x

Read Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë text version

Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë

Programi mësimor

ARSIMI PROFESIONAL Programi 2008

Ndihmës infermier i Përgjithshëm

Niveli I dhe II

Republika e Kosovës Republika Kosova-Republic of Kosovo Qeveria ­Vlada-Government Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe e Teknologjisë- Ministarstva Obrazovanja Nauke i Tehnologije-Ministry of Education Science &Technology

Kabineti i Ministrit /Kabinet Ministra/ Cabinet of the Minister

UDHËZIM ADMINISTRATIV ZBATIMI I PLANIT DHE PROGRAMIT PËR ARSIMIN PROFESIONAL FUSHA: SHËNDETËSI, PËR NIVELIN E PARË (X,XI,XII)

NUMËR :32/2008 DATË: 19.08.2008 Në bazë të Kapitullit VI, neneve 93 (4) dhe 97 (2) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës, nenit 6.1 paragrafi (d) të Ligjit mbi Arsimin Fillor dhe të Mesëm në Kosovë, nenit 6, 8, 11 të Ligjit mbi Arsimin dhe Aftësimin Profesional si dhe nenit 25 paragrafit 7 të Rregullores së Punës të Qeverisë së Kosovës nr.1/2007, Ministria e Arsimit e Shkencës dhe e Teknologjisë nxjerr këtë Udhëzim administrativ (më tutje UA):

Neni 1 Qëllimi Qëllimi i këtij udhëzimi administrativ është zbatimi i planit dhe programit mësimor për shkollat profesionale, klasën e njëmbëdhjetë,dymbëdhjetë si rezultat i ristrukturimit të sistemit të arsimit fillor dhe të mesëm. Neni 2 Planprogrami Plani dhe programi i ri për nivelin e parë (kl. X,XI,XII )fusha: Shëndetësi, profilet: Infermier i mamisë, infermier i pediatrisë, infermier i përgjithshëm, asistent i stomatologjisë, asistent i farmacisë, teknik i dhëmbëve, i është bashkangjitur këtij Udhëzimi administrativ.

2

Neni 3 Zbatueshmëria Me zbatimin e planit dhe programit të klasës së dhjetë, zëvendësohen planet dhe programet e deritashme të klasës së dhjetë. Neni 4 Hyrja në fuqi Ky udhëzim administrativ hyn në fuqi me fillimin e vitit shkollor 2008/2009.

3

PËRMBAJTJA

I. Parathënie II. Korniza e programit mësimor profesional për profilin "Ndihmës infermier I përgjithshëm", niveli I dhe II. III. Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale për nivelin e I.

a) Programet e lëndëve profesionale, kl. 10. 1. Anatomi me fiziologji 2. Parimet e kontrollit të infeksionit 3. Kujdes shëndetësor 4. Shëndeti dhe sëmurjet te njeriu b) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 10. 1. Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit 2. Mjetet, aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor 3. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente c) Programet e lëndëve profesionale, kl. 11. 1. Parimet e kontrollit të infeksionit 2. edukim shëndetësorë 3. Psikologjia e njeriut 4. Farmakologji me dozologji 5. Kujdesi shëndetësorë 6. Kirurgjia me përkujdesje 7. Etika në shëndetësi 8. Shëndeti dhe sëmurjet te fëmijët d) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 11. 1. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese në kirurgji 2. Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit 3. Ekzaminimi i fëmijës gjatë fazave të zhvillimit e) Programet e lëndëve profesionale, kl. 12. 1. Kujdes shëndetësor 2. Gjinekologji me obstetrikë 3. Neuropsikiatri me kujdes f) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 12. 1. Përkujdesja për gruan, lehonën në gjinekologji 2. Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike

IV. Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale për nivelin e II.

4

a) Programet e lëndëve profesionale, kl. 13. 1. Kujdes shëndetësor 2. Shëndeti dhe sëmurjet te njeriu 3. Mikrobiologji 4. Biokimi mjekësore b) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 13. 1. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente 2. Njohja me punë praktike në laboratorin mikrobiologjik

V. Literatura e rekomanduar VI. Struktura e sistemit të arsimit në Kosovë

5

Parathënie Shoqëritë bashkëkohore arsimin e konsiderojnë ndër pasuritë më të rëndësishme të njerëzimit dhe përpiqen të gjurmojnë potencialin e tij të plotë, në mënyrë që t'u ndihmojnë njerëzve të ballafaqohen me sfidat e botës së sotme. Pas një krize të gjatë, shoqëria kosovare sot ballafaqohet me një sfidë të re për t'iu bashkangjitur rrjedhave aktuale të zhvillimit ndërkombëtar. Në sferën e arsimit, reforma e planprogramit është një reagim ndaj zhvillimeve të reja në shoqërinë kosovare. Procesi i reformës së planprogramit synon rritjen e cilësisë së arsimit dhe barazisë në gëzimin e dobive që ofron ai për të gjithë nxënësit dhe inkuadrimin e sistemit të arsimit në rrjedhat aktuale që kanë të bëjnë me reformat e arsimit në sistemet tjera të përparuara. Nevojat e përhershme për ristrukturimin e shkollimit dhe për ripërkufizimin e qëllimeve dhe objektivave të tij, lidhen me ndryshimet që shfaqen në shoqëri, ekonomi, politikë, shkencë e teknologji. Që nga fillimi i veprimtarisë në Kosovë, Ministria e Arsimit e Shkencës dhe e Teknologjisë (MASHT) reformën e vet e ka mbështetur në dy shtylla: (a) përfshirja e ekspertëve, specialistëve dhe konsulentëve vendorë për zhvillimin e strukturave të reja, dhe (b) angazhimin e agjencive ndërkombëtare e vendore, të cilat ndihmojnë Ministrinë në sajimin dhe zbatimin e programeve të reja në sistemin e ri të arsimit në Kosovë. Në planprogramet për arsimin profesional të Kosovës gjerësia dhe thellësia e formimit të nxënësve shikohen si një proces integral që përmbledhë dimensionin e përgjithshëm të njeriut, dimensionin shoqëror të qytetarit dhe dimensionin profesional të punëtorit, të pajisur me dije, shprehi dhe vlera të shumëfishta. Nxënësit do të ndjekin lëndë të përgjithshme dhe profesionale. Në këtë mënyrë, MASHT synon të zhvillojë një kulturë të përgjithshme unike për të gjithë nxënësit që përfundojnë shkollat teknike e profesionale. Programet e reja të lëndëve të përgjithshme, së bashku me ato të lëndëve e të praktikave të ndryshme profesionale, do të sigurojnë një formim bashkëkohor, sa i përket kulturës së përgjithshme dhe profesioneve të ndryshme, duke synuar të përgatisin brezin e ri si qytetarë të ardhshëm të një shoqërie kosovare të lirë e demokratike, të aftë për t'u ballafaquar me sfidat e zhvillimit kulturor e ekonomik dhe me kërkesat e tregut të punës në shkallë vendi, rajoni e më gjerë. Ministria e Arsimit, e Shkencës dhe Teknologjisë i fton të gjithë mësimdhënësit dhe drejtuesit e shkollave profesionale, specialistët, prindërit, nxënësit dhe të gjithë të interesuarit për zhvillimin e sistemit të Arsimit të Mesëm Profesional të Kosovës të japin ndihmesën e tyre për ngritjen e nivelit të këtyre shkollave në nivel të shkollave përkatëse evropiane e më gjerë, sa u përket parametrave e standardeve. Shfrytëzojmë rastin ti falënderojmë të gjithë ata që me përkushtim të madh punuan në këtë dokument dhe donatorët që kanë ndihmuar dhe përkrahur procesin e zhvillimit të planprogramit deri në këtë fazë.

6

Korniza e programit mësimor profesional

ARSIMI PROFESIONAL

Ndihmës infermier i Përgjithshëm Klasa e X-të

Niveli I dhe II

7

Korniza e programit mësimor profesional

Lëmi: Profili: Niveli: I. Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I dhe II

Njoftime të përgjithshme për shkollimin

1. Struktura e shkollimit Arsimimi në profilin mësimor "Ndihmës infermier i përgjithshëm" trajtohet në kuadrin e shkollimit të mesëm të lartë dhe ofrohet në shkollat profesionale, në dy nivele: - niveli i parë i arsimimit profesional, me kohëzgjatje tri vite mësimore (kl. 10,11 dhe 12), i përgatit nxënësit për të fituar një kualifikim profesional që u mundëson atyre integrimin në tregun e punës si dhe vazhdimin e studimeve në shkallë më të larta. Jep një certifikatë të përgatitjes profesionale të nivelit të punëtorit të kualifikuar dhe mundëson kalimin në nivelin e dytë të arsimimit profesional që lejojnë vazhdimin e shkollimit në studimet universitare. - niveli i dytë, me kohëzgjatje një vit mësimor (kl. 13) pas përfundimit me sukses të nivelit të parë, i përgatit nxënësit për të fituar një kualifikim profesional me mundësi të mëdha integrimi në tregun e punës si dhe me mundësi për vazhdimin e studimeve të mëtejshme. Jep një diplomë të përgatitjes profesionale të nivelit të punëtorit të kualifikuar dhe mundëson kalimin në studimet universitare. Ky dokument përmban kurrikulin e profilit mësimor "Ndihmës infermier i përgjithshëm", vetëm për nivelin e I, dhe është i strukturuar në lëndë mësimore (teorike) dhe module mësimore (praktike) të ndara në tri grupe kryesore: - grupi i lëndëve të përgjithshme, që synojnë formimin shkencor/humanitar të nxënësve për të lehtësuar integrimin e tyre në shoqëri si dhe vazhdimin e shkollimit të mëtejshëm. - grupi i lëndëve teorike-profesionale, që synojnë konsolidimin te nxënësit, të koncepteve shkencore, si dhe bëjnë njohjen e tyre me proceset teknike-teknologjike që lidhen me profesionin e Ndihmës infermier i përgjithshëm. - grupi i moduleve të praktikës profesionale, që synojnë përgatitjen e nxënësve me kompetencat praktike të nevojshme për t'u integruar me sukses në tregun e punës. 2. Qëllimet e përgjithshme të shkollimit Qëllimi kryesor i shkollimit (dy shkallësh) për Ndihmës infermier i përgjithshëm është zhvillimi i personalitetit të nxënësve për t'u inkuadruar në një shoqëri demokratike si qytetarë aktivë e kompetentë, si dhe për t'u angazhuar me sukses në tregun e punës gjithnjë në ndryshim. Sfida të rëndësishme për arritjen e këtij qëllimi janë dhe zhvillimi te nxënësit i ndjenjës së vet besimit, kultivimi i vullnetit të lirë në marrjen e vendimeve, nxitja e gatishmërisë për të nxënë gjatë gjithë jetës dhe për t'u zhvilluar individualisht në drejtimet emocionale, intelektuale dhe profesionale. Për të realizuar këto qëllime, është e nevojshme që shkolla profesionale t'u krijojë nxënësve: Mundësitë e përshtatshme për të nxënë pavarësisht nga gjinia, raca, etniteti dhe aftësitë fizike e mendore;

8

-

Mundësi për të zhvilluar kompetencat profesionale, të bazuara në njohuritë, shprehitë dhe qëndrimet/vlerat, të mjaftueshme për të lehtësuar punësimin dhe përparimin drejt arsimit e aftësimit profesional të mëtejshëm; Kushte për të njohur dhe zbatuar rregullat e mbrojtjes në punë e të ruajtjes së mjedisit, në përputhje me standardet ndërkombëtare; Kushte për t'u njohur me teknologjitë dhe proceset teknologjike aktuale e të perspektivës, në fushën e Ndihmës infermier i përgjithshëm; Lehtësi për të kuptuarit e mjedisit shoqëror dhe ekonomik, lokal, kombëtar dhe rajonal, si dhe për të qenë të vetëdijshëm për rolin që mund të luajnë në shoqëri. Mbështetje për të zhvilluar ndjenjën e disiplinës, kuriozitetin intelektual dhe vlerat morale; Kushte për t'u zhvilluar psiqikisht dhe fizikisht, për të përballuar vështirësitë që do të ndeshin gjatë veprimtarive të ardhshme profesionale. Mbështetje për te çmuar me realizëm vlerat dhe potencialin e tyre dhe për të marrë përgjegjësi në procesin e zhvillimit të tyre të vazhdueshëm personal dhe profesional. Mbështetje për të zhvilluar format e bashkëpunimit dhe besimit të ndërsjellë nëpërmjet përvojës së punës praktike. Mundësi për t'u njohur me zhvillimet perspektive të profesionit të tyre, të para këto në kontekstet e integrimit Evropian.

3. Grupi të cilit i drejtohet shkollimi Shkollimin për "Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli I dhe II, mund ta ndjekin të gjithë të rinjtë dhe të rejat të cilët kanë përfunduar me sukses arsimin e detyruar nëntëvjeçar, janë në moshë deri 24 vjeç dhe zotërojnë aftësi shëndetësore (fizike e mendore) të mjaftueshme për të kryer këto nivele shkollimi. Në raste të veçanta, kur kërkesat për të ndjekur këtë shkollim janë më të larta se sa kapacitetet reale të shkollave profesionale, Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) përgatit udhëzime të veçanta me kritere pranimi të posaçme për këto shkolla. 4. Mundësitë e shkollimit të mëtejshëm Përfundimi me sukses i shkollimit për profilin mësimor "Ndihmës infermier i përgjithshëm" niveli I, i lejon nxënësve vazhdimin e shkollimit në nivelin II të këtij profili. Përfundimi me sukses i shkollimit për profilin mësimor "Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli I, i lejon nxënësve vazhdimin e shkollimit në nivelin II (të punëtorit të kualifikuar) në të njëjtën lami ose profil, për të fituar diplomën e maturës profesionale, me të drejtë kalimi në shkollimin e lartë universitar. 5. Mundësitë e punësimit

Shkollimi për "Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli I dhe II, i referohet punëve në sektorin e shëndetësisë që janë aktuale. Nisur nga kjo, Ndihmës infermier i përgjithshëm i nivelit I dhe II mund të punësohet në institucione shëndetësore publike dhe private që ofrojnë shërbime shëndetësore.

9

II.

Kompetencat e fituara nga nxënësit në përfundim të shkollimit

1. Kompetencat e përgjithshme Ndjekja e shkollimit në profilin mësimor "Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli I, do të zhvillojë te nxënësit një tërësi kompetencash të përgjithshme të cilat do t'i shërbejnë atij në përvetësimin e me efektivitet të programit mësimor, zhvillimin në nivelin e kërkuar të kompetencave profesionale dhe integrimin e mëtejshëm në shoqëri dhe në tregun e punës gjithnjë në ndryshim. Këto kompetenca të përgjithshme do të zhvillohen në një nivel më të lartë gjatë kryerjes së shkollimit për "Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli II. Kështu, nxënësi do të jetë i aftë: - Të komunikojë në mënyrë korrekte, me shkrim dhe me gojë, për të shprehur mendimet e ndjenjat e tij dhe për argumentuar opinionet për çështje të ndryshme. - Të përdorë burime dhe teknika të ndryshme (përfshirë dhe ato të kompjuterizuara) të mbledhjes dhe shfrytëzimit të informacioneve të nevojshme për zhvillimin e tij personal dhe profesional. - Të angazhohet fizikisht, mendërisht dhe emocionalisht në zgjidhjen e situatave të ndryshme problemore që do të ndeshë në kontekstin profesional, personal dhe shoqëror. - Të manifestojë qasje të një kritike konstruktive ndaj zhvillimeve profesionale, personale dhe shoqërore. - Të nxisë potencialin e tij të brendshëm për kërkim të vazhdueshëm në drejtim të zgjidhjeve të reja, më efektive. - Të respektojë rregullat dhe parimet e një bashkëjetese demokratike në kontekstin e integrimeve lokale, rajonale dhe globale. - Të manifestojë guxim dhe iniciativë në marrjen e përgjegjësisë për të ardhmen e tij. - Në kontekstin e pavarësisë në vendim-marrje, të tregojë vet-kontroll në ushtrimin e veprimtarive të tij. - Të organizojë drejt procesin e të nxënit e tij dhe të shfaqë gatishmërinë e vullnetin për një të nxënë që zgjat gjithë jetën. - Të respektojë parimet e punës në grup dhe të bashkëpunojë aktivisht në arritjen e objektivave të pranuara. - Të vlerësojë dhe vet-vlerësojë nisur nga kritere të drejta, si bazë për të përmirësuar dhe çuar më tej arritjet. 2. Kompetencat profesionale Me përfundimin e suksesshëm të shkollimit dyvjeçar në Profilin mësimor " Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli I, nxënësi do të jetë i aftë të ushtrojë kompetencat profesionale si më poshtë: - përshkruaj strukturat themelore anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit të njeriut - zbatoj rregullat për kujdesin shëndetësor ndaj pacientit - zbatoj rregullat e dokumentimit në infermieri - dallojë metodat laboratorike dhe diagnostikuese - zbatoj parimet e sepsës dhe antisepsës - zbatoj rregullat për kujdesin shëndetësor ndaj fëmijës - zbatoj rregullat për kujdesin e shëndetit mental të pacientit - përdorimi i drejtë i aparateve e pajisjeve dhe mirëmbajtja e tyre - mbrojtjen e shëndetit, masat e ndihmës së parë dhe për mbrojtjen e ambientit - duhet të jetë në gjendje t'i nuhasë rreziqet në kontakt me makinat, aparatet dhe lëndët përpunuese, si dhe që të marrë masat mbrojtëse.

10

Me përfundimin e suksesshëm të shkollimit të mëtejshëm njëvjeçar në Profilin mësimor " Ndihmës infermier i përgjithshëm ", niveli II, nxënësi do të rrisë në një shkallë më të lartë nivelin e kompetencave të fituara në shkallën I, si dhe do të fitojë njohuri të reja për regjistrim në Universitet.

11

Plani mësimor për profilin "Ndihmës infermier I përgjithshëm", Niveli I dhe II Orët vjetore sipas klasave Niveli i parë Nr. A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 B 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 C 1 Lëndët dhe modulet mësimore Lëndët e përgjithshme (Gjithësej) Gjuhë shqipe dhe letërsi Gjuhë angleze Matematikë aplikative Ekonomi me ndërmarrësi Teknologjia e informimit dhe komunikimit Edukatë fizike Gjuhë gjermane Fizikë Kimi Biologji Menaxhim i projekteve Lëndët profesionale (Gjithësej) Anatomi &Fiziologji Parimet e kontrollit të infeksionit Edukimi shëndetësor Psikologjia e njeriut Farmakologji me dozologji Kujdesi shëndetësor Shëndeti dhe sëmundjet te njeriu Kirurgji me përkujdesje Gjinekologji me Obstetrikë Sëmurjet emergjente Etika në shëndetësi Shëndeti dhe sëmundjet te fëmijës Neuropsikiatria me kujdes Mikrobiologji Biokimi mjekësore Modulet e praktikës profesionale (Gjithësej Struktura anatomike dhe Klasa e X 15 105 (3) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 7 105 (3) 35 (1) 70 (2) 35 (1) 8 70 12 Klasa e XI 14 105 (3) 70 (2) 70 (2) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 9 35 (1) 35 (1) 35 (1) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 6 Klasa e XII 15 105 (3) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 3 32 (1) 32 (1) 32 (1) 13 Niveli i dytë Klasa e XIII 15 105 (3) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 7 32 (1) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 9

2 3

4 5 6 7

funksionet fiziologjike të organizmit Mjetet,aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese të sëmundjeve emergjente Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese në kirurgji Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit Ekzaminimi i fëmijës gjatë fazave të zhvillimit

(11,6K) 35 (5,8K) 175 (29K) 256 (42,6K) 32 (5,2K) 512 (16) 1037 (31)

175 (29K) 35 (5,8K) 35 (5,8K) 560 (16) 1050 (30)

288 (48K) 128 (21,.3K) 512(16) 1037 (31)

Përkujdesja për gruan, lehonën në gjinekologji 8 Përkujdesja për të sëmurët neuropsikiatrik 9 Njohja me punën praktike në laboratorin mikrobiologjik 525 (15) Gjithsej orë në jave (C+D) E 1050(30) Gjithësej A+B+C

III. Raportet kohore: Lëndët e përgjithshme ­ 32,3%; Teoria profesionale ­ 24,7% dhe Praktika profesionale ­ 43

IV. Udhëzime për zbatimin e kornizës së programit mësimor profesional: Lëndët e përgjithshme janë të njëjta për të gjitha profilet arsimore dhe programet e detajuara të tyre parashtrohen në një dokument të veçantë të MASHT. Javët mësimore sipas klasave: - Klasa 10 ­ 35 javë; Klasa 11 ­ 35 javë. - Klasa 12 ­ 32 javë dhe Klasa e 13 ­ 32 javë. Java mësimore ka 5 ditë x 6 orë/ditë = 30 orë mësimore në javë. Një orë mësimore është 45 minuta. Si njësi e ngarkesës mësimore për praktikat mësimore do të përdoret koncepti i kreditit (K), i cili do të jetë i baras vlefshëm me 6 orë mësimore (1 ditë praktike). Praktikat profesionale do të realizohen si ditore ose gjysmë ditore (6 orë ose 3 orë në ditë), si më poshtë: Klasa 10: Praktikë ­ 1,3 ditë në javë dhe Teori ­ 3,7 ditë në javë Klasa 11: Praktikë ­ 1,2 ditë në javë dhe Teori ­ 3,8 ditë në javë Klasa 12: Praktikë ­ 1,5 ditë në javë dhe Teori ­ 3,5 ditë në javë 13

Rekomandohet që modulet praktike për çdo vit mësimor, të realizohen në përputhje me radhën e paraqitur në planin mësimor. Shkollat profesionale, në vartësi të kushteve dhe situatave specifike në të cilat ndodhen, mund të bëjnë ndryshime të radhës së trajtimit të moduleve mësimore praktike, gjithnjë duke u munduar të mos e dëmtojnë procesin e përvetësimit të tyre. Shkolla duhet të mundohet që modulet praktike t'i realizojë në formë të bllok-orëve, si e vetmja mënyrë e zbatimit të suksesshëm të metodës me projekte. Kjo duhet të realizohet kah fundi i vitit mësimor. Mbështetur në kapitujt dhe temat mësimore të paraqitura në programet e detajuara të lëndëve profesionale, mësuesit e lëndëve teorike profesionale bëjnë planifikimin e njësive mësimore përkatëse. Mbështetur në përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, mësuesit e praktikave profesionale përgatisin plane më të detajuara ku parashtrohen veprimtaritë praktike konkrete. Njëkohësisht, ata përgatisin instrumentet e vlerësimit për çdo rezultat mësimor të paraqitur në përshkruesit e moduleve. Vlerësimi përfundimtar i nxënësve, në mbarim të secilës prej të dy shkallëve të përgatitjes në Profilin "Ndihmës infermier i përgjithshëm", do të organizohet në formë provimesh, të fokusuara në tri drejtime kryesore: - Provimi për lëndët e kulturës së përgjithshme. - Provimi i integruar për lëndët e teorisë profesionale. - Provimi i integruar për praktikën profesionale. Rezultatet e provimeve do të pasqyrohen në certifikatat përkatëse të përfundimit të shkollimeve profesionale në të dy shkallët e përgatitjes. Modalitetet e vlerësimit të nxënësve me nota, të provimeve përfundimtare dhe të përmbajtjes së certifikatave, përcaktohen me udhëzime të veçanta të MASHT. V. Udhëzime të përgjithshme didaktike Mësuesit e lëndëve teorike profesionale dhe të praktikave profesionale duhet të përzgjedhin dhe përdorin forma dhe metoda mësimdhënieje të tilla që të nxisin maksimalisht të nxënit aktiv të nxënësve dhe të çojnë në krijimin tek ata, të kompetencave sociale e profesionale, të plota dhe të qëndrueshme. E rëndësishme është që planifikimi i mësimdhënies të bazohet në një proces analize fillestare, i cili të marrë parasysh faktorë të tillë të rëndësishëm si, niveli i hyrjes së nxënësve, përmbajtja e hollësishme e lëndëve të teorisë profesionale dhe e moduleve të praktikave profesionale, shkalla e integrimit të tyre, objektivat konkretë që do të arrihen, mundësitë reale që ka shkolla për realizimin e veprimtarive mësimdhënëse etj. Për këtë planifikim duhet një bashkëpunim i ngushtë i të gjithë personelit drejtues e mësimdhënës të shkollës. Elementi kyç për arritjen e suksesit në një proces të nxëni, është motivimi i nxënësve. Njohja e vazhdueshme e nxënësve me shkallën e përmbushjes së objektivave nga ana e tyre, përbën një mekanizëm të fuqishëm motivimi, i cili duhet të shihet me përparësi nga mësuesit dhe instruktorët e praktikave. Një element tjetër që ndihmon suksesin është integrimi i teorisë me praktikën e profesionit. Parimi i "të nxënit duke bërë" duhet të gjejë vendin e duhur në procesin e të mësuarit në shkollën profesionale që përgatit Ndihmës infermier i përgjithshëm. Mësuesit dhe duhet të përdorin metoda të tilla të mësuarit që zhvillojnë jo vetëm njohuritë teorike, shkathtësitë dhe shprehitë praktike të nxënësve, por edhe qëndrimet e tyre ndaj jetës, punës dhe shoqërisë në përgjithësi. Puna në grup dhe Puna me projekte janë dy nga format bazë të organizimit të mësimit (teorik apo praktik) për të zhvilluar kompetencat kyçe, të

14

nevojshme për zgjidhjen e problemeve që kanë të bëjnë me veprimtarinë profesionale në veçanti, dhe veprimtarinë sociale të qytetarit të ardhshëm, në përgjithësi. Një parim tjetër që duhet respektuar nga mësuesit dhe instruktorët është fakti që të nxënit nuk ndodh vetëm në mjediset e shkollës, por edhe jashtë tyre. Dhënia e detyrave dhe puna kërkimore e pavarur e nxënësve ka një ndikim të dukshëm në formimin e tyre si profesionistë të ardhshëm. Format dhe metodat e të mësuarit janë të shumta e të shumëllojshme dhe mësuesit, në konsultim të ngushtë me njëri-tjetrin duhet të përzgjedhin ato që janë më të përshtatshme për kontekstin e tyre konkret. Të tilla janë: ligjërata tradicionale, demonstrimi, zgjidhja e problemit teorik, ushtrimi praktik, projektet praktike, veprimtaritë në grupe të vogla etj. Rekomandohet që në përmbajtjet teorike të përdoren kryesisht ligjërata, zgjidhja e problemit teorik dhe demonstrimi, kurse në zbatimin e moduleve praktike të përdoren kryesisht demonstrimi nga instruktori, praktika e mbikëqyrur dhe praktika e pavarur e nxënësve (metoda katër shkallësh). Projektet praktike, sidomos ato që integrojnë kompetenca të lidhura me shumë aspekte të profesionit, janë një metodë që rekomandohet sidomos në stadet përmbyllëse të shkollimit. Në kushtet e mungesës së mjediseve reale të punës, duhet të synohet krijimi i mjediseve të simuluara të punës. Për sa i përket vlerësimit të nxënësve, rekomandohet të përdoren metoda dhe instrumente vlerësimi që të nxisin përparimin e nxënësve, shmangin subjektivizmin në vlerësim dhe të pasqyrojnë arritjet reale të tyre. Me rëndësi është vlerësimi i vazhdueshëm dhe ai përfundimtar, ku format dhe instrumentet e vlerësimit përzgjidhen apo hartohen nga vetë mësuesit. Duhet të synohet vlerësimi i arritjeve i bazuar në kriteret, ku arritjet e nxënësit krahasohen me standardet e paracaktuara dhe të shmanget sa më shumë të jetë e mundur vlerësimi i bazuar në renditjen, ku nxënësit krahasohen me njëri-tjetrin. Format dhe instrumentet e vlerësimit që rekomandohen janë: pyetjet me gojë, pyetjet me shkrim, detyrat me shkrim, vëzhgimi i veprimtarisë së nxënësve, listat e kontrollit, projekte për vlerësim etj. Në veprimtaritë praktike, listat e kontrollit duhet të jenë instrumenti vlerësues që duhet të mbizotërojë. Mësuesi përzgjedh ato që janë më të përshtatshme, duke marrë parasysh kushtet konkrete. Edhe gjatë provimeve përfundimtare në teori profesionale dhe praktikë profesionale, në përputhje me udhëzimet përkatëse të MASHT, duhet të mbizotërojë vlerësimi i kompetencave të punës së nxënësve, të testuar në situata pune reale apo të simuluara. Në përgjithësi, si për mësimdhënien, ashtu edhe për vlerësimin duhet të synohen forma e metoda që e vendosin nxënësin në qendër të veprimtarive mësimore dhe e shndërrojnë rolin e mësuesit nga lektor i thjeshtë, në një moderator, mbikëqyrës dhe vlerësues i veprimtarisë së nxënësve.

15

Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve profesionale

ARSIMI PROFESIONAL

Niveli I

16

Klasa 10 Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës

"Anatomi me fiziologji"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë pjesët e skeletit dhe topografinë e tyre të saktë. - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë muskujt e caktuar, funksionin e tyre në raport me skeletin dhe sistemet e organeve. - Shpjegojë rëndësinë e anatomisë topografike dhe raportet reciproke ndërmjet organeve dhe sistemeve të organeve të ndryshme. - Shpjegojë, përshkruajë përbërjen dhe funksionin e lëngjeve trupore dhe elementeve qelizore të gjakut si dhe rolin e tyre. - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë mekanizmat homeostatik të sistemeve funksionale. - Shpjegojë karakteristikat themelore të muskujve, ndërtimin histologjik, llojin dhe klasifikimin e tyre. - Shpjegojë llojet e kontraksioneve muskulore. - Shpjegojë karakteristikat themelore të muskulit të zemrës dhe sistemit konduktiv (përcjellës). - Shpjegojë karakteristikat themelore të qarkullimit sistemik, vëllimit të gjakut dhe shtypjen arteriale; pulsin arterial dhe kualitetin e tij. - Shpjegojë karakteristikat e rrugëve të frymëmarrjes; mushkëritë, pleura dhe mekanika e frymëmarrjes. - Shpjegojë karakteristikat e organeve të tretjes, raportet topografike, gjëndrat ndihmëse, funksionet motorike, sekretive, digjestive dhe absortive. - Shpjegojë metabolizmin e materieve ushqyese dhe termorregullimin. - Shpjegojë karakteristikat e sistemit ekskretor:nefroni, proceset e filtrimit, reabsorbimit dhe sekretimit; krijimin e urinës definitive; refleksi i mikcionit (urinimit). - Shpjegojë karakteristikat e gjëndrave endokrine; hormonet dhe veprimin e tyre. - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e SN; SNQ, SNP (autonom dhe somatik) - Shpjegojë karakteristikat e përgjithshme të receptorëve ndijor (lëkurës, syri, veshi, drejtpeshimi, shija dhe nuhatja). II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 3 orë /javë = 105 orë 17

III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i I: Karakteristikat morfologjike-funksionale të qelizës dhe indeve a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e transportit nëpër membranën qelizore - Dallojë karakteristikat e llojeve të indeve të ndryshme b) Temat e kapitullit - Mënyra e transportit nëpër membranën qelizor - Karakteristikat e përgjithshme morfologjike dhe funksionale të llojeve të ndryshme të indeve c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i II Osteologjia 10 orë 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Identifikojë, përshkruajë dhe të dallojë pjesët e skeletit dhe topografinë e tyre të saktë b) Temat e kapitullit Krijimi, zhvillimi, ndërtimi, ndarja e skeletit Skeleti i kokës, trupit, anësive Shkenca mbi nyjat (sinartrozis dhe diartrozis) Ndërtimi i nyjës lëvizëse, llojet e lëvizjeve, nyja e krahut, bërrylit, dorës, ijëve gjurit, boshtit të kurrizit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit

18

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Skeleti - CD- programet Kapitulli i III: Miologji 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë muskujt e caktuar - Përshkruajë ngjitjen e tyre për skelet - Shpjegojë funksionin e tyre në raport me skeletin dhe sistemin e organeve b) Temat e kapitullit Muskujt e skeletit (ndërtimi histologjik) Muskuli i zemrës Muskujt e lëmuar Muskujt e kokës, qafës, trupit dhe anësive Llojet e muskujve dhe karakteristikat e tyre funksionale Puna dhe forca muskulore( mekanizmi i kontrakcionit, llojet e kontarkcioneve, mekanizmi energjetik dhe lodhja muskulore)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli i IV: Fiziologjia e përgjithshme 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë përbërjen dhe funksionin dhe përbërjen e lëngjëvë trupore - Dallojë elementet qelizore të gjakut dhe rolin e tyre - Shpjegojë mekanizmat homeostatik të sisitemeve funksionale b) Temat e kapitullit Lëngjet e trupit (jashtqelizore, brendaqelizore dhe ndërqelizore) Dinamika kapilare (këmbimi i ujit, materieve ushqyese dhe materieve tjera ndërmjet gjakut dhe lëngut qelizor) Uji, origjina e tij në organizëm roli dhe ndarja Homeostaza (mekanizmat homeostatik të sistemeve funksionale për mbajtjen e homeostazës Vetitë fizike, kimike, përbërja dhe roli i gjakut Plazma e gjakut, vetitë, përbërja Elementet e figuruara të gjakut (eritrocitet leukocitet dhe trombocitet) Homeostaza dhe ndërprerja e gjakderdhjes Sedimentimi i gjakut 19

-

Grupet e gjakut( ABO sistema dhe Rh-faktori) dhe transfusión Imuniteti dhe alergjia

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i V Fiziologjia e indve ekscitabile 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat themelore të indit nervorë dhe muskulor - Përshkruajë ndërtimin histologjik të tyre - Shpjegojë funksionin e tyre b) Temat e kapitullit Indi nervor Indi muskulor Ndërtimi histologjik i indit nervor dhe muskulor Mekanizmat funksional të indit nervor dhe muskulor ( llojet e kontrakcionit dhe forca muskulore)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i VI Fiziologjia e sistemit kardio-vaskular 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë karakteristikat themelore të muskulit të zemrës dhe sitemit përcjellës - Shpjegojë karakteristikat themelore të qarkullimit të madh të gjakut, vëllimet - dhe shtypjen arteriale - Dallojë pulsin arterial dhe kualitetin e tij

20

b) -

Temat e kapitullit Anatomia e zemrës Ndërtimi i muskulit të zemrës dhe enët e gjakut të saj Karakteristikat funksionale të muskulit të zemrës dhe sistemit përcjellës Rregullimi i punës së zemrës (vet rregullimi, nervor dhe humoral) Karakteristikat morfologjike të rrjetit të enëve të gjakut Enët e gjakut Trungu limfatik Qarkullimi sistemik(ligjet e hemodinamikës) Vëllimi i gjakut dhe shtypja arteriale e gjakut (faktorët që e përcaktojnë) Pulsi arterial dhe kualitetet e tij

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i VII: Fiziologjia e sistemit respirator a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë ndërtimin e rrugëve të frymëmarrjes - Përshkruajë funksionin e mushkërive - Përshkruajë rolin e pleurës - Përshkruajë mekanizmin e frymëmarrjes b) Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike të organeve të frymëmarrjes(rrugët e sipërme dhe të poshtme , mushkëritë, cipa mbështjellëse) Mekanika e frymëmarrjes (lëvizjet respiratore, vëllimet dhe kapacitetet mushkërore, këmbimi i gazrave në mushkëri) Transporti i gazrave me gjak Rregullimi i frymëmarrjes(qendrat resipratore, kimiosenzitive dhe rregullimi refleksiv) 9 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde 21

-

Teste me shkrim Fiziologjia e sistemit gastro-intestinal 6 orë

Kapitulli i VIII

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat e organeve të tretjes - Përshkruajë raportet topografike të organeve të tretjes - Dallojë gjëndërrat ndihmëse dhe funksionet e tyre b) Temat e kapitullit Anatomia e organeve të tretjes Raportet topografike të pjesëve të organeve të tretjes Gjëndërrat ndihmëse të organeve të tretjes Proceset sekretuese, tretja e materieve ushqyese në pjesët e traktit digjestiv dhe rregullimi i tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Demonstrojë prezantimin interaktiv të lëndës - Organizojë punën në grupe të vogla - Përdorë mjete bashkëkohorë të TI (CD, grafoskop , slajde d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i IX: Qarkullimi i materies dhe energjisë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë metabolizmin e materieve ushqyese në organizëm - Përshkruajë termorregullimin - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e mat. ushqy. në mbajtjen e homeostazës b) Temat e kapitullit Metabolizmi i materieve ushqyese (karbohidratet,proteinat, yndyrat) Metabolizmi energjetik (metabolizmi bazal) Temperatura e trupit dhe rregullimi i saj

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve

22

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i X.Fiziologjia e sistemit eksretor ( veshka) 8 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat e sistemit ekskretor - Përshkruajë funksionin e nefronit (filtrimin, reabsorbimin dhe sekretimin) - Dallojë formimin e urinës definitive - Shpjegojë refleksin e urinimit b) Temat e kapitullit - Anatomia dhe morfologjia e veshkës - Neuroni - Formimi i urinës - Roli i veshkave për ruajtjen e homeostazës - Akti i urinimit (ujëqitja), fshikëza urinare, refleksi i urinimit, vetitë fizike dhe kualitative të urinës c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i XI.Fiziologjia e sistemit endokrin (hormonal) a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë gjëndërrat endokrine dhe karakteristikat e tyre - Numërojë hormonet e gjëndërrave endokrine - Përshkruajë rëndësinë dhe veprimin e tyre 9 orë

b) -

Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike dhe funksionale të gjëndërravë endokrine Veprimet fiziologjike të hormoneve në indet e cakut dhe efektet e veprimit të tyre Rregullimi i tajimit të hormoneve të gjëndërrave endokrine

23

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i XII Fiziologjia e organeve gjinore 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat morfologjike dhe funksionale të organeve gjinore - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e spermatogjenezës dhe ovulacionit b) Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike të organeve gjinore femërore Karakteristikat morfologjike të organeve gjinore mashkullore Fiziologjia e organeve gjinore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i XIII Fiziologjia e SNQ 12 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e SNQ - Dallojë SNQ dhe SNP - Përshkruajë karakteristikat e përgjithshme të receptorëve ndijorë b) Temat e kapitullit - Ndërtimi i SNQ - Palca kurrizore - Truri - Fiziologjia e SNQ - Ndërtimi i SNP 24

-

Nervat trunor dhe shpinor (senzitiv, motorik dhe senzomotorik) Sistemi nervor autonom dhe vegjetativ Pjesa simpatike dhe parasimpatike Sistemi i organeve shqisore Klasifikimi i receptorëve Fiziologjia e organeve receptore- shqisave

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim

25

Programi i lëndës "Parimet e kontrollit të infeksionit"

Lëmi: Profili: niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë nocionin e infeksionit - Tregojë njohuri për sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Zbatojë aspektet e higjienës komunale dhe mbrojtjes së mjedisit përmes punës grupore kreative - Përshkruajë efektet negative të substancave narkotike (alkoolit, duhanit dhe drogës) - Përshkruajë shkaqet e mbipeshës, kequshqyerjes si dhe higjienës së ushqimit - Përshkruajë faktorët e dëmshëm të mjedisit punues dhe rëndësinë e pushimit

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës

Kapitulli 1: Higjiena personale

8 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë parimet themelore të kontrollit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Përshkruajë sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Dallojë detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe - kolektive b) Temat e kapitullit Parimet e mirëmbajtjes së higjienës personale dhe sëmundjet që paraqiten si pasojë e higjienës së dobët Higjiena e gojës dhe e dhëmbëve (aspekti shëndetësorë dhe estetik) Higjiena e veshmbathjes Roli i faktorëve ambiental dhe aktiviteti fizik në ruajtjen e shëndetit Detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe kolektive

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 26

-

Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 2: Higjiena komunale 8 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë aspektet e higjienës komunale - Zbatojë aspektet e mbrojtjes së mjedisit punues përmes punës grupore kreative b) Temat e kapitullit Rëndësia epidemiologjike e ujit të pijes dhe kërkesa higjienike për të Përbërja normale e ajrit Hedhja e mbeturinave dhe menaxhimi i tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 1: Higjiena personale 8 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë parimet themelore të kontrollit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Përshkruajë sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Dallojë detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe - kolektive b) Temat e kapitullit Parimet e mirëmbajtjes së higjienës personale dhe sëmundjet që paraqiten si pasojë e higjienës së dobët Higjiena e gojës dhe e dhëmbëve (aspekti shëndetësorë dhe estetik) Higjiena e veshmbathjes Roli i faktorëve ambiental dhe aktiviteti fizik në ruajtjen e shëndetit Detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe kolektive 27

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 3: Higjiena mentale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë (shpjegojë) raportet e shëndetit trupor dhe shpirtëror - Përshkruajë efektet negative të substancave narkotike b) Temat e kapitullit Raporti i shëndetit trupor dhe shpirtëror Aspektet mentale dhe higjienike të toksikomanive dhe sëmundjet e vartësisë Mënyrat e profilaksës së çrregullimeve mentale higjienike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Higjiena e ushqimit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë mënyrën e drejtë të ushqyerit - Përshkruajë shkaqet e mbipeshës dhe kequshqyerjes - Përshkruaj mënyrat e ruajtjes dhe konservimit të ushqimit b) Temat e kapitullit Proceset fiziologjike lidhur me ushqimin dhe të ushqyerit Rregullat e ruajtjes dhe konservimit të ushqimit Kontrolli higjienik i ushqimit 6 orë

28

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Higjiena shkollore dhe e mjedisit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë faktorët e dëmshëm të mjedisit punues - Argumentojë rëndësinë e pushimit b) Temat e kapitullit Mjedisi shkollorë si faktorë i rëndësishëm, në procesin e mbrojtjes dhe përparimit të shëndetit të fëmijëve dhe rinisë Higjiena e objekteve parashkollore dhe shkollore Keq formimet më të shpeshta të cilat sajohen në shkollë 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

29

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësorë"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Tregojë definicionin e shëndetit sipas OBSH-së - Përshkruajë rëndësinë e shëndetit për jetën e njeriut - Përshkruajë rëndësinë e infermierisë si veprimtari profesionale - Dallojë shërbimet të cilat ofrojnë mbrojtjen shëndetësore - Dallojë organizimin e mbrojtjes shëndetësore - Tregojë nivelet e mbrojtjes shëndetësore - Dallojë llojet e enteve shëndetësore - Tregojë punën dhe organizimin e brendshëm të institucioneve shëndetësore - Përshkruajë masat dhe metodat e DD-së - Dallojë nevojat personale të sëmurëve të palëvizshëm - Zbatojë njohuritë në punën profesionale

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 2 orë/javë = 70 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Njeriu i shëndoshë 8 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Tregojë definicionin e shëndetit sipas OBSH -së - Shpjegojë rëndësinë e shëndetit dhe infermierisë si veprimtari profesionale - Përshkruajë shërbimet që ofrojnë mbrojtje shëndetësore b) Temat e kapitullit Shëndeti, kujdesi shëndetësor dhe infermieria si veprimtari profesionale Mbrojtja shëndetësore dhe shërbimi shëndetësor Niveli i mbrojtjes (parësorë, dytësore, tretësore shëndetësore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve 30

-

Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2. Entet dhe institucionet për mbrojtjen shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë entet për mbrojtje shëndetësore - Përshkruajë shërbimet të cilat ofrojnë mbrojtje shëndetësore - Përshkruajë organizimin e mbrojtjes shëndetësore b) Temat e kapitullit Entet për mbrojtje shëndetësore Institucionet shëndetësore stacionare Organizimi i brendshëm i institucioneve shëndetësorë 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Formulojë pyetësorë me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Menaxhimi me të sëmurët e hospitalizuar 15 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë pranimin e të sëmurit në spital - Shpjegojë vendosjen e të sëmurit në dhomë dhe pozitat e tij në shtrat - Menaxhimin në rast të infeksioneve hospitalore b) Temat e kapitullit Pranimi, vendosja dhe lëshimi i të sëmurit Dhoma e të sëmurit dhe veçoritë themelore Pozita e të sëmurit në shtrat Burimet dhe rrugët e përhapjes së infeksionit Profilaksa dhe eliminimi i infeksioneve intrahospitalore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe 31

metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 4: Masat dhe metodat e DDD - së 15 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë masat e DDD-së - Përdorë mjete e dezinfektimit b) Temat e kapitullit Sterilizimi (metodat) Zbatimi i metodës së asepsës dhe antisepsës Dezinfektimi (metodat dhe mjetet)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Higjiena personale dhe llojet e kujdesit shëndetësorë 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë higjienën personale të sëmurëve - Specifikojë të sëmurët e palëvizshëm - Dallojë llojet e kujdesit shëndetësor b) Temat e kapitullit Higjiena personale e pjesëve të trupit Asistimi në mirëmbajtjen e të sëmurit të palëvizshëm Kujdesi intensiv Kujdesi i rëndomtë (vet kujdesi) Kujdesi shtëpiak Kujdesi terminal i të sëmurit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve 32

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Puna e punëtorit medicinal dhe përkujdesja për të sëmurin a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë punën dhe detyrat e punëtorit medicinal b) Temat e kapitullit Materiali dhe mjetet për fashim Përgatitja e punëtorit medicinal për vizitë Përgatitja e të sëmurit për vizitë Kujdesi për disponim shpirtëror të të sëmurit Vizitat për të sëmurët dhe qëndrimi i punëtorit medicinal ndaj vizitorëve 12 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

33

Programi i lëndës "Shëndeti dhe sëmundjet te njeriu"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Dallojë shenjat që përcjellin sëmundjet e sistemit kardiovaskular - Dallojë shenjat që karakterizojnë sëmundjet e sistemit respirator - Përshkruajë shenjat e abdomenit akut dhe shkaqet e tij - Dallojë çrregullimet inflamatore dhe degjenerative reumatizmale - Përshkruajë shenjat inflamatore të syrit dhe lëndimet e tij - Dallojë sëmundjet e traktit të sipërm inflamator - Përshkruajë lëndimet e veshit - Dallojë kolikat renale dhe çrregullimet e urinimit - Dallojë alergjitë dhe sëmundjet më të shpeshta të lëkurës - Dallojë manifestimet klinike të çrregullimit të glikemisë - Përshkruajë manifestimet klinike të gjëndrrës tireoid

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 6 orë

Kapitulli i 1:

Sëmundjet më të shpeshta kardiovaskulare

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e dallimit të shenjave që përcjellin sëmundjet më të shpeshta kardiovaskulare - Dallojë shenjat e përgjithshme dhe të veçanta që përcjellin secilën prej sëmundjeve - Përkujdeset për të sëmurët me shenjat përcjellëse b) Temat e kapitullit Angina pektorale Ifarkti i miokardit Arresti kardiak Aritmitë Hipertensioni arterial Edema akute pulmonare Anemitë

34

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Sëmundjet më të shpeshta respiratore 6 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Kuptojë etiologjinë , paraqitjen, dhe menaxhimin e astmës në komunitet - Dallojë shkaqet dhe trajtimin e pneumonisë, pleuritit, sëmundjeve kronike obstruktive respiratore, pneumotoraksit dhe embolisë pulmonare - Përshkruajë rëndësinë dhe mënyrën e përdorimit të pikfloumetrit dhe nebulizatorit b) Temat e kapitullit astma pneumonitë pneumotoraksi sëmundjet specifike sëmundjet malinje

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Formulojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Sëmundjet më të shpeshta të lëkurës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë lezionet e lëkurës - Identifikojë sëmundjet më të shpeshta të lëkurës - Menaxhojë ato sëmundje të lëkurës 2 orë

35

b) -

Temat e kapitullit Infeksionet dhe infestimet e lëkurës Eczema Lythat Urtikaria Pruritus Aknet Psoriaza Pityriasis rosea Sëmundjet malinje të lëkurës

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve më të shpeshta të lëkurës dhe menaxhimi i tyre - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve të lëkurës nga përditshmëria e tyre. Kapitulli i 4: Sëmundjet më të shpeshta gastrointestinale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë shkaktarët e dhimbjeve abdominale - Dallojë gjendjet që kanë nevojë të referohen në spital - Menaxhojë problemet më të shpeshta gastrointestinale b) Temat e kapitullit - Dhimbja akute abdominale - Apendiciti - Ulçera peptike - Pankreatiti - Kolika biliare - Kolecistiti akut - Obstruksionet intestinale - Diarea dhe opstipacioni c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale 4 orë

36

Kapitulli i 5: Sëmundjet urogjenitale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë simptomat e infeksioneve urogjenitale - Asistojë mjekun gjatë kateterizimit të fshikzës urinare b) Temat e kapitullit - Ekzaminimi i urinës - Cistiti akut - Pielonefriti akut - Kolika renale - Insuficienca renale - Syndroma nefrotike - Glomerulonefriti - Hemodializa dhe dializa peritoneale c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë në formë të sllajdeve sëmundjet më të shpeshta urogjenitale - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i 6: Sëmundjet më të shpeshta reumatizmale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë shkaktarët më të shpeshtë të dhimbjes së nyjeve - Dallojë shkaktarët e dhimbjes së shpinës - Menaxhojë problemet më të shpeshta të çrregullimeve reumatizmale b) Temat e kapitullit Artriti akut Dhimbjet e shpinës Poliartiti nodoz Skleroza sistemike

4 orë

3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve 37

-

Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale 2 orë

Kapitulli i 7: Sëmundjet më të shpeshta të syve a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë shkaqet e inflamacionit të syve - Aplikojë pikat dhe yndyrën për trajtimin e syve të sëmurë - Asistojë mjekun në heqjen e trupave të huaj nga syri b) Temat e kapitullit - Syri i skuqur - Lëndimet e syrit c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë rastet e syrit të skuqur me slajde - Prezantojë problemet dhe emergjencat tjera të syrit - Organizojë kuis me slajde d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i 8: Sëmundjet më të shpeshta në ORL a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë epidemiologjinë e dhimbjes së fytit - Përshkruajë emergjencat më të shpeshta në ORL - Asistojë në heqjen e trupave të huaj nga hunda dhe veshi b) Temat e kapitullit Dhimbjet e fytit Dhimbjet e veshit Lëndimet e veshit dhe hundës Gjakderdhjen nga hunda

3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Bëjë prezantimin interaktiv rreth anamnezës së rasteve me dhimbje fyti dhe veshi - Prezantojë emergjencat më të shpeshta të ORL-së - Organizojë punën në grupe të vogla me prezantim të rasteve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezentimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i 9: Sëmundjet më të shpeshta endokrine 5 orë

38

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë gjëndrat kryesore endokrine - Dallojë shenjat kryesore të çrregullimit të gjëndrave endokrine - Aplikojë terapinë e insulinës b) Temat e kapitullit Çrregullimet e gjëndrës tiroide (hipo dhe hipertireoidizmi) Çrregullimet e gjëndrës mbiveshkore Çrregullimet e pankreasit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale

39

Klasa 10 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

"Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

1 Një modul që aftëson nxënësin për të njohur strukturat an atomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit 11,6 kredi (70 orë) RM 1 ­ Nxënësi duhet të njohë pjesët e skeletit Përmbajtja - Skeleti i kokës - Skeleti i trupit - Skeleti i anësive - Ndërtimi i nyjës lëvizëse - Nyja e krahut, bërrylit, dorës, ijëve, gjurit dhe boshtit të kurrizit Nxënësi duhet që përmes mullazheve të identifikoj muskujt e caktuar, raportin, formën, pozitën dhe ngjitjen Përmbajtja - Muskujt e kokës - Muskujt e qafës - Muskujt e trupit - Muskujt e anësive (ekstremiteteve) Nxënësi duhet që përmes mullazheve të identifikoj organet e njeriut Përmbajtja - Zemra - Enët e gjakut - Mushkëritë - Lukthi - Mëlçia - Pankreasi 40

RM 2

RM 3

RM 4

Shpretka Veshkat Zorra e hollë dhe e trashë

Nxënësi duhet të dijë të numëroj elementet e gjakut, të përcaktoj sedimentacionin, hematokritin, kohën e gjakderdhjes dhe grupet e gjakut Përmbajtja - Numërimi i eritrociteve - Sedimentimi i gjakut - Hematokriti - Koha e gjakderdhjes - Numërimi i leukociteve - Përcaktimi i formulës leukocitare - Përcaktimi i grupeve të gjakut Nxënësi duhet të dijë të përcaktoj frekuencën e punës së zemrës, frymëmarrjen, temperaturën trupore, pulsin dhe shtypjen e gjakut Përmbajtja - Auskultimi i toneve të zemrës - Palpimi i pulsit - Matja e shtypjes së gjakut - Matja e temperaturës trupore - Spirometria Nxënësi duhet të dijë si egzaminohen reflekset me rëndësi klinike Përmbajtja - Reflekset e muskujve flekësor - Reflekset e muskujve ekstenzor - Reflekset kutano-abdominale

RM 5

RM 6

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik

41

KR

Nxënësi duhet të: - Përshkruajë pjesë të skeletit të trupit - Përshkruajë pjesë të skeletit të kokës - Përshkruajë artikulacionet e lëvizshme dhe të palëvizshme Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të dallojë: - Muskujt e kokës - Muskujt e qafës - Muskujt e trupit - Muskujt e anësive Vëzhgimi me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Tregojë raportin topografik të organeve Vëzhgimi me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të përcaktojë: - Numrin e eritrociteve, leukociteve dhe trombociteve - Hemostazën - Sedimentimin e gjakut - Grupet e gjakut Vëzhgimi me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Përcaktojë frekuencën e punë së zemrës - Përcaktojë frekuencën e frymëmarrjes - Demonstrojë matjen e temperaturës trupore - Demonstrojë matjen e pulsit - Demonstrojë matjen e shtypjes së gjakut Vëzhgimi me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - Ekzaminojë reflekset me rëndësi klinike

RM 2

IV KR

RM 3

IV

KR

RM 4

IV KR

RM 5

IV KR

RM 6

IV KR

42

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në kabinetin e anatomisë me fiziologji Mësimdhënësi duhet të përdorë demonstrim konkret përmes përdorimit të mullazheve Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete për klasifikimin e eshtrave të skeletit Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkret për përcaktimin e shenjave vitale dhe analizave themelore laboratorike Vlerësimi bëhet përmes demonstrimit praktik të aftësive të fituara

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Mjedise pune për kryerjen e analizave laboratorike - Skeleti i trupit të njeriut - Mullazhet për demonstrimin e organeve dhe topografisë së tyre.

43

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Mjetet, aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësorë" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10 2 Një modul që aftëson nxënësin për përkujdesje të mirë filli ndaj të sëmurit, higjienës së tij dhe aplikimit të metodave të DDD-së 5,8 kredi (35 orë) RM 1 Nxënësi duhet të demonstrojë rregullimin e shtratit të sëmurit dhe vendosjen e tij në shtrat Përmbajtja - Uniformat e punës dhe masat e mbrojtjes personale të pun-ëtorëve shëndetësor - Shtrati i të sëmurit (llojet dhe përbërja) - Rregullimi i shtratit të zbrazët nga dy persona - Rregullimi i shtratit të sëmurit të palëvizshëm - Pozita e të sëmurit në shtrat - Ndërrimi i pozitës së të sëmurit në shtrat - Bartja e të sëmurit

RM 2

Nxënësi duhet të kujdeset rreth higjienës së të sëmurit Përmbajtja - Zbatimi i higjienës te i sëmuri - Asistimi në higjienën e të sëmurit të palëvizshëm - Masat preventive kundër dekubitusit

RM 3

Nxënësi duhet të dijë ti zbatojë metodat e dezinfektimit Përmbajtja - Të përdorë mjetet e dezinfektimit - Të zbatojë teknikat e sterilizimit - Të ruajë mjetet dezinfektuese - Të zbatojë rregullat për mbrojtje personale dhe të mjedisit

44

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Ilustrojë pranimin e të sëmurit në spital - Ilustrojë vendosjen e tij në dhomë dhe vendosjen në shtrat - Demonstrojë aftësitë menaxhuese në rast të infeksionit hospitalor Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për higjienën personale të të sëmurit - Zbatojë teknikat e larjes së pjesëve të trupit - Demonstrojë larjen e të sëmurit të palëvizshëm - Zbatojë rregullat e mbrojtjes personale dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përdorimin e mjeteve të dezinfektimit - Zbatojë metodat e asepsës dhe antisepsës Ky modul duhet të realizohet në kabinet të kujdesit shëndetësorë Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete të përkujdesit Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

RM 2

IV KR

RM 3

IV

KR

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor - Mullazhet për demonsrim praktik

45

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Analizat laboratorike,rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 10 3 Një modul që aftëson nxënësin në marrjen e materialit për analiza laboratorike dhe teknikat diagnostikuese 23,3 kredi ( 140 orë ) RM 1 Nxënësi duhet të dijë te plotësojë dokumentacionin e të sëmurit dhe ti përcjellë shenjat vitale Përmbajtja - Organizimi i punës në reparte dhe ambulanca - Dokumentacioni ­ mbajtja dhe ruajtja e protokollit ambulator - Matja e shenjave vitale - Marrja e gjakut dhe analizat tjera plotësuese - Përgatitja e repartit për vizitën e mjekëve - Asistenca mjekut gjatë kontrollit të sëmurit - Ndarja e terapisë - Ushqimi higjiena-dietetikë i të sëmurit - Përgatitja e të sëmurit për ekzaminime plotësuese - Rregullat për mbrojtje në pune dhe të mjedisit Nxënësi duhet të dijë të bëjë teknikat diagnostikues dhe menaxhimin e rasteve emergjente Përmbajtja - Teknikat diagnostikuese ( EKG, Rtg, intubimi,inhalimi, oksigjenoterapia, drenazha pleurale, gastroskopia, kolonoskopia, irigografia , rektoskopia, ndoskopia, - kterizimi i fshkzës,dializa peritoneale dhe hemodializa). - Rregullat për mbrojtje në punë dhe mbrojtje të mjedisit Nxënësi duhet të dijë të aplikoj njhuritë për menaxhimin e rasteve emergjente Përmbajtja - Përpunimi i plagëve - Anti-shok terapia 46

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

Procedurat e vlerësimit

Heqja e trupave të huaj nga syri, veshi, hunda, fyti dhe rrugët e sipërme të frymëmarrjes Rregullat e mbrojtjes në pune dhe mbrojtjen e mjedisit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Plotësojë, mbajë dhe ruaj dokumentacionin e të sëmurit - Pranojë të sëmurin - Përgatis repartin dhe të sëmurin për vizitën e mjekëve - Marrë gjakun dhe materialin tjetër për ekzaminime plotësuese diagnostiko - zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - Përgatitë të sëmurin për ekzaminim dhe diagnostikim - Përdorë aparatet diagnostikuese - Zbatojë teknikat diagnostikuese - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe mbrojtje të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Përgatitë dhe aplikoj anti-shok terapinë - Zbatojë rregullat e përpunimit të plagëve - Asistojë mjekun gjatë heqjes së trupave të huaj nga syri, veshi, hunda dhe rrugët e sipërme të frymëmarrjes - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe mbrojtje të mjedisit Ky modul duhet të realizohet në klinikën interno Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve, aparateve dhe 47

KR

RM 2

IV KR

RM 3

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

teknikave diagnostikuese - Nxënësi duhet të angazhohet në pune konkrete të marrjes së mostrave të gjakut dhe materialit tjetër diagnostiko - Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara Baza materiale e domosdoshme Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Klinika Interno - Mullazhet për demonstrim praktik

48

Klasa 11 Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës "Parimet e kontrollit të infeksionit"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 11-të nxënësi duhet të: - përshkruan fazat e zhvillimit të sëmundjeve infektive (ngjitëse) - tregojë diagnozën dhe menaxhimin e tyre - përshkruaj masat që duhen ndërmarrë për preventivën e sëmundjeve infektive - dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve respiratorë, gastrointestinale, gjakut dhe zoonozat - Përshkruajë karakteristikat e sëmundjeve të reja infektive. II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1orë/javë = 35rë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Karakteristikat klinike të sëmundjeve infektive a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë fazat e zhvillimit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë diagnostikimin dhe menaxhimin e tyre b) Temat e kapitullit Simptomatologji, evolucioni dhe ecuria e sëmundjeve infektive Çrregullimet dhe ecuria e sëmundjeve infektive Diagnostikimi dhe prognoza e sëmundjeve infektive Terapia specifike dhe jo specifike e sëmundjeve infektive Sëmundja e serumit dhe shoku anafilaktik 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 49

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Evitimi dhe pengimi i sëmundjeve infektive 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë masat që ndërmerren në prevenimin e sëmundjeve infektive - Përshkruajë zbulimin e hershëm të sëmundjeve infektive, izolimin e tyre, dezinfektimin, kontrollin gjatë periudhës rekonvaleshente dhe imunizimin aktiv. b) Temat e kapitullit: - Evitimi i burimeve të infeksionit - Zbulimi i hershëm i sëmundjes, izolimi i të sëmurit, dezinfektimi, kontrolli gjatë rekonvaleshencës - Mënyrat e pengimit të bartjes së infeksionit - Imunizimi aktiv dhe pasiv c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Infeksionet respiratorë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve respiratorë (varicella, morbili, rubela, scarlatina, angina streptokokcike dhe herpes zoster, difteria, krupi, parotiti, meningjiti, pertusis, momonukleoza, gripi. b) Temat e kapitullit: - Karakteristikat e përgjithshme të sëmundjeve infektive me manifestin të sistemit respirator (ethet, varicella, herpes Zoster, rubela, angina streptokokcike dhe erizipel) - Infeksionet specifike respiratorë (gripi, krupi, pertusis, difteria). c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 50

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Infeksionet e traktit gastrointestinal a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve gastrointestinale b) Temat e kapitullit: - Karakteristikat e përgjithshme të sëmundjeve infektive me manifestin të sistemit gastrointestinal - Intoksikacionet alimentare - Toksoinfeksionet gastrointestinale (salmonelozat) - Infeksionet parazitare (dizenteria, kolera, trihineloza) - Inveksionet virale (hepatiti, poliomieliti). c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Infeksionet e traktit gastrointestinal a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve transmisive të gjakut b) Temat e kapitullit: - Rikeciozat - Sëmundja e Brillit - Malaria - Ethet hemorragjike c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 4 orë 6 orë

51

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 6: Zoonozat a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të zoonozave b) Temat e kapitullit: - Antraksi - Tetanusi - Rabiesi - Leptospiroza - Ethet Q - Toksoplazmoza c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 7: Sëmudjet e reja infektive a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dijë karakteristikat specifike të sëmudjeve të reja infektive - Mënyrën e përkijdesjes - Prevencën e tyre b) Temat e kapitullit: - SIDA (AIDS) - Ethet Lasa - Ethet Morburg - Sëmundja legjionare c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 4 orë 5 orë

52

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

53

Programi i lëndës "Edukimi shëndetësorë"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Përshkruajë detyrat dhe programet e punës edukativo-shëndetësore - Përshkruajë përdorimin e mjeteve konkretizuese për realizimin e tyre - Përshkruajë aplikimin e njohurive lidhur me edukimin shëndetësorë nëpër institucione të ndryshme - Tregojë faktet themelore të zhvillimit të jetës seksuale - Tregojë mënyrat e parandalimit të shtatzënisë së padëshiruar - Dallojë sëmundjet ngjitëse seksuale dhe mjekimin e tyre II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Qëllimi dhe principet e punës edukativo-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë detyrat në kuadër të problemeve shëndetësore specifike - Zbatojë programet e punës edukativo- shëndetësore b) Temat e kapitullit : Qëllimet dhe principet e punës edukativo-shëndetësore Qëllimi themelor dhe detyrat në kuadër të problematikës shëndetësore specifike Programi i punës edukuese shëndetësore 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

54

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 2 : Metodat dhe mjetet konkretizuese te edukimi shëndetësorë a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njihet me metodat individuale, grupore dhe komplekse - Aplikojë mjetet konkretizuese për edukimin e popullatës b) Temat e kapitullit : - Metodat dhe format e punës edukativo-shëndetësore - Mjetet konkretizuese të edukimit shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet pë realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 3 : Edukimi shëndetësorë nëpër institucione 6 orë 3 orë

a) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për organizimin e mbrojtjes shëndetësore nëpër institucione të ndryshme b) Temat e kapitullit : Edukimi shëndetësorë në : shtëpi të shëndetit spital programet e bashkësisë organizatat para shkollore dhe shkollore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve 55

-

Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 4 : Edukata seksuale dhe rëndësia e saj 8 orë

a) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë esencën e integritetit dhe faktet themelore të zhvillimit seksual - Aplikojë masat mbrojtëse të një shtatzënie të padëshiruar dhe rregullat e higjienës intime b) Temat e kapitullit : Integriteti seksual Faktet e zhvillimit seksual Marrëdhënia seksuale dhe shtatzënia Higjiena intime

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 5 : Metodat e kontracepsionit 7 orë

a) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Diskutojë për metodat e planifikimit familjar, indikacionet dhe kundër-indikacionet e tyre - Demonstrojë përdorimin e disa metodave kontraceptive - Përshkruajë prevalencën e dhunës ndaj femrës b) Temat e kapitullit : Metodat e kontracepsionit Indikacionet dhe kundër-indikacionet për aplikim të mjeteve kontraceptive Dhuna në takime dashurie Eliminimi i shqetësimit seksual

56

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 6 : Sëmundjet ngjitëse seksuale a) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë HIV / AIDS - Përshkruajë gonorenë - Përshkruajë klamidia - Përshkruajë trihomonas - Përshkruajë herpesi gjenital - Përshkruajë papilloma - Përshkruajë sifilisi - Përshkruajë shankroidi - Përshkruajë infeksionet bakteriale, mikotike të traktit urogjenital b) Temat e kapitullit : AIDS Gonorea Klamidia Trihomonas Herpesi gjenital Papilloma Sifilisi, shankroidi 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). 57

Programi i lëndës "Psikologjia e njeriut"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Tregojë njohuritë e fituara në kontaktet e përditshme me pacientet - Përshkruajë proceset psikike intelektuale dhe jo intelektuale dhe zbatimin e tyre praktikë - Sillet në mënyrë korrekte në situata dhe gjendje të ndryshme psikike dhe - emocionale të pacientëve - Shpjegojë teoritë e personalitetit dhe të aftësohet ti zbatoj ato - Dallojë personalitetin e shëndoshë prej atij të sëmur - Shpjegojë bazat e psikologjisë së fëmijës II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1:Bazat fiziologjike të psikologjisë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë bazën fiziologjike të psikologjisë - Tregojë metodat shkencore dhe teknikat e studimit - Shpjegojë fiziologjinë e SN dhe endokrin b) Temat e kapitullit : Psikologjia,lënda e studimit Metodat shkencore dhe teknikat e studimit Bazat fiziologjike të psikologjisë SN dhe endokrin 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem 58

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Proceset psikike intelektuale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë veçoritë e perceptimeve dhe çrregullimet e tyre - Përshkruajë llojet e halucinacioneve - Përshkruajë kujtesën dhe çrregullimet e kujtesës - Përshkruajë të mësuarit dhe llojet e të mësuarit c) Temat e kapitullit : Të perceptuarit dhe çrregullimet Halucinacionet Kujtesa dhe çrregullimet Të mësuarit dhe llojet e të mësuarit Harresa 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Proceset psikike jo intelektuale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë të menduarit në veprimtarinë teorike dhe praktike të njeriut - Përshkruajë llojet dhe çrregullimet e të menduarit - Shpjegojë çka është imagjinata dhe ëndrra b) Temat e kapitullit : Të menduarit,llojet dhe çrregullimet e të menduarit Imagjinata dhe ëndrra Kujdesi dhe llojet e kujdesit ndaj këtyre personave me çrregullime 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret 59

-

Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli i 4: Teoritë e personalitetit a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Sillet në mënyre te përshtatshme në situata dhe gjendje të ndryshme - psikike e emocionale të pacientit - Përshkruajë teoritë e personalitetit dhe klasifikimin e tyre b) Temat e kapitullit : Emocionet e thjeshta dhe të ndërlikuara Motivet biologjike dhe sociale Përshtatja e personalitetit Mekanizmi mbrojtës 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli i 5: Personaliteti i shëndoshë dhe i sëmurë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë personalitetin e shëndoshë prej atij të sëmurë - Dallojë llojet e temperamentit - Dallojë llojet e personalitetit të sëmurë b) Temat e kapitullit : Inteligjenca dhe aftësitë e tjera-përshkrimi Temperamenti, karakteri, qëndrimi,paragjykimet opsesive psikopatike, neurozat ,neurastenia, histeria,neurozat etj. 6 orë

60

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli i 6: Psikologjia e fëmijëve a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë bazat e psikologjisë së fëmijës - Përshkruajë fazat e zhvillimit,të folurit dhe çrregullimet e të folurit - Përshkruajë fazat e zhvillimit të menduarit dhe emocioneve - Dallojë periudhën e adoleshencës dhe pubertetit b) Temat e kapitullit : - Zhvillimi i të folurit - Zhvillimi i të menduarit - Zhvillimi i emocioneve - Zhvillimi social - Adoleshenca dhe puberteti c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 7 orë

61

Programi i lëndës "Farmakologji me dozologji"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Karakteristikat e barnave, përdorimin dhe mënyrën e aplikimit - Dallojë kohëzgjatjen e barit në organizëm, resorbimin, biotransformimin - dhe eliminimin e barit nga organizmi - Vlerësoj mekanizmat e veprimit të barnave në organizëm, dozimin, efektet - e padëshirueshme të tyre në organizëm dhe varshmërinë nga barërat - Dallojë përbërjen e barit, vetitë fiziko-kimike, veprimet e dëshiruara dhe të - padëshiruara, biotransformimin dhe përdorimin e tyre për sëmundjet e ndryshme - Njohë interaksionin e barnave dhe efektet e tyre II. Fondi i orëve 35 x 2 orë në javë / 70 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Farmakologjia e përgjithshme a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë karakteristikat e barnave për përdorim - Zbatojë mënyrën e aplikimit të barnave b) Temat e kapitullit : Origjina e barërave Format e barërave Mënyra e aplikimit të barërave 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

62

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Farmakokinetika a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë kohëzgjatjen e barërave në organizëm - Krahasojë resorbimin e barërave - Përshkruajë biotransformimin e barërave - Përshkruajë eliminimin e barërave nga organizmi b) Temat e kapitullit : Karakteristikat e barërave për përdorim lokal dhe të përgjithshëm Resorbimi i barërave (nga aparati tretës dhe rruga parenterale) Biotransformimi Matabolizmi dhe eliminimi 14 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Farmakodinamika a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë mekanizmat e veprimit të barnave në organizëm - Përshkruajë dozimin e barnave - Përshkruajë efektet e padëshiruara të barnave në organizëm - Dallojë varshmërinë nga barnat b) Temat e kapitullit : Mekanizmi i veprimit të barërave Dozimi dhe llojet e dozimit të barërave Efektet e padëshiruara dhe varshmëria nga barërat 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 63

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Farmakologjia speciale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë përbërjen e barërave - Dallojë vetitë fiziko-kimike, veprimet e dëshiruara dhe të padëshiruara, biotransformimin dhe përdorimin e tyre për sëmundje të ndryshme - Përshkruajë interaksionin e barërave dhe efektet e tyre b) Temat e kapitullit : Farmakologjia e SNQ ( relaksantët, sedativët, hipnotikët, antiepileptikët, analgjetikët stimuluesit e SNQ, anestetikët) Farmakologjia e SN autonom (kolinergjikët, antikolinergjikët dhe adrenergjikët) Antiemetikët Preparatet hormonale Barërat antimikrobike Kemoterapeutikët Barërat analgjetike Imunofarmakologjia Interaksioni i barërave Farmakologjia e sistemit kardiovaskular (vazodilatatorët, antiaritmikët) Farmakologjia e traktit digjestiv (antacidet, antikolinergjikët, laksativët, antiemetikët) Farmakologjia e traktit respiratorë (bronkodilatatorët, ekspektorantët, antitusikët, oksigjenoterapia, inhalatorët) Faramkologjia e sistemit urogjenital (diuretikët dhe uterotonikët) Farmakologjia e gjakut (antikoagulantët, fibrinolitikët, antiemetikët, elektrolitët) 38 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe

64

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësor"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat për ekzaminim psikofizikë të sëmurit - Aplikojë teknikat e dhënies së barërave - Demonstrojë metodat për rikthimin e shenjave vitale - Tregojë mënyrat e marrjes për analiza laboratorike - Ndihmojë përgatitjen e pacientit për analiza rëntgenologjike dhe endoskopie - Ndihmojë pacientin për punksion - Dallojë mënyrën e të ushqyerit dhe përkujdesjen ndaj pacientëve me sëmundje të ndryshme II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Ekzaminimi psikofizik i të sëmurit a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat për verifikimin e shenjave vitale b) Temat e kapitullit : Matja e temperaturës Matja e pulsit Frymëmarrja Shtypja e gjakut Ekzaminimii shenjave vitale Ekzaminimi i urinës Kateterizimi i fshikzës urinare Klizma 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 65

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Veprimet terapeutike medicinale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aplikojë teknikat e dhënies së barërave b) Temat e kapitullit : Marrja e barnave nëpërmjet traktit digjestiv Rruga parenterale e dhënies së barnave Oksigjenoterapia Shoku anafilaktik Përcaktimi i grupeve të gjakut 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Reanimacioni kardiorespirator a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Demonstrojë metodat që përshkruhen për rikthimin e shenjave vitale b) Temat e kapitullit : Parimet themelore të reanimacionit kardiorespirator Pozitat dhe teknikat e masazhës së zemrës Ndërlikimet e shpeshta gjatë reanimacionit 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuele, grafoskop etj. 66

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Diagnostika laboratorike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njohë mënyrat e marrjes së materialit për analiza laboratorike b) Temat e kapitullit : Eritrosedimentacioni i gjakut dhe përcaktimi i kohës së gjakderdhjes Lavazha e lukthit Marrja e materialit për analiza laboratorike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuele, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 5: Diagnostika rëntgenologjike dhe ekzaminimet endoskopike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Ndihmojë përgatitjen e pacientit për analiza rtëntgenologjike dhe endoskopike b) Temat e kapitullit : - Diagnostika rëntgenologjike nëpër sisteme - Llojet e ekzaminimeve endoskopike c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 6: Punksionet a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Ndihmojë përgatitjen e të sëmurit për punksion 67 2 orë 4 orë

b) Temat e kapitullit : - Detyrat e motrës medicinale gjatë punktimit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 7: Ushqyerja e të sëmurit dhe përkujdesja a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë mënyrat e të ushqyerit të pacientëve te sëmundjet e ndryshme - Përshkruajë përkujdesjen ndaj të sëmurit me sëmundje të ndryshme b) Temat e kapitullit : - Ushqyerja e metodat e të ushqyerit te sëmundjet e ndryshme - Parimet e kujdesit shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde 4 orë

68

Programi i lëndës "Kirurgji me përkujdesje"

Lami: Profili: NIveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Shpjegojë detyrat themelore në kirurgji. - Përshkruajë dhe të zbatojë metodat profilaktike në kirurgji. - Përshkruajë mënyrën e dhënies së terapisë - Përshkruajë mënyrën e organizimit të punës në repartin kirurgjik - Tregojë teknikat e diagnostikuese në kirurgji. - Tregojë parimet e kujdesit specifik para dhe pas operativ si dhe ndërlikimet e - mundshme. - Përshkruajë fazat e reanimacionit, metodat për ndaljen e gjakderdhjes, përpunimin - kirurgjik të plagëve dhe të menaxhoj llojet e ndryshme të infeksionit në kirurgji. II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1. Njohuri të përgjithshme për kirurgjinë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Tregojë historikun e zhvillimit të kirurgjisë - Përshkruajë detyrat themelore të personelit mjekësor b) Temat e kapitullit : - Zhvillimi historik i kirurgjisë - Detyrat themelore të kirurgjisë në kushte të paqes dhe luftës c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - P;dorë të mësuarit e bazuar në problem 2 orë

69

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli i 2. Profilaksa e infeksioneve në kirurgji 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat profilaktike në kirurgji b) Temat e kapitullit : Asepsa Antisepsa Dezinfektimi Sterilizimi

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli i 3. Veprimet tekniko-medicinale 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përvetësojë mënyrën e aplikimit të terapisë - Përshkruajë rrugët e marjes së barnave - Përshkruajë metodat diagnostike - Demonstrojë fashimin b) Temat e kapitullit : Rrugët e marrjes së barnave (orale, parenterale) Sondimi i lukthit dhe zorrëve Kateterizimi dhe klizmat Fashimi

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj. 70

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli i 4. Organizimi i repartit kirurgjik dhe metodat diagnostike në kirurgji 4 orë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë mënyrën e organizimit të punës në reapartin kirurgjik - Përshkruajë aplikimin e teknikave diagnostikuese në kirurgji b) Temat e kapitullit : Organizimi i punës në ambulancë, reparti septik dhe aseptik Organizimi i punës në repartin intenziv Analiza dhe ekzaminimi fizikal te fëmija Ekzaminimet radiologjike dhe analizat laboratorike

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim 5 orë

Kapitulli i 5. Përgaditja paraoperative e të sëmurit dhe anestezioni a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë parimet e kujdesit specifik para operativ - Përshkruajë rolin e infermierit në përgatitjen para operative - Përshkruajë llojet e ndryshme të anestetikëve dhe mënyrën e aplikimit të tyre - Tregojë ndërlikimet e mundshme gjatë anestezionit

b) Temat e kapitullit : - Përgatitja e të sëmurit para operimit - Roli i infermierit në përgatitjen para operative - Anestezioni-llojet e anestetikëve - Ndërlikimet gjatë anestezionit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla 71

-

Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim Reanimacioni 8 orë

Kapitulli i 6.

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë fazat dhe metodat e reanimacionit - Përshkruajë ndërlikimet e mundshme pas operative - Dallojë shenjat e shokut dhe menaxhimin e tij - Përshkruajë metodat për ndaljen e gjakderdhjes së jashtme b) Temat e kapitullit : Reanimacioni gjate operimit Komplikimet pas operative Shoku Reanimacioni kardio-cerebro-pulmonal Gjakderdhja dhe hemostaza Transfuzioni i gjakut

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim 4orë

Kapitulli i 7. Imobilizimi, lëndimet dhe përpunimi kirurgjik i plagës a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë llojet e lëndimeve dhe menaxhimin e tyre - Aftësohet për aplikimin e metodave të imobilizimit - Përshkruajë përpunimin kirurgjik të plagës b) Temat e kapitullit : Lëndimet e hapura dhe të mbyllura Mënyrat e imobilizimit dhe mjetet për imobilizim Mjetet dhe metodat për përpunim të plagëve

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj.

72

d) -

Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim Infeksionet në kirurgji dhe tretmani i tumorëve 4 orë

Kapitulli i 8.

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për klasifikimin dhe menaxhimin e infeksioneve në kirurgji - Tregojë menaxhimin e te sëmurëve me tumor b) Temat e kapitullit : Anatomia e organeve të tretjes Raportet topografike të pjesëve të organeve të tretjes Gjëndrat ndihmëse të organeve të tretjes Proceset sekretuese, tretja e materieve ushqyese në pjesët e traktit digjestiv dhe rregullimi i tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Bëjë prezantimin interaktiv të lëndës - Organizojë punën në grupe të vogla - Përdorë mjete bashkëkohorë të TI (CD, grafoskop , slajde) d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim

73

Programi i lëndës "Etika në shëndetësi"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Njihet me parimet themelore etike - Aftësohet për zbatimin praktik në përditshmërinë e jetës dhe punës - Zhvillojë shkathtësitë e sjelljes së ndershme dhe të përgjegjshme ndaj - pacientit, punëtorëve tjerë shëndetësorë dhe bashkësisë - Përshkruajë dallimet etike, morale, religjioze në lidhje me riprodhimin, kontracepcionin dhe kontrollin e lindjeve

II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Parimet dhe teoritë e etikës 9 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë 4 parimet themelore të etikës mjekësore dhe teoritë etike - Përshkruajë njohurit për pëlqimin e informuar duke përfshirë edhe vlerësimin - e aftësisë së pacientit për të gjykuar dhe marrë vendim të pavarur - Kuptojë rëndësinë e konfidencialitetit dhe rastet kur justifikohet thyerja e tij - Përshkruajë faktorët vlerësues të kompetencës për vendimmarrje të pacientit jokompetent - Përshkruajë kriteret për zbulim dhe justifikimet për mbajtjen e informatave - Përshkruajë kriteret dhe mundësitë e ndërprerjes së raportit mjek pacient b) Temat e kapitullit : Konfidenca, zbulimi i sekretit mjekësorë Veçoritë e raportit punëtorë shëndetësorë-pacient Fillimi dhe ndërprerja e raportit punëtorë shëndetësorë-pacient Pacienti dhe regjistrat mjekësorë Pëlqimi i informuar i pacientit apo familjes së tij

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 74

-

Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Problemet etike të përditshme 26 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë dallimet etike, morale dhe religjioze në lidhje me çështjet si: teknologjia - riprodhuese, aborti, përcaktimi i gjinisë, kontracepcioni dhe kontrollimi i lindjeve - Përshkruajë problemet etike të lidhura me pacientë pediatrik dhe prindësi - Përshkruajë implikimet e mundshme të tejkalimit të raportit dhe mardhëniet profesionale me pacient të gjinisë tjetër,pacient paliativ dhe kolegë b) Temat e kapitullit : Vendimi për riprodhim Probleme të ndryshme etike Rreziqet mjekësore për punëtorin shëndetësorë dhe pacientin Trajtimet alternative Certifikimi i paaftësisë së pacientit Përgjegjësia profesionale Pacienti pediatrin Raporti seksual ndërmjet pacientit dhe punëtorit shëndetësorë Kujdesi paliativ Etika e praktikës Punëtori shëndetësorë dhe shoqëria Raporti me punëtorët tjerë shëndetësorë Hulumtimet Testimet gjenetike dhe etika

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

75

Programi i lëndës "Shëndeti dhe sëmundjet te fëmija"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Përcaktojë masat antropometrike të fëmijës - Përshkruajë lëndimet më të shpeshta gjatë procesit të lindjes - Shpjegojë infeksionet më te shpeshta që e përcjellin të porsalindurin - Dallojë lëndimet e qëllimta dhe të paqëllimta të fëmijës II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Ekzaminimi i të porsalindurit me peshë normale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përcaktoj peshën, gjatësinë dhe perimetrin e kokës te i porsalinduri - Përkujdeset për të porsalindurin normal b) Temat e kapitullit : Ekzaminimi i foshnjës së porsalindur Observimi dhe matja Kontrollimi për defekte të lindura apo abnormalitetet e mundshme Kujdesi ndaj të porsalindurit Kujdesi esencial (themelor) ndaj të porsalindurit Procedurat profilaktike 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 76

-

Mullazhe (kukull-fëmijë) 5 orë

Kapitulli 2: Ekzaminimi i të porsalindurit me peshë të vogël a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë definicionin për foshnjën e shëndoshë të lindur me peshë të vogël - Klasifikojë foshnjat me peshë të vogël - Tregojë menaxhimin themelor të foshnjës së lindur me peshë të vogël b) Temat e kapitullit : Klasifikimi i foshnjave me peshë të vogël Menaxhimi i foshnjave me peshë të vogël Ushqyerja në gji e foshnjave me peshë të vogël

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit për të porsalindurin me peshë të vogël d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli 3: Shenjat e rrezikshme më të shpeshta që e përcjellin të porsalindurin 7 orë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë shenjat e rrezikshme që përcjellin të porsalindurin - Masat urgjente për trajtim b) Temat e kapitullit : Ikteri Hipotermia Konvulzionet Letargjia Ndryshimet e rënda të lëkurës Cianoza Shenjat hemoragjike Vjellja

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuele d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjete për demonstrim vizuel (grafoskop, projector, vizatime etj) Kapitulli 4: Lëndimet më të shpeshta të fëmijëve gjat procesit të lindjes 9 orë

77

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë lëndimet më të shpeshta gjatë procesit të lindjes - Dallojë lëndimet në kokë, eshtra, muskuj, nerva periferik dhe snq - Njohë lëndimet më të rëndësishme (shkaktarët e tyre) te fëmijët b) Temat e kapitullit : Lëndimet gjatë procesit të lindjes Lëndimet e fëmijës gjatë fazave të zhvillimit psiko-motorik Strategjitë e parandalimit të lëndimeve

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuele d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjete për demonstrim vizuel (grafoskop, projector, vizatime etj) Kapitulli 5: Sëmundjet më të shpeshta te fëmijët a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë infeksionet më të shpeshta që përcjellin të porsalindurin - Dallojë infeksionet më të shpeshta që përcjellin fëmijën - Përshkruajë infeksionet më të shpeshta respiratorë - Dallojë shenjat dhe simptomat e sëmundjeve ngjitëse b) Temat e kapitullit : Infeksionet bakteriale të mundshme Infeksionet më të shpeshta respiratorë Sëmundjet ngjitëse 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuele - Vlerësojë nxënësit me anë të pyetjeve me gojë dhe testit me shkrim - Paraqesë shembuj konkret në mënyrë që të rrisë vëmendjen dhe përqendrimin e nxënësve duke diskutuar gjatë gjithë kohës d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjete për demonstrim vizuel (grafoskop, projector, vizatime etj) - Ambient interaktiv në klasë

78

Klasa 11 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

"Analizat laboratorike, rëntgenologjike, diagnostikuese në kirurgji" Lami: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11

Numri i modulit Qëllimi i modulit

4 Një modul që aftëson nxënësin për organizimin e punës në repartin kirurgjik dhe menaxhimin me të sëmurët para dhe pas intervenimit kirurgjik. 29 kredi (175 orë) RM 1 Nxënësi duhet të shpjegojë organizimin e punës në repartin kirurgjik dhe detyrat e tij si infermier Përmbajtja - Salla e operacionit - Reparti për kujdesin intensiv dhe reanimim - Masat profilaktike RM 2 Nxënësi duhet të aplikojë praktikisht teknikat medicinale dhe diagnostikuese Përmbajtja - shpërndarja e terapisë - ekzaminimi rëntgen. Nxënësi duhet të zbatojë metodat e përgatitjes paraoperative të sëmurit Përmbajtja - përgatitja para operative e të sëmurit kirurgjik akut - përgatitja para operative e të sëmurit me rrezik të vogël operativ - përgatitjet e veçanta para operative (operacion në lukth,në zorrë te trashë dhe të hollë) - përgatitjen para operative të sëmurit për operim të mëlçisë, shpretkës dhe pankreasit) - përgatitjen para operative e të sëmurit te operacionet gjinekologjike 79

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 3

RM 4

Nxënësi duhet të njihet me aparatet dhe dokumentet për anestezion, metodat e reanimimit para dhe pas operative si dhe menaxhimin e komplikimeve të mundshme Përmbajtja - reanimimi gjatë dhe pas operacionit - oksigjenoterapia - mbajtja nën kontroll e të sëmurit pas operativ - menaxhimi i komplikimeve të hershme dhe të vonshme pas operative Nxënësi duhet të përshkruajë grupet e gjakut dhe metodat për ndërprerjen e gjakderdhjes Përmbajtja - përcaktimi i grupit të gjakut dhe Rh faktorit - gabimet teknike dhe biologjike - teknikat e transfuzionit të gjakut - metodat dhe komplikimet e transfuzionit Nxënësi duhet të aplikojë praktikisht metodat e imobilizimit Përmbajtja - imobilizimet te lëndimet kokë-fytyrë-qafë - imobilizimet e bushtit kurrizorë - imobilizimet e trungut dhe ekstremiteteve Nxënësi duhet të demonstrojë përpunimin kirurgjik të infeksioneve në kirurgji Përmbajtja - infeksion lokal - infektimet anaerobe - infektimi i përgjithshëm i organizmit-sepsa Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit

RM 5

RM 6

RM 7

Procedurat e vlerësimit

RM 1

IV

Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - organizojë punën në repartin kirurgjik - vendos dhe të përkujdeset për të sëmurin në repartin - intensiv - aplikojë masat profilaktike 80

KR

RM 2

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - aplikojë praktikisht shpërndarjen e terapisë - përgatit pacientin për ekzaminime rëntgenologjike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përgatit të sëmurin para operacionit - përkujdeset për të sëmurin pas operacionit Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - dallojë aparaturën për anestezion - aplikojë metodat e reanimimit para dhe pas operative Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përcaktojë grupet e gjakut dhe Rh faktorin - aplikojë metodat për ndërprerjen e gjakderdhjes Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - aplikojë metodat e imobilizimit të pjesëve të ndryshme të trupit Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përgatit të sëmurin para operacionit - përkujdeset për të sëmurin pas operacionit

RM 3

IV

KR

RM 4

IV KR

RM 5

IV KR

RM 6

IV KR

RM 7

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në klinikën e kirurgjisë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve - Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete në realizimin e modulit - Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

81

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: reparti intensiv - salla e operacionit - ambulanca

82

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit"

Lami: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11 5 Një modul që aftëson nxënësin të njohë specifikat e punës në repartin e sëmundjeve infektive, trajtimin e të sëmurëve, aplikimin e terapisë dhe marrjen e materialit për analiza laboratorike 11.6 kredi (70 orë) RM 1 Nxënësi duhet njohë specifikat me rastin e pranimit të sëmurëve me sëmundje ngjitëse Përmbajtja - izolimi struktural dhe hapësinor - mbrojtja personale e personelit - ushqyerja e të sëmurit RM 2 Nxënësi duhet të Përshkruajë trajtimin dhe lirimin e të sëmurëve me sëmundje infektive si dhe dezinfektimin dhe dezinsektimin e repartit Përmbajtja - trajtimi i të sëmurëve me sëmundje infektive - lirimi i të sëmurëve - dezinfektimi dhe dezinsektimi në repartin infektiv Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e aplikimit të terapisë, reaksionet e padëshiruara, përgatitjen e anti shok terapisë si dhe teknikën e testeve alergjike Përmbajtja - aplikimi i serumit dhe prova për desenzibilizim - preventiva e reaksioneve të pa dëshiruara - anti-shok terapia - teknika e testeve alergjike Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e aplikimin,evidentimin dhe organizimin e vaksinave Përmbajtja - evidenca dhe organizimi i vaksinimit - aplikimi i vaksinave

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 3

RM 4

83

RM 5

Nxënësi duhet të përshkruajë përkujdesjen dhe ushqyerjen, aplikimin e terapisë dhe marrjen e materialit për analizë tek sëmundjet infektive Përmbajtja - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet respiratorë - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet e traktit gastrointestinal - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet e gjakut - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te zoonozat - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te sëmundjet infektive Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit

Procedurat e vlerësimit

RM 1

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - bëjë izolimin struktural dhe hapësinor të sëmurit - aplikojë masat për mbrojtjen personale - ndihmojë ushqyerjen e të sëmurit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë trajtimin e të sëmurit me sëmundje infektive - këshillojë të sëmurin para lirimit nga klinika - aplikojë metodat e dezinfektimit dhe dezinsektimit të sëmurit dhe dhomës Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - asistojë në aplikimin e serumit - dallojë reaksionet e padëshiruara - përgatisë anti shok terapinë - asistojë në realizimin e testeve alergjike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik 84

RM 2

IV

KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV

KR

Nxënësi duhet të: - përpilojë evidencat dhe organizimin e vaksinimit - realizojë aplikimin e vaksinave Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - aplikojë terapinë - përkujdeset për të sëmurin me infeksione respiratorë, gastrointestinale, gjakut dhe zoonoza - përkujdeset ndaj të sëmurit me HIV-AIDS

RM 5

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

ky modul duhet të realizohet në Klinikën Infektive mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete - nxënësi duhet të angazhohet në punë praktike - vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara _____________________________ Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - reparti infektiv - dhoma e kujdesit intensiv - ambulanca

Baza materiale e domosdoshme

85

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Ekzaminimi i fëmijëve gjatë fazave të zhvillimit"

Lami: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 11 6 Një modul praktik që aftëson nxënësit për të dalluar fëmijën e shëndoshë nga i sëmuri 5.8 kredi (35 orë) RM 1 Nxënësi duhet të dallojë të porsalindurin e shëndoshe Përmbajtja - Matja e parametrave normal te rritjes - Mbrojtja termike - Kujdesi për kërthizën - Procedurat profilaktike RM 2 Nxënësi duhet të dallojë të porsalindurin me peshë të vogël Përmbajtja - Klasifikimi i foshnjës me peshë të vogël - Mbrojtja termike - Prevenimi dhe trajtimi i hipoglikemisë - Prevenimi i infeksioneve - Marrja adekuate e kalorive Nxënësi duhet të dallojë lëndimet gjatë procesit të lindjes dhe fazave të zhvillimit të fëmijës Përmbajtja - Lëndimet gjatë procesit të lindjes - Lëndimet e qëllimta të fëmijës - Lëndimet e paqëllimta - Parandalimi i lëndimeve (strategjik, aktiv dhe - pasiv) Nxënësi duhet të dallojë shenjat dhe simptome më të shpeshta që përcjellin sëmundjet te fëmijët Përmbajtja - Trajtimi i infeksionit të kërthizës, syrit, gojës dhe lëkurës - Procedurat profilaktike 86

Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 3

RM 4

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - masë parametrat normal të rritjes dhe zhvillimit - dallojë defektet e mundshme të lindura - bëjë përkujdesjen themelore ndaj të porsalindurit - zbatojë procedurat profilaktike Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - klasifikojë foshnjat me peshë të vogël - përkujdeset për foshnjën me peshë të vogël - udhëzojë nënën për mënyrën e te ushqyerit me gji Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - dallojë lëndimet gjatë lindjes - dallojë lëndimet e qëllimta të fëmijës - dallojë lëndimet e paqëllimta të fëmijës - shpjegojë parandalimin e lëndimeve Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - bëjë trajtimin e infeksioneve të mundshme bakteriale - zbatojë procedurat profilaktike Ky modul duhet të realizohet në shërbimet pediatrie Mësuesi duhet të përdorë mjete konkrete për demonstrimin e modulit Nxënësit duhet të angazhohen me përkushtim në punë konkrete Vlerësohet demonstrimi praktik i punës së nxënësit

RM 2

IV KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - shërbimi i pediatrisë - mullazhet ( kukull-fëmijë) - mjetet për zbatimin e profillaksës 87

Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve profesionale

ARSIMI PROFESIONAL

Niveli I

88

Klasa 12 Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësor"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë parimet dhe qëllimet e punës edukative-shëndetësore - Përshkruajë metodat e edukimit shëndetësor - Dallojë mjetet edukative-shëndetësore në institucionet edukative- shëndetësore - Shpjegojë punën edukative-shëndetësore (konkretizimit dhe komunikimit masiv) - Tregojë njohuri për zhvillimin e sëmurjes së TBC dhe faktorët që ndikojnë në të - Përshkruajë shkaqet e sëmurjes mentale dhe masat e parandalimit të tyre - Përshkruajë punën edukative-shëndetësore me alkoolistët, narkomanët dhe duhanpirësit II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Zhvillimi historik dhe rëndësia e edukimit shëndetësorë 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë përkufizimin dhe rëndësinë e edukimit shëndetësor - Përshkruajë parimet dhe planifikimin e punës edukative-shëndetësore b) Temat e kapitullit - Zhvillimi historik dhe rëndësia e edukimit shëndetësor - Përkufizimi i edukimit shëndetësor dhe lidhshmëria e tij me disiplinat e tjera - Qëllimet, parimet dhe motivimi në punën edukative-shëndetësore - Planifikimi, programimi i punës edukative-shëndetësore dhe personaliteti i punëtorit edukativ-shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 89

-

Të ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret Ti angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Ti zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Të përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Metodologjia e veprimtarisë edukative-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë klasifikimet e metodave të edukimit shëndetësor - Tregojë punën edukative-shëndetësore në bashkësi (komunitet) b) Temat e kapitullit Metodat e edukimit shëndetësor - individuale Metodat e punës në grupe Metodat komplekse dhe puna edukative-shëndetësore në bashkësi (komunitet) 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Mjetet edukative-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë mjetet edukative-shëndetësore - Dallojë mjetet e komunikimit masiv b) Temat e kapitullit Mjetet edukativo-shëndetësore të shtypura Fotografitë lëvizëse Artikujt dhe revistat e specializuara Motivimi dhe faktorët që ndikojnë në efikasitetin e mjeteve edukativo shëndetësore 5 orë

90

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Puna edukative-shëndetësore në institucionet dhe grup moshat e ndryshme të popullatës 6 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Të përshkruajë edukimin shëndetësor në dritore dhe ordinancën e mjekut - Të përshkruajë punën edukative-shëndetësore në mbrojtjen e shëndetit të gruas, fëmijëve dhe rinisë - Të përshkruajë punën edukative-shëndetësore nëpër organizatat punuese b) Temat e kapitullit - Edukimi shëndetësor në institucionet shëndetësore dhe realizuesit e punës edukativeshëndetësore - Puna edukative-shëndetësore në mbrojtjen shëndetësore të grave, fëmijëve dh rinisë - Puna edukative-shëndetësore në kuadër të veprimtarisë së patronazhit dhe shërbimit higjieno-epidemiologjik - Puna edukative-shëndetësore në entet parashkollore dhe në shkolla - Edukimi shëndetësor i punëtorëve në organizata punuese dhe i të moshuarve c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Puna edukative-shëndetësore me pacient me tuberkulozë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Të shpjegojë faktorët që ndikojnë në zhvillimin e tuberkulozes dhe masat që duhet të ndërmerren në luftë kundër tuberkulozes b) Temat e kapitullit - Anketa epidemiologjike, asanimi i mjedisit familjar dhe kimioprofilaksa - Puna edukative-shëndetësore me të sëmurit nga TBC

91

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Puna edukative-shëndetësore me të sëmurit mental a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Të përshkruajë shkaqet e sëmurjeve mentale dhe masat parandaluese ndaj tyre - Të përzgjedhë institucionet për bashkëpunim me të sëmurit mental b) Temat e kapitullit - Shkaqet, parandalimi, udhëzimi i familjes për qasjen ndaj të sëmurit mental - Bashkëpunimi me institucionet për të sëmurit mental c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 7: Puna edukative-shëndetësore në zgjedhjen e problemit të alkoolizmit, narkomanisë dhe pirjes së duhanit 5 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat themelore të alkoolizmit si dhe mbrojtjen shëndetësore për zgjedhjen e problemit të alkoolizmit - Përshkruajë klasifikimin e llojeve të drogave, pasojat e përdorimit kronik dhe parandalimin (prevencën) - Tregojë pasojat shëndetësore që shkakton pirja e duhanit si dhe masat që duhet të ndërmerren kundër pirjes së duhanit b) Temat e kapitullit Zbulimi i alkoolizmit (mbrojtja shëndetësore në zgjedhjen e problemit të alkoolizmit) Klasifikimi i drogave, pasojat e përdorimit kronik dhe masat preventive Puna edukative-shëndetësore në luftën kundër pirjes së duhanit Puna edukative-shëndetësore në luftën kundër SIDA-së 2 orë

92

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 8: Puna edukative-shëndetësore me të sëmurit kronik a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë rolin e regjimit higjieno-dietetikë te të sëmurit kronik - Dallojë përkujdesjen për të sëmurit e pavetëdijshëm dhe pjesërisht të lëvizshëm b) Temat e kapitullit - Roli i regjimit higjienë-dietetikë te të sëmurit kronik - Kujdesi për të sëmurit e pavetëdijshëm dhe pjesërisht të lëvizshëm c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde 2 orë

93

Programi i lëndës "Gjinekologji me obstetrikë"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Përshkruajë eshtrat e komblikut dhe të organeve gjenitale të jashtme dhe të brendshme. - Përshkruajë ciklin menstrual, pubertetin, gametogjenezën (oogjenezën). - Tregojë mënyrën e zhvillimit, frytnimit të qelizës vezë, zhvillimin e frytit gjatë muajve të shtatzënisë dhe ndryshimet e organizmit të gruas gjatë kësaj periudhe. - Përshkruajë aktin e lindjes normale si dhe mundësitë e komplikimeve gjatë periudhës së lindjes dhe në periudhën pas lindjes - Dallojë toksikozat e hershme dhe te vonshme të shtatzënisë ,abortit,shtatzënisë jashtë mitre si dhe gjakderdhjet gjatë shtatzënisë dhe ne periudhën e lindjes - Dallojë sëmundjet e gjenitaleve të jashtme dhe te brendshme si dhe tumoret e organeve gjenitale II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Anatomia e komblikut dhe organeve gjenitale te femrës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj eshtrat e komblikut - Përshkruaj organet gjenitale të jashtme dhe të brendshme b) Temat e kapitullit - Pelviku i femrës ,muskujt,sistemi urinar - Sistemi gjenerativ c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem 3 orë

94

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Fiziologjia e organeve gjenitale te femrës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë periudhat periudhat jetësore të zhvillimit të femrës b) Temat e kapitullit Cikli menstrual Periudhat jetësore Ovulacioni dhe spermatogjeneza 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 3 :Fiziologjia e shtatzënësisë 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë mënyrën e zhvillimit të qelizës vezë,frytnimit dhe zhvillimin e frytit gjatë muajve të shtatzënisë b) Temat e kapitullit Fekondimi Pjesët përbërëse të ovulimit Ndryshimet në trupin dhe organizmin e shtatzënës Diagnostika, testet biologjike dhe përcaktimi i vjetërsisë së gravidancës Situata, pozicioni, habitusi dhe vendosja e fetusit Kohëzgjatja e gravidancës dhe shenjat e pjekurisë së të porsalindurit Ekzaminimi i shtatzënisë dhe lehonisë Higjiena, dietetika dhe kontrolli i shtatzënisë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem 95

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop). Kapitulli i 4 :Lindja normale dhe lehonia a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë aktin e lindjes normale - Përshkruajë mundësitë e komplikimeve gjatë periudhës së lindjes - Përshkruajë komplikimet e mundshme në periudhën e pas lindjes b) Temat e kapitullit Lindja faktorët e lindjes dhe periudhat e lindjes Mekanizmi i lindjes dhe organizimi bashkëkohor i lindjes Lëndimet e fetusit gjatë lindjes Lehonia 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5 :Patologjia e shtatzënësisë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë patologjitë gjatë gravidancës - Përshkruajë anomalitë gjatë lindjes - Komplikimet gjatë lehonisë b) Temat e kapitullit Sëmundjet e organeve të brendshme te shtatzënia Toksikozat gravidare Aborti Shtatzënia jashtë mitre Gjakderdhjet gjatë shtatzënisë dhe lindje Çrregullimet dhe komplikimet gjatë shtatzënisë dhe lindjes që i shkakton fetusi Gravidanca e shumëfishtë dhe anomalitë në zhvillimin e fetusit Anomalitë e kontrakcionit të mitrës dhe anomalitë e pelvikut Operacionet obstetrike 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: 96

-

Prezantojë me glajdë ligjëratën Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6 :Anomalitë më të shpeshta të organeve gjenitale te femrës 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë anomalitë e mundshme gjatë zhvillimit të organeve të brendshme dhe te jashtme gjenitale - Të përshkruajë tumoret e organeve gjenitale b) Temat e kapitullit Anomalitë në zhvillimin e organeve gjenitale të femrës Anamneza dhe ekzaminimi gjinekologjik Pozicioni i organeve gjenitale të femrës Traumat dhe sëmurjet e organeve të brendshme gjenitale Steriliteti dhe kontracepsioni Tumoret

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

97

Programi i lëndës "Neuropsikiatri me kujdes"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Përshkruajë zhvillimin dhe ndërtimin e sistemit nervor - Dallojë reflekset klinike dhe tonusin muskulor - Përshkruajë sëmurjet inflamatore të SNQ dhe shkaqet e tyre - Përshkruajë simptomat e sëmurjeve vaskulare të SNQ - Dallojë sëmurjet neuromuskulore të lindura dhe të fituara - Dallojë shenjat e retardimeve psikomotore si dhe simptomat klinike dhe faktorët etiopatogjenetik të epilepsisë - Dallojë manifestimet klinike të psikozave dhe neurozave - Përshkruajë karakteristikat e sëmurjeve të vartësisë dhe llojet e tyre - Dallojë çrregullimet e shëndetit mental dhe masat preventive ndaj këtyre çrregullimeve II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Zhvillimi, ndërtimi dhe ndarja e sistemit nervor 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë zhvillimin dhe ndërtimin e sistemit nervor - Të dallojë ndarjen e sistemit nervor - Të përshkruajë mbështjellat e strukturave nervore, enët e gjakut dhe lëngun truroshpinor (LCS) b) Temat e kapitullit Zhvillimi dhe ndërtimi i sistemit nervor Ndarja e sistemit nervor në sistemin nervor qendror dhe periferik Sistemi nervor periferik ­ vaskularizimi dhe LCS Planifikimi, programimi i punës edukative-shëndetësore dhe personaliteti i punëtorit edukativ-shëndetësor

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret 98

-

Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Neurologjia e përgjithshme a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë çrregullimet motorike - Demonstrojë provokimin e reflekseve klinike - Përshkruajë çrregullimet e tonusit muskulor b) Temat e kapitullit Sistemi motorik Sensibiliteti Reflekset klinike dhe tonusi muskulor 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) Kapitulli i 3: Neurologjia speciale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë sëmurjet inflamatore të sistemit nervor qendror dhe shkaqet e tyre - Dallojë manifestimet klinike të këtyre sëmurjeve - Njohë mënyrat e përkujdesjes ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Encefaliti dhe ndarja Abscesi i trurit Paraliza cerebrale Encefalomieliti Meningjiti 4 orë

99

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi )dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Sëmurjet vaskulare të sistemit nervor qendror a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë çrregullimet e vaskularizimit të sistemit nervor qendror - Dallojë simptomat klinike të arterosklerozës, iskemisë dhe infarktit të trurit - Përshkruajë metodat e përkujdesjes ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Arterioskleroza e enëve të gjakut në tru Iskemia kalimtare dhe infarkti i trurit Gjakderdhjet intrakraniale 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metoda bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) (CD-programe,filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Sëmurjet neuromuskulore të lindura dhe të fituara a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë sëmurjet neuromuskulore të lindura dhe të fituara - Dallojë manifestimet klinike të këtyre sëmurjeve - Dallojë mënyrat e përkujdesjes ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Distrofia neuromuskulore Miastenia gravis Poliomioziti 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 100

-

Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Retardimi psikomotor dhe epilepsia a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë shkaqet e retardimit psikomotor - Përshkruajë simptomat klinike dhe përkujdesjen ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Retardimi psikomotor Idioti dhe kretinizmi Çrregullimet kromozomale (Dauwn) Epilepsia dhe konvulsionet Gjendjet komatoze 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 7: Funksionet psikike dhe çrregullimet e tyre a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë funksionet normale psikike dhe çrregullimet e këtyre funksioneve - Tregojë përkujdesjen ndaj të sëmurëve me çrregullime psikike b) Temat e kapitullit Çrregullimet e të vërejturit (iluzionet, halucinacionet) Vëmendja dhe çrregullimet e sajë Memoria dhe çrregullimet e sajë Çrregullimet e inteligjencës Çrregullimet e ndjenjave dhe vetëdijes 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese 101

-

Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 8: Sëmurjet mentale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj klasifikimin e neurozave - Dallojë manifestimet klinike të psikozave b) Temat e kapitullit Neurozat Anksiozat Histeria Sëmurjet psikosomatike Çrregullimet e personalitetit 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 9: Psikozat a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë llojet e psikozave dhe ndarjen e tyre b) Temat e kapitullit - Psikozat (skizofrenia, paranoja, mania) - Sëmurjet e vartësisë (alkoolizmi,dhe narkomania c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve 3 orë

102

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 10: Higjiena mentale 2 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë çrregullimet e shëndetit mental dhe masat preventive të këtyre çrregullimeve b) Temat e kapitullit - Higjiena mentale ( në industri dhe gjeriatri) - Sëmurjet e vartësisë (alkoolizmi dhe narkomania) c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

103

Klasa 12 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

"Përkujdesja për gruan, lehonën në gjinekologji" Lami: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 12

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

7 Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj gruas, shtatzënës dhe lehonës 48 kredi (288 orë) RM 1 Nxënësi duhet të respektojë organizimin e punës në repartin e gjinekologjisë dhe akusherisë si dhe ambulanca gjinekologjike Përmbajtja - organizimi i punës në repartin e gjinekologjisë dhe akusherisë - plotësimi i dokumentacionit, mbajtja dhe ruajtja e protokolit ambulatorë - matja e shenjave vitale - përgaditja e repartit për vizitë të mjekëve - përgaditja e te sëmurit për ekzaminime klinike - rregullat për mbrojtje ne punë dhe të mjedisit - ndihmë në ndarjen e terapisë RM 2 Nxënësi duhet të spjegojë procedurat e pranimit të gruas së sëmurë dhe gruas shtatëzënë në repart Përmbajtja - pranimi i të sëmurës dhe lehonës në repart - pregaditja fizike dhe psikike e lehonës për lindje - lindja e parë Nxënësi duhet të shpjegojë higjienën dhe kujdesin ndaj gruas me shtatzëni normale dhe toksikozë gravidare Përmbajtja - higjiena personale dhe kujdesi i ndihmësit medicinal - kujdesi ndaj të sëmures me toksikozë gravidare - aplikimi i higjienës së organeve gjenitale të gruas - kujdesi ndaj gruas me gjakderdhje në shatzëni dhe lindje 104

RM 3

RM 4

Nxënësi duhet të shpjegojë përgatitjen e gruas për marrjen e materialit për analiza diagnostike Përmbajtja - marrja e materialit me punksion të hapësirës së Duglasit - marrja e sekretit vaginal - pergaditja e të sëmurës për histerosalpingografi dhe kolposkopi Nxënësi duhet të shpjegojë mënyrën e përkujdesje ndaj të sëmurës me inflamacione akute dhe kronike të vezoreve Përmbajtja - përgaditja e nxehtësisë - përgaditja e ftohtësisë Nxënësi duhet të tregojë metodat për aplikimin e drejtë të mjeteve kontraceptive Përmbajtja - metodat mekaniko-kimike të mbrojtjes së gruas - metodat biologjike të kontracepsionit Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit

RM 5

RM 6

Procedurat e vlerësimit

RM 1

IV

Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë plotësimin e dokumentacionit dhe ruajtjen e protokolit - argumentojë matjen e shenjave vitale - demonstrojë organizimin e punës në repartin gjinekologjisë dhe akusherisë Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përshkruajë procedurat e pranimit të gruas dhe shtatzënës në repartin e gjinekologjisë dhe obstetrikës - të demonstrojë përgatitjen psikike dhe fizike të gruas për lindje - të shpjegojë procedurën e ndihmës gjatë lindjes së parë 105

KR

RM 2

IV

KR

RM 3

IV

Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përshkruaj procedurat e mirëmbajtjes së higjienës personale të gruas shtatzënë - përshkruaj procedurat e higjienës së organeve gjenitale të gruas shtatzënë Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përshkruaj procedurat e përgatitjes së gruas së sëmurë dhe shtatzënës për marrje të materialit për analiza diagnostike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë përkujdesjen për të sëmurët me inflamacione akute dhe kronike të organeve gjenitale Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përshkruaj metodat kontracepcionit Ky modul duhet të realizohet në klinikën e gjinekologjisë me obstetrikë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime praktike të përdorimit të drejtë të teknikave Nxënësi duhet të angazhohet vazhdimisht në punë konkrete të përkujdesjes Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

KR

RM 4

IV

KR

RM 5

IV

KR

RM 6

IV

KR Baza materiale e domosdoshme

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - klinika e gjinekologjisë dhe akusherisë - salla e lindjes - ambulanta gjinekologjike

106

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike" Lami: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I 12

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

8 Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj të sëmurëve me çrregullime neurologjike dhe psikike 21,3 kredi (128 orë) RM 1 Nxënësi duhet të tregojë organizimin e punës në repartet neuropsikiatrike Përmbajtja - Organizimin i punës në repartin neuropsikiatrik - Plotësimi i dokumentacionit- mbajtja dhe ruajtja e protokollit ambulator - Matja e shenjave vital - Përgatitja e repartit për vizitë të mjekut - Ndarja e terapisë - Përgatitja e të sëmurit për ekzaminim klinik - Rregullat për mbrojte në punë dhe të mjedisit RM 2 Nxënësi duhet të demonstrojë pranimin e të sëmurëve neurologjik Përmbajtja - Përpunimi sanitar i të sëmurëve neurologjik - Organizimi i punës në bllokun e kujdesit intensiv të sëmurëve neurologjik - Detyrat e ndihmësit gjatë mjekimit të sëmurëve neurologjik - Rehabilitim i sëmurëve neurologjik Nxënësi duhet të shpjegojë mënyrën e marrjes së materialit për analiza laboratorike dhe përgatitjen e të sëmurëve neurologjik për metodat tjera diagnostike Përmbajtja - Marrja e gjakut dhe analizat tjera plotësuese - Marrja e urinës me kateter - Përgatitja e pacientit për punkcion lumbal Nxënësi duhet të tregojë përkujdesjen ndajë të sëmurit me sëmurje vaskulare Përmbajtja 107

RM 3

RM 4

RM 5

Përkujdesja ndaj të sëmurit me gjakderdhje akute cerebrale, iskemi dhe infarkt cerebral Të ushqyerit e të sëmurëve me gjakderdhje, iskemi e infarkt Terapia fizikale Tretmani psiko-terapeutik Përkujdesja ndaj të sëmurit në gjendje kromatoze

Nxënësi duhet të përshkruajë përkujdesjen dhe ushqyerjen, ndaj të sëmurit me sëmurje neuro-muskulore Përmbajtja - Përkujdesja për higjienën personale - Përgatitja e ushqimit për këta të sëmurë - Dhënia dhe ushqyerja me anë të sondës Nxënësi duhet të shpjegojë veprimet me pacientin gjatë sulmit epileptik Përmbajtja

Njohja me pacientin me status epileptik Përkujdesja ndaj të sëmurit me petit mal Përkujdesja ndaj të sëmurit me grand mal

RM 6

RM 7

Përgatitja e këtyre të sëmurëve për elektroencefalografi Tretmani i të sëmurëve me epilepsi

Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e organizimit të pranimit të sëmurit në spitalin psikiatrik dhe përkujdesjen ndaj këtyre të sëmurëve Përmbajtja - Pranimit të sëmurit në spitalin psikiatrik - Specifikat e punës në repartin e psikiatrisë - Roli i ndihmësit teknik në ekipin psikiatrik Nxënësi duhet të dallojë çrregullimet psikike dhe përkujdesjen ndajë të sëmurëve me psikoza e neuroza Përmbajtja

-

RM 8

-

Përkujdesja ndaj të sëmurëve me psikoza (skizofrenia, sindroma katatoni, sindroma depresive dhe mani) Përkujdesja ndajë të sëmurit neurotik (të sëmurit me ankth

histeri dhe çrregullime fobike

RM 9 Nxënësi duhet të demonstrojë për përgatitjen dhe ndarjen e terapisë për të sëmurët neuropsikiatrik Përmbajtja Përgatitja dhe shpërndarja e terapisë te të sëmurët neuropsikiatrik Nxënësi duhet të përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin e sëmurjeve të vartësisë Përmbajtja Të demonstrojë përkujdesjen ndaj personave me sëmurje të vartësisë

RM 10

108

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Plotësojë, mbajë dhe ruaj dokumentacionin e të sëmurit - Pranojë të sëmurët - Përgatisë repartin dhe të sëmurët për vizitë mjekësore - Përgatisë ndarjen e terapisë - Përgatisë të sëmurin për ekzaminime klinike - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për përpunimin sanitar të sëmurit neurologjik - Demonstrojë organizimin e punës në bllokun e kujdesit intensiv - Përkujdeset gjatë mjekimit të sëmurit neurologjik - Shpjegojë mënyrën e rehabilitimit të sëmurëve neurologjik Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - Demonstrojë mënyrën e përgatitjes së të sëmurit përmarrjen e materialit për analiza laboratorike - Marrja e gjakut, urinës, ekskreteve - Përgatitja për punkcion lumbal Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përkujdesjen ndaj të sëmurit me gjakderdhje, iskemi dhe infarkt cerebral - Demonstrojë mënyrën e të ushqyerit dhe terapisë fizikale për këta të sëmurë - Shpjegojë tretmanin psiko terapeutik ndajë këtyre të sëmurëve 109

RM 2

IV

KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV

KR

-

Demonstrojë përkujdesjen ndajë të sëmurëve në gjendje komatoze

RM 5

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje Nxënësi duhet të: - Demonstrojë kujdesin për higjienën personale, përgatitjen e ushqimit dhe mënyrën e dhënës së ushqimit me anë të sondës nazogastrike Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përkujdesjen ndaj të sëmurit me sulm epileptik - Shpjegojë përgatitjen e këtyre të sëmurëve për regjistrimin e elektroencefalografisë - Tregojnë mënyrën e tretmanit të sëmurëve me epilepsi Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë organizimin e punës në repartin psikiatrik Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Përshkruajë përkujdesjen ndajë të sëmurit me - çrregullime psikotike (skizofrenia, sindromi katatoni dhe sindromi maniakodepresiv) - Demonstrojë përkujdesjen ndajë të sëmurëve neurotik Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë teknikat e shpërndarjes së terapisë - Zbatojë rregullat e mbrojtjes personale dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë mënyrën e përkujdesjen ndajë të sëmurëve me sëmurje të vartësisë

RM 6

IV KR

RM 7

IV KR

RM 8

IV KR

RM 9

IV KR

RM 10

IV

KR

110

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në Klinikën e Neuropsikiatrike Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të teknikave të ndryshme Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete të përkujdesjes Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Klinika ose spitali i Neuropsikiatrisë - Këshillimore - Prania e psikologut

111

Literatura e rekomanduar 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. Anatomia dhe Fiziologjia e njeriut: E. Saraçin, A. Zherka ­ Saraçin ­ Prishtinë, 2001 Kujdesi shëndetësorë : Dr. Ilir Begolli, Ajshe Berani ­ Prishtinë, 1999 Higjiena dhe edukata shëndetësore: Dr. Mihajlo Nukoliq, Radojka Kocianoviq, Dr. Maria Pecelj ­ Gec, Dr. Vida Parezanoviq Mjekësia Interno me kujdes: Tefik Bekteshi, Emrush Kryeziu, Ymer Elezi, Halil Ahmetaj, Rexhep Manaj, Kelmend Pallaska, Rukije Mehmeti, Agron Kërliu, Gazmend Zhuri - Prishtinë, 1999 Pediatria me përkujdesje : Mujë Shala, Dr. Basri Lenjani - Prishtinë, 1999 Shëndeti i fëmijës : Mjekësi Familjare ­ Prishtinë, 2002-2004 Shëndeti reproduktiv : Mjekësi Familjare ­ Prishtinë, 2003-2004 Gjinekologji me Obstetrikë: Zydi Eshja, Bashkim Cenameri ­ 1997 Reanimacioni kardio- pulmonal: Dr. Basri Lenjani, Dr. Bajram Tahiri. Dr. Iljaz Bunjaku, Dr. Shefqet Murtezi Dr. Rrusni Izairi, Dr. Hasn Kutllovci ­ Administrimi i medikamenteve dhe veprimet mjekësore ­ doracak praktik mjekësorë ­ Prishtinë, 2001 Sëmundjet akute infektive me epidemiologji: Dr. D. Dikliq Edukimi shëndetësorë: Ilir Begolli ­ 2001 Shëndeti reproduktiv: Mjekësi familjare, 2003-2004 (edukim seksual) Psikologjia ­ për kl. e II të shkollës së mesme: Prof. Dr. Pajazit Nushi Farmakologjia për shkollat e mesme: Milenko Millosheviq, Vladislav Varagiq Kujdesi shëndetësorë ­ për kl. e II të shkollës së mesme të Mjekësisë: Doc.Dr. Mujë Shala, Dr. Basri Lenjani, 1998 Kirurgjia dhe përkujdesja ­ për kl. e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: Dr.sci. Nexhat Miftari, 2001 Sëmurjet më të shpeshta kirurgjike të fëmijëve: Dr.med. Hajredin Ukelli, 1996 Bioetika: Prof.Dr. naser Ramadani ­ Prishtinë, 2002 Pediatria me përkujdesjeë Mujë Shala, Basri Lenjani ­ Prishtinë, 1999 Shëndet i fëmijës: Mjekësi familjare ­ Prishtinë, 2003-2004 Kujdesi shëndetësorë ­ për kl. e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: grup autorësh ­ Libri shkollorë, Prishtinë 1999 Gjinekologjia dhe obstetrika për shkollën e medicinës: Prof.Dr. Dragomir Mlladenoviq Neuropsikiatria për kl;asën e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: Doc.Dr. Zylfie Hundozi, Prishtinë 1998

Struktura e sistemit të arsimit në Kosovë

112

Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë

Programi mësimor

ARSIMI PROFESIONAL

Ndihmës infermier i Mamisë

Niveli I dhe II

113

PËRMBAJTJA

VI. Korniza e programit mësimor profesional për profilin "Ndihmës infermier I përgjithshëm", niveli I dhe II. VII. Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale për nivelin e I.

a) Programet e lëndëve profesionale, kl. 10. 5. Anatomi me fiziologji 6. Parimet e kontrollit të infeksionit 7. Kujdes shëndetësor 8. Shëndeti dhe sëmurjet te njeriu 9. Shëndeti i të porsalindurit b) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 10. 4. Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit 5. Mjetet, aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor 6. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente 7. Përkujdesja për të porsalinduri c) Programet e lëndëve profesionale, kl. 11. 9. Parimet e kontrollit të infeksionit 10. Edukim shëndetësorë 11. Psikologjia e njeriut 12. Farmakologji me dozologji 13. Kujdesi shëndetësorë 14. Kirurgji me përkujdesje 15. Etika në shëndetësi d) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 11. 1. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese në kirurgji 4. Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit e) Programet e lëndëve profesionale, kl. 12. 4. Kujdes shëndetësor 5. Obstetrikë me kujdes 6. Gjinekologji me kujdes 7. Neuropsikiatri me kujdes f) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 12. 3. Përkujdesja për gruan në gjinekologji 4. Përkujdesje për shtatzënën në obstetrikë 5. Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike

114

VIII. Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale për nivelin e II.

a) Programet e lëndëve profesionale, kl. 13. 5. Kujdes shëndetësor 6. Sëmundjet emergjente 7. Mikrobiologji 8. Biokimi mjekësore b) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 13. 3. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente 4. Njohja me punë praktike në laboratorin mikrobiologjik

IX. Literatura e rekomanduar VI. Struktura e sistemit të arsimit në Kosovë

115

Korniza e programit mësimor profesional

ARSIMI PROFESIONAL

Ndihmës infermier i Mamisë Klasa e X-të

Niveli I dhe II

116

Korniza e programit mësimor profesional

Lëmi: Profili: Niveli: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I dhe II

IV. Njoftime të përgjithshme për shkollimin 1. Struktura e shkollimit Arsimimi në profilin mësimor "Ndihmës infermier i mamisë" trajtohet në kuadrin e shkollimit të mesëm të lartë dhe ofrohet në shkollat profesionale, në dy nivele: - niveli i parë i arsimimit profesional, me kohëzgjatje tri vite mësimore (kl. 10,11 dhe 12), i përgatit nxënësit për të fituar një kualifikim profesional që u mundëson atyre integrimin në tregun e punës si dhe vazhdimin e studimeve në shkallë më të larta. Jep një certifikatë të përgatitjes profesionale të nivelit të punëtorit të kualifikuar dhe mundëson kalimin në nivelin e dytë të arsimimit profesional që lejojnë vazhdimin e shkollimit në studimet universitare. - niveli i dytë, me kohëzgjatje një vit mësimor (kl. 13) pas përfundimit me sukses të nivelit të parë, i përgatit nxënësit për të fituar një kualifikim profesional me mundësi të mëdha integrimi në tregun e punës si dhe me mundësi për vazhdimin e studimeve të mëtejshme. Jep një diplomë të përgatitjes profesionale të nivelit të punëtorit të kualifikuar dhe mundëson kalimin në studimet universitare. Ky dokument përmban kurrikulin e profilit mësimor "Ndihmës infermier i mamisë", vetëm për nivelin e I, dhe është i strukturuar në lëndë mësimore (teorike) dhe module mësimore (praktike) të ndara në tri grupe kryesore: - grupi i lëndëve të përgjithshme, që synojnë formimin shkencor/humanitar të nxënësve për të lehtësuar integrimin e tyre në shoqëri si dhe vazhdimin e shkollimit të mëtejshëm. - grupi i lëndëve teorike-profesionale, që synojnë konsolidimin te nxënësit, të koncepteve shkencore, si dhe bëjnë njohjen e tyre me proceset teknike-teknologjike që lidhen me profesionin e Ndihmës infermier i mamisë. - grupi i moduleve të praktikës profesionale, që synojnë përgatitjen e nxënësve me kompetencat praktike të nevojshme për t'u integruar me sukses në tregun e punës. 2. Qëllimet e përgjithshme të shkollimit Qëllimi kryesor i shkollimit (dy shkallësh) për Ndihmës infermier i mamisë është zhvillimi i personalitetit të nxënësve për t'u inkuadruar në një shoqëri demokratike si qytetarë aktivë e kompetentë, si dhe për t'u angazhuar me sukses në tregun e punës gjithnjë në ndryshim. Sfida të rëndësishme për arritjen e këtij qëllimi janë dhe zhvillimi te nxënësit i ndjenjës së vet besimit, kultivimi i vullnetit të lirë në marrjen e vendimeve, nxitja e gatishmërisë për të nxënë gjatë gjithë jetës dhe për t'u zhvilluar individualisht në drejtimet emocionale, intelektuale dhe profesionale. Për të realizuar këto qëllime, është e nevojshme që shkolla profesionale t'u krijojë nxënësve: Mundësitë e përshtatshme për të nxënë pavarësisht nga gjinia, raca, etniteti dhe aftësitë fizike e mendore;

117

-

Mundësi për të zhvilluar kompetencat profesionale, të bazuara në njohuritë, shprehitë dhe qëndrimet/vlerat, të mjaftueshme për të lehtësuar punësimin dhe përparimin drejt arsimit e aftësimit profesional të mëtejshëm; Kushte për të njohur dhe zbatuar rregullat e mbrojtjes në punë e të ruajtjes së mjedisit, në përputhje me standardet ndërkombëtare; Kushte për t'u njohur me teknologjitë dhe proceset teknologjike aktuale e të perspektivës, në fushën e Ndihmës infermier i mamisë; Lehtësi për të kuptuarit e mjedisit shoqëror dhe ekonomik, lokal, kombëtar dhe rajonal, si dhe për të qenë të vetëdijshëm për rolin që mund të luajnë në shoqëri. Mbështetje për të zhvilluar ndjenjën e disiplinës, kuriozitetin intelektual dhe vlerat morale; Kushte për t'u zhvilluar psikqikisht dhe fizikisht, për të përballuar vështirësitë që do të ndeshin gjatë veprimtarive të ardhshme profesionale. Mbështetje për te çmuar me realizëm vlerat dhe potencialin e tyre dhe për të marrë përgjegjësi në procesin e zhvillimit të tyre të vazhdueshëm personal dhe profesional. Mbështetje për të zhvilluar format e bashkëpunimit dhe besimit të ndërsjellë nëpërmjet përvojës së punës praktike. Mundësi për t'u njohur me zhvillimet perspektive të profesionit të tyre, të para këto në kontekstet e integrimit Evropian.

1. Grupi të cilit i drejtohet shkollimi Shkollimin për "Ndihmës infermier i mamisë", niveli I dhe II, mund ta ndjekin të gjithë të rinjtë dhe të rejat të cilët kanë përfunduar me sukses arsimin e detyruar nëntëvjeçar, janë në moshë deri 24 vjeç dhe zotërojnë aftësi shëndetësore (fizike e mendore) të mjaftueshme për të kryer këto nivele shkollimi. Në raste të veçanta, kur kërkesat për të ndjekur këtë shkollim janë më të larta se sa kapacitetet reale të shkollave profesionale, Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) përgatit udhëzime të veçanta me kritere pranimi të posaçme për këto shkolla. 2. Mundësitë e shkollimit të mëtejshëm Përfundimi me sukses i shkollimit për profilin mësimor "Ndihmës infermier i mamisë" niveli I, i lejon nxënësve vazhdimin e shkollimit në nivelin II të këtij profili. Përfundimi me sukses i shkollimit për profilin mësimor "Ndihmës infermier i mamisë", niveli I, i lejon nxënësve vazhdimin e shkollimit në nivelin II (të punëtorit të kualifikuar) në të njëjtën lami ose profil, për të fituar diplomën e maturës profesionale, me të drejtë kalimi në shkollimin e lartë universitar. 3. Mundësitë e punësimit

Shkollimi për "Ndihmës infermier i mamisë", niveli I dhe II, i referohet punëve në sektorin e shëndetësisë që janë aktuale. Nisur nga kjo, Ndihmës infermier i përgjithshëm i nivelit I dhe II mund të punësohet në institucione shëndetësore publike dhe private që ofrojnë shërbime shëndetësore.

118

V.

Kompetencat e fituara nga nxënësit në përfundim të shkollimit

1. Kompetencat e përgjithshme Ndjekja e shkollimit në profilin mësimor "Ndihmës infermier i mamisë", niveli I, do të zhvillojë te nxënësit një tërësi kompetencash të përgjithshme të cilat do t'i shërbejnë atij në përvetësimin e me efektivitet të programit mësimor, zhvillimin në nivelin e kërkuar të kompetencave profesionale dhe integrimin e mëtejshëm në shoqëri dhe në tregun e punës gjithnjë në ndryshim. Këto kompetenca të përgjithshme do të zhvillohen në një nivel më të lartë gjatë kryerjes së shkollimit për "Ndihmës infermier i përgjithshëm", niveli II. Kështu, nxënësi do të jetë i aftë: - Të komunikojë në mënyrë korrekte, me shkrim dhe me gojë, për të shprehur mendimet e ndjenjat e tij dhe për argumentuar opinionet për çështje të ndryshme. - Të përdorë burime dhe teknika të ndryshme (përfshirë dhe ato të kompjuterizuara) të mbledhjes dhe shfrytëzimit të informacioneve të nevojshme për zhvillimin e tij personal dhe profesional. - Të angazhohet fizikisht, mendërisht dhe emocionalisht në zgjidhjen e situatave të ndryshme problemore që do të ndeshë në kontekstin profesional, personal dhe shoqëror. - Të manifestojë qasje të një kritike konstruktive ndaj zhvillimeve profesionale, personale dhe shoqërore. - Të nxisë potencialin e tij të brendshëm për kërkim të vazhdueshëm në drejtim të zgjidhjeve të reja, më efektive. - Të respektojë rregullat dhe parimet e një bashkëjetese demokratike në kontekstin e integrimeve lokale, rajonale dhe globale. - Të manifestojë guxim dhe iniciativë në marrjen e përgjegjësisë për të ardhmen e tij. - Në kontekstin e pavarësisë në vendim-marrje, të tregojë vet-kontroll në ushtrimin e veprimtarive të tij. - Të organizojë drejt procesin e të nxënit e tij dhe të shfaqë gatishmërinë e vullnetin për një të nxënë që zgjat gjithë jetën. - Të respektojë parimet e punës në grup dhe të bashkëpunojë aktivisht në arritjen e objektivave të pranuara. - Të vlerësojë dhe vet-vlerësojë nisur nga kritere të drejta, si bazë për të përmirësuar dhe çuar më tej arritjet. 2. Kompetencat profesionale Me përfundimin e suksesshëm të shkollimit dyvjeçar në Profilin mësimor " Ndihmës infermier i mamisë", niveli I, nxënësi do të jetë i aftë të ushtrojë kompetencat profesionale si më poshtë: - përshkruaj strukturat themelore anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit të njeriut - zbatoj rregullat për kujdesin shëndetësor ndaj pacientit - zbatoj rregullat e dokumentimit në infermieri - dallojë metodat laboratorike dhe diagnostikuese - zbatoj parimet e sepsës dhe antisepsës - zbatoj rregullat për kujdesin shëndetësor ndaj fëmijës - zbatoj rregullat për kujdesin e shëndetit mental të pacientit - përdorimi i drejtë i aparateve e pajisjeve dhe mirëmbajtja e tyre - mbrojtjen e shëndetit, masat e ndihmës së parë dhe për mbrojtjen e ambientit - duhet të jetë në gjendje t'i nuhasë rreziqet në kontakt me makinat, aparatet dhe lëndët përpunuese, si dhe të aplikoj masat mbrojtëse.

119

Me përfundimin e suksesshëm të shkollimit të mëtejshëm njëvjeçar në Profilin mësimor " Ndihmës infermier i mamisë ", niveli II, nxënësi do të rrisë në një shkallë më të lartë nivelin e kompetencave të fituara në shkallën I, si dhe do të fitojë njohuri të reja për regjistrim në Universitet.

120

Plani mësimor për profilin "Ndihmës infermier i mamisë", Niveli I dhe II Nr. Lëndët dhe modulet mësimore Orët vjetore sipas klasave Niveli i parë Klasa e X Klasa e XI A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 B 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 C 1 2 3 Lëndët e përgjithshme (Gjithësej) Gjuhë shqipe dhe letërsi Gjuhë angleze Matematikë aplikative Ekonomi me ndërmarrësi Teknologjia e informimit dhe komunikimit Edukatë fizike Gjuhë gjermane Fizikë Kimi Biologji Menaxhim i projekteve Lëndët profesionale (Gjithësej Anatomi &Fiziologji Parimet e kontrollit të infeksionit Edukimi shëndetësor Psikologjia e fëmijës Farmakologji me nozologji Kujdesi shëndetësor Shëndeti dhe sëmundjet te njeriu Kirurgji me përkujdesje Obstetrikë me kujdes Gjinekologji me kujdes Sëmurjet emergjente Etika në shëndetësi Shëndeti i të porsalindurit Neuropsikiatria me kujdes Mikrobiologji Biokimi mjekësore Modulet e praktikës profesionale (Gjithësej) Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit Mjetet,aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe 15 105 (3) 70 (2) 70 (2) 35(1) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 105 (3) 35 (1) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 14 105 (3) 70 (2) 70 (2) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) Klasa e XII 15 105 (3) 70 (2) 70 (2) 64 (2) 64 (2) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 256(42,6K)

Niveli i dytë Klasa e XIII 15 105 (3) 70 (2) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 64 (2) 64 (2) 64 (2)

70(11,6K) 35(5.;8K) 105 (17,5K) 121 -

diagnostikuese të sëmundjeve emergjente 4 Përkujdesje për të porsalindurin 5 Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese në kirurgji 6 Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit 7 Përkujdesja për gruan në gjinekologji 8 Përkujdesja për shtatzënën në obstetrikë 9 Përkujdesja për të sëmurët neuropsikiatrik 10 Njohja me punën praktike në laboratorin mikrobiologjik Gjithsej orë në jave (C+D) E Gjithsej orë në javë

35 (5,8K) 525 (15) 1050 (30)

175 (29K)

-

-

105(17.,5K) 525 (16) 1015 (30)

128(21,3K) 160(26,6K) 96 (16K) 512 (16) 1037 (31) 32(5,2K) 512 (16) 1037(31)

Raportet kohore: Lëndët e përgjithshme ­ 32,3%; Teoria profesionale ­ 24,7% dhe Praktika profesionale ­ 43

IV. Udhëzime për zbatimin e kornizës së programit mësimor profesional: Lëndët e përgjithshme janë të njëjta për të gjitha profilet arsimore dhe programet e detajuara të tyre parashtrohen në një dokument të veçantë të MASHT. Javët mësimore sipas klasave: - Klasa 10 ­ 35 javë; Klasa 11 ­ 35 javë. - Klasa 12 ­ 32 javë dhe Klasa e 13 ­ 32 javë. Java mësimore ka 5 ditë x 6 orë/ditë = 30 orë mësimore në javë. Një orë mësimore është 45 minuta. Si njësi e ngarkesës mësimore për praktikat mësimore do të përdoret koncepti i kreditit (K), i cili do të jetë i baras vlefshëm me 6 orë mësimore (1 ditë praktike). Praktikat profesionale do të realizohen ditore ose gjysmë ditore (6 orë ose 3 orë në ditë), si më poshtë: Klasa 10: Praktikë ­ 1,2 ditë në javë dhe Teori ­ 3,8 ditë në javë Klasa 11: Praktikë ­ 1,3 ditë në javë dhe Teori ­ 3,7 ditë në javë Klasa 12: Praktikë ­ 2 ditë në javë dhe Teori ­ 3 ditë në javë Rekomandohet që modulet praktike për çdo vit mësimor, të realizohen në përputhje me radhën e paraqitur në planin mësimor. Shkollat profesionale, në vartësi të kushteve dhe situatave specifike në të cilat ndodhen, mund të bëjnë ndryshime të radhës së trajtimit të moduleve mësimore praktike, gjithnjë duke u munduar të mos e dëmtojnë procesin e përvetësimit të tyre.

122

Shkolla duhet të mundohet që modulet praktike t'i realizojë në formë të bllok-orëve, si e vetmja mënyrë e zbatimit të suksesshëm të metodës me projekte. Kjo duhet të realizohet kah fundi i vitit mësimor. Mbështetur në kapitujt dhe temat mësimore të paraqitura në programet e detajuara të lëndëve profesionale, mësuesit e lëndëve teorike profesionale bëjnë planifikimin e njësive mësimore përkatëse. Mbështetur në përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, mësuesit e praktikave profesionale përgatisin plane më të detajuara ku parashtrohen veprimtaritë praktike konkrete. Njëkohësisht, ata përgatisin instrumentet e vlerësimit për çdo rezultat mësimor të paraqitur në përshkruesit e moduleve. Vlerësimi përfundimtar i nxënësve, në mbarim të secilës prej të dy shkallëve të përgatitjes në Profilin "Ndihmës infermier i mamisë", do të organizohet në formë provimesh, të fokusuara në tri drejtime kryesore: - Provimi për lëndët e kulturës së përgjithshme. - Provimi i integruar për lëndët e teorisë profesionale. - Provimi i integruar për praktikën profesionale. Rezultatet e provimeve do të pasqyrohen në certifikatat përkatëse të përfundimit të shkollimeve profesionale në të dy shkallët e përgatitjes. Modalitetet e vlerësimit të nxënësve me nota, të provimeve përfundimtare dhe të përmbajtjes së certifikatave, përcaktohen me udhëzime të veçanta të MASHT. V. Udhëzime të përgjithshme didaktike Mësuesit e lëndëve teorike profesionale dhe të praktikave profesionale duhet të përzgjedhin dhe përdorin forma dhe metoda mësimdhënieje të tilla që të nxisin maksimalisht të nxënit aktiv të nxënësve dhe të çojnë në krijimin tek ata, të kompetencave sociale e profesionale, të plota dhe të qëndrueshme. E rëndësishme është që planifikimi i mësimdhënies të bazohet në një proces analize fillestare, i cili të marrë parasysh faktorë të tillë të rëndësishëm si, niveli i hyrjes së nxënësve, përmbajtja e hollësishme e lëndëve të teorisë profesionale dhe e moduleve të praktikave profesionale, shkalla e integrimit të tyre, objektivat konkretë që do të arrihen, mundësitë reale që ka shkolla për realizimin e veprimtarive mësimdhënëse etj. Për këtë planifikim duhet një bashkëpunim i ngushtë i të gjithë personelit drejtues e mësimdhënës të shkollës. Elementi kyç për arritjen e suksesit në një proces të nxëni, është motivimi i nxënësve. Njohja e vazhdueshme e nxënësve me shkallën e përmbushjes së objektivave nga ana e tyre, përbën një mekanizëm të fuqishëm motivimi, i cili duhet të shihet me përparësi nga mësuesit dhe instruktorët e praktikave. Një element tjetër që ndihmon suksesin është integrimi i teorisë me praktikën e profesionit. Parimi i "të nxënit duke bërë" duhet të gjejë vendin e duhur në procesin e të mësuarit në shkollën profesionale që përgatit Ndihmës infermier i përgjithshëm. Mësuesit dhe duhet të përdorin metoda të tilla të mësuarit që zhvillojnë jo vetëm njohuritë teorike, shkathtësitë dhe shprehitë praktike të nxënësve, por edhe qëndrimet e tyre ndaj jetës, punës dhe shoqërisë në përgjithësi. Puna në grup dhe Puna me projekte janë dy nga format bazë të organizimit të mësimit (teorik apo praktik) për të zhvilluar kompetencat kyçe, të nevojshme për zgjidhjen e problemeve që kanë të bëjnë me veprimtarinë profesionale në veçanti, dhe veprimtarinë sociale të qytetarit të ardhshëm, në përgjithësi. Një parim tjetër që duhet respektuar nga mësuesit dhe instruktorët është fakti që të nxënit nuk ndodh vetëm në mjediset e shkollës, por edhe jashtë tyre. Dhënia e detyrave dhe puna kërkimore e pavarur e nxënësve ka një ndikim të dukshëm në formimin e tyre si profesionistë të ardhshëm. 123

Format dhe metodat e të mësuarit janë të shumta e të shumëllojshme dhe mësuesit, në konsultim të ngushtë me njëri-tjetrin duhet të përzgjedhin ato që janë më të përshtatshme për kontekstin e tyre konkret. Të tilla janë: ligjërata tradicionale, demonstrimi, zgjidhja e problemit teorik, ushtrimi praktik, projektet praktike, veprimtaritë në grupe të vogla etj. Rekomandohet që në përmbajtjet teorike të përdoren kryesisht ligjërata, zgjidhja e problemit teorik dhe demonstrimi, kurse në zbatimin e moduleve praktike të përdoren kryesisht demonstrimi nga instruktori, praktika e mbikëqyrur dhe praktika e pavarur e nxënësve (metoda katër shkallësh). Projektet praktike, sidomos ato që integrojnë kompetenca të lidhura me shumë aspekte të profesionit, janë një metodë që rekomandohet sidomos në stadet përmbyllëse të shkollimit. Në kushtet e mungesës së mjediseve reale të punës, duhet të synohet krijimi i mjediseve të simuluara të punës. Për sa i përket vlerësimit të nxënësve, rekomandohet të përdoren metoda dhe instrumente vlerësimi që të nxisin përparimin e nxënësve, shmangin subjektivizmin në vlerësim dhe të pasqyrojnë arritjet reale të tyre. Me rëndësi është vlerësimi i vazhdueshëm dhe ai përfundimtar, ku format dhe instrumentet e vlerësimit përzgjidhen apo hartohen nga vetë mësuesit. Duhet të synohet vlerësimi i arritjeve i bazuar në kriteret, ku arritjet e nxënësit krahasohen me standardet e paracaktuara dhe të shmanget sa më shumë të jetë e mundur vlerësimi i bazuar në renditjen, ku nxënësit krahasohen me njëri-tjetrin. Format dhe instrumentet e vlerësimit që rekomandohen janë: pyetjet me gojë, pyetjet me shkrim, detyrat me shkrim, vëzhgimi i veprimtarisë së nxënësve, listat e kontrollit, projekte për vlerësim etj. Në veprimtaritë praktike, listat e kontrollit duhet të jenë instrumenti vlerësues që duhet të mbizotërojë. Mësuesi përzgjedh ato që janë më të përshtatshme, duke marrë parasysh kushtet konkrete. Edhe gjatë provimeve përfundimtare në teori profesionale dhe praktikë profesionale, në përputhje me udhëzimet përkatëse të MASHT, duhet të mbizotërojë vlerësimi i kompetencave të punës së nxënësve, të testuar në situata pune reale apo të simuluara. Në përgjithësi, si për mësimdhënien, ashtu edhe për vlerësimin duhet të synohen forma e metoda që e vendosin nxënësin në qendër të veprimtarive mësimore dhe e shndërrojnë rolin e mësuesit nga lektor i thjeshtë, në një moderator, mbikëqyrës dhe vlerësues i veprimtarisë së nxënësve.

124

Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve profesionale

ARSIMI PROFESIONAL

Niveli I

125

Klasa 10 Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës

"Anatomi me fiziologji"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë pjesët e skeletit dhe topografinë e tyre të saktë. - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë muskujt e caktuar, funksionin e tyre në raport me skeletin dhe sistemet e organeve. - Shpjegojë rëndësinë e anatomisë topografike dhe raportet reciproke ndërmjet organeve dhe sistemeve të organeve të ndryshme. - Shpjegojë, përshkruajë përbërjen dhe funksionin e lëngjeve trupore dhe elementeve qelizore të gjakut si dhe rolin e tyre. - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë mekanizmat homeostatik të sistemeve funksionale. - Shpjegojë karakteristikat themelore të muskujve, ndërtimin histologjik, llojin dhe klasifikimin e tyre. - Shpjegojë llojet e kontraksioneve muskulore. - Shpjegojë karakteristikat themelore të muskulit të zemrës dhe sistemit konduktiv (përcjellës). - Shpjegojë karakteristikat themelore të qarkullimit sistemik, vëllimit të gjakut dhe shtypjen arteriale; pulsin arterial dhe kualitetin e tij. - Shpjegojë karakteristikat e rrugëve të frymëmarrjes; mushkëritë, pleura dhe mekanika e frymëmarrjes. - Shpjegojë karakteristikat e organeve të tretjes, raportet topografike, gjëndrat ndihmëse, funksionet motorike, sekretive, digjestive dhe absortive. - Shpjegojë metabolizmin e materieve ushqyese dhe termorregullimin. - Shpjegojë karakteristikat e sistemit ekskretor:nefroni, proceset e filtrimit, reabsorbimit dhe sekretimit; krijimin e urinës definitive; refleksi i mikcionit (urinimit). - Shpjegojë karakteristikat e gjëndrave endokrine; hormonet dhe veprimin e tyre. - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e SN; SNQ, SNP (autonom dhe somatik) - Shpjegojë karakteristikat e përgjithshme të receptorëve ndijor (lëkurës, syri, veshi, drejtpeshimi, shija dhe nuhatja). II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 3 orë /javë = 105 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës 126

Kapitulli i 1: Karakteristikat morfologjike-funksionale të qelizës dhe indeve a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e transportit nëpër membranën qelizore - Dallojë karakteristikat e llojeve të indeve të ndryshme

3 orë

b) Temat e kapitullit - Mënyra e transportit nëpër membranën qelizor - Karakteristikat e përgjithshme morfologjike dhe funksionale të llojeve të ndryshme të indeve c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Osteologjia 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Identifikojë, përshkruajë dhe të dallojë pjesët e skeletit dhe topografinë e tyre të saktë b) Temat e kapitullit Krijimi, zhvillimi, ndërtimi, ndarja e skeletit Skeleti i kokës, trupit, anësive Shkenca mbi nyjat (sinartrozis dhe diartrozis) Ndërtimi i nyjës lëvizëse, llojet e lëvizjeve, nyja e krahut, bërrylit, dorës, ijëve gjurit, boshtit të kurrizit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Skeleti 127

-

CD- programet Miologji 10 orë

Kapitulli i 3:

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë muskujt e caktuar - Përshkruajë ngjitjen e tyre për skelet - Shpjegojë funksionin e tyre në raport me skeletin dhe sistemin e organeve b) Temat e kapitullit Muskujt e skeletit (ndërtimi histologjik) Muskuli i zemrës Muskujt e lëmuar Muskujt e kokës, qafës, trupit dhe anësive Llojet e muskujve dhe karakteristikat e tyre funksionale Puna dhe forca muskulore( mekanizmi i kontrakcionit, llojet e kontarkcioneve, mekanizmi energjetik dhe lodhja muskulore)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli i 4: Fiziologjia e përgjithshme 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë përbërjen dhe funksionin dhe përbërjen e lëngjëvë trupore - Dallojë elementet qelizore të gjakut dhe rolin e tyre - Shpjegojë mekanizmat homeostatik të sisitemeve funksionale b) Temat e kapitullit Lëngjet e trupit (jashtqelizore, brendaqelizore dhe ndërqelizore) Dinamika kapilare (këmbimi i ujit, materieve ushqyese dhe materieve tjera ndërmjet gjakut dhe lëngut qelizor) Uji, origjina e tij në organizëm roli dhe ndarja Homeostaza (mekanizmat homeostatik të sistemeve funksionale për mbajtjen e homeostazës Vetitë fizike, kimike, përbërja dhe roli i gjakut Plazma e gjakut, vetitë, përbërja Elementet e figuruara të gjakut (eritrocitet leukocitet dhe trombocitet) Homeostaza dhe ndërprerja e gjakderdhjes Sedimentimi i gjakut Grupet e gjakut( ABO sistema dhe Rh-faktori) dhe transfusión Imuniteti dhe alergjia 128

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 5: Fiziologjia e indve ekscitabile 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat themelore të indit nervorë dhe muskulor - Përshkruajë ndërtimin histologjik të tyre - Shpjegojë funksionin e tyre b) Temat e kapitullit Indi nervor Indi muskulor Ndërtimi histologjik i indit nervor dhe muskulor Mekanizmat funksional të indit nervor dhe muskulor ( llojet e kontrakcionit dhe forca muskulore)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 6: Fiziologjia e sistemit kardio-vaskular 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë karakteristikat themelore të muskulit të zemrës dhe sitemit përcjellës - Shpjegojë karakteristikat themelore të qarkullimit të madh të gjakut, vëllimet - dhe shtypjen arteriale - Dallojë pulsin arterial dhe kualitetin e tij b) Temat e kapitullit Anatomia e zemrës Ndërtimi i muskulit të zemrës dhe enët e gjakut të saj Karakteristikat funksionale të muskulit të zemrës dhe sistemit përcjellës 129

-

Rregullimi i punës së zemrës (vet rregullimi, nervor dhe humoral) Karakteristikat morfologjike të rrjetit të enëve të gjakut Enët e gjakut Trungu limfatik Qarkullimi sistemik(ligjet e hemodinamikës) Vëllimi i gjakut dhe shtypja arteriale e gjakut (faktorët që e përcaktojnë) Pulsi arterial dhe kualitetet e tij

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 7: Fiziologjia e sistemit respirator a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë ndërtimin e rrugëve të frymëmarrjes - Përshkruajë funksionin e mushkërive - Përshkruajë rolin e pleurës - Përshkruajë mekanizmin e frymëmarrjes b) Temat e kapitullit - Karakteristikat morfologjike të organeve të frymëmarrjes(rrugët e sipërme dhe të poshtme mushkëritë, cipa mbështjellëse) - Mekanika e frymëmarrjes (lëvizjet respiratore, vëllimet dhe kapacitetet mushkërore, këmbimi i gazrave në mushkëri) - Transporti i gazrave me gjak - Rregullimi i frymëmarrjes(qendrat resipratore, kimiosenzitive dhe rregullimi refleksiv) c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 8: Fiziologjia e sistemit gastro-intestinal a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: 130 9 orë

6 orë

- Shpjegojë karakteristikat e organeve të tretjes - Përshkruajë raportet topografike të organeve të tretjes - Dallojë gjëndrat ndihmëse dhe funksionet e tyre b) Temat e kapitullit Anatomia e organeve të tretjes Raportet topografike të pjesëve të organeve të tretjes Gjëndrat ndihmëse të organeve të tretjes Proceset sekretuese, tretja e materieve ushqyese në pjesët e traktit digjestiv dhe rregullimi i tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Demonstrojë prezantimin interaktiv të lëndës - Organizojë punën në grupe të vogla - Përdorë mjete bashkëkohorë të TI (CD, grafoskop , slajde d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 9: Qarkullimi i materies dhe energjisë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë metabolizmin e materieve ushqyese në organizëm - Përshkruajë termorregullimin - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e materieve ushqyese në mbajtjen e homeostazës b) Temat e kapitullit Metabolizmi i materieve ushqyese (karbohidratet,proteinat, yndyrat) Metabolizmi energjetik (metabolizmi bazal) Temperatura e trupit dhe rregullimi i saj

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 10: Fiziologjia e sistemit eksretor ( veshka) a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: 131

8 orë

-

Shpjegojë karakteristikat e sistemit ekskretor Përshkruajë funksionin e nefronit (filtrimin, reabsorbimin dhe sekretimin) Dallojë formimin e urinës definitive Shpjegojë refleksin e urinimit

b) Temat e kapitullit - Anatomia dhe morfologjia e veshkës - Neuroni - Formimi i urinës - Roli i veshkave për ruajtjen e homeostazës - Akti i urinimit (ujëqitja), fshikëza urinare, refleksi i urinimit, vetitë fizike dhe kualitative të urinës c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 11: Fiziologjia e sistemit endokrin (hormonal) 9 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë gjëndrat endokrine dhe karakteristikat e tyre - Numërojë hormonet e gjëndrave endokrine - Përshkruajë rëndësinë dhe veprimin e tyre b) Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike dhe funksionale të gjëndrave endokrine Veprimet fiziologjike të hormoneve në indet e cakut dhe efektet e veprimit të tyre Rregullimi i tajitjes të hormoneve të gjëndrave endokrine

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim 132

Kapitulli i 12:

Fiziologjia e organeve gjinore

10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat morfologjike dhe funksionale të organeve gjinore - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e spermatogjenezës dhe ovulacionit b) Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike të organeve gjinore femërore Karakteristikat morfologjike të organeve gjinore mashkullore Fiziologjia e organeve gjinore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i 13: Fiziologjia e SNQ 12 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e SNQ - Dallojë SNQ dhe SNP - Përshkruajë karakteristikat e përgjithshme të receptorëve ndijorë b) Temat e kapitullit - Ndërtimi i SNQ - Palca kurrizore - Truri - Fiziologjia e SNQ - Ndërtimi i SNP - Nervat trunor dhe shpinor (senzitiv, motorik dhe senzomotorik) - Sistemi nervor autonom dhe vegjetativ - Pjesa simpatike dhe parasimpatike - Sistemi i organeve shqisore - Klasifikimi i receptorëve - Fiziologjia e organeve receptore- shqisave c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese 133

-

Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim

134

Programi i lëndës "Parimet e kontrollit të infeksionit"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë nocionin e infeksionit - Tregojë njohuri për sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Zbatojë aspektet e higjienës komunale dhe mbrojtjes së mjedisit përmes punës grupore kreative - Përshkruajë efektet negative të substancave narkotike (alkoolit, duhanit dhe drogës) - Përshkruajë shkaqet e mbipeshës, kequshqyerjes si dhe higjienës së ushqimit - Përshkruajë faktorët e dëmshëm të mjedisit punues dhe rëndësinë e pushimit

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 8 orë

Kapitulli 1: Higjiena personale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë parimet themelore të kontrollit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Përshkruajë sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Dallojë detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe - kolektive b) -

Temat e kapitullit Parimet e mirëmbajtjes së higjienës personale dhe sëmundjet që paraqiten si pasojë e higjienës së dobët Higjiena e gojës dhe e dhëmbëve (aspekti shëndetësorë dhe estetik) Higjiena e veshmbathjes Roli i faktorëve ambiental dhe aktiviteti fizik në ruajtjen e shëndetit Detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe kolektive

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 135

-

Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 2: Higjiena komunale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë aspektet e higjienës komunale - Zbatojë aspektet e mbrojtjes së mjedisit punues përmes punës grupore kreative b) Temat e kapitullit Rëndësia epidemiologjike e ujit të pijes dhe kërkesa higjienike për të Përbërja normale e ajrit Hedhja e mbeturinave dhe menaxhimi i tyre 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 1: Higjiena personale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë parimet themelore të kontrollit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Përshkruajë sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Dallojë detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe - kolektive b) Temat e kapitullit Parimet e mirëmbajtjes së higjienës personale dhe sëmundjet që paraqiten si pasojë e higjienës së dobët Higjiena e gojës dhe e dhëmbëve (aspekti shëndetësorë dhe estetik) Higjiena e veshmbathjes Roli i faktorëve ambiental dhe aktiviteti fizik në ruajtjen e shëndetit Detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe kolektive 136 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 3: Higjiena mentale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë (shpjegojë) raportet e shëndetit trupor dhe shpirtëror - Përshkruajë efektet negative të substancave narkotike b) Temat e kapitullit Raporti i shëndetit trupor dhe shpirtëror Aspektet mentale dhe higjienike të toksikomanive dhe sëmundjet e vartësisë Mënyrat e profilaksës së çrregullimeve mentale higjienike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Higjiena e ushqimit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë mënyrën e drejtë të ushqyerit - Përshkruajë shkaqet e mbipeshës dhe kequshqyerjes - Përshkruaj mënyrat e ruajtjes dhe konservimit të ushqimit b) Temat e kapitullit Proceset fiziologjike lidhur me ushqimin dhe të ushqyerit Rregullat e ruajtjes dhe konservimit të ushqimit Kontrolli higjienik i ushqimit 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin 137

Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Higjiena shkollore dhe e mjedisit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë faktorët e dëmshëm të mjedisit punues - Argumentojë rëndësinë e pushimit b) Temat e kapitullit Mjedisi shkollorë si faktorë i rëndësishëm, në procesin e mbrojtjes dhe përparimit të shëndetit të fëmijëve dhe rinisë Higjiena e objekteve parashkollore dhe shkollore Keq formimet më të shpeshta të cilat sajohen në shkollë 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

138

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësorë"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Tregojë definicionin e shëndetit sipas OBSH-së - Përshkruajë rëndësinë e shëndetit për jetën e njeriut - Përshkruajë rëndësinë e infermierisë si veprimtari profesionale - Dallojë shërbimet të cilat ofrojnë mbrojtjen shëndetësore - Dallojë organizimin e mbrojtjes shëndetësore - Tregojë nivelet e mbrojtjes shëndetësore - Dallojë llojet e enteve shëndetësore - Tregojë punën dhe organizimin e brendshëm të institucioneve shëndetësore - Përshkruajë masat dhe metodat e DD-së - Dallojë nevojat personale të sëmurëve të palëvizshëm - Zbatojë njohuritë në punën profesionale

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 8 orë

Kapitulli i 1:

Njeriu i shëndoshë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Tregojë definicionin e shëndetit sipas OBSH -së - Shpjegojë rëndësinë e shëndetit dhe infermierisë si veprimtari profesionale - Përshkruajë shërbimet që ofrojnë mbrojtje shëndetësore b) Temat e kapitullit Shëndeti, kujdesi shëndetësor dhe infermieria si veprimtari profesionale Mbrojtja shëndetësore dhe shërbimi shëndetësor Niveli i mbrojtjes (parësorë, dytësore, tretësore shëndetësore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 139

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Entet dhe institucionet për mbrojtjen shëndetësore 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë entet për mbrojtje shëndetësore - Përshkruajë shërbimet të cilat ofrojnë mbrojtje shëndetësore - Përshkruajë organizimin e mbrojtjes shëndetësore b) Temat e kapitullit Entet për mbrojtje shëndetësore Institucionet shëndetësore stacionare Organizimi i brendshëm i institucioneve shëndetësorë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Formulojë pyetësorë me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Menaxhimi me të sëmurët e hospitalizuar 15 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë pranimin e të sëmurit në spital - Shpjegojë vendosjen e të sëmurit në dhomë dhe pozitat e tij në shtrat - Menaxhimin në rast të infeksioneve hospitalore b) Temat e kapitullit Pranimi, vendosja dhe lëshimi i të sëmurit Dhoma e të sëmurit dhe veçoritë themelore Pozita e të sëmurit në shtrat Burimet dhe rrugët e përhapjes së infeksionit Profilaksa dhe eliminimi i infeksioneve intrahospitalore

140

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 4: Masat dhe metodat e DDD - së 15 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë masat e DDD-së - Përdorë mjete e dezinfektimit b) Temat e kapitullit Sterilizimi (metodat) Zbatimi i metodës së asepsës dhe antisepsës Dezinfektimi (metodat dhe mjetet)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Higjiena personale dhe llojet e kujdesit shëndetësorë 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë higjienën personale të sëmurëve - Specifikojë të sëmurët e palëvizshëm - Dallojë llojet e kujdesit shëndetësor b) Temat e kapitullit Higjiena personale e pjesëve të trupit Asistimi në mirëmbajtjen e të sëmurit të palëvizshëm Kujdesi intensiv Kujdesi i rëndomtë (vet kujdesi) Kujdesi shtëpiak Kujdesi terminal i të sëmurit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: 141

- Ilustrojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Puna e punëtorit medicinal dhe përkujdesja për të sëmurin a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë punën dhe detyrat e punëtorit medicinal b) Temat e kapitullit Materiali dhe mjetet për fashim Përgatitja e punëtorit medicinal për vizitë Përgatitja e të sëmurit për vizitë Kujdesi për disponim shpirtëror të të sëmurit Vizitat për të sëmurët dhe qëndrimi i punëtorit medicinal ndaj vizitorëve 12 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

142

Programi i lëndës "Shëndeti dhe sëmundjet te njeriu"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Dallojë shenjat që përcjellin sëmundjet e sistemit kardiovaskular - Dallojë shenjat që karakterizojnë sëmundjet e sistemit respirator - Përshkruajë shenjat e abdomenit akut dhe shkaqet e tij - Dallojë çrregullimet inflamatore dhe degjenerative reumatizmale - Përshkruajë shenjat inflamatore të syrit dhe lëndimet e tij - Dallojë sëmundjet e traktit të sipërm inflamator - Përshkruajë lëndimet e veshit - Dallojë kolikat renale dhe çrregullimet e urinimit - Dallojë alergjitë dhe sëmundjet më të shpeshta të lëkurës - Dallojë manifestimet klinike të çrregullimit të glikemisë - Përshkruajë manifestimet klinike të gjëndrës tireoid

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 6 orë

Kapitulli i 1:

Sëmundjet më të shpeshta kardiovaskulare

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e dallimit të shenjave që përcjellin sëmundjet më të shpeshta kardiovaskulare - Dallojë shenjat e përgjithshme dhe të veçanta që përcjellin secilën prej sëmundjeve - Përkujdeset për të sëmurët me shenjat përcjellëse b) Temat e kapitullit Angina pektorale Ifarkti i miokardit Arresti kardiak Aritmitë Hipertensioni arterial Edema akute pulmonare Anemitë

143

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Sëmundjet më të shpeshta respiratore 6 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Kuptojë etiologjinë , paraqitjen, dhe menaxhimin e astmës në komunitet - Dallojë shkaqet dhe trajtimin e pneumonisë, pleuritit, sëmundjeve kronike obstruktive respiratore, pneumotoraksit dhe embolisë pulmonare - Përshkruajë rëndësinë dhe mënyrën e përdorimit të pikfloumetrit dhe nebulizatorit b) Temat e kapitullit astma pneumonitë pneumotoraksi sëmundjet specifike sëmundjet malinje

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Formulojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Sëmundjet më të shpeshta të lëkurës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë lezionet e lëkurës - Identifikojë sëmundjet më të shpeshta të lëkurës - Menaxhojë ato sëmundje të lëkurës 2 orë

144

b) -

Temat e kapitullit Infeksionet dhe infestimet e lëkurës Eczema Lythat Urtikaria Pruritus Aknet Psoriaza Pityriasis rosea Sëmundjet malinje të lëkurës

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve më të shpeshta të lëkurës dhe menaxhimi i tyre - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve të lëkurës nga përditshmëria e tyre. Kapitulli i 4: Sëmundjet më të shpeshta gastrointestinale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë shkaktarët e dhimbjeve abdominale - Dallojë gjendjet që kanë nevojë të referohen në spital - Menaxhojë problemet më të shpeshta gastrointestinale b) Temat e kapitullit Apendiciti Ulçera peptike Pankreatiti Kolika biliare Kolecistiti akut Obstruksionet intestinale Diarea dhe opstipacioni 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale

145

Kapitulli i 5: Sëmundjet urogjenitale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë simptomat e infeksioneve urogjenitale - Asistojë mjekun gjatë kateterizimit të fshikzës urinare b) Temat e kapitullit Ekzaminimi i urinës Cistiti akut Pielonefriti akut Kolika renale Insuficienca renale Syndroma nefrotike Glomerulonefriti Hemodializa dhe dializa peritoneale

4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë në formë të sllajdeve sëmundjet më të shpeshta urogjenitale - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i VI: Sëmundjet më të shpeshta reumatizmale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë shkaktarët më të shpeshtë të dhimbjes së nyjeve - Dallojë shkaktarët e dhimbjes së shpinës - Menaxhojë problemet më të shpeshta të çrregullimeve reumatizmale b) Temat e kapitullit Artriti akut Dhimbjet e shpinës Poliartiti nodoz Skleroza sistemike 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve

146

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i VII: Sëmundjet më të shpeshta të syve a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë shkaqet e inflamacionit të syve - Aplikojë pikat dhe yndyrën për trajtimin e syve të sëmurë - Asistojë mjekun në heqjen e trupave të huaj nga syri b) Temat e kapitullit - Syri i skuqur - Lëndimet e syrit 2 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë rastet e syrit të skuqur me slajde - Prezantojë problemet dhe emergjencat tjera të syrit - Organizojë kuis me slajde

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i VIII: Sëmundjet më të shpeshta në ORL a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë epidemiologjinë e dhimbjes së fytit - Përshkruajë emergjencat më të shpeshta në ORL - Asistojë në heqjen e trupave të huaj nga hunda dhe veshi b) Temat e kapitullit Dhimbjet e fytit Dhimbjet e veshit Lëndimet e veshit dhe hundës Gjakderdhjen nga hunda 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Bëjë prezantimin interaktiv rreth anamnezës së rasteve me dhimbje fyti dhe veshi - Prezantojë emergjencat më të shpeshta të ORL-së - Organizojë punën në grupe të vogla me prezantim të rasteve

147

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezentimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale Kapitulli i IX: Sëmundjet më të shpeshta endokrine a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë gjëndërrat kryesore endokrine - Dallojë shenjat ktyesore të çrregullimit të gjëndrrave endokrine - Aplikojë terapinë e insulinës b) Temat e kapitullit Çrregullimet e gjëndrrës tireoide (hipo dhe hipertireoidizmi) Çrregullimet e gjëndrrës mbiveshkore Çrregullimet e pankreasit 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjeratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezentimi interaktiv me sllajde të sëmundjeve gastrointestinale

148

Programi i lëndës "Shëndeti i të porsalindurit"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Dallojë shenjat vitale të cilat e karakterizojnë të porsalindurin normal - Demonstrojë veprimet të cilat përdoren tek fëmijët e lindur me asfiksi - Zbatojë masat për reanimim - Tregojë planin e përkujdesjes për të penguar obstruksionin e rrugëve të frymëmarrjes - Pengojë hipoterminë - Sigurojë përkujdesje të përshtatshme të lëkurës dhe të pengojë infeksionin - Përshkruaj vaksinimin e porsalindurin - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e gjirit - Përshkruajë procesin e laktacionit - Tregojë nënës për teknikat e gji dhënies - Demonstrojë aftësitë për ndihmë nënës gjatë gji dhënies - Demonstrojë aftësitë ndihmëse për ushqim artificial të sigurt - Përgatitë familjen dhe të porsalindurin për lëshim nga spitali - Dallojë lëndimet e mundshme gjatë lindjes - Identifikojë institucionet (këshillimoret) dhe të përshkruaj rolin e tyre II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 6 orë

Kapitulli 1: Adaptimi në jetën ekstrauterine a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë shenjat vitale të cilat e karakterizojnë të posalindurin normal - Tregojë veprimet të cilat përdoren te fëmijët e lindur me asfiksi - Pengojë obstruksionin e rrugëve të frymëmarrjes b) Temat e kapitullit Shenjat vitale te i posalinduri Veçoritë anatomike të posalindurit Masat antropometrike Veçoritë funksionale dhe fiziologjike Kujdesi ndaj të posalindurit me asfiksi Reanimimi i të posalindurit 149

-

Përkujdesja për të posalindurin në maternitet

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi, mullazhe) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Kujdesi për të porsalindurin normal a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Pengojë hipoterminë te i porsalinduri - Sigurojë përkujdesje të përshtatshme të lëkurës ­ të pengojë infeksionin - Vaksinojë të porsalindurin b) Temat e kapitullit - Kujdesi esencial për të porsalindurin - Procedurat profilaktike c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi, mullazhe) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Lëndimet gjatë lindjes dhe sëmundjet e të porsalindurve 10 orë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë veçoritë të cilat manifestohen pas lindjes (verdhëza, hipotermia, konvulzionet, letargjia, pustulla të rënda të lëkurës) - Tregojë nevojat nutritive te fëmijët me ushqim normal b) Temat e kapitullit Lëndimet e eshtrave dhe muskujve Lëndimet e lëkurës Lëndimet e sistemit nervor Verdhëza te i porsalinduri Infeksioni i kërthizës 150

-

Sepsa te i porsalinduri

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi, mullazhe) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Ushqimi natyror i të posalindurit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruaj procesin e laktacionit - Diskutojë me nënën për teknikat e gji dhënies - Aftësojë nënën për gjidhënie b) Temat e kapitullit - Gjidhënia - Rëndësia, cilësia dhe roli i qumshtit të nënës c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi, mullazhe) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Ushqimi artificial i të porsalindurit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e ushqimit artificial për të porsalindurin - Dallojë llojet e ushqimit artificial - Përshkruaj teknikat e dhënies së ushqimit artificial b) Temat e kapitullit Qumshti pluhur Qumshti i lopës Teknikat e dhënies së qumshtit 5 orë 5 orë

151

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi, mullazhe) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 6: Qendrat pediatrike a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruaj rëndësinë e këshillimoreve - Bashkëpunojë me nënat për mënyrën e përkujdesjes b) Temat e kapitullit - Edukimi i nënës që ka fëmiun në gji - Këshillimi i nënës në këshillimore për nëna dhe fëmijë c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi, mullazhe) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 5 orë

152

Klasa 10 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

"Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10 1 Një modul që aftëson nxënësin për të njohur strukturat an atomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit 11,6 kredi (70 orë) RM 1 ­ Nxënësi duhet të njohë pjesët e skeletit Përmbajtja - Skeleti i kokës - Skeleti i trupit - Skeleti i anësive - Ndërtimi i nyjes lëvizëse - Nyja e krahut, bërrylit, dorës, ijeve, gjurit dhe boshtit të kurrizit Nxënësi duhet që përmes mullazheve të identifikoj muskujt e caktuar, raportin, formën, pozitën dhe ngjitjen Përmbajtja - Muskujt e kokës - Muskujt e qafës - Muskujt e trupit - Muskujt e anësive (ekstremiteteve) Nxënësi duhet që përmes mullazheve të identifikoj organet e njeriut Përmbajtja - Zemra - Enët e gjakut - Mushkëritë - Lukthi - Mëlqia - Pankreasi - Shpretka 153

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

RM 4

Veshkat Zorra e hollë dhe e trashë

Nxënësi duhet të dijë të numëroj elementet e gjakut, të përcaktoj sedimentacionin, hematokritin, kohën e gjakderdhjes dhe grupet e gjakut Përmbajtja - Numërimi i eritrociteve - Sedimentimi i gjakut - Hematokriti - Koha e gjakderdhjes - Numrimi i leukociteve - Përcaktimi i formulës leukocitare - Përcaktimi i grupeve të gjakut Nxënësi duhet të dijë të përcaktoj frekuencën e punës së zemrës, frymëmarrjen, temperaturën trupore, pulsin dhe shtypjen e gjakut Përmbajtja - Auskultimi i toneve të zemrës - Palpimi i pulsit - Matja e shtypjes së gjakut - Matja e temperaturës trupore - Spirometria Nxënësi duhet të dijë si egzaminohen reflekset me rëndësi klinike Përmbajtja - Reflekset e muskujve flekësor - Reflekset e muskujve ekstenzor - Reflekset kutano-abdominale

RM 5

RM 6

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të të mesuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik

154

KR

Nxënësi duhet të: - Përshkruajë pjesë të skeletit të trupit - Përshkruajë pjesë të skeletit të kokës - Përshkruajë artikulacionet e lëvizshme dhe të palëvizshme Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të dallojë: - Muskujt e kokës - Muskujt e qafës - Muskujt e trupit - Muskujt e anësive

RM 2

IV KR

RM 3

IV

Vëzhgimi me listë kontrolli, pyetje përgjigjje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Tregojë raportin topografik të organeve Vëzhgimi me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të përcaktojë: - Numrin e eritrociteve, leukociteve dhe trombociteve - Hemostazën - Sedimentimin e gjakut - Grupet e gjakut

KR

RM 4

IV KR

RM 5

IV KR

Vëzhgimi me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Përcaktojë frekuencën e punë së zemrës - Përcaktojë frekuencën e frymëmarrjes - Demonstrojë matjen e temperaturës trupore - Demonstrojë matjen e pulsit - Demonstrojë matjen e shtypjes së gjakut

RM 6

IV KR

Vëzhgimi me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - Ekzaminojë reflekset me rëndësi klinike

155

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në kabinetin e anatomisë me fiziologji Mësimdhënësi duhet të përdorë demonstrim konkret përmes përdorimit të mullazheve Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete për klasifikimin e eshtrave të skeletit Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkret për përcaktimin e shenjave vitale dhe analizave themelore laboratorike Vlerësimi bëhet përmes demonstrimit praktik të aftësive të fituara

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Mjedise pune për kryerjen e analizave laboratorike - Skeleti i trupit të njeriut - Mullazhet për demonstrimin e organeve dhe topografisë së tyre.

156

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Mjetet, aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësorë" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10 2 Një modul që aftëson nxënësin për përkujdesje të mirë filli ndaj të sëmurit, higjienës së tij dhe aplikimit të metodave të DDD-së 5,8 kredi (35 orë) RM 1 Nxënësi duhet të demonstrojë rregullimin e shtratit të sëmurit dhe vendosjen e tij në shtrat Përmbajtja - Uniformat e punës dhe masat e mbrojtjes personale të pun-ëtorëve shëndetësor - Shtrati i të sëmurit (llojet dhe përbërja) - Rregullimi i shtratit të zbrazët nga dy persona - Rregullimi i shtratit të sëmurit të palëvizshëm - Pozita e të sëmurit në shtrat - Ndërrimi i pozitës së të sëmurit në shtrat - Bartja e të sëmurit Nxënësi duhet të kujdeset rreth higjienës së të sëmurit Përmbajtja - Zbatimi i higjienës te i sëmuri - Asistimi në higjienën e të sëmurit të palëvizshëm - Masat preventive kundër dekubitusit

RM 2

RM 3

Nxënësi duhet të dijë ti zbatojë metodat e dezinfektimit Përmbajtja - Të përdorë mjetet e dezinfektimit - Të zbatojë teknikat e sterilizimit - Të ruajë mjetet dezinfektuese - Të zbatojë rregullat për mbrojtje personale dhe të mjedisit Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të të mesuarit. 157

Procedurat e vlerësimit

Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Ilustrojë pranimin e të sëmurit në spital - Ilustrojë vendosjen e tij në dhomë dhe vendosjen në shtrat - Demonstrojë aftësitë menaxhuese në rast të infeksionit hospitalor Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për higjienën personale të të sëmurit - Zbatojë teknikat e larjes së pjesëve të trupit - Demonstrojë larjen e të sëmurit të palëvizshëm - Zbatojë rregullat e mbrojtjes personale dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përdorimin e mjeteve të dezinfektimit - Zbatojë metodat e asepsës dhe antisepsës Ky modul duhet të realizohet në kabinet të kujdesit shëndetësorë Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete të përkujdesit Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

RM 2

IV KR

RM 3

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Paisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor - Mullazhet për demonsrim praktik

158

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Analizat laboratorike,rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10 3 Një modul që aftëson nxënësin në marrjen e materialit për analiza laboratorike dhe teknikat diagnostikuese 17,5 kredi (105 orë) RM 1 Nxënësi duhet të dijë te plotësojë dokumentacionin e të sëmurit dhe ti përcjellë shenjat vitale Përmbajtja - Organizimi i punës në reparte dhe ambulanca - Dokumentacioni ­ mbajtja dhe ruajtja e protokollit ambulator - Matja e shenjave vitale - Marrja e gjakut dhe analizat tjera plotësuese - Përgatitja e repartit për vizitën e mjekëve - Asistenca mjekut gjatë kontrollit të sëmurit - Ndarja e terapisë - Ushqimi higjiena-dietetikë i të sëmurit - Përgatitja e të sëmurit për ekzaminime plotësuese - Rregullat për mbrojtje në pune dhe të mjedisit Nxënësi duhet të dijë të bëjë teknikat diagnostikues dhe menaxhimin e rasteve emergjente Përmbajtja - Teknikat diagnostikuse ( EKG, Rtg, intubimi,inhalimi, oksigjenoterapia, drenazha pleurale, gastroskopia, kolonoskopia, irigografia , rektoskopia, ndoskopia, - kterizimi i fshkzës,dializa peritoneale dhe hemodializa). - Rregullat për mbrojtje në punë dhe mbrojtje të mjedisit Nzënësi duhet të dijë të aplikoj njhuritë për menaxhimin e rasteve emergjente Përmbajtja - Përpunimi i plagëve - Anti-shok terapia - Heqja e trupave të huaj nga syri, veshi, hunda, fyti dhe 159

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

Procedurat e vlerësimit

rrugët e sipërme të frymëmarrjes Rregullat e mbrojtjes në pune dhe mbrojtjen e mjedisit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Plotësojë, mbajë dhe ruaj dokumentacionin e të sëmurit - Pranojë të sëmurin - Përgatis repartin dhe të sëmurin për vizitën e mjekëve - Marrë gjakun dhe materialin tjetër për ekzaminime plotësuese diagnostiko - zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - Përgatitë të sëmurin për ekzaminim dhe diagnostikim - Përdorë aparatet diagnostikuese - Zbatojë teknikat diagnostikuese - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe mbrojtje të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Përgatitë dhe aplikoj anti-shok terapinë - Zbatojë rregullat e përpunimit të plagëve - Asistojë mjekun gjatë heqjes së trupave të huaj nga syri, veshi, hunda dhe rrugët e sipërme të frymëmarrjes - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe mbrojtje të mjedisit Ky modul duhet të realizohet në klinikën interno Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve, aparateve dhe teknikave diagnostikuese 160

KR

RM 2

IV KR

RM 3

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

-

Nxënësi duhet të angazhohet në pune konkrete të marrjes së mostrave të gjakut dhe materialit tjetër diagnostiko - Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Klinika Interno - Mullazhet për demonstrim praktik

161

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Përkujdesja për të porsalindurin"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 10 4 Një modul praktik që aftëson nxënësit për përkujdesje në boksin e fëmijëve, përkujdesje specifike për të porsalindurin dhe fëmijëve me lëndime dhe keq formime 5,8 kredi (35 orë) RM 1 Nxënësi duhet të mësojë mbi organizimin e punës në boksin e fëmijëve Përmbajtja - Kontrollimi i shenjave vitale - Demostrimi i larjes së fëmijës - Përpunimi i kërthizës - Kujdesi për lëkurë dhe shqisa - Matja e peshës trupore - Vaksinimi - Veshja e të posalindurit RM 2 Nxënësi duhet të dijë përkujdesjen specifike ndaj të porsalindurit Përmbajtja - Të lindurit parakohe - Të lindurit me asfiksi - Reanimimi i të posalindurit Nxënësi duhet të dijë të kujdeset për metodat e të ushqyerit të fëmiut me malformacione Përmbajtja - Ndihma e parë te konvulsionet dhe teknika e të ushqyerit me sondë

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 3

162

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - dallojë shenjat vitale si dhe të bëjë matjet antropometrike te i porsalinduri - demonsrtojë larjen e fëmijës - përkujdeset për higjienën dhe përpunimin e kërthizës - bëjë vaksinimin e fëmijës Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - demonstrojë përkujdesjen për të lindurit para kohe - dijë të asistojë te të lindurit me asfiksi - dijë të asistojë gjatë reanimimit të porsalindurit Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - zbatojë ndihmën e parë te konvulsionet - zbatojë teknikat e të ushqyerit me sondë Ky modul duhet të realizohet në boksin e fëmijëve, si dhe në këshillimore për nëna dhe fëmijë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demostrime konkrete me mullazhe (fëmijë - kukull) Nxënësi duhet të angazhohet me punë konkrete për përkujdesje të fëmijëve në boks Gjatë vlerësimit të nxënësve zbatohet demostrimi praktik i aftësive të fituara

RM 2

IV KR

RM 3

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - boksi i fëmijëve - mullazhe (fëmijë-kukull) - CD-programe

163

Klasa 11 Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës "Parimet e kontrollit të infeksionit"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 11-të nxënësi duhet të: - përshkruan fazat e zhvillimit të sëmundjeve infektive (ngjitëse) - tregojë diagnozën dhe menaxhimin e tyre - përshkruaj masat që duhen ndërmarrë për preventivën e sëmundjeve infektive - dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve respiratorë, gastrointestinale, gjakut dhe zoonozat - Përshkruajë karakteristikat e sëmundjeve të reja infektive. II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1orë/javë = 35rë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Karakteristikat klinike të sëmundjeve infektive a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë fazat e zhvillimit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë diagnostikimin dhe menaxhimin e tyre b) Temat e kapitullit Simptomatologji, evolucioni dhe ecuria e sëmundjeve infektive Çrregullimet dhe ecuria e sëmundjeve infektive Diagnostikimi dhe prognoza e sëmundjeve infektive Terapia specifike dhe jo specifike e sëmundjeve infektive Sëmundja e serumit dhe shoku anafilaktik 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 164

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Evitimi dhe pengimi i sëmundjeve infektive 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë masat që ndërmerren në prevenimin e sëmundjeve infektive - Përshkruajë zbulimin e hershëm të sëmundjeve infektive, izolimin e tyre, dezinfektimin, kontrollin gjatë periudhës rekonvaleshente dhe imunizimin aktiv. b) Temat e kapitullit: - Evitimi i burimeve të infeksionit - Zbulimi i hershëm i sëmundjes, izolimi i të sëmurit, dezinfektimi, kontrolli gjatë rekonvaleshencës - Mënyrat e pengimit të bartjes së infeksionit - Imunizimi aktiv dhe pasiv c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Infeksionet respiratorë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve respiratorë (varicella, morbili, rubela, scarlatina, angina streptokokcike dhe herpes zoster, difteria, krupi, parotiti, meningjiti, pertusis, momonukleoza, gripi. b) Temat e kapitullit: - Karakteristikat e përgjithshme të sëmundjeve infektive me manifestin të sistemit respirator (ethet, varicella, herpes Zoster, rubela, angina streptokokcike dhe erizipel) - Infeksionet specifike respiratorë (gripi, krupi, pertusis, difteria). c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 165

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Infeksionet e traktit gastrointestinal a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve gastrointestinale b) Temat e kapitullit: - Karakteristikat e përgjithshme të sëmundjeve infektive me manifestin të sistemit gastrointestinal - Intoksikacionet alimentare - Toksoinfeksionet gastrointestinale (salmonelozat) - Infeksionet parazitare (dizenteria, kolera, trihineloza) - Inveksionet virale (hepatiti, poliomieliti). c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Infeksionet e traktit gastrointestinal a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve transmisive të gjakut b) Temat e kapitullit: - Rikeciozat - Sëmundja e Brillit - Malaria - Ethet hemorragjike c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 4 orë 6 orë

166

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 6: Zoonozat a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të zoonozave b) Temat e kapitullit: - Antraksi - Tetanusi - Rabiesi - Leptospiroza - Ethet Q - Toksoplazmoza c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 7: Sëmudjet e reja infektive a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dijë karakteristikat specifike të sëmudjeve të reja infektive - Mënyrën e përkijdesjes - Prevencën e tyre b) Temat e kapitullit: - SIDA (AIDS) - Ethet Lasa - Ethet Morburg - Sëmundja legjionare c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 4 orë 5 orë

167

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

168

Programi i lëndës "Edukimi shëndetësorë"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Përshkruajë detyrat dhe programet e punës edukativo-shëndetësore - Përshkruajë përdorimin e mjeteve konkretizuese për realizimin e tyre - Përshkruajë aplikimin e njohurive lidhur me edukimin shëndetësorë nëpër institucione të ndryshme - Tregojë faktet themelore të zhvillimit të jetës seksuale - Tregojë mënyrat e parandalimit të shtatzënisë së padëshiruar - Dallojë sëmundjet ngjitëse seksuale dhe mjekimin e tyre II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Qëllimi dhe principet e punës edukativo-shëndetësore c) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë detyrat në kuadër të problemeve shëndetësore specifike - Zbatojë programet e punës edukativo- shëndetësore d) Temat e kapitullit : Qëllimet dhe principet e punës edukativo-shëndetësore Qëllimi themelor dhe detyrat në kuadër të problematikës shëndetësore specifike Programi i punës edukuese shëndetësore 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

169

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 2 : Metodat dhe mjetet konkretizuese te edukimi shëndetësorë c) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njihet me metodat individuale, grupore dhe komplekse - Aplikojë mjetet konkretizuese për edukimin e popullatës d) Temat e kapitullit : - Metodat dhe format e punës edukativo-shëndetësore - Mjetet konkretizuese të edukimit shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 3 : Edukimi shëndetësorë nëpër institucione c) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për organizimin e mbrojtjes shëndetësore nëpër institucione të ndryshme d) Temat e kapitullit : Edukimi shëndetësorë në : shtëpi të shëndetit spital programet e bashkësisë organizatat para shkollore dhe shkollore 6 orë 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve 170

-

Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 4 : Edukata seksuale dhe rëndësia e saj 8 orë

c) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë esencën e integritetit dhe faktet themelore të zhvillimit seksual - Aplikojë masat mbrojtëse të një shtatzënie të padëshiruar dhe rregullat e higjienës intime d) Temat e kapitullit : Integriteti seksual Faktet e zhvillimit seksual Marrëdhënia seksuale dhe shtatzënia Higjiena intime

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 5 : Metodat e kontracepsionit 7 orë

c) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Diskutojë për metodat e planifikimit familjar, indikacionet dhe kundër-indikacionet e tyre - Demonstrojë përdorimin e disa metodave kontraceptive - Përshkruajë prevalencën e dhunës ndaj femrës d) Temat e kapitullit : Metodat e kontracepsionit Indikacionet dhe kundër-indikacionet për aplikim të mjeteve kontraceptive Dhuna në takime dashurie Eliminimi i shqetësimit seksual

171

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 6 : Sëmundjet ngjitëse seksuale d) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë HIV / AIDS - Përshkruajë gonorenë - Përshkruajë klamidia - Përshkruajë trihomonas - Përshkruajë herpesi gjenital - Përshkruajë papilloma - Përshkruajë sifilisi - Përshkruajë shankroidi - Përshkruajë infeksionet bakteriale, mikotike të traktit urogjenital e) Temat e kapitullit : AIDS Gonorea Klamidia Trihomonas Herpesi gjenital Papilloma Sifilisi, shankroidi 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. 172

Programi i lëndës "Psikologjia e fëmijës"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Njihet me të dhënat historike për zhvillimin psikofizik të fëmijës - Mësoj metodat që zbatohen në studimin e fëmijëve - Përvetësojë karakteristikat e veçanta të periudhave të zhvillimit psikik të fëmijës - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin piko fizik të fëmijës - Përshkruajë zhvillimin motorik të fëmijës - Përshkruajë zhvillimin e emocioneve të fëmijës - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin social të fëmijës - Përshkruajë fazat e zhvillimit të folurit dhe çrregullimet, zhvillimin sensorik të vërejturit, kujtesës të menduarit dhe inteligjencës. II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1 : Hyrje historike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruaj të dhënat historike mbi zhvillimin psikofizik të fëmijës - Shpjegojë ndikimin e teorisë së evolucionit dhe filozofisë - Përshkruajë dhënat mbi zhvillimin e periudhës më të re në psikologjinë e fëmijëve b) Temat e kapitullit : Ndikimi i filozofisë dhe pedagogjisë Teoria e evolucionit dhe filozofisë Testet mentale, testet biheivioriste, psikoanaliza në zhvillimin e fëmijës Periudha më e re në psikologjinë fëmijërore 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 173

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Metodat e studimit të fëmijëve a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë disa nga metodat e studimit psikologjik të fëmijës - Shpjegojë eksperimentin e të vërejturit - Përshkruajë metodat e matjes indirekte f) Temat e kapitullit : Ecuria longitudinale dhe horizontale Historia e rastit dhe metodat e të vërejturit Metodat e analizës së situatës Metodat e matjes indirekte 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Periodizimi a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë zhvillimin psikik të fëmijës në periudha të ndryshme - Shpjegojë zhvillimin e fëmijës në periudhën paranatale - Shpjegojë konceptin mbi të porsalindurin - Përshkruajë karakteristikat e fëmijës së lindur para kohe b) Temat e kapitullit : Periodizimi Periudha paranatale I porsalinduri Fëmija i lindur para kohe (prematur) 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 174

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Faktorët që ndikojnë në zhvillimin psikomotorik të fëmijëve a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë faktorët që ndikojnë në zhvillimin psikik të fëmijës - Përshkruajë zhvillimin motorik të fëmijës b) Temat e kapitullit : - Faktorët e zhvillimit psikik të fëmijës (trashëgimia, rrethi) - Zhvillimi motorik- të ecurit vertikal, përdorimi i dorës, të shkruarit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Zhvillimi emocional dhe social i fëmijës a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë zhvillimin e emocioneve të fëmijës - Përshkruajë karakteristikat e emocioneve të fëmijës - Përshkruajë format e sjelljes sociale të fëmijës - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin social të fëmijës b) Temat e kapitullit : Emocionet e të porsalindurit dhe zhvillimi i tyre Karakteristikat e emocioneve fëmijërore (mllefi, frika, xhelozia, simpatia) Zhvillimi social Reaksionet e para sociale dhe format e sjelljes sociale Faktorët që ndikojnë në zhvillimin social të fëmijës-zhvillimi sensorik 6 orë 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

175

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 6: Të folurit, të vërejturit, kujtesa dhe të menduarit a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë fazat e zhvillimit të folurit dhe çrregullimet - Përshkruajë zhvillimin sensorik e të vërejturit sipas moshës - Përshkruajë zhvillimin e kujtesës dhe çrregullimet - Përshkruajë procesin e të menduarit dhe llojet e të menduarit b) Temat e kapitullit : Zhvillimi i të folurit Çrregullimet e të folurit Zhvillimi senzorik dhe të vërejturit Zhvillimi i ndijimeve dhe perceptimeve të fëmijës Kujtesa dhe veçoritë specifike të kujtesës në periudha të veçanta Të menduarit dhe zhvillimi i inteligjencës 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

176

Programi i lëndës "Farmakologji me dozologji"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Karakteristikat e barnave, përdorimin dhe mënyrën e aplikimit - Dallojë kohëzgjatjen e barit në organizëm, resorbimin, biotransformimin - dhe eliminimin e barit nga organizmi - Vlerësoj mekanizmat e veprimit të barnave në organizëm, dozimin, efektet - e padëshirueshme të tyre në organizëm dhe varshmërinë nga barërat - Dallojë përbërjen e barit, vetitë fiziko-kimike, veprimet e dëshiruara dhe të - padëshiruara, biotransformimin dhe përdorimin e tyre për sëmundjet e ndryshme - Njohë interaksionin e barnave dhe efektet e tyre II. Fondi i orëve 35 x 2 orë në javë / 70 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Farmakologjia e përgjithshme a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë karakteristikat e barnave për përdorim - Zbatojë mënyrën e aplikimit të barnave b) Temat e kapitullit : Origjina e barërave Format e barërave Mënyra e aplikimit të barërave 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit 177

-

Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 14 orë

Kapitulli 2: Farmakokinetika a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë kohëzgjatjen e barërave në organizëm - Krahasojë resorbimin e barërave - Përshkruajë biotransformimin e barërave - Përshkruajë eliminimin e barërave nga organizmi b) Temat e kapitullit : Karakteristikat e barërave për përdorim lokal dhe të përgjithshëm Resorbimi i barërave (nga aparati tretës dhe rruga parenterale) Biotransformimi Matabolizmi dhe eliminimi

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Farmakodinamika a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë mekanizmat e veprimit të barnave në organizëm - Përshkruajë dozimin e barnave - Përshkruajë efektet e padëshiruara të barnave në organizëm - Dallojë varshmërinë nga barnat b) Temat e kapitullit : Mekanizmi i veprimit të barërave Dozimi dhe llojet e dozimit të barërave Efektet e padëshiruara dhe varshmëria nga barërat 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 178

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Farmakologjia speciale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë përbërjen e barërave - Dallojë vetitë fiziko-kimike, veprimet e dëshiruara dhe të padëshiruara, biotransformimin dhe përdorimin e tyre për sëmundje të ndryshme - Përshkruajë interaksionin e barërave dhe efektet e tyre b) Temat e kapitullit : Farmakologjia e SNQ ( relaksantët, sedativët, hipnotikët, antiepileptikët, analgjetikët stimuluesit e SNQ, anestetikët) Farmakologjia e SN autonom (kolinergjikët, antikolinergjikët dhe adrenergjikët) Antiemetikët Preparatet hormonale Barërat antimikrobike Kemoterapeutikët Barërat analgjetike Imunofarmakologjia Interaksioni i barërave Farmakologjia e sistemit kardiovaskular (vazodilatatorët, antiaritmikët) Farmakologjia e traktit digjestiv (antacidet, antikolinergjikët, laksativët, antiemetikët) Farmakologjia e traktit respiratorë (bronkodilatatorët, ekspektorantët, antitusikët, oksigjenoterapia, inhalatorët) Faramkologjia e sistemit urogjenital (diuretikët dhe uterotonikët) Farmakologjia e gjakut (antikoagulantët, fibrinolitikët, antiemetikët, elektrolitët) 38 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe

179

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësor"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat për ekzaminim psikofizikë të sëmurit - Aplikojë teknikat e dhënies së barërave - Demonstrojë metodat për rikthimin e shenjave vitale - Tregojë mënyrat e marrjes për analiza laboratorike - Ndihmojë përgatitjen e pacientit për analiza rëntgenologjike dhe endoskopike - Ndihmojë pacientin për punksion - Dallojë mënyrën e të ushqyerit dhe përkujdesjen ndaj pacientëve me sëmundje të ndryshme II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Ekzaminimi psikofizik i të sëmurit a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat për verifikimin e shenjave vitale b) Temat e kapitullit : Matja e temperaturës Matja e pulsit Frymëmarrja Shtypja e gjakut Ekzaminimi i shenjave vitale Ekzaminimi i urinës Kateterizimi i fshikzës urinare Klizma 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 180

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Veprimet terapeutike medicinale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aplikojë teknikat e dhënies së barërave b) Temat e kapitullit : Marrja e barnave nëpërmjet traktit digjestiv Rruga parenterale e dhënies së barnave Oksigjenoterapia Shoku anafilaktik Përcaktimi i grupeve të gjakut 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Reanimacioni kardiorespirator a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Demonstrojë metodat që përshkruhen për rikthimin e shenjave vitale b) Temat e kapitullit : Parimet themelore të reanimacionit kardiorespirator Pozitat dhe teknikat e masazhës së zemrës Ndërlikimet e shpeshta gjatë reanimacionit 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. 181

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Diagnostika laboratorike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njohë mënyrat e marrjes së materialit për analiza laboratorike b) Temat e kapitullit : Eritrosedimentacioni i gjakut dhe përcaktimi i kohës së gjakderdhjes Lavazha e lukthit Marrja e materialit për analiza laboratorike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj.

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 5: Diagnostika rëntgenologjike dhe ekzaminimet endoskopike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Ndihmojë përgatitjen e pacientit për analiza rëntgenologjike dhe endoskopike b) Temat e kapitullit : - Diagnostika rëntgënologjike nëpër sisteme - Llojet e ekzaminimeve endoskopike c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 6: Punksionet a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : 182 2 orë 4 orë

-

Ndihmojë përgatitjen e të sëmurit për punksion

b) Temat e kapitullit : - Detyrat e motrës medicinale gjatë punktimit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 7: Ushqyerja e të sëmurit dhe përkujdesja a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë mënyrat e të ushqyerit të pacientëve te sëmundjet e ndryshme - Përshkruajë përkujdesjen ndaj të sëmurit me sëmundje të ndryshme b) Temat e kapitullit : - Ushqyerja e metodat e të ushqyerit te sëmundjet e ndryshme - Parimet e kujdesit shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde 4 orë

183

Programi i lëndës "Kirurgji me përkujdesje"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Shpjegojë detyrat themelore në kirurgji. - Përshkruajë dhe të zbatojë metodat profilaktike në kirurgji. - Përshkruajë mënyrën e dhënies së terapisë - Përshkruajë mënyrën e organizimit të punës në repartin kirurgjik - Tregojë teknikat e diagnostikuese në kirurgji. - Tregojë parimet e kujdesit specifik para dhe pas operativ si dhe ndërlikimet e - mundshme. - Përshkruajë fazat e reanimacionit, metodat për ndaljen e gjakderdhjes, përpunimin - kirurgjik të plagëve dhe të menaxhoj llojet e ndryshme të infeksionit në kirurgji. II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1. Njohuri të përgjithshme për kirurgjinë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Tregojë historikun e zhvillimit të kirurgjisë - Përshkruajë detyrat themelore të personelit mjekësor b) Temat e kapitullit : - Zhvillimi historik i kirurgjisë - Detyrat themelore të kirurgjisë në kushte të paqës dhe luftës c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - P;dorë të mësuarit e bazuar në problem 2 orë

184

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2. Profilaksa e infeksioneve në kirurgji 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat profilaktike në kirurgji b) Temat e kapitullit : Asepsa Antisepsa Dezinfektimi Sterilizimi

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3. Veprimet tekniko-medicinale 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përvetësojë mënyrën e aplikimit të terapisë - Përshkruajë rrugët e marrjes së barnave - Përshkruajë metodat diagnostike - Demonstrojë fashimin b) Temat e kapitullit : Rrugët e marrjes së barnave (orale, parenterale) Sondimi i lukthit dhe zorrëve Kateterizimi dhe klizmat Fashimi

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. 185

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli i 4. Organizimi i repartit kirurgjik dhe metodat diagnostike në kirurgji 4 orë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë mënyrën e organizimit të punës në repartin kirurgjik - Përshkruajë aplikimin e teknikave diagnostikuese në kirurgji b) Temat e kapitullit : Organizimi i punës në ambulancë, reparti septik dhe aseptik Organizimi i punës në repartin intensiv Analiza dhe ekzaminimi fizik te fëmija Ekzaminimet radiologjike dhe analizat laboratorike

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim 5 orë

Kapitulli i 5. Përgatitja para operative e të sëmurit dhe anestezioni a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë parimet e kujdesit specifik para operativ - Përshkruajë rolin e infermierit në përgatitjen para operative - Përshkruajë llojet e ndryshme të anestetikëve dhe mënyrën e aplikimit të tyre - Tregojë ndërlikimet e mundshme gjatë anestezionit

b) Temat e kapitullit : - Përgatitja e të sëmurit para operimit - Roli i infermierit në përgatitjen para operative - Anestezioni-llojet e anestetikëve - Ndërlikimet gjatë anestezionit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj.

186

d) -

Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim Reanimacioni 8 orë

Kapitulli i 6.

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë fazat dhe metodat e reanimacionit - Përshkruajë ndërlikimet e mundshme pas operative - Dallojë shenjat e shokut dhe menaxhimin e tij - Përshkruajë metodat për ndaljen e gjakderdhjes së jashtme b) Temat e kapitullit : Reanimacioni gjate operimit Komplikimet pasoperative Shoku Reanimacioni kardio-cerebro-pulmonal Gjakderdhja dhe hemostaza Transfuzioni i gjakut

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim 4orë

Kapitulli i 7. Imobilizimi, lëndimet dhe përpunimi kirurgjik i plagës a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë llojet e lëndimeve dhe menaxhimin e tyre - Aftësohet për aplikimin e metodave të imobilizimit - Përshkruajë përpunimin kirurgjik të plagës b) Temat e kapitullit : Lëndimet e hapura dhe të mbyllura Mënyrat e imobilizimit dhe mjetet për imobilizim Mjetet dhe metodat për përpunim të plagëve

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të:

187

-

Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj. Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim Infeksionet në kirurgji dhe tretmani i tumoreve 4 orë

d) -

Kapitulli i 8.

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për klasifikimin dhe menaxhimin e infeksioneve në kirurgji - Tregojë menaxhimin e te sëmurëve me tumor b) Temat e kapitullit : Anatomia e organeve të tretjes Raportet topografike të pjesëve të organeve të tretjes Gjëndrat ndihmëse të organeve të tretjes Proceset sekretuese, tretja e materieve ushqyese në pjesët e traktit digjestiv dhe rregullimi i tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Bëjë prezantimin interaktiv të lëndës - Organizojë punën në grupe të vogla - Përdorë mjete bashkëkohorë të TI (CD, grafoskop , slajde) d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim

188

Programi i lëndës "Etika në shëndetësi"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Njihet me parimet themelore etike - Aftësohet për zbatimin praktik në përditshmërinë e jetës dhe punës - Zhvillojë shkathtësitë e sjelljes së ndershme dhe të përgjegjshme ndaj - pacientit, punëtorëve tjerë shëndetësorë dhe bashkësisë - Përshkruajë dallimet etike, morale, religjioze në lidhje me riprodhimin, kontracepcionin dhe kontrollin e lindjeve

II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Parimet dhe teoritë e etikës a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë 4 parimet themelore të etikës mjekësore dhe teoritë etike - Përshkruajë njohurit për pëlqimin e informuar duke përfshirë edhe vlerësimin - e aftësisë së pacientit për të gjykuar dhe marrë vendim të pavarur - Kuptojë rëndësinë e konfidencialitetit dhe rastet kur justifikohet thyerja e tij - Përshkruajë faktorët vlerësues të kompetencës për vendimmarrje të pacientit jo kompetent - Përshkruajë kriteret për zbulim dhe justifikimet për mbajtjen e informatave - Përshkruajë kriteret dhe mundësitë e ndërprerjes së raportit mjek pacient b) Temat e kapitullit : Konfidenca, zbulimi i sekretit mjekësorë Veçoritë e raportit punëtorë shëndetësorë-pacient Fillimi dhe ndërprerja e raportit punëtorë shëndetësorë-pacient Pacienti dhe regjistrat mjekësorë Pëlqimi i informuar i pacientit apo familjes së tij 9 orë

189

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Problemet etike të përditshme 26 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë dallimet etike, morale dhe religjioze në lidhje me çështjet si: teknologjia - riprodhuese, aborti, përcaktimi i gjinisë, kontracepcioni dhe kontrollimi i lindjeve - Përshkruajë problemet etike të lidhura me pacientë pediatrin dhe prindësi - Përshkruajë implikimet e mundshme të tejkalimit të raportit dhe mardhëniet profesionale me pacient të gjinisë tjetër,pacient paliativ dhe kolegë b) Temat e kapitullit : Vendimi për riprodhim Probleme të ndryshme etike Rreziqet mjekësore për punëtorin shëndetësorë dhe pacientin Trajtimet alternative Certifikimi i paaftësisë së pacientit Përgjegjësia profesionale Pacienti pediatrin Raporti seksual ndërmjet pacientit dhe punëtorit shëndetësorë Kujdesi paliativ Etika e praktikës Punëtori shëndetësorë dhe shoqëria Raporti me punëtorët tjerë shëndetësorë Hulumtimet Testimet gjenetike dhe etika

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

190

Klasa 11 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Analizat laboratorike, rëntgenologjike, diagnostikuese në kirurgji" Lami: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11 5 Një modul që aftëson nxënësin për organizimin e punës në repartin kirurgjik dhe menaxhimin me të sëmurët para dhe pas intervenimit kirurgjik. 29 kredi (175 orë) RM 1 Nxënësi duhet të shpjegojë organizimin e punës në repartin kirurgjik dhe detyrat e tij si infermier Përmbajtja - Salla e operacionit - Reparti për kujdesin intensiv dhe reanimim - Masat profilaktike Nxënësi duhet të aplikojë praktikisht teknikat medicinale dhe diagnostikuese Përmbajtja - shpërndarja e terapisë - ekzaminimi rëntgen. Nxënësi duhet të zbatojë metodat e përgatitjes paraoperative të sëmurit Përmbajtja - përgatitja paraoperative e të sëmurit kirurgjik akut - përgatitja paraoperative e të sëmurit me rrezik të vogël operativ - përgatitjet e veçanta paraoperative (operacion në lukth,në zorrë te trashë dhe të hollë) - përgatitjen paraoperative të sëmurit për operim të mëlcisë, shpnetkës dhe pankreasit) - përgaditjen paraoperative e të sëmurit te operacionet gjinekologjike

RM 2

RM 3

191

RM 4

Nxënësi duhet të njihet me aparatet dhe dokumentet për anestezion, metodat e reanimimit para dhe pasoperative si dhe menaxhimin e komplikimieve të mundshme Përmbajtja - reanimimi gjatë dhe pas operacionit - oksigjenoterapia - mbajtja nën kontroll e të sëmurit pas operativ - menaxhimi i komplikimeve të hershme dhe të vonshme pasoperative Nxënësi duhet të përshkruajë grupet e gjakut dhe metodat për ndërprerjen e gjakderdhjes Përmbajtja - përcaktimi i grupit të gjakut dhe Rh faktorit - gabimet teknike dhe biologjike - teknikat e transfuzionit të gjakut - metodat dhe komplikimet e transfuzionit Nxënësi duhet të aplikojë praktikisht metodat e imobilizimit Përmbajtja - imobilizimet te lëndimet kokë-fytyrë-qafë - imobilizimet e bushtit kurrizorë - imobilizimet e trungut dhe ekstremiteteve Nxënësi duhet të demonstrojë përpunimin kirurgjik të infeksioneve në kirurgji Përmbajtja - infeksion local - infektimet anaerobe - infektimi i përgjithshëm i organizmit-sepsa

RM 5

RM 6

RM 7

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - organizojë punën në repartin kirurgjik - vendos dhe të përkujdeset për të sëmurin në repartin - intensiv - aplikojë masat profilaktike 192

KR

RM 2

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - aplikojë praktikisht shpërndarjen e terapisë - përgatit pacientin për ekzaminime rëntgenologjike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përgatit të sëmurin para operacionit - përkujdeset për të sëmurin pas operacionit Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - dallojë aparaturën për anestezion - aplikojë metodat e reanimimit para dhe pas operative Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përcaktojë grupet e gjakut dhe Rh faktorin - aplikojë metodat për ndërprerjen e gjakderdhjes Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - aplikojë metodat e imobilizimit të pjesëve të ndryshme të trupit Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përgatit të sëmurin para operacionit - përkujdeset për të sëmurin pasoperacionit

RM 3

IV

KR

RM 4

IV KR

RM 5

IV KR

RM 6

IV KR

RM 7

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në klinikën e kirurgjisë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve - Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete në realizimin e modulit - Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: reparti intensiv - salla e operacionit - ambulanca 193

Baza materiale e domosdoshme

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit"

Lami: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11 6 Një modul që aftëson nxënësin të njohë specifikat e punës në repartin e sëmundjeve infektive, trajtimin e të sëmurëve, aplikimin e terapisë dhe marrjen e materialit për analiza laboratorike 17,5 kredi (105 orë) RM 1 Nxënësi duhet njohë specifikat me rastin e pranimit të sëmurëve me sëmundje ngjitëse Përmbajtja - izolimi struktural dhe hapësinor - mbrojtja personale e personelit - ushqyerja e të sëmurit Nxënësi duhet të Përshkruajë trajtimin dhe lirimin e të sëmurëve me sëmundje infektive si dhe dezinfektimin dhe dezinsektimin e repartit Përmbajtja - trajtimi i të sëmurëve me sëmundje infektive - lirimi i të sëmurëve - dezinfektimi dhe dezinsektimi në repartin infektiv Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e aplikimit të terapisë, reaksionet e padëshiruara, përgatitjen e anti shok terapisë si dhe teknikën e testeve alergjike Përmbajtja - aplikimi i serumit dhe prova për desenzibilizim - preventiva e reaksioneve të pa dëshiruara - anti-shok terapia - teknika e testeve alergjike Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e aplikimin,evidentimin dhe organizimin e vaksinave Përmbajtja - evidenca dhe organizimi i vaksinimit - aplikimi i vaksinave Nxënësi duhet të përshkruajë përkujdesjen dhe ushqyerjen, aplikimin e terapisë dhe marrjen e materialit për analizë tek 194

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

RM 4

RM 5

sëmundjet infektive Përmbajtja - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet respiratorë - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet e traktit gastrointestinal - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet e gjakut - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te zoonozat - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te sëmundjet infektive Procedurat e vlerësimit Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - bëjë izolimin struktural dhe hapësinor të sëmurit - aplikojë masat për mbrojtjen personale - ndihmojë ushqyerjen e të sëmurit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë trajtimin e të sëmurit me sëmundje infektive - këshillojë të sëmurin para lirimit nga klinika - aplikojë metodat e dezinfektimit dhe dezinsektimit të sëmurit dhe dhomës Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - asistojë në aplikimin e serumit - dallojë reaksionet e padëshiruara - përgatisë anti shok terapinë - asistojë në realizimin e testeve alergjike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik 195

RM 2

IV

KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV

KR

Nxënësi duhet të: - përpilojë evidencat dhe organizimin e vaksinimit - realizojë aplikimin e vaksinave Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - aplikojë terapinë - përkujdeset për të sëmurin me infeksione respiratorë, gastrointestinale, gjakut dhe zoonoza - përkujdeset ndaj të sëmurit me HIV-AIDS

RM 5

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

ky modul duhet të realizohet në Klinikën Infektive mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete - nxënësi duhet të angazhohet në punë praktike - vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara _____________________________ Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - reparti infektiv - dhoma e kujdesit intensiv - ambulanca

Baza materiale e domosdoshme

196

Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve profesionale Niveli I

ARSIMI PROFESIONAL

197

Klasa 12 Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësor"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë parimet dhe qëllimet e punës edukative-shëndetësore - Përshkruajë metodat e edukimit shëndetësor - Dallojë mjetet edukative-shëndetësore në institucionet edukative- shëndetësore - Shpjegojë punën edukative-shëndetësore (konkretizimit dhe komunikimit masiv) - Tregojë njohuri për zhvillimin e sëmurjes së TBC dhe faktorët që ndikojnë në të - Përshkruajë shkaqet e sëmurjes mentale dhe masat e parandalimit të tyre - Përshkruajë punën edukative-shëndetësore me alkoolistët, narkomanët dhe duhanpirësit II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Zhvillimi historik dhe rëndësia e edukimit shëndetësorë 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë përkufizimin dhe rëndësinë e edukimit shëndetësor - Përshkruajë parimet dhe planifikimin e punës edukative-shëndetësore b) Temat e kapitullit - Zhvillimi historik dhe rëndësia e edukimit shëndetësor - Përkufizimi i edukimit shëndetësor dhe lidhshmëria e tij me disiplinat e tjera - Qëllimet, parimet dhe motivimi në punën edukative-shëndetësore - Planifikimi, programimi i punës edukative-shëndetësore dhe personaliteti i punëtorit edukativ-shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 198

-

Të ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret Ti angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Ti zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Të përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Metodologjia e veprimtarisë edukative-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë klasifikimet e metodave të edukimit shëndetësor - Tregojë punën edukative-shëndetësore në bashkësi (komunitet) b) Temat e kapitullit Metodat e edukimit shëndetësor - individuale Metodat e punës në grupe Metodat komplekse dhe puna edukative-shëndetësore në bashkësi (komunitet) 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Mjetet edukative-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë mjetet edukative-shëndetësore - Dallojë mjetet e komunikimit masiv b) Temat e kapitullit Mjetet edukativo-shëndetësore të shtypura Fotografitë lëvizëse Artikujt dhe revistat e specializuara Motivimi dhe faktorët që ndikojnë në efikasitetin e mjeteve edukativo shëndetësore 5 orë

199

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Puna edukative-shëndetësore në institucionet dhe grup moshat e ndryshme të popullatës 6 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Të përshkruajë edukimin shëndetësor në dritore dhe ordinancën e mjekut - Të përshkruajë punën edukative-shëndetësore në mbrojtjen e shëndetit të gruas, fëmijëve dhe rinisë - Të përshkruajë punën edukative-shëndetësore nëpër organizatat punuese b) Temat e kapitullit - Edukimi shëndetësor në institucionet shëndetësore dhe realizuesit e punës edukativeshëndetësore - Puna edukative-shëndetësore në mbrojtjen shëndetësore të grave, fëmijëve dh rinisë - Puna edukative-shëndetësore në kuadër të veprimtarisë së patronazhit dhe shërbimit higjieno-epidemiologjik - Puna edukative-shëndetësore në entet parashkollore dhe në shkolla - Edukimi shëndetësor i punëtorëve në organizata punuese dhe i të moshuarve c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Puna edukative-shëndetësore me pacient me tuberkulozë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Të shpjegojë faktorët që ndikojnë në zhvillimin e tuberkulozes dhe masat që duhet të ndërmerren në luftë kundër tuberkulozes b) Temat e kapitullit - Anketa epidemiologjike, asanimi i mjedisit familjar dhe kimioprofilaksa - Puna edukative-shëndetësore me të sëmurit nga TBC

200

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Puna edukative-shëndetësore me të sëmurit mental a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Të përshkruajë shkaqet e sëmurjeve mentale dhe masat parandaluese ndaj tyre - Të përzgjedhë institucionet për bashkëpunim me të sëmurit mental b) Temat e kapitullit - Shkaqet, parandalimi, udhëzimi i familjes për qasjen ndaj të sëmurit mental - Bashkëpunimi me institucionet për të sëmurit mental c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 7: Puna edukative-shëndetësore në zgjedhjen e problemit të alkoolizmit, narkomanisë dhe pirjes së duhanit 5 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat themelore të alkoolizmit si dhe mbrojtjen shëndetësore për zgjedhjen e problemit të alkoolizmit - Përshkruajë klasifikimin e llojeve të drogave, pasojat e përdorimit kronik dhe parandalimin (prevencën) - Tregojë pasojat shëndetësore që shkakton pirja e duhanit si dhe masat që duhet të ndërmerren kundër pirjes së duhanit b) Temat e kapitullit Zbulimi i alkoolizmit (mbrojtja shëndetësore në zgjedhjen e problemit të alkoolizmit) Klasifikimi i drogave, pasojat e përdorimit kronik dhe masat preventive Puna edukative-shëndetësore në luftën kundër pirjes së duhanit Puna edukative-shëndetësore në luftën kundër SIDA-së 2 orë

201

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 8: Puna edukative-shëndetësore me të sëmurit kronik a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë rolin e regjimit higjieno-dietetikë te të sëmurit kronik - Dallojë përkujdesjen për të sëmurit e pavetëdijshëm dhe pjesërisht të lëvizshëm b) Temat e kapitullit - Roli i regjimit higjienë-dietetikë te të sëmurit kronik - Kujdesi për të sëmurit e pavetëdijshëm dhe pjesërisht të lëvizshëm c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde 2 orë

202

Programi i lëndës "Obstetrikë me kujdes"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Përshkruaj eshtrat e komblikut dhe organet gjenitale të femrës si dhe anomalitë e mundshme gjatë zhvillimit të këtyre organeve - Përshkruaj ciklin menstrual, pubertetin dhe gametogjenezën (ovogjenezën dhe spermatogjenezën) - Përshkruaj fekondimin e qelizës vezë, zhvillimin e frytit gjatë muajve të shtatzënësisë dhe ecurinë e këtij procesi fiziologjik - Tregoj mënyrën e organizimit të punës në entet për mbrojtjen e gruas shtatzënë - Përshkruaj aktin e lindjes me metoda bashkëkohore si dhe mundësinë e komplikimeve gjatë dhe pas lindjes II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Anatomia e organeve gjenitale të femrës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj ndërtimin e organeve të jashtme dhe të brendshme gjenitale - Përshkruaj sistemin nervor- hormonal dhe enët e gjakut që vaskularizojnë organet gjenitale - Dallojë periudhat e jetës së gruas - Përshkruaj ciklin menstrual b) Temat e kapitullit Organet gjenitale të jashtme Organet gjenitale të brendshme Aparati lidhës dhe sistemi i enëve të gjakut Sistemi i nervëzimit, limfatik dhe gjëndëruat e qumështit të gruas 5orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 203

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Fiziologjia e aparatit gjinorë femërorë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj funksionet kryesore fiziologjike të organeve gjenitale femërore - Përshkruaj fazën e ciklit menstrual dhe higjienën e kësaj periudhe b) Temat e kapitullit - Cikli menstrual dhe ndryshimet ciklike - Cikli vezorë, mitërorë, hormonal dhe higjiena e periudhës menstruale c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metoda bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) (CD-programe,filma,ushtrime vizuale grafoskop etj). Kapitulli i 3 : Anatomia e komblikut a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj anatomik të komblikut - Dallojë rrethin e vogël dhe të madh të komblikut - Demonstroj mënyrën e matjes së legenit b) Temat e kapitullit - Kockat, kyçet e legenit dhe legeni obstetrik - Pjerrësia e legenit, ndikimi i pozicionit të gruas, muskujt e legenit dhe hapësira e legenit - Matjet e legenit (pelvimetria) c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve 204 4 orë 2 orë

- Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop). Kapitulli i 4 : Fiziologjia e shtatzënësisë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj fekondimin e qelizës vezë - Dallojë zhvillimin e frytit gjatë muajve të shtatzënësisë - Tregojë ecurinë e shtatzënësisë b) Temat e kapitullit Frytnimi, nidacioni dhe zhvillimi i qelizës vezë Pjesët përbërëse të ovulumit Zhvillimi i frytit gjatë muajve të shtatzënësisë Ndryshimet fiziologjike gjatë shtatzënësisë Diagnoza e shtatzënësisë, përcaktimi i moshës së shtatzënësisë dhe ditës së lindjes Pozita, vendosja dhe ngacmimi i frytit Higjiena dhe dieta e gruas shtatzënë Asepsia dhe antisepsa në obstetrikë 11 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5 : Këshillimoret për shtatzëna dhe entet për mbrojtjen e nënës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj përgatitjen psikofizike të gruas shtatzënë për lindje - Dallojë mbrojtjen antenatale, perinatale dhe pasnatale t gruas - Shpjegoj organizimin e puns n entet pr mbrojtjen e nave b) Temat e kapitullit Kontrollimi i gruas shtatzn Prgatitja psikofizike pr lindje Mbrojtja antenatale, perinatale dhe pasnatale e gruas Organizimi i puns n entet pr mbrojyjen e nnave 5 orë

205

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi inter aktiv me sllajde Kapitulli i 6 : Lindja normale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj fillimin, kohëzgjatjen dhe përfundimin e lindjes normale - dallojë udhëheqjen bashkëkohore të lindjes - Tregojë karakteristikat e lehonisë b) Temat e kapitullit Shkaqet e fillimit të lindjes dhe paralajmërimi i lindjes Mekanizmi i tkurrjes së fijeve muskulore dhe i hapjes së qafës së mitrës Periudha e vrullshme dhe dukuritë mekanike e plastike Periudha e placentës dhe zgjatja e lindjes 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

206

Programi i lëndës "Gjinekologji me kujdes"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Përshkruaj anomalitë gjatë zhvillimit të organeve gjenitale të gruas - Dallojë veprimin fiziologjik të hormoneve te gruaja - Përshkruaj ekzaminimin gjinekologjik dhe marrjen e anamnezës gjatë vizitës se gruas - Dallojë pozitën normale dhe patologjike të organeve gjenitale të brendshme, shpjegojë faktorët që ndikojnë në lëndimin e organeve gjenitale si dhe sëmurjet e këtyre organeve - Përshkruaj faktorët që ndikojnë në sterilitetin bashkëshortor - Dallojë metodat e mbrojtjes nga shtatzënia - Shpjegojë çrregullimet e gjakderdhjeve nga mitra II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Anomalitë në zhvillimin e organeve gjenitale të femrës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë anomalitë e mundshme gjatë zhvillimit të organeve gjenitale të femrës b) Temat e kapitullit - Rëndësia klinike e anomalive të traktit gjenital (atrezioni i himenit dhe anomalitë e vaginës) - Anomalitë në zhvillimin e mitrës - Hermafroditizmi dhe pseudo-hermafroditizmi c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem 3 orë

207

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Hormonet në gjinekologji a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë veprimin fiziologjik të hormoneve te gruaja b) Temat e kapitullit - Hormonet e hipofizës - Hormonet seksuale c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) Kapitulli i 3: Anamneza dhe vizita gjinekologjike 4 orë 2 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj ekzaminimin gjinekologjik dhe marrjen e anamnezës gjatë vizitës së gruas b) Temat e kapitullit Anamneza Ekzaminimi i kombinuar gjinekologjik Ekzaminimet plotësuese në gjinekologji

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi )dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve

208

Kapitulli i 4: Pozita e organeve gjenitale të gruas a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë pozitën normale dhe patologjike të organeve gjenitale të brendshme b) Temat e kapitullit Descenzusi vaginal Retroversioni dhe retrofleksioni i mitrës Prolabimi komplet dhe jokomplet i mitrës Inversioni i mitrës

4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metoda bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) (CD-programe,filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Sëmurjet dhe lëndimet e gjenitaleve të gruas 6 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Shpjegojë faktorët që ndikojnë në lëndimin e organeve gjenitale dhe sëmurjet e këtyre organeve b) Temat e kapitullit Perforacioni i mitrës dhe fistulat e organeve të pelvikut të vogël Sëmurjet e organeve të jashtme gjenitale Sëmurjet e vaginës Sëmurjet e mitrës dhe adnekseve

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Steriliteti bashkëshortor a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Shpjegojë faktorët që ndikojnë në sterilitetin bashkëshortor 209 3 orë

b) Temat e kapitullit - Çrregullimet anatomike të organeve gjenitale të brendshme, të jashtme si dhe të organeve endokrine - Metodat hulumtuese për vërtetimin e kalueshmërisë së tubave - Preventiva e infeksioneve të organeve gjenitale të femrës c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 7: Kontracepsioni a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë metodat mbrojtëse nga shtatzënia b) Temat e kapitullit Metodat dhe mjetet e kontracepsionit Metodat mekano-kimike të mbrojtjes së gruas Metodat biologjike të kontracepsionit 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 8: Amenorea dhe gjakderdhjet e çrregullta prej mitrës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Shpjegojë çrregullimet e gjakderdhjes nga mitra b) Temat e kapitullit - Çrregullimet menstruale - Metrorargjia 2 orë

210

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 9: Tumoret e organeve gjenitale dhe ndryshimet citogjenetike në gjinekologji 4 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Shpjegojë llojet e ndryshme të tumoreve të organeve gjenitale b) Temat e kapitullit Gjendjet parakancerogjene dhe distrofike në gjinekologji Tumoret beninj dhe malinj të mitrës Diagnoza e hershme e karcinomës së mitrës Tumoret e vezorëve

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 10: Sëmurjet veneriane a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë karakteristikat specifike të sëmurjeve veneriane b) Temat e kapitullit - Sifilizi dhe gonorea - Ulkus molle c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve 211 2 orë

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

212

Programi i lëndës "Neuropsikiatri me kujdes"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Përshkruajë zhvillimin dhe ndërtimin e sistemit nervor - Dallojë reflekset klinike dhe tonusin muskulor - Përshkruajë sëmurjet inflamatore të SNQ dhe shkaqet e tyre - Përshkruajë simptomat e sëmurjeve vaskulare të SNQ - Dallojë sëmurjet neuromuskulore të lindura dhe të fituara - Dallojë shenjat e retardimeve psikomotore si dhe simptomat klinike dhe faktorët etiopatogjenetik të epilepsisë - Dallojë manifestimet klinike të psikozave dhe neurozave - Përshkruajë karakteristikat e sëmurjeve të vartësisë dhe llojet e tyre - Dallojë çrregullimet e shëndetit mental dhe masat preventive ndaj këtyre çrregullimeve II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Zhvillimi, ndërtimi dhe ndarja e sistemit nervor 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë zhvillimin dhe ndërtimin e sistemit nervor - Të dallojë ndarjen e sistemit nervor - Të përshkruajë mbështjellat e strukturave nervore, enët e gjakut dhe lëngun truroshpinor (LCS) b) Temat e kapitullit Zhvillimi dhe ndërtimi i sistemit nervor Ndarja e sistemit nervor në sistemin nervor qendror dhe periferik Sistemi nervor periferik ­ vaskularizimi dhe LCS Planifikimi, programimi i punës edukative-shëndetësore dhe personaliteti i punëtorit edukativ-shëndetësor

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret 213

-

Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Neurologjia e përgjithshme a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë çrregullimet motorike - Demonstrojë provokimin e reflekseve klinike - Përshkruajë çrregullimet e tonusit muskulor b) Temat e kapitullit Sistemi motorik Sensibiliteti Reflekset klinike dhe tonusi muskulor 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) Kapitulli i 3: Neurologjia speciale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë sëmurjet inflamatore të sistemit nervor qendror dhe shkaqet e tyre - Dallojë manifestimet klinike të këtyre sëmurjeve - Njohë mënyrat e përkujdesjes ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Encefaliti dhe ndarja Abscesi i trurit Paraliza cerebrale Encefalomieliti Meningjiti 4 orë

214

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi )dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Sëmurjet vaskulare të sistemit nervor qendror a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë çrregullimet e vaskularizimit të sistemit nervor qendror - Dallojë simptomat klinike të arterosklerozës, iskemisë dhe infarktit të trurit - Përshkruajë metodat e përkujdesjes ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Arterioskleroza e enëve të gjakut në tru Iskemia kalimtare dhe infarkti i trurit Gjakderdhjet intrakraniale 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metoda bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) (CD-programe,filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Sëmurjet neuromuskulore të lindura dhe të fituara a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë sëmurjet neuromuskulore të lindura dhe të fituara - Dallojë manifestimet klinike të këtyre sëmurjeve - Dallojë mënyrat e përkujdesjes ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Distrofia neuromuskulore Miastenia gravis Poliomioziti 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 215

-

Organizojë luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Retardimi psikomotor dhe epilepsia a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë shkaqet e retardimit psikomotor - Përshkruajë simptomat klinike dhe përkujdesjen ndaj këtyre të sëmurëve b) Temat e kapitullit Retardimi psikomotor Idioti dhe kretinizmi Çrregullimet kromozomale (Dauwn) Epilepsia dhe konvulsionet Gjendjet komatoze 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 7: Funksionet psikike dhe çrregullimet e tyre a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë funksionet normale psikike dhe çrregullimet e këtyre funksioneve - Tregojë përkujdesjen ndaj të sëmurëve me çrregullime psikike b) Temat e kapitullit Çrregullimet e të vërejturit (iluzionet, halucinacionet) Vëmendja dhe çrregullimet e sajë Memoria dhe çrregullimet e sajë Çrregullimet e inteligjencës Çrregullimet e ndjenjave dhe vetëdijes 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese 216

-

Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 8: Sëmurjet mentale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj klasifikimin e neurozave - Dallojë manifestimet klinike të psikozave b) Temat e kapitullit Neurozat Anksiozat Histeria Sëmurjet psikosomatike Çrregullimet e personalitetit 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 9: Psikozat a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë llojet e psikozave dhe ndarjen e tyre b) Temat e kapitullit - Psikozat (skizofrenia, paranoja, mania) - Sëmurjet e vartësisë (alkoolizmi,dhe narkomania c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve 3 orë

217

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 10: Higjiena mentale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë çrregullimet e shëndetit mental dhe masat preventive të këtyre çrregullimeve b) Temat e kapitullit - Higjiena mentale ( në industri dhe gjeriatri) - Sëmurjet e vartësisë (alkoolizmi dhe narkomania) c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde 2 orë

218

Klasa 12 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Përkujdesja për gruan në gjinekologji" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

Numri i modulit 7 Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj gruas, shtatzënës dhe lehonës 21,3 kredi (128 orë) RM 1 Nxënësi duhet të respektojë organizimin e punës në repartin e gjinekologjisë dhe akusherisë si dhe ambulanca gjinekologjike Përmbajtja - organizimi i punës në repartin e gjinekologjisë - plotësimi i dokumentacionit, mbajtja dhe ruajtja e protokolit ambulatorë - matja e shenjave vitale - përgaditja e repartit për vizitë të mjekëve - përgaditja e te sëmurit për ekzaminime klinike - rregullat për mbrojtje ne punë dhe të mjedisit - ndihmë në ndarjen e terapisë RM 2 Nxënësi duhet të demonstrojë aplikimin e metodave të dezinfektimit dhe sterilizimit gjatë punës rreth të sëmurit Përmbajtja - dezinfektimi dhe sterilizimi i instrumenteve Nxënësi duhet të shpjegojë procedurat e pranimit të gruas, lehonës në repartin gjinekologjik Përmbajtja - pranimi i gruas dhe lehonës në repart - anamneza gjinekologjike - pregaditja fizike dhe psikike e gruas për lindje - pregaditja e gruas për vizitë gjinekologjike Nxënësi duhet të shpjegojë pregaditjen e gruas për intervenim diagnostikues Përmbajtja 219

RM 3

RM 4

-

marrja e strishos vaginale dhe cervikale përgaditja për kolposkopi, celioskopi dhe histerioskopi përgaditja për biopsi, kiretazh dhe abort përgaditja për punksionin e Duglasit dhe mënjanimin e kondilomave

RM 5

Nxënësi duhet të shpjegojë kujdesin ndaj gruas me sëmundje të organeve gjenitale Përmbajtja - desensus, prolaps, perforacion i uterusit - endometriti, metrorargjia dhe parametriti - përgaditja e gruaspër lavazh vaginal dhe vendosjen e vaginaleteve - përcjellja e lakorës së temperaturës për ovulim - përgaditja për inseminacion - përgaditja e gruas për vendosjen e spirales

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë plotësimin e dokumentacionit dhe ruajtjen e protokolit - argumentojë matjen e shenjave vitale - demonstrojë organizimin e punës në repartin gjinekologjisë Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë metodat e sterilizimit dhe dezinfektimit të instrumenteve Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - shpjegojë procedurat e pranimit të gruas, lehonës në repartin gjinekologjik - demonstojë marrjen e anamnezës gjinekologjike - shpjegojë procedurat e përgaditjes psikofizike për 220

KR

RM 2

IV

KR

RM 3

IV

KR

vizitë gjinekologjike dhe lindje RM 4 IV Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - shpjegojë përgaditjen e gruas për intervenim diagnostikues: strisho vaginale, kolposkopi, celioskopi, biopsi, kiretazh, abort, punksion të Duglasit, mënjanim të kondilomave Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - dallojë pozitat jonormaletë organeve gjenitale - shpjegojë shenjat e perforimit të uterusit dhe inflamacioneve të uterusit - përshkruaj metodat e përgaditjes së gruas për lavazh vaginal, inseminacion dhe vendosjen e spirales - dallojë ndryshimet e lakores së temperaturës për përcaktimin e ovulacionit Ky modul duhet të realizohet në klinikën e gjinekologjisë me obstetrikë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime praktike të përdorimit të drejtë të teknikave Nxënësi duhet të angazhohet vazhdimisht në punë konkrete përkujdesjes Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

KR

RM 5

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - klinika e gjinekologjisë - ambulanta gjinekologjike

221

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Përkujdesja për shtatzënën në obstetrikë" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

Numri i modulit 8 Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj gruas shtatzënë në obstetrikë 26,6 kredi (160) RM 1 Nxënësi duhet të respektojë organizimin e punës në repartin e akusherisë dhe parimet e punës në maternitet Përmbajtja - Organizimi i punës në repartin e akusherisë - Plotësimi i dokumentacionit,plotësimi dhe ruajtja e protokollit - Matja e shenjave vitale - Përgatitjet e repartit për vizitë të mjekëve - Përgatitjet e të sëmurës për egzamini klinik - Rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit - Ndarja e terapisë RM 2 Nxënësi duhet të demonstroj njohuritë për pranimin e shtatzënës në repart si dhe përgatitjen psikofizike për lindje dhe abort Përmbajtja - Pranimi i shtatzënës në repart - Përgatitja psikofizike për lindje - Anamneza e gruas shtatzënë - Egzaminimi i gruas shtatzënë Nxënësi duhet të demonstroj teknikat e matjes së parametrave të pelvikut Përmbajtja - Matja e legenit me pelvimetër (teknikat e matjes) - Matja e diametrit diagonal dhe të jashtëm - Matja e diametrit ndërmjet dy gungave ndenjëse dhe teknika e vlerësimit të harkut mbivetorë - Përgatitja për ekzaminim radiologjik të legenit Nxënësi duhet të demonstrojë ecurinë e periudhave të lindjes Përmbajtja - Drejtimi i periudhës së hapjes 222

RM 3

RM 4

RM 5

Drejtimi i periudhës së shtytjes Rregullat e përparimit të kokës në dalje Përpunimi parësorë i të porsalindurit Drejtimi i periudhës së placentës Shenjat dhe shkolitja e placentës

Nxënësi duhet të shpjegojë metodat ndihmëse për përfundimin e lindjes Përmbajtja - Metodat ndihmëse për përfundimin e lindjes - forcepsi - vakumi - epiziotomia - prerja cezariane

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstroj plotësimin e dokumentacionit, mbajtjen dhe ruajtjen e protokolit - argumentoj matjen e shenjave vitale - demonstroj organizimin e punës në repart dhe rregullat për mbrojtje në punë Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje Nxënësi duhet të: - Përshkruaj procedurat e pranimit të shtatzënës në repart - Demonstroj përgatitjen psikofizike të gruas për lindje - Shpjegoj procedurat ndihmëse gjatë procesit të lindjes Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje K R Nxënësi duhet të: Demonstroj teknikat e matjes së legenit me pelvimetër Përshkruaj teknikat e matjes së diametrit diagonal, të jashtëm dhe ndërmjet dy gungave ndenjëse Përshkruaj procedurat e përgatitjes së gruas shtatëzënë për egzaminim radiologjik të legenit

RM 2

IV KR

RM 3

IV -

RM 4

IV

Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik 223

KR

Nxënësi duhet të: - përshkruaj të gjitha periudhat e lindjes - dallojë shenjat e shkolitjes së placentës Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje Nxënësi duhet të: - shpjegojë aplikimin e metodave ndihmëse për përfundimin e metodave ndihmëse Ky modul duhet të realizohet në repartin e obstetrikës Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të teknikave Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete në realizimine modulit Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

RM 5

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - reparti i akusherisë - salla e lindjes

224

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 12

Numri i modulit 9 Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj të sëmurëve me çrregullime neurologjike dhe psikike 16 kredi (96 orë) RM 1 Nxënësi duhet të tregojë organizimin e punës në repartet neuropsikiatrike Përmbajtja - Organizimin i punës në repartin neuropsikiatrik - Plotësimi i dokumentacionit- mbajtja dhe ruajtja e protokollit ambulator - Matja e shenjave vital - Përgatitja e repartit për vizitë të mjekut - Ndarja e terapisë - Përgatitja e të sëmurit për ekzaminim klinik - Rregullat për mbrojte në punë dhe të mjedisit RM 2 Nxënësi duhet të demonstrojë pranimin e të sëmurëve neurologjik Përmbajtja - Përpunimi sanitar i të sëmurëve neurologjik - Organizimi i punës në bllokun e kujdesit intensiv të sëmurëve neurologjik - Detyrat e ndihmësit gjatë mjekimit të sëmurëve neurologjik - Rehabilitim i sëmurëve neurologjik Nxënësi duhet të shpjegojë mënyrën e marrjes së materialit për analiza laboratorike dhe përgatitjen e të sëmurëve neurologjik për metodat tjera diagnostike Përmbajtja - Marrja e gjakut dhe analizat tjera plotësuese - Marrja e urinës me kateter - Përgatitja e pacientit për punkcion lumbal Nxënësi duhet të tregojë përkujdesjen ndajë të sëmurit me sëmurje vaskulare Përmbajtja - Përkujdesja ndaj të sëmurit me gjakderdhje akute 225

RM 3

RM 4

RM 5

cerebrale, iskemi dhe infarkt cerebral Të ushqyerit e të sëmurëve me gjakderdhje, iskemi e infarkt Terapia fizikale Tretmani psiko-terapeutik Përkujdesja ndaj të sëmurit në gjendje kromatoze

Nxënësi duhet të përshkruajë përkujdesjen dhe ushqyerjen, ndaj të sëmurit me sëmurje neuro-muskulore Përmbajtja - Përkujdesja për higjienën personale - Përgatitja e ushqimit për këta të sëmurë - Dhënia dhe ushqyerja me anë të sondës Nxënësi duhet të shpjegojë veprimet me pacientin gjatë sulmit epileptik Përmbajtja - Njohja me pacientin me status epileptik - Përkujdesja ndaj të sëmurit me petit mal - Përkujdesja ndaj të sëmurit me grand mal - Përgatitja e këtyre të sëmurëve për elektroencefalografi - Tretmani i të sëmurëve me epilepsi Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e organizimit të pranimit të sëmurit në spitalin psikiatrik dhe përkujdesjen ndaj këtyre të sëmurëve Përmbajtja - Pranimit të sëmurit në spitalin psikiatrik - Specifikat e punës në repartin e psikiatrisë - Roli i ndihmësit teknik në ekipin psikiatrik Nxënësi duhet të dallojë çrregullimet psikike dhe përkujdesjen ndajë të sëmurëve me psikoza e neuroza Përmbajtja - Përkujdesja ndaj të sëmurëve me psikoza (skizofrenia, sindroma katatoni, sindroma depresive dhe mani) - Përkujdesja ndajë të sëmurit neurotik (të sëmurit me ankth histeri dhe çrregullime fobike Nxënësi duhet të demonstrojë për përgatitjen dhe ndarjen e terapisë për të sëmurët neuropsikiatrik Përmbajtja - Përgatitja dhe shpërndarja e terapisë te të sëmurët neuropsikiatrik Nxënësi duhet të përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin e sëmurjeve të vartësisë Përmbajtja - Të demonstrojë përkujdesjen ndaj personave me sëmurje të vartësisë 226

RM 6

RM 7

RM 8

RM 9

RM 10

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Plotësojë, mbajë dhe ruaj dokumentacionin e të sëmurit - Pranojë të sëmurët - Përgatisë repartin dhe të sëmurët për vizitë mjekësore - Përgatisë ndarjen e terapisë - Përgatisë të sëmurin për ekzaminime klinike - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për përpunimin sanitar të sëmurit neurologjik - Demonstrojë organizimin e punës në bllokun e kujdesit intensiv - Përkujdeset gjatë mjekimit të sëmurit neurologjik - Shpjegojë mënyrën e rehabilitimit të sëmurëve neurologjik Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - Demonstrojë mënyrën e përgatitjes së të sëmurit përmarrjen e materialit për analiza laboratorike - Marrja e gjakut, urinës, ekskreteve - Përgatitja për punkcion lumbal Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigjje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përkujdesjen ndaj të sëmurit me gjakderdhje, iskemi dhe infarkt cerebral - Demonstrojë mënyrën e të ushqyerit dhe terapisë fizikale për këta të sëmurë - Shpjegojë tretmanin psiko terapeutik ndajë këtyre të sëmurëve 227

RM 2

IV

KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV

KR

-

Demonstrojë përkujdesjen ndajë të sëmurëve në gjendje komatoze

RM 5

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje Nxënësi duhet të: - Demonstrojë kujdesin për higjienën personale, përgatitjen e ushqimit dhe mënyrën e dhënës së ushqimit me anë të sondës nazogastrike Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përkujdesjen ndaj të sëmurit me sulm epileptik - Shpjegojë përgatitjen e këtyre të sëmurëve për regjistrimin e elektroencefalografisë - Tregojnë mënyrën e tretmanit të sëmurëve me epilepsi Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë organizimin e punës në repartin psikiatrik Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Përshkruajë përkujdesjen ndajë të sëmurit me - çrregullime psikotike (skizofrenia, sindromi katatoni dhe sindromi maniakodepresiv) - Demonstrojë përkujdesjen ndajë të sëmurëve neurotik Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë teknikat e shpërndarjes së terapisë - Zbatojë rregullat e mbrojtjes personale dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstrojë mënyrën e përkujdesjen ndajë të sëmurëve me sëmurje të vartësisë

RM 6

IV KR

RM 7

IV KR

RM 8

IV KR

RM 9

IV KR

RM 10

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në Klinikën e Neuropsikiatrike Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të teknikave të ndryshme Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete të përkujdesjes Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara 228

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Klinika ose spitali i Neuropsikiatrisë - Këshillimore - Prania e psikologut

229

Literatura e rekomanduar 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. Anatomia dhe Fiziologjia e njeriut: E. Saraçin, A. Zherka ­ Saraçin ­ Prishtinë, 2001 Kujdesi shëndetësorë : Dr. Ilir Begolli, Ajshe Berani ­ Prishtinë, 1999 Higjiena dhe edukata shëndetësore: Dr. Mihajlo Nukoliq, Radojka Kocianoviq, Dr. Maria Pecelj ­ Gec, Dr. Vida Parezanoviq Mjekësia Interno me kujdes: Tefik Bekteshi, Emrush Kryeziu, Ymer Elezi, Halil Ahmetaj, Rexhep Manaj, Kelmend Pallaska, Rukije Mehmeti, Agron Kërliu, Gazmend Zhuri - Prishtinë, 1999 Pediatria me përkujdesje : Mujë Shala, Dr. Basri Lenjani - Prishtinë, 1999 Shëndeti i fëmijës : Mjekësi Familjare ­ Prishtinë, 2002-2004 Shëndeti reproduktiv : Mjekësi Familjare ­ Prishtinë, 2003-2004 Gjinekologji me Obstetrikë: Zydi Eshja, Bashkim Cenameri ­ 1997 Reanimacioni kardio- pulmonal: Dr. Basri Lenjani, Dr. Bajram Tahiri. Dr. Iljaz Bunjaku, Dr. Shefqet Murtezi Dr. Rrusni Izairi, Dr. Hasn Kutllovci ­ Administrimi i medikamenteve dhe veprimet mjekësore ­ doracak praktik mjekësorë ­ Prishtinë, 2001 Sëmundjet akute infektive me epidemiologji: Dr. D. Dikliq Edukimi shëndetësorë: Ilir Begolli ­ 2001 Shëndeti reproduktiv: Mjekësi familjare, 2003-2004 (edukim seksual) Psikologjia fëmijërore: Dr. Vera Smilaniq, Dr. Ivan Toliçiç Farmakologjia për shkollat e mesme: Milenko Millosheviq, Vladislav Varagiq Kujdesi shëndetësorë ­ për kl. e II të shkollës së mesme të Mjekësisë: Doc.Dr. Mujë Shala, Dr. Basri Lenjani, 1998 Kirurgjia dhe përkujdesja ­ për kl. e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: Dr.sci. Nexhat Miftari, 2001 Sëmurjet më të shpeshta kirurgjike të fëmijëve: Dr.med. Hajredin Ukelli, 1996 Bioetika: Prof.Dr. naser Ramadani ­ Prishtinë, 2002 Kujdesi shëndetësorë ­ për kl. e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: grup autorësh ­ Libri shkollorë, Prishtinë 1999 Obstetrika 1 ­ për kl. III të shkollës së mesme të Mjekësisë (mami): Zyhdi Eshja, Bashkim Cenameri Gjinekologjia dhe obstetrika për shkollën e medicinës: Prof.Dr. Dragomir Mlladenoviq Neuropsikiatria për klasën e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: Doc.Dr. Zylfie Hundozi, Prishtinë 1998

Struktura e sistemit të arsimit në Kosovë

230

Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë

Programi mësimor

ARSIMI PROFESIONAL

Ndihmës infermier i Pediatrisë

Niveli I dhe II

231

PËRMBAJTJA

X. Korniza e programit mësimor profesional për profilin "Ndihmës infermier I përgjithshëm", niveli I dhe II. XI. Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale për nivelin e I.

a) Programet e lëndëve profesionale, kl. 10. 10. Anatomi me fiziologji 11. Parimet e kontrollit të infeksionit 12. Kujdes shëndetësor 13. Shëndeti dhe sëmurjet te fëmijët 14. Të ushqyerit e fëmijës b) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 10. 8. Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit 9. Mjetet, aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor 10. Ekzaminimi i fëmijës gjatë fazave të zhvillimit 11. Teknikat dhe metodat e të ushqyerit të fëmijës c) Programet e lëndëve profesionale, kl. 11. 16. Parimet e kontrollit të infeksionit 17. Edukim shëndetësorë 18. Psikologjia e fëmijës 19. Farmakologji me dozologji 20. Kujdesi shëndetësorë 21. Kirurgji e fëmijëve me përkujdesje 22. Etika në shëndetësi d) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 11. 1. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese në kirurgji 5. Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit e) Programet e lëndëve profesionale, kl. 12. 8. Kujdes shëndetësor ndaj fëmijës 9. Bazat e obstetrikës 10. Neuropsikiatri me kujdes te fëmijët f) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 12. 6. Përkujdesja për shtatzënën në obstetrikë 7. Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike

XII. Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale për nivelin e II.

a) Programet e lëndëve profesionale, kl. 13. 9. Kujdes shëndetësor 232

10. Sëmundjet emergjente te fëmijët 11. Mikrobiologji 12. Biokimi mjekësore b) Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, kl. 13. 5. Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese te sëmundjet emergjente 6. Njohja me punë praktike në laboratorin mikrobiologjik

XIII. Literatura e rekomanduar VI. Struktura e sistemit të arsimit në Kosovë

233

Korniza e programit mësimor profesional

ARSIMI PROFESIONAL

Ndihmës infermier i Pediatrisë Klasa e X-të

Niveli I dhe II

234

Korniza e programit mësimor profesional

Lëmi: Profili: Niveli: Shëndetësi Ndihmës infermier i përgjithshëm I dhe II

VI. Njoftime të përgjithshme për shkollimin 1. Struktura e shkollimit Arsimimi në profilin mësimor "Ndihmës infermier i pediatrisë" trajtohet në kuadrin e shkollimit të mesëm të lartë dhe ofrohet në shkollat profesionale, në dy nivele: - niveli i parë i arsimimit profesional, me kohëzgjatje tri vite mësimore (kl. 10,11 dhe 12), i përgatit nxënësit për të fituar një kualifikim profesional që u mundëson atyre integrimin në tregun e punës si dhe vazhdimin e studimeve në shkallë më të larta. Jep një certifikatë të përgatitjes profesionale të nivelit të punëtorit të kualifikuar dhe mundëson kalimin në nivelin e dytë të arsimimit profesional që lejojnë vazhdimin e shkollimit në studimet universitare. - niveli i dytë, me kohëzgjatje një vit mësimor (kl. 13) pas përfundimit me sukses të nivelit të parë, i përgatit nxënësit për të fituar një kualifikim profesional me mundësi të mëdha integrimi në tregun e punës si dhe me mundësi për vazhdimin e studimeve të mëtejshme. Jep një diplomë të përgatitjes profesionale të nivelit të punëtorit të kualifikuar dhe mundëson kalimin në studimet universitare. Ky dokument përmban kurrikulin e profilit mësimor "Ndihmës infermier i pediatrisë", vetëm për nivelin e I, dhe është i strukturuar në lëndë mësimore (teorike) dhe module mësimore (praktike) të ndara në tri grupe kryesore: - grupi i lëndëve të përgjithshme, që synojnë formimin shkencor/humanitar të nxënësve për të lehtësuar integrimin e tyre në shoqëri si dhe vazhdimin e shkollimit të mëtejshëm. - grupi i lëndëve teorike-profesionale, që synojnë konsolidimin te nxënësit, të koncepteve shkencore, si dhe bëjnë njohjen e tyre me proceset teknike-teknologjike që lidhen me profesionin e Ndihmës infermier i mamisë. - grupi i moduleve të praktikës profesionale, që synojnë përgatitjen e nxënësve me kompetencat praktike të nevojshme për t'u integruar me sukses në tregun e punës. 2. Qëllimet e përgjithshme të shkollimit Qëllimi kryesor i shkollimit (dy shkallësh) për Ndihmës infermier i pediatrisë është zhvillimi i personalitetit të nxënësve për t'u inkuadruar në një shoqëri demokratike si qytetarë aktivë e kompetentë, si dhe për t'u angazhuar me sukses në tregun e punës gjithnjë në ndryshim. Sfida të rëndësishme për arritjen e këtij qëllimi janë dhe zhvillimi te nxënësit i ndjenjës së vet besimit, kultivimi i vullnetit të lirë në marrjen e vendimeve, nxitja e gatishmërisë për të nxënë gjatë gjithë jetës dhe për t'u zhvilluar individualisht në drejtimet emocionale, intelektuale dhe profesionale. Për të realizuar këto qëllime, është e nevojshme që shkolla profesionale t'u krijojë nxënësve: Mundësitë e përshtatshme për të nxënë pavarësisht nga gjinia, raca, etniteti dhe aftësitë fizike e mendore;

235

-

Mundësi për të zhvilluar kompetencat profesionale, të bazuara në njohuritë, shprehitë dhe qëndrimet/vlerat, të mjaftueshme për të lehtësuar punësimin dhe përparimin drejt arsimit e aftësimit profesional të mëtejshëm; Kushte për të njohur dhe zbatuar rregullat e mbrojtjes në punë e të ruajtjes së mjedisit, në përputhje me standardet ndërkombëtare; Kushte për t'u njohur me teknologjitë dhe proceset teknologjike aktuale e të perspektivës, në fushën e Ndihmës infermier i pediatrisë; Lehtësi për të kuptuarit e mjedisit shoqëror dhe ekonomik, lokal, kombëtar dhe rajonal, si dhe për të qenë të vetëdijshëm për rolin që mund të luajnë në shoqëri. Mbështetje për të zhvilluar ndjenjën e disiplinës, kuriozitetin intelektual dhe vlerat morale; Kushte për t'u zhvilluar psiqikisht dhe fizikisht, për të përballuar vështirësitë që do të ndeshin gjatë veprimtarive të ardhshme profesionale. Mbështetje për te çmuar me realizëm vlerat dhe potencialin e tyre dhe për të marrë përgjegjësi në procesin e zhvillimit të tyre të vazhdueshëm personal dhe profesional. Mbështetje për të zhvilluar format e bashkëpunimit dhe besimit të ndërsjellë nëpërmjet përvojës së punës praktike. Mundësi për t'u njohur me zhvillimet perspektive të profesionit të tyre, të para këto në kontekstet e integrimit Evropian.

1. Grupi të cilit i drejtohet shkollimi Shkollimin për "Ndihmës infermier i pediatrisë", niveli I dhe II, mund ta ndjekin të gjithë të rinjtë dhe të rejat të cilët kanë përfunduar me sukses arsimin e detyruar nëntëvjeçar, janë në moshë deri 24 vjeç dhe zotërojnë aftësi shëndetësore (fizike e mendore) të mjaftueshme për të kryer këto nivele shkollimi. Në raste të veçanta, kur kërkesat për të ndjekur këtë shkollim janë më të larta se sa kapacitetet reale të shkollave profesionale, Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë (MASHT) përgatit udhëzime të veçanta me kritere pranimi të posaçme për këto shkolla. 2. Mundësitë e shkollimit të mëtejshëm Përfundimi me sukses i shkollimit për profilin mësimor "Ndihmës infermier i pediatrisë" niveli I, i lejon nxënësve vazhdimin e shkollimit në nivelin II të këtij profili. Përfundimi me sukses i shkollimit për profilin mësimor "Ndihmës infermier i pediatrisë", niveli I, i lejon nxënësve vazhdimin e shkollimit në nivelin II (të punëtorit të kualifikuar) në të njëjtën lami ose profil, për të fituar diplomën e maturës profesionale, me të drejtë kalimi në shkollimin e lartë universitar. 3. Mundësitë e punësimit

Shkollimi për "Ndihmës infermier i pediatrisë", niveli I dhe II, i referohet punëve në sektorin e shëndetësisë që janë aktuale. Nisur nga kjo, Ndihmës infermier i pediatrisë i nivelit I dhe II mund të punësohet në institucione shëndetësore publike dhe private që ofrojnë shërbime shëndetësore. VII. Kompetencat e fituara nga nxënësit në përfundim të shkollimit

236

1. Kompetencat e përgjithshme Ndjekja e shkollimit në profilin mësimor "Ndihmës infermier i pediatrisë", shkalla I, do të zhvillojë te nxënësit një tërësi kompetencash të përgjithshme të cilat do t'i shërbejnë atij në përvetësimin e me efektivitet të programit mësimor, zhvillimin në nivelin e kërkuar të kompetencave profesionale dhe integrimin e mëtejshëm në shoqëri dhe në tregun e punës gjithnjë në ndryshim. Këto kompetenca të përgjithshme do të zhvillohen në një nivel më të lartë gjatë kryerjes së shkollimit për "Ndihmës infermier i pediatrisë", shkalla II. Kështu, nxënësi do të jetë i aftë:

Të komunikojë në mënyrë korrekte, me shkrim dhe me gojë, për të shprehur mendimet e ndjenjat e tij dhe për argumentuar opinionet për çështje të ndryshme. Të përdorë burime dhe teknika të ndryshme (përfshirë dhe ato të kompjuterizuara) të mbledhjes dhe shfrytëzimit të informacioneve të nevojshme për zhvillimin e tij personal dhe profesional. Të angazhohet fizikisht, mendërisht dhe emocionalisht në zgjidhjen e situatave të ndryshme problemore që do të ndeshë në kontekstin profesional, personal dhe shoqëror. Të manifestojë qasje të një kritike konstruktive ndaj zhvillimeve profesionale, personale dhe shoqërore. Të nxisë potencialin e tij të brendshëm për kërkim të vazhdueshëm në drejtim të zgjidhjeve të reja, më efektive. Të respektojë rregullat dhe parimet e një bashkëjetese demokratike në kontekstin e integrimeve lokale, rajonale dhe globale. Të manifestojë guxim dhe iniciativë në marrjen e përgjegjësisë për të ardhmen e tij. Në kontekstin e pavarësisë në vendim-marrje, të tregojë vet-kontroll në ushtrimin e veprimtarive të tij.

-

Të organizojë drejt procesin e të nxënit e tij dhe të shfaqë gatishmërinë e vullnetin për një të nxënë që zgjat gjithë jetën. Të respektojë parimet e punës në grup dhe të bashkëpunojë aktivisht në arritjen e objektivave të pranuara. Të vlerësojë dhe vet-vlerësojë nisur nga kritere të drejta, si bazë për të përmirësuar dhe çuar më tej arritjet.

2. Kompetencat profesionale Me përfundimin e suksesshëm të shkollimit dyvjeçar në Profilin mësimor " Ndihmës infermier i pediatrisë", niveli I, nxënësi do të jetë i aftë të ushtrojë kompetencat profesionale si më poshtë: - përshkruaj strukturat themelore anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit të njeriut - zbatoj rregullat për kujdesin shëndetësor ndaj pacientit - zbatoj rregullat e dokumentimit në infermieri - dallojë metodat laboratorike dhe diagnostikuese - zbatoj parimet e sepsës dhe antisepsës - zbatoj rregullat për kujdesin shëndetësor ndaj fëmijës - zbatoj rregullat për kujdesin e shëndetit mental të pacientit - përdorimi i drejtë i aparateve e pajisjeve dhe mirëmbajtja e tyre - mbrojtjen e shëndetit, masat e ndihmës së parë dhe për mbrojtjen e ambientit - duhet të jetë në gjendje t'i nuhasë rreziqet në kontakt me makinat, aparatet dhe lëndët përpunuese, si dhe që të marrë masat mbrojtëse. Me përfundimin e suksesshëm të shkollimit të mëtejshëm njëvjeçar në Profilin mësimor " Ndihmës infermier i pediatrisë ", niveli II, nxënësi do të rrisë në një shkallë më të lartë nivelin e kompetencave të fituara në shkallën I, si dhe do të fitojë njohuri të reja për regjistrim në Universitet. 237

Plani mësimor për profilin "Ndihmës infermier i pediatrisë", Niveli I dhe II Nr. Lëndët dhe modulet mësimore Orët vjetore sipas klasave Niveli i parë Niveli i dytë Klasa e XI Klasa e Klasa e XII XIII 15 15 15 105 (3) 70 (2) 70 (2) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 8 (280) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 8 105 (3) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 3 (96) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 13 105 (3) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 32 (1) 7 (124) 32 (1) 64 (2) 64 (2) 64 (2) 9

A 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 B 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 C 1 2

Lëndët e përgjithshme (Gjithësej) Gjuhë shqipe dhe letërsi Gjuhë angleze Matematikë aplikative Ekonomi me ndërmarrësi Teknologjia e informimit dhe komunikimit Edukatë fizike Gjuhë gjermane Fizikë Kimi Biologji Menaxhim i projekteve Lëndët profesionale Anatomi &Fiziologji Parimet e kontrollit të infeksionit Edukimi shëndetësor Psikologjia e fëmijës Farmakologji me nozologji Kujdesi shëndetësor Kujdesi shëndetësor ndaj fëmijës Shëndeti dhe sëmundjet te fëmijët Kirurgji e fëmijëve me përkujdesje Bazat e obstetrikës Sëmundjet emergjente te fëmijët Etika në shëndetësi Të ushqyerit e fëmijës Neuropsikiatria me kujdes te fëmijët Mikrobiologji Biokimi mjekësore Modulet e praktikës profesionale (Gjithësej Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit Mjetet,aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor

Klasa e X 15 105 (3) 70 (2) 70 (2) 30(1) 70 (2) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 35 (1) 8(280) 105 (3) 35 (1) 70 (2) 35 (1) 35 (1) 7 70 (11,6K) 35 (5,8K) 238

3 4

Ekzaminimi i fëmijës gjatë fazave të zhvillimit

70 (11,6K) 70 (11,6K) -

-

-

256 (42,6K)

Teknikat dhe metodat e të ushqyerit të fëmijës 5 Analizat laboratorike, rëntgenologjike dhe diagnostikuese në kirurgji të fëmijëve 6 Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit 7 Përkujdesja për shtatzënën në obstetrikë 8 Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike 9 Njohja me punën praktike në laboratorin mikrobiologjik Gjithsej orë në jave (C+D) E Gjithësej A+B+C

175 (29K)

-

105(17,5K) -

288 (48K) 128 (21,3K) 512 (16) 1037 (31)

32 (5,2K) 512 (16) 1037 (31)

525(15) 1050(30)

560(16) 1080 (30)

Raportet kohore: Lëndët e përgjithshme ­ 32,3%; Teoria profesionale ­ 24,7% dhe Praktika profesionale ­ 43

IV. Udhëzime për zbatimin e kornizës së programit mësimor profesional: Lëndët e përgjithshme janë të njëjta për të gjitha profilet arsimore dhe programet e detajuara të tyre parashtrohen në një dokument të veçantë të MASHT. Javët mësimore sipas klasave: - Klasa 10 ­ 35 javë; Klasa 11 ­ 35 javë. - Klasa 12 ­ 32 javë dhe Klasa e 13 ­ 32 javë. Java mësimore ka 5 ditë x 6 orë/ditë = 30 orë mësimore në javë. Një orë mësimore është 45 minuta. Si njësi e ngarkesës mësimore për praktikat mësimore do të përdoret koncepti i kreditit (K), i cili do të jetë i baras vlefshëm me 6 orë mësimore (1 ditë praktike). Praktikat profesionale do të realizohen ditore ose gjysmë ditore (6 orë ose 3 orë në ditë), si më poshtë: Klasa 10: Praktikë ­ 1,2 ditë në javë dhe Teori ­ 3,8 ditë në javë Klasa 11: Praktikë ­ 1,3 ditë në javë dhe Teori ­ 3,7 ditë në javë Klasa 12: Praktikë ­ 2,2 ditë në javë dhe Teori ­ 2,8 ditë në javë Rekomandohet që modulet praktike për çdo vit mësimor, të realizohen në përputhje me radhën e paraqitur në planin mësimor. Shkollat profesionale, në vartësi të kushteve dhe situatave specifike në të cilat ndodhen, mund të bëjnë ndryshime të radhës së trajtimit të moduleve mësimore praktike, gjithnjë duke u munduar të mos e dëmtojnë procesin e përvetësimit të tyre. Shkolla duhet të mundohet që modulet praktike t'i realizojë në formë të bllok-orëve, si e vetmja mënyrë e zbatimit të suksesshëm të metodës me projekte. Kjo duhet të realizohet kah fundi i vitit mësimor. Mbështetur në kapitujt dhe temat mësimore të paraqitura në programet e detajuara të lëndëve profesionale, mësuesit e lëndëve teorike profesionale bëjnë planifikimin e njësive mësimore përkatëse. 239

Mbështetur në përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale, mësuesit e praktikave profesionale përgatisin plane më të detajuara ku parashtrohen veprimtaritë praktike konkrete. Njëkohësisht, ata përgatisin instrumentet e vlerësimit për çdo rezultat mësimor të paraqitur në përshkruesit e moduleve. Vlerësimi përfundimtar i nxënësve, në mbarim të secilës prej të dy shkallëve të përgatitjes në Profilin "Ndihmës infermier i përgjithshëm", do të organizohet në formë provimesh, të fokusuara në tri drejtime kryesore: - Provimi për lëndët e kulturës së përgjithshme. - Provimi i integruar për lëndët e teorisë profesionale. - Provimi i integruar për praktikën profesionale. Rezultatet e provimeve do të pasqyrohen në certifikatat përkatëse të përfundimit të shkollimeve profesionale në të dy shkallët e përgatitjes. Modalitetet e vlerësimit të nxënësve me nota, të provimeve përfundimtare dhe të përmbajtjes së certifikatave, përcaktohen me udhëzime të veçanta të MASHT. V. Udhëzime të përgjithshme didaktike Mësuesit e lëndëve teorike profesionale dhe të praktikave profesionale duhet të përzgjedhin dhe përdorin forma dhe metoda mësimdhënieje të tilla që të nxisin maksimalisht të nxënit aktiv të nxënësve dhe të çojnë në krijimin tek ata, të kompetencave sociale e profesionale, të plota dhe të qëndrueshme. E rëndësishme është që planifikimi i mësimdhënies të bazohet në një proces analize fillestare, i cili të marrë parasysh faktorë të tillë të rëndësishëm si, niveli i hyrjes së nxënësve, përmbajtja e hollësishme e lëndëve të teorisë profesionale dhe e moduleve të praktikave profesionale, shkalla e integrimit të tyre, objektivat konkretë që do të arrihen, mundësitë reale që ka shkolla për realizimin e veprimtarive mësimdhënëse etj. Për këtë planifikim duhet një bashkëpunim i ngushtë i të gjithë personelit drejtues e mësimdhënës të shkollës. Elementi kyç për arritjen e suksesit në një proces të nxëni, është motivimi i nxënësve. Njohja e vazhdueshme e nxënësve me shkallën e përmbushjes së objektivave nga ana e tyre, përbën një mekanizëm të fuqishëm motivimi, i cili duhet të shihet me përparësi nga mësuesit dhe instruktorët e praktikave. Një element tjetër që ndihmon suksesin është integrimi i teorisë me praktikën e profesionit. Parimi i "të nxënit duke bërë" duhet të gjejë vendin e duhur në procesin e të mësuarit në shkollën profesionale që përgatit Ndihmës infermier i përgjithshëm. Mësuesit dhe duhet të përdorin metoda të tilla të mësuarit që zhvillojnë jo vetëm njohuritë teorike, shkathtësitë dhe shprehitë praktike të nxënësve, por edhe qëndrimet e tyre ndaj jetës, punës dhe shoqërisë në përgjithësi. Puna në grup dhe Puna me projekte janë dy nga format bazë të organizimit të mësimit (teorik apo praktik) për të zhvilluar kompetencat kyçe, të nevojshme për zgjidhjen e problemeve që kanë të bëjnë me veprimtarinë profesionale në veçanti, dhe veprimtarinë sociale të qytetarit të ardhshëm, në përgjithësi. Një parim tjetër që duhet respektuar nga mësuesit dhe instruktorët është fakti që të nxënit nuk ndodh vetëm në mjediset e shkollës, por edhe jashtë tyre. Dhënia e detyrave dhe puna kërkimore e pavarur e nxënësve ka një ndikim të dukshëm në formimin e tyre si profesionistë të ardhshëm. Format dhe metodat e të mësuarit janë të shumta e të shumëllojshme dhe mësuesit, në konsultim të ngushtë me njëri-tjetrin duhet të përzgjedhin ato që janë më të përshtatshme për kontekstin e tyre konkret. Të tilla janë: ligjërata tradicionale, demonstrimi, zgjidhja e problemit teorik, ushtrimi praktik, projektet praktike, veprimtaritë në grupe të vogla etj. Rekomandohet që në përmbajtjet teorike të përdoren kryesisht ligjërata, zgjidhja e problemit teorik dhe demonstrimi, kurse në zbatimin e moduleve praktike të përdoren kryesisht 240

demonstrimi nga instruktori, praktika e mbikëqyrur dhe praktika e pavarur e nxënësve (metoda katër shkallësh). Projektet praktike, sidomos ato që integrojnë kompetenca të lidhura me shumë aspekte të profesionit, janë një metodë që rekomandohet sidomos në stadet përmbyllëse të shkollimit. Në kushtet e mungesës së mjediseve reale të punës, duhet të synohet krijimi i mjediseve të simuluara të punës. Për sa i përket vlerësimit të nxënësve, rekomandohet të përdoren metoda dhe instrumente vlerësimi që të nxisin përparimin e nxënësve, shmangin subjektivizmin në vlerësim dhe të pasqyrojnë arritjet reale të tyre. Me rëndësi është vlerësimi i vazhdueshëm dhe ai përfundimtar, ku format dhe instrumentet e vlerësimit përzgjidhen apo hartohen nga vetë mësuesit. Duhet të synohet vlerësimi i arritjeve i bazuar në kriteret, ku arritjet e nxënësit krahasohen me standardet e paracaktuara dhe të shmanget sa më shumë të jetë e mundur vlerësimi i bazuar në renditjen, ku nxënësit krahasohen me njëri-tjetrin. Format dhe instrumentet e vlerësimit që rekomandohen janë: pyetjet me gojë, pyetjet me shkrim, detyrat me shkrim, vëzhgimi i veprimtarisë së nxënësve, listat e kontrollit, projekte për vlerësim etj. Në veprimtaritë praktike, listat e kontrollit duhet të jenë instrumenti vlerësues që duhet të mbizotërojë. Mësuesi përzgjedh ato që janë më të përshtatshme, duke marrë parasysh kushtet konkrete. Edhe gjatë provimeve përfundimtare në teori profesionale dhe praktikë profesionale, në përputhje me udhëzimet përkatëse të MASHT, duhet të mbizotërojë vlerësimi i kompetencave të punës së nxënësve, të testuar në situata pune reale apo të simuluara. Në përgjithësi, si për mësimdhënien, ashtu edhe për vlerësimin duhet të synohen forma e metoda që e vendosin nxënësin në qendër të veprimtarive mësimore dhe e shndërrojnë rolin e mësuesit nga lektor i thjeshtë, në një moderator, mbikëqyrës dhe vlerësues i veprimtarisë së nxënësve.

241

Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve profesionale

ARSIMI PROFESIONAL

Niveli I

Klasa 10

242

Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës

"Anatomi me fiziologji"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë pjesët e skeletit dhe topografinë e tyre të saktë. - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë muskujt e caktuar, funksionin e tyre në raport me skeletin dhe sistemet e organeve. - Shpjegojë rëndësinë e anatomisë topografike dhe raportet reciproke ndërmjet organeve dhe sistemeve të organeve të ndryshme. - Shpjegojë, përshkruajë përbërjen dhe funksionin e lëngjeve trupore dhe elementeve qelizore të gjakut si dhe rolin e tyre. - Shpjegojë, përshkruajë dhe të dallojë mekanizmat homeostatik të sistemeve funksionale. - Shpjegojë karakteristikat themelore të muskujve, ndërtimin histologjik, llojin dhe klasifikimin e tyre. - Shpjegojë llojet e kontraksioneve muskulore. - Shpjegojë karakteristikat themelore të muskulit të zemrës dhe sistemit konduktiv (përcjellës). - Shpjegojë karakteristikat themelore të qarkullimit sistemik, vëllimit të gjakut dhe shtypjen arteriale; pulsin arterial dhe kualitetin e tij. - Shpjegojë karakteristikat e rrugëve të frymëmarrjes; mushkëritë, pleura dhe mekanika e frymëmarrjes. - Shpjegojë karakteristikat e organeve të tretjes, raportet topografike, gjëndrat ndihmëse, funksionet motorike, sekretive, digjestive dhe absortive. - Shpjegojë metabolizmin e materieve ushqyese dhe termorregullimin. - Shpjegojë karakteristikat e sistemit ekskretor: nefroni, proceset e filtrimit, reabsorbimit dhe sekretimit; krijimin e urinës definitive; refleksi i mikcionit (urinimit). - Shpjegojë karakteristikat e gjëndrave endokrine; hormonet dhe veprimin e tyre. - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e SN; SNQ, SNP (autonom dhe somatik) - Shpjegojë karakteristikat e përgjithshme të receptorëve ndijor (lëkurës, syri, veshi, drejtpeshimi, shija dhe nuhatja).

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 3 orë /javë = 105 orë

243

III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i I: Karakteristikat morfologjike-funksionale të qelizës dhe indeve a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e transportit nëpër membranën qelizore - Dallojë karakteristikat e llojeve të indeve të ndryshme b) Temat e kapitullit - Mënyra e transportit nëpër membranën qelizor - Karakteristikat e përgjithshme morfologjike dhe funksionale të llojeve të ndryshme të indeve c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i II Osteologjia 10 orë 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Identifikojë, përshkruajë dhe të dallojë pjesët e skeletit dhe topografinë e tyre të saktë b) Temat e kapitullit Krijimi, zhvillimi, ndërtimi, ndarja e skeletit Skeleti i kokës, trupit, anësive Shkenca mbi nyjat (sinartrozis dhe diartrozis) Ndërtimi i nyjës lëvizëse, llojet e lëvizjeve, nyja e krahut, bërrylit, dorës, ijëve gjurit, boshtit të kurrizit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: 244

-

Skeleti CD- programet Miologji 10 orë

Kapitulli i III:

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Numërojë muskujt e caktuar - Përshkruajë ngjitjen e tyre për skelet - Shpjegojë funksionin e tyre në raport me skeletin dhe sistemin e organeve b) Temat e kapitullit Muskujt e skeletit (ndërtimi histologjik) Muskuli i zemrës Muskujt e lëmuar Muskujt e kokës, qafës, trupit dhe anësive Llojet e muskujve dhe karakteristikat e tyre funksionale Puna dhe forca muskulore( mekanizmi i kontrakcionit, llojet e kontarkcioneve, mekanizmi energjetik dhe lodhja muskulore)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli i IV: Fiziologjia e përgjithshme 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë përbërjen dhe funksionin dhe përbërjen e lëngjëvë trupore - Dallojë elementet qelizore të gjakut dhe rolin e tyre - Shpjegojë mekanizmat homeostatik të sisitemeve funksionale b) Temat e kapitullit Lëngjet e trupit (jashtqelizore, brendaqelizore dhe ndërqelizore) Dinamika kapilare (këmbimi i ujit, materieve ushqyese dhe materieve tjera ndërmjet gjakut dhe lëngut qelizor) Uji, origjina e tij në organizëm roli dhe ndarja Homeostaza (mekanizmat homeostatik të sistemeve funksionale për mbajtjen e homeostazës Vetitë fizike, kimike, përbërja dhe roli i gjakut Plazma e gjakut, vetitë, përbërja Elementet e figuruara të gjakut (eritrocitet leukocitet dhe trombocitet) Homeostaza dhe ndërprerja e gjakderdhjes Sedimentimi i gjakut Grupet e gjakut( ABO sistema dhe Rh-faktori) dhe transfusión 245

-

Imuniteti dhe alergjia

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i V Fiziologjia e indve ekscitabile 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat themelore të indit nervorë dhe muskulor - Përshkruajë ndërtimin histologjik të tyre - Shpjegojë funksionin e tyre b) Temat e kapitullit Indi nervor Indi muskulor Ndërtimi histologjik i indit nervor dhe muskulor Mekanizmat funksional të indit nervor dhe muskulor ( llojet e kontrakcionit dhe forca muskulore)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i VI Fiziologjia e sistemit kardio-vaskular 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë karakteristikat themelore të muskulit të zemrës dhe sitemit përcjellës - Shpjegojë karakteristikat themelore të qarkullimit të madh të gjakut, vëllimet - dhe shtypjen arteriale - Dallojë pulsin arterial dhe kualitetin e tij b) Temat e kapitullit - Anatomia e zemrës 246

-

Ndërtimi i muskulit të zemrës dhe enët e gjakut të saj Karakteristikat funksionale të muskulit të zemrës dhe sistemit përcjellës Rregullimi i punës së zemrës (vet rregullimi, nervor dhe humoral) Karakteristikat morfologjike të rrjetit të enëve të gjakut Enët e gjakut Trungu limfatik Qarkullimi sistemik(ligjet e hemodinamikës) Vëllimi i gjakut dhe shtypja arteriale e gjakut (faktorët që e përcaktojnë) Pulsi arterial dhe kualitetet e tij

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i VII: Fiziologjia e sistemit respirator a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë ndërtimin e rrugëve të frymëmarrjes - Përshkruajë funksionin e mushkërive - Përshkruajë rolin e pleurës - Përshkruajë mekanizmin e frymëmarrjes b) Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike të organeve të frymëmarrjes(rrugët e sipërme dhe të poshtme , mushkëritë, cipa mbështjellëse) Mekanika e frymëmarrjes (lëvizjet respiratore, vëllimet dhe kapacitetet mushkërore, këmbimi i gazrave në mushkëri) Transporti i gazrave me gjak Rregullimi i frymëmarrjes(qendrat resipratore, kimiosenzitive dhe rregullimi refleksiv) 9 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim

247

Kapitulli i VIII

Fiziologjia e sistemit gastro-intestinal

6 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat e organeve të tretjes - Përshkruajë raportet topografike të organeve të tretjes - Dallojë gjëndërrat ndihmëse dhe funksionet e tyre b) Temat e kapitullit Anatomia e organeve të tretjes Raportet topografike të pjesëve të organeve të tretjes Gjëndërrat ndihmëse të organeve të tretjes Proceset sekretuese, tretja e materieve ushqyese në pjesët e traktit digjestiv dhe rregullimi i tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Demonstrojë prezantimin interaktiv të lëndës - Organizojë punën në grupe të vogla - Përdorë mjete bashkëkohorë të TI (CD, grafoskop , slajde d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i IX: Qarkullimi i materies dhe energjisë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë metabolizmin e materieve ushqyese në organizëm - Përshkruajë termorregullimin - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e materieve ushqyese në mbajtjen e homeostazës b) Temat e kapitullit Metabolizmi i materieve ushqyese (karbohidratet,proteinat, yndyrat) Metabolizmi energjetik (metabolizmi bazal) Temperatura e trupit dhe rregullimi i saj

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim 248

Kapitulli i X

Fiziologjia e sistemit eksretor ( veshka)

8 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat e sistemit ekskretor - Përshkruajë funksionin e nefronit (filtrimin, reabsorbimin dhe sekretimin) - Dallojë formimin e urinës definitive - Shpjegojë refleksin e urinimit b) Temat e kapitullit - Anatomia dhe morfologjia e veshkës - Neuroni - Formimi i urinës - Roli i veshkave për ruajtjen e homeostazës - Akti i urinimit (ujëqitja), fshikëza urinare, refleksi i urinimit, vetitë fizike dhe kualitative të urinës c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i XI Fiziologjia e sistemit endokrin (hormonal) 9 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë gjëndrat endokrine dhe karakteristikat e tyre - Numërojë hormonet e gjëndrave endokrine - Përshkruajë rëndësinë dhe veprimin e tyre

b) -

Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike dhe funksionale të gjëndrave endokrine Veprimet fiziologjike të hormoneve në indet e cakut dhe efektet e veprimit të tyre Rregullimi i tajitjes të hormoneve të gjëndrave endokrine

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve 249

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i XII Fiziologjia e organeve gjinore 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë karakteristikat morfologjike dhe funksionale të organeve gjinore - Shpjegojë rolin dhe rëndësinë e spermatogjenezës dhe ovulacionit b) Temat e kapitullit Karakteristikat morfologjike të organeve gjinore femërore Karakteristikat morfologjike të organeve gjinore mashkullore Fiziologjia e organeve gjinore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim Kapitulli i XIII Fiziologjia e SNQ 12 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë anatominë dhe fiziologjinë e SNQ - Dallojë SNQ dhe SNP - Përshkruajë karakteristikat e përgjithshme të receptorëve ndijorë b) Temat e kapitullit - Ndërtimi i SNQ - Palca kurrizore - Truri - Fiziologjia e SNQ - Ndërtimi i SNP - Nervat trunor dhe shpinor (senzitiv, motorik dhe senzomotorik) - Sistemi nervor autonom dhe vegjetativ - Pjesa simpatike dhe parasimpatike - Sistemi i organeve shqisore - Klasifikimi i receptorëve - Fiziologjia e organeve receptore- shqisave

250

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Puna në grupe të vogla - Prezantimi interaktiv me slajde - Teste me shkrim

251

Programi i lëndës "Parimet e kontrollit të infeksionit"

Lëmi: Profili: niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë nocionin e infeksionit - Tregojë njohuri për sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Zbatojë aspektet e higjienës komunale dhe mbrojtjes së mjedisit përmes punës grupore kreative - Përshkruajë efektet negative të substancave narkotike (alkoolit, duhanit dhe drogës) - Përshkruajë shkaqet e mbipeshës, kequshqyerjes si dhe higjienës së ushqimit - Përshkruajë faktorët e dëmshëm të mjedisit punues dhe rëndësinë e pushimit

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 8 orë

Kapitulli 1: Higjiena personale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë parimet themelore të kontrollit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Përshkruajë sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Dallojë detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe - kolektive b) Temat e kapitullit Parimet e mirëmbajtjes së higjienës personale dhe sëmundjet që paraqiten si pasojë e higjienës së dobët Higjiena e gojës dhe e dhëmbëve (aspekti shëndetësorë dhe estetik) Higjiena e veshmbathjes Roli i faktorëve ambiental dhe aktiviteti fizik në ruajtjen e shëndetit Detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe kolektive

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 252

-

Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 2: Higjiena komunale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë aspektet e higjienës komunale - Zbatojë aspektet e mbrojtjes së mjedisit punues përmes punës grupore kreative b) Temat e kapitullit Rëndësia epidemiologjike e ujit të pijes dhe kërkesa higjienike për të Përbërja normale e ajrit Hedhja e mbeturinave dhe menaxhimi i tyre 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 1: Higjiena personale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Zbatojë parimet themelore të kontrollit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë mënyrën e mirëmbajtjes së higjienës personale - Përshkruajë sëmundjet që shkaktohen si pasojë e higjienës së dobët - Dallojë detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe - kolektive b) Temat e kapitullit Parimet e mirëmbajtjes së higjienës personale dhe sëmundjet që paraqiten si pasojë e higjienës së dobët Higjiena e gojës dhe e dhëmbëve (aspekti shëndetësorë dhe estetik) Higjiena e veshmbathjes Roli i faktorëve ambiental dhe aktiviteti fizik në ruajtjen e shëndetit Detyrat e punëtorit shëndetësorë në përparimin e higjienës personale dhe kolektive 253 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 3: Higjiena mentale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë (shpjegojë) raportet e shëndetit trupor dhe shpirtëror - Përshkruajë efektet negative të substancave narkotike b) Temat e kapitullit Raporti i shëndetit trupor dhe shpirtëror Aspektet mentale dhe higjienike të toksikomanive dhe sëmundjet e vartësisë Mënyrat e profilaksës së çrregullimeve mentale higjienike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Higjiena e ushqimit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë mënyrën e drejtë të ushqyerit - Përshkruajë shkaqet e mbipeshës dhe kequshqyerjes - Përshkruaj mënyrat e ruajtjes dhe konservimit të ushqimit b) Temat e kapitullit Proceset fiziologjike lidhur me ushqimin dhe të ushqyerit Rregullat e ruajtjes dhe konservimit të ushqimit Kontrolli higjienik i ushqimit 6 orë

254

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 7 orë

Kapitulli 5: Higjiena shkollore dhe e mjedisit a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë faktorët e dëmshëm të mjedisit punues - Argumentojë rëndësinë e pushimit b) Temat e kapitullit Mjedisi shkollorë si faktorë i rëndësishëm, në procesin e mbrojtjes dhe përparimit të shëndetit të fëmijëve dhe rinisë Higjiena e objekteve parashkollore dhe shkollore Keq formimet më të shpeshta të cilat sajohen në shkollë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

255

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësorë"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Tregojë definicionin e shëndetit sipas OBSH-së - Përshkruajë rëndësinë e shëndetit për jetën e njeriut - Përshkruajë rëndësinë e infermierisë si veprimtari profesionale - Dallojë shërbimet të cilat ofrojnë mbrojtjen shëndetësore - Dallojë organizimin e mbrojtjes shëndetësore - Tregojë nivelet e mbrojtjes shëndetësore - Dallojë llojet e enteve shëndetësore - Tregojë punën dhe organizimin e brendshëm të institucioneve shëndetësore - Përshkruajë masat dhe metodat e DD-së - Dallojë nevojat personale të sëmurëve të palëvizshëm - Zbatojë njohuritë në punën profesionale

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 8 orë

Kapitulli i 1:

Njeriu i shëndoshë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Tregojë definicionin e shëndetit sipas OBSH -së - Shpjegojë rëndësinë e shëndetit dhe infermierisë si veprimtari profesionale - Përshkruajë shërbimet që ofrojnë mbrojtje shëndetësore b) Temat e kapitullit Shëndeti, kujdesi shëndetësor dhe infermieria si veprimtari profesionale Mbrojtja shëndetësore dhe shërbimi shëndetësor Niveli i mbrojtjes (parësorë, dytësore, tretësore shëndetësore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 256

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2. Entet dhe institucionet për mbrojtjen shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë entet për mbrojtje shëndetësore - Përshkruajë shërbimet të cilat ofrojnë mbrojtje shëndetësore - Përshkruajë organizimin e mbrojtjes shëndetësore b) Temat e kapitullit Entet për mbrojtje shëndetësore Institucionet shëndetësore stacionare Organizimi i brendshëm i institucioneve shëndetësorë 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Formulojë pyetësorë me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Menaxhimi me të sëmurët e hospitalizuar 15 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë pranimin e të sëmurit në spital - Shpjegojë vendosjen e të sëmurit në dhomë dhe pozitat e tij në shtrat - Menaxhimin në rast të infeksioneve hospitalore b) Temat e kapitullit Pranimi, vendosja dhe lëshimi i të sëmurit Dhoma e të sëmurit dhe veçoritë themelore Pozita e të sëmurit në shtrat Burimet dhe rrugët e përhapjes së infeksionit Profilaksa dhe eliminimi i infeksioneve intrahospitalore

257

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 4: Masat dhe metodat e DDD - së 15 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë masat e DDD-së - Përdorë mjete e dezinfektimit b) Temat e kapitullit Sterilizimi (metodat) Zbatimi i metodës së asepsës dhe antisepsës Dezinfektimi (metodat dhe mjetet)

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Higjiena personale dhe llojet e kujdesit shëndetësorë 10 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë higjienën personale të sëmurëve - Specifikojë të sëmurët e palëvizshëm - Dallojë llojet e kujdesit shëndetësor b) Temat e kapitullit Higjiena personale e pjesëve të trupit Asistimi në mirëmbajtjen e të sëmurit të palëvizshëm Kujdesi intensiv Kujdesi i rëndomtë (vet kujdesi) Kujdesi shtëpiak Kujdesi terminal i të sëmurit

258

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezentim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6: Puna e punëtorit medicinal dhe përkujdesja për të sëmurin a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë punën dhe detyrat e punëtorit medicinal b) Temat e kapitullit Materiali dhe mjetet për fashim Përgatitja e punëtorit medicinal për vizitë Përgatitja e të sëmurit për vizitë Kujdesi për disponim shpirtëror të të sëmurit Vizitat për të sëmurët dhe qëndrimi i punëtorit medicinal ndaj vizitorëve 12 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

259

Programi i lëndës "Shëndeti dhe sëmundjet te fëmija"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Përcaktoj masat antropometrike të fëmijës - Përshkruaj lëndimet më të shpeshta gjatë procesit të lindjes - Mësoj infeksionet më te shpeshta që e përcjellin të porsalindurin - Të dalloj lëndimet e qëllimta dhe të paqëllimta të fëmijës

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 8 orë

Kapitulli 1: Egzaminimi i të posalindurit me peshë normale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përcaktojë peshën, gjatësinë dhe perimetrin e kokës te i porsalinduri - Përkujdeset për të porsalindurin normal b) Temat e kapitullit Ekzaminimi i foshnjës së porsalindur Observimi dhe matja Kontrollimi për defekte të lindura apo abnormalitetet e mundshme Kujdesi ndaj të porsalindurit Kujdesi esencial (themelor) ndaj të porsalindurit Procedurat profilaktike

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Demonstrojë procedurat profilaktike në mullazhe (kukull-fëmijë) d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj).

260

Kapitulli 2: Egzaminimi i të posalindurit me peshë të vogël a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Shpjegojë definicionin për foshnjën e shëndoshë të lindur me peshë të vogël - Klasifikojë foshnjat me peshë të vogël - Përshkruajë menaxhimin themelor të foshnjës së lindur me peshë të vogël b) Temat e kapitullit Klasifikimi i foshnjeve me peshë të vogël Menaxhimi i foshnjeve me peshë të vogël Ushqyerja në gji e foshnjeve me peshë të vogël

5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit për të porsalindurin me peshë të vogël d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 3: Shenjat e rrezikshme më të shpeshta që e përcjellin të porsalindurin 7 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë shenjat e rrezikshme që përcjellin të porsalindurin - Masat urgjente për trajtim b) Temat e kapitullit Ikteri Hipotermia Konvulzionet Letargjia Ndryshimet e rënda të lëkurës Cianoza Shenjat hemoragjike Vjellja

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuale d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjete për demonstrim vizual (grafoskop, projector, vizatime etj)

261

Kapitulli 4: Lëndimet më të shpeshta të fëmijëve gjatë procesit të lindjes 9 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë lëndimet më të shpeshta gjatë procesit të lindjes - Dallojë lëndimet në kokë, eshtra, muskuj, nerva periferik dhe SNQ - Tregojë lëndimet më të rëndësishme (shkaktarët e tyre) te fëmijët b) Temat e kapitullit Lëndimet gjatë procesit të lindjes Lëndimet e fëmijës gjatë fazave të zhvillimit psiko-motorik Strategjitë e parandalimit të lëndimeve

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuale d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli 5: Sëmundjet më të shpeshta te fëmijët a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Dallojë infeksionet më të shpeshta që përcjellin të porsalindurin - Dallojë infeksionet më të shpeshta që përcjellin fëmijën - Përshkruajë infeksionet më të shpeshta respiratorë - Dallojë shenjat dhe simptomat e sëmundjeve ngjitëse b) Temat e kapitullit Infeksionet bakteriale të mundshme Infeksionet më të shpeshta respiratore Sëmundjet ngjitëse 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuale - Vlerësojë nxënësit me anë të pyetjeve me gojë dhe testit me shkrim - Paraqesë shembuj konkret në mënyrë që të rrisë vëmendjen dhe përqendrimin e nxënësve duke diskutuar gjatë gjithë kohës d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

262

Programi i lëndës "Të ushqyerit e fëmijës"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 10-të nxënësi duhet të: - Tregojë nënës për rëndësinë, pozitën dhe higjienën e gjirit - Tregojë mënyrat e të ushqyerit artificial - Rekomandojë për ushqimin plotësues për grup moshat e caktuara

II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1 orë/javë = 35 orë. III. Programi i hollësishëm i lëndës 6 orë

Kapitulli 1: Veçoritë e rritjes dhe zhvillimit të fëmijës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përcaktojë rritjen e masës trupore - Shpjegojë zhvillimin e sistemit eshtëror - Dallojë zhvillimin e funksioneve motorike të fëmijës b) Temat e kapitullit Zhvillimi fizik ( rritja në gjatësi dhe lartësi) Formimi i eshtrave Zhvillimi psikomotorik i fëmijës

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Tregojë mostra në mënyrë vizuale për kapitullin - Vlerësojë nxënësit me anë të pyetjeve me gojë dhe testit me shkrim d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Ambient interaktiv në klasë - Mjete për demonstrim vizuel (grafoskop, projector, vizatime, etj)

263

Kapitulli 2: Ushqimi natyrorë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Tregojë rëndësinë e ushqimit në gji - Udhëzojë nënën për pozitat, higjienën dhe rëndësinë e gji dhënies - Identifikojë problemet e zakonshme të ushqyerjes në gji b) Temat e kapitullit Ushqyerja normale (gji dhëna) Roli, rëndësia dhe pozitat e gji dhënies Vështirësitë dhe kundër indikacionet e gji dhënies Vlerësimi I gji dhënies

8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë për rolin dhe rëndësinë e gji dhënies - Vlerësojë nxënësit me anë të pyetjeve me gojë dhe testit me shkrim d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Ambient interaktiv në klasë - Mjete për demonstrim vizual (grafoskop, projector, vizatime, etj) Kapitulli 3: Ushqimi artificial a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Përshkruajë llojet e ushqimit artificial (qumësht pluhur, qumësht lope, etj) - Tregojë mënyrat e dhënies së ushqimit artificial - Rekomandojë ushqimet plotësuese (biskota, çaj, pemë, perime) b) Temat e kapitullit Nevojat e foshnjës për ushqim artificial Qumështi i lopës dhe përbërja e saj Qumështi pluhur Ushqimi i përzier 12 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë rëndësinë e ushqimit artificial - Shpjegojë mënyrat e dhënies dhe ushqimin plotësues - Ushtrojë nxënësit në klasë me shembuj konkret d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet teknike dhe ushqimore për demonstrim Kapitulli 4: Ushqimi i fëmijës sipas moshës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: 264 5 orë

b) -

Rekomandojë ushqimin përkatës për grup moshat e caktuara Përshkruajë mënyrën e të ushqyerit sipas moshës Temat e kapitullit Të ushqyerit prej moshës 0-6 muaj Të ushqyerit prej moshës 7-9 muaj Të ushqyerit prej moshës 10-12 muaj Të ushqyerit prej moshës 12-24 muaj

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë rëndësinë e të ushqyerit sipas moshës së fëmijës - Rrisë vëmendjen dhe pjesëmarrjen e nxënësve në mësim përmes pyetjeve-përgjigjeve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Ambient interaktiv në klasë - Mjete për demonstrim vizual (grafoskop, projector, vizatime, etj) Kapitulli 5: Identifikimi i problemeve gjatë ushqyerjes a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të këtij kapitulli nxënësi duhet të: - Rekomandojë zëvendësimin e ushqimit gjatë çrregullimeve gastrointestinale b) Temat e kapitullit Aerofagia Kolikat infantile Vjelljet Diarea Obstipacioni 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen dhe rëndësinë e kapitullit - Tregojë mostra në mënyrë vizuale - Vlerësojë nxënësit me anë të pyetjeve me gojë dhe testit me shkrim - Paraqesë shembuj konkret në mënyrë që të rrisë vëmendjen dhe përqendrimin e nxënësve duke diskutuar gjatë gjithë kohës d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

265

Klasa 10 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Struktura anatomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10 1 Një modul që aftëson nxënësin për të njohur strukturat an atomike dhe funksionet fiziologjike të organizmit 11,6 kredi (70 orë) RM 1 ­ Nxënësi duhet të njohë pjesët e skeletit Përmbajtja - Skeleti i kokës - Skeleti i trupit - Skeleti i anësive - Ndërtimi i nyjës lëvizëse - Nyja e krahut, bërrylit, dorës, ijëve, gjurit dhe boshtit të kurrizit Nxënësi duhet që përmes mullazheve të identifikoj muskujt e caktuar, raportin, formën, pozitën dhe ngjitjen Përmbajtja - Muskujt e kokës - Muskujt e qafës - Muskujt e trupit - Muskujt e anësive (ekstremiteteve) Nxënësi duhet që përmes mullazheve të identifikoj organet e njeriut Përmbajtja - Zemra - Enët e gjakut - Mushkëritë - Lukthi - Mëlçia - Pankreasi 266

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

RM 4

Shpretka Veshkat Zorra e hollë dhe e trashë

Nxënësi duhet të dijë të numëroj elementet e gjakut, të përcaktoj sedimentacionin, hematokritin, kohën e gjakderdhjes dhe grupet e gjakut Përmbajtja - Numërimi i eritrociteve - Sedimentimi i gjakut - Hematokriti - Koha e gjakderdhjes - Numërimi i leukociteve - Përcaktimi i formulës leukocitare - Përcaktimi i grupeve të gjakut Nxënësi duhet të dijë të përcaktoj frekuencën e punës së zemrës, frymëmarrjen, temperaturën trupore, pulsin dhe shtypjen e gjakut Përmbajtja - Auskultimi i toneve të zemrës - Palpimi i pulsit - Matja e shtypjes së gjakut - Matja e temperaturës trupore - Spirometria Nxënësi duhet të dijë si egzaminohen reflekset me rëndësi klinike Përmbajtja - Reflekset e muskujve flekësor - Reflekset e muskujve ekstenzor - Reflekset kutano-abdominale

RM 5

RM 6

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Përshkruajë pjesë të skeletit të trupit - Përshkruajë pjesë të skeletit të kokës 267

KR

-

Përshkruajë artikulacionet e lëvizshme dhe të palëvizshme

RM 2

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të dallojë: - Muskujt e kokës - Muskujt e qafës - Muskujt e trupit - Muskujt e anësive Vëzhgimi me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Tregojë raportin topografik të organeve Vëzhgimi me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të përcaktojë: - Numrin e eritrociteve, leukociteve dhe trombociteve - Hemostazën - Sedimentimin e gjakut - Grupet e gjakut Vëzhgimi me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Përcaktojë frekuencën e punë së zemrës - Përcaktojë frekuencën e frymëmarrjes - Demonstrojë matjen e temperaturës trupore - Demonstrojë matjen e pulsit - Demonstrojë matjen e shtypjes së gjakut Vëzhgimi me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - Ekzaminojë reflekset me rëndësi klinike

RM 3

IV

KR

RM 4

IV KR

RM 5

IV KR

RM 6

IV KR -

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

Ky modul duhet të realizohet në kabinetin e anatomisë me fiziologji Mësimdhënësi duhet të përdorë demonstrim konkret përmes përdorimit të mullazheve Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete për klasifikimin e eshtrave të skeletit Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkret për përcaktimin 268

-

e shenjave vitale dhe analizave themelore laboratorike Vlerësimi bëhet përmes demonstrimit praktik të aftësive të fituara

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Mjedise pune për kryerjen e analizave laboratorike - Skeleti i trupit të njeriut - Mullazhet për demonstrimin e organeve dhe topografisë së tyre.

269

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Mjetet, aparatet dhe pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësorë" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10 2 Një modul që aftëson nxënësin për përkujdesje të mirë filli ndaj të sëmurit, higjienës së tij dhe aplikimit të metodave të DDD-së 5,8 kredi (35 orë) RM 1 Nxënësi duhet të demonstrojë rregullimin e shtratit të sëmurit dhe vendosjen e tij në shtrat Përmbajtja - Uniformat e punës dhe masat e mbrojtjes personale të punëtorëve shëndetësor - Shtrati i të sëmurit (llojet dhe përbërja) - Rregullimi i shtratit të zbrazët nga dy persona - Rregullimi i shtratit të sëmurit të palëvizshëm - Pozita e të sëmurit në shtrat - Ndërrimi i pozitës së të sëmurit në shtrat - Bartja e të sëmurit Nxënësi duhet të kujdeset rreth higjienës së të sëmurit Përmbajtja - Zbatimi i higjienës te i sëmuri - Asistimi në higjienën e të sëmurit të palëvizshëm - Masat preventive kundër dekubitusit Nxënësi duhet të dijë ti zbatojë metodat e dezinfektimit Përmbajtja - Të përdorë mjetet e dezinfektimit - Të zbatojë teknikat e sterilizimit - Të ruajë mjetet dezinfektuese - Të zbatojë rregullat për mbrojtje personale dhe të mjedisit

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: 270

RM IV KR RM 1 IV KR

Rezultatet e të mësuarit Instrumentet e vlerësimit Kriteret e realizimit Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Ilustrojë pranimin e të sëmurit në spital - Ilustrojë vendosjen e tij në dhomë dhe vendosjen në shtrat - Demonstrojë aftësitë menaxhuese në rast të infeksionit hospitalor Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për higjienën personale të të sëmurit - Zbatojë teknikat e larjes së pjesëve të trupit - Demonstrojë larjen e të sëmurit të palëvizshëm - Zbatojë rregullat e mbrojtjes personale dhe të mjedisit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - Demonstrojë përdorimin e mjeteve të dezinfektimit - Zbatojë metodat e asepsës dhe antisepsës

RM 2

IV KR

RM 3

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në kabinet të kujdesit shëndetësorë Mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete të përkujdesit Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Pajisjet në kabinetin e kujdesit shëndetësor - Mullazhet për demonsrim praktik

271

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Ekzaminimi i fëmijës gjatë fazave të zhvillimit"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10 3 Një modul praktik që aftëson nxënësit për të dalluar fëmijën e shëndoshë nga i sëmuri 11,6 kredi (70 orë) RM 1 Nxënësi duhet të dallojë të porsalindurin e shëndoshë Përmbajtja - Matja e parametrave normal te rritjes - Mbrojtja termike - Kujdesi për kërthizën - Procedurat profilaktike RM 2 Nxënësi duhet të dallojë të porsalindurin me peshë të vogël Përmbajtja - Klasifikimi i foshnjës me peshë të vogël - Mbrojtja termike - Prevenimi dhe trajtimi i hipoglikemisë - Prevenimi i infeksioneve - Marja adekuate e kalorive Nxënësi duhet të dallojë lëndimet gjatë procesit të lindjes dhe fazave të zhvillimit të fëmijës Përmbajtja - Lëndimet gjatë procesit të lindjes - Lëndimet e qëllimta të fëmijës - Lëndimet e paqëllimta - Parandalimi i lëndimeve (strategjik, aktiv dhe pasiv) Nxënësi duhet të dalloj shenjat dhe simptomat më të shpeshta që përcjellin sëmundjet te fëmijët Përmbajtja - Trajtimi i infeksionit të kërthizës, syrit, gojës dhe lëkurës . - Procedurat profilaktike

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 3

RM 4

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: 272

RM IV KR RM 1 IV KR

Rezultatet e të mësuarit Instrumentet e vlerësimit Kriteret e realizimit Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - mas parametrat normal të rritjes dhe zhvillimit - dallojë defektet e mundshme të lindura - bëj përkujdesjen themelore ndaj të porsalindurit - zbatojë procedurat profilaktike Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - klasifikojë foshnjet me peshë të vogël - perkujdeset per foshnjen me peshë të vogël - udhëzojë nënën për mënyren e të ushqyerit me gji Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - dallojë lëndimet gjatë lindjes - dallojë lëndimet e qëllimta të fëmijës - dalloj lëndimet e paqëllimta të fëmijës - shpjegojë parandalimin e lëndimeve Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - përshkruajë trajtimin e infeksioneve të mundshme bakteriale - zbatojë procedurat profilaktike

RM 2

IV KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në shërbime pediatrie Mësuesi duhet të përdorë mjete konkrete për demonstrimin e modulit - Nxënësit duhet të angazhohen me përkushtim në punë konkrete - Vlerësohet demonstrimi praktik I punës së nxënësit Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - shërbimi i pediatrisë - mullazhet ( kukull-fëmijë) - mjetet për zbatimin e profillaksës

Baza materiale e domosdoshme

273

PËRSHKRUESI I MODULIT TË PRAKTIKËS PROFESIONALE "Teknikat dhe metodat e të ushqyerit të fëmijës"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 10 4 Një modul që aftëson nxënësit për njohje dhe zbatimin e llojeve dhe metodave të ushqyerit 11,6 kredi (70 orë) RM 1 Nxënësi duhet të mësoj mënyrën e gji dhënies Përmbajtja - ndihmë nënës në pozicionin e foshnjës në gji - përngjitja dhe thithja e gjirit - pasojat e përngjitjes jo të mirë në gji - vlerësimi i ushqyerjes RM 2 Nxënësi duhet të mësoj për ushqyerjen e fëmijëve sipas grup moshave Përmbajtja - Të ushqyerit me gji - Të ushqyerit me qumësht të lopës - Të ushqyerit me qumësht pluhur - Të ushqyerit e fëmijës para kohe Nxënësi duhet të mësojë për metodat e përgatitjes dhe higjienën e ushqimit Përmbajtja - Ushqimi plotësues (teknikat e të ushqyerit me lugë) - Ushqimi antidiareik (supat e orizit) - Pregaditja e pemëve dhe perimeve para dhe pas 6 muajve - Zgjedhja e mishit sipas moshës

Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 3

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim 274

KR

Nxënësi duhet të: - demonstrojë pozitat e gji dhënies - tregojë nënës pozicionim gjatë gji dhënies Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - përgatisë qumshtin pluhur sipas grup moshave - përgatisë ORS Vëzhgim me listë kontrolli Nxënësi duhet të: - përgatisë ushqimin plotësues sipas gruo moshave - servojë ushqimin dhe përkujdeset për higjienën e tij Ky modul duhet të realizohet në këshillimore për nëna dhe fëmijë Mësimdhënësi duhet të përdorë mjete konkret për demonstrim të modulit(mullazhë) Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete për pregatitjen e ushqimit Vlerësimi i nxënësve bëhet perms demonstrimit praktik

RM 2

IV KR

RM 3

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: këshillimorja për ushqyerje të fëmijëve - mullazhet(kukull-fëmijë) - enët dhe ushqimet për demonstrim

275

Klasa 11 Programet e lëndëve profesionale

"Parimet e kontrollit të infeksionit"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 11-të nxënësi duhet të: - përshkruan fazat e zhvillimit të sëmundjeve infektive (ngjitëse) - tregojë diagnozën dhe menaxhimin e tyre - përshkruaj masat që duhen ndërmarrë për preventivën e sëmundjeve infektive - dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve respiratorë, gastrointestinale, gjakut dhe zoonozat - Përshkruajë karakteristikat e sëmundjeve të reja infektive. II. Fondi i orëve të lëndës 35 javë x 1orë/javë = 35rë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Karakteristikat klinike të sëmundjeve infektive a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë fazat e zhvillimit të sëmundjeve infektive - Përshkruajë diagnostikimin dhe menaxhimin e tyre b) Temat e kapitullit Simptomatologji, evolucioni dhe ecuria e sëmundjeve infektive Çrregullimet dhe ecuria e sëmundjeve infektive Diagnostikimi dhe prognoza e sëmundjeve infektive Terapia specifike dhe jo specifike e sëmundjeve infektive Sëmundja e serumit dhe shoku anafilaktik 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

276

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Evitimi dhe pengimi i sëmundjeve infektive 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë masat që ndërmerren në prevenimin e sëmundjeve infektive - Përshkruajë zbulimin e hershëm të sëmundjeve infektive, izolimin e tyre, dezinfektimin, kontrollin gjatë periudhës rekonvaleshente dhe imunizimin aktiv. b) Temat e kapitullit: - Evitimi i burimeve të infeksionit - Zbulimi i hershëm i sëmundjes, izolimi i të sëmurit, dezinfektimi, kontrolli gjatë rekonvaleshencës - Mënyrat e pengimit të bartjes së infeksionit - Imunizimi aktiv dhe pasiv c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Infeksionet respiratorë 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve respiratorë (varicella, morbili, rubela, scarlatina, angina streptokokcike dhe herpes zoster, difteria, krupi, parotiti, meningjiti, pertusis, momonukleoza, gripi. b) Temat e kapitullit: - Karakteristikat e përgjithshme të sëmundjeve infektive me manifestin të sistemit respirator (ethet, varicella, herpes Zoster, rubela, angina streptokokcike dhe erizipel) - Infeksionet specifike respiratorë (gripi, krupi, pertusis, difteria). c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

277

d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Infeksionet e traktit gastrointestinal a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve gastrointestinale b) Temat e kapitullit: - Karakteristikat e përgjithshme të sëmundjeve infektive me manifestin të sistemit gastrointestinal - Intoksikacionet alimentare - Toksoinfeksionet gastrointestinale (salmonelozat) - Infeksionet parazitare (dizenteria, kolera, trihineloza) - Inveksionet virale (hepatiti, poliomieliti). c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Infeksionet e traktit gastrointestinal a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të infeksioneve transmisive të gjakut b) Temat e kapitullit: - Rikeciozat - Sëmundja e Brillit - Malaria - Ethet hemorragjike c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) 278 4 orë 6 orë

-

Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 5 orë

Kapitulli 6: Zoonozat a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë karakteristikat specifike të zoonozave b) Temat e kapitullit: - Antraksi - Tetanusi - Rabiesi - Leptospiroza - Ethet Q - Toksoplazmoza c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 7: Sëmudjet e reja infektive a) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dijë karakteristikat specifike të sëmudjeve të reja infektive - Mënyrën e përkijdesjes - Prevencën e tyre b) Temat e kapitullit: - SIDA (AIDS) - Ethet Lasa - Ethet Morburg - Sëmundja legjionare c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit: - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) 279

4 orë

Programi i lëndës "Edukimi shëndetësorë"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Përshkruajë detyrat dhe programet e punës edukativo-shëndetësore - Përshkruajë përdorimin e mjeteve konkretizuese për realizimin e tyre - Përshkruajë aplikimin e njohurive lidhur me edukimin shëndetësorë nëpër institucione të ndryshme - Tregojë faktet themelore të zhvillimit të jetës seksuale - Tregojë mënyrat e parandalimit të shtatzënisë së padëshiruar - Dallojë sëmundjet ngjitëse seksuale dhe mjekimin e tyre II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Qëllimi dhe principet e punës edukativo-shëndetësore e) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë detyrat në kuadër të problemeve shëndetësore specifike - Zbatojë programet e punës edukativo- shëndetësore f) Temat e kapitullit : Qëllimet dhe principet e punës edukativo-shëndetësore Qëllimi themelor dhe detyrat në kuadër të problematikës shëndetësore specifike Programi i punës edukuese shëndetësore 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

280

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 2 : Metodat dhe mjetet konkretizuese te edukimi shëndetësorë e) Qëllimet e kapitullit: Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njihet me metodat individuale, grupore dhe komplekse - Aplikojë mjetet konkretizuese për edukimin e popullatës f) Temat e kapitullit : - Metodat dhe format e punës edukativo-shëndetësore - Mjetet konkretizuese të edukimit shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet pë realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 3 : Edukimi shëndetësorë nëpër institucione e) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për organizimin e mbrojtjes shëndetësore nëpër institucione të ndryshme f) Temat e kapitullit : Edukimi shëndetësorë në : shtëpi të shëndetit spital programet e bashkësisë organizatat para shkollore dhe shkollore 6 orë 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve 281

-

Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 4 : Edukata seksuale dhe rëndësia e saj 8 orë

e) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë esencën e integritetit dhe faktet themelore të zhvillimit seksual - Aplikojë masat mbrojtëse të një shtatzënie të padëshiruar dhe rregullat e higjienës intime f) Temat e kapitullit : Integriteti seksual Faktet e zhvillimit seksual Marrëdhënia seksuale dhe shtatzënia Higjiena intime

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 5 : Metodat e kontracepsionit 7 orë

e) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Diskutojë për metodat e planifikimit familjar, indikacionet dhe kundër-indikacionet e tyre - Demonstrojë përdorimin e disa metodave kontraceptive - Përshkruajë prevalencën e dhunës ndaj femrës f) Temat e kapitullit : Metodat e kontracepsionit Indikacionet dhe kundër-indikacionet për aplikim të mjeteve kontraceptive Dhuna në takime dashurie Eliminimi i shqetësimit seksual

282

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli 6 : Sëmundjet ngjitëse seksuale g) Qëllimi i kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë HIV / AIDS - Përshkruajë gonorenë - Përshkruajë klamidia - Përshkruajë trihomonas - Përshkruajë herpesi gjenital - Përshkruajë papilloma - Përshkruajë sifilisi - Përshkruajë shankroidi - Përshkruajë infeksionet bakteriale, mikotike të traktit urogjenital h) Temat e kapitullit : AIDS Gonorea Klamidia Trihomonas Herpesi gjenital Papilloma Sifilisi, shankroidi 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,broshura,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). 283

Programi i lëndës "Psikologjia e fëmijës"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i mamisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Njihet me të dhënat historike për zhvillimin psikofizik të fëmijës - Mësoj metodat që zbatohen në studimin e fëmijëve - Përvetësojë karakteristikat e veçanta të periudhave të zhvillimit psikik të fëmijës - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin piko fizik të fëmijës - Përshkruajë zhvillimin motorik të fëmijës - Përshkruajë zhvillimin e emocioneve të fëmijës - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin social të fëmijës - Përshkruajë fazat e zhvillimit të folurit dhe çrregullimet, zhvillimin sensorik të vërejturit, kujtesës të menduarit dhe inteligjencës. II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1 : Hyrje historike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruaj të dhënat historike mbi zhvillimin psikofizik të fëmijës - Shpjegojë ndikimin e teorisë së evolucionit dhe filozofisë - Përshkruajë dhënat mbi zhvillimin e periudhës më të re në psikologjinë e fëmijëve b) Temat e kapitullit : Ndikimi i filozofisë dhe pedagogjisë Teoria e evolucionit dhe filozofisë Testet mentale, testet biheivioriste, psikoanaliza në zhvillimin e fëmijës Periudha më e re në psikologjinë fëmijërore 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 284

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Metodat e studimit të fëmijëve a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë disa nga metodat e studimit psikologjik të fëmijës - Shpjegojë eksperimentin e të vërejturit - Përshkruajë metodat e matjes indirekte i) Temat e kapitullit : Ecuria longitudinale dhe horizontale Historia e rastit dhe metodat e të vërejturit Metodat e analizës së situatës Metodat e matjes indirekte 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Periodizimi a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë zhvillimin psikik të fëmijës në periudha të ndryshme - Shpjegojë zhvillimin e fëmijës në periudhën paranatale - Shpjegojë konceptin mbi të porsalindurin - Përshkruajë karakteristikat e fëmijës së lindur para kohe b) Temat e kapitullit : Periodizimi Periudha paranatale I porsalinduri Fëmija i lindur para kohe (prematur) 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 285

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Faktorët që ndikojnë në zhvillimin psikomotorik të fëmijëve a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë faktorët që ndikojnë në zhvillimin psikik të fëmijës - Përshkruajë zhvillimin motorik të fëmijës b) Temat e kapitullit : - Faktorët e zhvillimit psikik të fëmijës (trashëgimia, rrethi) - Zhvillimi motorik- të ecurit vertikal, përdorimi i dorës, të shkruarit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 5: Zhvillimi emocional dhe social i fëmijës a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë zhvillimin e emocioneve të fëmijës - Përshkruajë karakteristikat e emocioneve të fëmijës - Përshkruajë format e sjelljes sociale të fëmijës - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin social të fëmijës b) Temat e kapitullit : Emocionet e të porsalindurit dhe zhvillimi i tyre Karakteristikat e emocioneve fëmijërore (mllefi, frika, xhelozia, simpatia) Zhvillimi social Reaksionet e para sociale dhe format e sjelljes sociale Faktorët që ndikojnë në zhvillimin social të fëmijës-zhvillimi sensorik 6 orë 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

286

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 6: Të folurit, të vërejturit, kujtesa dhe të menduarit a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë fazat e zhvillimit të folurit dhe çrregullimet - Përshkruajë zhvillimin sensorik e të vërejturit sipas moshës - Përshkruajë zhvillimin e kujtesës dhe çrregullimet - Përshkruajë procesin e të menduarit dhe llojet e të menduarit b) Temat e kapitullit : Zhvillimi i të folurit Çrregullimet e të folurit Zhvillimi senzorik dhe të vërejturit Zhvillimi i ndijimeve dhe perceptimeve të fëmijës Kujtesa dhe veçoritë specifike të kujtesës në periudha të veçanta Të menduarit dhe zhvillimi i inteligjencës 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

287

Programi i lëndës "Farmakologji me dozologji"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Karakteristikat e barnave, përdorimin dhe mënyrën e aplikimit - Dallojë kohëzgjatjen e barit në organizëm, resorbimin, biotransformimin - dhe eliminimin e barit nga organizmi - Vlerësoj mekanizmat e veprimit të barnave në organizëm, dozimin, efektet - e padëshirueshme të tyre në organizëm dhe varshmërinë nga barërat - Dallojë përbërjen e barit, vetitë fiziko-kimike, veprimet e dëshiruara dhe të - padëshiruara, biotransformimin dhe përdorimin e tyre për sëmundjet e ndryshme - Njohë interaksionin e barnave dhe efektet e tyre II. Fondi i orëve 35 x 2 orë në javë / 70 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Farmakologjia e përgjithshme a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë karakteristikat e barnave për përdorim - Zbatojë mënyrën e aplikimit të barnave b) Temat e kapitullit : Origjina e barërave Format e barërave Mënyra e aplikimit të barërave 8 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

288

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Farmakokinetika a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë kohëzgjatjen e barërave në organizëm - Krahasojë resorbimin e barërave - Përshkruajë biotransformimin e barërave - Përshkruajë eliminimin e barërave nga organizmi b) Temat e kapitullit : Karakteristikat e barërave për përdorim lokal dhe të përgjithshëm Resorbimi i barërave (nga aparati tretës dhe rruga parenterale) Biotransformimi Matabolizmi dhe eliminimi 14 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 3: Farmakodinamika a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë mekanizmat e veprimit të barnave në organizëm - Përshkruajë dozimin e barnave - Përshkruajë efektet e padëshiruara të barnave në organizëm - Dallojë varshmërinë nga barnat b) Temat e kapitullit : Mekanizmi i veprimit të barërave Dozimi dhe llojet e dozimit të barërave Efektet e padëshiruara dhe varshmëria nga barërat 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit 289

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 4: Farmakologjia speciale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë përbërjen e barërave - Dallojë vetitë fiziko-kimike, veprimet e dëshiruara dhe të padëshiruara, biotransformimin dhe përdorimin e tyre për sëmundje të ndryshme - Përshkruajë interaksionin e barërave dhe efektet e tyre b) Temat e kapitullit : Farmakologjia e SNQ ( relaksantët, sedativët, hipnotikët, antiepileptikët, analgjetikët stimuluesit e SNQ, anestetikët) Farmakologjia e SN autonom (kolinergjikët, antikolinergjikët dhe adrenergjikët) Antiemetikët Preparatet hormonale Barërat antimikrobike Kemoterapeutikët Barërat analgjetike Imunofarmakologjia Interaksioni i barërave Farmakologjia e sistemit kardiovaskular (vazodilatatorët, antiaritmikët) Farmakologjia e traktit digjestiv (antacidet, antikolinergjikët, laksativët, antiemetikët) Farmakologjia e traktit respiratorë (bronkodilatatorët, ekspektorantët, antitusikët, oksigjenoterapia, inhalatorët) Faramkologjia e sistemit urogjenital (diuretikët dhe uterotonikët) Farmakologjia e gjakut (antikoagulantët, fibrinolitikët, antiemetikët, elektrolitët) 38 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe

290

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësor"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat për ekzaminim psikofizikë të sëmurit - Aplikojë teknikat e dhënies së barërave - Demonstrojë metodat për rikthimin e shenjave vitale - Tregojë mënyrat e marrjes për analiza laboratorike - Ndihmojë përgatitjen e pacientit për analiza rëntgenologjike dhe endoskopie - Ndihmojë pacientin për punksion - Dallojë mënyrën e të ushqyerit dhe përkujdesjen ndaj pacientëve me sëmundje të ndryshme II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Ekzaminimi psikofizik i të sëmurit a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Zbatojë metodat për verifikimin e shenjave vitale b) Temat e kapitullit : Matja e temperaturës Matja e pulsit Frymëmarrja Shtypja e gjakut Ekzaminimii shenjave vitale Ekzaminimi i urinës Kateterizimi i fshikzës urinare Klizma 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese 291

-

Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Veprimet terapeutike medicinale a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aplikojë teknikat e dhënies së barërave b) Temat e kapitullit : Marrja e barnave nëpërmjet traktit digjestiv Rruga parenterale e dhënies së barnave Oksigjenoterapia Shoku anafilaktik Përcaktimi i grupeve të gjakut 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuele,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Reanimacioni kardiorespirator a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Demonstrojë metodat që përshkruhen për rikthimin e shenjave vitale b) Temat e kapitullit : Parimet themelore të reanimacionit kardiorespirator Pozitat dhe teknikat e masazhës së zemrës Ndërlikimet e shpeshta gjatë reanimacionit 4 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. 292

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Diagnostika laboratorike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njohë mënyrat e marrjes së materialit për analiza laboratorike b) Temat e kapitullit : Eritrosedimentacioni i gjakut dhe përcaktimi i kohës së gjakderdhjes Lavazha e lukthit Marrja e materialit për analiza laboratorike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj.

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 5: Diagnostika rëntgenologjike dhe ekzaminimet endoskopike a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Ndihmojë përgatitjen e pacientit për analiza rtëntgenologjike dhe endoskopike b) Temat e kapitullit : - Diagnostika rëntgenologjike nëpër sisteme - Llojet e ekzaminimeve endoskopike c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 6: Punksionet a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : 293 2 orë 4 orë

-

Ndihmojë përgatitjen e të sëmurit për punksion

b) Temat e kapitullit : - Detyrat e motrës medicinale gjatë punktimit c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 7: Ushqyerja e të sëmurit dhe përkujdesja a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Dallojë mënyrat e të ushqyerit të pacientëve te sëmundjet e ndryshme - Përshkruajë përkujdesjen ndaj të sëmurit me sëmundje të ndryshme b) Temat e kapitullit : - Ushqyerja e metodat e të ushqyerit te sëmundjet e ndryshme - Parimet e kujdesit shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e kapitullit dhe rëndësinë e tij - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Organizojë orën në grupe të vogla punuese - Organizojë nxënësit në luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde 4 orë

294

Programi i lëndës "Kirurgji e fëmijëve me përkujdesje"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Shpjegojë problemet themelore në kirurgji të fëmijëve - Aftësohet për aplikimin e metodave të sepsës dhe antisepsës - Aftësohet për përgatitje para operative dhe kujdes pas operativ të fëmijës - Aftësohet për mbajtjen e hemostazës duke korrigjuar lëngjet dhe elektrolitet - Njohë parimet e anestezionit - Njohë llojet e lëndimeve - Njohë anomalit e lindura - Njohë sëmundjet më të shpeshta kirurgjike të traktit respiratorë, digjestiv, urogjenital dhe sëmundjeve malinje. II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1. Historiku dhe rëndësia e kirurgjisë së fëmijëve a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë problemet themelore në kirurgji të fëmijëve - Përshkruajë detyrat re personelit mjekësor ne repartin e kirurgjisë së fëmijëve b) Temat e kapitullit : - Zhvillimi historik i kirurgjisë - Detyrat e personelit mjekësor në repartin e kirurgjisë së fëmijëve c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem 20 orë

295

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli 2. Masat aseptike dhe antiseptike në kirurgjinë e fëmijëve 3 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për aplikimin e metodave të asepsës dhe antisepsës - Njohë llojet dhe metodat e sepsës dhe antisepsës b) Temat e kapitullit : - Asepsa - Antisepsa c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3. Përgatitja para dhe pas-operative e fëmijës, kujdesi dhe komplikimet e mundshme pas operative 4 orë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Përshkruajë përgatitjen para operative të fëmijës - Aftësohet për kujdes pas operativ - Menaxhojë me komplikimet e mundshme pas operative b) Temat e kapitullit : Përgatitja para operative e fëmijës Tretmani pas operativ Kujdesi dhe komplikimet e mundshme

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj.

296

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Prezantimi interaktiv me slajde dhe LCD- projektor Kapitulli i 4. Korrigjimi i elektroliteve dhe transfuzioni i gjakut a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Aftësohet për kompensimin e lëngjeve të humbura - Aftësohet për mënyrën e dhënies së gjakut b) Temat e kapitullit : Homeostaza Faktorët patologjik që ndikojnë në të Kompensimi i lëngjeve të humbura Gjakderdhjet dhe llojet e gjakderdhjeve Indikacionet dhe kundër indikacionet për transfuzion 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim Llojet dhe rëndësia e anestezionit 4 orë

Kapitulli i 5.

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njohë aparatet e anestezionit lokal dhe të përgjithshëm - Përshkruajë procedurat e përkujdesjes së fëmijës pas anestezionit b) Temat e kapitullit : Anestezioni lokal Anestezioni i përgjithshëm Llojet e anestetikëve dhe vetit e tyre

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim 297

Kapitulli i 6.

Lëndimet e indeve të buta dhe eshtërore

4 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njohë llojet e lëndimeve të indeve të buta - Njohë llojet e lëndimeve të indeve eshtërore - Përshkruajë mënyrën e dhënies së ndihmës dhe përkujdesjes b) Temat e kapitullit : Lëndimet fizike dhe kimike Lëndimet e mbyllura dhe të hapura Përkujdesja për të lënduarit

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim 3 orë

Kapitulli i 7. Tumoret a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Njohë llojet e tumoreve - Përshkruajë përkujdesjen ndaj pacientit me tumor b) Temat e kapitullit : - Njohuri të përgjithshme për tumoret beninjë dhe malinjë - Përkujdesja për pacientët me tumor

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,mullazhe,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim

Sëmundjet më të shpeshta në kirurgjinë e fëmijëve sipas sistemeve 6 orë a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : 298

Kapitulli i 8.

b) -

Përshkruajë përkujdeset për pacientë me sëmundjet më të shpeshta kirurgjike Temat e kapitullit : Sëmundjet më të shpeshta të traktit respirator Sëmundjet më të shpeshta të traktit digjestiv Sëmundjet më të shpeshta të traktit urogjenital Sëmundjet më të shpeshta eshtërore

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Bëjë prezantimin interaktiv të lëndës - Organizojë punën në grupe të vogla - Përdorë mjete bashkëkohorë të TI (CD, grafoskop , slajde) d) Kushtet për realizimin e kapitullit Puna në grupe të vogla Prezantimi interaktiv me slajde Teste me shkrim

299

Programi i lëndës "Etika në shëndetësi"

Lami: Profili: Niveli: Klasa :

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11

I. Qëllimi i lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e XI-të, nxënësi duhet të : - Njihet me parimet themelore etike - Aftësohet për zbatimin praktik në përditshmërinë e jetës dhe punës - Zhvillojë shkathtësitë e sjelljes së ndershme dhe të përgjegjshme ndaj - pacientit, punëtorëve tjerë shëndetësorë dhe bashkësisë - Përshkruajë dallimet etike, morale, religjioze në lidhje me riprodhimin, kontracepcionin dhe kontrollin e lindjeve

II. Fondi i orëve 35 x 1 orë në javë / 35 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Parimet dhe teoritë e etikës 9 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë 4 parimet themelore të etikës mjekësore dhe teoritë etike - Përshkruajë njohurit për pëlqimin e informuar duke përfshirë edhe vlerësimin - e aftësisë së pacientit për të gjykuar dhe marrë vendim të pavarur - Kuptojë rëndësinë e konfidencialitetit dhe rastet kur justifikohet thyerja e tij - Përshkruajë faktorët vlerësues të kompetencës për vendimmarrje të pacientit jokompetent - Përshkruajë kriteret për zbulim dhe justifikimet për mbajtjen e informatave - Përshkruajë kriteret dhe mundësitë e ndërprerjes së raportit mjek pacient b) Temat e kapitullit : Konfidenca, zbulimi i sekretit mjekësorë Veçoritë e raportit punëtorë shëndetësorë-pacient Fillimi dhe ndërprerja e raportit punëtorë shëndetësorë-pacient Pacienti dhe regjistrat mjekësorë Pëlqimi i informuar i pacientit apo familjes së tij

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj 300

-

Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit

d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe) Kapitulli 2: Problemet etike të përditshme 26 orë

a) Qëllimet e kapitullit : Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të : - Shpjegojë dallimet etike, morale dhe religjioze në lidhje me çështjet si: teknologjia - riprodhuese, aborti, përcaktimi i gjinisë, kontracepcioni dhe kontrollimi i lindjeve - Përshkruajë problemet etike të lidhura me pacientë pediatrik dhe prindësi - Përshkruajë implikimet e mundshme të tejkalimit të raportit dhe mardhëniet profesionale me pacient të gjinisë tjetër,pacient paliativ dhe kolegë b) Temat e kapitullit : Vendimi për riprodhim Probleme të ndryshme etike Rreziqet mjekësore për punëtorin shëndetësorë dhe pacientin Trajtimet alternative Certifikimi i paaftësisë së pacientit Përgjegjësia profesionale Pacienti pediatrin Raporti seksual ndërmjet pacientit dhe punëtorit shëndetësorë Kujdesi paliativ Etika e praktikës Punëtori shëndetësorë dhe shoqëria Raporti me punëtorët tjerë shëndetësorë Hulumtimet Testimet gjenetike dhe etika

c) Udhëzime didaktike për kapitullin: Rekomandohet që mësimdhënësi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të ligjërimit d) Kushtet për realizimin e kapitullit - Mjetet mësimore (vizatime, fotografi) - Mjetet bashkëkohore të teknologjisë informative (CD-programe)

301

Klasa 11 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

"Analizat laboratorike, rëntgenologjike, diagnostikuese në kirurgji" Lami: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11 5 Një modul që aftëson nxënësin për organizimin e punës në repartin kirurgjik dhe menaxhimin me të sëmurët para dhe pas intervenimit kirurgjik. 29 kredi (175 orë) RM 1 Nxënësi duhet të shpjegojë organizimin e punës në repartin kirurgjik dhe detyrat e tij si infermier Përmbajtja - Salla e operacionit - Reparti për kujdesin intensiv dhe reanimim - Masat profilaktike Nxënësi duhet të aplikojë praktikisht teknikat medicinale dhe diagnostikuese Përmbajtja - shpërndarja e terapisë - ekzaminimi rëntgen. Nxënësi duhet të zbatojë metodat e përgatitjes paraoperative të sëmurit Përmbajtja - përgatitja para operative e të sëmurit kirurgjik akut - përgatitja para operative e të sëmurit me rrezik të vogël operativ - përgatitjet e veçanta para operative (operacion në lukth,në zorrë te trashë dhe të hollë) - përgatitjen para operative të sëmurit për operim të mëlçisë, shpretkës dhe pankreasit) - përgatitjen para operative e të sëmurit te operacionet gjinekologjike Nxënësi duhet të njihet me aparatet dhe dokumentet për anestezion, metodat e reanimimit para dhe pas operative si dhe 302

RM 2

RM 3

RM 4

menaxhimin e komplikimeve të mundshme Përmbajtja - reanimimi gjatë dhe pas operacionit - oksigjenoterapia - mbajtja nën kontroll e të sëmurit pas operativ - menaxhimi i komplikimeve të hershme dhe të vonshme pas operative

RM 5

Nxënësi duhet të përshkruajë grupet e gjakut dhe metodat për ndërprerjen e gjakderdhjes Përmbajtja - përcaktimi i grupit të gjakut dhe Rh faktorit - gabimet teknike dhe biologjike - teknikat e transfuzionit të gjakut - metodat dhe komplikimet e transfuzionit Nxënësi duhet të aplikojë praktikisht metodat e imobilizimit Përmbajtja - imobilizimet te lëndimet kokë-fytyrë-qafë - imobilizimet e bushtit kurrizorë - imobilizimet e trungut dhe ekstremiteteve Nxënësi duhet të demonstrojë përpunimin kirurgjik të infeksioneve në kirurgji Përmbajtja - infeksion lokal - infektimet anaerobe - infektimi i përgjithshëm i organizmit-sepsa

RM 6

RM 7

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim, pyetje përgjigje me gojë dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - organizojë punën në repartin kirurgjik - vendos dhe të përkujdeset për të sëmurin në repartin - intensiv - aplikojë masat profilaktike 303

KR

RM 2

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - aplikojë praktikisht shpërndarjen e terapisë - përgatit pacientin për ekzaminime rëntgenologjike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përgatit të sëmurin para operacionit - përkujdeset për të sëmurin pas operacionit Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - dallojë aparaturën për anestezion - aplikojë metodat e reanimimit para dhe pas operative Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përcaktojë grupet e gjakut dhe Rh faktorin - aplikojë metodat për ndërprerjen e gjakderdhjes Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - aplikojë metodat e imobilizimit të pjesëve të ndryshme të trupit Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përgatit të sëmurin para operacionit - përkujdeset për të sëmurin pas operacionit

RM 3

IV

KR

RM 4

IV KR

RM 5

IV KR

RM 6

IV KR

RM 7

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Ky modul duhet të realizohet në klinikën e kirurgjisë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të mjeteve - Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete në realizimin e modulit - Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: reparti intensiv - salla e operacionit - ambulanca 304

Baza materiale e domosdoshme

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Zbatimi praktik i metodave për kontrollin e infeksionit"

Lami: Profili: Niveli: Klasa: Numri i modulit Qëllimi i modulit

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 11 6 Një modul që aftëson nxënësin të njohë specifikat e punës në repartin e sëmundjeve infektive, trajtimin e të sëmurëve, aplikimin e terapisë dhe marrjen e materialit për analiza laboratorike 17,5 kredi (105 orë) RM 1 Nxënësi duhet njohë specifikat me rastin e pranimit të sëmurëve me sëmundje ngjitëse Përmbajtja - izolimi struktural dhe hapësinor - mbrojtja personale e personelit - ushqyerja e të sëmurit Nxënësi duhet të Përshkruajë trajtimin dhe lirimin e të sëmurëve me sëmundje infektive si dhe dezinfektimin dhe dezinsektimin e repartit Përmbajtja - trajtimi i të sëmurëve me sëmundje infektive - lirimi i të sëmurëve - dezinfektimi dhe dezinsektimi në repartin infektiv Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e aplikimit të terapisë, reaksionet e padëshiruara, përgatitjen e anti shok terapisë si dhe teknikën e testeve alergjike Përmbajtja - aplikimi i serumit dhe prova për desenzibilizim - preventiva e reaksioneve të pa dëshiruara - anti-shok terapia - teknika e testeve alergjike Nxënësi duhet të tregojë mënyrën e aplikimin,evidentimin dhe organizimin e vaksinave Përmbajtja - evidenca dhe organizimi i vaksinimit - aplikimi i vaksinave Nxënësi duhet të përshkruajë përkujdesjen dhe ushqyerjen, aplikimin e terapisë dhe marrjen e materialit për analizë tek 305

Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja

RM 2

RM 3

RM 4

RM 5

sëmundjet infektive Përmbajtja - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet respiratorë - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet e traktit gastrointestinal - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te infeksionet e gjakut - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te zoonozat - kujdesi, ushqyerja dhe aplikimi i terapisë te sëmundjet infektive Procedurat e vlerësimit Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe test me shkrim Nxënësi duhet të: - bëjë izolimin struktural dhe hapësinor të sëmurit - aplikojë masat për mbrojtjen personale - ndihmojë ushqyerjen e të sëmurit Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstrojë trajtimin e të sëmurit me sëmundje infektive - këshillojë të sëmurin para lirimit nga klinika - aplikojë metodat e dezinfektimit dhe dezinsektimit të sëmurit dhe dhomës Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - asistojë në aplikimin e serumit - dallojë reaksionet e padëshiruara - përgatisë anti shok terapinë - asistojë në realizimin e testeve alergjike Vëzhgim me listë kontrolli, pyetje përgjigje dhe demonstrim praktik 306

RM 2

IV

KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV

KR

Nxënësi duhet të: - përpilojë evidencat dhe organizimin e vaksinimit - realizojë aplikimin e vaksinave Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigje Nxënësi duhet të: - aplikojë terapinë - përkujdeset për të sëmurin me infeksione respiratorë, gastrointestinale, gjakut dhe zoonoza - përkujdeset ndaj të sëmurit me HIV-AIDS ky modul duhet të realizohet në Klinikën Infektive mësuesi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete nxënësi duhet të angazhohet në punë praktike vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

RM 5

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - reparti infektiv - dhoma e kujdesit intensiv - ambulanca

307

Programet e lëndëve profesionale dhe përshkruesit e moduleve profesionale

ARSIMI PROFESIONAL

Niveli I

Klasa 12

308

Programet e lëndëve profesionale

Programi i lëndës "Kujdesi shëndetësor ndaj fëmijës"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë parimet dhe qëllimet e punës edukative-shëndetësore - Përshkruajë metodat e edukimit shëndetësor - Dallojë mjetet edukative-shëndetësore në institucionet edukative- shëndetësore - Përshkruajë mënyrën e të ushqyerit të foshnjës dhe fëmijës së vogël si dhe llojet e ushqimit - Përshkruaj shenjat vitale të fëmijës - Përshkruaj marrjen e materialit për analiza laboratorike dhe të dallojë dukjen e sekreteve - Demonstrojë shpërndarjen e terapisë II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli 1: Zhvillimi historik dhe rëndësia e edukimit shëndetësorë 5 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë përkufizimin dhe rëndësinë e edukimit shëndetësor - Përshkruajë parimet dhe planifikimin e punës edukative-shëndetësore b) Temat e kapitullit - Zhvillimi historik dhe rëndësia e edukimit shëndetësor - Përkufizimi i edukimit shëndetësor dhe lidhshmëria e tij me disiplinat e tjera - Qëllimet, parimet dhe motivimi në punën edukative-shëndetësore - Planifikimi, programimi i punës edukative-shëndetësore dhe personaliteti i punëtorit edukativ-shëndetësor c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Të ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret 309

-

Ti angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Ti zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Të përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Metodologjia e veprimtarisë edukative-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruajë klasifikimet e metodave të edukimit shëndetësor - Tregojë punën edukative-shëndetësore në bashkësi (komunitet) b) Temat e kapitullit Metodat e edukimit shëndetësor - individuale Metodat e punës në grupe Metodat komplekse dhe puna edukative-shëndetësore në bashkësi (komunitet) 3 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 3: Mjetet edukative-shëndetësore a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë mjetet edukative-shëndetësore - Dallojë mjetet e komunikimit masiv b) Temat e kapitullit Mjetet edukativo-shëndetësore të shtypura Fotografitë lëvizëse Artikujt dhe revistat e specializuara Motivimi dhe faktorët që ndikojnë në efikasitetin e mjeteve edukativo shëndetësore 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi:

310

-

Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj.

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Ushqyerja e foshnjës dhe fëmijës së vogël a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë veçoritë psikofizike gjatë rritjes dhe zhvillimit të fëmijës - Përshkruaj kujdesin ndaj fëmijës në institucion dhe shtëpi - Përshkruaj mënyrat dhe higjienën e të ushqyerit të fëmijës - Përshkruaj matjet antropometrike të fëmija b) Temat e kapitullit Rritja dhe zhvillimi psikomotorik i fëmijës Kujdesi ndaj fëmijës në institucion dhe shtëpi (larja, prerja e thonjve, kujdesi ndaj shqisave, kujdesi ndaj organeve gjenitale dhe mbështjellja e fëmijës) Higjiena e ushqimit (sterilizimi i veglave për ushqim, kujdesi ndaj gjëndrave qumështore, përgatitja e nënës dhe fëmijës për thithje, të ushqyerit me lugë dhe shishe) Matjet antropometrike 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Vrojtimi i fëmijës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë shenjat vitale dhe karakteristikat e tyre b) Temat e kapitullit Temperatura trupore Pulsi Presioni arterial Frymëmarrja 5 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: 311

-

Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi )dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programefilma,ushtrime vizuale, grafoskop etj.

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 6: Vrojtimi i sekreteve dhe marrja e materialit për analiza laboratorike dhe teknika e ndarjes së terapisë 9 orë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë metodat për vrojtimin e sekreteve të fëmijës b) Temat e kapitullit Kontrollimi makro dhe mikroskopik i masave të vjellura dhe pështymës (parimet e marrjes she dërgimit në kontroll) Lavazha e lukthit Kontrollomi makroskopik dhe dërgimi në analizë laboratorike i fekalieve Kontrollomi makroskopik dhe dërgimi në analizë laboratorike i urinës Marrja e gjakut për analizë laboratorike Lavazha rektale Teknikat e shpërndarjes së terapisë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi )dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve

312

Programi i lëndës "Bazat e obstetrikës"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Përshkruaj eshtrat e komblikut dhe organet gjenitale të femrës si dhe anomalitë e mundshme gjatë zhvillimit të këtyre organeve - Përshkruaj ciklin menstrual, pubertetin dhe gametogjenezën (ovogjenezën dhe spermatogjenezën) - Përshkruaj fekondimin e qelizës vezë, zhvillimin e frytit gjatë muajve të shtatzënësisë dhe ecurinë e këtij procesi fiziologjik - Përshkruaj lindjen normale, udhëheqjen bashkëkohore të lindjes dhe karakteristikat e Lehonës - Dallojë gestozat e hershme dhe të vonshme gravidare, abortin dhe shtatzënësinë jashtë mitre II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Anatomia e organeve gjenitale të femrës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj ndërtimin e organeve të jashtme dhe të brendshme gjenitale - Përshkruaj sistemin nervor- hormonal dhe enët e gjakut që vaskularizojnë organet gjenitale - Dallojë periudhat e jetës së gruas - Përshkruaj ciklin menstrual b) Temat e kapitullit Organet gjenitale të jashtme - Organet gjenitale të brendshme - Aparati lidhës dhe sistemi i enëve të gjakut - Sistemi i nervëzimit, limfatik dhe gjëndëruat e qumështit të gruas c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret 313 5orë

-

Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve Përdorë të mësuarit e bazuar në problem

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Fiziologjia e aparatit gjinorë femërorë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj funksionet kryesore fiziologjike të organeve gjenitale femërore - Përshkruaj fazën e ciklit menstrual dhe higjienën e kësaj periudhe b) Temat e kapitullit - Cikli menstrual dhe ndryshimet ciklike - Cikli vezorë, mitërorë, hormonal dhe higjiena e periudhës menstruale c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me slajde Kapitulli i 3 : Anatomia e komblikut a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj anatomik të komblikut - Dallojë rrethin e vogël dhe të madh të komblikut - Demonstroj mënyrën e matjes së legenit b) Temat e kapitullit - Kockat, kyçet e legenit dhe legeni obstetrik - Pjerrësia e legenit, ndikimi i pozicionit të gruas, muskujt e legenit dhe hapësira e legenit - Matjet e legenit (pelvimetria) c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve 314 4 orë 2 orë

- Përdorë të mësuarit e bazuar në problem d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop). Kapitulli i 4 : Fiziologjia e shtatzënësisë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj fekondimin e qelizës vezë - Dallojë zhvillimin e frytit gjatë muajve të shtatzënësisë - Tregojë ecurinë e shtatzënësisë b) Temat e kapitullit Frytnimi, nidacioni dhe zhvillimi i qelizës vezë Pjesët përbërëse të ovulumit Zhvillimi i frytit gjatë muajve të shtatzënësisë Ndryshimet fiziologjike gjatë shtatzënësisë Diagnoza e shtatzënësisë, përcaktimi i moshës së shtatzënësisë dhe ditës së lindjes Pozita, vendosja dhe ngacmimi i frytit Higjiena dhe dieta e gruas shtatzënë Asepsia dhe antisepsa në obstetrikë 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5 : Lindja normale a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj fillimin, kohëzgjatjen dhe përfundimin e lindjes normale - dallojë udhëheqjen bashkëkohore të lindjes - Tregojë karakteristikat e lehonisë b) Temat e kapitullit Shkaqet e fillimit të lindjes dhe paralajmërimi i lindjes Mekanizmi i tkurrjes së fijeve muskulore dhe i hapjes së qafës së mitrës Periudha e vrullshme dhe dukuritë mekanike e plastike Periudha e placentës dhe zgjatja e lindjes 5 orë

315

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 6 : Patologjia e shtatzënësisë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj patologjitë gjatë shtatzënësisë - Dallojë anomalitë gjatë lindjes - Tregojë komplikimet gjatë lindjes b) Temat e kapitullit Toksikozat gravidare Aborti Shtatzënësia jashtë mitre Gjakderdhjet gjatë shtatzënësisë dhe lindjes Shtatzënësitë e shumëfishta dhe anomalitë në zhvillim e fetusit Operacionet obstetrike 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me slajde ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

316

Programi i lëndës "Neuropsikiatri me kujdes te fëmijët"

Lëmi: Profili: Niveli: Klasa:

Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 12

I. Qëllimet e lëndës Në përfundim të lëndës së zhvilluar në klasën e 12-të nxënësi duhet të: - Shpjegojë zhvillimin specifik të sistemit nervor të fëmijës - Dallojë manifestimet klinike të epilepsisë, inflamacioneve të SNQ dhe sëmurjeve neuro muskulore - Dallojë çrregullimet psikomotore dhe intoksikimet të SNQ - Shpjegojë faktorët që ndikojnë në çrregullimet e të ushqyerit, gjumit dhe funksionet e lagies - Përshkruaj fazat e zhvillimit psikoseksual - Dallojë manifestimet klinike të psikozave dhe neurozave - Shpjegojë çrregullimet e shëndetit mental dhe masat preventive për parandalim të tyre - Përshkruaj faktorët që ndikojnë në zhvillimin psikosocial të fëmijës - Dallojë faktorët etiologjik dhe predispozues të çrregullimeve II. Fondi i orëve të lëndës 32 javë x 1 orë/javë = 32 orë III. Programi i hollësishëm i lëndës Kapitulli i 1: Zhvillimi psikomotor i fëmijës a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Përshkruaj fazat e zhvillimit psikomotor të fëmijës - Dallojë periudhën e pubertetit dhe adoleshencës b) Temat e kapitullit Ndërtimi i sistemit nervor te fëmija dhe specifikat e tij Zhvillimi psikomotor i fëmijës Periudha e pubertetit dhe adoleshencës 7 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Shpjegojë përmbajtjen e lëndës dhe rëndësinë e saj - Ilustrojë ligjëratat me shembuj konkret - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Zbatojë metodat bashkëkohore të luajtjes së roleve - Përdorë të mësuarit e bazuar në problem 317

d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe,filma,ushtrime vizuale,grafoskop etj). Kapitulli i 2: Specifikat e çrregullimeve neurologjike a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë manifestimet klinike të çrregullimeve neurologjike - Tregojë sëmurjet neuromuskulore b) Temat e kapitullit Epilepsia Konvulsionet e fëmijës Çrregullimet psikike dhe rëndësia socio-mjekësore e epilepsisë Inflamacionet e trurit (encefaliti) Abscesi i trurit Paraliza cerebrale Skleroza multiple Kore minor Meningjiti Sëmurjet neuromuskulore (distrofia, miastenia) 10 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Ilustrojë ligjëratat me shembuj dhe ushtrime konkrete - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë në luajtjen e roleve - Përpilojë pyetësor me zgjidhje të shumëfishta (PZSH) në fillim dhe - fund të kapitullit d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) Kapitulli i 3: Retardimi psikomotor a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Dallojë çrregullimet psikomotore të fëmijës - Përshkruaj intoksikimet e SNQ b) Temat e kapitullit Idiotia familjare Kretinizmi Sindromi Dauwn Luesi kongjenital Sindromi i komës 5 orë

318

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi )dhe metodat bashkëkohore të teknologjisë informative(TI)(CD-programe, filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj. d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Prezantimi interaktiv me slajde - Puna në grupe të vogla me diskutim të problemeve Kapitulli i 4: Psikiatria e fëmijërisë dhe rinisë a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Shpjegojë faktorët e zhvillimit të fëmijëve dhe rinisë - Dallojë çrregullimet psikomotore të fëmijës dhe rinisë - Përshkruaj manifestimet klinike të psikozave dhe neurozave b) Temat e kapitullit Çrregullimet e funksioneve organike (të ushqyerit, gjumi, lagia dhe jashtëqitjes) Çrregullimet psikomotore (tiket, belbëzimi) Zhvillimi dhe çrregullimet psikoseksuale Zhvillimi dhe çrregullimet e agresivitetit Neurozat më të shpeshta Psikozat më të shpeshta të fëmijërisë dhe rinisë 6 orë

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi: - Gjatë mësimit duhet shfrytëzuar mjetet mësimore ( vizatime,fotografi ) dhe metoda bashkëkohore të teknologjisë informative(TI) (CD-programe,filma,ushtrime vizuale, grafoskop etj). d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde Kapitulli i 5: Principet e përgjithshme dhe detyrat e higjienës mentale 4 orë

a) Qëllimet e kapitullit Në përfundim të kapitullit nxënësi duhet të: - Shpjegojë çrregullimet e shëndetit mental dhe masat preventive për parandalimin e këtyre çrregullimeve - Dallojë përngjitjen dhe pasojat e sajë (frika ndaj të panjohurve, frikën nga ndarja dhe sjelljen jo sociale) - Përshkruajë faktorët që ndikojnë në zhvillimin psikosocial të fëmijës(nëna, babai, familja, shoqëria, trashëgimia) - Përshkruaj faktorët predispozues dhe etiologjik të çrregullimeve prevazive (autizmi, Asperger) - Shpjegojë faktorët që shkaktojnë çrregullimet e sjelljes

319

b) -

Temat e kapitullit Zhvillimi normal i fëmijës Zhvillimi psikosocial i fëmijës Çrregullimet prevazive të zhvillimit Çrregullimet e sjelljes dhe impulsivitetit Çrregullimet e stresit postraumatik Ankthi

c) Udhëzime didaktike për kapitullin Rekomandohet që mësuesi të: - Prezantojë me glajdë ligjëratën - Angazhojë nxënësit në grupe të vogla punuese - Organizojë luajtjen e roleve d) Kushtet për realizimin e kapitulli - Puna në grupe të vogla me prezantim të rasteve - Prezantimi interaktiv me sllajde

320

Klasa 12 Përshkruesit e moduleve të praktikave profesionale

"Përkujdesja për shtatzënën në obstetrikë" Lëmi: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 12

Numri i modulit 7 Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj gruas shtatzënë në obstetrikë 26,6 kredi (160) RM 1 Nxënësi duhet të respektojë organizimin e punës në repartin e akusherisë dhe parimet e punës në maternitet Përmbajtja - Organizimi i punës në repartin e akusherisë - Plotësimi i dokumentacionit,plotësimi dhe ruajtja e protokollit - Matja e shenjave vitale - Përgatitjet e repartit për vizitë të mjekëve - Përgatitjet e të sëmurës për egzamini klinik - Rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit - Ndarja e terapisë RM 2 Nxënësi duhet të demonstroj njohuritë për pranimin e shtatzënës në repart si dhe përgatitjen psikofizike për lindje dhe abort Përmbajtja - Pranimi i shtatzënës në repart - Përgatitja psikofizike për lindje - Anamneza e gruas shtatzënë - Egzaminimi i gruas shtatzënë Nxënësi duhet të demonstroj teknikat e matjes së parametrave të pelvikut Përmbajtja - Matja e legenit me pelvimetër (teknikat e matjes) - Matja e diametrit diagonal dhe të jashtëm - Matja e diametrit ndërmjet dy gungave ndenjëse dhe teknika e vlerësimit të harkut mbivetorë - Përgatitja për ekzaminim radiologjik të legenit 321

RM 3

RM 4

Nxënësi duhet të demonstrojë ecurinë e periudhave të lindjes Përmbajtja - Drejtimi i periudhës së hapjes - Drejtimi i periudhës së shtytjes - Rregullat e përparimit të kokës në dalje - Përpunimi parësorë i të porsalindurit - Drejtimi i periudhës së placentës - Shenjat dhe shkolitja e placentës Nxënësi duhet të shpjegojë metodat ndihmëse për përfundimin e lindjes Përmbajtja - Metodat ndihmëse për përfundimin e lindjes - forcepsi - vakumi - epiziotomia - prerja cezariane

RM 5

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV KR Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - demonstroj plotësimin e dokumentacionit, mbajtjen dhe ruajtjen e protokolit - argumentoj matjen e shenjave vitale - demonstroj organizimin e punës në repart dhe rregullat për mbrojtje në punë Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje Nxënësi duhet të: - Përshkruaj procedurat e pranimit të shtatzënës në repart - Demonstroj përgatitjen psikofizike të gruas për lindje - Shpjegoj procedurat ndihmëse gjatë procesit të lindjes Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje K R Nxënësi duhet të: Demonstroj teknikat e matjes së legenit me pelvimetër Përshkruaj teknikat e matjes së diametrit diagonal, të jashtëm dhe ndërmjet dy gungave ndenjëse 322

RM 2

IV KR

RM 3

IV -

-

Përshkruaj procedurat e përgatitjes së gruas shtatëzënë për egzaminim radiologjik të legenit

RM 4

IV KR

Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrim praktik Nxënësi duhet të: - përshkruaj të gjitha periudhat e lindjes - dallojë shenjat e shkolitjes së placentës Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjigjje Nxënësi duhet të: - shpjegojë aplikimin e metodave ndihmëse për përfundimin e metodave ndihmëse Ky modul duhet të realizohet në repartin e obstetrikës Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të teknikave Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete në realizimine modulit Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

RM 5

IV KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - reparti i akusherisë - salla e lindjes

323

PERSHKRUESI I MODULIT TE PRAKTIKES PROFESIONALE "Përkujdesja për të sëmurët me çrregullime neuropsikiatrike" Lami: Profili: Niveli: Klasa: Shëndetësi Ndihmës infermier i pediatrisë I 12

Numri i modulit 8 Qëllimi i modulit Kohëzgjatja e modulit Rezultatet e të mësuarit (RM) dhe përmbajtja Një modul që aftëson nxënësin në përkujdesje ndaj të sëmurëve me çrregullime neurologjike dhe psikike 21,3 kredi (128 orë) RM 1 Nxënësi duhet të tregojë organizimin e punës në repartet neuropsikiatrike Përmbajtja - Organizimin i punës në repartin neuropsikiatrik - Plotësimi i dokumentacionit- mbajtja dhe ruajtja e protokollit ambulator - Matja e shenjave vital - Përgatitja e repartit për vizitë të mjekut - Ndarja e terapisë - Përgatitja e të sëmurit për ekzaminim klinik - Rregullat për mbrojte në punë dhe të mjedisit RM 2 Nxënësi duhet të dallojë specifikat e sëmundjeve neurologjike Përmbajtja - Veprimi te sulmi epileptik - konvulsionet - horea minor - sëmundjet neuro muskulore Nxënësi duhet të dallojë simptomat e retardimit psikomotorik Përmbajtja - Përkujdesja ndaj të sëmurëve me idioti - Përkujdesja ndaj të sëmurëve me kretinizëm - Përkujdesja për të sëmurët me sindromin Down Nxënësi duhet të shpjegojë simptomat e intoksikimit të SNQ Përmbajtja - Përkujdesja ndaj të sëmurit somnolent - Përkujdesja ndaj të sëmurit komatoz Nxënësi duhet të tregojë përkujdesje për të sëmurët me çrregullime të funksioneve organike Përmbajtja - Anoreksia nervore 324

RM 3

RM 4

RM 5

RM 6

Pagjumësia dhe frika e natës Çrregullimet e urinimit dhe defekimit të pavullnetshëm Të ushqyerit me sondë nazo-gastrike

Nxënësi duhet të përgatisë të sëmurin për intervenime tekniko mjekësore Përmbajtja - Marrja e gjakut dhe analizave tjera plotësuese - Marrja e urinës me kateter - Përgatitja e pacientit për funksion lumbal, EEG, CTG, PEG, ARG, ECHO Nxënësi duhet të demonstrojë aplikimin e terapisë fizikale dhe medikamentoze te fëmijët me probleme neuropsikiatrike Përmbajtja - Terapia fizikale - Psikoterapia - Aplikimi i barnave te fëmija i shqetësuar - Preventiva dhe kujdesi ndaj dekubitusit Nxënësi duhet të përshkruaj faktorët që ndikojnë në sëmundjet e vartësisë Përmbajtja - Përkujdesja ndaj të sëmurëve me sëmundje të vartësisë - Alkoolizmi - Narkomania Nxënësi duhet të dallojë manifestimin klinik të parapsikozave dhe psikozave te fëmijët dhe të rinjtë Përmbajtja - Klasifikimi i çrregullimeve psikike

RM 7

RM 8

RM 9

Procedurat e vlerësimit

Realizimi i pranueshëm i modulit do të konsiderohet arritja e kënaqshme e të gjithë kritereve të realizimit të specifikuara për çdo rezultat të mësuarit. Më poshtë jepen shkurtimet që do të përdoren: RM Rezultatet e të mësuarit IV Instrumentet e vlerësimit KR Kriteret e realizimit RM 1 IV Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë Nxënësi duhet të: - Plotësojë, mbajë dhe ruaj dokumentet e të sëmurit - Pranoj të sëmurin - Përgatitë repartin dhe të sëmurin për vizitë të mjekëve - Ndajë terapinë - Përgatitë të sëmurin për egzaminim klinik - Zbatojë rregullat për mbrojtje në punë dhe të mjedisit 325

KR

RM 2

IV

Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për fëmiun gjatë sulmit epileptik - Përkujdeset për fëmiun me konvulzione - Përkujdeset për fëmijën me horea minor - Përkujdeset për fëmijën me sëmundje neuro muskulore Vëzhgim me listë kontrolli dhe demonstrimi praktik Nxënësi duhet të: - Përkujdeste për të sëmurin em idiopati dhe kretenizëm - Përkujdeste për të sëmurin me sindromin Down Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për fëmijën somnolent - Përkujdeset për fëmijën komatoz Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë Nxënësi duhet të: - Përkujdeset ndaj të sëmurit me çrregullime të funksioneve organike - Anoreksia, pagjumësia - Çrregullimet e urinimit dhe defekimit - Ushqyerja e fëmijës me sondë nazogastrike Vëzhgim me listë kontrolli dhe pyetje përgjige Nxënësi duhet të: - Demonstroj përgatitjen e të sëmurit për marrjen e gjakut dhe analizat tjera plotësuese (EEG, CTG, PEG dhe ECHO) Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë Nxënësi duhet të: - Demonstroj aplikimin e terapisë fizikale dhe psikoterapisë te fëmijët me probleme neuropsikike - Aplikoj barnat te fëmija i shqetësuar - Përkujdeset për prevenimin e dekubitusit Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë 326

KR

RM 3

IV KR

RM 4

IV

KR

RM 5

IV

KR

RM 6

IV KR

RM 7

IV

KR

RM 8

IV

KR

Nxënësi duhet të: - Përkujdeset ndaj të sëmurëve me sëmundje të vartësisë narkomani dhe alkoolizëm) Vëzhgim me listë kontrolli, demonstrimi praktik dhe pyetje përgjigje me gojë Nxënësi duhet të: - Përkujdeset për fëmijët me çrregullime psikike parpsikotike dhe psikotike Ky modul duhet të realizohet në klinikën e neuropsikiatrisë Mësimdhënësi duhet të përdorë sa më shumë demonstrime konkrete të përdorimit të drejtë të teknikave Nxënësi duhet të angazhohet në punë konkrete në realizimin e modulit Vlerësohet demonstrimi praktik i aftësive të fituara

RM 9

IV

KR

Metodat e të mësuarit të rekomanduara

-

Baza materiale e domosdoshme

Për realizimin si duhet të modulit është e domosdoshme të sigurohen mjediset, veglat, pajisjet, dhe materialet e mëposhtme: - Klinika ose spitali i Neuropsikiatrisë - Këshillimore - Prania e psikologut

327

Literatura e rekomanduar 1. 2. 3. 4. Anatomia dhe Fiziologjia e njeriut: E. Saraçin, A. Zherka ­ Saraçin ­ Prishtinë, 2001 Kujdesi shëndetësorë : Dr. Ilir Begolli, Ajshe Berani ­ Prishtinë, 1999 Higjiena dhe edukata shëndetësore: Dr. Mihajlo Nukoliq, Radojka Kocianoviq, Dr. Maria Pecelj ­ Gec, Dr. Vida Parezanoviq Mjekësia Interno me kujdes: Tefik Bekteshi, Emrush Kryeziu, Ymer Elezi, Halil Ahmetaj, Rexhep Manaj, Kelmend Pallaska, Rukije Mehmeti, Agron Kërliu, Gazmend Zhuri - Prishtinë, 1999 Pediatria me përkujdesje : Mujë Shala, Dr. Basri Lenjani - Prishtinë, 1999 Shëndeti i fëmijës : Mjekësi Familjare ­ Prishtinë, 2002-2004 Shëndeti reproduktiv : Mjekësi Familjare ­ Prishtinë, 2003-2004 Gjinekologji me Obstetrikë: Zydi Eshja, Bashkim Cenameri ­ 1997 Reanimacioni kardio- pulmonal: Dr. Basri Lenjani, Dr. Bajram Tahiri. Dr. Iljaz Bunjaku, Dr. Shefqet Murtezi Dr. Rrusni Izairi, Dr. Hasn Kutllovci ­ Administrimi i medikamenteve dhe veprimet mjekësore ­ doracak praktik mjekësorë ­ Prishtinë, 2001 Sëmundjet akute infektive me epidemiologji: Dr. D. Dikliq Edukimi shëndetësorë: Ilir Begolli ­ 2001 Shëndeti reproduktiv: Mjekësi familjare, 2003-2004 (edukim seksual) Psikologjia fëmijënore: Dr. Vera Smilaniq, Dr. Ivan Toliçiç Farmakologjia për shkollat e mesme: Milenko Millosheviq, Vladislav Varagiq Kujdesi shëndetësorë ­ për kl. e II të shkollës së mesme të Mjekësisë: Doc.Dr. Mujë Shala, Dr. Basri Lenjani, 1998 Kirurgjia dhe përkujdesja ­ për kl. e III të shkollës së mesme të Mjekësisë: Dr.sci. Nexhat Miftari, 2001 Sëmurjet më të shpeshta kirurgjike të fëmijëve: Dr.med. Hajredin Ukelli, 1996 Bioetika: Prof.Dr. naser Ramadani ­ Prishtinë, 2002 Pediatria infermierore: Prof.Ass.Dr. Hito Jaze Shëndet i fëmijës: Mjekësi familjare ­ Prishtinë, 2003-2004 Obstetrika 1 ­ për kl. III të shkollës së mesme të Mjekësisë (mami): Zyhdi Eshja, Bashkim Cenameri Deçja neuropsikiatrija sa megom Specijalna nega neuropsikijatrijskih bolesnika: Dr. Jovan Bukeliq,1992-93

5. 6. 7. 8. 9.

10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23.

Struktura e sistemit të arsimit në Kosovë

328

Information

Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë

328 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

502014