet sa më shumë të jetë i mundur emërimi i mësuesve nga zona të tjera në zonat rurale, pasi mësuesi me banim në fshat është pranë komunitetit në çdo kohë. Për rastet kur mësuesi është me banim jashtë fshatit ku jep mësim, orari i lëvizjes së mjeteve të transportit të mësuesve të jetë i tillë që të krijojë mundësinë për punën me prindërit dhe me nxënësit braktisës. Të ngrihen dhe të funksionojnë grupe mbështetëse për fëmijët vulnerabël dhe për familjet në nevojë. Të krijohen ekipe pune me mësues me reputacion, me prindër dhe me përfaqësues të njësive bazë të qeverisjes vendore për punë me prindërit e nxënësve të paregjistruar apo që kanë braktisur shkollën, si dhe për punë të drejtpërdrejtë me vetë këta nxënës. Bashkëpunimi me njësitë bazë të qeverisjes vendore dhe me sektorët e shërbimit social pranë bashkisë do të krijojë bazat për të bërë analizën e gjendjes dhe do të orientojë në mënyrë profesionale e institucionale reduktimin deri në zero të dukurisë së braktisjes shkollore.

·

·

·

·

·

·

·

·

·

·

·

Mësuesi

·

·

12

Të përmirësohet cilësia e shërbimit arsimor për të gjithë fëmijët, duke reformuar shkollën që ajo të jetë miqësore, duke vlerësuar e zhvilluar interesat e nxënësve dhe të prindërve të tyre, duke lehtësuar ngarkesën mësimore, në mënyrë që nxënësit të nxënë përmes ndërveprimit e bashkëpunimit me njëri-tjetrin. Të programohen veprimtari jashtëshkollore gjithëpërfshirëse, në mënyrë që dhe nxënësit romë e egjiptianë dhe ata me AK të manifestojnë kompetencat e tyre personale dhe të rrisin besimin në aftësitë e tyre integruese. Tërheqja në shkollë e fëmijëve romë e egjiptianë dhe përfshirja e tyre në programe jashtëshkollore i largon ata nga rreziqet e rrugës. Të shfrytëzohen të gjitha mundësitë që në shkollat ku ka nxënës braktisës, të funksionojë shërbimi psikologjik me specialistë të mirëfilltë. Të hartohen e të zbatohen programe konkrete për shkollat lidhur me përmirësimin e administrimit e menaxhimit të shkollës, me sigurimin e mësuesve të kualifikuar profesionalisht, me krijimin e kushteve normale për mësim, me pasurimin e bazës materiale didaktike etj. Të vazhdojë përqendrimi i shkollave. Kjo masë do të rrisë cilësinë e shërbimit arsimor, pasi krijon kushte për përzgjedhjen e mësuesve, për rritjen e efikasitetit të investimeve, për përballimin e nevojave të shkollës për bazë materiale didaktike etj. Të sigurohet transporti për fëmijët me aftësi të kufizuara, romë e egjiptianë dhe për të gjithë fëmijët e tjerë që banojnë larg shkollës.

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Arsimi dhe Reforma

STUDENTËT NË PËRDORIMIN E TEKNOLOGJISË SË INFORMACIONIT

Nga Sokol Muça

Kohët e fundit vëmendja e Qeverisë shqiptare dhe sidomos e Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës është fokusuar në drejtim të modernizimit të sistemit tonë arsimor dhe përdorimit sa më të gjërë të teknologjisë së informacionit në procesin mësimor, në shkollat tona duke i kthyer ato në mjedise të kulturuara dhe miqësore. Edhe me kompaninë MICROSOFT ka një koordinim të vazhdueshëm në përmbushjen e këtyre synimeve në ndihmë të identifikimit të studentëve të talentuar, të lidhjes së tyre me tregun e punes dhe të zhvillimit të metejshëm të industrisë së zhvillimit të programeve kompjuterike dhe përdorjen e tyre në procesin mësimor. Këtij qëllimi i shërben edhe shpallja e konkursit "Kupa Imagine në Shqipëri" me pjesëmarrjen e studentëve tanë të universiteteve publike dhe jo publike.

i konkursi botëror i teknologjisë më i rëndësishëm për studentët, Kupa Imagine është një mënyrë ku Microsoft inkurajon të rinjtë që të përdorin imagjinatën e tyre, pasionin dhe krijimtarinë që të sjellin risi teknologjike që mund të sjellin ndryshimin në botë ­ sot. Tani në vitin e saj të nëntë, Kupa Imagine është bërë një ngjarje globale. Ky konkurim është një mundësi për profesionistët e rinj në vend, që të konkurojnë me bashkëmoshatarët e nivelit të tyre, dhe aftësitë e tyre teknike të vlerësohen në nivelet e industrisë dhe nga akademikët. Krahas konkursit kombetar, ekipet mund të aplikojne edhe për të marrë pjesë në finalen botërore në Melburn, Australi në korrik të 2012-ës.Konkursi është sfidë

·

S

për ekipet e talentuara që të zhvillojnë projektet e tyre, duke zhvilluar zbatime novatore softuerike, duke ofruar zbatueshmëri praktike për çështje të sugjeruara dhe paraqitur zgjidhje reale për probleme reale në botë. Tema e këtij viti është "Imagjinoni një botë ku teknologjia ndihmon në zgjidhjen e problemeve më të vështira.", duke ofruar zgjidhje novatore softuerike që janë në përputhje me Sfidat e Mijevecarit, të identifikuara nga Kombet e Bashkuara ­ duke filluar nga ulja e varfërisë dhe ndalimi i përhapjes së HIV/ AIDS-it deri në ofrimin e arsimimit fillor universal. Kupa Imagine fton programuesit, projektuesit, dhe teknologët që t'i përgjigjen kësaj sfide dhe tí përdorin ato si frymëzimin e tyre.

Çrrënjosja e varfërisë ekstreme dhe e urisë; Arritja e arsimimit fillor universal; Nxitja e barazisë gjinore dhe fuqizimi i gruas; Ulja e vdekshmërisë foshnjore; Përmirësimi i shëndetit të nënës; Luftimi i HIV/AIDS-it, malaries dhe sëmundjeve të tjera; Sigurimi i qëndrueshmërisë mjedisore; Krijimi i një partneriteti global për zhvillimin.

Objektivi kryesor i aktivitetit është të mbledhë talentet më të mirë të programimit në Shqipëri dhe t'u ofrojë një mundësi të mirë për: të shfaqur dhe zhvilluar njohuritë dhe aftësitë e tyre në një problem të botës reale; krijimtarinë dhe gjenialitetin e tyre në praktikë, duke paraqitur zgjidhje reale për probleme

reale; të marrë pjesë në të ardhmen e teknologjisë dhe të industrisë të softuereve; për të vënë në përdorim aftësitë e marra dhe njohuritë për të ofruar zgjidhje novatore dhe krijuese; për të pasur mundësinë që të përfaqësojnë Shqiperinë në finalen e konkursit ndërkombëtar Kupa Imagine në Melbourne, Australi.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Çfarë duhet të bësh për të marrë pjesë në konkurim? Në aspektin teknik, studentët e itneresuar duhet të në Shqipëri apo të kompanive donatore; anëtarët e krijojnë skuadra të përbëra ne 3-4 anëtarë, studentë/ ekipit nuk duhen të kenë lidhje të afërta familjare por edhe në proces diplomimi, masteri, doktorature. me anëtarë të zyrës së Microsoftit në Shqipëri apo Ata mund të jenë studentë nga institucione të të kompanive donatore. Brenda ketij konkurimi, ndryshme arsimore, publike dhe private. Të gjithë në një seksion me vete, do t'u japet mundësa edhe anëtarët e ekipit duhet jetë mbi moshën 18 dhe shtetas studentëve të vitit të fundit ose të sapodiplomuar në të Republikës së Shqipërisë; të paktën një nga anëtarët IT që të paraqesin idetë apo konceptet e tyre më të e ekipit duhet të flasë anglisht; anëtarët e ekipit mira në mënyrë individuale dhe do të marrin çmime. nuk duhet të jenë punonjës të zyrës së Microsoftit Cilat janë disa prej cmimeve që do të jepen për fituesit? Skuadrat dhe individet që do te regjistrohen deri në në shorteun që do të organizohet me këtë rast. Ekipi datën 25 nëntor, do të jenë pjesëmarrës automatikisht fitues do të përfitojë një Kinect for Xbox 360. Skuadrat

13

që do të paraqesin projektet më të mira do të marrin dhurata ose çmime me vlerë monetare domethënëse nga 2000 dollarw dhe notebook deri nw 1000 dollarw dhe celular me operator Windows. Skuadra fituese do të ketë mundësinë për të konkuruar në konkursin ndërkombëtar Kupa Imagine te Microsoft, dhe nëse arrijnë sukses, do të marrë pjesë në Melburn, Australi, në verën e vitit 2012. Sa i përket studentëve të IT-së që do të konkurojnë individualisht, cmimet do të jene nw punësime në një nga kompanitë më të mëdha në Shqipëri, me mundësinë për një kontratë

pune afatgjatë, gjithashtu do të dhurohen dhe celular me operator Windows. Edhe në këtë rast, punimet e tyre do të përfshihen në konkursin ndërkombëtar të Microsoft "TechTalent4Good", dhe në rast përzgjedhjeje, do të kenë mundësinë e një burse disamujore pranë një kompanie europiane

Cilat jane kriteret teknike te projekteve qe do te pranohen ne kete konkurim? Projektet duhet të trajtojnë një kauzë shoqërore të ose Team ) për zhvillimin; lidhur me temën e vitit 2012: "Imagjinoni një botë preferohet që aplikimi i softuerit ku teknologjia shërben për të zgjidhur problemet të jetë plotësisht funksional dhe më të vështira". Cdo prezantim apo dokumentim i zbatueshëm; projekti mund të që i përket projektit duhet të jetë në gjuhën shqipe përfshijë ose të përdorë të paktën dhe angleze; zbatimi ose përdorimi një Shërbimi një nga tiparet e elementëve XML Web; aplikimi duhet të bëhet në Microsoft. të mundshëm, si windows 7, NET Framework. ekipi mund të përdorë çdo lloj Windows Live SDK, Përdorimi i Teknologjive versioni të .NE; aplikimi duhet të hartohet duke Windows për Celularë, Silverlight, Azure për përdorur të paktën një nga produktet brenda familjes zbatimin e një aplikimi arkitekture S + S, windows Visual Studio (Sistem Express, Standard, Profesional, Multipoint Mouse SDK. Cilat janë fazat e konkursit Gjate kesaj periudhe, deri ne 30 Janar 2012, behet perhapja e informacionit dhe diskutimi me studentet e itneresuar neper fakultete publike dhe private, si edhe konsulta per rastet kur kerkohet prej ekipeve te interesuara. Prej date 1 -15 Shkurt 2012 behet analizimi dhe përzgjedhja e ekipeve më të mira bazuar në

rezultatet e vlerësimit të aplikimit, si edhe .Përzgjedhja përfundimtare 15-25shkurt 2012, si edhe identifikimi i tre ekipeve më të mira mbi bazën e rezultateve të vlerësimit të aplikimit dhe të prezantimit. Ceremonia e ndarjes së çmimeve do te behet gjate nje konference kombetare ne 19 mars 2012

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Çfarë duhet te kene parasysh pjesemarresit ne keto momente? Se pari, aplikimet e përfunduara duhet të fundit i aplikimit është 31 janari 2012, ora 17.00. dërgohen përmes emailit. [email protected], ose Formulari mund te shkarkohet ne cdo moment nga [email protected] të printuara (një origjinale faqja e internetit www.imaginecup.al. Secili ekip dhe dy fotokopje) te zyra e Mikrosoftit në Shqipëri, do të përdorë mjetet e zhvillimit dhe teknologjitë Rruga Abdyl Frasheri, Kulla EGT, Kt. 2. Afati i Mikrosoft për të krijuar punimet e tyre. Si do të ndikojë pjesëmarrja e studënteve në karrierën e tyre? Studentët pjesëmarrës janë më tepër të hapur në pjesë në Kupën Imagine të përdorni eksperiencën e treg gjatë aplikimeve për studime apo vende pune. konkursit në intervistat gjatë diplomimit / praktikës Gjithashtu, janë shumë aftësi të tjera që ju do të profesionale Përveç çmimeve monetare që ekipet meren gjatë rrugës të cilat janë njëlloj të vlefshme. Një më të mira do të fitojnë në konkurs, konkurentet konkurrent shqiptar në Kupën Imagine do të fitojë do të kenë mundësinë të konkurojnë edhe për t'u aftësi të reja që i shërbejnë CV-së' siç janë: njohuri të kualifikuar në fazën përfundimtare të konkursit të reja teknologjike, aftësi për dokumentim dhe shkrim, Kupës Imagine që do të zhvillohet në Australi. Një aftësi prezantimi, njohuri për zhvillimin e biznesit, ekip i fortë nuk është domosdoshmërisht i përbërë puna në grup, mendimi novativ për zgjidhjen e disa nga 2-4 kodues .NET me eksperiencë që ulen në një problemeve. Ne do të rekomandonim që nëse ju merrni dhomë të errët duke prodhuar tufa C#.

www.imaginecup.al www.imaginecup.com

Mësuesi

14

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Mësuesi dhe nxënësi

15

Cikli FILLOR

"TË EDUKOSH DO TË THOTË TË NDEZËSH NJË FLAKË E JO TË MBUSHËSH NJË ENË" SOKRATI

Anila Bratja Fakulteti i Edukimit, Universiteti "Aleksander Moisiu" Durrës

Në pyetësorët që shpërndamë në Konferencat Rajnonale "Arsimi na përket të gjithëve" shumë mësues, bënin vërejteje që në revistën "Mësuesi" pak trajtohet kurrikula e ciklit fillor. Me të drejtë, ata kërkonin që te botohen artikuj, orë model, teste nga Cikli Fillor dhe ne po u përgjigjemi kërkesave të tyre.

jatë jetës së tij, njeriu vihet përballë pengesash të cilat duhen kapërcyer apo vendime të vështira që duhen marrë. Ndaj shkolla sot duhet t`i ofrojë nxënësve përvetësimin e njohurive afatgjata, për të përballuar sfidat shoqërore dhe intelektuale. Teorikisht duket sikur të gjithë mësuesit këtë kërkojnë të realizojnë gjatë procesit mësimor, por praktikisht janë arritjet, janë vetë nxënësit treguesi më i mirë i realitetit të sotëm. Sa e sa herë mësuesi zhgënjehet përpara situatave të papritura, duke konstatuar me keqardhje se nxënësit e tyre nuk i kanë nderuar, edhe pse ai (mësuesi) ka dhënë maksimumin e tij?! Atëhere përse krijohet një raport i zhdrejtë midis punës së lodhshme të mësuesit nga njëra anë(për hir së vërtetës mësues të përkushtuar nuk mungojnë) dhe rezultateve jo të kënaqshme nga ana tjetër? Në shkollë, pak vëmendje i kushtohet mënyrës se si mendojnë nxënësit. Procesi i tyre të menduarit dhe për pasojë i të kuptuarit është i ndryshëm. Mendja nuk është një mekanizëm

G

që mësuesi mund ta komandojë dhe ajo(mendja e nxënësit) t`u bindet edukatorëve verbërisht. Për më tepër ajo i ngjet një ekosistemi, ndaj mësuesi duhet të ndikojë pozitivisht në proceset e të menduarit të nxënësve të tij. Ka ardhur koha që t`u mësohen nxënësve si të mendojnë. Të mësuarit është shumë më tepër se një transferim informacioni. Nëse nxënësi është gjithmonë nën presionin e përcjelljes verbale të informacionit të dhënë, ai (nxënësi) nuk do të ketë kohë të mendojë. Në këtë kontekst shprehja e Dekartit: "Unë mendoj, prandaj jam", tingëllon mëse aktuale. Nxënësi është pak ose disa që emërtohen "problematikë" nuk janë aspak të interesuar për orën e mësimit. Kjo është e pritshme përderisa ora e mësimit përcjell një zinxhir afatshkurtër informativ, i cili paraqitet rëndom në formën; informacion i përcjellë me mësuesin në qendër (shkaku) "informacion i paqartë në mendjen e nxënësit(pasoja), "të mësuar verbal/dije afatshkurtër(rezultati)"nxënës pak

të pregatitur për jetën(rrjedhojat në të ardhmen). Referuar strategjisë 2020 për arsimin e grupit të Bankës Botërore do të nënvizonim se "strategjia e re fokusohet në të mësuarin për një arsye të thjeshtë: rritja, zhvillimi dhe reduktimi i varfërisë varen nga njohuritë dhe aftësitë që individët sigurojnë jo nga numri i viteve në një klasë. Në planin individual, ndërsa një diplomë të hap derën e punësimit, janë aftësitë e punës që përcaktojnë produktivitetin dhe kompetencat në përshtatje me teknologjinë dhe oportunitetet e reja." Sipas teorisë së inteligjencave të shumëfishta nuk do të gabonim nëse do t`i kërkonim mësuesit të nxisim sa më shumë origjinalitetin tek nxënësit e tyre. Në këtë mënyrë nxënësit jo vetëm do të ishin analizues të mire, por ajo çka është më e rendësishmja do të bëhen të aftë të mendojnë për çështje të ndryshme në këndvështrime të ndryshme. Kështu të menduarit, gjuha, lënda mësimore do të përforcojnë njëra-tjetrën. Në epokën e informacionit, nevojat janë shndërruar në të

Mësuesi

16

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Mësuesi dhe nxënësi

kuptuarin dhe koordinimin e ndryshueshmërisë, kompleksitetit dhe efikasitetit. Mësuesi duhet të përpiqet të njohë anët e forta dhe të dobta të të menduarit të nxënësve të tij, duke i përfshirë në veprimtari të ndryshme që të zgjerojnë shprehitë dhe fjalorin e tyre. Përmes veprimtarive të të menduarit mësuesi do të arrijë t`i bëjë nxënësit të hapen dhe jo të mbyllen. Nxënësi duhet të dalë nga shkolla me më shumë besim në vetvete dhe jo më pak. Identifikimi i vlerave të nxënësve është shumë i rëndësishëm, pasi ky identifikim ushqen ndjesinë e pandalshme të vetëvlerësimit. Si përfundim, sot mësuesi duhet të fokusohet në pyetjet (pyetje që shprehin tendencat e sotme të një shoqëreie të hapur); 1.Cilat shprehi të të menduarit duhet t`u mësojmë nxënësve? 2.Si t`ua mësojmë? Ky fokus i ri do të bëjë që mësuesit të jenë në një rezonancë me nxënësit e tyre. Dhe jo vetëm kaq ata do të bëhen një shtysë pozitive që do të ndikojë edhe në të ardhmen e tyre, pasi kështu do të ndikojnë në të ardhmen e kombit. Gjatë fëmijërisë së mesme, në fushën kognitive ndodhin ndryshime më të rëndësishme, veçanërisht në vitet e hershme të kësaj periudhe, në kohën kur fëmija fillon shkollën. Piazheja e vlerëson këtë periudhë sip o aq të rendësishme nga pikëpamja cognitive, sa edhe zhvillimin e aftësisë për të përdorur simbole në moshën dy vjeçre. Mësuesi i ciklit fillor ka fatin t`i marrë nxënësit që në klasën e pare, duke hedhur themelet e punës së tij, por ka në të njëjtën kohë dhe përgjegjësinë për t`i nxitur nxënësit drejt dijes, drejt dijes afatgjatë, duke kontribuar kështu në rrafshin personal dhe shoqëror, se vetëm kështu mund të flitet dhe të investohet drejt shoqërisë së dijes. Në këtë kontekst janë paraqitur veprimtari të ndryshme, duke filluar gradualisht me veprimtari të thjeshta e deri tek veprimtari të cilat kërkojnë dhe nxitin më shumë procese të të menduarit tek nxënësit, duke i parapërgatitur gradualisht nxënësit në ciklet e mëtejshme të shkollimit Metoda me në qendër nxënësin dhe arsyeja e përzgjedhjes së saj.

Klasa II, Lënda Gjuhë Amtare

Tema: Pipi dhe zotëria me kostum gri Metoda: Ditaret e të nxënit Arsyet e përzgjedhjes së kësaj metode: Nxënësit japin mendimin dhe qëndrimin e tyre Përftohen shumëllojshmëri idesh Leximi nuk është pasiv Gërshetohet procesi i të lexuarit me procesin e të shkruarit

Procesi i zbatimit të metodës

Fillimisht nxënësit udhëzohen sesi do të punohet. Eshtë mirë, që në aplikimin për herë të parë të metodës, mësuesi të jetë sa më i qartë, madje do të ishte produktive të aplikonte shprehinë e mësuesit që quhet nxitje për të menduarit me zë. Ditaret e të nxënit aplikohet duke hequr një vijë vertikale në mes të fletës/fletores; nga ku majtas nxënësi citon një fragment/paragraf/përfytyrim/gjithçka që i bën përshtypje nga pjesa e leximit, ndërsa djathtas shkruhet komenti përkatës. Më poshtë jepet ilustrimi nga Tema: Pipi dhe zotëria me kostum gri.

Citim/fragmenti Ajo e çmontoi sa hap e mbyll sytë dhe e ngarkoi mbi kalë bashkë me Anikën Ai nuk e dinte që në park kishte ardhur vajza më e fortë e botës Ajo ngriti me të dyja duart burrin me kostum gri dhe e lëshoi në tramvajin e linjës Komenti i nxënësve Një fëmijë në moshën e Pipit nuk mund të çmontojë shtëpinë sa hap e mbyll sytë Pipi dallon nga moshatarët. Ajo cilësohet si e veçantë. Ajo është fëmijë ndryshe, një vajzë ndryshe. E fortë Pipi është një vajzë që përdor forcën dhe zgjuarsinë

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Ky ditar mund të kombinohet dhe me ditarin trepjesësh, ku kolona e fundit i lihet mësuesi për ta plotësuar. P.sh fundi i fragmentit("Ah sa u nevrikos zotëria me Pipin! Dhe a e dini pse? Sepse ai nuk banonte andej nga shkonte tramvai, por në anën e kundërt të qytetit") mund të shoqërohet me komentin e mësuesit.

17

METODA TË MËSIMDHËNIES NË ARSIMIN FILLOR.

Ledia Kashahu Fakulteti i Edukimit, Universiteti "Aleksander Moisiu" Durrës ermi cilësi ne arsim është e lidhur ngushtësisht me modelet bashkëkohore apo metoda e teknika të ndryshme që përdorin mësuesit gjatë procesit te mësimdhënies, për arritjen e objektivave mësimore. Për këtë arsye, sot në botë janë ndërmarrë studime te shumta në fushën e arsimit që tregojnë se përfshirja aktive ne procesin e të nxënit, ndihmon në fiksimin e materialeve te ndryshme por edhe për një të kuptuar më të thellë e më të saktë të njohurive, si dhe në përdorimin aktiv te tyre. Literatura bashkëkohore na vjen në ndihmë duke na paraqitur katër familje te mëdha modelesh, ku secila prej tyre është projektuar për te realizuar objektiva të qarta në lidhje me shprehitë bazë të shoqërisë së dijes. Mësimdhënia dhe të nxënit efektiv kërkojnë përdorimin e metodave të përshtatshme pedagogjike dhe metodologjike. Për të përmbushur kërkesat e brezave te sotëm duhen venë në dispozicion mjedise të përshtatshme mësimore por edhe teknologjinë. Mësimdhënies tradicionale "me shkumës në dore" i ka shkuar koha. Me këtë nuk dua të mohoj meritat dhe avantazhet e kësaj metode në situata të veçanta por do të doja të theksoja rëndësinë e madhe që ka për çdo mësimdhënës, inkurajimi i të nxënit pjesëmarrës. Të nxënit "duke bërë" është kthyer në një moto për të gjithë mësimdhënësit, pas argumentimit bindës që solli John Dewey se

T

18

fëmijët duhet të jenë të angazhuar në kërkim për të mësuar ide te reja. Ai gjithashtu theksoi se nxënësve duhet t'u paraqesim probleme të jetës reale, më pas t'i ndihmojmë të zbulojnë informacionin e nevojshëm që do ti ndihmojë të zgjidhin vetë këto probleme. (Dewey 1966). Piaget and Inhelder (1969) theksuan nevojën për "operacione konkrete" në fëmijërinë e hershme. Ndërsa Kolbi (1984), vendos nxënësin në qendër të të nxënit, duke vlerësuar pjesëmarrjen e tij në procesin e të nxënit, si tepër të rëndësishme për të krijuar përvojën e tij të të mësuarit. Silcock dhe Brundert (2001) përcaktuan mësimdhënien me në qendër nxënësin, si një qasje ku mësuesi është lehtësues dhe orientues i procesit të të nxënit kundrejt mësimdhënies ku mësuesi ushtron kontroll në çdo drejtim për arritjen e objektivave mësimorë. Kështu u laburua mësimdhënia me në qendër nxënësin, e cila e vendos në qendër individin, nevojat e tij, formulimin e objektivave në përshtatje me të, gjithashtu edhe identifikimin e burimeve, përzgjedhjen e strategjive të të nxënit dhe vlerësimit. Me bumin e madhe të informacionit si rrjedhoje e zhvillimeve teknologjike, nga shkollat kërkohet të pajisin nxënësit jo vetëm me njohuri bazë por edhe me shprehi, aftësi dhe vlera për t'u njësuar me qytetarët e tjerë evropian. Cikli i ulët i cilësuar nga shumë mësues veteranë si niveli ku nxënësi merr themelet e arsimit, në këto kushte të ndryshimeve të vrullshme, merr

një rëndësi të veçantë. Në këtë nivel shkollimi fillojnë të kultivohen në mënyrë të qëllimshme shprehitë e të nxënit afatgjatë të tilla si të menduarit kritik, të përpunimit të informacionit, të përdorimit të teknologjisë, të problemzgjidhjes, të nxënit në mënyrë të pavarur dhe në bashkëpunim me të tjerët. Njohuritë , shprehitë, aftësitë, dhe qëndrimet e vlerat ecin hap pas hapi me njëra-tjetrën. Sigurisht që njohuria përben bazën rreth të menduarit p.sh sa më shumë fakte të dinë nxënësit për historinë e popullit të tyre aq më shumë do të jenë në gjendje të kuptojnë kontekstet kohore bazuar në analizë, interpretimin e fakteve, identifikimin e shkakut dhe pasojës. Sa më të zhvilluara t'i kenë nxënësit shprehitë e punës së pavarur dhe ato të përpunimit të informacionit aq më në gjendje do të jenë të bëjnë shkrime ku të shprehin pikëpamjet dhe qëndrimet e tyre pse jo edhe kritike për historianë të ndryshëm që kanë kontribuar në shkrimin e historisë së popullit tonë. Nga përvoja që kam si pedagoge pranë Fakultetit te Edukimit në Univesitetin "A. Moisiu", Durrës, në udhëheqje të praktikave të studenteve të ciklit të ulët, kam vënë re një përgatitje e qëndrueshme metodologjike e mësuesve të ciklit të ulët. Orët e mësimit kanë objektiva të qarta mësimore dhe janë të trajtuara në tri pjesë; përgatitja për të nxënë, përpunimi i përmbajtjes, dhe konsolidimi i të nxënit dhe kanë kritere të mirë përcaktuara të vlerësimit të nxënësve. Sigurisht

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Mësuesi dhe nxënësi

që duhet te marr në konsideratë faktin se për praktikat tona pedagogjike për studentet tanë, ne zgjedhim shkollat dhe mësuesit më me reputacion. Sidoqoftë, për të ndërmarrë trajnime të suksesshme, është e nevojshme që më parë të identifikohen nevojat konkrete. Megjithatë gjykoj se, më shumë vëmendja duhet të përqendrohet në aspektin e metodave të reja jo thjesht për të pasuruar repertorin e çdo mësuesi por që mësuesit të kuptojnë se çdo njëra nga metodat përben një mjet për realizimin e një qëllimi. Sot është shumë e vështirë të tërheqësh vëmendjen e nxënësve në mësim dhe ti motivosh për punë ata. Si mësues na duhet të përballemi me konkurrencën e mediave televizive. Por a mundemi dot të jemi aq tërheqës sa Winks, Batmani, Sailor Moon, apo Goku? Unë them, mund të jemi më mirë! Orët e integruara dhe punët me projekte janë një mënyrë shumë e mirë për të arritur nivelin e motivimi të dëshiruar por që të punohet për to, duhet investuar çdo ore mësimi që nxënësit të kenë shprehitë dhe aftësitë e nevojshme për t'i realizuar ato. Para disa javësh kam ndjekur një projekt të një mësueseje në klasën e katërt të shkollës Fan Noli ku përveç nxënësve ishin të ftuar, prindër, të afërm por edhe anëtarë të komunitetit. Projekti me temë "Nënë Tereza, jeta dhe vepra e saj" u zhvillua në 18 tetor, në kuadër të ditës së saj

të shenjtërimit. Nxënësit e klasës kishin punuar për ditë me radhë për realizimin e projektit. Si fillim mësuesja u kishte dhënë nxënësve disa adresa elektronike ku mund të gjenin material për Nënën Terezë. Ajo u kishte kërkuar atyre të strukturonin materialin e gjetur sipas disa orientimeve, dhe kishte organizuar një konkurs për materialin më të mirë. Materiali fitues u përdor në ditën e realizimit te projektit. Mësuesja e filloi veprimtarinë me një stuhi mendimesh rreth asaj që nxënësit dinin për Nënë Terezën, më pas ajo u shpërndau nxënësve një material të fotokopjuar, i cili qe produkt i nxënësit fitues. Ajo e ndau klasën në pesë grupe, pasi materiali trajtonte pesë çështje dhe realizoi të nxënit me këmbime. Më pas klasa u përfshi në një diskutim ku çdo nxënës ishte aktiv në lidhje me jetën dhe veprën e Nënës Terezë. Fëmijët arritën në konkluzionin së me veprat e saj Nënën Tereza ka merituar shenjtërimin. Më pas mësuesja përdori datat dhe numrat në materialin e fotokopjuar që te motivonte nxënësit për të krijuar situata problemore. Të ndarë në grupe fëmijët krijuan problema dhe i zgjidhen ato. Në përfundim, nxënësit u ndanë sipas prirjeve. Të frymëzuar nga jeta dhe vepra e Nënë Terezës, krijuan një portret me bojëra uji, një kornizë të realizuar me mjete te ndryshme për të vendosur portretin, një vjershë, dhe një këngë të thjeshtë.

Sigurisht, që shembuj të tillë në praktikat tona po shtohen ditaditës Të gjitha vendet që dëshirojnë të jenë pjesë e familjes së madhe evropiane, i kanë drejtuar politikat e tyre a rsimore ne shërbim te pajisjes se nxënësve dhe studenteve me njohuri dhe shprehi për shoqërinë e dijes. Kjo, është për ne, një busull e vërtete, që do të na orientojë ne në rrugën tone. Kuptohet që rruga do te jetë e gjatë dhe e vështirë, dhe se nuk do te ketë shoqëri të dijes pa vazhduar reforma te konsiderueshme në sistemet e përgatitjes së mësuesve të rinj por edhe në sistemin e trajnimit të mësuesve që shërbejnë ne sektorin e arsimit. Kam besim te madh dhe të pa lëkundur se modeleve bashkëkohore dhe metodat e reja konstruktiviste do të japin rezultate në formimin e shprehive të shoqërisë se dijes. Pjesëmarrja gjithmonë edhe me e madhe e mësuesve të ciklit të ulët në programet "Master në Mësimdhënie" është një tjetër fakt që më përforcon bindjen se mësuesit do t'i përvetësojnë dhe do t'i aplikojnë me dëshirën me te madhe modelet dhe metodat bashkëkohore të mësimdhënies, të nxitur nga rezultatet. Tashme është e qartë se përdorimi i modeleve dhe metodave bashkëkohore të mësimdhënies është rruga e vetme për të vizatuar fytyrën tonë evropiane.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

19

Arsim profesional

FORMIMI PROFESIONAL I NXËNËSVE, ME PUNË PASIONONTE TË MËSUESVE

Nga Petrit Malushi

Atmosfera e gëzueshme e fillimit të vitit të ri mësimor 2011-2012, me kalimin e javëve të para të mësimit, në shkollën e mesme profesionale "Karl Gega" në Tiranë, ia ka lënë vendin normalitetit dhe kalimit në drejtime të tjera, për realizimin e objektivave gjithëvjetorë. Edhe pse në kushte të ndryshme nga vitet e mëparshëm, pasi shkolla ekzistuese po rikonstruktohet tërësisht për t'u bërë me parametra bashkëkohore dhe mësimi po zhvillohet në mjediset e shkollës "Migjeni" , përshtatja me kushtet e reja u bë shumë shpejt si për orët teorike edhe për zhvillimin e praktikave. Si një nga shkollat profesionale më në zë në të gjithë vendin kërkesat për të frekuentuar degët e saj gjithnjë janë në rritje.

Të gjithë në krye të punëve

Drejtori, Agim Jakupi që të befason me lëvizjet energjike, së bashku me stafin pedagogjik janë në krye të punëve dhe në kontakt të çdo situate, që pa nisur ora e parë e mësimit e deri në mbyllje të çdo dite mësimore. Për vitin e ri mësimor 2011-2012 këtu funksionojnë pesë vite të pesta të sistemit 3+2 dhe nëntë vite të para, tetë vite të dyta e tetë vite të treta të sistemit të ri 2+1+1, pra gjithsej janë 30 klasa. Pa asnjë lloj sforcimi, në bashkëpunim të ngushtë me të gjitha hallkat e sistemit profesional në MASH dhe në DAR Tiranë, edhe këtu gradualisht vazhdon të bëhet kalimi nga sistemi i mëparshëm në atë me kurrikulat e reja. Mësuesit e lëndëve të përgjithshme e mësuesit e lëndëve profesionale dhe instruktorët e të gjashta profileve : ndërtim, automekanikë, kurrikulës, në përshtatje me programet, tekstet dhe modulet përkatëse me standardet evropiane. Inxhinierët e të gjitha profileve u lidhën me biznese e shoqata për hartimin e teksteve, moduleve dhe futjen e teknologjive te reja dhe realizimin e praktikave mësimore hidraulik, gjeodezi, mobilieri dhe konfeksione gjatë orëve të mësimit e ndërtojnë punën e tyre me në qendër nxënësin dhe me nivele njohurish. Mbi përvojën e mëparshme dhe atë të fituar gjatë vitit të kaluar stafi pedagogjik I kësaj shkolle e ndjen veten pjesë integrale të ndryshimeve dhe zhvillimit te arsimit profesional.

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Klimë motivuese

Treguesit pozitivë të arritur gjatë dhe në përfundim të vitit 2010-2011 krijuan një klimë motivuese që për strukturat dhe programet e reja të angazhoheshin inxhinierët, instruktorët e mësuesit e lëndëve. Ata u përqendruan në rishikimin e hartimin e skelet në bizneset përkatëse, për t'i përgatitur nxënësit në përshtatje me kërkesat e tregut të punës. Fryti I këtij bashkëpunimi ka qenë pozitiv me kompani të fuqishme si MEGATEK, PRAKTIKER, SHAGA, EURODRURI, ARDENO, ITALIA-SHIRT, etj.

Mësuesi

20

Mësuesi dhe nxënësi

Njohjes me nisjen e vitit të ri mësimor, drejtori i paraprin me një panoramë të arritjeve të vitit të mëparshëm, argument bindës ky se mbi një bazë të shëndoshë arritjet pozitive nuk do të mungojnë. " Mësuesit e kësaj shkolle, - thotë ai,- gjatë vit të kaluar 2010-2011 punuan për monitorimin e vazhdueshëm e me përgjegjësi të orës së mësimit, menaxhimin e klasës, mësimdhënien e nxënien e suksesshme. Nga kontrollet e planifikuara sipas tematikave të caktuara është konstatuar një përgatitje serioze e mësuesve me objektiva të qarta, aktivizimi i nxënësve sipas niveleve, prezantimi i përmbajtjes së lëndës së re, aktivitete e detyra gjatë procesit mësimor, duke shmangur vakumin dhe indiferentizmin për shfrytëzimin me efektivitet të orës së mësimit. Një punë e tillë serioze u reflektua në rezultatet e arritura prej maturantëve, kalueshmëria e të cilëve ishte 93%".

Nxënës të ingranuar, mësues autorë tekstesh

Ndër arritjet e vitit të kaluar në shkollën "Karl Gega" janë edhe fuqizimi I bazës prodhuese të hidraulikës, mbështetur nga ALBVET. Me mundësitë e vetë nxënësve, të drejtuar nga mësuesit dhe instruktorët është bërë fuqizimi I bazës prodhuese për automekanikën, ndërtimi i kabinetit të bazës së ndërtimit, hidroizolimi i bazës se hidraulikës, ndërtimi i bazës së autos, sistemimi i ujërave te zeza dhe drenazhimi i shkollës. Punë pasiononte është bërë për gjelbërimin e shkollës dhe mbjelljen e ullinjve. Një drejtim tjetër ka qenë vazhdimi I punës për pasurimin e kabineteve të përpunim drurit, autos, hidraulikës e konfeksioneve. E veçana në këtë shkollë është se mësuesit e lëndëve profesionale kanë potenciale edhe për hartimin e teksteve profesionalë. Kështu janë realizuar librat për gjeodezinë nga Sasha Avrami, "Makineritë e Përpunim-Drurit" nga Gëzim Demiraj, "Panelet-Diellore" nga Koço Manço, si dhe modulet përkatëse të teknologjive nga të gjithë inxhinierët, mbi bazën e programeve mësimore.

Drejtime të reja

Pas sistemimit të punëve të shumta për fillimin mbarë të vitit të ri mësimor, drejtuesit dhe mësuesit e shkollës profesionale "Karl Gega" janë fokusuar në lidhjet me bizneset lokale e më tej, për të realizuar module bashkëkohore në përputhje me programin shkollor, thellimin në programet e sistemit 2+1+1, angazhimin për bërjen, pasurimin, përpunimin e moduleve dhe teksteve të profileve specifike. Ndërkohë kanë përfunduar zbërthimet e programeve të lëndëve për të zhvilluar me efektivitet objektivat mësimore, janë evidentuar dobësitë e nxënësve në përputhje me nivelin e tyre, në lëndët bazë si matematika, gjuha dhe letërsia, fizika, gjuha e huaj, etj. Mbi treguesin e fundit do të do të planifikohen punët plotësuese për mbushjen e boshllëqeve. Forcimi i partneriteti me prindërit nga mësuesit kujdestarë dhe ata të lëndëve shikohet si faktor i rëndësishëm për rritjen e përgjegjshmërisë së nxënësve në frekuentim dhe përparim.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

21

KOMUNIKIMI MËSUES -NXËNËS TREGUES NË RRITJEN E CILËSISË SË TË NXËNIT

Krenar Merolli Drejtor, Shkolla 9-Vjeçare, Shushicë , Elbasan Një nga veprimtaritë më të zakonshme në klasë që është në fakt baza e gjithë veprimtarive të të nxënit dhe edukimit është komunikimi midis mësuesve dhe nxënësve. Realizohet në shumë forma gjatë gjithë kohës mësimore dhe përfshin direkt, ose indirekt të gjithë nxënësit. Për ta parë nga afër këtë problem të rëndësishëm për arsimin , organizuam me 100 nxënës të zonës së Shushicës në Elbasan një pyetësor. Kampionimi ishte i rastësishëm dhe përfshinte nxënës të klasave VI-IX.

Pyetësori i realizuar me ata i është bashkangjitur këtij materiali.

*Analiza dhe interpretimi i të dhënave.

-Pyetjes se pare nëse nxënësit janë apo jo të kënaqur nga shkolla iu përgjigjën: 95 nxënës ose 95% e të anketuarve u përgjigjën se janë "shumë të kënaqur" ose "të kënaqur" nga shkolla dhe mësimet. Vetëm 5 nxënës, ose 5% nuk ishin të kënaqur.

-Pyetjes së dytë se çfarë i tërheq më shumë në një orë mësimi nxënësit i dhanë këto përgjigje:

Tema e re, 10 nx. (10%) Mënyra e shpjegimit, 20 nx. (20%) Komunikimi i mësuesve, 70 nx. (70%)

-Pyetjes se çfarë lloj vlerësimi do të donin të kishin nga mësuesi nxënësit i dhanë këto përgjigje:

Vlerësim i mirë, 6 nx. (6%) Vlerësim real, 4 nx. (4%) Motivim edhe kur gabojnë, 90 nx. (90%)

-Pyetjes se cilën lëndë mësonin më shumë dhe pse nxënësit iu përgjigjën në këtë mënyrë:

Gjuhen Shqipe, 20, Mësuesi komunikon ngrohtë 90% Historia, 40, Mësuesi komunikon ngrohtë 80% Gjuhe e Huaj, 20, Mësuesi komunikon ngrohtë 85% Ed. Fizik, 20, Mësuesi komunikon ngrohtë 70%

numri 9 (2567) - nëntor 2011

-Pyetjes se a kishte lidhje të kuptuarit e mësimit me sjelljen e mësuesve në klasë nxënësit iu përgjigjën në këtë mënyrë:

Po, 80 nx. (80%) Jo, 15 nx. (15%) Ndonjëherë, 5 nx. (5%)

Pra siç shihet nga të dhënat e mbledhura nga anketimet, shumica absolute e nxënësve e lidhin të nxënët e tyre me mënyrën e komunikimit të mësuesve në klasë, me atë se sa motivohen ata edhe në rastet kur japin përgjigje të gabuara. Kur mësuesit komunikojnë ngrohtë dhe motivojnë nxënësit, ata janë më të prirur të angazhohen në mësim, ta pëlqejnë lëndën dhe ta kuptojnë atë. Natyrisht metodat e mësimdhënies kanë rëndësinë e tyre, por ato nuk kanë vlerë kur nuk shoqërohen me komunikimin e ngrohtë dhe vlerësimin e mësuesve për nxënësit e tyre Si përfundim, mund të themi që argumentimi teorik dhe rezultatet e pyetësorit vërtetojnë hipotezën se "Klima pozitive në marrëdhëniet mësues-nxënës në klasë rrit cilësinë e të nxënit".

Mësuesi

22

Mësuesi dhe nxënësi

Orë mësimi model

LETËRSI: BALADË QYTETSE (MIGJENI)

Xhevahir Shtupa Kujtojmë nga Teoria e letërsisë se balada është një lloj poezie liriko-epike. Ajo ka në thelb një ngjarje që tregohet, por bashkë me tregimin poeti jep edhe ndjenjat e mendimet e tij të lidhura me ngjarjen. Baladë-a: ( it.ballare = vallëzoj ). Po në " Baladën" e Migjenit cila është ngjarja ? Nuk është një baladë e vjetër (nga folklori), por një baladë e re, e kohës moderne, një baladë me ngjarje të trishtueshme, që trondit e vret ndërgjegjen tonë, ndërgjegjen qytetare.

Analiza e përmbajtjes

Ngjarja rrëfehet nga poeti sot. Ajo ka ndodhur mbramë, natën vonë, në rrugët e qytetit tonë. Dëshmitarë okularë për këtë të vërtetë janë qiella dhe hyjt. Ata e panë. Radhitim pyetjet me përgjigje sipas poezisë: 1. Kur ? ( Koha e ngjarjes ). Mbramë, natën vonë. 2. Kush është protagonistja ? Një grue. 3. çfarë ? (Ngjarja). Vallzonte valle. 4. Ku ? Në rrugë të madhe. ( Në qendër të qytetit ). Ja fabula e tregimit e shprehur me një fjali dëftore: Mbramë, natën vonë, një grue vallëzonte vallë në rrugë të madhe. Në këtë fjali janë përgjigjet për katër pyetjet e bëra më lart. Një grue = kryefjala për të cilën po flasim. ç'bënte kjo grue ? Vallëzonte = kallëzuesi ( veprimi që ajo kryente ). Kë vallëzonte ( ose çfarë vallëzonte ) ? Valle = kundrinor i drejtë. Kemi dy rrethanorë kohe, njëri i paveçuar e njëri i veçuar i cili e përforcon dhe e saktëson më mirë faktin. Po kështu, më në fund na jepet edhe rrethanori i vendit; në rrugë të madhe. Sa ngarkesë emocionale ka ky togfjalësh! Këtu është theksi logjik. Këtu është theksi ideor. Sa shumë na thotë poeti me këtë metaforë! Kjo është edhe fraza çelës e përmbajtjes dhe e idesë së Baladës. Në rrugë të madhe, këtë grue të vyshkun e të thime ( të plakur ) e kanë nxjerrë ata që dikur e dashunojshin. Në rrugë të madhe e ka hedhur si një send pa vlerë indiferenca qytetare ( shoqërore ). Pyetje të tjera që lindin natyrshëm; 5. Pse vallëzonte ashtu zbathun e me veshje të grisun? Ishte çmendë.

6. Nga se ? Nga uja,- thotë poeti. Pra nga varfëria, mjerimi, urija. Sepse zotninjtë nuk e dashunojnë ma e nuk po i falin as gjerdhanë me rubinë, as gja me ngranë se buzët e saj tash janë krejt të vyshkuna. 7. Si ishte vallëzimi i saj ? I kontraktuar, i ngadalshëm... " Dy hapa para, dy hapa mbrapa, ... Dy hapa djathtas, dy hapa majtas," Drejt shuarjes...Si e mpitë. Drejt ngrirjes...Një tjetër shtatore në Sheshin e Monumenteve. Kini parë ju, të nderuar qytetarë të qytetit tonë shtatore me kambë të zbathun? 8. Kush e pa kët' të çmendun tuj vallzue në rrugë të madhe? Askush... se ish natën vonë, veç qiella dhe hyjt. 9 Po poeti ? Poeti po. Se veç ai di të komunikojë me qiellën e me hyjt. Ai sheh qartë e kundron nga lart, nga kupa e qiellës, bashkë me Hanën e zbetë ("Bukuria që vret") e bashkë me hyjt e vramë botën shqiptare. Ndjen në brendësi (në shpirt) dhimbë e për këtë vuan thellë e ma thellë. Ky realitet vret shpirtin e malsorit e shpirtin e artistit. Kjo "Baladë qytetse" është vërtet një kangë trishtimi. Një kangë që ther në ndjesi. Një kangë e lindun nga " një dhimbë e sinqertë tue ndijë". Një grue aq e bukur dikur, tash vuen urije, tash...e dalë mendsh vallëzon nëpër rrugët e qytetit si hije, si fantazmë natën vonë. E trishtueshme! E dhimbshme! Tragjedi! Varfëria ( Shoqëria njerëzore ) e ka vrarë këtë grua e kjo ka vrarë mbrëmë yjet e qiellin krejt. Një dhimbje

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

23

kaq e madhe!"Mbramë, nga indiferenca juaj, qiella dhe hyjt janë vramë, o qytetarë!"- thërret Migjeni. Se i dhemb kjo plagë sociale.

Protagonistja

a) Portreti fizik ( i jashtëm ), ( si e panë qiella dhe hyjt ) ftyra e zbetë, sytë të nximë ( si jeta e saj ), buzët të vyshkuna në vaj, ( në vaj = ka vajtuar, ka qarë ), gjoksin e stolisun me plagë (dëshmi dhune ), me veshje të grisun, si fantazmë ( një fantom ), me kambë të zbathun, me flokë të thime,...( e plakur ). b) Portreti moral ( karakteri , (si e ndjen dhe si e përshkruan poeti, " me plagë në gjoks e stolisun. Është varg metaforik. Plagët në gjoks janë plagë në shpirtin e saj. me shpirt të grisun,...shpirt i molisun, me zemër të plasun,... zemër e therun, me ndjesi të ngrime. Mbramë kështu. A dikur? Dikur... (si e pati parë gjithë qyteti) ish e njomë e gjit'e saj me kreni shpërtheheshin n'aromë. Emër s'ka. Dikur, kur ish e re dhe e bukur sigurisht që ka pas. Tash... ajo, " e çmenduna". ( Simotër e Lukes; kujtojmë novelën " Historia e njenës nga ato" ). "...Lukja, me ftyrë të nxime nga vuejtja, me ata sy të marri, me at hi-hi-hi, shkoi në çmendinë." ( fq.244 ) Pak më parë një djalosh ia dorëzoi Lukes, - siç shkruan Migjeni, - një tufë lule të veshkuna... ( Simbolika është e kuptueshme ). Por kjo ndodh në mes të ditës. Protogonistja e "Baladës qytetse" vallëzon natën. Tragjedia e saj më ngjan më e madhe. Zotënijtë e dikurshëm tani nuk e njohin më. Ata gjuajnë tjetër preh. Figurat letrare: 1. Antiteza, Krahasim, Metafora, Epitete, Anafora, Enumeracioni, Shkallëzim zbritës.

numri 9 (2567) - nëntor 2011

ther; " Baladë qytetse", këtë kryvepër poetike. Fjalët çelës të përdorura në fjali : 1. "... një ngjarje të trishtueme panë:" ( në hyrje, në parashtrim të subjektit ). 2. ... ( një grue ), por tani e tjetërsuar nga uja në fantom ( fantazmë ); "... një fantom uje vallëzonte valle në rrugë të madhe" Kjo është fabula e kësaj balade. Fjalia kryesore. Fjalia çelës. Kjo mbart dhe shpreh veprimin dhe shkakun, shkakun dhe rrjedhimin. Kemi të fokusuar në këtë fjali, në këtë një varg e gjysëm ( të thyer ) ç'bën protagonistja, por edhe ç'ndjen e ç'thotë poeti si sintezë mendimi të figurshëm. 3. " Jeta e saj asht kjo vall'e çmendun..."Si mbyllje e tregimit e fillimi i mesazhit.

Inversione

Në poezinë që analizuam e komentuam, Migjeni, ky poet spontan e tepër ekspresiv ka përdorur mjeshtërisht edhe një nga figurat më kryesore të sintaksës poetike; inversionin ( ose zhvendosjen artistike ) në funksion të theksimit të idesë ( theksit logjik ) , të shprehjes të qëndrimit të tij e të intonacionit poetik. 1. Inversioni i parë. Fjalia hyrëse, ndryshe parashtrimi i asaj që do të tregohet më pas. " Mbramë qiella dhe hyjt e vramë një ngjarje të trishtueme panë :" 2. Inversioni i dytë. Kur poeti na kujton rininë e kësaj gruje të çmendun. Digresioni ose retrospektiva që ai bën nxjerr në pah më mirë kontrastin tragjik; Si asht sot e si ka qenë dikur. 3. Inversioni i tretë. Në mbyllje të këtij rrëfimi tragjik. Kjo vall' e çmendun asht jeta e saj. Poeti e zhvendos dhe e nxjerr grupin emëror Jeta e saj në fillim të fjalisë ( në fillim të vargut ) duke i numëruar më poshtë epitetet, një jetë e fikun, një jetë e shterun, ... një za vorri, një jehonë... për të theksuar përfundimin.

Fjalët çelës

Fjalët më të rëndësishme që ndihmojnë analizën, kuptimin e përmbajtjes e komentin e kësaj poezie mendoj se janë këto : 1. Ngjarje, 2. Valle, Grue, rrugë, zemër Tani fjalët çelës të përdorura në grupe emërore: 1. Ngjarje të trishtueme, Vall'e çmendun., të qiellit e yjeve ( të Gjithësisë ) e pastaj në një grue me ftyrë të zbetë... Këtë qëllim ka edhe Poeti ynë i madh. Të na bëjë të ndjeshëm ndaj jetëve të tilla. 4. Në rrugë të madhe. Në rrugat e qytetit tonë. 5. Me zemër të plasun. Zemër e therun. Zemra e therun e kësaj gruje ( fantom uje ) i dha ndjesinë e motivin Migjenit e ai thuri këtë kangë që

Përfundim

Hija e fantazma të tremb. Protagonistja jonë nuk është në skenë (balerinë), as në ndonjë pistë vallzimi, por ...në rrugë të madhe. Aty vallzon vallen e çmendun. Ajo nuk din çka ban. As nuk ndin. Ndjesitë e saj janë ngrimë. Poeti ndjen. I dhimbset. I ther. E dhimbën e shpreh me kangë. Protagonistja vallzon... Poeti këndon... Një valle e kënduar. Kënga e poetit është elegjiake. Elegji për një jetë të shterun , për një zemër të therun. Këto kisha për të thënë në këtë 100 ­ vjetor të Migjenit.

Mësuesi

24

Mësuesi dhe nxënësi

FIZIKË: PUNË LABORATORI ­ PËRCAKTIMI I FUQISË KALORIFIKE TË NJË LËNDE TË DJEGSHME.

Valbona Abdihoxha Shkolla: "Naim Frasheri", Elbasan

Qëllimi i punës: Duke matur nxehtësinë që çlirohet nga djegia e një sasie alkooli të përcaktohet fuqia kalorifike e tij. Mjetet e punës: Kalorimetër, llambë me alkool, enë e shkallëzuar, peshore, termometër, ujë i ftohtë. Objektiva specifike: Të emërtojnë mjetet dhe funksionimin e tyre, të shkruajnë formulën e saktë të njehsimit të fuqisë kalorifikë., të analizojnë hapat e punës duke krahasuar vlerën e gjetur me atë të tabelës.

Struktura ERR e të menduarit kritik

EVOKIMI-STUDIM Drejtohen nxënësve këto pyetje duke shfrytëzuar njohuritë e marra një orë më parë. Ç'është fuqia kalorifike e lëndës djegëse? Tregoni disa lëndë djegëse. Si gjendet sasia e nxehtësisë që çliron lënda djegëse? Q=m.q A mund të jetë kjo e barabartë me nxehtësinë e dobishme? Pse? Si gjendet rendimenti i ngrohësit? Me sa është e barabartë nxehtësia e dobishme? Q=mc(t2-t1) Motivohet ora duke treguar qëllimin dhe hapat që do të ndiqen në këtë punë laboratori. REALIZIMI I KUPTIMIT ­ PUNË NË GRUPE - EKSPERIMENT 1. Njihet nxënësi me mjetet dhe teorinë e punës mbasi janë të ndarë në grupe. 2. Tregohet kjo radhë pune. 3. Matni me peshore masën e llambës me alkool dhe e shënoni me m 1. 4. Hidhni ne kalorimetër 200c3(200g) uje te ftohte dhe matni temperaturën t1. 5. Ndizni llambën dhe ngrohni ujin për disa minuta. 6. Matni temperaturën t2. 7. Fikeni llambën dhe matni masën e saj pas ngrohjes m2. 8. Vlerat vendosini në tabele.

Mësuesi

Mu

t1

t2

m1

m2

m=m1-m2

Q

numri 9 (2567) - nëntor 2011

9. Njehsohet Q=mucu(t2-t1) 10. Njehsohet fuqia kalorifike e alkoolit. q= Q/m

REALIZIMI I KUPTIMIT- Diskutim

Mbasi nxënësit kanë punuar në grupe, kanë bërë matje, njehsime, plotësojnë tabelën dhe kërkohet të nxjerrin përfundime duke krahasuar vlerën e gjetur me atë të tabelës. Pyes çdo grup për përfundimin dhe kush i është afruar më shumë tabelës në libër. Diskutohet pse ky ndryshim. Jepen konkluzionet e punës dhe bëhen vlerësime.

25

Psikologu në shkollë

MËSUESI I SUKSESSHËM

Nga Arta Hyseni, punonjëse e shërbimit psikologjik në shkollë prej jush mund të mendojnë se mjafton të jesh I qetë që të kesh një klasë të mirë. Por nuk mendoj se mjafton vetëm kjo. Tre cilësitë bazë që I duhen një mësuesi për të qenë të suksesshëm janë: 1. Dijet, ai/ajo duhet të ketë njohuri të mira për lëndën në mënyrë që të ketë ndikim të madh tek nxënësit. Të dijë ta bëjë lëndën interesante dhe ta lidhë atë me procese praktike, të prekshme për fëmijën. hpesh ndërsa shoh mësues që punojnë shumë dhe që konkurrojnë me njëra tjetrën se cila nga klasat do të jetë më e mira, më lind pyetja: Çfarë e bën një mësues të suksesshëm? Për ti dhënë përgjigje kësaj pyetjeje do të doja të sillja në vëmendjen tuaj dy raste. Rasti I parë është ai I një mësueseje të klasës së parë. Mësuesja ishte gjithë kohën e qetë dhe ishin rase te rralla kur ajo ngrinte zërin. Po ashtu dhe nxënësit ishin gjithnjë të qetë, punonin mirë dhe e dëgjonin me vëmendje mësuesen edhe pse fliste me zë të ulët. Rasti i dytë sërish mësuese e klasës së parë, por kësaj radhe mësuesja ishte në ankth gjithë kohën. Po kështu dhe nxënësit ishin gjatë gjithë kohës në lëvizje, të zhurmshëm dhe duhej të flisje fort për të kërkuar vëmendjen e tyre. Nga këto dy raste shumë diferencime. Jini krijues gjatë orës së mësimit, mundohuni të gjeni se çfarë iu intereson më shumë klasës suaj dhe shfrytëzoni interesat e fëmijëve në favorin e punës tuaj. Mos bëni moral, por tregoni se çfarë është e drejtë dhe e gabuar. Respektoni fëmijët, I inkurajoni ata dhe pranoni personalitetin e secilit prej nxënësve. Tregoni se keni besim në aftësitë që ka nxënësi për të krijuar zgjidhjet e veta. Bëhuni aleat me nxënësin. Duhet të jeni fleksibël dhe të aftë për kompromise. Mendohuni përpara se te flisni! Etiketat, krahasimet, kundërshtimet dhe nënshtrimet mund të bëjnë që nxënësi të lëndohet, të frikësohet, të fillojë të mos e pëlqejë më shkollën, të bëjë shumë mungesa. Kështu që rritet rreziku I pjesëmarrjes në bandat kriminale, rritet rreziku I përdorimit prej tyre I duhanit, alkoolit dhe drogës dhe më keq akoma, mund të shkojë deri në vetëvrasje. E gjitha sa thashë më lart të çon në konstatimin që është bërë prej kohësh tashmë; se puna e mësuesit nuk është thjesht mësimdhënia, por është një mision që I është ngarkuar atyre për të krijuar njeriun e së ardhmes. Dhe iu them të gjitha mësueseve/ëve se kanë në dorë të ardhmen e secilit prej atyre nxënësve që ulen çdo ditë në bankat e shkollës dhe presin me padurim ose me drojë se çdo t'u thotë mësuesja/si sot.

S

2. Qartësia e mësuesit ndikon në të nxënët e nxënësve, ka mjaft mësues që ndihen konfuz, të shqetësuar dhe nervozë. Kjo ndikon drejtpërsëdrejti tek nxënësit duke I bërë ata po aq konfuzë dhe nervozë. 3. Ngrohtësia dhe të qenit miqësor janë karakteristikat më fort të lidhura me qëndrimet e nxënësve ndaj lëndës. Mësuesit që janë të ngrohtë kanë nxënës të vëmendshëm dhe janë më të përfshirë në mësim. Ajo që po përpiqem të them është se; nuk është e nevojshme të ngrini zërin që nxënësit t'ju dëgjojnë, ata ju dëgjojnë gjithë kohën. Vetëm se ju nuk keni thënë akoma diçka që të zgjojë interesin e tyre për të dëgjuar. Kështu që ju duhet të organizoheni. Të vendosni rregulla të qarta, të thjeshta dhe praktike. Sigurohuni që rregullat të zbatohen gjithmonë nga të gjithë. Mos bëni

Mësuesi

26

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Arsimi dhe Reforma

Shkolla dhe Komuniteti

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

27

PRINDI MES SHKOLLËS DHE KOMUNITETIT

Nga Adriatike Lami Specialiste e arsimit parauniversitar

Përfshirja e prindit në përshtatje me stadet e zhvillimit psiko-motor të grupmoshave shkollore

jithmonë e kam parë veten midis shkollës si mësimdhënës dhe prindit, si partner ndihmës për shkollën. Po gjithmonë kur jam vendosur përballë faktit se cilin duhet të"mbroj" në një situatë të caktuar; prindin apo mësuesin... jam gjendur pothuajse në mënyrë plotësisht të ndërgjegjshme në anën e më të dobëtit. Në anën e atij që ka pasur nevojë në atë moment apo në atë situatë. Para disa vitesh në Drejtorinë Arsimore të Tiranës, u bë një mbledhje me anëtarë bordesh nga shkolla të ndryshme. Kujtoj nga ajo kohë vështirësinë që kishin drejtuesit për të gjetur dhe për të sjellë prindër që të kishin interes të tillë dhe të mirëfilltë angazhimi. Po në këtë kuadër, para disa ditësh një miku im më thotë se do të shkonte te shkolla e së bijës dhe se kishte disa ide interesante për t'ia shtruar drejtuesve të asaj shkolle. Buzëqesha me vete duke parë evoluimin e këtij procesi. Sot kemi disa mënyra teorike dhe praktike që i shërbejnë temës sonë. · Në një manual për shkollën, botim i UNICEF dhe MASH, megjithë tematikën disi të specifikuar, kushtuar temës së mbrojtjes së fëmijëve, një këshillë e vendosur në rubrikën: Një thirrje për prindërit vlen për temën tonë. Aty shkruhet: "Mos i ndani fëmijët tuaj në të mirë dhe në të këqinj! Këto krijesa të mrekullueshme, bëhen të mirë apo të këqinj vetëm nga ne!" · Adler në leksionet e tij të famshme në Institutin e qytetit të Vjenës, synonte të ndihmonte mësues dhe prindër për të njohur dhe zbatur parimet e psikologjisë moshore gjatë veprimtarive shkollore. A nënkupton kjo që e rëndësishme në shkollë është vetëm fusha e veprimtarive? Po. Pasi në kontekstin tonë me veprimtari do të kuptohet edhe mësimdhënia edhe çdo fushë tjetër aktiviteti shkollor. Adler e konsideron shkollën si vendi i arsimit për të gjithë dhe si vendi ku merret aftësia për të përballuar jetën. Ndërkohë po sipas tij prindërit kanë një problem shumë të madh. Shumica e tyre duke ia lehtësuar jetën fëmijëve nuk i përgatisin ato për më tej. Këtë ai e konsideron "edukatë të mangët". Dhe këtu ndalet shumë te fëmijët e llastuar dhe ata të braktisur. · Po Adler, në librin e tij Mbi psikologjinë e edukimit në shkollë, synon të vërtetojë teorinë e psikologjisë moshore nëpërmjet praktikës dhe zhvillimit të aftësive të nxënësve nëpërmjet saj. · Nga ana tjetër, specialistë të arsimit e shohin mjaft zhvilluese bashkëpunimin midis mësuesve - psikiatërve - psikologëve - nxënësve dhe prindërve. Për të qenë më konkret, po sjell më poshtë disa situata mbi ngjarje nga jeta shkollore. Po ashtu midis tyre kam specifikuar dy situata letrare, të cilat e kanë zanafillën në tematikën zhvilluese; mësues-prindër ose shkollë-komunitet.

G

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Zgjedhja letrare ka një arsye: Sepse secili prej nesh e quan letërsinë thjesht art, por ky lloj arti ndonjëherë buron nga realitete mjaft të përhapura që i bëjnë ato universale. Situatë letrare

Një nga tregimet më tronditës të Franc Kafkës është Letër Babait: E gjithë letra është mendimi i fëmijës së rritur mbi babain dhe reflektimi i tij mbi sjelljen prindërore në moshë të rritur. I gjithë problemi i letrës nuk është "dënimi" i babait, por efektet që kanë sjelljet dhe angazhimet prindërore në sjelljet e fëmijës, në rritjen e tij dhe mbi të gjitha në psikologjinë e tij.

Mësuesi

28

Shkolla dhe Komuniteti

Situatat shkollore:

Nr 1

Kjo ka ndodhur në periferi të Tiranës. Prindi vjen dhe ankon që fëmija e tij në klasën e pestë, vuan nga një sëmundje në kokë. Ai ia thotë këtë mësueses kujdestare me shpresën dhe idenë që këtë problem ajo t'ua bëjë të ditur edhe kolegëve të tjerë. Ndërkohë ajo (nëna) kërkon të mos qëllohet fëmija sidomos në kokë. Çfarë ndodh?: Mësuesja kujdestare, e re në profesion, e mban vetëm për vete këtë detaj dhe në një nga ditët njëri nga kolegët e qëllon fëmijën pikërisht në kokë. Merreni me mend çfarë ndodhi; ajo që nuk duhej të ndodhte. Shënim: në këtë rast nuk funksionon marrëdhënia prind-mësues (po e lëmë mënjanë këtu problemin e të drejtave të fëmijës etj etj).

Situatë shkollore:

Nr 4

Situatë shkollore:

Nr 2

Rasti një fëmije të vetëm, e theksoj të një fëmije të vetëm. Kërkesa e prindit ndaj tij ishte maksimale. Një ditë fëmija, djali në vit të parë të shkollës së mesme merr një 8 me gojë. Prindi rastis që atë ditë merr notat e fëmijës dhe reagon mjaft negativisht në klasë duke trysnuar psikologjikisht fëmijën e tij. Çfarë ndodh në këtë rast?: Mbyllje në vetvete e fëmijës, i cili me gojë rezervohet gjithnjë të përgjigjet, ndërsa me shkrim del shkëlqyeshëm. Shënim: Trysnia prindërore sjell inferiorit.

Para disa vitesh me ndryshimet në ligjin për arsimin parauniversitar fëmijët me probleme specifike kishin të drejtën e integrimit në klasa dhe shkolla publike. Ky është një proces integrimi i cili ka nevojë që: 1- Prindi të kërkojë vetë përfshirjen dhe përzgjedhjen e shkollës në përputhje me veçoritë e fëmijës, zonës së banimit dhe situatës shkollore. 2- Prindi duhet të njohë shkollën ku aspiron për fëmijën e tij. 3- Prindi duhet të pranojë vështirësinë e mësuesit. 4- Prindi duhet të jetë realist.

Situatë shkollore:

Nr 3

Por edhe Prindi duhet të luajë rolin e tij sepse:

1- Shkolla është bazë e edukimit të të gjithë popullit (Adler) 2- Për të rritur pavarësinë dhe sigurinë e fëmijës. 3- Për të krijuar lidhjen midis kontaktit të parë social që është familja dhe më pas shkolla.

Në ditën e parë të shkollës prindi x ankohej se fëmijës së tij në klasën e parë i ishin dhënë 3 faqe detyra. Detyra shoqërohej me një shënim të mësuesit, i cili e justifikonte këtë detyrë me programin mësimor.... Kemi tri partnerë dhe tri këndvështrime të kësaj situate: 1- Fëmija që në luftë për të realizuar kërkesën e mësuesit është në stres për realizimin e detyrës. 2- Prindin që është në dilemë besimi ndaj fëmijës dhe mësuesit. 3- Mësuesin që formalisht është në rregull me dhënien e detyrës. Pyetja që lind: Si mund të zgjidhet kjo situatë? Kjo mund të zgjidhet nëpërmjet: · Rolit të prindit si koordinator. · Rolit të prindit si bashkëpunues. · Rolit të prindit si njohësi i parë social i fëmijës së tij.

Mësuesi

Përse duhet më tej pjesëmarrja e prindit?

· · · · ·

Prindi sjell situatën e fëmijës. Prindi bëhet bashkëvendimarrës. Prindi si kryetar i Bordit. Bashkëpunimi rrit mbështetjen e e nxënësit. Lejon veprimin e nxënësit në zonën e tyre psiko-motore. · Përshtatja me stilin e të nxënit · Mënyra ka rëndësi jo thjesht aktiviteti.

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Konkluzion: Çdo situatë e krijuar në shkollë është pasojë e një problemi social. Dhe socializimi i fëmijës nis nga familja.

29

Reportazh nga Durrësi

NËPËR UDHËT E DIJES.

Bashkim MINGA

ngjesi krahët me e Durrësit. pse ora nuk Mqytetin hapqyteti ka Edheshkëlqim mbi ka kaluar 7.00 , gjallëri të veçantë.

ë

Marjeta Majko e Migena Hysi për në Xhafzotaj, Mirsie Mema e Bajram Hamataj në Jubë, Vjollca Ndrekaj e Ndue Lasku në Hamallaj ,....ndërsa ne nxitojmë drejt shkollës së mesme të bashkuar "Rexhep Mezini" në komunën e Ishmit. Natyra e kësaj zone ka një bukuri të veçantë, çdo vizitor do të shijojë kurorën e gjelbër që shtrihet në dy anët e rrugës së asfaltuar. Larmia e drurëve të shumtë, gjethet e verdha e bëjnë më tërheqëse e më adhuruese. Këtë dukuri mahnitëse e shijojnë mbi dy mijë familje me rreth 9000 banorë. Kjo komunë përfshin 9 fshatra. Në qendër të saj është ndërtuar një spital komod, me të gjitha pajisjet e nevojshme dhe një qendër shëndetësore.

Lëvizjet janë të shumta. Nëpër pikat e stacioneve të autobusëve ka mjaft njerëz. Shumica e tyre janë mësues. Fytyrat e tyre shprehin gëzim dhe entuziazëm. Duke uruar njeri- tjetrin, nisin rrugën drejt shkollës, atje ku fëmijët i presin.

bëhet mal, kur dëgjojmë rezultatet e larta në provimet e lirimit e të pjekurisë, pajisja e nxënësve me tekste e bazë materiale, e mësuesve me plane mësimore edukative dhe uniformë shkollore. Ka edhe nxënës të talentuar. Ata do të thurin vargje, do të shkruajnë ese, do të pikturojnë bukur si bashkëfshatari i tyre Ibrahim Kodra. Do të frymëzohen nga vlerat kulturore të Ishmit si : "Kalaja e Skënderbeut" në kepin e Rodonit , Kalaja e Ishmit, Bazilika në Kull , e cila i përket shek . VI pas Krishtit, Manastiri, Kisha e Shën Ndoit, Kulla e Beqir Kullës në Gjuricë, etj.

Në shkollën 9-vjeçare, Lalëz e po kësaj komune...

Rruga është e asfaltuar. Rrugës na shoqëron Festimi, një djalë i ri, i shkathët , i gjallë me flokë të zezë e sy që i ndrijnë, si vetëtima. Ndalim para shkollës që mezi duket nga kurorat e shumta e të blerta. Drejtori i shkollës, Islam Hasani, ndonëse i porsaemëruar në këtë shkollë, punon me përkushtim të madh. Është i pasionuar pas letërsisë, madje ka botuar dhe vëllimin me poezi "Kur ëndrrat puthen me mua". Rezultatet e vitit të kaluar janë një bazë e fuqishme për të ecur përpara. Vitin e kaluar shkolla "Vat Bushi" Lalëz e mbylli 100% me notë mesatare 8,1. S'ka asnjë nxënës braktisës. Përgatitjet bëhen që nga kopshti e klasa e parë. Ne ndoqëm nga afër një orë mësimi në klasën e parë nga mësuesja me përvojë Hatixhe Muharremi. Nxënësit fytyrëqeshur ndjekin me vëmendje mësuesen e japin përgjigje të sakta. Na kënaqin zemrën vogëlushët: Oriola, Englantina, Flora, Kledi, Besjana............

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Vizitojmë shkollën e mesme "Rexhep Mezini" në qender të Ishmit.

Rruga e pastër dhe e asfaltuar të çon deri tek hyrja e shkollës. Oborri i saj është i mbushur plot e përplot, e gëzon nga zërat e gëzueshme të vogëlushëve, nxënësve. Drejtori i shkollës, Agim Muharremi e n/ drejtori Gezimi Qevani na japin një informacion mbi gjendjen e shkollës. Na ndrit fytyra e zemra na

Mësuesi

30

Shkolla 9-vjeçare "Xhelal Shtyfi" në Shkafanë....

E re në moshë, fytyrëqeshur e gazmore, vizionare e me horizont, e preokupuar për çdo hall e problem të nxënësve e mësuesve, korrekte dhe e përkushtuar në detyrë, njohëse dhe zbatuese e metodave të reja në fushën e gjuhës e të letërsisë,- kjo është me pak fjalë drejtoresha e shkollës 9-vjeçare "Xhelal Shtyfi" në Shkafane të Durresit, Fatbardha Ylli. Shkolla është një ndërtesë dy katëshe, e rikonstruktuar tërësisht, me një mjedis të gjelbëruar, të bollshëm e të pastër. Klasat janë të pajisura me mjete mësimore, krejt te reja.

Shkolla dhe Komuniteti

Gjatë vëzhgimit u vu re një përgatitje e lartë e mësuesve: Sanie Kapxhiu kl.III, Vrenoz Vreka për matematik-fizike, Aishe Muharremi për muzike, Pranvera Kambo për anglisht, Alma Myzeqari për gjuhe-letërsi, Fiqiri Kala për histori-gjeografi. Për n/drejtorin Z.Hysen Kapxhiu dëgjon fjalë të mira, jo vetëm nga drejtoresha Fatbardha Ylli, por edhe nga nxënësit, mësuesit, prindërit e mbarë komuniteti.

Në shkollën 9- vjeçare "Pal Zefi" të Rrushkullit

Ajo ndodhet në qendër të fshatit. Është ndërtesë dykatëshe, e ndërtuar krejt e re, që nga themelet. Para syve një oborr i gjerë e i mbajtur pastër që gumëzhin nga zërat e ëmbël të nxënësve. Mësuesit i duan ato zëra. Ata nuk mund të rrinë dot pa ta. Mjedisi i këndshëm na mbush me krenari. Dëgjohet një zile. Rreshtohen të gjithë, mësues dhe nxënës. Uniforma u ka hije. Vajzat me bluza të bardha, kurse djemtë me blu. Këndohet "Himni i flamurit ". Kultura e mësuesve dhe nxënësve ndihet kudo: në mjedis, në veshje, në komunikim, në këngë. Nxënësit futen nëpër klasa. Zërat e tyre nuk dëgjohen. Ata hapin librat e të përqendruar mbi to nisin betejën e radhës, në rrugët e dijes. Fëmijët e kopshtit na përshëndesin e na rrethojnë . Dikush reciton, pastaj një këndon, disa të tjerë vizatojnë . I hedhim një sy dhomës ku ata bëjnë mësim . Mjete të shumta e të larmishme, tablo të shumta për sjellje të kulturuar, të higjienës vetjake, për rregullat e qarkullimit, albume të ndryshme si "Planeti i vogël" "Shtëpia e iriqit te vogël"etj. Syri të sheh qindra e qindra lojëra të ndryshme. Edukatoret Lirika Zhuleku e Fatjeta Zefi na tregojnë për punën, për marrëdhëniet me prindërit, për përdorimin me efikasitet nga fëmijët të tabelave magnetike, të numëratorëve, të dërrasës së zezë. Ne duam të vazhdojmë më tej, por Redoni , Klenda, Xhuljeta, Emanueli na i ndërpresin bisedën. Na tregojnë gjëegjëza të bukura. Ne klasën e parë ku mësuesja me përvoje Vita Topalli na pret me përzemërsi. Shohim 22 vogëlushë, të veshur hijshëm dhe bukur, rreth e qark klasës me lule shumëngjyrëshe. Bazë dialektike e pafundme. Na tërheq vëmendje një vazo me një lule interesante. Nëpër gjethet e saj janë shënuar emrat e nxënësve të klasës. Kjo quhet "Pema e emrave". Ajo përdoret për çdo orë mësimi. Nxënësit e marrin emrin në dorë dhe shikojnë çfarë shkronjash u kanë dalë Mësuesja shpjegon shkronjën "S" . Ajo kërkon nga nxënësit të thonë fjalë me "S" . Desara ,Uka, Gentiani, Anxhela , Lirina, Gerta , Arbi, Arditi thonë fjalët: sekret, sapun, sobë, supë, sëpata, spinaq, sende etj. Mësimi vazhdon me në qendër nxënësin. Në klasën e 7 b, nxënësit me uniforma shkollore që u shkëlqen po fillojnë orën e gjeografisë. Klasa ndrin. Mësues, Aqif Mamuka i pyet për zonën kontinentale . Anita Pashnjari , Sentilian Rusi, Griselda Cipi, Tea Petani japin përgjigje të sakta, flasin me përgjegjësi për zonat klimatike, për faktorët që përcaktojnë relievin.... Klasa ndjek me vëmendje përgjigjen e shokut, në fund ajo vlerëson përgjigjet e tyre, bën plotësime,..... por dhe fytyra ju ndrin nga gëzimi për suksesin e arritur. Nuk mund të largohemi nga shkolla pa u takuar me drejtorin e kësaj shkolle z. Sali Sadik Berisha dhe me n/drejtoreshën znj. Liljana Meta. Nga biseda mësojme se shkolla ka 411 nxënës . Në kopsht frekuentojnë 50 fëmijë. Shkolla ka 23 mësues të specializuar e të kualifikuar. Ka mjaft kabinete. Drejtori flet me pasion për punën e mësuesve: Hekuran Zota, Viola Driza, e Violeta Doci. E me pas na tregon arritjet në procesin mësimor- edukativ, lidhjen me komunitetin, na tregon planin vjetor të drejtorisë, flet me përgjegjësi për punën e bordit të shkollës, punën kualifikuese si kërkesë e kohës dhe pjesë e integrimit të shoqërisë. Ka rënë zilja. Por edhe pse është zilja e fundit për këtë ditë, të duket se është herët për të mbyllur bisedat rreth mësuesve durrsakë dhe shkollave të tyre me nxënës të mrekullueshëm .

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

31

"Shkolle më miqësore, më të afërt, më të dashur e mësimdhënie më cilësore..."

Shuaip Mehmeti

në filialet e universiteteve të shumta që janë hapur. Shkolla është tempull i dijes, vatër e ngrohtë e mësimit dhe e edukimit. Zbatimi me korrektesë i legjislacionit shkollor, kërkesa e përhershme për rregull e disiplinë të ndërgjegjshme, është domosdoshmëri për sukses. Garancia e siguria e jetës së fëmijëve është një nga kriteret bazë i shkollës miqësore. Do të veçoja aksionin e ndërmarrë së fundmi nga Bashkia e Tiranës në vendosjen e hekurave para shkollave për të mbrojtur jetët e fëmijëve nga makinat. Asnjëherë nuk duhen të mbyllim sytë para ngjarjeve të pakëndshme që ndodhin në ndonjë nga shkollat tona, ku nxënës të veçantë, shfaqin sjellje të pahijshme: shahen, grinden, zihen, me gjuhën e urrejtjes, ndeshen e plagosen, siç ndodhi para disa ditësh me disa nxënës të gjimnazit të Lezhës. Shkolla e afërt duket qysh në pragun e derës, ajo bëhet më e dashur nga pastërtia e rregulli në oborr, në korridore dhe klasa, në tërë territorin e shkollës, nga pamjet figurative e emulative në korridore. Nxënësit e prindërit vlerësojnë performancën e shkollës dhe të mësuesve. Imazhi rritet me përkushtim në punë, duke u përballur me sfida të shumta dhe konkurrencë të ndershme për të realizuar standardet e kërkuara dhe pajisur me diploma të merituara. Nxënës të gjimnazit "Hasan Tahsin", në Sarandë, fitues i "Prizmit të artë" e ndjejnë veten të privilegjuar e të vlerësuar, sepse shkolla e tyre ka fituar emër të mirë në saj të arritjeve të realizuara me shumë mund. Nxënësit duhet të vijnë në shkollë me ndjenjën e besimit për veten dhe për të ardhmen, duhet të ndjejnë dhe të kuptojnë, se përmes të mësuarit, ata po bëjnë diçka dhe do të bëhen dikushi. Në kushtet normale të krijuara në shkollat e reja e të rikonstruktuara, me orenditë dhe bazën didaktike të nevojshme, me laboratorët modernë dhe bibliotekat e pasura, nxiten interesat dhe plotësohen kërkesat e tyre. Mësuesit duke synuar të jenë, jo vetëm edukatorë të brezit të ri, por njëherësh edhe prindër të dytë të fëmijëve, shokët e miqtë e tyre, më të rritur e më të ditur, bashkëpunëtorët më të afërt që realizojnë synime e qëllime të përbashkëta. Shkolla po bëhet më miqësore, më e afërt dhe më e dashur , gjithnjë e më shumë, me reformat e njëpasnjëshme, që po merr Qeveria në thellim të përmbajtjes së mësimit e edukimit me në qendër nxënësin, ku synohet për një rritja e cilësisë në arsim. Suksesi në shkollë realizohet nëpërmjet një procesi mësimor aktiv, të rinovuar në përmbajtje e në formë, gjë që gjen shprehjen konkrete në përdorimin nga mësuesit të metodave, strategjive e teknikave bashkëkohore ndërvepruese dhe gjithëpërfshirëse. Mësimdhënia cilësore dhe nxënia produktive arrihen me djersë të përbashkët nga nxënësit, mësuesit dhe prindërit, si partnerë që janë, duke falë dashuri njerëzore reciproke, shumë e më shumë mirësi, butësi, edukatë qytetare, ndjeshmëri e humanizëm duke çliruar energji pozitive.

ëto ditë ndoqa, në një nga kanalet televizive, një film hindian me temë nga jeta shkollore, ku paraqiteshin qartë dy tablo interesante. E para, gjatë zhvillimit të procesit mësimor-edukativ në një kolegj konservator ushtrohej dhunë verbale nga mësuesit ndaj nxënësve. Nxënësit, edhe pse të shëndetshëm fizikisht e mendërisht, si rrjedhojë e stresit të fituar, kishin vështirësi të nxëni, aq sa shkronjat i përfytyronin të përmbysura vizualisht. Në vijim ngjarjet u zhvilluan në një shkollë publike speciale, ku mësonin nxënës me aftësi të kufizuar fizike. Mësuesit e organizonin punën me në qendër nxënësin, në një klimë të ngrohtë komunikimi, bashkëpunimi e bashkëveprimi, u qëndronin afër fëmijëve, i ndihmonin, një për një ata, sipas veçorive individuale. Arritjet e tyre ishin të gëzueshme. Shkolla jonë e re demokratike ka hapur dyert e zemrës me hapësirat gjithëpërfshirëse, me konceptimet e realizimet e reja. Masivizimi është tipari themelor i një shkolle miqësore, të afërt e të dashur për të gjitha moshat e shtresimet. Vetëm dashuria për dije, për kulture e progres, që buron nga shpirti e zemra e një populli arsimdashës, si ky yni, bën që çdo shtëpi të ketë një, dy e më shumë pjesëtarë që vazhdojnë shkollën nga klasa e parë në të dymbëdhjetën, deri

K

Mësuesi

32

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Shkolla dhe Komuniteti

SI ORGANIZOHET VEPRIMTARIA "GURRA E SHPIRTIT POPULLOR "

Shkolla " Murat Toptani " Tiranë

jë ndër ecuritë bashkëkohore të organizimit të orëve të lira janë dhe piketimi e realizimi i moduleve në funksion të tyre. Të organizosh një orë të lirë ,apo një veprimtari në zbatim të moduleve kërkohet intuitë, përkujdesje, përkushtim. Nisur nga puna disa vjeçare në shkolla të ndryshme dhe mënyra e organizimit të nxënësve veprimtaritë (me prirje studimore ) po japim ecurinë e realizimit të veprimtarisë "Gurra e shpirtit popullor". Sigurisht, vërehen rritje të ndjeshme dhe realizime efektive në botimin e teksteve, në përgjithësi dhe atyre të gjuhës shqipe, në veçanti. Autorët meritojnë përgëzime, sepse kanë menduar, vepruar e realizuar botime me vlerë në ndihmë të edukimit estetik, kulturor, atdhetar të nxënësve tanë. Të jemi realist e konkret sido që ka përparime që të përmbushet aftësimi i nxënësve, edukimi i tyre në disa tekste mbetet të shtohen tema nga folklori, etj. Ajo që plotëson apo thellon më tej dijen e nxënësve është puna pasionante e mësuesve të gjuhës shqipe për të vënë nxënësit në moto për të gjurmuar folklorin e trevës ,frazeologjinë e vjelur nga të urtët popullorë. Është e kuptueshme se këtë punë nuk e mirëorganizon cdo mësues sikurse qëndron fakti se nuk mund ta kryejnë 100% nxënësit. Perse? Ecuria e mirëorganizimit të veprimtarisë "Gurra e Nga Mevlud Buci

N

shpirtit popullor " nis me nxënësit me prirje të klasave të 8-ta e të 9-ta e vazhdon në vitet e gjimnazit. Le të marrim një fakt. Teksti i gjuhës shqipe i klasës 8-të, i shtëpisë botuese "Albas", ndonëse është ndër tekstet më të mira kurrsesi nuk mund të themi se plotëson edukimin e nxënësve nëpërmjet folklorit. Në libër janë dy mite, dy legjenda, kënga e punës "Mbolla li tek plepi i gjatë", kënga e epikës historike "Arnaut Osmani"përralla "Gërzheta". Pas këtyre temave, për t'i thelluar dijet e nxënësve, piketohet puna për të vënë në moto gjurmuese nxënësit e përparuar. Në punën para vepruese flitet për rëndësinë e vlerat e ninullave, këngëve legjendare, këngëve historike, këngëve të dasmave, lirikat e dashurisë e ato baritore, vajet, këngët e kurbetit, përrallat, alegoritë, legjendat, gojëdhënat, fjalët e urta e të tjera.

PROGRAMI

Për mirëorganizimin dhe realizimin e veprimtarisë: "Gurra e shpirtit popullor". Koha: Tetor-Janar- Prill 1) Përzgjedhja e nxënësve me prirje gjurmuese (studimore) Shtator,Tetor 2) Njohja e nxënësve gjurmues me udhëzuesit për letërsinë ndihmëse. Hartimi I tematikës për të gjurmuar: ninulla, këngë dasme, fjalë të urta, gojëdhëna, përralla, alegori, anektoda, këngë legjendare, këngë historike, lirika shoqërore, shprehje popullore, frazeologji, këngët e vajit (elegjitë) etj. (Tetor) 3) Trajnimi: Si të gjurmojmë? Njihen nxënësit me bibliotekën, indeksin, indosarët, arkivat e materialet që ndihmojnë ecurinë gjurmuese (Tetor). 4) Bisedë e shoqëruar me konkretizime, modele të punës gjurmuese, të pasurisë gojore, të mençurisë popullore në komunitetin tonë e me gjerë. (Nëntor) 5) Vëzhgim: Si ecet nga gjurmuesit me vjeljen e materialeve nga të urtët popullor (Nëntor). 6) Humori popullor nëpërmjet anektodave. Montazh me anektoda të gjurmuara (Dhjetor) "Me të qeshur e me të ngjeshur". Përgjithësim: Gjurmuesit e përparuar te fazës së parë e të dytë në gjetjen e sistemimin e folklorit e të frazeologjisë (Janar). 8) Konkurs: Shprehjet popullore, fjalët e urta e legjendat nga vijnë nxënësit (ose të komunitetit ku banojnë (Shkurt). 9) Montazh muziko-letrar: Këngët dhe urtësitë popullore për mësuesit, nënat (gratë dhe motrat tona) (Mars). 10) Veprimtari-sintezë: "Gurra e shpirtit popullor" (Prill)kjo e fundit përmban: 1. ekspozitë me fletoret e gjurmuesve 2. Pasqyrim i materialeve të kulturës popullore, etnografisë dhe folklorit. 3. Takim me të urtët popullor. 4. Program festiv. 5. Shpallen gjurmuesit më të dalluar (Tetor-JanarPrill) faza e tretë përfundimtare. 6. Arkivohen materialet gjurmuese e përgjithësohen fituesit e punës gjurmuese. (Maj)

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

33

ROLI I SHKOLLËS, FAMILJES DHE PRINDIT NË NDALIMIN E DHUNËS TEK TË RINJTË.

Fran Gjoka, Lezhe

ë rinjtë, për shkaqe që dihen, janë më të prirur që të derdhin energjitë e moshës, jo në rrugë sociale, jo atje ku duhet dhe për atë që duhet. Në këtë kontekst, arsyet e shfaqjeve të dhunës, drogës apo fenomeneve të tjera negative tek brezi i ri duhen parë, vlerësuar sociologjikisht dhe trajtuar nga ana pedagogjike duke njohur, vlerësuar dhe kombinuar shkaqet e integruara që favorizojnë më lehtë të rinjtë që të jenë "preh" apo edhe "viktimë" e tyre, e përfshirjes me dashje apo pa dashje. Kjo do të thotë që shtimi i rasteve të dhunës në shkollë, rritja e intensitetit të grindjeve për shkaqe banale, duhen parë dhe vlerësuar si shkaqe prioritare të rritjes së dhunës tek të rinjtë, sidomos tek ata që janë në sistemin e edukimit shkollor, apo që ndodhen jashtë tij, por që ndodhen të integruar në jetën komunitare. Ideja sempliste se dhuna tek të rinjtë është një gjë e natyrshme, apo duhet konsideruar si pasojë e periudhës kalimtare dhe papjekurisë së plotë të adoleshentëve, është një nga shkaqet që ka krijuar në shoqëri, në familje dhe shkollë, tek prindërit dhe mësuesit, idenë se këto janë probleme të pashmangshme të moshës që, familja shkolla dhe shoqëria, nuk ka se çfarë u bën. Kjo ide shoqërohet me rritjen e mungesës së kujdesit për të rinjtë, me pakësimin e punës edukative për të krijuar tek ata norma morale, edukative dhe kulturore të tilla, që ndihmojnë në ndërtimin e "stofit human" individual tek të rinjtë. Qëllimi i punës së institucioneve edukative dhe figurave adekuate

T

me peshë, siç janë prindërit dhe mësuesit është, që pas këtij njeriu, që ka "stof biologjik" të ashpër dhe "formim qytetar" të brishtë, duhet të krijojnë një tjetër njeri, të formatojnë një tjetër qenie tek i cili të mund të zbutet agresiviteti tipik moshor dhe që në vend të tij të kultivohen tipare të reja të tolerancës, mirëkuptimin, aftësisë për kompromis dhe tërheqje nga këmbëngulja e verbër moshore. Ne, të gjithë sëbashku, duhet të përpiqemi që të kultivojmë tek të rinjtë tanë këto tipare dhe vlera, duke ndërtuar gradualisht dhe me vendosmëri ato mekanizma vetëfunksionues që e vetëdisiplinojnë humanisht njeriun, që e bëjnë atë qenie të kultivuar, të aftë, të përshtatur për jetë sociale, të gatshëm që të pranojë lidhjet dhe marrëdhëniet e natyrshme me "tjetrin" dhe që të jetë i aftë të merret vesh me të "ndryshmin" dhe të bashkëjetojë në mënyrë sociale me të "kundërtin" e vet, që të pranojë gabimin dhe të njohë fajin personal dhe t'i hapë rrugë atij që ka të drejtë. Të gjitha këto tipare nuk kultivohen pa punë të gjithanshme sociale dhe personale, pedagogjike dhe edukative, komunitare dhe mediatike. Ca më pak ato nuk mund të realizohen vetvetiu, pa ndikimin dhe rolin e veçantë të shkollës, familjes, të mësuesit dhe prindit. Natyrisht edhe të institucioneve dhe mjeteve të tjera të jetës sociale, siç janë media dhe shoqëria civile. Është sfidë e madhe e familjes, në radhë të parë, por dhe e shkollës sonë, që krahas forcimit të përmbajtjes, metodave,

përmirësimit të programeve dhe kurrikulave, etj, të punohet më shumë për të forcuar konsistenten e detyrës universale të formimit human, kulturor, etik dhe qytetar të të rinjve. Kjo detyrë është në të njëjtën kohë pjesë e formimit demokratik, të shpirtit tolerant dhe spikatjes së frymës konsensuale të nxënësit në shkollë, e cila mund të bëhet pjesë e qëndrueshme e komportimit qytetar. Në këtë kontekst, duhet ta themi me zë të fortë se në se ecim në rrugën e thellimit të njëanshmërisë së shkollës, në se mësuesit dhe prindërit janë të dhënë tërësisht pas përvetësimit të lëndëve dhe njohurive që jepen në shkollë, ky është një nga problemet që duhet rregulluar, duke vendosur balancat e duhura midis formimit intelektual dhe qytetar, kulturor dhe edukativ. Procesi është kompleks dhe për të realizuar objektivin e shmangies së të rinjve nga kjo rrugë është e nevojshme që të sigurohet integrimi i të gjithë faktorëve që kanë peshë në jetën e familjes dhe veprimtarinë arsimore dhe edukative të shkollës.

Mësuesi

34

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Traditë dhe Kulturë

35

NDERIM PËR VEPRËN E AKADEMIKUT DHE SHKRIMTARIT DRITËRO AGOLLI

Akad. FLORESHA DADO, prof. dr. ALI JASHARI ë 13 tetor të këtij viti akademiku dhe shkrimtari Dritëro Agolli mbushi 80 vjet. Siç dihet prej të gjithëve, Dritëro Agolli është një personalitet i shquar në fushën e letrave, duke u spikatur me dhjetra vepra letrare dhe publicistike që ka botuar në gjini e lloje të ndryshme, duke krijuar një shkollë të tërë letrare dhe estetike në Shqipëri. Dritëro Agolli dhe vepra e tij ka qenë dhe mbetet e pandarë e procesit mësimor në shkollat dhe universitetet shqiptare, sepse krijimtaria e tij letrare, që prej fillimeve të saj deri në ditët e sotme, është bërë pjesë shpirtërore e gjithë lexuesve, nxënësve dhe studentëve të specialiteteve të ndryshme. Krijimtaria e tij ka përcjellë në shkollat tona, të të gjitha niveleve, ide dhe parime morale që kanë të bëjnë me formimin shpirtëror të brezit të ri, si bazë për ndërtimin e një shoqërie të shëndetshme. Vepra e tij është model për përdorimin e fjalës shqipe. Studentët dhe nxënësit kanë gjetur në prozën dhe poezinë e Dritëro Agollit dashurinë për gjuhën shqipe, intuitën e përdorimit të saj në mundësitë e brendshme të pafund, si dhe përdorimin mjeshtëror të leksikut të hapësirave mbarëshqiptare. Ai ka dhënë një ndihmesë të vyer për gjuhën tonë amtare, duke nxjerrë në pah dhe duke i bërë të gjithëpërdorshme shumë e shumë fjalë e shprehje që më parë nuk njiheshin ose njiheshin fare pak në ligjërimin e shqipes. Tek Dritëro Agolli ne gjejmë

M

36

filozofinë e lidhjes së gjithë veprës letare me misionin dhe figurën e tij në zhvillimet ideore dhe sociale të shoqërisë sonë. Figura e këtij personaliteti ka lidhje të ngushta, të tërthorta apo edhe të drejtpërdrejta me gjithë brezat që janë arsimuar dhe po arsimohen në Universitetin "Fan S. Noli" të Korçës, si dhe në mbarë shkollat dhe universitetet shqiptare. Universiteti i Korçës sot po i jep Dritëro Agollit titullin "Doktor Honoris Causa". Mendojmë se vlerësimi me këtë çmim është një detyrim moral i universiteteve tona, që ka të bëjë me filozofinë e lidhjes së veprës së këtij personaliteti me misionin dhe figurën e tij në zhvillimet ideore e sociale të shoqërisë sonë. Një mendje e hapur, e pakompromentuar, një kurajo qytetare që pozicionohet ndershëm në problematikën shqiptare, jashtë komplekseve të përshtatjes apo interesit të ngushtë personal, besnik i ndershëm i ideve që e udhëheqin në jetë, mendimtar i urtë, që synon të shkojë përtej situatave konfliktuale, që synon të ndikojë me largpamësi në zhvillimet e vendit të tij etj. Dhe të gjitha këto qëndrime, nuk kanë asgjë të përbashkët me bujën mediatike, me kompleksin e të dukurit sa më interesant dhe dogmatik. Dritëro Agolli ka sjellë një model të ri, thellësisht original e të papërsëritshëm të komunikimit mediatik dhe bisedor: thjeshtësinë, shprehjen e drejtpërdrejtë, humorin e vetvetishëm etj., ndaj të cilit askush

Mësuesi

nuk mund të mbetet indiferent. Kjo mënyrë e drejtpërdrejtë, që ka në themel besnikërinë ndaj një morali të ndershëm njerëzor, është modeli më i suksesshëm për formimin e brezave të rinj, që sidomos në realitetet e sotme, duhet të gjejnë brenda vetes vlerat e vërteta, parimet e moralshme, mbi bazën e të cilave duhet të ndërtojnë marrëdhëniet e gjata me shoqërinë shqiptare, por në radhë të parë edhe me vetveten. Duke vlerësuar personalitetin e Dritëro Agollit, mendojmë se dhënia e titullit "Doktor Honoris Causa" nga Universiteti i Korçës është, pa diskutim, një nderim edhe për vetë këtë Universitet, i cili ka dëshmuar faktin se figura e këtij personaliteti ka lidhje të ngushta, të tërthorta, por edhe të drejtpërdrejta me brezin e ri që arsimohet në këtë Universitet, por dhe në gjithë shkollat dhe universitetet shqiptare. Ky është një nder që sigurisht i takon personalitetit të shquar të kulturës sonë, por që, njëkohësisht, dëshmon se sa i rëndësishëm është edhe kuptimi i vlerave dhe nderimi i këtyre figurave nga shoqëria shqiptare. Dritëro Agolli është një mik i madh i Korçës dhe i gjithë trevave të saj, duke qenë i pranishëm në shumë veprimtari që janë organizuar në Qarkun e Korçës, por edhe mik i shumë familjeve korçare, devollite, kolonjare, pogradecare dhe më tej. Temat e kumtesave në Simpoziumim kushtuar veprës së Dritëro Agollit

numri 9 (2567) - nëntor 2011

T raditë dhe Kulturë

BALTA E POEZISË SE DRITEROIT, E ËMBËL SI MJALTA E NAIMIT

Andon Andoni

ë referimin tim, me rastin e tetëdhjetë vjetorit të poetit dhe shkrimtarit Dritero Agollit, jo pa shkak vendosa të sjell për të pranishmit në këtë ceremoni fort të bukur, një gjë tjetër apo ndryshe nga të pozuarit e gjërave për letërsinë dhe poezinë e Dritëroit, duke u shtyrë më konkretisht në ato marrëdhënie që poeti dhe shkrimtari vendosi me bashkëfshatarët e tij dhe këta të fundit me poetin duke kujtuar reflekset, sjelljet, dukuritë dhe mbivendosjet e tyre tek njëri tjetri për një kohë relativisht të gjatë. Duke u nisur nga sentence e fundit e Robert Elsie, që t'i mbetesh besnik vetevetes dhe lexuesit tënd duhet me patjetër të kesh një lidhje të fortë shpirtërore me të, kesh qafime dhe tokje duarsh sa më të përditësuara, të kesh frymën bashkuar me ta në gëzime dhe hallë në festa dhe derte. Të kesh me ta bashkuar zërin e arsyes, të kesh me ta të përbashkët këngën dhe vallen. Dhe të gjitha këto Dritero Agolli i ka mbajtur në afri gjatë gjithë kohërave me njerëzit e tokës së tij, të vendlindjes, të devollit. Është ky përkushtim dhe angazhim tërësor me vendlindjen, me psikologjinë e trevës, me karakteristikat e veçanta dhe të papërsëritshme që i kanë dhënë kaq shumë origjinalitet krijimtarisë se tij, që i kanë dhënë humanizmin dhe gjerësinë e shpirtit të spikatur të devolliut, ku "nuk ka asnjë rresht që shkrimtari të mos e ketë jetuar vetë" Kjo afri e ndershmëri duket se është e gjendur në vendlindjen e poetit në Menkulas dhe në fshatrat përreth, në Devollin mbarë. Kjo do të thotë ta shohësh tjetrin ballazi. Do të thotë ta shohësh në sy jetën dhe tokën. Të mësosh prej saj dhe ta latosh atë për ta bërë më të bukur e më të begatë me mjete e tua të punës, me fjalën e hedhur në kartë. Në mënyrë fare të natyrshme, udha, bregu, selishta, shelgu dhe zogjtë janë të identifikuar me ato të vete lexuesit në vendlindje Devoll. Imazhi i këtij lexuesi, madje edhe i atij të ndodhur në hulline e pritjes, kalon

N

natyrshëm prej leximit tek realitete pozante të tyre, në fshat, në arën ku ka mbjelle dhe korrur, në udhën ku shkel çdo ditë dhe i flladitur nga era e tij,cangonjarka sa letrare aq dhe si materie. Por këto raporte të mirë vendosura mes tij dhe bashkëfshatarëve, nuk mund të konceptohen pa një frymë të përhershme, prej vëzhguesish të hollë poetik, nisur që nga fëmijëria. Në një nga intervistat e tij fare pak të njohura, për vetë faktin se u botua në një organ modes shtypi, në maj të 2003 do të shkruante; Edhe në krijimtarinë time vitet e fëmijërisë kanë ndikuar shumë. Mbresat, kujtimet e ngjarjeve, sjellja ndërmend e peizazheve dhe në përgjithësi e natyrës, asnjë lexim libri nuk mi ka zëvendësuar. Fëmijëria ime ka rrjedhur në fshat. Çdo pëllëmbë toke e fshatit, e çdo metër e rrugicave dhe e mureve të shtëpive, më vijnë në mend edhe sot që jam shtatëdhjet vjeç. Unë i njihja shtëpitë e fshatit edhe pas erës që mbanin odat dhe ashefët. Për shembull shtëpitë e mëhallës së prindërve të mi, vinin erë të pjekur në qebap, në lagjen fqinjë ishte shtëpia e xha Batos, që vinte erë qepë dhe raki kumblle. Të gjithë njerëzit vini erë qepë, edhe xha Batoja me gruan dhe nënë e tij gjyshe Xhikon. Po unë i dalloja shtëpitë e fshatit edhe nga zakonet, nga veset, huqet dhe këngët. Të gjitha këto për një njeri të zakonshëm duken si gjëra të vogla dhe pa peshë, por për një shkrimtar janë shumë të rëndësishme. Pa këto ndjesi dhe elemente të mëvonshme nuk ka arkitekturë vepre." Këto pohime të vetë shkrimtarit janë një dëshmi e gjallë të atyre marrëdhënieve që kanë ekzistuar përherë mes tij dhe njerëzve të vendlindjes. Mes mjediseve të kësaj vendlindjeje dhe poezisë dhe letërsisë së krijuar në këto më shumë se gjysmëshekulli. Kurrë nuk mund të jesh i madh në art po nuk solle ato cka ke përjetuar me gjithë thellësinë e karakteristikave të shpirtit. Diku poeti shprehet se unë kam

model Naimin. Ai është për mua më i njerëzishmi nga gjithë njerëzit dhe me shpirt poetik nga gjithë shpirtrat e poetëve. Ky njeri më ka ndjekur që nga fëmijëria dhe deri më sot" Dhe në paradigmë të të gjithë jetës dhe veprës së të dyve, qëndron padyshim më e bukura, më e shtrenjta, toka, balta, tek arti i Naimi më e ëmbël se mjalta, tek poezia e Dritëroi e rëndë, e ëmbël, dhe e florinjtë.

Akad. Floresha Dado -Marrëdhënia vetëdijë/ intuitë krijuese te shkrimtari Dritëro Agolli Dr. Elona (Biba) Çeçe - "Kompetenca komunikative" e poetit Dritëro Agolli në përmbledhjen me poezi «Lypësi i kohës» Prof. dr. Ymer Çiraku - Legjendë e gjallë e fjalës shqipe Dr. Jonela Spaho - Dimensioni i dhimbjes dhe i humanizmit në udhëtimin poetik të poetit ndër vite Dr. Moikom Zeqo- Lirika-poezia e poezisë së Dritëro Agollit Prof.as.dr. Rahim Ombashi- Famë-Agolli më shumë nga lexuesit se nga kritika Dr. Koçi Petriti - Mosha e dytë poetike e Dritëro Agollit Prof. as. dr. Dhimitri Bello, dr. Raqi Bello -Vepra e Dritëro Agollit në Bullgari Prof. as. dr. Kastriot Gjika - Satira në veprën letrare të Dritëro Agollit Dr. Eldon Gjikaj - Veçoritë e veprës së Dritëro Agollit në sistemin letrar shqiptar Prof. as. dr. Adem Jakllari - Mjeshtër i madh i narracionit artistik Msc. Ilir Shyta - "Zyra", qendër e burokracisë botërore (qasje me romanin «Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo») Dr. Anila Maxhe - Ngjyrimet lokale përmes antroponimisë në prozën e Dritëro Agollit Dr. Dion Tushi - Tipari humanist i prozës së Agollit si veçanti dhe vijueshmëri origjinale e krijimtarisë së tij Msc. Neli Naço - Përsiatje mbi vëllimin "Pelegrini i vonuar" Akad. Jani Thomai - Aromë popullore në ligjërimin poetik të Dritëro Agollit Prof. dr. Gjovalin Shkurtaj- "Balta e arave" si shtegu i prurjeve gjuhëpasuruese dhe gjuhëdashëse të Dritëro Agollit Msc. Andon Andoni- Marrëdhëniet e ndërsjella të poetit me bashkefashtarët dhe devollinjte, kur "balta është më e ëmbël se mjalta"

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

37

TRI LETRA NGA TEDI

Nga Mimoza Thaci (Berisha)

K

ur nuk jam shumë e zënë me punë, hap faqe të ndryshme në Internet dhe ndodh që mes informacioneve të ndryshme hap edhe ndonjë e-Book. Në adresën: WWW.amazon.com/Elizabeth-Silance-Ballard gjeta një vëllim tregimesh të botuara në 2001. Nisa të lexoj tregimin e shkurtër "Tre letra nga Tedi", sepse pashë që ky ishte tregimi me numrin më të madh të lexuesve. Ky vëllim me tregime jo vetëm që është interesant, por ka shumë vlera në të; vlera që dalin mes fjalësh shumë të thjeshta. Tregimi "Tre letra nga Tedi" është një shembull i shkëlqyer që tregon se si humanizmi triumfon mbi çdo vështirësi dhe se si një person i kujdesshëm dhe i ndjeshëm mund të ndikojë në jetën e një tjetri për mirë; si mundet ky njeri ta drejtojë këtë individ nga dështimi drejtë suksesit. Është një histori që të prek dhe të bën të mendosh. Gjatë leximit ndjen dhimbje dhe trishtim, por në të njëjtën kohë ti kupton faljen dhe të vërtetën që të bëjnë më në fund të ndihesh në paqe. Jam prekur shumë nga ky tregim ndaj ju rekomandoj të dashur kolegë, prindër a çfarëdo kategorie ta lexoni këtë tregim.

Tri Letra nga Tedi

Letra e Tedit më erdhi sot, dhe tani që e kam lexuar do ta ruaj në arkën e sendeve të mija më me vlerë që kam dhe ruaj prej vitesh. "Doja që ju të ishit e para për ta marrë vesh këtë lajm". Ndërsa lexova fjalët e tij buzëqesha dhe zemra mu mbush plot me gëzim dhe krenari . Jam e ndërgjegjshme që nuk kisha të drejtë të ndihesha krenare, por gjithsesi ndonjëherë njeriu ka ca ndjenja të cilat nuk mund t'i shmangë. Nuk e kam parë Tedin që kur e kisha nxënës në klasën e pestë, 15 vjet më parë. Kjo i përket viteve të para të karrierës sime si mësuese. Ishin dy vitet e para që jepja mësim. Që ditën e parë që ai hyri në klasën time, nuk më pëlqeu. Supozohet që mësuesit të mos kenë nxënës të preferuar, apo për më tepër nga ata që nuk i pëlqejnë, e megjithatë është e pashmangshme që në çdo vit të kesh një apo dy nxënës të preferuar dhe po kështu ndonjë që s'e duron dot. Është në natyrën njerëzore që të jepesh pas nxënësve inteligjentë, brilant, të ndjeshëm, por shumë rrallë fatmirësisht, ndodh që të kesh ndonjë nxënës me të cilin nuk mund të kesh asnjë lloj ndjesie pozitive. E kisha menduar veten si të aftë për të zotëruar ndjenjat e mia personale dhe për të mos i shfaqur ato aty ku nuk duhej, dhe kjo, deri në momentin kur Tedi hyri në jetën time. Atë vit nuk kishte ndonjë fëmijë që të më linte mbresë të veçantë, por sigurisht kishte një që s'më pëlqente fare dhe ky ishte Tedi Ai ishte një djalë shumë i papastër dhe jo me raste, por gjithë kohës ai ishte i parregullt në paraqitje dhe i papastruar si gjithë fëmijët e tjerë. Flokët i mbulonin veshët dhe sytë, dhe kur shkruante i duhej t'i mbante me dorë flokët që të mos e pengonin kur shkruante. Kishte dhe një erë që kurrë nuk e përcaktoja dot se çfarë ere ishte. Por, përveç paraqitjes fizike që ishte si mos më keq, edhe ana intelektuale e tij linte shumë për të dëshiruar. Nga fundi i javës së parë, kuptova që Tedi ishte shumë prapa me të mësuarit në krahasim me shokët e tij të klasës; jo vetëm që ishte prapa shokëve, por ai ishte kaq i ngadaltë saqë nuk u mora më me të. Më dukej i pashpresë për të arritur të tjerët. Edhe pse nuk tallesha me atë djalë, qëndrimi im me sa duket ka qenë i dukshëm për gjithë klasën, dhe brenda pak kohe ai u bë delja e zezë e klasës. Askush nuk e donte apo pëlqente Tedin. Ai e kishte kuptuar që unë nuk e pëlqeja, por nuk kuptonte arsyen; arsyen që as unë nuk e kam ditur as atëherë e as

tani që po ju flas për të. Gjithçka që di është se atë djalë të vogël askush nuk e donte dhe askush nuk çante kokë për të, dhe unë nuk bëra përpjekjen më të vogël për të ndryshuar gjërat. Ditët kalonin, koha vraponte dhe ja ku erdhën festat; Festivali i Vjeshtës (Fall Festival) dhe pushimet për Ditën e Falënderimeve (Thanksgiving holidays); ndërkohë unë vazhdoja dhe vlerësoja punët dhe detyrat e nxënësve të mi. Vazhdoja me vërejtje dhe e shtrëngoja fortë stilolapsin tim të kuq kur vinte radha e detyrave të Tedit. Nga vlerësimet e bëra, kuptova se Tedi nuk mund ta kalonte dot klasën e gjashtë. Ai do të ishte përsëritës. · Klasa e Parë: Tedi ka premise për punë dhe sjellje të mirë, por ka situatë të vështirë në familje. · Klasa e Dytë: Tedi mund të ecë më mirë. Nëna ka sëmundje të pashërueshme. Nuk ka kujdesin e duhur në shtëpi. · Klasa e Tretë: Tedi është një djalë i këndshëm, i gjindshëm, por shumë serioz. I ngadaltë në mësimnxënie. Nëna i vdiq në fund të këtij viti. · Klasa e Katërt: Shumë i

Elizabeth Silance Ballard

Mësuesi

38

numri 9 (2567) - nëntor 2011

T raditë dhe Kulturë

ngadaltë në përparim, por shumë i sjellshëm. Babai nuk tregon asnjë interes për ecurinë e tij. "Epo mirë, ata e kanë kaluar katër herë, por këtë klasë sigurisht që do ta përsërisë dhe t'i bëhet mirë." ­ thashë me vete. Dhe më në fund dita para se të fillonin pushimet erdhi. Pema e vogël e zbukuruar me letra dhe zinxhirë të bërë me kokoshka qëndronte mbi një tavolinë të vogël në cep të klasës. Shumë dhurata të paketuara bukur ishin vendosur poshtë saj dhe po prisnin që të hapeshin në atë moment të shumëpritur. Mësuesit gjithnjë marrin dhurata nga nxënësit e tyre për Krishtlindje, por për mua ishin të veçanta sepse ishte viti i parë i punës. Nuk kishte nxënës që të mos më kishte bërë një dhuratë sado e vogël qoftë. Edhe hapja e tyre kishte atë pjesë të bukur dhe të mrekullueshme kur shoqërohej me fytyrat e lumtura të fëmijëve dhe "Faleminderit shumë" nga ana ime. Dhurata e Tedit nuk ishte e fundit. Ishte nga mesi i pirgut me dhurata që duheshin hapur. Ishte e mbledhur me një qese letre të kaftë të cilën ai e kishte zbukuruar me pemë Krishtlindjesh dhe zilka të vogla ngjyra-ngjyra. Mbi të shkruhej: "Për Znjsh. Tomson nga Tedi" Të gjithë nxënësit po prisnin në heshtje dhe në ankth momentin e hapjes dhe me sa duket reagimin tim. Sapo e hapa, gjëja që më ra menjëherë në sy ishte një shishe e vogël kolonje e përgjysmuar dhe një byzylyk me gurë. Byzylyku dukej që ishte I vjetër sepse disa prej gurëve mungonin. Ndërkohë që shikoja ato çka më kishte sjellë Tedi, shumica e nxënësve përshpërisnin me njëri-tjetrin; disa edhe qeshnin duke u tallur dhe në moment e vetmja fjali që munda të thosha ishte: "A s'është e bukur?" ­ dhe fillova ta vija në dorën time. "Tedi do më ndihmosh ta mbërthej pak se nuk po mundem?" Ai buzëqeshi pak si me turp dhe ma mbërtheu kapësen e byzylykut. Unë e ngrita dorën që të tjerët ta shihnin dhe admironin. Në fillim dëgjova ca Ahh e ca Ohh, por pasi më panë që hodha dhe disa pika nga parfumi prapa veshëve, të gjitha vajzat u afruan që t'u hidhja edhe atyre nga një pikë .Vazhdova të hapja dhuratat e tjera; bashkë me nxënësit hëngrëm disa gjëra të vogla që i kisha përgatitur për ta derisa ra zilja. Nxënësit u derdhën jashtë klasës duke përshëndetur;"Shihemi vitin tjetër dhe Gëzuar Krishtlindjet". Vetëm Tedi nuk doli nga klasa, por po priste te tavolina e tij. Kur pa se të gjithë nxënësit kishin ikur, ai erdhi drejtë meje duke shtrënguar librat në kraharor. "Keni erën e mamit tim," më tha me zë të ulët. "Më vjen shumë mirë që të pëlqeu byrzylyku. Duket shumë bukur te dora juaj." Pas këtyre fjalëve iku shpejtë dhe nuk më la kohë për asgjë. Kyça derën e klasës, u ula në karrigen time afër dritares dhe nisa të qaj, një të qarë që s'më kish ndodhur kurrë më parë. Qaja faktin që e kisha privuar Tedin nga një mësuese që të kujdesej dhe që të shqetësohej për të. Që prej asaj dite qëndroja me të çdo pasdite deri ditën e fundit të shkollës. E ndihmoja; punonim bashkë; ai bënte mësimet e tij, unë planin e punës dhe vlerësimet e detyrave të tyre. Ngadalë por me hapa të sigurtë ai i arriti shokët. Dhe nga fundi arriti të kapte edhe rezultate të mira. Kurba e përparimit të tij padyshim që ishte një vijë në ngjitje. Ai nuk do përsëriste klasën, përkundrazi do të ishte në grupin e nxënësve me rezultate të mira në mësime dhe sjellje. Ky nivel do t'i siguronte atij një vit tjetër të sigurtë. Ai arriti të shijonte suksesin dhe kënaqësinë e punës së tij. Dhe ndodhi ashtu siç e dimë "Suksesi sjell një tjetër sukses". Kisha shtatë vjet pa dëgjuar asnjë lajm ose asnjë fakt lidhur me Tedin, kur një ditë në kutinë time postare gjeta një letër të tij. Ishte letra e parë që merrja prej tij: E dashur Znj. T omson, Doja që ju të ishit e para të mësonit se këtë vit shkollor do të jem i dyti i klasës si në përparim edhe në sjellje. Sinqerisht i juaji, T Stalard edi Pas kësaj letre i dërgova një kartolinë urimi dhe një pako të vogël me nja dy stilolapsa dhe lapsa në të. Isha kureshtare se çdo të bëhej me të pasi të mbaronte gjimnazin. Katër vjetë më vonë më erdhi letra e dytë: E dashur Znj. T omson, Doja të ishit ju e para të mësoni se mbarova universitetin dhe jam i pari i kursit. Nuk ka qenë i lehtë por jam ndierë mirë. Sinqerisht i juaji, T Stalard edi I dërgova dhuratë një palë butona këmishe argjendi me inicialet e tij dhe një kartolinë ku i thoja se sa krenare isha për të. Dhe sot!? Letra e tretë e Tedit: E dashur Znj. T omson, Doja të ishit ju e para të mësonit se sot mora titullin Doktor i Shkencave Mjekësore. Përveç Kësaj? Në 27 Korrik do të martohem. Doja t'ju kërkoja ju nëse mund të vini atë ditë e të uleni në rreshtin e parë, aty ku ulen familjarët. Do të doja që ju të uleshit në vendin ku do të ulej nëna ime. Ai rresht do të jetë bosh, sepse edhe babai më vdiq muajin e kaluar . Sinqerisht i juaji, T Stalard edi Nuk jam e sigurtë për dhuratën që do t'i bëj, por për një gjë jam e sigurtë: Do t'i nis menjëherë një kartolinë urimi: I dashur T ed, Urime. Vërtetë ia dole, dhe me forcat e tua. Për faj të disave si puna ime, dhe për merita thjeshtë të tuat, më në fund erdhi kjo ditë e lume edhe për ty. Zoti të bekoftë. Mezi pres të vij në dasmën tënde.

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

39

MËSUESI I MËSUESËVE TË FRËNGJISHTES, SOT NË PENSION

Viktor BAKILLARI

Konsiderata për Prof. Dr. Ilia Lëngun

epartamenti pararojë dhe i konsoliduar tashmë prej vitesh i Gjuhës Frënge në Fakultetin e Gjuhëve të Huaja / Tiranë, krijuar në vitin 1965, ka pasur qysh në zanafillë (ashtu siç edhe vazhdon të ketë!) mes shumë lektorëve të aftë edhe z. Ilia Lëngu: Pedagog, Doktor i shkencave filologjike, Profesor i letërsisë frënge, Studiues letërsie, Përkthyes. Me një biçikletë (mik i mjedisit, por jo vetëm), me syze (por JO të errëta), me një korrektësi (gati proverbiale), me një energji të pashtershme (përherë djaloshare gjatë mbajtjes së leksioneve) ­ i tillë është ngulitur prof. Lëngu në mendjen e të gjithë asaj armate mësuesish të gjuhës frënge anembanë Shqipërisë. Kontributi i profesorit të zellshëm I. Lëngu në Universitetin e Tiranës i kalon përmasat e modestisë. Ky kontribut lidhet me veprimtarinë e tij mësimdhënëse ­ shkencore dhe edukative ­ etike. Kur në vendin tonë kishte ende reminishenca të analfabetizmit (para viteve 1970), kur për shumë të rinj shqiptarë mbarimi i shkollës së mesme dhe ndjekja e shkollë së lartë ishte një ëndërr e madhe prof. Lëngu, nga të paktët shqiptarë, studionte në Francë. Pas kthimit nga ky djep i kulturës bashkëkohore evropiane, i mbrujtur me kapitalin e dijes në lëmin e frëngjishtes, në 1 shtator 1970, ai nis karrierën në shpatin rrëshqitës e sizifian të edukimit dhe arsimimit të brezit të ri. Ai qe ndër të parët shqiptarë që morën një formim të mirëfilltë e të rregullt filologjik, të cilin e zgjeroi dhe e thelloi gjatë gjithë jetës akademike. Profesor Ilia Lëngu gjatë karrierës së tij gërshetoi mësimdhënien me studimin e letërsisë frënge. Si njohës i hollë i të gjitha teorive dhe rrymave letrare frënge (perëndimore!), si specialist dhe studiues i autorëve

D

më prodhimtarë frëngë, ai ka shërbyer si titullari më i vjetër i cikleve të leksioneve të letërsisë universitare dhe pasuniversitare në Departamentin e Frëngjishtes. Prof. Lëngu, megjithëse ka kryer edhe funksione të ndryshme në Fakultet si zv/dekan, shef katedre (departamenti); përgjegjës i seksionit të letërsisë për vite e vite, anëtar i këshillit të profesorëve,... gjithnjë ka qenë me këmbë në tokë. Lidhja e vijueshme me realitetin, me shoqërinë dhe me studentët, me problemet e letërsisë dhe me ecurinë e saj, i ka dhënë mundësi, nga ana tjetër, prof. Lëngut të qëndrojë në pozita të drejta duke u ruajtur nga çdo pedantizëm, «akademizëm», teknicizëm i rëndomtë, duke mos humbur në labirintin e dukurive letrare. Për mësuesit e frëngjishtes (të kulturuar edhe falë përkushtimit të tij), për studiuesit e letërsisë frënge në veçanti dhe në përgjithësi, për frankofonë dhe frankofilë dhe për këdo që është i interesuar faktet flasin vetë. Librat studimorë Alkimia e Fjalës (Botimet Dudaj, 2004), Vështrimi i Orfeut (Botimet Argeta ­ LMG, 2007) mund të shërbejnë si libra referimorë për studiues dhe letrarë të rinj. Shumë bukur, të rinjtë me prirje për kritikë letërsie ose për letërsi krahasuese, atje mund të gjejnë modele se si mund të bëhet një studim (krahasues) në letërsi. Por nuk mjaftohemi vetëm me kaq. Prof. Lëngu na ka sjellë në shqipe shqip edhe vepra të rëndësishme, madje edhe me shkallë të lartë vështirësie përkthimi. Këtu vlen të përmendim veprën e shkrimtarit Gustav Flobér (18211880) "Tundimi i Shën Antuanit" (Botimet Toena, 2000). Po në një shqipe të kthjellët tingëllojnë edhe vepra të tjera të shqipëruara prej tij si romani "Toka e njerëzve" e

shkrimtarit dhe pilotit frëng Antuan de Sënt-Ekzyperi (1900-1944), (Botimet Albin, 2001), romani "Përtej pasqyrës" i shkrimtares Simonë dë Bovuar (1908-1986), (Botimet Dudaj, 2002); vëllimi poetik "E kaltër është toka" e poetit Pol Elyar (1895-1952), (Botimet Sait, 2004), etj. Në punën e tij shkencore ia vlen të përmenden edhe dhjetëra e dhjetëra udhëheqje shkencore për tema diplome, masterash, doktoratash; recensione, parathëni, redaktime, hartime tekstesh shkollore etj. Por ka edhe më shumë. Prof. Ilia Lëngun e ka karakterizuar gjithnjë modestia. Duke qenë se kjo fjalë është disakuptimëshe saktësojmë se mburrja dhe mbivlerësimi për aftësinë dhe zotësinë e tij në profesion gjithnjë ka qenë e huaj. Ai ka ditur të bashkëpunojë edhe me studentët duke mos i parë ata nga maja e Tomorit. Fryt i këtij bashkëpunimi profesor ­ student (në mos i munguar, tepër i rrallë) është botimi i një vëllimi poetik i poetit frëng René Shar (19071988) (Botimet Argeta ­ LMG, 2007). Profesor Ilia, në rolin e koordinatorit dhe redaktorit, angazhoi studentë të frëngjishtes të zellshëm dhe me prirje në përkthim dhe së bashku përkthyen një vepër të këtij poeti. Studentët pjesëmarrës ishin jashtëzakonisht të kënaqur dhe të lumtur për bashkëpunimin me profesorin e tyre. Në sytë e tyre lexohej qartë mirënjohja për të. Profesor Ilia, mbushur dhe tejkaluar madje vitet e punës, por jo moshën e pensionit të caktuar nga qeveria, vendosi pa kushte dhe pa u detyruar, në 1 tetor 2011, të dalë në pension gati dy vjet përpara duke u hapur udhën të rinjve, pas dyzetenjë vite punë sistematike, intensive dhe mbi të gjitha të ndershme.

Mësuesi

40

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Udhëzim

UDHËZIM

5 6 7 8 9 10 11 12

Fizike Biologji Shkencae takes... Qytetari Histori Gjeografi Ekonomi TIK Gjithsej: Kurrikul me zgjedhje te detyruar:

54/2 54/2 54/2

27/1 27/1 0 53/2 26/1 24/1

27/1 27/1 0 27/1 54/2 24/1 0 241 462/15

0 0 0 52/2 22/1 51/2 22/1 453/15

108 108 54 80 132 70 51 70 1843

4 4 2 3 5 3 2 3 60

Mësuesi

0 468/15

0 24/1 460/15

numri 9 (2567) - nëntor 2011

1 2 3 4 Gjithsej: Numri i oreve vjetore: 72/3 540 72/3 540 72/3 540 48/2 510 264 2107 11 71

Lendet e kurrikules me zgjedhje te detyruar dhe kreditet perkatese: Nr. Fushat Avancim dhe lende me zgjedhje Letersi Matematike Kimia Fizika Biologiia Klasa e 10-tS 24/1 24/1 Klasa e 11-te 48/2 48/2 48/2 48/2 48/2 Klasa e12-te 24/1 24/1 24/1 24/1 24/1 Klasa e 13-te 22/1 22/1 24/1 24/1 24/1 Kredite gjithsej 5 5 4 4 4

Gjuhe shqipe dhe letersi 2 3 Matematike Shkenca natyrore

41

-

-

1 2 2 3 3 4 11 Gjithsej: 264 72/3 72/3 48/2 72/3 11 Gjithsej: 264 72/3 72/3 48/2 72/3 2107 71 Numri i oreve vjetore: 510 540 540 540 2107 71 Numri i oreve vjetore: 510 540 540 540 Lendet e kurrikules me zgjedhje te detyruar dhe kreditet perkatese: Lendet e kurrikules me zgjedhje te detyruar dhe kreditet perkatese: Nr. Fushat Avancim Kredite Klasa Klasa Klasa Klasa Nr. Fushat Avancim dhe lende Kredite Klasa 11-te e12-te eKlasa 13-te gjithsej eKlasa 10-tS eKlasa dhe lende me zgjedhje e 13-te gjithsej e 10-tS e 11-te e12-te me zgjedhje 5 22/1 48/2 24/1 Gjuhe shqipe dhe letersi Letersi 24/1 5 22/1 48/2 24/1 Gjuhe shqipe dhe letersi Matematike Letersi 24/1 5 24/1 22/1 24/1 48/2 2 Matematike 5 24/1 22/1 24/1 48/2 2 Matematike Matematike 4 24/1 48/2 24/1 Kimia 4 24/1 48/2 24/1 Kimia 3 Shkenca natyrore 4 24/1 48/2 24/1 Fizika 3 Shkenca natyrore 4 24/1 48/2 24/1 Fizika 4 24/1 24/1 Biologiia 48/2 4 24/1 24/1 Biologiia 48/2 4 24/1 Trashegimia kulturore 48 24/1 4 24/1 Trashegimia kulturore 48 24/1 2 24/1 Sociologji 24/1 2 24/1 Sociologji 24/1 2 24/1 4 24/1 Shkenca shoqerore Psikologji 2 24/1 4 24/1 Shkenca shoqerore Psikologji 4 48/2 24/1 24/1 Historia 4 48/2 24/1 24/1 Historia 24/1 2 24/1 Gjeografia 24/1 2 24/1 Gjeografia 2 44/2 Ekonomia 2 44/2 Ekonomia 2 24/1 22/1 Filozofi 2 24/1 22/1 Filozofi 1. Ne vitin shkollor 2011 - 2 0 1 2 , ky plan mesimor te filloje te zbatohet v e t e m me nxenesit e regjistruar ne 1. Ne vitin shkollor 2011 - 2 0 1 2 , ky plan mesimor te filloje te zbatohet v e t e m me nxenesit e regjistruar ne klasen e 10-te te gjimnazit me kohe te pjesshme. Per klasat e tjera te S h M K S h - s e , mbetet ne fuqi plani klasen e 10-te te gjimnazit me kohe te pjesshme. Per klasat e tjera te S h M K S h - s e , mbetet ne fuqi plani mesimor ekzistues. mesimor ekzistues. 2. Koeficienti i lendes me zgjedhje eshte 1.4 v e t e m per lendet e nivelit te thelluar. 2. Koeficienti i lendes me zgjedhje eshte 1.4 v e t e m per lendet e nivelit te thelluar. 3. Ne perfundim te klases se 13-te, maturanti u nenshtrohet provimeve te Matures Shteterore. Atij i jepet 3. Ne perfundim te klases se 13-te, maturanti u nenshtrohet provimeve te Matures Shteterore. Atij i jepet diplome, ne qofte se i fiton te gjitha provimet. Pas marrjes se diplomes, maturanti ka te drejte te diplome, ne qofte se i fiton te gjitha provimet. Pas marrjes se diplomes, maturanti ka te drejte te aplikoje per v a z h d i m te shkolles se larte, sipas kritereve te v e n d o s u r a nga Ministria e Arsimit dhe aplikoje per v a z h d i m te shkolles se larte, sipas kritereve te v e n d o s u r a nga Ministria e Arsimit dhe Shkences. Shkences. 4. Ne planin m e s i m o r te gjimnazit me kohe te shkurtuar, te paraqitur ne faqen 13 te Udhezimit Nr. 31, 4. Ne planin m e s i m o r te gjimnazit me kohe te shkurtuar, te paraqitur ne faqen 13 te Udhezimit Nr. 31, date 0 4 . 0 8 . 2 0 1 1 , plani m e s i m o r i klases se 10-te te m o s merret p a r a s y s h . date 0 4 . 0 8 . 2 0 1 1 , plani m e s i m o r i klases se 10-te te m o s merret p a r a s y s h . K R E U II K R E U II KARAKTERISTIKA TE GJIMNAZIT ME KOHE TE PJESSHME KARAKTERISTIKA TE GJIMNAZIT ME KOHE TE PJESSHME 1. Gjimnazi m"e kohe te pjesshme zgjat 4 vite shkollimi (Klasat X-XIII). 1. Gjimnazi m"e kohe te pjesshme zgjat 4 vite shkollimi (Klasat X-XIII). 2. Ne gjimnazin me kohe te pjesshme, te zhvillohet tri dite mesim ne jave. Adresa: "Rruga e Durresit" 2. Ne gjimnazin me kohe kohe te p j e s s hte e , te zhvillohen 15mesim ne jave. ne j a v e . Web site:www.mash.qov.ai te pjesshme, m zhvillohet tri dite ore mesimore 3. Ne gjimnazin Adresa: "Rruga e Durresit" me Web site:www.mash.qov.ai Nr. 23, AL-1001, Tirane; Tel: +355 4 2230747 3. Ne AL-1001, Tirane; Tel: +355 4 p j e s spjesshme, te mos Faqe ore mesimore ne j a v eb e rt h a m e : te 2230747 15 2 nga 6 Nr. 23, gjimnazin me kohe kohe te h m e , te zhvillohen perfshihen ne kurrikulen . 4. Ne gjimnazin me Faqe 2 ne kurrikulen b e rt h a m e : 4. Ne gjimnazin me kohe te pjesshme, te mos perfshihen nga 6 ore Artet 103 ArtetEdukimi qytetar 103 ore ore 105 4

numri 9 (2567) - nëntor 2011

-

Edukimi qytetar jeten dhe edukimi i karrieres 105 ore ore Aftesimi per 103 Aftesimi e n c a t natyroreedukimi i karrieres per jeten dhe 103 ore ore Shk 66 S h k eTeknologjia n c a t natyrore 66 ore ore 66

5. 6. 7.

Teknologjia 66 ore3 ore Gjithsej: 44 4 4 3 ore 5. NeGjithsej: gjimnazin me kohe te pjesshme, te mos perfshihet kurrikula me zgjedhje te lire 2 0 6 ore Ne gjimnazin me kohe te pjesshme, te mos perfshihet kurrikula me zgjedhje te lire 2 0 6 ore Gjithsej: 649 ore 649 ore 6. Ne gjimnazin me kohe te p j e s s hGjithsej: m e , te perfshihet kurrikula me zgjedhje te detyruar. Ne gjimnazin me kohe te p j e s s h m e , te perfshihet kurrikula me zgjedhje te detyruar. 7. Oret vjetore ne g j i m n a z i n me k o h e te p j e s s h m e Oret vjetore ne g j i m n a z i n me k o h e te p j e s s h m e Lendet Lendet Artet Artet Edukimi fizik dhe sportet Edukimi fizikedhe sportet Gjuha huaj e pare Gjuha e huajshqipe dhe letersia Gjuha e pare Gjuha shqipe dhe letersia jeten Karriera, aftesimi per Ore Kredite Ore Pune ne Orene plan Kredite Ore klase' Pune e pavarur 0 0 0 ne plan ne klase' e0 pavarur % 0 0 0 0 0 0 0 0 0 354 354 354 354 0 0 354 354 144 144 144 144 144 0 10 10 0 10 4 4 10 10 0 10 4 4 4 0 354 354 354 354 0 0 354 354 108 108 108 108 108 0 0 0 0 0 36 36 0 %

Mësuesi

100% 100%100% 0 100% 0 0 100% 100% 75% 36 75% 75% 36 75% 75% 36

42

Karriera, aftesimi per jeten Matematika Matematika Kimia Kimia Fizika FizikaBiologjia

Artet Edukimi fizik dhe sportet Gjuha e huaj e pare Gjuha shqipe dhe letersia Karriera, aftesimi per jeten Matematika Kimia Fizika Biologjia Shkenca e tokes, mjedisit dhe hapesires Shkencat natyrore Qytetaria Historia Gjeografia Ekonomia TIK-u Teknologjia Kurrikula berthame Kurrikula me zgjedhje te detyruar Kurrikula me zgjedhje te lire Gjithsej: 8. 9. me kohe te plote.

ne plan 0 0 354 354 0 354 144 144 144 72 0 108 176 104 68 108 0 2124 390 0 2514

ne klase' 0 0 10 10 0 10 4 4 4 2 0 3 5 3 2 3 0 60 11 0 71 0 0 354 354 0 354 108 108 108 54 0 80 132 70 51 70 0 1837 264 0 2130

e pavarur 0 0 0 0 0 0 36 36 36 18 0 28 44 34 17 38 0 287 126 0 413

%

Udhëzim 100%

100% 100% 75% 75% 75% 71% 64% 82% 69% 75% 67%

87% 75% 85%

Lendet e provimeve te detyruara te Matures Shteterore zhvillohen me po aq ore sa ne gjimnazin Oret m e s i m o r e te lendeve te tjera te kurrikules berthame dhe te kurrikules me zgjedhje j a n e sa ato te gjimnazit me kohe te plote, por ato ndahen ne dy pjese: Ne ore qe zhvillohen ne klase d h e ne ore te punes se pavarur te nxenesit. Per keto lende, afersisht 7 5 % e programit zhvillohet ne klase.

10. Vleresimi i n x e n e s v e te behet si ne gjimnazin me kohe te plote.

Web site:www.mash.qov.al Adresa: "Rruga e Durresit" V E V D N D O D H J A JE G2230747 Z A Z E ME K H E TE P J P J E S M E DHE REGJISTRIMI I N Tirane; Tel: H A EXESES Nr. 23, AL-1001, E N D N D O D+355 4 EJ I M NM N E V E V E MEOK O H E TE E S S H S H M E DHE REGJISTRIMIN IX N N E N V E V E GJI A

K R K U EIII III ER U

Faqe 3 nga 6

1. 1. j iG jnm z e tzmeme kohe pjesshme te funksionojne prane S h S h M K Sv e v e ekzistuese (korrespondence) G m i a n a e t kohe te te pjesshme te funksionojne prane M K S h - h - ekzistuese (korrespondence) 2. 2. eMu e s v e v e qe do japin mesim ne ne klasen 10-te te gjimnazeve meme kohe p j ep js h mh mt'u t'u paguhen M s e s u e s qe do te te japin mesim klasen e e 10-te te gjimnazeve kohe te te s e s s e , e , paguhen ore s u p lu p l e mt a rt a r e ne perputhje me Udhezimin MASh-it Nr.Nr. 21, date 23.07.2010 e P e r normat e ore s e m e n e n e ne perputhje me Udhezimin e e MASh-it 21, date 23.07.2010 " P " r normat e punes mesimore-edukative dhe numrin e nxenesve per klase ne ne institucionetarsimit punes mesimore-edukative dhe numrin e nxenesve per klase institucionet e e arsimit parauniversitar". parauniversitar". 3. 3. Regjistrimetne e n e s v e v e ne klasen 10-te te g j i mjnmz e v e v e me kohe p j ep js h mh m e fillojne meme date 1 Regjistrimet e x n x e n e s ne klasen e e 10-te te g i a n a z e me kohe te te s e s s e te te fillojne date 1 shtator 2 0 1 1 1 1 dhe tebmr o j r o j n e me 11 shtator 2011. shtator 2 0 dhe te m a b a n e me 11 shtator 2011.

Mësuesi

K R K U EIV IV ER U K AK A N E N D AIRPIR P R O VEM E VN E N E S H K OA T A TEM EOK O R R E S P O N D E N C E L E L D A R I I OVIM I VE E SHKOLL LL M K RRESPONDENCE

Provimet zhvillohen te p e r q e n d r u a r a na n e 13 DAR-et dhe monitorohen nga IKAP dhe A K P . Provimet zhvillohen te p e r q e n d r u a r e 13 DAR-et dhe monitorohen nga IKAP dhe A K P . Klasat XI-XIII te v a z h d o jd oem e me sisteminkorrespondences. Klasat XI-XIII te v a z h m j me sistemin e e korrespondences. Kalendari i p i o v io veme v e per gjitha klasat e Se S h M K Ss e-:s e : Kalendari r p r m i v e per te te gjitha klasat h M K S h - h ^ - ^ ^ - ^^ ^ Klasa Klasa

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Muaji Muaji 17-18 dhjetor 2011 17-18 dhjetor 2011 Gjuhe shqipe dhe letersi Gjuhe shqipe dhe letersi Gjuhe shqipe dhe letersi Gjuhe shqipe dhe letersi Gjeografi Gjeografi Gjeografi Gjeografi TIKTIK TIKTIK Histori 21-22 janar 2012 Histori Histori 21-22 janar 2012 Histori Gjuhe e huaj Gjuhe e huaj Gjuhe e huaj Gjuhe e huaj Biologji Biologji Biologji Biologji Fizike 25-26 shkurt 2012 Fizike Fizike 25-26 shkurt 2012 Fizike Gjuhe e huaj Gjuhe e huaj Gjuhe e huaj Gjuhe e huaj Qytetari Qytetari Qytetari Qytetari Matematike 24-25 mars 2012 Matematike Matematike 24-25 mars 2012 Matematike Edukim perper karriere Edukim perper karriere Edukim karriere Edukim karriere

XI XI

XII XII

XIIIXIII Gjuhe shqipe dhe letersi Gjuhe shqipe dhe letersi Filozofi Filozofi Matematike Matematike Histori Histori Fizike Fizike Gjeografi Gjeografi

43

Gjeografi Gjuhe shqipe dhe letersi TIK Gjeografi 21-22 janar 2012 Histori TIK Gjuhe e huaj 21-22 janar 2012 Histori Biologji Gjuhe e huaj 25-26 shkurt 2012 Fizike Biologji e huaj Gjuhe 25-26 shkurt 2012 Fizike Qytetari Gjuhe e huaj 24-25 mars 2012 Matematike Qytetari Edukim per karriere 24-25 mars 2012 Matematike Edukim per karriere S h e n i m 1.

Muaji 17-18 dhjetor 2011

Gjeografi Gjuhe shqipe dhe letersi TIK Gjeografi Histori TIK Gjuhe e huaj Histori Biologji Gjuhe e huaj Fizike Biologji e huaj Gjuhe Fizike Qytetari Gjuhe e huaj Matematike Qytetari Edukim per karriere Matematike Edukim per karriere

Filozofi Gjuhe shqipe dhe letersi Filozofi Matematike Histori Matematike Histori Fizike Gjeografi Fizike Gjeografi

S h e n i m 1. - Klasa XI te zhvilloje provimet ne datat 17 dhjetor, 21 janar, 25 shkurt d h e 24 m a r s , ne oren 10.0012.30. Klasa XI te zhvilloje provimet ne datat 17 dhjetor, 21 janar, 25 shkurt d h e 24 m a r s , ne oren 10.00- Klasa XII te zhvilloje provimet ne datat 17 dhjetor, 21 janar, 25 shkurt dhe 24 mars, ne oren 14.0012.30. 16.30. Klasa XII te zhvilloje provimet ne datat 17 dhjetor, 21 janar, 25 shkurt dhe 24 mars, ne oren 14.0016.30. - Klasa XIII te zhvilloje provimet ne datat 18 dhjetor, 22 janar dhe 26 shkurt, ne oren 10.00-12.30. - Klasa XIII te zhvilloje provimet ne datat 18 dhjetor, 22 janar dhe 26 shkurt, ne oren 10.00-12.30. S h e n i m 2. KREU V - Llogaritja e krediteve dhe e pikeve per gjimnazin me kohe e shkurtuar (kohe pjesshme dhe S h e n i m 2. A R S I M I P R O F E S I O N A L M E K O H E T E P J E S S H M E (APKP) korrespondence) per variantin ekzistues behet si ne gjimnazin me kohe te plote. Te gjitha lendet - Llogaritja e krediteve dhe e pikeve per gjimnazin me kohe e shkurtuar (kohe pjesshme dhe kane koeficientin 1. korrespondence) per variantin ekzistues behet si ne gjimnazin me kohe te plote. Te gjitha lendet 1. Shkollat profesionale te D A R / Z A - v e Tirane, K a m e z , Elbasan, Durres, Shkoder, Korce, Vlore, Fier,

Nr. 23, p j e s s h m e . AL-1001, Tirane; Tel: +355 4 2230747 Adresa: "Rruga e Durresit" Nr. 23, AL-1001, Tirane; Tel: +355 4 2230747

kane koeficientin 1. Lushnje, Berat, Adresa: "Rruga e Durresit" Lezhe, Diber te ofrojne p r o g r a m e te arsimit te m e s e m profesional me kohe te Web site:www.mash.qov.al Faqe 4 nga 6

Web site:www.mash.qov.al

2. a.

Perfituesit nga arsimi profesional me Kohe te pjesshme (APKP) j a n e : Faqe 4 nga 6 Personat qe k a n e perfunduar arsimin e detyruar, j a n e te p u n e s u a r ne nje profesion dhe kerkojne te kualifikimi profesional (pa shkeputje nga puna).

rrisin nivelin teorik profesional ne profesionin qe ushtrojne dhe te kene nje certifikate formale b. c. Personat qe kane perfunduar arsimin e detyruar, j a n e te punesuar ne nje profesion te caktuar dhe kerkojne te kualifikohen ne nje profesion tjeter (pa shkeputje nga puna). Personat qe kane perfunduar arsimin e detyruar, nuk j a n e ne marredhenie pune dhe kerkojne te kene nje certifikate formale kualifikimi profesional, per te rritur shanset e punesimit. 3. Ne varesi te permbajtjes, A P K P - j a do te ofrohet ne dy f o r m a : a. P e r m b a n kulture te pergjithshme, teori profesionale d h e praktike profesionale, per te gjithe ata qe nuk j a n e te punesuar ne profesionin perkates. > Ne kete rast, ndjekja e A P K P - s e do te jete me 3 dite x 6 o r e / d i t e = 18 o r e / j a v e . N g a keto, 2 dite jane teori dhe nje dite praktike. Praktika m u n d te grupohet ne varesi te kushteve te shkolles. Kohezgjatja vjetore e A P K P - s e do te jete e njejte me sistemin me kohe te plote.

numri 9 (2567) - nëntor 2011

> > b.

P e r m b a n kulture te pergjithshme d h e teori profesionale per te gjithe ata qe j a n e te p u n e s u a r ne profesionin perkates. Si praktike profesionale u njihet puna qe bejne ne kompani apo shoqerite ne te cilat j a n e punesuar. > > Ne kete rast, ndjekja e A P K P - s e do te jete me 3 dite x 4 ore/dite = 12 ore/jave. Kohezgjatja vjetore e A P K P - s e do te jete e njejte me sistemin me kohe te plote.

Mësuesi

4.

A P K P - j a do te ofrohet ne ato shkolla dhe per ato profesione, per te cilat ka kerkesa n g a tregu i punes d h e kur plotesohen kushtet e m e s i m d h e n i e s (staf dhe infrastrukture mesimore).

5.

Kohezgjatja e A P K P - s e do te jete ne varesi te nivelit d h e drejtimit profesional (2 + 1 + 1; 2 + 2 dhe 4 vite shkollimi).

6.

Mesimi teorik d h e praktik ne A P K P do te zhvillohet pasdite (ne raste te v e c a n t a , sipas kushteve te shkolles, m u n d te zhvillohet dhe paradite).

44

7.

Shkollat profesionale qe do te ofrojne A P K P - n e , m u n d te perdorin stafin m e s i m d h e n e s te shkolles ose staf te j a s h t e m (me kohe te pjesshme).

vite shkollimi). 6. Mesimi teorik d h e praktik ne A P K P do te zhvillohet pasdite (ne raste te v e c a n t a , sipas kushteve te shkolles, m u n d te zhvillohet dhe paradite). 7. K R E U VI

Udhëzim

Shkollat profesionale D O Kdo teNofrojne O L LK P - n e , m u n d te perdorinOstafin Em e s i m d h e n e s te shkolles qe U M E T I S H K A P O R PER NXENESIT E S H K L L A V ose staf te j a s h t e m E K O H E T Ete J E S S H M E DHE PER A T A M E K O R R E S P O N D E N C E M (me kohe P pjesshme). E U VI KR 1. D O K U M E N T I S H K O L L O R PER NXENESIT E S H K O L L A V E Nxenesit e gjimnazit me kohe te pjesshme dhe ata me korrespondence marrin: M E K O H E T E P J E S S H M E DHE PER A T A M E K O R R E S P O N D E N C E S D e s h m i te perfundimit te shkolles se m e s m e , kur rezultojne kalues ne te gjitha lendet e planit

mesimor. Web site:www.mash.qov.ai Adresa: "Rruga e Durresit" 1. Nxenesit e gjimnazit me kohe te pjesshme dhe ata me korrespondence marrin: S D I P L O M E pas perfundimit me sukses te provimeve te Matures Shteterore. Nr. 23, AL-1001, Tirane; Tel: +355 4 2230747

S D e s h m i te perfundimit te shkolles se m e s m e , kur rezultojne kalues ne te gjitha lendet e planit Faqe 5 nga 6 mesimor. 2. Nxenesit e arsimit profesional me kohe te p j e s s h m e marrin: S D I P L O M E pas perfundimit me sukses te provimeve te Matures Shteterore. ·S Certifikate profesionale te nivelit perkates, krahas defteses shkollore. S D I P L O M E pas perfundimit me sukses te provimeve te Matures Shteterore. Nxenesit e arsimit profesional me kohe te p j e s s h m e marrin:

2.

3.

·S Certifikate profesionale te nivelit perkates, krahas defteses shkollore. Nxenesit e gjimnazit dhe arsimit profesional me kohe te pjesshme si dhe ata korrespondence kane S D I P L O M E pas perfundimit me sukses te provimeve te Matures Shteterore. te drejte te aplikojne per IALP, vetem pasi kane marre D I P L O M E .

3.

Nxenesit e gjimnazit dhe arsimit profesional me kohe te pjesshme si dhe ata korrespondence kane te drejte te aplikojne per IALP, vetem pasi kane marre D I P L O M E . K R E U VII D I S P O Z I T A T E FUNDIT

Per z b a t i m i n e ketij Udhezimi n g a r k o h e n :

K R E U VII

1. Te gjitha drejtorite perkatese ne M A S D , S P O Z I TK AT E i FUNDIT - j a , A K P - j a , D A R / Z A - t e dhe shkollat. h I IZhA, I A P - , A K A F P Per 2.b aDiA RnZ Aketij te marrim n g a r k o h e n :duhura qe ky U d h e z i m te shperndahet ne cdo shkolle dhe me z t m i / e - t e Udhezimi masat e permbajtjen e tij te njihet cdo punonjes i arsimit. 1. Te gjitha drejtorite perkatese ne M A S h , IZhA, I K A P - i , A K A F P - j a , A K P - j a , D A R / Z A - t e dhe shkollat. 2. D A R / Z A - t e te marrim masat e duhura qe ky U d h e z i m te shperndahet ne cdo shkolle dhe me Udhezim e tij nefuqi menjehere dhe i arsimit. permbajtjen hyn te njihet cdo punonjes botohet ne Fletoren Zyrtare.

Udhezim

Nxënësit e shkollës 9-vjeçare "Azem Hajdari" ­ Zall Mner solidarizohen me shtresat në nevojë.

Java e ndihmës, shpërndahen ushqime për 25 familje

hyn

nefuqi menjehere

dhe

botohet ne

Fletoren Zyrtare.

Lufta kunder varfërisë nuk është vetëm një objektiv e mundshme për tu gjendur pranë njerzve që kanë i qeverisë për të varfërit, por dhe i të gjithë atyre që nevojë. Bashkë me ndihmat modeste ata kanë çuar ndjejnë se mund të dhurojnë dicka për ata që kanë në cdo shtëpi edhe shpresën se në kohët e vështira nevojë. Kjo frymë e ndihmës dhe e bashkëpunimit njerzit nuk gjenden vetëm. Ndërsa 25 familje janë ndihmuar në një formë është kthyer në moto për nxënësit e shkollës "Azem Hajdari", të cilët e kanë filluar një fushatë të tërë modeste, kanë qënë nxënësit e shkollës " Azem ndihme për shtresat`ne nevojë në komunitetin e tyre. Hajdari" ata që kanë përcjellë në shoqërinë ku jetojnë " Ushqimi është jeta, mos hidhni por dhuroni" një mesazh `të fortë të ndihmës dhe vullnetit të mirë ka qënë moto që ka përshkruar javën e luftës kundër që njerzit duhet të tregojnë për njëri ­ tjetrin. Java kundër varfërisë ka patur edhe elemente varfërisë e cila ka vazhduar nga data 10 ­ 17 tetor dhe ka patur në fokus familjet e varfëra të shkollës të tjerë të bashkpunimit mes nxënësve. Orët e "Azem Hajdari". Ka qënë vetë inisjativa e nxënësve diskutimit mbi forma më efikase të luftës kundër të kësaj shkolle, ajo që ka bërë të grumbullohen sasi varfëisë, ilustrime me vizatime dhe lojra sportive të konsiderushme ushqimesh dhe pijesh frsekuese, të kanë plotësuar orët e lira të nxënësve gjatë kësaj jave. Në punën e tyre të përbashkët nxënësit janë cilat i janë shpërndarë rreth 25 familjeve të varfëra. Të papunë, invalidë, familje romësh , njerëz që nuk ndihmuar edhe nga stafi pedagjik i shkollës i Web site:www.mash.qov.al Adresa: "Rruga e Durresit" as elementët themelorë të jetesës, udhëhedqur nga Drejtoresha Laureta LILA dhe mund të sigurojnë Nr. 23, AL-1001, Tirane; Tel: +355 4 2230747 mësuesi kordinator Evis KAMENICA. I gjithe janë bërë përfituesit e kësaj ndihme. Faqe 6 nga 6 është angazhuar Dëshira e mirë për të ndihmuar ka shkuar përtej stafi pedagogjik i shkollës site:www.mash.qov.al për Web Adresa: "Rruga e Durresit" mbledhjes së Tel: +355 4 2230747 dhe shpërndarjes së të kontribuar me të gjtihë mënyrat gjatë javës së disa ushqimeve Nr. 23, AL-1001, Tirane; ndihmës. tyre. Nxenësit janë angazhuar për të bërë më të mirën nga 6 Faqe 6

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

45

UDHËZUES PËR KANDIDATËT PËR PROVIMIN E SHTETIT

1. Agjencia Kombëtare e Provimeve (AKP) është autoritet në varësi të Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës, përgjegjëse për zhvillimin e provimit të shtetit, brenda periudhës kohore: java e tretë e nëntorit deri në javën e dytë të dhjetorit. 2. AKP implementon procedurat për zhvillimin e provimin e shtetit, përmes teknologjisë dixhitale. 3. AKP, lidhur me zhvillimin e provimeve të shtetit, kryen detyrat e mëposhtme: a. Dixhitalizon testet e hartuara nga Komisioni i Provimit të Shtetit; b. Trajnon personelin organizues dhe mbikëqyrës të Provimit të Shtetit; c. Publikon online: i. programin orientues të Provimit të Shtetit; ii. listën e kandidateve të rregjistuar për provimin e shtetit, të dërguar nga urdhri profesional përkatës; iii. numrin e llogarisë ku duhet të kryet pagesa e tarifës së provimit të shtetit. d. Harton grafikun, shpërndan dhe publikon listat e kandidatëve sipas datës dhe qendrave të provimit; e. Shpall rezultatet e provimit të shtetit; f. Krijon, arkivon dhe administron bazën elektronike të të dhënave; g. Verifikon identitetin dhe numrin e regjistrimit të kandidatëve pjesëmarrës në qendrat e provimit të shtetit; h. Siguron kushte të përshtatshme në qendrat e provimit për zhvillimin e provimit të shtetit përmes teknologjisë dixhitale; i. Siguron kushte të përshtatshme për kandidatët me aftësi të kufizuara fizike.

Kryerja e Provimit të Shtetit 1. Provimet e shtetit të së njëjtit profesion, zhvillohen në të njëjtën ditë, në godinën e AKP-së, në adresën: Rr. "Qemal Stafa Nr. 37". 2. Për paraqitjen në qendrat e provimit kandidatët duhet të kenë parasysh rregullat e mëposhtme: a. të jenë të pajisur me letërnjoftim ose pasaportë në provimin e shtetit; b. të jenë të pajisur me vërtetim regjistrimi; c. të paraqiten së paku 30 minuta përpara fillimit të provimit; d. të jenë të pajisur me mjetet e nevojshme për zhvillimin e provimit; e. ndalohet marrja me vete dhe përdorimi i celularëve dhe mjeteve të tjera të komunikimit gjatë zhvillimit të provimit, pasi kjo vlerësohet si kriter skualifikimi; f. ndalohet duhani, dhe konsumimi i ushqimit në mjediset e provimit; g. ndalohet komunikimi gjatë zhvillimit të provimit; 3. Qendrat e provimit mbikëqyren nga një ose më shumë administratorë, në varësi të numrit të kandidatëve që do t'i nënshtrohen provimit, të cilët janë përgjegjës për mbarëvajtjen e provimit sipas rregullave të përcaktuara në rregullore. 4. Pranimi në qendrat e provimit bëhet si mëposhtë: a. Thirret emri i kandidati dhe pas verifikimit të dokumentacionit të përcaktuar në shkronjën "a", të pikës 1 të këtij udhëzuesi, orientohet për në sallën e pritjes. b. Kandidati vendos në kasetën me çelës, celularin dhe mjete të tjera të palejuara në provim dhe i drejtohet qendrës së provimit. c. Administratori i provimit qendron në hyrje të qendrës së provimit para kompjuterit të tij dhe lexon gjurmën e gishtit tregues të dorës së djathtë, me fingerprint reader. d. Kandidatit të regjistruar nga urdhri profesional përkatës për kryerjen e provimin të shtetit, i shfaqen automatikisht në ekran të dhënat personale (gjeneralitetet). e. Kandidatit të sapo identifikuar i bëhet një foto me kameran dixhitale. f. Kandidatit i afishohet në ekran fotografia dhe numri i tavolinës apo terminalit ku ai duhet të ulet në qendrën e provimit. g. Kandidati ulet në vendin përkatës dhe lexon udhëzimet që e shkruara në ekran mbi mënyrën e dhënies së përgjigjeve.

Mësuesi

46

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Pyetjet e Provimit të Shtetit 1. Pyetjet e provimit janë në kompetencë të Komisionit të Provimit të Shtetit. Ato synojnë të vlerësojnë njohuritë e përgjithshme të kandidatit për profesionin përkatës. 2. Pyetjet e provimit të shtetit janë me alternativa. Vetem një nga alternativat është përgjigje e saktë. 3. Pyetjet janë të njëjta për të gjithë kandidatët e së njëjtës fushë. 4. Pyetjet shfaqen në monitorin e kompjuterit të kandidatit dhe me një klikim zgjidhet pyetja e dëshiruar. a. Pyetja me alternativa është në një kuadrat me ngjyrë portokalli. Klikimi mbi këtë kuadrat ndryshon ngjyrën duke e bërë Klikimi mbi alternativë nuk konsiderohet automatikisht si përgjigje e pyetjes. Kandidati ka të drejtë të klikojë më shumë se një herë mbi alternativat pastaj ta konfirmoj atë. b. Pyetja me shtjellim/ese, poshtë saj hapet një dritare për të shkruar tekstin e përgjigjes. Pergjigja memorizohet për t'u korrigjuar nga Komisioni i Provimit të Shtetit. 5. Pas dhënies së përgjigjes, në monitor shfaqet njoftimi "Zgjidhni pyetje tjeter!" 6. Në monitorin e kompjuterit shfaqet edhe koha e mbetur në dispozicion, deri në përfundimin e testimit. Koha e testimit përfundon kur në monitor shfaqet tabela përmbledhese e dhënies së përgjigjeve e ballafaquar me përgjigjet e sakta, sasinë e pikëve të grumbulluara si dhe përqindja e pikëve të grumbulluara. 7. Kur koha e provimit përfundon automatikisht printohet një dokument vërtetimi, me foto, shoqëruar me informacioni e sipërpërmendur.

Vlerësimi i Provimit të Shtetit 1. Komisioni i Provimit të Shtetit, brenda 1 jave nga përfundimi i provimit, kryen vlerësimin e kandidatëve. 2. Nëse të gjitha pyetjet janë me alternative, kandidatit i printohet menjëherë çertifikata me rezultatin e provimit të shtetit. 3. Nëse teza përmban edhe pyetje me shtjellim vleresimi ndahet në dy pjese: pjesa automatike e vleresimit dhe pjesa manuale e tij. Korigjimi manual i pyetjeve bëhet në këtë mënyrë: Përgjigjet me shtjellim printohen paraprakisht, automatikisht nga sistemi. Printimi është i sekretuar nëpërmjet një barkodi që printohet automatikisht. 4. Provimi me shkrim vlerësohet si i kryer me sukses, nëse kandidati merr jo më pak se 50 pikë nga 100 të mundshme. 5. Rezultati i provimit shpallet nga AKP-ja dhe UP-ja. AKP-ja i përcjell UP-së, listën e rezultateve të provimit të shtetit ku përfshihen: a. Nota dhe pikët e provimit; b. Kufiri i kalimit me sukses. 6. Për vlerësimin e provimit të shtetit përdoret shkalla e mëposhtme e vlerësimit: a. Kandidati vlerësohet me notën 10 (shkëlqyeshëm), nëse merr 95-100 pikë; b. Kandidati vlerësohet me notën 9 (shumë mirë), nëse 85-94 pikë; c. Kandidati vlerësohet me notën 8 (mirë), nëse merr 75-84 pikë; ç. Kandidati vlerësohet me notën 7 (kënaqshëm), nëse merr 65-74 pikë; a. Kandidati vlerësohet me notën 6 (mjaftueshëm), nëse merr 55-64 pikë; b. Kandidati vlerësohet me notën 5 (kcJueshëm), nëse merr 50-54 pikë; c. Kandidati vlerësohet me notën 4 Gokalueshëm), nëse merr më pak se 50 pikë. 7. Provimi i shtetit cilësohet i kryer me sukses, nëse në provim kandidati është vlerësuar së paku me notën 5 (kalueshëm). Kandidati i vlerësuar me notën 4 (Jokalueshëm) përsërit provimin. Nina Gjoçi: [email protected] tel: 04 22 27206 Andon Andoni: [email protected] tel: 069 4439598 Vjollca Spaho: [email protected] tel: 069 5376532 Zaim Elezi: [email protected] tel: 068 2246400

Mësuesi

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Adresa e redaksisë: Rruga e Durrësit (pranë ministrisë së Arsimit dhe Shkencës), nr. 23 - Tiranë tel, 04 2227206 - [email protected] U shtyp në shtypshkronjën "PEGI" - Lundër, Tiranë Email: www.botimepegi.al - [email protected]

47

Mësuesi

përmes uk kalon në n s ugës që di i rr Ndriçue Fun errësirë. isë është ditur të libri... ë mes ësh kët

numri 9 (2567) - nëntor 2011

Panairi i 14-të i librit Tiranë, 2011

48

Information

48 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

533377