Read Microsoft Word - gjuha 3 e perfunduar.OkAvi.doc text version

mësuesi

Brunilda Çerraga

Libër

Gjuha Shqipe

S H T Ë P I A

B O T U E S E

3

www.mediaprint.al

KLIKONI KËTU

Brunilda Çerraga

Libër mësuesi

Gjuhë shqipe 3

Teksti mësimor Gjuhë shqipe 3 është hartuar nga: Dr. Eldon Gjikaj, Ma. Ingrit Prizreni, Brunilda Çerraga

Titulli:

Libër Mësuesi Gjuha shqipe 3

Autore:

Drejtoi botimin: Redaktore gjuhësore:

Brunilda Çerraga

Anila Bisha Zenaida Agastra

Kopertina: Visidesign Design: Athina Mehmeti Shtypi: Media-print

ISBN: 978-99956-93-62-6 Botimi i parë: 2011

S H T Ë P I A

B O T U E S E

© Të gjitha të drejtat janë të rezervuara

Të gjitha të drejtat e autorit lidhur me këtë botim janë ekskluzivisht te zotëruara/rezervuara nga Shtëpia Botuese "Mediaprint" sh.p.k.. Ndalohet çdo prodhim, riprodhim, shitje, rishitje, shpërndarje, kopjim, fotokopjim, përkthim, përshtatje, huapërdorje, shfrytëzim dhe/ose çdo formë tjetër qarkullimi tregtar, si dhe çdo veprim cënues me çfarëdo lloj mjeti apo apo forme, pjesërisht dhe/ose tërësisht, pa miratimin paraprak me shkrim nga Shtëpia Botuese "Mediaprint" sh.p.k. Ky botim, në tërësi dhe/ose në pjesë të tij, ndalohet të transmetohet dhe/ose përhapet në çdo lloj forme dhe/ose mjet elektronik, mekanik, regjistrues dhe/ose tjetër, të ruhet, depozitohet ose përdoret në sisteme ku mund të cënohen të drejtat e autorit, pa miratimin paraprak me shkrim nga Shtëpia Botuese "Mediaprint" sh.p.k.. Çdo cënim i të drejtave të autorit passjell përgjegjësi sipas legjislacionit në fuqi.

Kontaktet: www.mediaprint.al

Shtëpia Botuese Kutia Postare 7467 - Tiranë Tel.: 04 2258 156 Cel.: 069 40 44 443 [email protected] Sektori i Shpërndarjes dhe Marketingut: Tel.: 04 4500605 Cel.: 069 40 44 441 Cel.: 069 40 20 201 [email protected] Shtypshkronja: Tel.: 04 4500605 Cel.: 069 40 50 380 Cel.: 069 20 79 021 [email protected]

Komente dhe sugjerime janë të mirëpritura në email: [email protected]

PËRMBAJTJA

Programi......................................................................................................................................7 Plani mësimor.........................................................................................................................31 Parathënie..................................................................................................................................40 Drejt aventurs s re ...........................................................................................................45 Un jam e rritur........................................................................................................................47 Teksti dhe fjalia.........................................................................................................................48 Kartolina, ftesa, njoftime.........................................................................................................50 Kush e solli pranverën.............................................................................................................52 Shenjat e pikësimit...................................................................................................................53 Bubulinoja sht kureshtar apo llafazan?............................................................................56 Ngatarres apo gabim........................................................................................................59 Librat jan gjithçka..................................................................................................................60 Llojet e fjalive............................................................................................................................62 Nusen e pashkës e ka zënë fruthi..........................................................................................64 Ne dhe kafshët.......................................................................................................................66 Dimri .........................................................................................................................................67 Fjalia pohore dhe mohore.......................................................................................................69 Kur një fëmijë ditëlindjen ka..................................................................................................71 Kush nuk punon mbetet i uritur.........................................................................................72 Kush jam unë? ........................................................................................................................74 Krkohet nj titull......................................................................................................................75 Njerz t lumtur........................................................................................................................76 Si të urojmë?..............................................................................................................................77 Mamaja bn gjoja.......................................................................................................................78 Shkrimi i fjalve mohuese askush, kurrkush, etj..................................................................80 Ku e ka vendin prtaci?............................................................................................................81 Grupe fjalsh t qndrueshme ..............................................................................................83 Si ta gjesh kohn?......................................................................................................................85 Çamarroku yn .........................................................................................................................86 Regjimi im ditor ...................................................................................................................87 Grupe fjalsh t domosdoshme dhe jo t domosdoshme...............................................88 Kjo sht e imja! ...................................................................................................................89 Fjalia më e vogël.......................................................................................................................91 Stilolapsi me tri ngjyra..............................................................................................................93 Përshkruaj shokun / shoqen....................................................................................................95 Aeroplani i shokut.....................................................................................................................96 Krahasojmë tekstet....................................................................................................................98 Grupet kryesore në fjali .........................................................................................................100 Vendi im...................................................................................................................................101 Zgjedhimi i foljeve................................................................................................................103 Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar.................................................105

Fjalë të Nënë Terezës ..........................................................................................106

"O ba o ma apo o mami o babi...................................................................................107 Kaligramet .............................................................................................................................109

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

5

Zgjedhojmë foljen në kohën e tashme ................................................................................110 Luajmë me tekstin..............................................................................................................111 Shkrimi i foljeve në kohën e tashme ...................................................................................112 Sëpata dhe lisi plak................................................................................................................113 Të mbrojmë pyjet..................................................................................................................115 Ndal ndotjes së ajrit................................................................................................................116 Syri detit ................................................................................................................................117 Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me "t" në kohën e tashme................................118 Aty ku ka njerëz të mirë ...................................................................................................119 Dita e Pavarësisë .................................................................................................................120 Sjellësi i zjarrit ......................................................................................................................121 Zgjedhimi i foljeve në kohën e ardhme .........................................................................123 Çdo të bëhem kur të rritem?................................................................................................124 Po të doja .................................................................................................................................125 Më pëlqen ................................................................................................................................126 Shprehje frazeologjike ......................................................................................................128 Mos e humb durimin bijë e nënës .......................................................................................129 Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e ardhme...................................131 Përshkruaj duke parë figurën .......................................................................................133 Një ndodhi në rrugë..........................................................................................................134 Koha e pakryer e foljes.....................................................................................................134 Fjalë të urta..............................................................................................................................135 Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer.................................137 Të luajmë stinësh.............................................................................................................138 Zgjedhimi i foljeve jam e kam në kohën e kryer e thjeshtë......................................139 Unë ëndërroj............................................................................................................................140 Përdorimi i foljes me emrin.............................................................................................141 Liria qëndron në majë të shpatave tona..............................................................................142 SkënderbeunHeroi ynë kombëtar................................................................................143 Përshtatja e foljes me kryefjalën...................................................................................144 Përrallat tona të dashura..................................................................................................146 Personazhet e përrallave.......................................................................................................147 Grupe fjalësh të lëvizshme..............................................................................................148 Pema e shëmtuar...................................................................................................................149 Një ditë në muze.................................................................................................................150 Ditari im i dashur.................................................................................................................151 Kitaristët e vegjël....................................................................................................................151 Flasim për veglat muzikore.............................................................................................153 Të flasim për pushimet....................................................................................................154 Të gjithë me pushime.......................................................................................................155

6

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

PROGRAMI I LËNDËS

SË GJUHËS SHQIPE KLASA III CIKLI FILLOR I SHKOLLËS 9VJEÇARE MIRATUAR NGA MINISTRIA E ARSIMIT DHE SHKENCËS

I. HYRJE

Mësimi i gjuhës amtare në shkollë ka rëndësi të posaçme, sepse përmes tij aftësohet nxënësi për të krijuar dhe për të transmetuar nocione dhe informacione, të cilat janë të rëndësishme për kuptimin e vetvetes dhe të marrëdhënieve me botën. Gjuha amtare është mundësia themelore e kuptimit dhe e bashkëpunimit për krijimin e marrëdhënieve të mësipërme. Mësimi i gjuhës shqipe, nisur nga ndikimi dhe rëndësia e tij, shtrihet përtej lëndës. Detyrë e tij themelore është zhvillimi i kujdesshëm dhe i vazhdueshëm si gjuhë vetjake, e përdorur në nivelin e vet më të mirë, në formën e vet standarde. Synimi i mësimit të gjuhës shqipe në klasën e tretë si lëndë mësimore realizohet nëpërmjet përvetësimit të katër shprehive komunikuese të kuptueshmërisë: të dëgjuarit, të folurit, të lexuarit dhe të shkruarit, nga njëra anë, dhe, nga ana tjetër, nëpërmjet fitimit të disa njohurive bazë për gjuhën, që lidhen me sistemin e saj leksikogramatikor, me ushtrimin dhe zgjidhjen e situatave reale të komunikimit. Përmes drejtimeve të mësipërme realizohet përmbajtja e programit, në përputhje me moshën e nxënësve. Përvetësimi i njohurive themelore për sistemin e gjuhës për tekstet letrare dhe joletrare, formimi kulturor, komunikimi, mirëkuptimi, argumentimi, mendimi kritik etj., janë kërkesa të rëndësishme të këtij programi, që ndikojnë dhe mundësojnë rritjen dhe zhvillimin e përgjithshëm e të veçantë të nxënësve.

II. SYNIMI I LËNDËS

Qëllimi përfundimtar i mësimit të gjuhës shqipe në klasën e tretë është formimi i

përgjithshëm gjuhësor i nxënësve, në kuptimin e përvetësimit më të mirë dhe me dëshirë të të katërta shprehive komunikuese gjuhësore: të dëgjuarit, të folurit, të

lexuarit, të shkruarit; në përvetësimin e njohurive themelore të sistemit të gjuhës, të teksteve letrare dhe joletrare; si dhe në krijimin intuitiv dhe konceptual të të gjitha shpirtërore etj.

lidhjeve dhe funksioneve gjuhësore, leksikogramatikore, kulturore, etike,

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

7

III. FUSHAT DHE NËNFUSHAT E STUDIMIT Fushat e studimit të gjuhës shqipe janë:

· · · ·

Nr. 1.

Të dëgjuarit, Të folurit, Të lexuarit, Të shkruarit.

Nënfushat e studimit

Të dëgjuarit dhe të folurit Dhënie informacionesh, udhëzimesh, orientimesh 2. Të dëgjuarit dhe të folurit në grup 3. Paraqitja e përvojave vetjake dhe vlerësimi i përvoja të të tjerëve 4. 5. Të folurit rreth llojeve dhe gjinive letrare Të folurit dhe njohuri rreth gjuhës

Të lexuarit Lexim për të marrë informacion Lexim për të kuptuar pjesën e për të njohur idetë e shkrimtarit. Lexim me dëshirë për zhvillimin e ndjenjave Lexim për lloje dhe gjini të ndryshme letrare Lexim me zë të lartë dhe sipas teknikës së recitimit

Të shkruarit Shkrimi funksional

Njohuri rreth gjuhës Gramatikë: Sintaksë Morfologji

Shkrim personal

Kulturë gjuhësore Leksikologji

Shkrimi me ndjenjë dhe imagjinatë Shkrimi i modeleve të ndryshme Estetika e shkrimit

Njohuri rreth gjuhës Pikësim Drejtshqiptim Drejtshkrim

IV. OBJEKTIVAT E PËRGJITHSHËM Mësimi i gjuhës shqipe në klasën e tretë synon: · Ta aftësojë nxënësin të përdorë gjuhën amtare përmes kërkimit, shkëmbimit të ideve dhe informacioneve; të tregojë, të raportojë, të argumentojë e të zhvillojë ndjenjën e identitetit kombëtar. · Të zhvillojë mendimin e pavarur të nxënësit, duke e nxitur për të zbuluar ide, për të mbajtur qëndrim, për të klasifikuar, për të krahasuar, për të vlerësuar dhe për të ngritur hipoteza. · T'i nxisë nxënësit për të shprehur ndjenja nëpërmjet të folurit, të lexuarit dhe të shkruarit. · T'i aftësojë nxënësit për të mbajtur qëndrim ndaj vlerave të veta dhe të shokëve, në marrjen e vendimeve, në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve etj. · T'i aftësojë nxënësit për të shkruar në modele të thjeshta dhe të larmishme në përshtatje me natyrën dhe moshën e tyre, të tilla si: përshkrime, urime, kartolina, porosi, njoftime, këshilla, kërkesa, telegrame, lajmërime etj. · Të aftësohen nxënësit për dallimin e dukurive gjuhësore dhe përdorimin e rregullsive të saj drejtshkrimore dhe drejtshqiptimore.

8

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

V. OBJEKTIVAT SPECIFIKË Në përfundim të klasës së tretë, nxënësi duhet të fitojë shprehitë e mëposhtme:

Nr. Të dëgjuarit Të folurit Të lexuarit Të shkruarit Njohuri rreth gjuhës Drejtshkrim

1.

Të dëgjojë me vëmendje të tjerët.

Të marrë pjesë në bashkëbisedim për të marrë dhe për të dhënë informacione dhe udhëzime.

Të lexojë në mënyrë të tillë që të kuptojë informacionin që merr nga fusha të ndryshme.

Të shkruajë shënime të shkurtra të tipit: këshillë, kartolinë, porosi, udhëzime të thjeshta kur i kërkohen.

Sintaksë Të kuptojë strukturën e tekstit. Të dallojë fjalinë dëftore nga fjalia pyetëse dhe habitore. Të dallojë 2 format e fjalisë së thjeshtë: pohore dhe mohore.

2.

Të kuptojë dhe të interpretojë atë që dëgjon.

T'u përgjigjet pyetjeve që i bëhen dhe të bëjë edhe vetë pyetje për situata të ndryshme gjatë komunikimit. Të japë mendimin e vet rreth atyre që dëgjon. Ta interpretojë sipas mënyrës së tij atë që dëgjon.

Të lexojë për të kuptuar materialin që i jepet për qëllime të ndryshme. Ta interpretojë bukur atë që lexon.

Të shkruajë shkrime të thjeshta me të kopjuar dhe të diktuar. Te bëjë krijime të thjeshta duke përdorur gjuhë të qartë dhe të kuptueshme. Të shprehë me shkrim atë që dëgjon apo lexon.

Morfologji Të dallojë në mënyrë intuitive fjalët në fjali sipas klasave të mëposhtme: emër, mbiemër, folje, ndajfolje.

Të shkruajë sipas rregullave të drejtshkrimit. Të shkruajë pa gabime tekste me të kopjuar, me diktim ose ato të krijuara nga vetë ai. Të përdorë drejt shkronjën e madhe në nisjen e fjalisë. Të vendosë shenjën e duhur të pikësimit në fjalitë dëftore, pyetëse dhe habitore. Të përdorë drejt shenjat e pikësimit: pikën, pikëpyetjen, pikëçuditësen dhe vizën në dialog. Të përdorë drejt shkronjën e madhe tek emrat e njerëzve, të qyteteve, lumenjve, fshatrave etj. Të përdorë drejt në fjali presjen dhe lidhëzën dhe. Të shkruajë drejt në numrin shumës emrat e gjinisë mashkullore të tipit: hero, bari, mulli. Të shkruajë drejt emrat mashkullorë që në numrin shumës ndryshojnë temë. Të shkruajnë drejt emrat burrë, grurë, djathë etj., në trajtën e pashquar. Të shkruajë drejt në trajtën e shquar emrat e gjinisë femërore të tipit çati, shami, shoqëri, lule.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

9

3.

Të marrë pjesë aktive në bashkëbisedi m.

Të shprehë qartë mendime, ndjenja, ide dhe përvoja vetjake me iniciativë, si dhe kur i kërkohet nga të tjerët.

Të zhvillojë e të pasurojë dëshira, ëndrra e ndjenja vetjake, i nxitur nga leximet që bën.

Të shkruajë shkrime të shkurtra duke pasqyruar ndjenjat e veta dhe duke përdorur fantazinë. Të përshkruajë pamje, sende veprimtari, njerëz etj.

4.

Të tregohet i përqendruar në çështjet kryesore që diskutohen.

Të shprehet duke e përpunuar mendimin që shfaq. Të flasë duke u përqendruar në çështjet kryesore.

5.

Të ndjekë bashkëbised uesin për të pasur mundësi t'i përgjigjet atij.

T'u përgjigjet qartë dhe me kuptim pyetjeve që i bëhen nga bashkëbiseduesi.

Të kuptojë idetë, mendimet dhe ndjenjat e shkrimtarit në pjesët që lexon. Të argumentojë duke u mbështetur në të dhënat e pjesës që lexon. Të nxjerrë çështjet kryesore që trajtohen në pjesën që lexon. Të shprehë mendimin e vet për situatat që ndodhin në pjesët që lexon. Të analizojë me fjalë të thjeshta sjelljen dhe veprimet e personazheve kryesore në pjesët që lexon.

Të shkruajë për qëllime të caktuara dhe për nevoja vetjake: porosi, letra, kartolina, receta, kërkesa, lajmërime, njoftime etj.

Të njohë kategoritë kryesore gramatikore të emrit (gjininë, numrin, trajtën) dhe të mbiemrit (gjininë, numrin, nyjëtimin). Të dallojë (me intuitë) kohën dhe vetën e foljeve (kohët e mënyrës dëftore: e pakryer, e tashme, e ardhme dhe e kryer e thjeshtë, nisur nga folje përfaqësuese të zgjedhimit I e II).

Të shkruajë saktë në kohën e pakryer, të tashme e të ardhme të mënyrës dëftore foljet që mbarojnë me t. Të shkruajë drejt në kohën e kryer të thjeshtë foljet marr, dal, jap dhe shoh. Të shkruajë saktë kohën e pakryer e të kryer të thjeshtë të foljeve kam, jam. Të shkruajë drejt mbiemrat që mbarojnë me t, ët, të.

Të shkruajë pyetje dhe t'u përgjigjet me shkrim pyetjeve që i drejtohen. Të ritregojë me shkrim ato që lexon. Të shprehë me shkrim mendimet.

Të shkruajë drejt fjalët e gjata me mbi dy rrokje. Të shkruajë drejt fjalët: asgjë, kurrgjë, kurrkund, kurrsesi, askurrkund, kurrkush.

10

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

6.

Të marrë informacion e ta përdorë kur i nevojitet.

Të japë informacionin e duhur kur i kërkohet.

Të pasurojë fjalorin me fjalë dhe shprehje të fushave të ndryshme tematike.

Të modelojë shkrime të thjeshta të tipit: letër, kartolinë përshkrim, udhëzim, këshillë, njoftim, kërkesë etj.

Të shkruajë drejt fjalët me grupe zanoresh dhe bashkëtingëlloresh në trup të tyre.

7.

8.

Të dëgjojë krijime në gjini e lloje të ndryshme letrare, si: përralla, tregime, vjersha, fabula e gjëegjëza. Të respektojë interpretimet karakteristike në lloje e gjini të ndryshme letrare.

Të shprehet në gjini e lloje të ndryshme letrare, si: tregim, përrallë, vjershë, fabul e gjëegjëzë, duke bërë edhe dallime ndërmjet tyre. Të sistemojë mendimet para se t'i shfaqë. Të interpretojë bukur pjesë nga lloje e gjini të ndryshme letrare.

Të njohë gjini dhe lloje letrare të tilla, si: përralla, tregimi, vjersha, fabula e gjëegjëza, duke dalluar elementet e thjeshta gjuhësore që i dallojnë ato nga njëratjetra. Të njihet me gjuhën dhe veçoritë e veprave letrare. Të lexojë, të interpretojë, të recitojë dhe të luajë në role pjesë të thjeshta në prozë a poezi.

Të shkruajë histori të thjeshta në gjini e lloje të ndryshme.

Ta ndërtojë saktë tregimin, duke u orientuar nga pyetjet, fjalët e figurat ndihmëse, si dhe nga strukturat gjysmë të gatshme. Të shkruajë hyrje dhe mbyllje tregimesh. T'i gjejë tituj të tjerë pjesës që lexon. Të përdorë gjatë të shkruarit fjalë e shprehje që i përkasin tematikës së shkrimit.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

11

VI. STRUKTURA SINTETIKE E PROGRAMIT

Linja 1. LEXIM

Orë 90 Prozë e poezi

Nënlinjat Përralla Tregime Fabula Vjersha Gjëegjëza Lexime (jashtë klase)

Orë

90

2.

GJUHË E FOLUR, GJUHË E SHKRUAR NJOHURI RRETH GJUHËS

15 25

Gjuhë e folur Gjuhë e shkruar

15 25

3.

60

Sintaksë Morfologji

20 20 5 15

Leksikologjifjalëformim Drejtshkrimpikësim Përsëritje Vlerësime dhe testime

4. 12

DISPOZICION

20

20

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

VII. ZBËRTHIMI I PROGRAMIT SIPAS LINJAVE DHE NËNLINJAVE

LINJA: TË DËGJUARIT E TË FOLURIT (15 ORË) Nënlinjat 1. Të dëgjuarit e të folurit për të marrë informacion, udhëzime dhe orientime Tematika Tema nga jeta reale dhe veprimtaritë e përditshme: Loja, familja, shkolla, shoqëria, mjedisi; Veprimtaritë sportive, koha e lirë, udhëtimet, televizori, interneti, biblioteka etj.; Biseda në telefon; Të rejat nga bota e fëmijëve. Objektivat · Të përgjigjet qartë në përshtatje me atë që i kërkohet. · Të këshillojë dhe të japë informacione e mesazhe të shkurtra. · Të ndjekë radhën ose hapat e veprimeve që do të kryhen. · Të japë orientime të thjeshta, si: urdhra, udhëzime, porosi. Arritjet e pritshme

2. Të dëgjuarit dhe të folurit në grup

3. Të dëgjuarit dhe të folurit rreth teksteve të ndryshme

Përgjigjet shkurt e saktë për pyetjet që i bëhen. Këshillon dhe jep informacione e udhëzime të thjeshta, pa ngatërruar radhën e veprimeve. Dëgjon dhe pyet për gjëra që i interesojnë. Jep urdhra, porosi dhe udhëzime të veçanta. Tema që lidhen me çështjet shoqërore, · Të dëgjojë dhe të flasë duke respektuar Dëgjon me vëmendje bashkëbiseduesit. Merr fjalën atëherë kur i jepet dhe rregullat e të folurit në grup. si: mbrojtja e mjedisit etj. · Të diskutojë në grup për çështje të hyn natyrshëm në bisedë. Tema që u përkasin marrëdhënieve Shfaq mendim dhe ndjenja të vetat caktuara. ndërmjet njerëzve, si: · Të luajë role të thjeshta në grupe të rreth çështjeve që diskutohen. Miqësia, mosmarrëveshjet, komunikimi, të Interpreton mirë. vogla dhe të mëdha. drejtat, sjellja në grup, veprimtaritë e · Të vlerësojë dhe të respektojë Merr rolet në grupe të vogla dhe përbashkëta, paraqitjet; mendimet dhe idetë e shokëve duke i të mëdha. Përshkrime të qyteteve, lagjeve e mjediseve Vlerëson mendimin e shokut në plotësuar me informacion shtesë. ku jetojnë. çift dhe në grup. Hartime planesh për veprimtari në grup. Tema sipas gjinive e llojeve të ndryshme · Të flasë për tekste të ndryshme që janë Dëgjon me vëmendje dhe shpreh letrare për të cilat kanë interes fëmijët, si: në përshtatje me moshën e tij, që kanë mendime vetjake rreth teksteve që strukturë dhe gjuhë të gjetur (tregime, lexon. përralla, tregime, vjersha, fabula e gjëegjëza. Biseda për tekste të ndryshme që kanë vjersha, përralla, fabula etj.). Shpreh pëlqim ose jo për pjesët e 13

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

lexuar ose kanë dëgjuar. Blloqe pyetjesh për tekste të ndryshme letrare dhe joletrare. Argumentime të situatave të caktuara që hasen në librat që kanë lexuar apo emisionet që kanë parë. Sjellje e përvojave të ngjashme me ato të personazheve. Diskutime për gjini të veçanta letrare, 4. Të dëgjuarit si: vjersha, përralla, tregime dhe gjëegjëza. dhe të folurit Rrëfim i përrallave; e llojeve dhe Recitim i vjershave; të gjinive Pjesëmarrje në lojën me role; letrare Vlerësim i lojës së njëritjetrit; Drejtim pyetjesh dhe marrje përgjigjesh.

· T'u përgjigjet pyetjeve rreth përmbajtjes së teksteve dhe figurave që shikon. · Të dallojë ndryshimet e thjeshta gjuhësore në tekstet që lexon.

dëgjuara apo të lexuara. Drejton pyetje për detaje të ndryshme të përmbajtjes, për personazhet etj., të pjesëve të dëgjuara apo të lexuara. Përshkruan tipare të personazheve duke i krahasuar ato. I njeh dhe i dallon llojet dhe gjinitë letrare nga njëratjetra: përrallën nga tregimi, vjershat e gjëegjëzat. Dallon llojin e pjesës që lexon apo dëgjon, nisur nga intonacioni dhe fjalët karakteristike të përdorura në të. Gjen titull, hyrje dhe mbyllje të reja në pjesët që dëgjon dhe lexon. Interpreton pjesë të ndryshme sipas llojit që ato përfaqësojnë. Zotëron teknikë recitimi të qartë, të saktë dhe të pëlqyeshme nga të tjerët. Njeh kuptimin e fjalëve e të shprehjeve të reja. Përdor emërtime të sakta, si: përrallë, tregim, vjershë, titull, varg, rresht, hyrje e mbyllje.

5. Njohuri rreth gjuhës standarde shqipe

· Të dallojë dhe të krahasojë me njëra tjetrën llojet dhe gjinitë e mëposhtme letrare: vjershën, përrallën, tregimin, fabulën dhe gjëegjëzën. · Të ndryshojë intonacionin e zërit në një vjershë, përrallë dhe tregim. · Të gjejë titull, hyrje dhe mbyllje të reja në një përrallë ose tregim. · Të interpretojë pjesë të ndryshme sipas llojit që ato përfaqësojnë · Të fitojë një teknikë recitimi të qartë, të saktë dhe të pëlqyeshme për të tjerët. Tema të ndryshme që përmbajnë fjalë · Të shqiptojë saktë tingujt dhe fjalët. nga fusha të veprimtarisë jetësore të · Të njohë kuptimin e parë të fjalëve fëmijëve. më të përdorshme. Pasurimi i fjalorit me shprehje dhe · Të pasurojë fjalorin me fjalë e shprehje karakteristike, në përshtatje terma nga fusha të ndryshme tematike. me fushat tematike.

14

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

LINJA: TË LEXUARIT (90 ORË)

Kërkohet të zgjidhen pjesë përfaqësuese nga letërsia shqipe dhe e huaj në përshtatje me moshën e fëmijëve të klasës së tretë, të cilat të plotësojnë kriteret didaktike të gjatësisë, të strukturës dhe qartësisë së gjuhës. Të përfaqësohen pjesë nga tradita, nga e kaluara, e sotmja dhe fantazia për të ardhmen përmes raporteve të drejta, ku vendin kryesor ta zënë pjesë që pasqyrojnë të sotmen dhe pjesë që zhvillojnë fantazinë për të ardhmen. Raporte mund të përfaqësohen sipas ndarjeve të mëposhtme. 20% pjesë me përmbajtje nga e kaluara. 50% pjesë me përmbajtje nga e sotmja dhe veprimtaria jetësore e përditshme, aventurat dhe "bëmat" e fëmijëve sot, të drejtat e fëmijëve etj. 30% pjesë që zhvillojnë fantazinë për të ardhmen në fusha të ndryshme të veprimtarisë jetësore të fëmijëve: hapësira, shkenca, informacione për mjedisin etj. Për sa i përket raportit ndërmjet teksteve letrare me tekstet joletrare të ruhet 80% për të parat dhe 20% për të dytat. Për lexime jashtë klase të parashikohen botime të përshtatshme dhe të pëlqyeshme për moshën. Raporte të drejta të vendosen edhe për përfaqësimin e letërsisë shqipe me letërsinë e huaj, e pakta 70% me 30% në të mirë të letërsisë shqipe.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

15

Nënlinja 1. Të lexuarit për të kuptuar pjesën e për të marrë informacion ·

Tematika Tekste letrare dhe joletrare që japin informacione, udhëzime e orientime nga fusha të ndryshme.

Objektivat · Të lexojë duke treguar se e kupton tërësisht përmbajtjen e pjesës. · Të bëjë pyetje rreth tekstit që ka lexuar për të treguar se e ka kuptuar. · Të japë detaje shtesë rreth informacionit apo udhëzimit të marrë, duke e pasuruar atë më tej. · Të zgjerojë me detaje shtesë informacionin e marrë nga burime të ndryshme, si: libri, TV, video, interneti etj., si dhe nga kanale të tjera informacioni. · Të japë udhëzime të thjeshta rreth mënyrës më të mirë të të lexuarit të teksteve që japin informacione, porosi, udhëzime për veprimtari të ndryshme. Të lexojë me dëshirë, interes, emocion dhe me ndjenjë tekste të natyrave të ndryshme. Të dallojë dhe të analizojë tiparet e personazheve që pëlqen, duke e mbështetur mendimin me argumente të thjeshta. Të bashkëbisedojë me personazhet e dashura për dëshira të përbashkëta. Të krijojë lidhje ndërmjet filmave, figurave dhe historive të lexuara.

Arritjet e pritshme Lexon me shpejtësinë e duhur. Lexon duke treguar se e kupton përmbajtjen e informacioneve të ndryshme. Drejton pyetje për marrje të të dhënave shtesë. Formulon udhëzime për tema për të cilat ka lexuar më parë. Shton dhe zbërthen detaje në informacionet që merr. Respekton udhëzimet e dhëna, instruksionet dhe procedurat e veprimeve. Ka motive të dukshme për të lexuar. Ndjek e respekton udhëzimet, kërkon dhe sjell libra jashtë klase, dëshiron t'ua bëjë të njohur shokëve përmbajtjen e tyre. I lexon pjesët me emocion dhe i përfshirë tërësisht në to. Gjen pika të përbashkëta me personazhet e pjesëve që lexon. Përshkruan dhe rrëfen tregime dhe përralla me ndjenjë dhe emocion.

2. Të lexuarit për dëshirë dhe për zhvillimin e ndjenjave

Pjesë që u ngjallin nxënësve emocione, dëshirë për t'i lexuar deri në fund dhe u zhvillojnë ndjenja pozitive me tema nga: shkolla, loja, fitorja, dashuria, veprimtaritë jashtëshkollore, bashkëpunimi, besa, ndihma, ndershmëria besnikëria etj. Pjesë ku nxënësit gjejnë miqtë e tyre të tregimeve dhe të përrallave. Tekste që përmbajnë fabula interesante, që i nxisin ata të tregojnë histori të ngjashme, ëndrra etj.

16

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

3. Të lexuarit për të mbajtur qëndrim për idetë e pjesës

4. Të lexuarit e llojeve dhe gjinive letrare

5. Të lexuarit me zë të lartë dhe në heshtje

Tekste letrare dhe joletrare të pasura me të dhëna e detaje kryesore, që i nxjerrin qartë idetë dhe mesazhet që përmbajnë. Tekste që përshkruajnë mjedise dhe njerëz që marrin pjesë në to. Tekste që i motivojnë nxënësit t'i bëjnë të njohura idetë në mënyra të ndryshme: me anë të dramatizimeve, recitimeve, vizatimeve, diagrameve, shkrimeve, poezive, konkurseve etj. Pjesë të llojeve dhe gjinive të ndryshme letrare, si: përralla, tregime, vjersha, drama dhe gjëegjëza. Pjesë në të cilat dallohen tipare të llojeve e gjinive të ndryshme që nga mënyra e organizimit të faqes, të përzgjedhjes së figurave, gjuhës, titullit, paragrafëve, vargut, dialogut etj. Pjesë që, duke u lexuar me zë të lartë, ngjallin emocion te dëgjuesit. Pjesë të transmetuara në radio e televizion që duhen imituar nga nxënësit (tempi, ritmi, theksi). Pjesë që, kur recitohen apo interpretohen në role, ngjallin emocione tek nxënësit.

Të tregojë brendinë e pjesës që lexon. Të rendisë dhe të nxjerrë pikat e planit. Të kuptojë mesazhin e pjesës që lexon. Të shfaqë mendime të vetat nëse tema e pjesës që lexon, ka lidhje me botën dhe interesat e tij. Të analizojë personazhin kryesor.

· Të përzgjedhë për të lexuar pjesë që u përkasin llojeve dhe gjinive të ndryshme letrare. · Të respektojë elemente të stilit dhe të gjuhës, të tilla si: paragrafi, rreshti, strofa, vargu. · Të bëjë dallimin ndërmjet vjershës nga tregimi, përrallës dhe gjëegjëza etj. · Të shprehë pëlqimin ose mospëlqimin për lloje e gjini të veçanta. · Të respektojë intonacionin e duhur gjatë leximeve me zë të lartë të pjesëve në poezi apo në prozë. · Të recitojë bukur, qartë e më zë të lartë vjershat që i kërkohen. · Të luajë në role figura të personazheve të tregimeve dhe të përrallave që ka lexuar. · Të imitojë zërin e një personi që flet në një transmetim veprimtarie sportive, në një

Nxjerr idenë kryesore dhe mesazhe të pjesëve që lexon. Drejton pyetje për detaje dhe çështje që i interesojnë gjatë dhe pas leximit të pjesës. Ritregon përmbajtjen e pjesëve në mënyrë të përmbledhur, duke dhënë detajet kryesore. Shpreh mendime të sakta nëse pjesët lidhen ose jo me interesat dhe botën e tij. Gjen llojin e gjinisë që u përkasin pjesët e lexuara. Dallon elemente të stilit dhe të gjuhës, të tilla, si: paragrafi, rreshti, strofa, vargu. Dallon vjershën nga tregimi, përrallën nga gjëegjëza etj. Përcakton llojin e gjinisë që pëlqen. Lexon me zë të lartë dhe në heshtje pjesët, në varësi të llojit të tyre. Reciton përmendësh vjersha të shkurtra, si dhe pjesë në prozë. Imiton personazhe të dashura. Luan në role pjesë të ndryshme dramatike, të përshtatshme për moshën. 17

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

6. Njohuri rreth gjuhës standarde shqipe

emision TV, reklamë, film etj.). · Të luajë në role personazhin që pëlqen më shumë. · Të njohë e të dallojë terma të tillë, si: autor, Pjesë dhe tekste që pasurojnë të folurit e nxënësve me terma të titull, faqe, vjershë, strofë, varg, tregim, tillë, si: autor, titull, faqe, vjershë, përrallë, paragraf, rresht, teatër, rol, figurë, strofë, varg, tregim, përrallë, paragraf, gjëegjëzë, përgjigje, personazh, hyrje, mbyllje, rresht, teatër, rol, figurë, gjëegjëzë, ide, njoftim etj. në pjesët që lexon. përgjigje, personazh, hyrje, mbyllje, ide, · Të respektojë gjatë të lexuarit shenjat e njoftim, rol, fjalor, dialog, mesazh, pikë pikësimit: pikën, pikëpyetjen dhe kulmore. pikëçuditësen. · Të kuptojë të gjitha fjalët e teksteve që lexon. · Të shpjegojë kuptimin fjalëve figurative e të shprehjeve që ndesh në tekstet që lexon.

Njeh dhe përdor terma specifikë, si: autor, titull, faqe, vjershë, strofë, varg, tregim, përrallë, paragraf, rresht, teatër, rol, figurë, gjëegjëzë, përgjigje, personazh, hyrje, mbyllje, ide, mesazh, kuptim i figurshëm , shprehje figurative etj., në pjesët që lexon. Lexon me intonacion duke respektuar shenjat e pikësimit. Njeh kuptimin e parë, si dhe kuptimet e figurshme të fjalëve të reja që ndesh në një tekst.

18

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

LINJA: TË SHKRUARIT (25 orë)

Nënlinja 1. Të shkruarit Tematika Modele shkrimesh me karakter funksional të tilla, si: njoftime, udhëzime orientime dhe porosi të thjeshta, receta, skeda, lajmërime, kërkesa. Fragmente shkrimesh nga revistat dhe gazetat për fëmijë që përmbajnë shkrime të karakterit funksional, si: bileta, harta, guida. Modele gjysmë të gatshme në të cilat nxënësit do të plotësojnë fjalët dhe shprehjet që mungojnë,si: tekste, lojëra gjuhësore etj. Objektivat Arritje të pritshme Kopjon e shkruan saktë udhëzime, njoftime, orientime, skeda, lajmërime, kërkesa porosi të thjeshta. Mban shënime të thjeshta e të shkurtra për gjëra që i interesojnë. Shkruan njoftime, udhëzime dhe porosi sipas të gjitha rregullave të shkrimit.

· Të shkruajë me të kopjuar, me të plotësuar apo me diktim saktë, qartë e kuptueshëm udhëzime, njoftime, orientime e porosi të thjeshta. funksional · Të shkruajë këshilla e porosi të thjeshta për të tjerët. · Të mbajë shënime të shkurtra për udhëzime, porosi e njoftime që i interesojnë të dhëna përmes telefonit apo bisedave të drejtpërdrejta. · Të plotësojë saktë modelet gjysmë të gatshme duke u ndihmuar nga fjalë apo pyetje ndihmëse. · Të shpjegojë shkurt orientime përmes guidave dhe hartave të thjeshta. · Të shkruajë programe të thjeshta për veprimtari të përbashkëta. 2. Të Modele letrash të thjeshta për veten dhe · Të kopjojë saktë modele urimesh, kartolinash e letrash. të tjerët. shkruarit për Modele urimesh e kartolinash të · Të shkruajë vetë një urim, kartolinë dhe një letër të nevoja thjeshtë. dërguara në raste të ndryshme. vetjake Histori dhe përvoja vetjake të fëmijëve · Të shkruajë fletë ditari duke imituar modele, si dhe duke krijuar vetë. të kësaj moshe. · Të shkruajë për gjërat që i bëjnë më tepër përshtypje Modele ditaresh të thjeshta. nga jeta e përditshme. Plane të thjeshta të · Të përshkruajë me detaje të thjeshta e të qarta histori bashkëmoshatarëve. e përvoja vetjake i ndihmuar nga pyetjet: Kush?, Cili?, Orare veprimtarish. Çfarë?, Si?, Me kë?, Kur?, Ku? etj. · Të hartojë plane të thjeshta të regjimit ditor të veprimtarive në fundjavë apo për ditët e veprimtarive shkollore. Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

Shkruan urime, kartolina e letra të thjeshta në mënyrë të pavarur. Shkruan fletë ditari. Përshkruan shkurt, por me detaje histori vetjake. Harton planin e vet ditor.

19

3. Të shkruarit me ndjenjë dhe imagjinatë

4. Njohuri rreth gjuhës

Tekste me portrete njerëzish dhe pamje nga peizazhi i natyrës dhe mjedise të ndryshme. Përshkrime pikturash dhe fotografish që nxisin imagjinatën e nxënësve. Tekste për personazhe fantastike me fuqi mbinatyrore, të dashura për fëmijët, si: supermen, jashtëtokësorë, Pinoku, dinozauri, Tomi e Xherri, Shreku, Harri Poter e të tjerë. Personazhe historikë apo të përrallave: Skënderbeu, Kacamicri, xhuxhmaxhuxhët. Përshkrimi i kafshëve nga fabula të njohura, si: ujku, luani etj. Pjesë dhe tekste që i familjarizojnë nxënësit me terma të tillë, si: udhëzim, njoftim, letër, porosi, kartolinë, personazh fantastik, histori, krijim, titull, mbyllje, hapje, mbyllje, paragraf, fjali, fjalë të gjata, emra njerëzish etj.

· Të përshkruajë shokë, miq, të afërm, objekte, sende e kafshë të njohur e të dashur për të me detaje që përfshijnë edhe pamjen e jashtme e cilësi të tjera. · Të përshkruajë me fjalët e tij si e kupton një pikturë, një pamje, poster apo një fotografi. · Të shkruajë histori imagjinare rreth bëmave të personazheve fantastike, si: supermeni, ufo, kuçedra, shtriga, Hirushja, Pinoku, Batman, dinozauri, Tomi e Xherri, Shreku, Harri Poter etj. · Të shkruajë mbyllje të tjera të një historie. · Të shkruajë tregime të shkurtra, orientuar nga figura, modele dhe fjalë kyçe. · Të krahasojë me shkrim një personazh pozitiv ose negativ.

Përshkruan shkurt dhe me ndjenjë njerëz të njohur, sende dhe objekte vetjake, kafshë të dashura. Përshkruan piktura, fotografi, duke vënë në punë imagjinatën. Krijon histori me personazhe, që ndikojnë për mirë ose për keq në jetën e fëmijëve. Krijon tregime të thjeshta sipas imagjinatës..

· Të përdorë fjalët dhe termat e duhur në një udhëzim, Përzgjedh saktë fjalët e duhura urim, kartolinë, letër, krijim, përshkrim, titull, shenja gjatë shkrimit të një udhëzuesi, pikësimi, krahasim, porosi, recetë, kërkesë etj. urimi, kartoline, letre, krijimi etj.

20

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

LINJA: NJOHURI RRETH GJUHËS (60 orë)

Nënlinja Sintaksë Tematika Teksti dhe fjalia Llojet e fjalive (dëftore, pyetëse, habitore) Fjalia pohore dhe mohore Grupet kryesore në fjali Pyesim për grupet kryesore me Kush? dhe Ç'bën? Shndërrime brenda fjalisë Grupe fjalësh të qëndrueshme Grupet fjalësh të lëvizshme Grupet fjalësh të domosdoshme dhe jo domosdoshme Fjalia më e vogël Grupet e fjalëve plotësuese Përshtatja e foljes me kryefjalën Emri · Emrat e përveçëm dhe emrat e përgjithshëm · Gjinia e emrit · Numri i emrit · Trajta e emrit Folja · Zgjedhimi i foljes · Koha e tashme e foljes · Koha e ardhme e foljes · Koha e pakryer e foljes · Koha e kryer e thjeshtë e foljes · Lidhja e foljes me kryefjalën Ndajfolja Objektivat · Të njohë ç'është teksti. · Të dallojë paragrafët dhe fjalitë në një tekst. · Të njihet me strukturën e fjalisë. · Të zhvendosë fjalët në një fjali, në mënyrë të tillë që të mos prishet kuptimi i saj. · Të shtojë dhe të heqë fjalë në një fjali të thjeshtë pa prishur kuptimin e saj. · Të njohë fjalinë dëftore, pyetëse dhe habitore. · Të njohë fjalinë pohore dhe mohore. · Të njohë e të dallojë grupet kryesore në fjali. · Të njohë e të dallojë grupet plotësuese në fjali Arritjet e pritshme Dallon paragrafët dhe fjalitë në një tekst. Ndërton fjali duke respektuar strukturën e saj. Zhvendos fjalët në një fjali të thjeshtë pa e prishur kuptimin e saj. Zgjeron dhe zvogëlon fjali pa ndryshuar e pa prishur kuptimin e saj. Dallon fjalinë dëftore, pyetëse dhe habitore. Dallon fjalinë pohore dhe mohore. Dallon fjalët kryesore në fjali me ndihmën e pyetjeve Kush?, Cili?, Çfarë bën ...?

Morfologji

· Të njohë fjalë që tregojnë emra njerëzish, sendesh dhe kafshësh. · Të dallojë emrat e gjinisë femërore nga të gjinisë mashkullore nisur nga mbaresat e tyre. · Të dallojë emrin në numrin njëjës dhe në numrin shumës. · Të dallojë kohën e tashme të foljeve. · Të zgjedhojë foljet në kohën e ardhme. · Të zgjedhojë foljet në kohën e pakryer dhe të kryer të thjeshtë. · Të dallojë ndajfoljen

Njohje e emrave specifikë që tregojnë njerëz, sende dhe kafshë. Dallimi i emrave të gjinisë femërore dhe mashkullore. Dallimi i emrit në numrin njëjës dhe shumës. Dallimi i fjalëve që tregojnë veprim. Zgjedhon foljet në kohën e tashme, të ardhme, të pakryer dhe të kryer të thjeshtë. Dallon ndajfoljen

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

21

Leksikologji

Fjalëformim Fjalë me parashtesa dhe prapashtesa Fjalët sinonimike dhe antonimike Shprehjet frazeologjike

· Të njohë e të dallojë fjalë të thjeshta · Të gjejë fjalë sinonimike me fjalët e dhëna. · Të gjejë fjalë antonimike të fjalëve të dhëna. · Të përdorë drejt shenjat e pikësimit ., ?, !. · Të shkruajë saktë fjalët mohuese nuk dhe s'. · Të shkruajë saktë mohuese askush, kurrkush, asnjë, asnjeri, asnjëra, askurrkush, kurrkund, kurrgjë etj. · Të drejtshkruajë foljet e kohës së tashme që mbarojnë me ­t. · Të drejtshkruajë foljet që mbarojnë me ­t në kohën e ardhme. · Të drejtshkruajë foljet që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer. · Të drejtshkruajë foljet e parregullta: marr dal, jap etj. · Të drejtshkruajë foljet kam e jam në kohën e pakryer dhe të kryer të thjeshtë. · Të drejtshkruajë emrat e përveçëm. · Të drejtshkruajë emrat mashkullorë në numrin shumës. · Të drejtshkruajnë ndajfoljet · Të drejtshkruajë mbiemrat që mbarojnë me ­t,et,ët. · Të kopjojë tekste të ndryshme. · Të drejtshkruajë gjatë diktimeve e vetëdiktimeve.

Drejtshkrim

Shenjat e pikësimit ., ?, !. Shkrimi i fjalëve mohuese nuk dhe s' Shkrimi i fjalëve mohuese askush, kurrkush, asnjë, asnjeri, asnjëra, askurrkush, kurrkund, kurrgjë etj. Shkrimi i foljeve në kohën e tashme Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e tashme Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e ardhme Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer Drejtshkrimi i foljeve të parregullta : marr, dal, jap, shoh etj. Drejtshkrimi i foljeve kam e jam në kohën e pakryer dhe të kryer të thjeshtë Drejtshkrimi në numrin shumës i emrave mashkullorë të tipit: hero, mulli, bari Drejtshkrimi në trajtën e shquar të emrave femërorë të tipit: çati, shoqëri, shami Drejtshkrimi ndajfoljeve Drejtshkrimi i mbiemrave që mbarojnë me ­t,et,ët Ushtrime drejtshkrimore Diktime dhe kopjime tekstesh.

Dallim i fjalëve të thjeshta dhe i fjalëve me parashtesa dhe prapashtesa. Gjetje deri në 2 të fjalëve sinonimike me fjalët e dhëna. Gjetje deri në 2 të fjalëve antonimike me fjalët e dhëna. Përdor drejt shenjat e pikësimit ., ?, !. Shkruan saktë fjalët mohuese nuk dhe s'. Shkruan saktë mohuese askush, kurrkush, asnjë, asnjeri, asnjëra, askurrkush, kurrkund, kurrgjë etj. Drejtshkruajnë foljet që mbarojnë me ­t në kohën e tashme. Drejtshkruajnë foljet që mbarojnë me ­t në kohën e ardhme. Drejtshkruajnë foljet që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer. Drejtshkruajnë foljet të parregullta: marr dal, jap etj. Drejtshkruajnë foljet në kohën e kryer të thjeshtë. Drejtshkruajnë emrat e përveçëm. Drejtshkruajnë emrat mashkullorë në numrin shumës. Drejtshkruajnë ndajfoljet. Drejtshkruajnë mbiemrat që mbarojnë me ­t, et, ët. Kopjojnë tekste. Drejtshkruajnë tekste nëpërmjet diktimeve, vetëdiktimeve etj. Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

22

UDHËZIME METODOLOGJIKE

Parime për mësimin e gjuhës shqipe

A. PARIME TË PËRGJITHSHME

Mësimi i gjuhës shqipe në arsimin fillor të ruajë dhe të respektojë karakterin e vet kombëtar. Mësimi i gjuhës amtare të pasqyrojë elementet më të përparuara, duke i bashkuar ato edhe me elemente të reja të dokumentacionit lëndor. Mësimi i gjuhës shqipe të pasurojë të folurit e nxënësve dhe të ndikojë në rritjen e forcimit të ndërgjegjes së tyre gjuhësore. Mësimi i gjuhës shqipe të ndihmojë në formimin e përgjithshëm human dhe intelektual të çdo nxënësi. Mësimi i gjuhës shqipe të pasqyrojë përmasat dhe arritjet e sotme të zhvillimit të shoqërisë njerëzore.

B. PARIME SHKENCORE

Mësimi i gjuhës shqipe zhvillohet përmes 4 shprehive komunikuese: të folurit, të dëgjuarit, të lexuarit dhe të shkruarit. Përmes mësimit të gjuhës shqipe nxitet përvetësimi dhe ndërgjegjësimi i nxënësve për shprehitë bazë të sistemit të gjuhës, të domosdoshme për ta artikuluar gjuhën në të gjitha shprehitë e saj komunikuese. Mësimi i gjuhës shqipe të lidhet ngushtësisht me të gjitha shprehitë komunikuese. Mësimi i gjuhës amtare të përcjellë zhvillimet e reja të gjuhës dhe të ligjeve të zhvillimit të saj të brendshëm e të jashtëm. Mësimi i gjuhës amtare të jetë në qendër të çdo lënde shkollore dhe të vlerësohet si një proces, objektivat e të cilit janë detyrim për çdo lëndë shkollore.

C. PARIME DIDAKTIKE

Mësimi i gjuhës shqipe në shkollën fillore të mbështetet në natyrën intuitive të fëmijëve për trajtimin e dukurive gjuhësore. Mësimi i gjuhës shqipe në shkollën fillore të ketë karakter të theksuar praktik.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

23

Mësimi i gjuhës shqipe të ketë në qendër zhvillimin dhe përdorimin e metodave dhe të strategjive të reja të didaktikës bashkëkohore. Natyra e të mësuarit të gjuhës shqipe në shkollë ta kthejë mësimdhënien me fëmijën në qendër. Mësimi i gjuhës shqipe të zhvillohet përmes përdorimit të materialeve autentike (të riciklueshme), përfshirë këtu materiale të medias së shkruar dhe të folur, televizorit, radios, kompjuterit etj.

D. PARIME SPECIFIKE TË ORGANIZIMIT TË STRUKTURËS DHE TË PËRMBAJTJES SË LËNDËS

Ndër parimet, në të cilat mbështetet organizimi strukturor dhe përmbajta lëndës së gjuhës shqipe, veçojmë: · · · Parimin linear, Parimin koncentrik dhe Parimin e integrimit (brenda lëndës dhe ndërlëndor).

INTEGRIMI

Tekstet e gjuhës shqipe dhe të leximit të jenë të integruara së bashku. Këto tekste të realizojnë në nivele me të mira lidhjen ndërmjet leximit dhe gjuhës, ndërmjet shprehive komunikuese të përmendura me lart dhe njohurive më të domosdoshme për gjuhën që fitohen, mësohen dhe ushtrohen përmes kësaj lënde. Integrimi ndërmjet gjuhës shqipe dhe leximit të vështrohet e të realizohet si një domosdoshmëri me vlerë që përcjell një risi për këtë lëndë. Gjatë realizimit të integrimit në tekstin e gjuhës shqipe, të mbahen parasysh: Integrimi ndërmjet lëndëve që deri tani janë trajtuar më vete, i gjuhës shqipe 3 dhe i leximit3; Integrimi ndërmjet fushave të studimit (linjave dhe nënlinjave); Integrimi në planin e bashkëveprimit të objektivave për secilën fushë; Integrimi në përdorimin e metodave ndërvepruese në mësimdhënie; Integrimi përmes zbërthimit të përmbajtjes lëndore të fushave të veprimtarisë së nxënësit (të mësuarit me tema); Integrimi përmes zbërthimit të objektivave themelorë si lëndë në objektiva specifikë;

24

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Gjatë integrimit të shfrytëzohen edhe artet, drama, historia, kultura si fusha të suksesshme; Integrimi të mbështetet në mësimin tematik si një kriter tjetër që mundëson dhe që integron shumë fusha të dijes.

TË MËSUARIT ME TEMA

Nëpërmjet të mësuarit me tema nxënësi nxitet të hulumtojë: Në marrëdhënie të caktuara shoqërore të fushave, të tilla si: familja, shkolla, shoqëria, loja, mësimi, tregtia, detaria, paqja, miqësia etj. Në identitetin e vet kulturor, nëpërmjet të cilit mund të njohë të djeshmen, të sotmen, traditën, historinë, folklorin e shumë dukuri të tjera të jetës shqiptare. Në njohjen e mjedisit fizik të gjuhës, dialektin, gjuhën qytetëse, si dhe gjuhën standarde shqipe. Nxënësve u jepet mundësi për të kërkuar dhe për të hulumtuar në burimet dhe rrugët e mundshme që ndikojnë në pasurimin e gjuhës. Në marrëdhëniet shoqërore përmes të cilave synohet të studiohen dhe të përvetësohen përvoja të tilla nga jeta familjare, e ardhmja e nxënësit, për struktura të ndryshme shoqërore, morali i shoqërisë etj.

VLERËSIMI

Vlerësimi i nxënësve në lëndën e gjuhës shqipe të synojë: Sigurimin e informacionit të plotë për arritjet e tyre, Përcaktimin e shkallës së përparimit në vazhdimësi të nxënësve, Realizimin e objektivave të përcaktuar, Nxitjen e nxënësit. Në klasën e tretë, zbatohet vlerësimi me notë, i cili duhet të shoqërohet në vazhdimësi me vlerësimin me fjalë e shprehje. Në mënyrë të përmbledhur të përdoren këto tipa vlerësimi: Vlerësim me gojë; Vlerësimi me notë në vazhdimësi; Vlerësimi me lista dhe dosje vetjake të nxënësit; Vlerësimi përmbledhës e krahasues për punët me shkrim në formë detyrash a testesh për grupe temash, në fund të semestrit dhe në fund të vitit shkollor.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

25

KRITERE PËR HARTIMIN E TEKSTIT GJUHA SHQIPE PËR KLASËN E TRETË TË ARSIMIT TË DETYRUAR I. PARIME TË PËRGJITHSHME

Teksti i gjuhës shqipe duhet të udhëhiqet nga disa parime si nga parimet konceptuale edhe ne formën e përmbajtjes se tij. Hartimi i tekstit te gjuhës shqipe 3 kërkon" · · · Respektimin e koherencës së plotë me paketën zyrtare të lëndës dhe në veçanti, me programin e ri 9vjeçar, i mbështetur në standardet lëndore. Reflektimiin e përvojës së deritanishme të shkollës sonë dhe përvojat pozitive të vendeve të tjera. Mbështetjen në përvojat e praktikës së drejtpërdrejtë shkollore dhe të metodave më të përparuara bashkëkohore për hartimin e teksteve të mësimit të gjuhëve amtare. Pasqyrimin e zhvillimeve të sotme të shoqërisë shqiptare. Përshtatjen me moshën e nxënësve dhe interesat e tyre . Respektimin e veçorive të zhvillimit mendor dhe fizik të fëmijës 89 vjeçar. Nxitjen dhe edukimin e qëndrimeve e të vlerave, të cilat e mundësojnë nxënësin për të gjetur gjithnjë e më mirë vendin e tij në strukturat shoqërore, kombëtare e ndërkombëtare. Realizimin e një teksti me mundësi përshtatjesh e krijimesh, duke i lënë vend mësuesit për zhvillime krijuese si në përmbajtje, ashtu edhe nga ana metodike.

· · · ·

·

Për hartimin e teksteve të gjuhës shqipe me parametra të lartë shkencorë dhe metodikë grupet e autorëve të udhëhiqen nga parime dhe kritere si më poshtë: · · · kritere shkencore, kritere didaktike, kritere fizike.

26

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

II. KRITERE SPECIFIKE PËR HARTIMIN E TEKSTIT "GJUHA SHQIPE3"

Lënda "Gjuha shqipe3" do të zhvillohet me një tekst të vetëm, i cili do të integrojë në përmbajtjen dhe në strukturën e tij linjat përbërëse të këtij programi, në bashkëveprim edhe me lëndët e tjera. 1. Kritere shkencore Teksti "Gjuha shqipe3" · · · · · Të përcjelle saktë, pastër, bukur ne përmbajtjen dhe strukturën e tij pasurinë dhe tiparet e gjuhës shqipe. Të pasqyrojë karakteristikat e gjuhës shqipe dhe identitetin e kombit shqiptar. Autorët, përmes tij, të përdorin fjalorin bazë që përvetësojnë fëmijët deri në moshën 89 vjeç. Fjalori i zgjedhur të përbëjë pjesën më të bukur dhe të freskët të leksikut të gjuhës shqipe. Në përshtatje me moshën, të pasqyrohen edhe dukuritë e reja shoqërore që lidhen me jetën e tyre, si: të drejtat e fëmijëve, mirëkuptimi, gëzimi e lumturia, jetesa në paqe, shmangia e luftërave, zhdukja e varfërisë etj. Strukturat e fjalive të jenë të thjeshta, të shkurtra dhe të qarta. Fjalët të jenë me gjatësi mesatare; teksti të mos ketë mbingarkesë nga fjalë të gjatësive të mëdha. Në mënyrë të natyrshme të pasqyrohet dhe të ushtrohen dukuri gjuhësore që me kohë kthehen në shprehi të të folurit, të të lexuarit dhe të shkruarit të nxënësve (intonacioni, ndalesat, shkronja e madhe, shenjat e pikësimit, emrat e njerëzve etj.). Pjesët për lexim të përfaqësojnë krijimet më të bukura të letërsisë shqipe dhe asaj botërore. Në pjesët për lexime të përfaqësohen jo vetëm tekste letrare, por edhe tekste të natyrës joletrare. Pjesët të kenë gjatësi të përshtatshme për moshën e nxënësve të klasës së tretë. 2. Kritere didaktike që lidhen me hartimin e tekstit "Gjuha shqipe3" Për hartimin e tekstit "Gjuha shqipe3" të realizohen dhe të respektohen parime dhe kritere didaktike si më poshtë:

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

· · ·

· · ·

27

·

Të respektohet parimi i integrimit përmes fushave që përbejnë programin e kësaj lende: të folurit, të lexuarit, të shkruarit, si dhe disa njohuri bazë nga sistemi gjuhësor, të paraqitura në mënyrë të natyrshme për fëmijët e kësaj moshe. Teksti të ndërtohet me njësi mësimore dhe me linja të caktuara që realizojnë objektiva dhe qëllime të larmishme mësimore. Mësimet të kenë përmbajtje të kuptueshme për moshën, të jenë të lexueshme dhe të shkruara tërësisht në gjuhën shqipe. Tekstit të respektojë parimin tematik, i cili lehtëson dhe mundëson integrimin brenda disiplinës lëndore dhe integrimin ndërlëndor. Teksti, i mbështetur në ndërthurjen e linjave që e përbëjnë atë, kërkon vendosjen e të temave për njohuritë rreth gjuhës (sistemit gjuhësor) në mënyrën si janë paraqitur në program, pra respektimin linear. Për rastet e tjera, autorët e tekstit mund t'i vendosin temat atje ku mendojnë se qëndrojnë dhe shërbejnë më mirë. Aparati pedagogjik i çdo mësimi të shoqërohet me rubrika, të cilat pasqyrojnë integrimin, duke shmangur modelin që ka pamjen e një grupi pyetjesh të renditura njëra pas tjetrës dhe të ndara prej njëratjetrës. Ushtrimet të jenë të larmishme, kryesisht me karakter nxitës dhe zbatues, me synime dhe objektiva mësimorë të përcaktuar, që respektojnë rritjen e përshkallëzuar të vështirësive. Rimarrja, si një parim didaktik, të jetë pjesë e mësimeve që do të përbëjnë këtë tekst, me qëllim lidhjen dhe përforcimin e shprehive letrare dhe gjuhësore. Teksti të jetë një mjet, i cili zhvendos veprimtarinë e mësuesit nga një mësim dhënie me mësuesin në qendër, në një mësimdhënie me nxënësin në qendër. Përmes ushtrimeve që do të përbëjnë këtë tekst, synohet që nxënësi të punojë, kërkojë, gjejë, zbulojë, zgjidhë, analizojë, të arrijë në përfundime të përshtatshme për moshën etj. Veprimtari të tilla mësimore, si: të lexuari, të foluri e të shkruari, të jenë pjesë përbërëse e këtij teksti dhe e çdo ore mësimi. Punët me shkrim të tipit: përshkrime, këshilla, udhëzime të thjeshta, të parashikuara në programin e kësaj lëndë, të paraprihen nga modele të qarta, të thjeshta dhe të sakta dhe të ushtrohen nga nxënësit përmes formave të larmishme të punës me to. Në aparatin pedagogjik të çdo teme mësimore apo të çdo njësie tematike të përfshihen ushtrime me kërkesa për punë të drejtpërdrejtë e të pavarur, me gojë e me shkrim, si dhe teknika që i mundësojnë ato.

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

· · · ·

·

·

· · ·

· ·

·

28

· · · ·

Ushtrimet dhe format e punës që lidhen me mësimdhënien ndërvepruese, të jenë të dukshme në strukturën e aparatit pedagogjik të këtij teksti. Në tekst, të respektohen raporte të drejta ndërmjet pjesës teorike dhe asaj praktike. Përmbajtja e tekstit të mbështetet në parimin e dhënies së njohurive dhe të koncepteve teorike nëpërmjet punës së nxënësit. Materiali gjuhësor e letrar i tekstit të jetë i zgjedhur dhe tërheqës për ta nxitur nxënësin për të qëndruar pranë librit, për të punuar me të edhe në mënyrë të pavarur. Aparati pedagogjik i këtij teksti të pasqyrojë veprimtari që nxisin zhvillimin e mendimit kritik të nxënësve përmes teknikave dhe të strategjive që e mundësojnë atë. Teksti të shoqërohet me ilustrime, foto me ngjyra, tabela, skica etj., kur janë të nevojshme. Ushtrimet që do të shoqërojnë mësimet në tekst, të përfaqësojnë dhe të renditen sipas shkallëve të taksonomisë së Blumit, nga njohja deri tek vlerësimi; të synojnë rritjen e cilësisë së të nxënit të nxënësve deri në nivelin e interpretimit, të analizës dhe të mbajtjes së qëndrimit në një çështje të caktuar. Të bëhet kujdes në pikëpamje të mbingarkesës mësimore. Kujdesi për thjeshtime në terma dhe në pjesët e përzgjedhura, është një kërkesë thelbësore për hartuesit e tekstit. Çdo mësim të përfshihet në rreth 2 faqe, në të cilat të bëjnë pjesë aparati pedagogjik që zbërthen pjesët për lexim, si dhe ushtrime të ndryshme që lidhen me përforcimin dhe zbatimin e njohurive gjuhësore, të aftësive për të lexuar e për të kuptuar dhe të shprehive shkruese të nxënësve. Pjesët e leximit, në raste shumë të rralla, kur janë të gjata, të ndahen në pjesë sipas njësisë për një orë mësimi. Njësitë mësimore të ndërtohen duke përfshirë të gjitha linjat që e përbëjnë programin brenda një ore mësimi. 3. Paraqitja dhe ilustrimet

·

· ·

·

·

· ·

· ·

Teksti "Gjuha shqipe3" të ruajë raporte të drejta didaktike ndërmjet fjalës së shkruar dhe ilustrimit. Ilustrimet të jenë të qarta, të pastra, të kuptueshme dhe të lexueshme.

29

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

·

Ilustrimet të pasqyrojnë botën e fëmijëve; botën që ata jetojnë dhe botën që ata dëshirojnë, pra në mënyrë të drejtpërdrejtë të ndikojnë në zhvillimin dhe nxitjen e imagjinatës e të fantazisë. Ilustrimet të nxisin të folurit dhe të pyeturit e fëmijëve për gjëra që ata duan të dinë më tepër. Njësia mësimore të ketë organizim të njësuar edhe nga ana e kompozimit figurativ; faqosja, titujt, nëntitujt, figurat e tjera ndihmëse, simbolet, shenjat etj., të kenë të njëjtën formë e paraqitje gjatë gjithë tekstit. Nëpërmjet figurës, të lexohet zgjidhja didaktike e gjetur si për metodat, ashtu edhe për rubrikat e tjera të aparatit pedagogjik.

· ·

·

30

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

PLANI MËSIMOR

Nr. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. Lexim

Linja Lexim T flasim Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) Të shkruarit

Tema për çdo orë Drejt aventurs s re Drejt aventurs s re Un jam i/e rritur Teksti, paragrafi, fjalia Teksti paragrafi fjalia Kartolina, ftesa, njoftimi

Mjetet Foto t ndryshme

Detyra Prshkrim i dits s par t shkolls Lexim i librit "Piter Pan" Ushtrimi 2 Shkruajn kartolin, ftes ose njoftim Prshkrimi i nj luleje Ushtrimi 4 Pjesa q u plqen dhe komenti

T gjenden fjalit n nj tekst apo gazet

Nga klasa e IIIt Foto t ndryshme Etiketa Etiketa Letra, laps, ngjyra, fletoret e fëmijëve, kartolina. Lexim Kush e solli pranverën Foto ndryshme Lexim Kush e solli pranverën Njohuri rreth gjuhës (D) Shenjat e pikësimit Etiketa Lexim Bubulinoja është kureshtar apo llafazan? Libri i nxnsit Lexim Bubulinoja është kureshtar apo llafazan? Dhe romani "Eh more Bubulino" Të flasim Ngatërresë apo gabim Lexim Librat janë gjithçka Libra t ndryshm Lexim Librat janë gjithçka Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) Llojet e fjalive Libra t ndryshm, gazeta Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) Lexim jashtë klase (1) Lexim Lexim Të shkruarit Lexim Gramatikë (Sintaksë) Gramatikë (Sintaksë) Lexim Llojet e fjalive Nusen e pashks e ka zënë fruthi Nusen e pashks e ka zënë fruthi Ne dhe kafshet Dimri Fjalia pohore dhe fjalia mohore Fjalia pohore dhe fjalia mohore Kur një fëmijë ditëlindjen ka Libra t ndryshm, gazeta

Libri i lex jasht klase dhe fletorja e lex.

Foto t ndryshme Foto t ndryshme Foto kafshsh t ndryshme Foto, Libri i nxnsit Libri i nxnsit Libri, kutia e suprizave etj.

Ushtrimi 5 Plotsim i tabels Pesvargsh Prshkrim Ushtrim Ushtrimi 4 Detyr vjershen prmendsh

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

31

24. Lexim 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. Të shkruajmë Lexim Lexim Të shkruajmë Njohuri rreth gjuhës (Drejtshkrim) Lexim Lexim Njohuri rreth gjuhës (Drejtshkrim) Lexim Lexim

Kush nuk punon mbetet i uritur Kush jam unë? Kërkohet një titull... Njerëz të lumtur Urimet dhe përshëndetjet Shkrimi i pjesëzave mohuese nuk edhe s' Mamaja bën gjoja Mamaja bën gjoja Shkrimi i fjalëve mohuese askush etj. Ku e ka vendin përtaci? Ku e ka vendin përtaci? Grupe fjalësh të qëndrueshme Grupe fjalësh të qëndrueshme Si ta gjesh kohën Si ta gjesh kohën Çamarroku ynë Regjimi im ditor Grupe fjalësh të domosdoshme dhe jo të... Grupe fjalësh të domosdoshme dhe jo të... Kjo është e imja Kjo është e imja Fjalia më e vogël Fjalia më e vogël Stilolapsi me tri ngjyra

Manjetofon, libri, foto Sked Foto, libri i nxënësit Libri Libri Fasha t ndryshme dhe libri Libri Libri Fasha t ndryshme dhe libri Libri, foto vendesh turistike Libri Libri, fasha me shnime Libri, fasha me shnime Libri, pamje nga vende t ndryshme turistike Libri, pamje nga vende t ndryshme turistike Libri, skeda Libri, fletore, Libri, fasha me shnime Libri, fasha me shnime Libri, foto Libri, maska Libri, fasha me shnime Libri, fasha me shnime Libri i leximit jasht klase fletoret e lex. Libri

35. Njohuri rreth gjuhës(Sintaksë) 36. Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) 37. Lexim 38. Lexim 39. T flasim 40. Të shkruajmë 41. Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) 42. Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) 43. Lexim 44. Lexim 45. Njohuri reth gjuhës (Sintaksë) 46. Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) 47. Lexim jashtklase (2) 48. Lexim

Ndarja e fabulës, fillim, vazhdim, mbyllje Prshkruaj njeriun m t dashur Prshkruaj venbanimin tnd Ese.. Ushtrim Lexim Ditar dy pjessh Lexim Argu. i shprehjes"Prtaci nuk e ka vendin as n fillim as n fund " Ushtrim 3 Ushtrim 6 Vjersha prmendsh Fjal t urta Ese me temë "Koha sht flori" Krijim Ushtrim 3 Ushtrim Lexim, maska Përmbajtja Ushtrim 4 Detyr Lexim

32

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

49. 50. 51. 52. 53. 54. 55. 56. 57. 58.

Lexim Të shkruajmë Lexim Lexim Të flasim Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) Lexim Lexim Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 59. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 60 Të shkruajmë 61. Lexim 62. 63. 64. 65. 66. 67. 68. 69. 70. 71. 72. Lexim Lexim Të shkruajmë Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 33Lexim Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Lexim Lexim Të shkruajmë Të flasim

Stilolapsi me tri ngjyra Përshkruaj shokun apo shoqen Aeroplani i shokut Aeroplani i shokut Krahasojmë tekstet Grupet kryesore në fjali Grupet kryesore në fjali Vendi im Vendi im Zgjedhimi i foljeve Zgjedhimi i foljeve Atdheu im Fjalë të Nënë Terezës "O ba, o ma!", apo: "O babi, o mami!"? "O ba, o ma!", apo: "O babi, o mami!"? Kaligramet Zgjedhojmë foljen në kohën e tashme Zgjedhojmë foljen në kohën e tashme Luajmë me tekstin Shkrimi i foljeve në kohën e tashme Spata dhe lisi plak Spata dhe lisi plak Të mbrojmë pyjet Ndal ndotjes së ajrit

Libri Pyetësor, libri Libri Libri Libri flet A 3 Libri, fisha, etiketa Libri, fisha, etiketa Libri, pamje t ndryshme Libri, pamje t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, fletore Libri, pamje, materiale nga interneti Libri Libri Libri Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, flet, lapsa me ngjyra Libri, fisha t ndryshme Libri ,pamje kartolina, Libri, pamje kartolina Libri, pamje t ndryshme Libri pamje t ndryshme,

Ditar dy pjesësh Përshkrim Lexim Pesvrgsh pr fjaln Miqsi Krijim Ushtrim 3 Ushtrimi 5 Lexim Formojn fjali pr çdo strof Ushtrimi 3 Ushtrimi 4 Ese Pesvargsh Listim i fjalve t shkurtuara Ritregim Shkruajn folje Zgjedhim 3 Ushtrimi 6 Prshkrim Ushtrimi 4 Lexim

Rruga q bn druri pr tu br mobilje

Postera Shkrim

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

33

73. Lexim 74. Lexim 75. 76 77. 78. 79. 80. 81. 82. 83. 84. 85. Lexim jashtklase (3) Njohuri për gjuhën (Morfologji) Lexim Të shkruajmë Lexim Lexim Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) T shkruajmë Lexim Të flasim

Syri i detit Syri i detit Drejtsh. i foljeve që mbarojnë me ­ t në k.e tashme Aty ku ka njerëz të mir Dita e pavarsis Sjellësi i zjarrit Sjellësi i zjarrit Zgjedhimi i foljeve në kohën e ardhme Zgjedhimi i foljeve në kohën e ardhme Ç'do të bëhem kur të rritem Po të doja Më pëlqen Shprehjet frazeologjike Mos e humb durimin bija e nënës Mos e humb durimin bija e nënës Drejtsh. i foljeve që mbarojnë me ­ t në k.e tashme Prejardhja e pemës së Krishtlindjes Flasim per festat Miku i fëmijëve Miku i fëmijëve Të përshkruaj duke parë fig. Papagalli dhe kanarina

Libri, pamje nga plazhe t ndryshme Libri, pamje nga plazhe t ndryshme Libri i lex jasht klase dhe fletorja Libri, fisha t ndryshme Libri, foto Libri, foto mat. nga interneti Libri, libra enciklopedik Libri, libra enciklopedik Libri, fish me zgjedhimin e foljeve Libri, fish me zgjedhimin e foljeve Libri, foto profesionesh Libri, foto Libri , Libri , Libri, foto t ndryshme Libri, foto t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, foto t ndryshme,enciklopedi Libri, fotografi nga festat Libri, foto kllouni Libri, Libri, foto t ndryshme Libri, enciklopedia e kafshve

Lexim Prmbajtje Ushtrimi 3 Prshkrimi i nj njeriu t mir Lexim Detyra e librit Ushtrim 5 Ushtrimi 6 Ushtrimi 3 Ushtrimet e rndsishme dhe ato t pardsishme Ushtrim 5 Shkrim pr shprehjen `mos e humb durimin" Ushtrimi 5 Vizatim i pemes se Krisht. Tregim i nje feste Lexim Te qarkoje foljetne k.e tashme Prshkrim Shkrim i vjershes

86. Njohuri rreth gjuhës Leksikologji 87. Lexim 88. Lexim 89. 90. 91. 92. 93. 94. 95. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Lexim Të flasim Lexim Lexim Të shkruajm Lexim

34

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

96. 97. 98. 99. 100. 101. 102. 103. 104. 105. 106. 107. 108. 109. 110.

Të flasim Lexim Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Lexim Njohuri rreth gjuhës (Drejtshkrim) Lexim Të shkruajm Lexim Lexim Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Lexim Lexim Njohuri rreth gjuhës (Drejtshkrim)

111. Lexim 112. Të flasim 113. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 114. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 115. Lexim 116. Lexim 117. Të shkruajm 118. Lexim

Nj ndodhi n rug Koha nuk ndalet kurrë Koha e pakryer e foljes Koha e pakryer e foljes Fjalë të urta Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer Receta e bukës Të shkruajm receta mblsiash Princesha mbi bizele Princesha mbi bizele Koha e kryer e thjeshtë Koha e kryer e thjeshtë Legjenda e fëmijës prej dëbore Legjenda e fëmijës prej dëbore Drejtshkrimi i foljeve si marr, dal, jap, shoh etj. Bora Të luajmë stinësh Zgjedh. i foljeve jam, kam në k. e pakryer dhe në k. e kryer të thjeshtë Zgjedh. i foljeve jam, kam në k. e pakryer dhe në k. e kryer të thjeshtë Një udhëtim nga Singapori në Hong Kong Një udhëtim nga Singapori në Hong Kong Unë ëndërroj... Jehona

Libri, fotografi Libri, Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, Libri, fisha t ndryshme Libri, Libri, receta t ndryshme Libri, libra me përralla Libri, libra me prralla Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, foto n dbor Libri, foto n dbor Libri, Libri, Libri, maska t ndryshëm Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, libra enciklopedike Libri,enciklopedi Libri, libra, revista etj. Libri, libri i dituris s natrs

Shpjegim i shprehjes Ushtrimi 3 Ushtrimi 6 Fjal t urta Ushtrimi 3 Lexim T shkruajm receta Lexim Ritregim Ushtrimi 2 Ushtrimi 5 Lexim Legjend Ushtrimi 5 Shkrim Ushtrimi 4 Ushtrimi 4 Lexim Shkruhen emrat e mjeteve t udhtimit Pershkrim Pesvargsh

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

35

119. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 120. Lexim jashtë klase (4) 121. Lexim 122. Lexim 123. Të flasim 124. Të shkruajmë 125. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 126. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 127. Lexim 128. Lexim 129. Të shkruajmë 130. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 131. Të flasim 132. Lexim 133. Lexim 134. Të shkruajmë 135. Të shkruajmë

Përdorimi i foljes me emrin Liria qëndron në majë të shpatave tona Liria qëndron në majë të shpatave tona Sknderbeu heori yn kombtar Vizitë në Muzeun e Krujës Përshtatja e foljes me kryefjalën Përshtatja e foljes me kryefjalën Në kërkim të shokut guximtar Në kërkim të shokut guximtar Kam frikë Pyesim për grupet kryesore me kush dhe ç' bën Prrallat tona t dashura Zanat në përralla Hirushja Personazhet në përralla Krijo përrallën tënde

Libri, fisha t ndryshme Libri i lex jasht klase dhe fletorja e lex. Libri, foto t ndryshme, libra historie Libri, foto t ndryshme, libra historie Libri, foto t ndryshme,libra historie Libri, foto t ndryshme,libra historie Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, Libri, Libri, fletore Libri, fisha t ndryshme Lbri, libra t ndryshm me prralla Libri, libra t ndryshm me prralla Libri, libra t ndryshm me prralla Libri, libra t ndryshm me prralla Libri, libra t ndryshm me prralla

Ushtrimi 5 Lexim Ritregim Imagjino"Një ditë n ushtrin e Skenderbeut" Ushtrim 3 Ushtrimi 6 Lexim, Ndarja e pjess n paragraf e vendosje titujsh Skic pr pjesn dhe mesazhi i saj Shkruaj nj ngjarje q t ka trembur Ushrimi 3 Flasim per perralla Vizatim i Zanave Prmbajtja e prralls T prshkruaj personazhin e dashur. Shkrim i nj prralle

36

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

136. Njohuri rreth gjuhës (Drejtshkrim ) 137. Lexim 138. Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) 139. Lexim 140. 141. Lexim 142. Lexim 143. Të flasim 144. Njohuri rreth gjuhës (Sintaksë) 145. Lexim 146. Të shkruajmë 147. 148. 149. 150. 151. 152. 153. 154. 155. 156.

Drejtshkrimi grupeve të zanoreve dhe bashkëtingëlloreve, Pjeshka Shndërrime brenda fjalisë Gjëegjëza Grupe fjalësh të lëvizshme Pema e shëmtuar Pema e shëmtuar Sa mir Grupet e fjalëve plotësuese I dashur Endri! Shkrimi i letrës

Libri, libra t ndryshm me prralla Libri, foto frutash t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libra me gjegjza Libri, fisha t ndryshme, etiketa Libri, foto pemsh t ndryshme Libri, foto pemsh t ndryshme Libri Libri, fisha t ndryshme Libri, letra t ndryshme, zarfe. Libri, letra t ndryshme, zarfe. Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, libri"Princi dhe i varfri" Libri, libri"Princi dhe i varfri" Libri, fletore Libri fisha ndryshme foto sende etj. Libri Libri, fisha t ndryshme Libri, etiketa t ndryshme Libri Libri

Ushtrimi 6 Mesazhi i legjends Ushtrimi 4 23 gjegjza Ushtrimi 4 Lexim i pjess Emra t drurve frutor dh e agrume duke i shoqruar me vizatime

Shkruaj cndodh me ty kur je i smur

Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Ndajfolja Njohuri rreth gjuhës (Drejshkrim) Drejtshkrimi i ndajfoljeve Lexim Takimi i Tomit me princin Lexim Takimi i Tomit me princin Të shkruajmë një ngjarje duke vëzhguar Të shkruajmë

pikturën

Ushtrimi 4 Ditar dy pjessh(pjesa e letrs q t plqen m shum ) Letr pr njeriun m t shtrenjt Ushtrimi 6 Ushtrimi 5 Lexim Diagrami i Venit Përshkrim Ushtrimi 3 Ritregim e vizatim i Hns Ushtrimi 4

Te shkruajmë nj udhzim, kshill,

Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) Emri Lexim Pse hna s'ka fustan Njohuri rreth gjuhës (Drejshkrim) Drejshkrimi i emrave të përveçëm Të shkruajmë Të dallojmë këshilla, udhëzime, Lexim Djali tekanjoz Mamaja është e sëmurë

157. Të flasim

Listimi i ushqimeve q konsumon gja nj dite

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

37

158. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 159. Lexim 160. Të shkruajmë 161. Lexim jashtë klase (5) 162. Njohuri rreth gjuhës (Morfologji) 163. Njohuri rreth gjuhës (Drejtshkrim) 164. Lexim 165. Njohuri rreth gjuhës (morfologji) 166. Njohuri rreth gjuhës (morfologji) 167. Lexim 168. Njohuri rreth gjuhës (drejtshkrim) 169. Lexim 170. Lexim 171. Të flasim 172. 173. 174. 175. 176. Njohuri rreth gjuhës (morfologji) Lexim Të shkruajmë Lexim Njohuri rreth gjuhës (drejtshkrim) 177. Lexim 178. Lexim 179. Të shkruajmë

Gjinia e emrit Ditari Ditari im i dashur Numri njëjës dhe numri shumës Drejtshkrimi në numrin shumës i disa emrave Edhe dielli është një yll Trajta e emrit Trajta e emrit Gazmore Drejtshkr. në tr. e sh. të em. femërorë të tipit: çati, shoqëri, shami. E trishtuar dhe e lumtur Kitaristët e vegjël Të flasim për veglat muzikore Mbiemri Trupi i Njeriut Rrfimi im Për një përrallë Drejtshkrimi i mbiemrave që mbarojnë me ­t ose ­të Neli mëson kompjuterin Neli mëson kompjuterin Kompjuteri, posta elektronike

Libri fisha me emra t ndryshm Libri Libri, fletore Libri, fisha me emra t ndryshm Libri, fisha t ndryshme Libri, foto, enciklopedi Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri dhe libra me gazmore, revista, gazeta Libri, fisha t ndryshme Libri, foto t ndryshme, lapsa me ngjyra letra. Libri, foto veglash t ndryshme muzikore Libri, foto veglash t ndryshme muzikore Libri, fisha t ndryshme Libri, enciklopedi. Libri, Libri, Libri, fisha t ndryshme Libri, lap top Libri, lap top Libri, lap top

Uhstrimi 6 Ditari dy pjessh T shkruaj nj flet ditar pr nj dit t gzueshme Ushtrimi 5 Ushtimi 5 Shkruaj emra e disa planetve Ushtrimi 2 Ushtrimi 4 T shkruaj tre gazmore Ushtrimi 5 T plotso tabeln n libr T shkruaj vjershn n form tregimi Krijim fjalish Vizatim i trupit t njriut Rrfim pr veten Pesvarsh pr gjyshin/gjyshen Ndarja e pjess n paragraf Ritregim Shkruaj nj email

38

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

180. 181. 182. 183. 184. 185. 186. 187. 188. 189. 190. 191. 192. 193. 194. 195. 196. 197. 198. 199. 200. 201. 202. 203. 204. 205. 206. 207. 208.

Njohuri rreth gjuhës (morfologji) Njohuri rreth gjuhës (leksikologji) Njohuri rreth gjuhës (leksikologji) Lexim Lexim Lexim jashtë klase (6) Njohuri rreth gjuhës (leksikologji) Njohuri rreth gjuhës (leksikologji) Të flasim Të shkruajmë Orë e lirë 1/3tat 7 orë Orë të lira 2/3tat 13 orë

Gjinia dhe numri i mbiemrit Sinonime antonime Sinonime antonime Shfaqja jonë Shfaqja jonë Fjalët me parashtesa dhe prapashtesa Fjalët me parashtesa dhe prapashtesa Të flasim për pushimet Të shkruajmë për pushimet

Orë për përforcim njohurish Orë për përforcim njohurish Orë për përforcim njohurish Orë për përforcim njohurish Orë për përforcim njohurish Orë për përforcim njohurish Orë për përforcim njohurish Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë Orë e lirë

Libri, Libri fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri, fisha t ndryshme Libri Libri

Libri i lexim jashtëklase, fletoret e nx.

Libri fisha t ndryshme Libri fisha t ndryshme

Libri foto t ndryshme vendesh pushimi Libri foto t ndryshme vendesh pushimi

Ushtrimi 5 Ushtrimi 4 Ushtrimi 8 Mesazhi i shfaqes Shpjegimi shprehjes"Punn e sotme mos e lr pr nesr" Ushtrimi 4 Ushtrimi 5 Shkrim pr pushimet

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

39

PARATHËNIE

LIBRI I MSUESIT SHT NDËRTUAR SIPAS METODAVE T MSIMDHNIES, ME N QENDR NXNSIN

Në këtë libër, ora e msimit është konceptuar të zhvillohet, duke pasur në qendër nxnsin sipas metodave t mendimit kritik. Objektivat e ors s msimit janë përcaktuar në përputhje me nivelet e taksonomis s Blumit. Msuesit mund t'i prshtasin vet objektivat me nivelin e klass me të cilën ato punojmë gjatë vitit shkollor. Ato duhet t jen t matshme dhe t arrihen nga nxnsit. Objektivi prcaktohet duke filluar nga ai baz, te niveli i mesm dhe më pas te ai i lart. Objektivi baz duhet të përcaktohet me kujdes q t arrihet nga mbi 90 % e nxënësve. N qoftse ky objektiv arrihet, ather mësuesi/ja synon objektivin e nivelit të mesëm dhe, në këtë mënyrë, shihen edhe ngritja e nivelit dhe matshmria e objektivave. Për zhvillimin e orës së mësimit mësuesi përcakton strukturën që do të ndjekë gjaatë orës së mësimit, strategji dhe teknika që do t'i praktikojë gjatë orës së mësimit pr t arritur objektivat e orës msimore. Mësuesi/ja mund t përdorë struktura t ndryshme, si: ERR, PNP, Hap pas Hapi etj.

Shpjegim i disa termave të përdorura në këtë libër

N kt libër sht ndjekur struktura ERR q përfshin Evokimi, Realizimi i kuptimit dhe Reflektimi. Evokimii sht faza e par e kësaj strukture pr zhvillimin e t menduarit e t nxnit. Kjo faz e prqendron nxnsin q t shyrtoj njohurit e tij dhe t mendojë pr informacionin e ri q do t marr. Realizimi i kuptimit. Kjo sht faza e dyt e orës s msimt. N kt faz nxnsi merr informacionin e ri apo idetë e reja. Kjo sht faza e t nxnit dhe mësuesi/ja duhet t gjej teknika estrategji q nxnsit t jen dhe t ndjehen t gjithprfshir. Reflektimii. sht nj faz po aq e rndsishme sa dy fazat e para.N kt faz nxnsi rindërton njohurit ose informacionin e ri duke i br ato t qndrueshme. Insert: Insert është një metodë që nis me rikujtimin e njohurive të mëparshme dhe i lejon nxënësit të kontrollojnë gjallërisht shkallën e tyre të të kuptuarit gjatë leximit të një materiali. Gjatë leximit nxënësit udhëzohen të vendosin shenjat e mëposhtme, duke i sqaruar, si më poshtë vijon:

40

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

"vendoset shenja " (kontrollo), nëse nga diçka e lexuar nxënësi bindet se e di ose mendon se e di. "+"vendoset një "+" (plus), nëse një pjesë e informacionit, me të cilin përballet nxënësi, është i ri. "" vendoset një "" (minus), nëse një ose disa prej informacioneve të marra e të lexuara nga nxënësi, bien në kundërshtim ose është e ndryshme nga ajo që nxënësi di apo mendon se e di . "?" vendoset një "?" (pikëpyetje), nëse ka informacion të paqartë për nxënësit ose ka diçka që ata duhet të dinë më shumë rreth këtij informacioni. Informacioni i shenjëzuar hidhet më pas në tabelën INSERT sipas shenjave përkatëse. Një formë e ngjashme e teknikës INSERT është teknika "DI/DUA TË DI/NXË", skema e së cilës është kjo: Në kolonën e parë, "Di", nxënësit do të shkruajnë atë informacion që pas leximit u duket si i njohur. Në kolonën e dytë "Dua të di", do të shkruhen pyetje ose kërkesa të nxënësve rreth çështjeve për të cilat ata kërkojnë të dinë më tepër. Në kolonën e tretë, "Nxë", nxënësit do të shkruajnë një përmbledhje të informacionit të ri që përvetësuan nga teksti.

Brainstorming (Stuhi mendimi): Brainstorming ose "stuhi mendimi" është një teknikë, nëpërmjet së cilës u kërkohet nxënësve të mendojnë rreth një çështjeje dhe të tregojnë gjithçka dinë rreth saj. Ata nuk shqetësohen nëse idetë që u vijnë në mendje janë të drejta ose të gabuara. Nxënësit duhet të shkruajnë brenda kohës, që u ka lënë në dispozicion mësuesja çdo gjë që dinë rreth temës në fjalë. Kllasteri: Kllasteri ose "pema e mendjes" është një metodë që i nxit nxënësit

të mendojnë lirshëm dhe hapur rreth një çështjeje. Ata mendojnë për të krijuar lidhje midis fakteve të dhëna ose për të vendosur marrëdhënie midis pjesëve të një teme. Shërben si një mjet i fuqishëm për fillimin e procesit të të shkruarit, sidomos për ata nxënës të cilëve u mungon një dëshirë e tillë.

Pesëvargëshi : Pesëvargëshi është një poemë e cila kërkon sintetizimin e

informacionit e të materialeve dhe një shprehje të saktë, e cila përshkruan apo reflekton idenë kryesore të një teme të caktuar.

Pesëvargëshi ka këtë strukturë:

1. Rreshti i parë është përshkrimi me një fjalë i temës (zakonisht emër); 2. Rreshti i dytë është përshkrimi me dy fjalë i temës (dy mbiemra); 3. Rreshti i tretë përmban tri fjalë që shprehin veprime të temës (tre folje);

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

41

4. Rreshti i katërt është një fjali me katër fjalë që shpreh qëndrimin, ndjenjën për temën (fjali); 5. Rreshti i fundit është një fjalë sinonime, që ripërcakton thelbin e temës (sinonim).

Parashikim me terma paraprakë: Mësuesi u bën të ditur nxënësve në fillim

të mësimit se do të dëgjojnë një rrëfim popullor, një tregim ose një ngjarje që ka lidhje me ... Pastaj shkruan në tabelë 45 fjalë apo terma të shkëputur nga tema e mësimit dhe u kërkon nxënësve që me këto fjalë e terma të krijojnë një përrallë, një tregim ose një ngjarje. Nxënësit do të shkruajnë brenda kohës që u lë në dispozicion mësuesi. Në qoftë se ka mundësi, mësuesi mund të bëjë disa sugjerime. Më pas lexohen shkrimet e nxënësve dhe lexohet pjesa që nxënësit do të marrin dhe shikohet se sa iu kanë afruar nxënësit pjesës së re që ka libri.

Ditari dypjesësh: Ditaret e të nxënit përdoren për të nxitur nxënësit të

lexojnë në mënyrë të qëllimshme, të lidhin ngushtë materialin e tekstit me kureshtjen dhe përvojat e veta. Për të bërë ditarin dypjesësh, hiqet një vijë vertikale në mes të fletës së fletores. Në anën e majtë shkruhen ato pjesë të tekstit që i tërheqin më shumë vëmendjen nxënësit, ndoshta ato pjesë që u kujtojnë diçka, që i intrigojnë më shumë ose ndoshta ato mendime dhe opinione me të cilat ata nuk pajtohen. Në anën e djathtë të fletës shkruhen komentet për pjesën: Ditari mund të bëhet edhe trepjesësh dhe në kolonën e tretë vendoset komenti i mësuesit/es.

Kubimi: Kubimi është një teknikë që ndihmon shqyrtimin e një teme nga

këndvështrime të ndryshme e që nënkupton përdorimin e një kubi, me lëvizje të shpeshta, për të menduarin, të shkruarin në secilën faqe të kubit. Kubi mund të ndërtohet duke mbuluar një kuti të vogël me letër. Në secilën faqe të kubit shkruhen 6 kërkesa, të cilat i përkasin çdo niveli pyetjesh, si: Përshkruaj, krahaso, shoqëro, analizo, zbato, argumento (pro ose kundër). Në fillim paraqitet tema. Më pas nxënësit udhëzohen të mendojnë dhe: 1. Të përshkruajnë: Ç'formë ka? Cilat janë përmasat? Ç'ngjyrë ka? 2. Të krahasojnë: Me kë ngjason? Nga se ndryshon? 3. Të rikujtojnë ndonjë ngjarje a histori: Çfarë mendoni kur rikujtoni një ngjarje? Çfarë ju vjen në mendje? 4. Të analizojnë: Si është ndërtuar? Nga se përbëhet? 5. Të zbatojnë në një situatë a kontekst të ri: Ç'mund të bëni me të? Si mund të përdoret? 6. Të mbajnë një qëndrim duke argumentuar: Cili është qëndrimi juaj? Pse?

42

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Duke vazhduar periudhën e shkrimit, nxënësit nxiten të lexojnë dhe të shkëmbejnë përgjigje për secilën faqe të kubit. Veprimtaria mund të organizohet në punë individuale, në çifte ose në grup.

Diagrami i Venit: Diagrami i Venit është një teknikë me anën e së cilës

evidentohen të përbashkëtat dhe dallimet ndërmjet dy temave, personazheve, fjalëve të urta, ngjarjeve, përrallave, vjershave etj. Dy pyetjet, mbi të cilat ndërtohet diagrami i Venit, janë: Cilat janë të përbashkëtat ndërmjet ... ? Cilat janë ndryshimet ndërmjet tyre ? Diagrami i Venit ndërtohet me ndërprerjen e dy a më shumë rrathëve. Mund të përdoret për të bërë, nëpërmjet krahasimit, dallimin e ideve e duke treguar njëkohësisht të përbashkëtat që ato kanë me njëra tjetrën. Në temat mësimore të trajtuara janë dhënë forma të ndryshme të diagramit të Venit, në varësi të numrit të atyre që janë krahasuar.

Dora e fshehtë: Materiali ndahet në disa pjesë. Grupet e nxënësve do të kenë aq anëtarë, sa pjesë të shkëputura ka krijuar mësuesi. Çdo nxënësi i jepet një prej këtyre copëzave dhe i lihet kohë e mjaftueshme që ai të lexojë, të kuptojë përmbajtjen e saj dhe të jetë në gjendje t'u flasë shokëve për të. Pasi raportojnë të gjithë anëtarët e grupit, nxënësit do të punojnë për të renditur në mënyrën më të përshtatshme copëzat që kanë. Ata duhet ta rishikojnë renditjen që kanë bërë, të bëjnë pyetje dhe diskutime derisa të arrijnë në përfundimin se kjo që bënë ishte renditja përfundimtare e materialit. Kjo teknikë ka zënë më tepër vend në vjershat dhe tekstet e shkurtra. Shkrimi i lirë: Kjo teknikë nënkupton që nxënësi, brenda një periudhe të

caktuar kohe, zakonisht 510 minuta, të shkruajë rreth një teme ose çështjeje pa e shkëputur dorën, pa e lexuar atë që ka shkruar, pa u shqetësuar për shkrimin ose drejtshkrimin e fjalëve dhe për ndryshimin dhe lindjen e ideve të reja. Nga kjo teknikë, nxënësit përfitojnë shumë ide rreth një teme dhe, në një fazë të dytë, i rishqyrtojnë dhe vazhdojnë në atë ide që u duket më e rëndësishme.

Tryeza e rrumbullakët (Gushëkuqi rrethor): Është një metodë

bashkëpunuese, për realizimin e së cilës janë të nevojshme vetëm një fletë dhe një laps. Kjo metodë mund të realizohet me shkrim ose me gojë. Letra dhe lapsi pasohen në mënyrë sistematike nga një nxënës te tjetri. Nxënësit vendosen në mënyrë rrethore në një grup të madh ose në grupe më të vogla. Në fillim, përcaktohen kahu i lëvizjes së letrës, të lapsit dhe nxënësi që do të fillojë të shkruajë ose të flasë i pari. Kur realizohet me shkrim, fleta paloset në formë fizarmonike dhe sapo plotësohet nga një nxënës, kalon te një nxënës tjetër. Gjatë kohës që kjo fletë

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

43

qarkullon asnjë nxënës nuk e hap për të lexuar çfarë ka shkruar shoku. Përmbajtja e saj lexohet në fund. Kur realizohet me gojë, nxënësi i parë flet dhe të tjerët plotësojnë mendimin e shokëve me fjali të tjera.

Turi i galerisë: Nxënësit punojnë në grupe detyrën e ngarkuar nga mësuesi, të cilën pas përfundimit e ngjisin në muret e klasës.

Pas shenjës që bën mësuesi, nxënësit ngrihen dhe vëzhgojnë nëpër punimet e njëritjetrit. Ata mund të bëjnë pyetje, komente, zakonisht pozitive dhe shënime të tjera, si dhe mund të krahasojnë punimin e tyre me punimin e të tjerëve. Në bazë të shënimeve të marra, nxënësit do të rishqyrtojnë punimin e tyre dhe do të bëjnë ato plotësime e ndryshime që u duken të domosdoshme.

Ruaje fjalën e fundit për mua: Është një teknikë që i nxit nxënësit të

mendojnë rreth asaj që lexojnë. Mësuesi dhe nxënësit diskutojnë rreth një teksti, pavarësisht nga lloji i tekstit. Hapat për realizimin e kësaj teknike janë: 1. Gjatë leximit nxënësi do të gjejë një ose më shumë pjesë që i duken interesante, për të cilat diskutimi është i vlefshëm. 2. Ky fragment shkruhet në një fletë. 3. Në anën e pasme shkruhet komenti, i cili mund të jetë pro ose kundër mendimit të autorit, një pyetje etj. 4. Një nxënës lexon fragmentin që ka zgjedhur, ndërsa të tjerët e komentojnë. Ai që zgjodhi e lexon i fundit. Pas fjalës së tij mbyllen diskutimet. Këtu qëndron çelësi i kësaj teknike.

Teknika e pyetjeve: Kjo teknikë mbështetet në drejtimin e pyetjeve, me anë

të të cilave kërkohet nga nxënësit të interpretojnë, të analizojnë, të sintetizojnë, të rindërtojnë, të imagjinojnë, të vlerësojnë dhe të gjykojnë. Këto pyetje nga Sanders janë përcaktuar sipas niveleve të Taksonomisë së Blumit dhe, konkretisht, pyetje riprodhuese, pyetje përkthyese, pyetje zbatuese, pyetje analizuese, pyetje vlerësuese.

Minitesti: Minitesti zakonisht përdoret në etapën e fundit të orës së mësimit

atë të Reflektimiit kryesisht në 5 minutat e fundit dhe në lëndën e gjuhës kryesisht në linjën e njohuri rreth gjuhës. Mësuesi u kërkon nxënësve të kryejnë një veprim nga niveli bazë i orës së mësimit. Në qoftë se ky objektiv arrihet mbi 90% të nxënësve atëherë mendohet që njohuritë bazë janë ezauruar nga nxënësit.

44

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Drejt aventurs s re

Linja: Lexim Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T prshkruajë me hollësi veprimet që bën për t'u përgatitur për ditn e par t shkolls. T lexoj pjesën me intonacion, duke respektuar shenjat e pikësimit. T'u prgjigjet pyetjeve t ndalesave, duke paralelizuar me veten dhe me ditt e para t viteve t tjera. Strategji dhe teknika: Evokimi: Bised Realizimi i kuptimit: DRTA Reflektimi: Rrjet diskutimi Mjete dhe materiale burimore: foto t ndryshme nga pushimet dhe ditt e para t shkolls n klasn e par dhe t dyt.

Zhvillimi i msimit Evokimi: Bised Bhet nj bised e shkurtr pr ditn e par t shkolls, gjatë së cilës msuesja drejton pyetjet: - - - - Si u nist dhe si u bt gati? Çfar ndjenjash provuat? Kush u ndihmoi pr t'u br gati? Si u ndjetë? A ju duket shkolla si aventur dhe pse?

Më pas mësuesja kërkon nga nxënësit të krahasojnë fotot dhe të nxjerrin n pah ndryshimet me vitet e tjera. N pamundsi t fotove, nxënësve u kërkohet të krahasojn veten me t tjert, siç e mbajn mend. Realizimi i kuptimit: DLTA Kërkohet nga mësuesi leximi i pjesës duke u përqendruar te ndalesa 1 (burri i shtpis). Nxnsit u përgjigjen pyetjeve. Ç'po bnte fmija kur ra zilja? Pr k zile mendoi ai paralelisht? Pse ishte dit e veçant? Më pas vazhdohet me leximin duke u përqendruar te ndalesa 2 (gulçonte fort). Nxnsve u drejtohen pyetjet: Në çfar klase do t futej djali? Si ndjehej

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

45

ai? Po ju u ndjet kshtu? Si t duket shprehja "Burrat e mir nuk vonohen kurrë"? Pse filloi t'i gulçonte zemra fort? Ndodhi me ju kshtu? (shpjegohet n tabel fjala gulçim rreh fort) Më pas mësuesi nxit përqendrimin e nxënësve te ndalesa 3, duke drejtuar pyetjet përkatëse. Çfar po ndjente djali? Çfar premtoi ai? Po ju a keni nj premtim n fillim t vitit shkollor? A t ka ndodhur ndonj situat e ngjashme me at t Benit, kur ke filluar klasn e par t dyt apo t tret? Shpjegohet n tabel fjala ngazllim ­ shum i gzuar. Reflektimi: Rrjet diskutimi. Mësuesi kërkon nga nxns t ndryshm të lexojn pjesn dhe m pas drejton një pyetje pr diskutim. Diskutohet me nxnsit, secili jep mendimin e vet dhe m pas nxënësit diskutojn dhe debatojn ndrmjet tyre, n varsi t prgjigjeve q japin. Msuesi/ja jep konkluzionin e ors. Detyr: Kërkohet të përshkruhet dita e par e shkolls (me shkrim).

Po

A ju duket edhe ju fillimi i klasës së tretë një aventurë? PSE ?

Jo

Ora e dyt e ksaj teme N varsi t ecuris s ors s par dhe të nivelit t klass caktohen objektivat e zhvillimit të ors s dytë të msimit, si: T listoj veprimet q bri ditn e par t shkolls. T krahasoj veprimet e Benit paralelisht me veten. T dalloj fjalt me kuptim t ngjashm dhe t kundrt. Zhvillimi i msimit: Mësuesi/ja kërkon nga nxns t ndryshëm të lexojn pjesn dhe m pas të diskutojnë pr ditn e par t shkollës, të listojn veprimet q bn at dit dhe t'i krahasojn ato me veprimet e Benit, si dhe të plotsojn kt detyr n libr. M pas nxnsit nxiten të punojn t pavarur pr t gjetur fjalt me kuptim t kundrt. ShnimMsuesi/ja e organizon orn e dyt n varsi t nivelit t klass dhe t ecuris s ors s par.

46

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Un jam e rritur

Linja: T flasim Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T listoj punt q kryen ai n familje; T specifikoj gabimin e Mirs duke e analizuar at; Te jap nj zgjidhje pr situatn që t jet e plqyeshme nga t gjith. Strategji dhe teknika Evokimi: Pyetsor Realizimi i kuptimit: Marrdhnia pyetjeprgjigje, rrjet diskutimi Reflektimi: Diskutim i lirë, Loj n role Mjete: pyetsor, libri i nxnsit.

Zhvillimi i msimit Evokimi: Pyetsor. N fillim u jepet nxnsve nj pyetësor pr t gjith, ku drejtohen disa pyetje, si: - A ju plqen t bëni pun? - A ndiheni m të rritur kur i bni ato? - Çfar punsh ju plqen të bëni? - Çfar punsh nuk ju plqejn ? - Ju plqen q t'ju quajn i/e rritur apo i/e vogl? M pas nxnsit nxiten të shkmbejn flett me shokun e bangs e të lexojn pr njritjetrin e të bashkbisedojn t lir. Në fund të orës së mësimit lexohen prgjigjet e tyre dhe nxnsit vetvlersojn njritjetrin. Realizimi i kuptimit: Marrdhnia pyetjeprgjigje, rrjet diskutimi. Lexohet historia e Mirs. Msuesi/ja u drejton nxnsve pyetje, si: - A keni gjra t ngjashme me Mirn? - A ju ka ndodhur ndonjëher q t'ju ken ngarkuar detyra q nuk arrini t'i bëni? - Si kan reaguar? Nxiten nxënësit të listojnë punt q bjn dhe t'i krahasojn me ato q ka pr t br Mira. - A mund t'i bni edhe ju punt q i janë ngarkuar Mirs? - Ju vjen keq q Mirs i kan ngarkuar aq shum pun? - Si ndiheni pr t?

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

47

- A jan shkeluar t drejtat e fmijve n kt rast? (N vazhdim lexohen edhe pyetjet n libër dhe zhvillohet rrjeti i diskutimit). - A mund t thoni q jeni i/e rritur dhe pse? - A respektohen t drejtat tuaja n familje? - A ju dgjohet fjala ju? - A përfshiheni në marrjen e vendimeve t ndryshme t familjes? - Cila e drejt zbatohet dhe cila nuk zbatohet n raport me ju n shtpin tuaj? - Po ju a kryeni detyra? Më pas u shpjegohet nxnsve, duke br nj lidhje ndrlndore me mësimin, nga çdo e drejt buron nj detyr nga lnda e Edukats Shoqrore. Reflektimi: Diskutim i lirë, Loj n role Mësuesi kërkon nga nxnsit të gjejn nj zgjidhje pr Mirn. Në këtë rast, prgjigjet e tyre mund t jen t ndryshme. Dikush mund t thot q Mira u mendua dhe filloi t bnte punt. Dikush mund t thot q Mira filloi t qaj dhe krkoi ndihm n telefon. Dikush mund t thot q Mira e kuptoi msimin q i kishin dhn prindrit. M pas mësuesi nxit diskutimin për prgjigjet e grupeve dhe iu drejton nxnsve pyetjen se cili grup ka gjetur zgjidhjen m t mir? Nxirret prfundimi se Mira e kuptoi msimin q i dhan prindrit dhe se ata janë ende t vegjl dhe nuk mund t thonë se u rritm, sepse kjo fjal nënkupton prgjegjsi t mdha. Nxnsit luajn n role situatn n libr. Improvizojn situatën e Mirës, duke vn secili zgjidhjen q u plqen. Në fund të orës së mësimit bhet konkluzioni dhe nxirren n pah emrat e nxnsve q ishin m aktiv dhe të çifteve q punuan m mir. Detyr: Mësuesi përcakton si detyrë leximin e librit "Piter Pan" dhe m pas dhënien e argumenteve nëse Piter Pani sht fmij i prjetshm apo fmij q nuk do që t rritet.

Tema: Teksti dhe fjalia

Linja: Të njohim gjuhn Objektivat : N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T dallojë një tekst, duke u nisur nga kuptimi i fjalive T renditë fjalitë, për të formuar një paragraf T shkruajë fjali, duke plotësuar kuptimin e tyre me fjalë mungesore

48

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Strategji dhe teknika: Evokimi: Aktivizimi i kujtesës Realizimi i kuptimit: Punë e drejtuar Reflektimi: Rrjet diskutimi Mjete: libri i leximit, fleta t ndryshme.

Zhvillimi i msimit. Evokimi: Aktivizimi i kujtesës. Nxnsve u krkohet t prezantojn veten dhe ata fillojn t prezantohen: Un quhem ... Mësuesi pyet se çfar sht përgjigjja q ata japin.(Fjali) N qoft se fjalt nuk renditen sipas radhs s duhur a ka kuptim fjalia? JO. Mësuesi/ja pyet: Si medoni çfar shpreh fjalia? Në këtë mënyrë duke marrë përgjigje nga nxënësit kujtohet se fjalia sht nj grup fjalsh q renditen sipas kuptimit e që fillon me shkronj t madhe dhe mbaron n fund me pik. Më pas kërkohet që nxnsit të thonë disa fjali, të cilat msuesi/ja i shkruan n tabel. Përsëri mësuesja drejton disa pyetje, si: Çfar shpreh fjalia? Çfar sht paragrafi? Pasi janë dëgjuar përgjigjet e nxënësve kujtohet edhe një herë se paragrafi shpreh një mendim dhe përbëhet nga dy ose m shum fjali t lidhura sipas kuptimit. Më pas nxiten nxënësit të formojn fjali t ndryshme. Në këtë mënyrë, prsritet edhe paragrafi dhe fjalia. Realizimi i kuptimit: Loj prqendrimi. Nxënësve u krkohet t lexojn pjesn dhe t rendisin paragraft sipas radhs. Më pas mësuesi drejton disa pyetje, si: A kishte kuptim q të lexohej ashtu? Çfar bt ju? Theksohet edhe njëherë se:

Teksti sht nj pjes me disa paragraf t renditura sipas kuptimit.

Po t lëvizë nj nga paragraft a do t'i ndryshojë kuptimi i tekstit? Po. Prsriten s bashku me nxnsit se ç'quhet fjali, paragraf dhe tekst. Më pas, me nj top t vogl prej llastiku organizohet nga mësuesi nj loj prqendrimi duke i hedhur topin nxënësit që do të pyetet. Atij, q i drejtohet topi pasi e pret, prgjigjet pr pyetjen e drejtuar nga mësuesi.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

49

Mësuesi kërkon nga nxënësit të hapin librat dhe të gjejn paragraf t ndryshm. Reflektimi: Pun e pavarur Nxënësit punojn t pavarur ushtrimin 1, pr t gjetur se cila shtë fjali. Sot sht ditlindja e shokut tim. (sht fjali) Fluturat dimri i trembur trafik. (nuk është fjali) M pas diskutohen rastet, duke u komentuar pse jan dhe pse nuk jan fjali. Detyr: Ushtrimi 2. Ora e dyt e ksaj teme, gjatë së cilës nxnsit punojn t drejtuar dhe t pavarur. Msuesi/ja, n baz t nivelit t klass dhe të ecuris s ors s par t msimit, vazhdon t punoj edhe ushtrime t tjera pr t prforcuar njohurit e marra pr fjalin, paragrafin e tekstin.

Tema: Kartolina, ftesa, njoftime

Linja: T shkruajmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T tregoj rastet e prdorimit t ftesave, kartolinava dhe t njoftimeve; T dalloj kartolinn,ftesat e njoftimet, duke cilsuar rastet e prdorimit t tyre; T shkruaj kartolina, ftesa, njoftime pr raste t caktuara. Strategji dhe teknika: Evokimi: Marrdhnia: pyetje prgjigje Realizimi i kuptimit: Punë në grup Reflektimi: Punë e pavarur. Reflektimi. Pun e pavarur Mjete: letra, lapsa me ngjyra, fletoret e fmijve, kartolina.

Zhvillimi i msimit: Evokimi: Marrëdhënie: pyetje prgjigje. Shkruhen t tria fjalët e përcaktuara te tema n tabel dhe msuesi/ja mbledh ide pr to. Mësuesi drejton disa pyetje, si: -

50

Pr çfar i prdorim kartolinat, po njoftimet, po ftesat?

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

- - - -

Si duhet t jet shkrimi n to? Çfar elementi ka m shum kartolina në krahasim me njoftimin dhe ftesën q kto t dyja nuk e kan? Pse duhet lënë njoftim? A keni lne ju ndonjëherë njoftim pr prindrit? Ku mund t lihen njoftimet pasi i shkruajm? Po tjetr dhe n çfar rastesh?

Përmes përgjigjeve të nxënësve kujtohen rastet e përdorimit të ftesave, kartolinava dhe t njoftimeve, si dhe kur nj individ ia adreson nj individi tjetr. Nuk harrohet pa u theksuar se njoftimet lihen n vend t dukshm q t lexohet nga i gjith komuniteti të cilit i drejtohen, por m par duhet t trhiqet vmendje pr t. Kur keni lexuar njoftime dhe si ishin shkruar ato? Msohen se njoftimin e prgatisin disa njerz dhe mund t jet pr nj grup t caktuar njrzish, pr nj komunitet ose dhe m shum. Realizimi i kuptimit: Punë në grup. Tregohen rastet e prdorimit të kartolinave, ftesave dhe të shnimeve. M pas nxiten dialogu ndërmjet nxnsve pr rastet kur kanë dërguar kartolinë, ftesë apo kanë lënë një shënim, si dhe diskutimi për të treguar elementet që duhet të këtë më shumë kartolina në krahasim me njoftimin dhe shnimin. Ndahet klasa n grupe dhe secili grup zgjedh t shkruajë njoftime, kartolina dhe ftesa. Punt e nxnsve ngjiten n tabel dhe m pas diskutohet në lidhje me ato. Nxnsit vetvlersojn punt e grupeve duke zgjedhur m t mirn. Reflektimi. Pun e pavarur. Kërkohet nga nxnsit të punojn t pavarur pr të plotsuar kartolinn q Moza i drgon Ers, duke u kujtuar elementet e kartolins dhe, m pas për t'i shkruar kartolin nj shoku q jeton n nj qytet tjetr. Nxënësve u u theksohet se nuk duhet t harrojn pa shënuar emrin e personit të cilit i drejtohen, qllimin e shkruarjes së kartolins ose të urimit, prshndetjen dhe kujdesin q duhet t tregojn pr t shkruar adresn. Lexohen punt e nxnsve dhe vlersohen me fjal dhe me shprehje duke cilsuar m t mirat. M shum mësuesi do t prqendrohet te njoftimi, si nj gj q lexohet shpesh, por krijohet rrall nga fmijt. Gjithmon u kujtohet nxënësve q t mos harrojn pa shënuar emrin e personit të cilit i drejtohen dhe qllimin e shkruarjes së njoftimit, si dhe vendosjen n nj vend t dukshm dhe t shkruarin e qart. Njoftimi mund t bhet edhe me pun n grupe t organizuara dhe t orientuara, p.sh. nj njoftim pr mbrojtjen e mjedisit para shkolls, lagjes ose nj njoftim pr ndeshje ndrmjet klasave. Nxnsit i vendosin n ambientet jasht n oborrin e shkolls. Detyr: Mësuesi/ja përcakton detyrën: Shkruani një kartolinë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

51

Tema: Kush e solli pranvern

Linja: T lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë pjesën duke respektuar shenjat e pikësimit, gjatë leximit. Të kuptojë brendinë, duke u përgjigjur në përshtatje me atë që i kërkohet. Të nxjerrë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve të tjerë. Strategji dhe teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit Parashikim me terma parapark Reflektimi Ditari dypjessh Mjetet: Foto t ndryshme nga pranvera, foto lulesh, libri i nxnsit.

Zhvillimi i msimit: Evokimi: Stuhi mendimi. Bhet nj bised e shkurtr pr pranvern dhe shkruhen n tabel mendimet e nxnsve pr t.

Pranvera

M pas pyetet pr lulet q çelin n pranver dhe kush u plqen m shum nga to? Realizimi i kuptimit: Parashikim me terma paraprak I jepen nxnsve termat, si: dit e bukur pranvere, qershi, zambak, trëndafil, shpatore q u b lulkuqe, manushaqe shptimtare ose e zgjuar, Mësuesi kërkon nga nxnsit të punojn t pavarur pr t krijuar nj pjes m kto terma. Lexohen pjest e nxnsve dhe m pas shihet se cili prej shkrimeve i afrohet zgjidhjes s nxnsve. Lexohet teksti nga nxns t ndryshm. U krkohet nxnsve t japin mendimin pr secilin nga personazhet, duke u drejtuar edhe disa pyetje Cili prej personazheve gaboi e cili mbajti qndrim m t drejt? Cili nga to foli me të drejt? Pse? Si mendoni se u soll shpatorja? Po qershia? Mendoni se lulet duhet t grindeshin? Ju plqen zgjidhja ose përfundimi i pjesës? Pse? Shpjegohen n tabel fjalt e reja duke formuar fjali me to.

52

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Reflektimi: Pun n grup. Nxnsit ndahen n katr grupe, të cilat vizatojn situatn për të cilën lexuan, punojn dhe shkruajn nga nj mesazh pr lulet duke mbajtur qndrim kritik ndaj tyre. Mësuesi kërkon që nxënësit të punojn t pavarur dhe n prfundim t tyre komentohen punt e grupeve duke analizuar edhe prgjigjen pr qndrimin kritik q kan shprehur për lulet. Më pas nxnsit punojn n fleta nj ditar dypjesësh:

Fragmenti

Komenti

Ktu shkruhet pjesa q u plqen Komentohet pjesa duke argumentuar m shum. pse u pëlqen.

Detyr shtëpie: Mësuesi i udhëzon nxënësit të shkruajnë nj ngjarje, ku të tregojnë një rast grindjeje me shokt ose ndonj gj t ngjashme q ata kanë lexuar. Shënim: N orn e dyt t ksaj pjese nxiten nxnsit të lexojn, të luajn n role duke dramatizuar pjesn, e në këtë mënyrë, del në pah prmbajtja e saj dhe prshkruhet pranvera si stina q gjallron gjithçka, stinë për të cilën u kërkohet të bëjnë nj pesvargsh, duke u kujtuar edhe nj her nxnsve se ç'është pesëvargëshi dhe struktura e tij. 1. Rreshti i parë është përshkrimi me një fjalë i temës (zakonisht emër). 2. Rreshti i dytë është përshkrimi me dy fjalë i temës (2 mbiemra). 3. Rreshti i tretë janë tri fjalë që shprehin veprim të temës.(p.sh. tre folje). 4. Rreshti i katërt është një fjali me katër fjalë, që shpreh qëndrimin për temën. 5. Rreshti i fundit është një fjalë sinonime, që ripërcakton thelbin e temës (p.sh. stina e luleve).

Orn e dyt mund t jepet detyra e prshkrimit t lules q u plqen m shum.

Tema: Shenjat e piksimit

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat:

N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të stilizoj shenjat e pikësimit (presjen, pikçuditsen e pikpyetjen). Të dalloj shenjat e piksimit (presjen, pikçuditsen e pikpyetjen) në fjali të ndryshme. Të vendos shenjat e piksimit (presjen, pikçuditsen e pikpyetjen).

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

53

Të prdorë intonacionin e duhur sipas shenjave t piksimit. Të vendos shenjat e duhura t piksimit ku duhen, duke i shoqruar me intonacionin e duhur. Strategji dhe teknika: Evokimi Veprimtari nxehjeje, Realizimi i kuptimit ­ Minileksion, Pun n grupe dyshe Reflektimi Pun e pavarur Mjetet: libri, letra me ngjyra.

Zhvillimi i msimit Evokimi:Veprimtari nxehjeje. Msuesi/ja ka përgatitur fleta në të cilat është shkruajtur emri i njërës prej katër shenjave të pikësimit, (pika, pikpyetja, pikçuditsja, presja). Mësuesi/ja kërkon që secili nxns të trheqë nj flet ku të vizatojë duke stiluar shenjat. Pas vizatimit ngjiten n tabel shenjat e piksimit dhe msuesja shkruan t gjitha shenjat e piksimit t cilat njihen nga nxnsit duke i emrtuar ato. Pyetet pr datn dhe shkruhet pyetja dhe prgjigjja n tabel. U krkohet nxnsve t lexojn tekstin "Kush e solli pranvern", Ndrkoh krkohet q nxnsit t gjejn shenjat e piksimit, t prdorura n t, duke i qarkuar dhe numruar ato. Pas kryerjes së kësaj detyre nga nxnsit msuesi drejton disa pyetje, si: Çfar bt ju? Shkruhet pyetja dhe prgjigja e nxnsve n tabel: Ne lexuam, gjetm, qarkuam, numruam. Çfar bri mësuesi/ja? Ato prgjigjen: Ju pyett. Po ju çfar bt? Ne u prgjigjm. Realizimi i kuptimit Minileksion N kt hap, msuesja ndalet duke u theksuar nxnsve q t shohin shenjat e piksimit, duke u sjellë në vëmendje edhe intonacionin që duhet të përdorin sa her shohim njrn prej tyre. Msuesi/ja n kt hap ndalet konkretisht te shenjat e piksimit: . , ! dhe ? duke dhënë shembuj fjalish bashk me nxnsit, ku të evitentohet më qartë prdorimi i tyre.

Msuesi/ja nnvizon se: N fund t fjalive q tregojn diçka dhe n fund t prgjigjeve

vendosim pik. N fund t fjalive pyetse vendosim pikpyetjen? Kur prsritim veprimet ose para lidhzs Kur vendosim presjen dhe n urime prshndetjeje e n fjali q shprehin urdhr vendosim pikçuditsen.

Pun n grupe dyshe.

54

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Msuesi/ja ka prgatitur disa pyetje e prgjigje, fjali që shprehin urdhër, habi, n t cilat ka hequr shenjat e piksimit. Kërkohet që nxnsit t punojn n mnyr t pavarur pr t vendosur shenjn e duhur t piksimit (fletushkat jan t ndara n dy grupe).

GrupiA

? !, .

Nga ky grup kërkohet: Vendos n fund t fjalis shenjn q duhet:

Çfar po bjn fmijt Sa vajza jan n klas N klas jan 11 vajza N ciln stin jemi tani Tani jemi n stinn e vjeshts Mira Agimi Arbeni ikn n kinema Sa dit e bukur sot

Grupi B

? !,

Nga ky grup kërkohet: Vendos n fund t fjalis shenjn q duhet: Sa djem jan n klas Çfar je ti Un jam shqiptar Mos u vono Cila or e msimit sht tani Ana lexoi msoi dhe prsriti msimet Sa dit e bukur sot Pas plotësimit të fletës secili nxënës e kmben me shokun e banks dhe diskutojn me njri tjetrin, duke vetvlersuar punt e njritjetrit. Msuesi/ja vzhgon dhe miraton ose jo diskutimet e nxnsve. Shkruhen shembuj n tabel. Edhe nj her theksohen shenjat e piksimit, konkretisht, pika, pikpyetja presja, pikçuditsja, dhe prdorimi i tyre, pa harruar intonacionin q duhet të prdoret kur bhet pyetje, kur shprehet çudi, te përdorimi i presjes apo kur mbaron mendimi (te pika). Reflektimi: Pun e pavarur Nxnsve u sugjerohet t punojnë ushtrimin 1, në të cilin duhet t vendosin shenjn e duhur të piksimit:

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

55

Me fillimin e shkolls un bleva nj laps, nj kuti me bojëra, nj penel, nj mprehse dhe shum letra shkrimi dhe vizatimi. Gjat dits un shkoj n shkoll, shtis me qenin, luaj me top shoh televizor dhe knaqem duke lexuar prralla, tregime, novela e romane. Qeni im vrapon shum, leh pak, ruan shtpin n mnyr besnike dhe prshndet n telefon. Edhe njher pas ushtrimit kujtohen nxnsit pr prdorimin e presjes kur prsriten veprime, emra dhe para lidhzs "kur" dhe asnjher para lidhzes "dhe" ose "edhe". Më pas nxnsve u sugjerohet të punojn ushtrimin 2 n libr. N fund bhet konkluzioni i ors. Vlersohen nxnsit me fjal dhe shprehje Detyrë: Jepet detyr ushtrimi 4, duke i orientuar nxnsit se çfar do t bjn. Shnim: Kjo tem mund t zhvillohet dy or. Ësht zgjedhje e msuesit se sa orë do ta zhvillojë. N orn përforcuese mund t zhvillohet nj minitest ose nj diktim pr t parë se si nxnsit kan prdorur shenjat e piksimit.

Tema: Bubulinoja sht kureshtar apo llafazan?

Linja: T lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë për të kuptuar përmbajtjen; Të lexojë me intonacion, duke respektuar shenjat e pikësimit; Të tregojë përmbajtjen duke u ndihmuar me pyetje; T dalloj prdorimin e dialogut dhe shenjat e piksimit q prdoren n t; Të përgjigjet në përshtatje me atë që i kërkohet; Të analizoj pjesn duke nxjerr nj mesazh pr t. Të gjejë një mbyllje tjetër për pjesën. Strategji dhe teknika: Evokimi DRTA Realizimi i kuptimit Gushëkuqi rrethor: Reflektimi Rrjet diskutimi: Mjetet: Libri i nxnsit

56

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Zhvillimi i msimit: Evokimi DRTA: Kërkohet që të lexohet me ndalesa pjesa. Ndalesa 1: At t diel babai i Bubulinos ishte shum i zn... . Deri tek: Po, edhe ajo flet shum. Çfar po bn babai i Bubulinos? A është ai shum i zn me pun? Po Bubulinoja ç'po bnte? Çfar po krkonte Bubulinoja donte t ndihmonte babain? Si mendon ai pr prgjigjen q i dha babai? A sht me t vrtet mami llafazane se flet shum? Ndalesa 2: Ik tani Bubulino! T thash m lr t qet se kam pun, i prgjigjet ashpr i ati dhe q të shptoj prej të voglit (vazhdon deri tek "Pse po t rrahsh vezn, hahet?! PO..) Si u soll me mamin? Si ta kuptojm q mami e prcjell tek babi? Çfar i dha mami pr babin? Ciln do t rrahë vezn apo mamin? Pse ndodhin kto ngatërresa? Ndalesa 3: Pse u nevrikos babai? A e vriste m t vrtet kpuca Bubulinon? A e kishte mendjen top Bubulino? A mund t luante me t vrtet Bubulino me mendjen si luan me top? Gjat leximit shpjegohen fjalët: Ashpr ­ rrept. Kureshtje ­ dshir e madhe pr t msuar ose pr t ditur gjithçka. Hakrrim ­ brtas ose krcnoj dik. Mësuesi/ja kërkon nga nxënës t ndryshm të lexojn pjesën dhe t respektojn shenjat e pikësimit gjatë leximit. Msuesi/ja më pas drejton pyetjen: Si sht e ndrtuar kjo pjes. Fmijt prgjigjen n baz t bashkbisedimit ndërmjet babait dhe Bubulinos. Mësuesi/ja u sqaron nxënësve se pikrisht ky bashkëbisedim quhet dialog.

Dialogu ose bashkbisedimi sht biseda q zhvillohet ndrmjet dy ose m shum personave. Npr libra dialogu fillon gjithmon me viz para fjalve t personazheve.

Realizimi i kuptimit: Gushëkuqi rrethor: Msuesi u jep nxnsve nj flet ku t shkruajn nga nj fjali secili ose pr Bubulinon ose pr t atin, duke dhn nj mendim pr to. Fleta kalohet n çdo

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

57

rresht. Çdokush, q merr fletn e palosur, nuk e lexon at q ka shkruar shoku. Lexohen fjalit e nxënsve dhe diskutohet pr babain dhe Bubulionon, me ndihmën e disa pyetjeve. A po vepronte drejt babai? A mendon se i është shkelur ndonj e drejt Bubulinos? Cila sht ajo? Po juve ju ka ndodhur q t mos i kuptoni ato q t kan thnë prindrit n çaste nervozizmi? Reflektimi: Rrjet diskutimi Nxiten nxnsit të diskutojn ndrmjet tyre duke argumentuar prgjigjet, duke u ndarë n dy grupe sipas prgjigjeve "po", " jo", e më pas të qarkojn shprehjet e babait, duke i shpjeguar bashkë me mësuesen.

Po

A kanë të rriturit gjithmonë të drejtë për ato që thonë PSE?

Jo

Detyr. Mësuesi përcakton detyrën: Bni nj ditar dypjessh: Citati Pjesa q u pëlqen.

Komenti Pse u pëlqen?

Shnim: Kjo tem zhvillohet n dy or msimore dhe gjat ksaj ore nxënësit mund t luajn n loj me role. U krkohet nxënësve të gjejnë nj prfundim tjetr pr pjesn duke mbajtur nj qndrim kritik ndaj babait. Mund t hartohet nj list me t drejta t fmijve q duhen zbatuar n familje dhe nj list me detyra q duhen zbatuar nga fmijt n shtpi, duke paralelizuar fmijt me at q ndodh realisht n shtpit e tyre. Nxnsve u lihet detyr q t gjejn librin "Eh more Bubulino", nga sht shkputur kjo pjes dhe t diskutojn ndrmjet tyre rreth librit pasi ta kenë lexuar atë.

58

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Ngatarres apo gabim

Linja: T flasim Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T lexoj dialogun ndrmjet personazheve duke e interpretuar at; T mbaj qndrim kritik ndaj fjalve t thna gabim; T marr pjes n bashkëbisedim; T argumentoj prgjigjen q jep pas çdo pyetjeje; T luajë me role me shokt. Mjetet: Libri, libra të llojeve të ndryshme Strategji dhe teknika: Lexim Koment Loj n role

Zhvillimi i msimit: U krkohet nxnsve t lexojn pjesën, kometohet pjesa dhe m pas zhvillohen pyetjet e librit. A kishte t drejt mami t'i drejtohej ashtu Ilirs? Mendoni se fmijt i bjn me dashje gabimet? A mendoni se prindrit duhet t jen m t kujdesshëm me fjalorin q prdorin kur na flasin ne? Po nga msuesi/ja keni marr vrejtje q nuk i keni kuptuar si keni vepruar? Çfar fjale prdoret pas brjes s çdo gabimi? A ka ndonj gj t prbashkt Ilira me Bubulinon? Mos po i ndodh e njjta gj si Bubulinos?

Nxiten nxënësit të ndajn gabimet t bra me dashje nga gabime t bra pa dashje.

M pas kërkohet nga nxënësit të punojn n çifte pr t luajtur n role pjesn, duke gjetur dhe nj mbyllje apo zgjidhje pr t, si dhe të sjellin në lojë në role aspekte të ngjashme nga jeta e tyre, duke mbajtur qëndrim kritik për rastet në të cilat mendojnë se nuk janë sjellë mirë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

59

Tema: Librat jan gjithçka

Linja: T lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T lexoj pjesn me emocion; T'u prgjigjet pyetjeve t pjess pas çdo ndalese; T vlersoj t lexuarin e librave; T prshkruajë librin m t bukur q ka lexuar duke ia treguar shokëve përmbajtjen e tij. Mjetet: Libri i nxnsit Strategji dhe teknika: Evokimi: Stuhi mendimi, kllaster Realizimi i kuptimit: DRTA Reflektimi: Marrëdhënia: Pyetje ­prgjigje

Zhvillimi i msimit: Evokimi: Bhet nj stuhi mendimi pr librin, sa shum gjra të vijn n mendje kur e themi kt fjal. Dhe menjher n vazhdim ose si rrjedhoj e stuhis s mendimit ndrtohet pema e mendjes.

Libri i dijes Eh, more Bubulino Libra enciklopedikë Borbardha

Libri

Libri me gjëagjëza

Libri me përralla

Libri

Romane

Libri me tregime

Librime vjerësha

60

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Flitet pr librat, llojet e tyre dhe mbushet kllasteri n fillim me llojet e librave dhe m pas me titujt e librave q kan lexuar sipas llojit t tyre. Kërkohet të lexohet pjesa me ndalesa. Ndalesa 1 (fillon N librari dhe mbaron ... deri n ......blu ose vishnje q ai krkonte) dhe më pas drejtohen disa pyetje, si: Çfar kishte n librari? Çfar prdorej pr t marr librat? A kishte mamaja e vajzs informacionin e duhur për t gjith librat e libraris? Si sillej ajo me blersit?

Ndalesa 2 (Fillon Ndjehesha shum krenare.... deri tek.....prpir nga kureshtja) dhe më pas drejtohen disa pyetje, si: Si ndihej vajza pr nnn e saj? Ishte ajo kureshtare se ç'kishin librat brenda? Po gjyshi me gjyshen a lexonin?

Ndalesa 3 (FillonHabitesha shum....Çfar sekreti fshihej aty q ata nuk duhet t m tregonin?) dhe më pas drejtohen disa pyetje, si: Çfar sekreti fshihej aty? A flisnin librat? Kur do ta msonte vajza sekretin e tyre? Çfar ndodhi më von ? Çfar pa vajza tek librat? Çfar mesazhi përcjell n fund pjesa? Po ti a mson sekrete nga librat?

Ndalesa 4 (Fillon ..M von deri­n fund) dhe më pas drejtohen disa pyetje, si:

Shpjegohen fjalt e reja q nxnsit nuk kuptojnë gjat leximit, por kto mund t shpjegohen edhe gjat leximit me ndalesa, duke i shkruajtur n tabel. M bren kureshtja ­ jam kurioz I prpir nga kureshtja shum i prqndruar n t lexuar. S'ma v veshin nuk kushton vmendje. Visevende Breng ­ shqetsim i thell. Lexohet pjesa nga nxns t ndryshm. Reflektimi: Marrdhnia pyetje prgjigje, shoqëruar me pyetjet përkatëse. Ku punojn prindrit e tu? A lexojn ato?

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

61

Çfar lexojn m shum? A ke ti shum libra n shtpi? Po nna me gjyshin a lexojn? Si sht atmosfera n shtpin tnde kur lexohet? Pse sht titulluar kshtu pjesa? A mendoni se libri sht gjithçka? Pse? Vlersohen nxnsit dhe u jepet pr detyr t lexojn msimin ose t gjejn fjal t urta pr librin. Shnim: N orn e dyt t msimit nxnsit do t tregojn prmbajtjen, do t punojn faqen e dyt t librit duke treguar se çfar është libri pr to. Mund t bhet nj ditar dypjessh, nj pesvargsh, etj. Detyr: Mësuesi u përcakton nxënësve si detyrë të qarkojnë shenjat e piksimit n pjesn "Librat jan gjithçka".

Tema: Llojet e fjalive

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T dalloj llojet e fjalive; T kategorizoj fjalit pohore, pyetse dhe thirrmore; Të klasifikojë në tabelë fjalitë e një teksti sipas llojit, dëftore, pyetëse, habitore; Te formoj fjali pohore, pyetse dhe thirrmore. Mjetet e materiale burimore: Libri i nxnsit, etiketa, foto t ndryshme, gazeta, libra, etj. Strategji dhe teknika: Evokimi vëzhgo e komento Realizimi i kuptimit të nxënit në bashkëpunim Reflektimi Pun n grupe dyshe Zhvillimi i msimit Evokimi Vëzhgo e komento. Paraqitet një figurë për të cilën nxënësit duhet të tregojnë se çfarë shohin, të drejtojnë pyetje dhe të përcaktojnë se çfarë gjëje u duket e paparë ndonjëherë ose çfarë gjëje i habit. Shkruhen n tabel fjalit e formuara nga nxnsit dhe vëzhgohen shenjat e piksimit të përdorura n to.

62

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Realizimi i kuptimit Të nxënit në bashkëpunim: Hapen librat. Lexohet pjesa n libr "Unë njoh nj voglushe me emrin Diellza...". Njihen nxnsit me llojet e fjalive të këtij teksti dhe theksohet q:

Fjalit q lexuam n kt tekst tregojn, dftojn ose prshkruajn diçka, prandaj quhen fjali dftore. N fund t tyre vendosim gjithmon pik.

Shihet figura e par dhe komentohet. Çfar kafshe sht kjo? Njihen fëmijët me fjalinë pyetëse.

Fjalia pyetse shrben pr t pyetur, pr t marr informacion etj. N fund t

saj vendosim pikpyetje. Nxiten nxnsit të japin versione t ndryshme rreth figurës, të bëjnë pyetje rreth saj duke shprehur habi ndaj shokut ose shoqes q nuk njeh bretkosn. Uh, nuk e njeh! sht bretkos. Komentohet figura e babit me Ern e figurat e tjera.

Fjalit q shprehin ndjenja dhe habi quhen fjali thirrmore. N fund t tyre

vendoset gjithmon pikçuditse. Refletim: Punë në grupe dyshe Kërkohet nga nxnsit të klasifikojn llojet e fjalive q jan të shënuara n fletn e librit n nj tabel e të plotsojn tabeln me shokun e banks.

Fjali pohore Fjali pyetse Fjali thirrmore Ua babi sa mace e bukur! Era, t kam sjell nj Çfar kafshe sht kjo ? mace t bukur.

Detyr: Kërkohet që nxënësit të nxjerrin nga nj gazet ose libr 3 fjali dëftore, 3 pyetëse dhe 3 thirrmore, të cilat duhet t'i shkruajnë në fletore.

Fjali

Që i bëjnë përshtypje...

Që i çudisin...

Që i entuziazmojnë...

Që i zemërojnë...

Shënim: Në orën e dytë të kësaj teme, punohen ushtrimet. Udhëzohen nxënësit që në ushtrimin 1 të nënvizojnë fjalitë dëftore me blu, fjalitë pyetëse me të verdhë dhe me ngjyrë jeshile fjalitë thirrmore, në ushtrimin 2 të krijojnë tre fjali dëftore dhe në ushtrimin 3, këto fjali do t'i kthejnë në fjali pyetëse. Gjithashtu, kërkohet që nxënësit në ushtrimin 4 të krijojnë fjali thirrmore të specifikuara, ndërsa në ushtrimin 5 ku jepen disa fjali të vendosen shenjat e pikësimit. Ky ushtrim mund të jepet detyrë shtëpie.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

63

Tema: Nusen e pashkës e ka zënë fruthi

Linja: Lexim Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të përshkruajë një kafshë (nusen e lalës) nga ana fizike, sjelljet, zakonet, zërin, natyrën; Të përdorë një fjalor të pasur nga bota e kafshëve; T'u përgjigjet pyetjeve të ndërtuara vetë për kafshën; Të lexojë në mënyrë të vetëdijshme dhe më intonacionin e duhur; Të ushtrohet në veprimtari bashkëvepruese dhe të ndjejë përgjegjësinë vetjake në arritjen e qëllimit të grupit; Të plotësojë tabelën e koncepteve për tregimin. Strategji dhe teknika: Evokimi Kërkim pyetjesh Realizimi i kuptimit Këndi i pyetjeve Reflektimi Tabela P/Vlerësimi/ Mjetet e materiale burimore: Libri, vëzhgimet, enciklopedia e kafshëve, foto të një nuse laleje dhe blete, përvoja jetësore brenda dhe jashtë klasës.

Zhvillimi i msimit Evokimi: Kërkim pyetjesh Mësuesja u shpërndan ose u tregon nxënësve fotografinë e një nuselaleje dhe të një blete, si dhe u kërkon të shkruajnë emrin e kafshës dhe t'i vendosin një emër që ata dëshirojnë. Nxënësit nxiten të bëjnë një përshkrim, si dhe një skicë të kafshës, poshtë së cilës vizatojnë dy kolona. Mësuesi u kërkon atyre që në njërën anë të kolonës të shkruajnë sa më shumë pyetje që të jetë e mundur për këtë kafshë dhe në të dytën të japin disa nga mënyrat e mundshme për të gjetur përgjigje për to edhe nga burime të shumëfishta. Në këtë rast, mësuesi duhet t'i nxisë nxënësit që t'i shprehin të gjitha idetë që lidhen me temën, sado të çuditshme që të duken ato, si dhe t'i kujtojë ata se nuk duhet të kritikojnë idetë e të tjerëve. Realizimi i kuptimit: Këndi i pyetjeve Kërkohet nga nxënësit të hapin librat dhe të lexojnë në heshtje pjesën "Nusen e pashkës e ka zënë fruthi" duke vendosur shenjat e duhura të pikësimit pas çdo fjalie, si dhe të lexojnë me intonacion pjesën duke respektuar shenjat e pikësimit

64

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

dhe duke pyetur dhe përgjigjur bashkarisht për fjalët dhe shprehjet që nxënësit nuk kuptojnë. Ata kanë të drejtë t'i shkruajnë në këndin e pyetjeve të klasës. Mësuesi përcakton njësitë e tekstit që duhen diskutuar. Pjesa 1 "Në fillim ....deri në të kanë qëlluar me mollë!". Pjesa 2 Fillon "Uaa deri tek ......një grup nuse lalesh. Pjesa 3 "Ku i ke shoqet e tua... deri tek ...sa të shijshme dhe madhështore që jeni". Caktohet njëri nga nxënësit të lexojë më zë të lartë pjesën e përcaktuar dhe nxënësi tjetër bën pyetje për tekstin, për të cilat duhet të përgjigjet nxënësi, që lexoi. Të dy partnerët duhet të përpiqen të bien dakord për përgjigjet më të përshtatshme për pyetjet e bëra. Më pas shkëmbehen rolet. Tani nxënësi, që bëri pyetjet, lexon me zë të lartë paragrafin tjetër. Pastaj tjetri bën pyetje, si më lart. Pyetje të mira janë pyetjet të cilat mund të vendosen në një kënd të dukshëm të klasës. Pyesni për idetë kryesore. Cila është gjëja më e rëndësishme që thotë autori këtu? Përpiquni të sqaroni hollësitë. - Çfarë mendon se ka dashur të thotë me __________? - Ishin të drejta ato? Bëni përgjithësime. -Pse mendon se procesi paraqitet i tillë? Lidheni atë që është thënë, me atë që do të vijë në tekst. - Çfarë duam të dimë tani? - Çfarë mendon se do të na thotë autori më tej? - Cili ishte keqkuptimi që kishte ndodhur? Për çdo pjesë të përcaktuar mësuesi/ja cakton çifte nxënësish të rastësishëm sipas dëshirës dhe nxit leximin e pjesës në formë zinxhiri nga shumica e nxënësve. Reflektimi Tabela P/Vlerësimi/ Klasa ndahet në katër grupe: Plotësohet tabela e koncepteve.

KUSH?

KUR?

KU?

ÇFARË?

SI?

Zgjidhet një përfaqësues grupi me rolin e raportuesit, kurse të tjerët lëvizin në grupet e tjera në interval kohe çdo pesë minuta duke dëgjuar raportuesin, por edhe duke e plotësuar përgjigjen me ide të tjera në qoftë se kanë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

65

Detyrë: Mësuesi kërkon të gjendet e të argumentohet se cila nga tiparet e mëposhtme nuk është karakteristike për grupin ku është përfshirë secili prej nxënësve:

Indiferenti Ikën Ua thotë të gjithëve E harron menjëherë

Të përfshirë Luan me veten Shpërndan lajmin Nuk e diskuton me asnjë

I gatshmi Vëzhgon Nuk përfshihet Mendon dhe ndihmon

Shënim: Në orën e dytë të kësaj teme kërkohet të lexohet pjesa me intonacion, e ndarë në role, të bëhet një pesëvargësh për nusen e lalës dhe jepet detyra që është në libër.

Tema: Ne dhe kafshët

Linja: Të shkruarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të përshkruajë kafshën që pëlqen më shumë; Të listojë tipare, cilësi dhe veçori të maces; Të plotësojë me shkrim fjalët që mungojnë në një tekst të dhënë; Të tregojë një ngjarje duke u ndihmuar nga figura dhe duke përcaktuar sipas hapave fillimin, zhvillimin, zgjidhjen. Strategji dhe teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit Punë me tekstin, Praktikë e pavarur Reflektimi ­ Shkrim i lirë Materiale mësimore dhe burimet: Foto të ndryshme të racave të kuajve, libri. Zhvillimi i msimit Evokimi: Në tabelë shkruhet fjala mace dhe kërkohet nga nxënësit të listojnë cilësi, tipare, veçori e veprime të maces. Më pas shkruhet çdo gjë që nxënësit sjellin për macen, përfshirë edhe krahasime për të e fjalë të urta.

66

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Mace

Realizimi i kuptimit: Punë me tekstin, Praktikë e pavarur Lexohet teksti për macen... Kotelja ime është shumë e këndshme............. Mësuesi/ja kërkon që nxënësit, duke parë figurën dhe duke lexuar pjesën, të komentojnë, të drejtojnë pyetje e të përgjigjen për tekstin, si dhe të plotësojnë tekstin me fjalët që mungojnë. Kërkohet të punohet individualisht me shkrim në libër për të plotësuar fjalët mungesore. Lexohet ushtrimi. Kafshët janë pasioni im. Unë kërkoj informacion për to, etj. Reflektimi: Shkrim i lirë Mësuesi u sugjeron nxënësve të shkruajnë një ngjarje duke u bazuar në figurat në libër dhe duke ndjekur hapat e përcaktuar, fillimin, zhvillimin, fundin. Lexohen punët e nxënësve dhe më pas komentohen ato duke u vetëvlerësuar nga nxënësit. Detyrë: Mësuesi/ja/ja lë si detyrë përshkrimin e kafshës që u pëlqen më shumë.

Tema: Dimri

Linja: Të lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë më intonacion dhe me zë të lartë poezinë (për të tingëlluar sa më bukur); Të dallojë se nga se formohet strofa; Të specifikojë vargjet e poezisë nga intonacioni, shenjat e pikësimit, rimën; Të analizojë duke e përshkruar, duke krahasuar, duke e shoqëruar hapat e dimrit; Të veçojë fragmentet më të pëlqyeshme duke zhvilluar aftësitë përzgjedhëse të argumentuara. Strategji dhe teknika: Evokimi Kubimi Realizimi i kuptimit Ditari i të nxënit Reflektimi ­ Pyetje, përgjigje

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

67

Materiale mësimore dhe burimet: Teksti i klasës, vëzhgimet, eksperimentet, përvoja jetësore brenda dhe jashtë klasës. Zhvillimi i msimit Evokimi: Kubimi Mësuesi/ja tërheq vëmendjen e nxënësve për dimrin. Klasa ndahet në 3 grupe të mëdha. Merret një kub kartoni dhe në faqet e kubit shkruhen kërkesat. Mësuesja ua jep kubin grupeve, të cilat duhet t'u përgjigjen kërkesave të shkruara në kub. Përshkruaje: Përshkruaj dimrin në qytetin/fshatin tënd, veçantitë e tij. Krahasoje: Me kë ngjason dimri? Nga se ndryshon nga stinët e tjera? Ç'ju bën të mendoni kur lexoni fjalën pylli më s'gjelbëron? (Dramatizohet duke u lëkundur si degët e pemëve, erën që fryn dhe borën që bie flokëflokë, gjetheve që oshëtijnë dhe vërshëllimën e erës.). Realizimi i kuptimit: Ditari i të nxënit Lexohet poezia "Dimri" dhe ndërkohë kërkohet që nxënësit të shënojnë fjalët që nuk kuptojnë. Klasa ndahet në tre grupe. Grupi i parë Strofa e parë "Ç'ndodh me pyllin në dimër?" Grupi i dytë Strofa e dytë "Ç'ndodh me veriun vjeshtën dhe dimri?" Grupi i tretë ­ Strofa e tretë "Si bëhet toka nga bora?". Për këtë ditar dypjesësh, Mësuesi/ja u sugjeron nxënësve të përdorin zakonisht një bllok me spirale. Më pas nxënësit do të zgjedhin një fragment dhe do ta komentojnë atë në ditarin dypjesësh. Reflektimi: Pyetje, përgjigje Kërkohet që nxënësit në anën e majtë të bllokut të përshkruajnë përvojat e tyre në shërbim, si dhe të japin mendime vetjake dhe reagimin e tyre për këto vargje të lexuara.

Fragmenti P.sh. Pylli më s'gjelbëron .....

Komenti Në dimër nuk ka më gjethe dhe pylli nuk gjelbëron .

Pasi nxënësit kanë lexuar dhe kanë shënuar mendimet e tyre, u kërkohet që disa prej tyre t'i thonë para klasës. Në këtë rast, nxënësit i drejtohen disa pyetje, si: Pse disa nga këto ide i janë dukur aq të rëndësishme, sa për t'u mbajtur shënim? Si u ndjetë? Edhe Mësuesi/ja duhet që t'i lexojë idetë e dhëna nga nxënësit për këtë poezi duke shpjeguar fjalët kyçe. Punohet rubrika: përgjigjuni pyetjeve dhe plotësoni: Çfarë po ndodh me natyrën? Po me pyllin?

68

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

U kërkohet nxënësve që fjalitë e strofës së dytë t'i kthejnë në fjali dëftore sipas shembullit fryn erë: Fryn erë Si e jep autori kulmin e dimrit? Më pas lexohen detyrat. Nxiten nxënësit të vlerësojnë njëritjetrin dhe më pas, në varësi të kohës të bëjnë një vizatim për një ditë dimri. Detyrë: Mësuesi/ja u lë nxënësve si detyrë të shkruajnë nga një fjali për secilën strofë dhe më pas të mësojnë vjershën përmendësh. Kjo temë në plan është planifikuar një orë. Në rast se mësuesi/ja vendos ta bëjë 2 orë, mund të organizojë një lojë më stinët, një përshkrim ose dramatizim, minikonkurs.

Tema: Fjalia pohore dhe mohore

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të dallojë fjalinë pohore dhe mohore; Të sjellë shembuj pohimi dhe mohimi; Të zëvendësojë pjesën nuk me s'dhe anasjelltas; Të krijojë fjali pohore dhe mohore. Strategji dhe teknika: Evokimi Përvijim i të menduarit. Realizimi i kuptimit Përforcim i kujtesës. Reflektimi Praktikë e pavarur Mjetet: libri, fisha të ndryshme

Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Përvijim i të menduarit Nxënësve u drejtohen disa pyetje, si: Çfarë dite është sot? Nxënësit kthejnë përgjigje: Sot është e .... A është sot e diel? Sot nuk është e diel. Duhen nxitur nxënësit për të rikujtuar se fjalitë që tregojnë diçka quhen dëftore dhe fjalitë me pjesëzën mohuese nuk quhen mohore, si dhe të kujtohet zëvendësimi i pjesëzës nuk me s'.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

69

Realizimi i kuptimit: Përforcim i kujtesës. Rikujtohet se cili quhet dialog. Kërkohet që nxënësit të lexojnë dialogun e mëposhtëm dhe të shënojnë me blu fjalitë kur bashkëfolësit bien dakord dhe me jeshile kur nuk bien dakord. Ani ­ Nuk e dua qumështin! Nuk e dua bukën me reçel! Mami: Po çfarë do bir? Ani: Prit mami, prit! Dua diçka tjetër. Mami: Mirë. Nxënësit mësojnë se:

Fjalitë që pohojnë një fakt, dukuri ose ngjarje, quhen fjali pohore.

Fjalitë që mohojnë diçka ose kundërshtojnë quhen fjali mohore. Në to vendoset gjithmonë pjesëza mohuese nuk ose s'. Ajo vendoset gjithmonë para foljes.

Një top me ngjyra ku janë shkruar pyetje, si: Ç'quajmë fjali pohore ose mohore u jepet nxënësve, veprim që kryhet disa herë. Vendosen fashat n tabel dhe lexohen bashkarisht

P rpara foljes n fjalin pohore vendosim gjithmon pjeszat mohuese s',nuk Pr t lehtsuar drejtshqiptimin sht m mir q para foljeve q fillojn me s, sh,

z, zh, prdoret nuk dhe jo s `p.sh. nuk sulmoj ( e sakt) S'sulmoj e pasakt.

Asnjher nuk duhet t harrohet q kur prdorim pjeszn mohuese s' nuk duhet t harrojm apostrofin.

Reflektim: Praktikë e pavarur Mësuesi/ja u kërkon nxënësve të punojnë ushtrimin 1. P.sh: Tirana nuk është kryeqyteti i Shqipërisë. Tirana është kryeqyteti i Shqipërisë. Më pas lexohet ushtrimi dhe jepen vlerësime për punën e nxënësve. Detyrë: U jepet nxënësve të punojnë ushtrimin 1 në shtëpi, duke u sugjeruar që fjalitë mohore t'i shkruajnë duke zëvendësuar pjesëzën nuk me pjesëzën s'. Shënim: Në orën e dytë të kësaj teme zhvillohen ushtrimet në libër dhe kërkohet nga nxënësit që të gjejnë fjali pohore dhe mohore në tekste të ndryshme.

70

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Kur një fëmijë ditëlindjen ka

Linja:Lexim Objektivat: Në fund të temës së mësimit nxënësi duhet: Të listojë një sërë urimesh që përdoren gjatë ditëlindjeve; Të lexojë vjershën sipas teknikës së recitimit; Të shpjegojë kuptimin e fjalëve figurative e të urimeve që ndesh në tekstet që lexon; T'u përgjigjet pyetjeve rreth përmbajtjes. Të tregojë mesazhin e vjershës me fjalë dhe vizatim; Të analizojë vjershën (strofa, vargu, rima). Strategji dhe teknika: Evokimi Punë në dyshe Realizimi i kuptimit Kutia e suprizave Reflektimi Skedë, turi i galerisë Materiale mësimore dhe burimet: Stendë me urimet: "Paç jetë të gjatë !" "Gëzuar ditëlindjen!" në disa gjuhë të huaja, kutia e surprizave, libri, vëzhgimet, përvoja jetësore.

Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Punë në dyshe U kërkohet nxënësve të çohen në këmbë e të lëvizin në mënyrë të lirshme nëpër klasë, duke u përzier me të tjerët dhe kur Mësuesi/ja të thotë "Ngrij" nxënësit duhet të ndalojnë në vend, ndërsa kur Mësuesi/ja të thotë "Formo dyshe" nxënësit duhet të bashkohen në dyshe me personin që kanë pranë, duke u ulur në karriget që mund të jenë të lira. Aty pranë tyre diskutohet për temën: "Ç'ndodh kur një fëmije ka ditëlindjen?" Nxënësit në çifte ngrihen me dëshirë për të prezantuar urime të ndryshme ditëlindjeje duke dialoguar me klasën për rastet jetësore, të ngjashme me atë çka trajtohet në vjershë. Realizimi i kuptimit: Kutia e suprizave Mësuesi/ja u thotë nxënësve të lexojnë në heshtje vjershën dhe të shkruajnë në një copë letër fjalët dhe shprehjet që ata nuk kuptojnë. Pas evidentimit të këtyre fjalëve së bashku me nxënësit mësuesja duhet të shpjegojë kuptimin e tyre. Klasa ndahet në tre grupe duke numëruar në këtë mënyrë/1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4... 1shat bashkë, 2shat bashkë, 3shat bashkë, 4at bashkë. Kërkohet që secili grup të komentojë nga një strofë, përkatësisht 1234.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

71

Mësuesja e orienton diskutimin rreth pyetjeve: · · · · Ç'ndodh në shtëpinë e fëmijës që ka ditëlindjen? Ç'bëjnë njerëzit që vijnë për urim? Pse fëmija ka ngjitur një shkallë? Cilët e urojnë fëmijën për ditëlindje?

Nxënësit lihen të flasin lirshëm e të shprehin mendimet e idetë e tyre pa u paragjykuar nga shokët e shoqet e klasës. Nxënësit renditen sipas alfabetit në formë rrethore. Mësuesja ka përgatitur një suprizë të bukur për ta. Në një kuti nxënësve u shkruhen pyetje të ndryshme në lidhje me mësimin, fjali të paplotësuara që duhen të plotësohen sipas ideve të tyre. Reflektimi: Skedë, turi i galerisë Kërkohet që nxënësit të mbajnë shënime në skedë: 1. Ideja më e rëndësishme që u trajtua sot në vjershën "Kur një fëmijë ditëlindjen ka", është... 2. Një pyetje rreth materialit " Kur një fëmijë ditëlindjen ka" është... 3. Një koment i përgjithshëm rreth materialit " Kur një fëmijë ditëlindjen ka ..." 4. Listë me urime që ti pret ose bën në një ditëlindje. U kujtohet nxnsve q pas çdo urimi, vendoset pikëçuditse.

Bëhet një tur galerie me punimet e nxënësve. Vlerësohen nxënësit për mënyrën e leximit, të komentimit e të bashkëpunimit mes tyre. Detyrë: Mësuesi/ja u lë si detyrë nxënësve të mësojnë vjershën përmendësh dhe të shkruajnë në libër një listë të gjërave të domosdoshme për të organizuar një ditëlindje.

Tema: Kush nuk punon, mbetet i uritur

Linja: Lexim Objektivat: Në fund të temës së mësimit, nxënësi duhet: Të dallojë se çfarë është fabula Të flasë për personazhet e fabulë, duke listuar 23 cilësi të tyre T'u përgjigjet pyetjeve për të treguar se e ka kuptuar brendinë

72

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Të analizojë fabulën (duke e ndarë në fillim, vazhdim, mbyllje) Të argumentojë si i pëlqen të jetë sipas shprehjeve të dhëna Të diskutojë rreth mesazhit të fabulës, duke argumentuar mendimin e tij Strategji dhe teknika: Evokimi Dëgjim muzikor Realizimi i kuptimit DLTA Reflektimi Punë në çift, turi i galerive. Materiale mësimore dhe burimet: Magnetofon, libri, vëzhgimet, përvoja jetësore. Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Dëgjim muzikor Dëgjohet kënga "Moj bubrrec" dhe mësuesi/ja u kërkon nxënësve të këndojnë këngën e të bëjnë komente rreth saj, duke u drejtuar disa pyetje, si: Pse punonte aq shumë buburreci? Për çfarë punon ai? Mësuesi/ja flet për Sami Frashërin. Realizimi i kuptimit: DLTA Lexohet pjesa nga Mësuesi/ja/ja dhe shpjegohet fjala "lëmë" e ndonjë fjalë tjetër që nuk kuptohet nga nxënësit dhe kërkohet që vetë ata të krahasojnë vjershën me këngën, duke dhënë disa pika. Ku ngjasojnë ato? Lihen të lirë nxënësit të japin përgjigjet e tyre. Duhet te theksohet se janë të dyja fabula. Mësuesja i njeh me fabulën.

Fabula sht nj prrall e shkurtr ku personazhet jan kafsh. Bëhen pyetje rreth fabulës për të kuptuar në e kanë kuptuar mesazhin e saj. Çfarë do të thotë milingonë për ta, po gjinkallë? Cili është mesazhi i kësaj fabule?

Reflektimi: Punë në çift. Kush të pëlqen të jesh: Kush punon ha! Kush s'punon, dheut i rëndon! Apo të dyja? Pse? Kërkohet që nxënësit të shoqërojnë punën me vizatime. Bëhet një tur galerie me punët në të cilat nxënësit ekspozojnë vizatimet dhe argumentojnë përgjigjet e tyre. Detyrë: Mësuesi/ja u lë si detyrë nxënësve të ndajnë tekstin në fillim, vazhdim e mbyllje duke vënë nga një titull për to ose të shkruajë dy tre fjalë të urta për punën.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

73

Tema: Kush jam unë?

Linja: Lexim Objektivat: Në fund të temës së mësimit nxënësi duhet: Të dallojë tiparet që e karakterizojnë për të kryer një përshkrim ose të përshkruajë një shok, duke listuar disa tipare të tij; Të plotësojë skemën, duke iu pergjigjur pyetjeve ndihmëse; Të vlerësojë përshkrimet e shokëve, duke i argumentuar ato. Strategji dhe teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit ­ Përshkrim, koment Reflektimi Analizë Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Stuhi mendimi Pyeten nxënësit se si e kuptojnë fjalën përshkrim? Si mund ta përshkruajnë veten. Shkruhen të gjitha mendimet e nxënësve dhe më pas merren me radhë ato që kanë shkruar fëmijët dhe diskutohen së bashku. Realizimi i kuptimit: Përshkrim, koment Përshkrim: Mësuesi/ja kërkon që nxënësit të plotësojnë skedën duke ndalur në çdo hap të saj. Si quhem? / Si jam unë? / Pamja e jashtme. Çfarë më pëlqen? Çfarë tipi jam? / Si sillem? Çfarë nuk më pëlqen?

Nxënësve u kërkohet të mos e vendosin emrin në krye të skedës. Në fund punët ngjiten në tabelë dhe lexohen. Reflektimi: Analizë, vlerësim. Kërkohet që nga përshkrimet nxënësit të gjejnë gjithsecili, duke mbajtur dhe qëndrim kritik, se si janë ato me të vërtetë. Mësuesi/ja bën në fund vlerësim. Detyrë: Mësuesi/ja u lë si detyrë nxënësve të përshkruajnë shokun ose shoqen duke ndjekur skemn.

Zakonet Veprimet e tij Veçoritë Sjellja Të metat Përshkrimi i shokut ose shoqes Pamja e jashtme Emri i shokut, shoqes Marrëdhëniet me të tjerët

74

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Krkohet nj titull

Linja: Lexim Objektivat: Në fund të temës së mësimit nxënësi duhet: Të lexoj pjesn duke e paralelizuar me veten; Të plotësojë skemën; Të vlerësojë përshkrimet e shokëve; T prshkruajë vendbanimin, duke treguar disa veçori të tij. Të krahasojë personazhet e pjesës me veten e tij. Të tregojë përmbajtjen e pjeës me fjalët e tij. Strategji dhe teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit ­ Pyetje, përgjigje Evokimi ­ Diagrami i Venit Mjetet; libri i nxnsit

Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Stuhi mendimi Msuesi/ja drejton pyetjen: Ç'kuptojn me fjaln vendbanim? Shkruhen mendimet e nxnsve pa i br ndrhyrje. Realizimi i kuptimit: Pyetje, përgjigje U krkohet nxnsve t lexojn pjesn dhe t diskutojn n dyshe se sa ngjan jeta e tyre me kto dy personazhe. Realizimi i kuptimit: Pyetje, përgjigje Ndrkoh q nxnsit lexojn, shkruhen n tabel pyetjet:

Sa vjeç sht Mara? Po Pali? Ç'bjn ato kur mbarojn msimet? Ku punojn prindrit e tyre? Me k banojn ata? Çfar klase jan ata? Ç'pun bjn prindrit e tyre? Ç'mendon se do të bhet kur t rritet Mara?

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

Vendbanim

75

Mësuesi/ja u kërkon nxënësve t'u prgjigjen pyetjeve. Reflektim: Diagrami i Venit M pas, ktyre pyetjeve të hapit të tretë, u prgjigjen pr veten, duke par se çfar kan t ngjashme me Marn, Palin e me jetn e tyre. Un Mara ose Pali

Lexohen punt e nxnsve s bashku dhe nxiten ata të diskutojn me njri tjetrin. Vlersohen punt e njritjetrit dhe mnyra e prshkrimit t tyre. Detyr: Mësuesi/ja lë si detyrë që nxënësit të prshkruajnë vendbanimin tyre.

Tema: Njerz t lumtur

Linja: Lexim Objektivat: Në fund të temës së mësimit nxënësi duhet: Të bashkpunoj me shokt. Të lexoj me intonacion vjershën. T listoj disa prshndetje, duke sjellë shembuj konkret. Të komentoj çdo strof, duke i vn nj titull. T shpjegoj ndryshe fjaln "miqsi". Mjetet: Libri Strategji dhe teknika: Evokimi Konkurs Realizimi i kuptimit Pun n grupe Reflektimi Ditari trepjesësh, pesvargshi

Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Konkurs Zhvillohet konkurs mes rreshtash, ku kërkohet se cili nga rreshtat do të thot m shum urime. Ndahen sipas rreshtave pr t br nj pun n grup. Kërkohet të komentohen shprehjet.

Miqsia s'blihet me flori!

Miqsia s'blihet me para!

Miqsia s'blihet asnjher

76

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Realizimi i kuptimit: Pun n grupe Mësuesi/ja u kërkon grupeve të punojn pr t komentuar shprehjet e çdo strofe dhe pr seciln strofë nxnsit të nxjerrrin nga nj fjali duke e shoqruar me vizatime. Gjithashtu, mësuesi/ja i kërkon liderit të grupit të ekspozojë dhe të komentojë punt, të cilat diskutohen dhe vlersohen nga vet nxnsit. Reflektimi: Ditari trepjesësh, pesvargshi Krijohet një ditar tripjesësh, në të cilin nxënësit do të shkruajnë strofën dhe komentin për këtë pjesë. Mësuesi/ja vendos komentin e vet për punën e nxënësve.

Citati

Komenti i nxënësit

Komenti i Mësuesi/jat

M pas nxënsit nxiten të bjn nj pesvargsh pr fjaln miqsi dhe nga nxns t ndryshm kërkohet të lexohet pjesa. Detyr. Nxënësve u kërkohet të bjmë nj ese me tem: "Unë dhe shoku im"

Tema: Si të urojmë?

Linja: T shkruajm Objektivat: Në fund të temës së mësimit nxënësi duhet: T thot disa urime që përdor për raste të ndryshme. Të flasë për rëndësinë e urimit në raste të ndryshme T shkruaj urime nga grupe fjalsh t caktuara. T shkruaj urime pr raste t ndryshme. T plotsoj fjalt mungesore. Strategji dhe teknika: Evokimi Dora e fsheht. Realizimi i kuptimit Pun n grupe. Reflektimi Pratik e pavarur. Mjetet: Libri.

Zhvillimi i mësimit: Mësuesi/ja i shpërndan nga nj flet secilit rresht dhe i kërkon çdo nxnsi të shkruajë nga nj urim duke e palosur fletn, pa e par shoku q ka radhn. Ndrkoh kndohet knga e ditlindjes ose urime t ndryshme.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

77

Hapen letrat n form fizarmonike dhe lexohen urimet duke i komentuar më pas e duke kujtuar q pas çdo urimi vendoset "!". Praktik e pavarur. Kërkohet që nxnsit të shkruajn nj sr urimesh n libr, si dhe të plotsojn kartolinn n libr. U kujtohet se adresa duhet shkruajtur sakt dhe me shkrim shtypi q t dallohet. Udhëzohen nxënësit që të plotsojnë me urime fjalt mungesore n ushtrimin e mposhtm p.sh.: Mirmbrma dhe mirserdht n studion ton televizive! Faleminderit! Mir se ju gjeta! Faleminderit q ishit me ne n studio! Faleminderit juve! T nderuar teleshikues! Natn e mir dhe mirupafshim n emisione t tjera. Detyr: Mësuesi/ja u kërkon nxënësve si detyrë të formojnë fjalë të ndryshme me grupet e fjalëve. Mngjes i mir = Mirëmngjes !

Tema: Mamaja bn gjoja.

Linja: T lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të respektojë në mënyrë të vetëdijshme shenjat e pikësimit gjatë leximit të pjesës. Të përgjigjet në përshtatje me atë që i kërkohet. Të analizoj pjesn duke nxjerr nj mesazh pr t. T dalloj prdorimin e dialogut dhe shenjat e piksimit q prdoren n t. Strategji dhe teknika: Evokimi DRTA Realizimi i kuptimit Gushkuqi rrethor Reflektimi Rrjet diskutimi Mjetet: Libri i nxnsit

Zhvillimi i msimit: Evokimi: DRTA Lexohet pjesa me ndalesa. Ndalesa 1: Fillon n fillim deri n... por pa u lar aspak.

78

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Deri tek ­ por pa u lar aspak. E më pas drejtohen pyetje

Si sht Bastiani? Çfar bn ai kur shkon n banjo?

Ndalesa 2: Fillon Bastian rregullo dhomn .....deri tek po frkon lavamanin dhe shoqërohet me disa pyetje: Po kur mami i thot q t rregulloj dhomn a e rregullon ai? Po dhmbt a i lan ai? Ç'ndodhi nj dit kur mami po kalonte pran banjos?

Ndalesa 3: Fillon Mamaja e Bastinait vendosi e do t vazhdoj deri n fund dhe shoqërohet me disa pyetje: Çfar vendimi mori mami i Bastianit? A ishte darka gati? A kishte ushqime npr guzhin? Ç'po ndodhte? Çfar ndodhi m tej?

Gjat leximit nxnsit duhet të ndalen n fjal q nuk i kuptojn. Nxënësve u kujtohet që ky tregim ka n baz dialogun, duke iu sjellë në vëmendje edhe nj her se çfar sht dialogu.

Dialogu ose bashkbisedimi sht biseda q zhvillohet ndrmjet dy ose m shum personazheve.

personazheve. Npr libra dialogu fillon gjithmon me viz para fjalve t

Realizimi i kuptimit Gushkuqi rrethor Msuesi u jep nxnsve nj flet ku t shkruajn nga nj fjali secili pr Bastianin, dhe u sugjeron që fleta të kalojë dor m dor duke u palosur. M pas hapet letra dhe lexohen mendimet e nxnsve pr Bastianin. Diskutohen s bashku. Reflektimi: Rrjet diskutimi

Po

A kishte të drejtë mami të sillej ashtu me Bastianin? PSE?

Jo

Mësuesi/ja kërkon që nxnsit të diskutojn ndrmejt tyre ose të ndahen n dy grupe sipas prgjigjeve POJO dhe të debatojn me njëritjetrin, duke argumentuar prgjigjet.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

79

Detyr. Kërkohet që nxënësit të bjnë nj ditar dypjessh: Citati Pjesa q u plqen

Komenti Pse u plqen

Shnim: Kjo tem zhvillohet n dy or msimore dhe gjat ksaj ore mund t luajn n loj me role. Gjithashtu, nxënësve u krkohet nj prfundim tjetr pr pjesn duke mbajtur nj qndrim kritik ndaj Bastianit. Mësuesi/ja nxit nxënësit për të hartuar një listë me veprimet që bn dhe nuk bn Bastiani dhe u kërkon atyre të nxjerrin mesazhin e pjess dhe të bjn dallimin e sjelljeve të tyre n shtpi me sjelljet e Bastianit. Sugjerohet nga Mësuesi/ja që kjo mund t bhet n formn e Diagramit t Venit.

Tema: Shkrimi i fjalve mohuese askush, kurrkush, etj.

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të drejtshkruajë fjalë mohuese të tipit askush, kurrkush etj; Të prdor ku duhet kto fjal mohuese; Të identifikoj rastet kur jan prdorur gabim kto fjal; T krijoj fjali duke i prdorur kto fjal. Mjetet: Libri, fasha t shkruara gati me fjal mohuese Strategji dhe teknika. Evokimi Prvijim i t menduarit Realizimi i kuptimit Praktik e drejtuar Reflektimi Praktik e pavarur, minitest Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Prvijim i t menduarit Prvijim i t menduarit: Kujtohen se çfar sht fjalia mohore dhe kërkohet nga nxënësit të thonë disa fjal mohore? Më pas Mësuesi/ja vendos n tabel fjalt mohuese. Askund, kurrkush, asgj, asnj, kurrkund, askund, asnjeri, asnjra, asnjher, etj, jan fjal q shprehin mohim, ndaj dhe quhen fjal mohuese.

Kërkohet që nxnsit të shkruajn fjalt n fletore n form gare. M pas lexohen nga nxnsit kto fjal.

80

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Realizimi i kuptimit: Praktik e drejtuar Punohet bashk me msuesen ushtrimi 1. Msuesi/ja lexon pyetjen "Kush mungon sot?". M pas kërkohet nga nxënës t ndryshm të lexojn prgjigjen e Benit e Tanit. Askush msuese! As ­kush, askush. Msuesi/ja pyet nxnsit se cili nga kto raste sht i drejt dhe m pas u thot nxnsve se:

Kto fjal shkruhen njsh se nga ana kuptimore jan nj fjal e vetme.

Reflektimi: Praktik e pavarur Kërkohet që nxnsit t punojn në mënyrë të pavarur ushtrimet 2 dhe 4, për të cilat Mësuesi/ja jep shpjegimet e nevojshme, si n ushtrimin 2 t vendosen fjalt q mungojn p.sh. N der nuk po trokiste askush; dhe n ushtrimin 5 t krijohen fjali me fjalt mohuese. Asnjeri, kurrgj, kurrkund, askush dhe kurrkush. Pasi nxnsit t kenë kryer ushtrimet 3 dhe 5 lexohen dhe vlersohen nga vet nxnsit punt e njri tjetrit. Minitest; Mësuesi/ja në 5 minutat e fundit të orës zhvillon një minitest për të provuar nivelin bazë. U jepet nxënësve të shkruajnë një fjalë nga këto që morën p.sh. askush ose kurrkush. Detyr: Ushtrim 3. Sugjerohen nxnsit t korrigjojn gabimet n ushtrimin e dhn dhe m pas t shkruajn sakt ushtrimin n fletore.

Tema: Ku e ka vendin prtaci?

Linja: T lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë me intonacion duke respektuar në mënyrë të vetëdijshme shenjat e pikësimit; Të përgjigjet në përshtatje me atë që i kërkohet; Të analizoj pjesn duke nxjerr nj mesazh pr t; T dalloj prdorimin e dialogut dhe shenjat e piksimit q prdoren n t.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

81

Strategji dhe teknika: Evokimi Kllaster (pema e mendjes) Realizimi i kuptimit DLTA Reflektimi Rrjet Diskutimi Mjetet dhe materiale burimore: Libri i nxnsit, pamje nga vende t ndryshme turistike.

Zhvillimi i mësimit: Zhvillohet nj bised rreth vendeve turistike q nxnsit kanë vizituar me prindrit apo me shokt. Shihen fotot q kan sjell msuesja dhe fmijt. Në tabelë shkruhet fjala "përtac" dhe nxënësve u drejtohet pyetja: Si e mendoni ju një njëri përtac? Mësuesi/ja drejton pyetjen: Keni qejf apo i merrni me prtaci ekskursionet apo piknikt? Kërkohet nga nxënësit të bjnë nj kllaster për të parë se si e mendojn ata prtacin.

N msime

N t ngrn

Prtac

N pun

N loj

Mësuesi/ja drejton pyetjen: Ku mund ta ket vendin përtaci? Shkruhen disa prgjigje t nxnsve n tabel t cilat lexohen n fund t ors. Realizimi i kuptimit: DLTA Lexohet pjesa nga mësuesi/ja dhe gjat dgjimit t drejtuar duhet t ndalet te fjat e reja, t cilat shkruhen dhe shpjegohen n tabel: Pik turistike. Qefalik. Nuk po i binin n t. Duke u ahur. Mendimtari. Diskutohet pjesa dhe lexohen edhe prgjigjet e nxnsve për të parë se sa i janë afruar përmbajtjes së pjess. Lexohet pjesa nga nxns t ndryshm dh m pas komentohet ajo.

82

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Pyeten nxnsit se si mund t ishin sjell ndryshe me shokun e tyre prtac? Kryhet nj rrjet diskutimi duke hedhur pyetjen binare

Po

A ju pëlqen zgjidhja që gjetën shokët? PSE?

Jo

Detyr: Jepet detyr argumentimi i shprehjes "Prtaci nuk e ka vendin as n fillim as n fund". Shnim: Kjo tem msimore mund t zhvillohet në dy or dhe n kt or nxnsit mund t ndajn pjesn në nnnpjes, duke i vn titull, t gjejn nj fund ndryshe e m pas nxnsve u krkohet q t ritregojn prmbajtjen.

Tema: Grupe fjalsh t qndrueshme

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T dalloj grupet e fjalve t qndrueshme në fjalitë e dhëna. Ti ndryshojë rendin grupeve të fjalëve ose fjalve pa prishur kuptimin e fjalisë. Të gjejë fjalët kryesore në fjali. Të krijoj fjali me grupe fjalsh t dhna. Strategji dhe teknika. Evokimi: Prvijim i t menduarit Realizimi i kuptimit: Praktik e drejtuar Reflektimi: Praktik e pavarur Mjetet: Libri, fasha t ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Prvijim i t menduarit. Në tabelë shkruhen fjali t dhna nga nxënsit dhe Mësuesi/ja udhëzon që fjalit të ndahen n etiketa me grupe fjalësh, duke drejtuar pyetjet: Kush? Ç'bën? Kur?, etj.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

83

Shkruhen në tabelë pyetjet: Kush? Cili? Ç'bën? Ku? Kur? Kujt?, etj. Nxiten nxënësit që përgjigjen ta japin të shprehur me fjali. Fmijt vijnë në shkollë çdo ditë. Kush? Ç'bëjn? Ku? Kur? Kështu formohen disa fjali, në të cilat Mësuesi/ja kërkon nga nxënësit të dallojnë fjalët e domosdoshme dhe plotësuese. Kërkohet të gjendet fjalia e vogl duke kujtuar grupet e domosdoshme n fjali. Realizimi i kuptimit. Praktik e drejtuar. Mësuesi/ja nxit nxënësit të hapin librat për ta punuar ushtrimin 1 bashkë me të dhe u kërkon që të ndryshojnë rendin e fjalve/grupeve t fjalve pa i prishur kuptimin fjalis. Msuesi/sja trheq vmendjen e nxnsve duke vendosur fishën e mposhtme n tabel. Kto fjal ose grupe fjalsh jan t lvizshme.

Brenda fjalis mund t ndryshojm vendin fjalve pa ia prishur kuptimin fjalis.

P.sh: Vajzat takohen çdo dit n mensn e shkolls. Çdo dit vajzat takohen n mensn e shkolls. N mensn e shkolls vajzat takohen çdo dit. Msuesi/ja trheq vmendjen se jo gjithmon realizohet ndryshimi i vendit pa e humbur kuptimin fjalis. Msuesi/ja kërkon nga nxënësit të mbajnë mend:

Fjalt t cilat po t'u ndryshosh vendin humbin kuptimin e fjalis jan tqëndrueshme.

Reflektimi. Praktik e pavarur. Nxënësve u kërkohet që në ushtrimin 2 të nnvizojn n mnyr t pavarur fjalt ose grupet e fjalve t qndrueshme. Un t njoha me vshtirsi. N tela vareshin bluzat e mamas time. Radio dhe televizioni pasqyrojn t rejat nga vendi dhe bota. Më pas korrigjohet n tabel ushtrimi i kryer nga nxënsit.

Detyr: Jepet ushtrimi 3 n libr e n fletore. N orn e dyt t ksaj teme nxnsit mund t punojn n grupe dyshe pr t krijuar fjali dhe pr t gjetur n to grupet e qndrueshme.

84

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Si ta gjesh kohn?

Linja: T lexuarit Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë me intonacion vjershën; Të lexojë duke respektuar shenjat e pikësimit; Të rendis vargjet sipas radhs duke kuptuar brendin e vjershës; Të analizoj pjesn duke nxjerr nj mesazh pr t; T listoj veprimet q bn brenda nj dite; T krijoj fjali me fjalt e reja q gjeti n vjersh. Strategji dhe teknika: Evokimi Dora e fsheht Realizimi i kuptimit lexim Refletim Pun n çift Mjetet e materiale burimore: Libri i nxnsit, pamje nga vende t ndryshme turistike. Zhvillimi i mësimit Evokimi: Dora e fsheht Msuesi/ja ndan vjershn n disa pjes duke u dhënë nxnsve n grupe ose individualisht nga nj varg ose strof. Nxiten nxnsit të tregojn prmbajtjen dhe të diskutojn, m pas t'i vendosin sipas radhs q u duket m e prshtatshme. Kërkohet të hapet libri dhe nxënësit të ballafaqohen me t pr t gjetur se si sht n t vrtet radha e vargjeve. Mësuesi/ja kërkon nga nxns t ndryshm të lexojn vjershn dhe ndalet te fjalt e panjohura për nxënësit, si: Dremis. Ankohem. Harrohem pas lodrave. S'hedh nj rresht. Nxiten nxnsit për të br nj gar duke formuar fjali me fjalt e reja e më pas për t'i lexuar e komentuar dhe për të vlerësuar fjalit e njritjetrit. Pun n çift. Kërkohet hartimi i një liste me veprimet q kryejn gjat nj dite. N mngjes

N drek

N dark

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

85

Shkruhet lista me veprime në tabelë dhe nxiten nxënësit të diskutojn me shokun e banks. Detyr: Mësuesi/ja u lë si detyrë nxënësve të gjejnë fjal t urta pr kohn.

Shnim: N orn e dyt t ksaj tem nxnsit ftohen të diskutojn pr fjalt e urta dhe ndryshimin e shprehjeve: kam koh t lir, kam koh t zn dhe kur i kan kto koh? Më pas lexohet dhe recitohet vjersha.

Tema: Çamarroku yn

Linja: T flasim Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T lexojë pjesën duke respektuar shenjat e pikësimit; Të mbaj qëndrim kritik për situatën e dhënë duke e argumentuar atë; Të analizoj pjesn duke nxjerr nj mesazh pr t. Strategji dhe teknika: Evokimi Diskutime Realizimi i kuptimit ­ Lexim i drejtuar Reflektimi Pun n grupe Mjetet: Libri i nxnsit, fleta t bardha, skeda t gatshme. Zhvillimi i mësimit Kërkohet të lexohet pjesa "Çamarroku yn" dhe të bhen komente rreth saj, si dhe drejtohen pyetjet: Pse sillet kshtu çamarroku? Çfar mbresash ju l leximi i ksaj pjese, pozitive, negative apo nuk t bn prshtypje? Kërkohet që nxnsit të argumentojn qndrimin e tyre e të tregojn nga prvoja e tyre se ç'bjn kur i thon prindrit ose gjyshrit se duhet t msojn. Po kur i kshillojn si sillen ato? Nxiten nxnsit të tregojn se si e ndajn kohn dhe më pas udhëzohen se si do t punojn n grupe. Kështu numrohet 1.2 dhe sipas numrave q i bien ndahen n dy grupe. Kërkohet që grupi 1 të shpjegojë skedn "jam i zn" dhe grupi 2 skemn "koha e lir". Kërkohet që të punoj secili nga nxënësit sipas numrave 1 e 2, lexohen punt e nxnsve e pastaj shkmbehen dhe më pas nxnsit vendosen n role t ndryshme nga i pari dhe shkruajn mbi shnimet e shokve. Udhëzohen nxënësit të lexojn dhe të nxjerrin prfundime për ndarjen e kohs, duke evidentuar rastet m t mira. Msuesi/msuesja vzhgon dhe më pas miraton rastet e racionimit më t mir t kohs. Detyr: Kërkohet nga nxënësit të shkruajnë rreth tems "Koha sht flori".

86

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Regjimi im ditor

Linja: T shkruajmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të prkufizoj regjimin ditor, duke listuar veprimet që kryhen në orë të ndryshme të ditës; T dalloj t prbashktat q ka me personazhin; Të prshkruajë kur sht i zn dhe kur sht i lir; Të shpjegoj shprehjen: "Koha ime e lir, koha ime e shtrejt". Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Marrëdhëniet pyetje përgjigje Realizimi i kuptimit ­ Lexim, Diagram i Venit Evokimi ­ Krijim ose shkrim i drejtuar Mjetet: Libri i nxnsit, fletore, skedë.

Zhvillimi i mësimit Njihen nxnsit se çfar bn Alba gjat dits. 06 : 15 Zgjimi dhe ngritja nga shtrati, 06 : 30 ­ 07. 00 iskultura e mngjesit dhe higjena personale. F Prkufizohet regjimi ditor si: Listimi i veprimeve q bn gjat dits sipas orarit për kryerjen e tyre. Theksohet domsdoshmëria për t'i bërë gjërat në orar. Kërkohet që nxnsit të shnojn me tik ato q shohin t prbashkt me regjimin ditor t Albs. Shkruhet regjimi ditor, lexohet dhe komentohet nga gjithsecili. Nxiten nxnsit të dallojnë ngjashmrit n regjimin e tyre ditor. Kërkohet që nxnsit të plotsojn skedën: Jam i zn kur: shkoj n shkoll, bj msimet, ________________ Kam koh t lir kur: dal shtitje, luaj tenis, ________________ Kometojn nxnsit plotsimin e detyrs. Detyr: Mësuesi/ja u lë si detyrë nxënësve të bjnë nj krijim me titull "Koha ime e lir, koha ime e shtrenjt".

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

87

Tema: Grupe fjalsh t domosdoshme dhe jo t domosdoshme

Linja: Njohuri rreth gjuhës. Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T dalloj grupet e fjalve t qndrueshme e jo të qëndrueshme; T zvogloj fjalit duke hequr grupet jo t domosdoshme; Të caktoj fjali me grupe t ndryshme fjalsh; T analizoj vendin q kan grupet e domosdoshme dhe jo t domosdoshme n fjali. Mjetet: Libri, fasha t ndryshme. Strategji dhe teknika. Evokimi: Prvijim i t menduarit Realizimi i kuptimit: Praktik e drejtuar Reflektimi: Praktik e pavarur

Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Prvijim i t menduarit Prvijim i t menduarit. Nxnsve u kujtohen pjest kryesore t fjalis e pyetjet me t cilat gjenden ato, si dhe rastet n t cilat kemi fjalit e vogla m 2 apo 3 fjal. Shkruhen në tabelë pyetjet: Kush? Cili? Ç'bën? Ku? Kur? Kujt?, etj. Nxiten nxënësit që përgjigjen ta japin të shprehur me fjali Shkruhen 2 fjali t dhna nga nxnsit dhe kërkohet që të hiqen fjalt q nuk ia prishin kuptimin fjalis deri sa ajo t ket kuptim. Realizimi i kuptimit: Praktik e drejtuar Kërkohet të punohet ushtrimi 1 n t cilin nxnsit të nxjerrin vet kt prfundim. Prindrit e mi punojn n televizionin lokal prej vitesh. Prindrit punojn. Klasat jan t ndriçuara shum mir. Klasat jan t ndriçuara. Nxnsit duhet të dalin n prfundim dhe të msojn se:

Fjalt ose grupet e fjalve q hoqm nuk ia ndryshojn kuptimin fjalis, prandaj ato quhen grupe jo t domosdoshme.

88

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Reflektimi: Praktik e pavarur Punohet ushtrimi 2, n t cilin nxnsit do t formojn fjali, ku do t'u kërkohet të tregojnë se çfar do t vn re: Ndihmon prindrit. Luan muzik. Ecn n maj t gishtave. Ushqen kanarinat

Djali ndihmon prindrit. Ai luan muzik. Mira ecn n maj t gishtave. Gjyshi ushqen kanarinat.

Grumbullohen ide nga nxnsit dhe theksohet se pa prezencn e disa fjalve nuk ka kuptim fjalia. Vlersohen nxënsit pr mnyrn e argumentimit t tyre.

Detyr: Ushtrim 3 Sugjerohen nxënësit të dallojn grupet e fjalve t domosdoshme, të cilat duhet t'i shënojnë me nj vij, dhe jo t domosdoshmet, me dy vija.

Shnim: N orn e dyt t ksaj teme do t vazhdohet me ushtrimin dhe nxnsit do t prforcojn edhe njher se fjalt e domosdoshme mbartin kuptimin kryesor t fjalis dhe jo t domosdoshmet e mbushin ose e plotsojn at.

Tema: Kjo sht e imja!

Linja: T lexojm Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të përdorë një fjalor të pasur nga bota e kafshëve; T'u përgjigjet pyetjeve të ndërtuara vetë për kafshën ujore, bretkosën; Të lexojë në mënyrë të vetvëdijshme dhe me intonacionin e duhur; T'u përgjigjet pyetjeve për të treguar se e ka kuptuar brendinë e pjesës; Të plotësojë tabelën e personazhevë për tregimin; Të tregojë mesazhin e pjesës për të drejtën e mbrojtjes se kafshëve, kudo qofshin ata, në tokë, ajër, ujë. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Pyetje, përgjigje Realizimi i kuptimit Lexim Reflektimi Kndi i pyetjeve, tabela e koncepteve Mjete e materiale msimore: Libri i nxnsit, foto, enciklopedi, materiale nga interneti, etj.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

89

Zhvillimi i mësimit Evokimi ­ Pyetje, përgjigje Mësuesi/ja tërheq vëmendjen e nxënësve për fjalën "Bretkos" dhe krijon një stuhi mendimi. Mësuesi/ja pyet: Çfarë ju kujton kjo fjalë?

Çfarë lloj specie është peshk apo gjitar? Me çfarë ushqehet? Ku rriten bretkosat? A dini ndonjë cilësi t bretkoss? Si ushqehen ato?

Realizimi i kuptimit: Lexim Hapet libri dhe lexohet pjesa "Kjo sht e imja" në heshtje, dhe më pas nxitet bërja e pyetjeve dhe dhënia e përgjigjeve për fjalët dhe shprehjet që nuk kuptohen nga nxënësit. Ishull, paqe, niveli i ujit, etj. Ata kanë të drejtë t'i shkruajnë këto pyetje edhe në këndin e pyetjeve të klasës. Mësuesi/ja cakton tekstin që duhet lexuar dhe vendos njësitë e tekstit që duhen diskutuar. Çdo pjesë duhet të ndahet paraprakisht nga mësuesja. Pjesa 1 "N nj pellg jetonin ...uji sht i imi". Pjesa 2 ­"Mos hipni tek ishulli....Ky sht i imi". Pjesa 3 "Papritur ...Çfar surprize". Pjësa 4 ­ "Guri ......grindjeve" Reflektimi Kndi i pyetjeve, tabela e koncepteve Mësuesi/ja kërkon që njëri nga nxënësit të lexojë me zë të lartë paragrafin dhe nxënësi tjetër të bëjë pyetje për pjesën e tekstit. Partneri duhet t'u përgjigjet atyre. Të dy partnerët duhet të përpiqen të bien dakord për përgjigjet më të përshtatshme për pyetjet e bëra. Më pas shkëmbehen rolet, ku nxënësi, që bëri pyetjet, lexon me zë të lartë pjesën tjetër. Pastaj tjetri bën pyetje, si më lart. Pyetje të mira, të cilat mund të vendosen në një kënd të dukshëm të klasës. Pyeten për idetë kryesore. Cila është gjëja më e rëndësishme që thotë autori këtu? Përpiquni të sqaroni hollësitë. Çfarë mëndon se ka dashur të thotë më __________? Ç'lidhje ka kjo ide me idenë kryesore?

90

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Bëhen përgjithësime. Pse mendoni se procesi paraqitet i tillë? Lidheni atë që është thënë, me atë që do të vijë në tekst. Çfarë duhet të dimë tani? Çfarë mendoni se do të na thotë autori më tej? Bëhet leximi i pjesës në formë zinxhiri nga shumica e nxënësve.

Detyr: Kërkohet nga nxënësit të prgatisin një maskë të një personazhi që ju pëlqen.

Shnim: N orn e dyt t ksaj teme nxnsit do t zhvillojn loj n role, do t tregojn prmbajtjen e do t marrin detyr nj pesvargsh.

Tema: Fjalia më e vogël

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të dallojë fjalinë e vogël nga ana kuptimore në fjali të ndryshme; Të përcaktojë numrin e fjalëve për secilën fjali të punuar; Të zgjerojë fjalitë me fjalë të tjera duke plotësuar kuptimin e saj; Të heqë një nga një fjalët e fjalisë pa ia prishur kuptimin deri në fjalinë më të vogël. Strategji dhe teknika. Evokimi: DDM Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar, punë në çift. Reflektimi: Praktikë e pavarur. Mjete dhe materiale burimore: Libri, fasha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit. Evokimi: DDM Shkruhet në tabelë tema e mësimit. Më pas mblidhen ide nga nxënësit se çfarë dinë për fjalinë e vogël, ide të cilat shkruhen në kolonën e parë "Di"e më pas pyeten se çfarë duan të dinë për fjalinë e vogël dhe shkruhen pyetjet e tyre në kolonën e dytë "Dua të di".

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

91

D D M Fjalia më e vogël

D (Di)

D (Dua të di)

M (Mësova)

Grumbullohet informacion nga nxënësit rreth njohurive të tyre për këtë temë dhe Mësuesi/ja jep informacionin e nevojshëm, plotësues, në bazë të njohurive që kishin nxënësit. Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar, Punë në çift. Nxënësit nxiten të formojnë fjali të ndryshme dhe të përqendrohen për të gjetur fjalitë e vogla. Mësuesi/ja thekson që:

Fjalët kryesore u përgjigjen pyetjeve: Kush? Cili? dhe Çfarë bën?

Fjalia është grupi i fjalëve me kuptim që mbetet kur fjalisë i heqim fjalë ose grupe fjalësh jo të domosdoshme.

Vendosen fashat e përgatitura nga mësuesi/ja në një vend të dukshëm të klasës. Hapen librat, lexohet ushtrimi 1 dhe fjalitë diskutohen së bashku. Mësuesi/ja kërkon që një nxënës të lexojë grupin e parë të fjalëve për të gjetur në ka kuptim fjalia apo jo. Zogjtë cicërojnë. Bëhen pyetjet: Cilët cicërojnë? (zogjtë.) Çfarë bëjnë zogjtë? (cicërojnë) Vetë nxënësit duhet të nxjerrin përfundimin se këto janë dy fjalët kryesore që kështu ka kuptim fjalia. Po kështu vazhdohet me fjalitë: Luani gogësin. Kali hingëllin. Yjet ndrijnë. Folësit prezantojnë. Bëhet një dallim tek fjalitë Peshkatari gjuan... Bariu ruan ..... Gjuetari shkon..... Dielli lëshon .......

92

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tërhiqet vëmendja për rastet që edhe pse janë fjalë kryesore këto nuk përbëjnë një fjali, por duhet një fjalë tjetër që të bëhet një fjali me kuptim. Theksohet se:

Fjalia e vogël mund të ketë dy ose më shumë fjalë të lidhura nga ana kuptimore.

Pasi mësuesi/ja ka sqaruar gjërat e paqarta që dalin nga ushtrimi 1 për fjalinë e vogël punohet ushtrimi 2 ku kërkohet që nxënësit të plotësojnë me fjalë ose grupe fjalësh plotësuese fjalitë që vijojnë. Dimrit shpendët largohen. Atëherë diskutohet ky rast me nxënësit se për çfarë grupi plotësues ka nevojë fjalia (KU?). Kështu vazhdohet me fjalitë e tjera. Nxitet diskutimi i nxënësve në çift e më pas diskutimi me mësuesi/jan dhe me nxënësit e tjerë. Djali i vogël po qante me ngashërim. (Si?) Përralla na rrëfen. Gjyshja na rrëfen përralla. Luani është mbreti i kafshëve (të pyllit). Reflektimi: Praktikë e pavarur Punohet ushtrimi 3 në mënyrë të pavarur, ku kërkohet të hiqen fjalët ose grupet e fjalëve plotësuese për të gjetur fjalinë më të vogël. Djaloshi kalëronte. Nxënësi lexonte. Shiu pritej të fillonte. Motra studion e qetë në bibliotekë. Dielli ndriçon tokën. Detyrë: Ushtrimi 4 ose dhe vazhdimi i ushtrimit 3, nëse nuk arrihet të përfundohet në klasë.

Shnim Msuesi/ja e organizon orn e dyt, n varsi t nivelit t klass dhe t ecuris s ors s par, duke kërkuar të punohen ushtrimet që mbeten dhe ushtrime shtesë.

Tema: Stilolapsi me tri ngjyra

Linja: T lexojmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë duke respektuar shenjat e pikësimit; Të përshkruajë pjesën me fjalët e tij;

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

93

Të përgjigjet në përshtatje me atë që i kërkohet; Të tregojë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve të tjerë. Strategji dhe teknika: Evokimi: Pyetësor, punë në çift. Realizimi i kuptimit: DLTA Reflektimi: Rrjet diskutimi. Mjete: Libri.

Zhvillimi i msimit. Evokimi: Pyetësor, punë në çift Mësuesi/ja ka përgatitur një pyetësor me pyetje të shkëputura nga libri. U jepet nxënësve pyetësori me këto pyetje: Të ka ndodhur të gjesh në shkollë ndonjë send të humbur? Si ke vepruar në këtë rast? Të ndodh shpesh të pëlqesh gjërat e të tjerëve? Si vepron? Ia kërkon shokut ose shoqes? Ua kërkon prindërve? Bëhesh grindavec duke e kërkuar me këmbëngulje? Apo e fut në listën e gjërave që të pëlqejnë të të bëjnë dhuratë kur janë festat apo ditëlindja? Nxënësit nxiten të diskutojnë në çift përgjigjet e njëri tjetrit dhe të përcaktojnë se çfarë kanë të ngjashme me njëri tjetrin. Më pas diskutohet nga nxënësit për përgjigjet e rastet e mundshme të dhëna nga secili në pyetësorin e vet. Realizimi i kuptimit: DLTA Lexohet pjesa nga mësuesi/ja (DLTA). Bëhen pyetje. Çfarë i kishte mbetur në mendje Artanit? Ç'ndodhi më tej? Lexohet pjesa nga nxënës të ndryshëm, nxitet diskutimi për përmbajtjen e pjesës dhe bëhen disa pyetje. Në fund mesuesi/ja pyet: Cili është mesazhi i kësaj pjese? Si mund ta kishte ndryshe titullin? Reflektimi: Rrjet diskutimi. Bëhet një pyetje binare për të cilën nxënësit do të ndahen sipas përgjigjeve dhe do të argumentojnë ato.

94

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Po

Jo

A nuk ishte mire që Artani ta mbante për vete stilolapsin meqenëse nuk ishte i Ilirit? PSE?

Detyrë: Kërkohet që nxënësit të bëjnë një ditar dypjesësh (pjesa që u pëlqen dhe komenti).

Shnim Kjo temë ndahet në 2 orë, në orën e dytë nxënësit duhet të lexojnë me role, të ritregojnë përmbajtjen, të bëjnë një ese, etj.

Tema: Përshkruaj shokun/shoqen

Linja: Të shkruarit Objektivat: N fund t kësaj teme mësimore nxënësi duhet: Të përshkruajë me fjalët e tij shokut apo shoqen më të mirë; Të tregojë tipare, cilësi të shokut apo shoqes; Të plotësojë me shkrim përshkrimin e shokut apo shoqes; Të listojë veprimtaritë që kryejnë së bashku. Materiale mësimore dhe burimet: Libri, fletore. Strategji dhe teknika: Evokimi Bisedë Realizimi i kuptimit Punë e drejtuar Reflektimi ­ Pema e mendjes

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Bisedë Zhvillohet një bisedë e shkurtër për shokun apo shoqen, nxirren në pah rastet kur ato e quajnë një shok/qe të mirë dhe bëhen pyetje. Si e zgjedhin shokun apo shoqen? Çfarë u pëlqen ose çfarë i tërheq kur zgjedhin një shok apo shoqe?

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

95

Realizimi i kuptimit: Punë e drejtuar Punë me tekstin. Hapet libri dhe kërkohet që nxënësit të shohin hapat që duhet të ndjekin kur përshkruhet një shok apo shoqe, duke i shoqëruar me pyetje: Si quhet? Sa vjeç është? Si të duket sjellja e tij ose e saj? Ç'raport ke me atë? Çfarë ndjenjash ushqen ndaj teje? Ç'dëshira ke? Ç'pamje e ç'gjatësi ka? Cila është shkolla ku mëson, etj. Plotësohet skeda, lexohet e komentohet ajo nga nxënësit. Reflektimi: Pema e mendjes Në fund bëhet një pemë e mendjes për shokun ose shoqen më të mirë. Plotësohet pema e mendjes nga nxënësit duke përshkruar cilësitë e një shoku apo të një shoqeje që duan shumë. Detyr: Kërkohet që nxënësit të përshkruajnë një nga personazhet më të dashur të librave që kanë lexuar ose të filmave që kanë parë, i cili edhe të vizatohet.

Tema: Aeroplani i shokut

Linja: Të lexojmë Objektivat: N fund të kësaj teme mësimore nxnsi duhet: Të lexojë me intonacion, duke respektuar shenjat e pikësimit; Të përgjigjet në përshtatje me atë që i kërkohet; Të nxjerrë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve të tjerë. Strategji dhe teknika. Evokimi: Pyetje, përgjigje Realizimi i kuptimit: DRTA Reflektimi: Diagrami i Venit Mjete: Libri

96

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Pyetje, përgjigje Mësuesi pyet nxënësit: A ju pëlqen të luani me lodrat e njëri tjetrit? Si do të ndiheshit, nëse do të prishni lodrën e shokut?

Nxënësit japin mendimin e tyre. Realizimi i kuptimit: DRTA Lexohet pjesa me ndalesa. Ndalesa 1. Fillon... në fillim derii vuri në vendin e vet dhe shtohen disa pyetje, si: Kishin shumë kohë që ishin njohur djemtë? Luajtën shumë ato? Çfarë bëri Aldi kur iku Albani? A mendoni se është mirë që ti besosh thesarin tënd një shoku që sapo ke njohur?

Ndalesa 2. Fillon ... Pas nja dy ditësh... e pas do kohe e harroi aeroplanin dhe shtohen disa pyetje, si: Çfarë vuri re kur hapi lodrat Albani? A e kishte prekur mamaja? Si e qetësoi ajo? Ku mund ta kishte lënë Aldi aeroplanin me bateri? Kur e ftoi Albani shokun e tij? Pse u shqetësua Albani? Ç'po bënte ai në dhomën e tij? Pse e la shokun pas derës? Pse Aldi iku me një dhembje në zemër? A do ishe ndjerë dhe ti kështu?

Ndalesa 3. Bëhen disa pyetje

Kërkohet të lexohet pjesa nga nxënësit dhe më pas të komentohet, duke shtuar përsëri pyetje. Si mund të përfundonte ndryshe pjesa? A ka vazhduar më miqësia e tyre? Keni ndonjë rast të ngjashëm?

Reflektimi: Diagrami i Venit Nxitet të bëhet Diagrami i Venit, me ndihmën e pyetjeve.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

97

A mund të krahasohet Albani me Altinin që gjeti stilolapsin me dy ngjyra të shokut dhe shkoi ia tregoi me vrap? A kanë këta të dy ndonjë pikë të ngjashme? Me kë do ta krahasonit Artanin me Aldin apo me Albanin?

Të veçantat Të veçantat Albani Altini të përbashkëtat Detyr: Kërkohet të krijohet një pesëvargësh për fjalën "miqësi".

Shnim: Kjo temë ndahet në 2 orë, në orën e dytë nxënësit nxiten të ritregojnë përmbajtjen, të bëjnë një lojë në role që të gjejnë një përfundim për pjesën.

Tema: Krahasojmë tekstet

Linja: T flasim Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet:

Të përshkruajë marrëdhëniet ndërmjet të dy shokëve. Të dallojë ndryshimin ndërmjet dy miqësive. Të krahasojë të dy tekstet duke mbajtur qëndrim kritik . Të argumentojë se si e zgjedh shokun apo shoqen. Të mbajë qëndrim kritik ndaj sjelljeve të gabuara duke dhënë zgjidhje për to.

Strategji dhe teknika. Evokimi Punë me grupe Realizimi i kuptimit Diagrami i Venit Reflektimi Gushkuqi rrethor Mjete: libri i nxnsit, fletë A 3.

Zhvillimi i msimit. Evokimi: Punë me grupe Kërkohet që nxënësit të lexojnë pesëvargëshin për fjalën "Miqësi". Pas kësaj veprimtarie mësuesi/ja i vë nxënësit të numërojnë 1, 2 dhe ndahen sipas numrit që u ra. Përcaktohet që numri 1 do të merret me tekstin "Stilolapsi me ngjyra" dhe numri 2 do të merret me tekstin "Aeroplani i shokut".

98

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Kërkohet që nxënësit të punojnë në grupe për të krahasuar tekstet ku secili i referohet fillimisht tekstit të vet dhe më pas duhet të krahasojë duke e pasur tekstin e vet si primar. Më pas përcaktohet që njëri grup të merret me shprehjen "Miq për kokë", ndërsa grupi tjetër të merret me shprehjen "Miku njihet që është mik në nevoja në rrezik". Kërkohet që nxënësit të punojnë në grupe dhe në fund të diskutojnë duke argumentuar përgjigjet që kanë përgatitur, duke i dhënë një zgjidhje situatave. Nxënësit udhëzohen që, në varësi të zgjidhjes që bën grupi, mund të bëjnë dhe lojë në role duke e ndryshuar fundin e pjesës ose duke e vazhduar atë me një zgjidhje e duke mbajtur qëndrim kritik ndaj sjelljes së Albanit. Nxënësve u kërkohet që në formën e diagramit të Venit të grumbullojnë idetë dhe të bëjnë krahasim përfundimitar të tekstit. U kërkohet të bëjnë kujdes për diagramin e venit, duke pasur parasysh skemën Realizimi i kuptimit: Diagrami i Venit

Stilolapsi me tri ngjyra Të veçantat Të përbashkëtat

Aeroplani i shokut Të veçantat

Grupet nxiten të vlerësojnë njëri ­tjetrin duke dhënë mendimin e tyre për punën e njëritjetrit dhe duke mbajtur qëndrim kritik aty ku nuk u pëlqen zgjidhja. Reflektimi: Gushkuqi rrethor Zhvillohet metoda e gushëkuqit rrethor. Më pas Mësuesi/ja shkruan në tabelë një pyetje: Si e zgjedh ti shokun? Nga paraqitja? Nga rezultatet në mësime? Sepse ka shumë lodra? Sepse pëlqeni të njëjtat gjëra? Nxënësit, në formë të rrumbullakët ashtu si janë nëpër grupe, duhet të lexojnë dhe të shprehin se si e zgjedhin ato shokun, duke filluar nga nxënësi i parë dhe të tjerët që plotësojnë mendimin e shokut me fjalët të tjera etj.

Detyrë: Të krijojnë një ngjarje ndërmjet dy miqve.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

99

Tema: Grupet kryesore në fjali

Linja: Njohuri rreth gjuhës. Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të dallojë fjalët kryesore në fjali duke përdorur pyetjet kush, cili? ç'bën?; Të emërtojë fjalët kryesore në kryefjalë dhe folje; Të përshtatë kryefjalën dhe foljen në vetë e në numër; Të zgjerojë fjalitë duke plotësuar kryefjalën. Strategji dhe teknika. Evokimi: Përvijim i të menduarit Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar. Reflektimi: Praktikë e pavarur. Mjete dhe materiale burimore: libri dhe fisha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Përvijim i të menduarit Përsëriten pyetjet që duhen bërë për të gjetur kryefjalën (kush? cili? cila?) dhe foljen (ç'bëri, ç'bën). Jepen shembuj në tabelë. Mami trokiti. Kush trokiti ? ­ Mami. Dera hapet. Cila hapet ? ­ Dera. Gjyshja del. Kush del? ­ Gjyshja. Kërkohet të komentohet një figurë e dhënë nga mësuesi/ja /ja, të shkruhen fjali rreth saj në tabelë dhe të drejtohen pyetjet kush, cili rreth fjalive për të përcaktuar kryefjalën dhe pyetjet çfarë bën, ç'bën, për të përcaktuar foljen. Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar. Hapen librat dhe theksohet edhe njëherë që:

Kryefjala dhe folja janë pjesët kryesore të fjalisë. Kryefjala tregon kush e kryen veprimin ndërsa folja tregon veprimin që kryen kryefjala. Pyetjet e kryefjalës janë "kush" për njerëzit dhe "cili", "cila" për sendet. Folja gjendet me pyetjen "ç `bën?". Kush? Mami kryefjalë gjymtyrë kryesore Ç'bën? Po vishet folje

Bëjnë zgjerimin e saj ose plotësojnë kuptimin me pyetjet:

100

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Nxënësit drejtojnë pyetje rreth fjalive dhe vetë dallojnë kryefjalën dhe foljen. Reflektimi : Praktikë e pavarur: Punohet ushtrimi 1. Nxënësit do të nënvizojnë me një vijë kryefjalën dhe me dy vija foljen. Djemtë shkojnë në kinema çdo fundjavë. Vajzat kërcejnë në spektakël çdo fundjavë. Ani dhe Besa mësojnë bashkë. Në ushtrimin 2 u kërkohet nxënësve të kthejnë kryefjalën në numrin shumës. Fëmija këndonte në kor. Fëmijët këndonin në kor. Filmi ishte shumë prekës. Filmat ishin shumë prekës. Tulipani lulëzonte në pranverë. Tulipanët lulëzojnë në pranverë. Dilet në përfundim se kryefjala dhe folja përshtaten në vetë e në numër. Detyr: Ushtrimi 3 Sugjerohen nxënësit të kthejnë në numrin shumës fjalitë.

Shnim: Kjo orë për vetë rëndësinë që ka parashikohet në dy orë dhe në orën e dytë kryhen ushtrimet (4,5,6).

Tema: Vendi im

Linja: Të lexojmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të përshkruajë vendin ku ka lindur (atdheun); Të lexojë me intonacion dhe me zë të lartë poezinë, për të tingëlluar sa më bukur; Të dallojë vargjet e poezisë nga intonacioni, shenjat e pikësimit, rimën; Të vlerësojë punën e shokëve në shkrimin e lirë. Strategji dhe teknika: Evokimi Veprimtari, kubimi Realizimi i kuptimit Ditar dypjesësh Reflektimi Shkrim i lirë, Tur galerie Mjete dhe materiale burimore: libri dhe pamje të ndryshme nga atdheu, harta e Shqipërisë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

101

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Veprimtari, kubimi

Porositen nxënësit më parë të grumbullojnë sa më shumë kartolina nga të gjitha vendet e Shqipërisë dhe të kenë ndërtuar një stendë në formën e hartës së Shqipërisë pikërisht me këto kartolina (për këtë mund të shfrytëzohet edhe ndonjë orë e lirë). Klasa ndahet në 3 grupe të mëdha. Merret një kub kartoni dhe në faqet e kubit shkruhen kërkesat. Mësuesja ia jep kubin grupeve të cilat duhet t'i përgjigjen kërkesave të shkruara në kub. Përshkruaje: Jepet detyra: Përshkruaj vendin tënd. (me skicë) Krahasoje: Me kë ngjason vendi juaj? Nga se ndryshoni vendi juaj nga vendet e tjera? (me dramatizim) Shoqëroje: Çfarë ju bën të mendoni kur lexoni fjalën vendi im? (Një pesëvargësh) Të mbajë një qëndrim të argumentuar: A do ta ndërroje vendin tënd me një vend tjetër? Realizimi i kuptimit Ditar dypjesësh, shkrim i lirë Lexohet poezia "Vendi im" dhe ndërkohë nxënësit shënojnë fjalët që nuk kuptojnë. Kroje, viganë, petrita. Klasa ndahet në grupe me numërimin 1, 2, 3 ,4. 1 Strofa e parë, 2 Strofa e dytë, 3 ­ Strofa e tretë, 4 Strofa e katërt. Për këtë ditar dypjesësh nxënësit udhëzohen të përdorin zakonisht një bllok me spirale. Kërkohet që nxënësit të zgjedhin një fragment dhe ta komentojnë në ditarin dypjesësh. Ata udhëzohen që në anën e majtë të bllokut të përshkruajnë përvojat e tyre në shërbim, të shprehin mendime vetjake dhe reagimin e tyre për këto vargje të lexuara.

Fragmenti

Komenti

Pasi nxënësit kanë lexuar dhe kanë shënuar mendimet e tyre, kërkohet që disa prej tyre t'i thonë para klasës. dhe më pas bëhen pyetje. Pse disa nga këto ide u janë dukur aq të rëndësishme sa për t'u mbajtur shënim? Si u ndjenë? Edhe mësuesi/ja duhet t'i lexojë idetë e tyre për këtë poezi duke shpjeguar fjalët kyçe.

102

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Nxënësit nxiten të punojnë me shkrim temën "Ku është balta më e ëmbël se mjalta", duke u shprehur me fjalë, me krijim, me vizatim. Bëhet turi galerisë, ku vetë nxënësit duhet të vendosin për punimin më të mirë.

Detyr: Kërkohet që nxënësit të krijojnë nga një fjali për çdo strofë.

Shnim. Në orën e dytë të kësaj teme mund të bëhet një vizitë në muzeun arkeologjik ose të krijohet një album me pamje nga vendi ynë.

Tema: Zgjedhimi i foljeve

Linja: Njohuri rreth gjuhës. Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të dallojë fjalët që tregojnë veprim. Të rikujtojë përemrat vetorë. Të përshtatë kryefjalën dhe foljen në vetë e në numër. Të përcaktojë foljen kallëzues. Strategji dhe teknika. Evokimi: Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar Reflektimi: Praktikë e pavarur Mjetet: Libri dhe fisha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Stuhi mendimi Mësuesi/ja i thotë nxënësve fjalën folje dhe grumbullon ide rreth saj. Në formë gare shpejtësie nxiten nxënësit të shkruajnë përemrat vetorë. Shkruhen ato në tabelë. Numri njëjës Unë Ti Ai, Ajo Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar Lexohet teksti në libër në të cilin nxënësit duhet të nënvizojnë fjalët që shprehin veprim. Mësuesi/ja u tërheq vëmendjen duke u thënë se në fjali mund

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

Numri shumës Ne Ju Ata, Ato

103

të ketë më shumë se një folje. Kështu në fjalinë e parë nxënësit duhet të nënvizojnë "qëndronte", "u gjend"dhe në fjalinë e dytë "kishte shënuar", "kishte bërë". Mësohen nxënësit se:

Folja që kallëzon veprimin që kryen kryefjala është në të njëjtin numër dhe vetë si vetë kryefjala.

U kërkohet nxënësve të plotësojnë ushtrimin 1, duke formuar fjali në libër më përemrat vetorë. Unë shkoj në shkollë. Lexohen fjalitë e nxënësve dhe Mësuesi/ja thekson edhe njëherë duke ngjitur një fishë në një vend të dukshëm të klasës.

Kalimi i foljes nga veta në vetë quhet zgjedhim.

Reflektimi: Praktikë e pavarur Kërkohet që në ushtrimin 2 nxënësit të plotësojnë fjalitë me përemrat që mungojnë. Babi im quhet Azem. Ai punon taksist. Mami im është Zana. Ajo është mësuese vizatimi.

Detyr: Jepet ushtrimi 3 në të cilin nxënësit do të zgjedhojnë foljet "këndoj", "mësoj". Në orën e dytë do të punohen ushtrimet 4, 5, 6, 7. Në ushtrimin 4 kërkohet që nxënësit të bashkojnë fjalitë e t'i shkruajnë në fletore. Vendi im është Shqipëria. Unë jam nxënëse në klasën e tretë, etj. Në ushtrimin 5 kërkohet që të vendosen foljet kallëzues p.sh: "Qielli nxin", "Bora filloi". Në ushtrimin 6 nxënësit duhet të shkruajnë se çfarë po bëjnë vetë ata dhe shokët e tyre në këtë moment. Në ushtrimin 7 kërkohet që nxënësit të përshtasin foljen në vetë e në numër me kryefjalën. P.sh. Unë i përgatit detyrat me dëshirë.

Detyr: mund të jepet ushtrim 4 me shkrim në fletore.

104

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Ti Shqipëri më jep nder, më jep emrin shqiptar

Linja: T shkruajmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: T krijojë një pesëvargësh për atdheun; Të përshkruajë qytetin a fshatin e tij të lindjes me hollësi dhe atdheun me folje të ndryshme; Të tregojë me fjalët e tij çfarë qytetesh ka vizituar; T analizoj shprehjen: "Ti Shqipëri më jep nder më jep emrin shqiptar"; T interpretojë foton në formën e një eseje. Strategji dhe teknika. Evokimi: Pesëvargësh Realizimi i kuptimit: Ditar tripjesësh Reflektimi: Turi i galerisë Mjete: Libri, fletore, pamje nga vendi, harta e Shqipërisë.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Pesëvargësh Në këtë orë nxënësit nxiten të punojnë individualisht. Kryhet një pesëvargësh për atdheun e kërkohet që nxënësit të vendosin në petalet e luleve nga një folje për të përshkruar atdheun. Realizimi i kuptimit: Ditar tripjesësh. Në formën e ditarit tripjesësh kryhet ushtrimi në fletore dhe mësuesi/ja lë komentin e vet.

Citati E dua atdheun tim sepse ka natyrë të bukur, histori. E pret një e ardhme.

Komenti i nxënësit

Komenti i Mësuesi/jat

Lojë në role: "Udhëtim imagjinar nëpër atdhe". Punë me grupe: Nga 1 deri në 3 duke parë hartën e vendit tonë nxënësit do të udhëtojnë: Grupi I ­ Në alpe në Veri të Shqipërisë. Lexohen emrat e maleve dhe të luginave Grupi II ­ Udhëtim (lundrim) nëpër lumenj. Çdo nxënës i këtij grupi gjen një lumë dhe udhëton duke treguar rrugën që përshkuan ai.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

105

Grupi III Udhëtim nëpër bregdet. Përshkruhet pjesa Perëndimore e vendit duke përmendur portet dhe qytetet që lagen nga deti. Reflektimi: Turi i galerisë Vizatohet harta e Shqipërisë dhe shkruhen në të emrat e qyteteve, të maleve, etj. Më pas ekspozohen punimet dhe duke vlerësuar punimet e njëri tjetrit, zgjidhen më të bukurat për ekspozitën e klasës. Me pamjet e ushtrimeve 4, 5 si dhe me kartolinat e sjella në klasë nxiten nxënësit të përshkruajnë bukuritë dhe të listojnë veçoritë e vendeve turistike dhe historike të qyteteve tona. Detyr: Të krijoj nj ese me temë "Ti Shqipëri më jep nder"

Tema: Fjalë të Nënë Terezës

Linja: T lexojmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë për të marrë informacion; Të vërë në dukje figurën e Nënë Terezës, si një shenjtore e paqes; Të vlerësojë disa punë të dobishme nga disa punë të padobishme; Të përshkruajë Nënë Terezën. Strategji dhe teknika. Evokimi: Lexim Realizimi i kuptimit: Analizë Reflektimi: Reflektimi. Përshkrim. Mjete: libri, materiale nga interneti.

Zhvillimi i mësimit: Në këtë orë u kërkohet nxënësve të lexojnë materialet që kanë sjellë, për të marrë informacion plotësues, të lexohet vjersha "Puna" dhe të ndalen te fjalët e reja: Rraskapitje, mundim, e endur, skllavëri. Më pas analizohet figura e Nënë Terezës, si një shenjtore e paqes, duke u mësuar ditën e shenjtërimit të Nënë Terezës. Kërkohet nga nxënësit të dallojnë disa punë të dobishme nga disa punë të padobishme. Përshkruhet Nënë Tereza duke e shoqëruar me vizatime. Ekspozohen punët dhe lexohen. Vetë nxënësit vlerësojnë punët e njëritjetrit. Detyr: U jepet si detyrë të bëjnë një pesëvargësh për Nënë Terezën.

106

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: "O ba o ma apo O mami o babi"

Linja: T lexojmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë rrjedhshëm e me intonacion; Të krijojë një tregim të shkurtër me fjalët e dhëna duke shprehur opinionin e tij; Të respektojë në mënyrë të vetëdijshme shenjat e pikësimit; Të kuptojë brendinë e pjesës që lexon duke iu përgjigjur pyetjeve në përshtatje me atë që i kërkohet; Të tregojë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve të tjerë. Strategji dhe teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit Parashikim me terma paraprakë. Reflektimi DLTA Mjete: libri i nxënësit, fjalori i gjuhës shqipe dhe libri i drejtshkrimit.

Zhvillimi i mësimit Evokimi Stuhi mendimi Mësuesi/ja tërheq vëmendjen e nxënësve për fjalën "Gjuhë shqipe" dhe krijon një stuhi mendimesh dhe pyet: Çfarë ju vjen në mendje kur dëgjoni këto fjalë? Sugjerim Të shkruhen idetë siç i thonë nxënësit. Është mirë që nxënësit t'i shkruajnë idetë në një listë dhë t'i diskutojnë ato me një partner përpara se të përgjigjen.

Gjuha shqipe

Realizimi i kuptimit Parashikim me terma paraprakë Mësuesi/ja /ja i njeh nxënësit me fjalorin e gjuhës shqipe dhe me drejtshkrimin e gjuhës shqipe. Mësuesi/ja shkruan në tabelë fjalë kyçe të tilla si: gjysh, gjuhë, fjalë të shkurtuara, mërzi, ngrënie fjalësh, nip

Ai/ajo u kërkon nxënësve të mendojnë për këto terma për dy minuta dhe u drejton pyetjen: Çfarë historie mund të mendoni ku t'i përfshini këto terma? të mendojnë skemën, personazhet dhe ngjarjet e një tregimi ku t'i përdorni këto fjalë kyçe.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

107

Pas 23 minutash mësuesi/ja i nxit nxënësit të krijojnë dyshe dhe t'i bashkojnë idetë e tyre në një tregim, ku njëri anëtar i dyshes duhet të bëhet gati për të rrëfyer tregimin e përpunuar. Nxiten nxënësit që të tregojnë para klasës tregimet e tyre që kanë krijuar{një ose dy dyshe}, për të cilat mësuesja duhet të japë falënderimet për punën e bërë, por pa thënë nëse janë të ngjashme ose jo me tregimin që do të dëgjojnë. Mësuesi/ja u thotë nxënësve të lexojnë në heshtje pjesën e re "O ba o ma ...." Reflektimi DLTA Ndalesa I. Fillojnë të lexojnë deri nuk i paskam parë. Nxiten nxënësit të shkruajnë në një copë letër fjalët dhë shprehjet që ata nuk kuptojnë dhe, pas evidentimit të fjalëve, së bashku me mësuesin/en, shpjegohet kuptimi i tyre. Mësuesi/ja i drejton nxënësve pyetjet: Ku shkoi gjyshi? A u prit me gëzim nga nipi? Si i thërriti Miri prindërit? Çfarë do të ndodhë më tej? Pse mendoni kështu? Cila fjali ju bën të mendoni kështu?

Ndalesa II. Në të njëjtën mënyrë kërkohet që nxënësit të lexojnë edhe pjesën e dytë deri te as gjysmën e mamit. Mësuesi/ja u drejton nje tjetër grup pyetjesh: Si ndodhi në tregim? A ju afrua parashikimit tuaj? Ç'mendoni se do të ndodhë më pas?

Ndalesa III. Në të njëjtën mënyrë, kërkohet që nxënësit të lexojnë edhe pjesën e tretë deri në fund. Mësuesi/ja /ja u drejton një tjetër grup pyetjesh:

108

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Cilat do të jenë problemet me gjyshin? Pse u mërzit e iku gjyshi? Cili personazh ju pëlqen më shumë? Pse mendoni kështu? Po ju i hani fjalët? A mund të jepni zgjidhje të tjera?

Kjo tabelë plotësohet në çdo ndalesë të bërë më parë.

Çfarë mendoni se do të ndodhë?

Çfarë provash keni?

Çfarë ndodhi?

U tregohet nxënësve nga është shkëputur kjo pjesë dhe u rekomandohet libri "Shoku i ri i bankës". Detyrë: Kërkohet që nxënësit të bëjnë një listë me disa fjalë të shkurtuara.

Shnim Në orën tjetër të kësaj teme mund të lexohet pjesa me intonacionin e duhur, të tregohet përmbajtja, të kryhet lojë në role.

Tema: Kaligramet

Linja: Të shkruarit Objektivat: N fund t kësaj teme mësimore nxënësi duhet: Të dallojë se çfarë janë kaligramet; Të tregojë kuptimin e kaligrameve në libër; Të krijojë një kaligram duke përshkruar shokun apo shoqen ose një personazh të preferuar; Të listojë veprimtaritë që kryejnë së bashku. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Bised e lir Realizimi i kuptimit Punë në çift Reflektimi Punë e pavarur Mjete: Libri, fletore, letra me ngjyra, bojëra.

Zhvillimi i mësimit Nxiten nxënësit të bëjnë bisedë rreth lojërave duke u ndalur te lojërat që pëlqejnë më shumë. Më pas njihen me: kaligramet, si lojë gjuhësore që ka të bëjë më vendosjen e fjalëve në mënyrë të tillë që të tregojë pikërisht atë gjë për të cilën po flitet. Njihen me poezinë për retë. Lexohet poezia nga disa nxënës. Në çift nxënësit gjejnë se për çfarë flasin dy kaligramet e tjera (për gjethen e lulen). Më pas kërkohet që nxënësit të punojnë të pavarur ose duke bashkëvepruar në çift për të krijuar një kaligram për një mik të preferuar ose personazh. Lexohen kaligramet dhe nxënësit vlerësojnë punët më të mira. Detyr: Kërkohet të shkruhen foljet që përdoren te kaligrami.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

109

Tema: Zgjedhojmë foljen në kohën e tashme

Linja: Njohuri rreth gjuhës. Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të listojë veprimet që bëri dje tani e ato që do të kryejë më vonë; Të dallojë se çfarë shpreh folja në kohën e tashme; Të shoqërojë foljet e dhëna me përemrat e duhur; Të përshtatë foljen në kohën e vetën e duhur; Të zgjedhojë folje në kohën e tashme. Strategji dhe teknika. Evokimi: Marrëdhënie: pyetje përgjigje Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar Reflektimi: Praktikë e pavarur Mjete dhe materiale burimore: libri dhe fisha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Marrëdhënie: pyetje përgjigje Mësuesi/ja shkruan në tabelë fjalë: Dje Tani Pastaj Poshtë fjalëve Mësuesi/ja shkruan veprime që kanë bërë nxënësit. Afërsisht nxënësit do të japin këto përgjigje dhe Mësuesi/ja /ja mbush kolonat.

Dje Hëngra Luajta Fjeta

Tani po dëgjoj po shikoj po mësoj

Pastaj do të shkruaj do të iki do të pushoj

Kërkohet që nxënësit të plotësojnë individualisht ushtrimin nr.1 në libër me një veprim që kanë bërë dje, çfarë po bëjnë tani, çfarë do të bëjnë më pas. Mësuesi/ja u kërkon të përqendrohen te kolona e dytë. Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar.

Pyeten nxënësit se çfarë tregojnë foljet në kolonën e dytë. Dilet në përfundimin se foljet në kohën e tashme tregojnë veprimin që kryhet tani në këtë moment. Kërkohet që nxënësit të plotësojnë ushtrimin 2 duke plotësuar zgjedhimin foljes bëj.

Ti po bën detyrat e shtëpisë. Ai po bën detyrat e shtëpisë etj.

110

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Reflektimi: Praktikë e pavarur Kërkohet që nxënësit të lexojnë ushtrimin dhe të zgjedhojnë në fletore foljet lexoj e lyej ndërsa folja filloj jepet detyrë. Kontrollohen zgjedhimet e nxënësve dhe bëhen vlerësime. Në orën e dytë të kësaj teme, në fillim të orës, mund të bëhet një minitest e më pas të zhvillohen ushtrimet e mbetura.

Tema: Luajmë me tekstin

Linja: T lexojmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të lexojë me vëmendje për të gjetur radhën e teksteve; Të përcaktojë vendndodhjen e secilit prej teksteve; Të respektojë shenjat e pikësimit; Të vendosë nga një titull për secilën pjesë; Të tregojë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve të tjerë. Strategji dhe teknika: Evokimi Punë në grupe Realizimi i kuptimit Lexim, punë e pavarur Reflektimi Analizë Mjete: libri i nxënësit, fletë të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Kërkohet që nxënësit të numërojnë 1, 2, 3, 4 dhe të ndahen në grupe, duke marrë njëri tekstin që është i pari, tjetri të dytin e më pas të tretin e të katërtin. Të ndarë në katër grupe duke punuar në punë të pavarur nxënësit do të gjejnë vendndodhjen e tekstit që u ka rënë, do të japin një titull dhe një mesazh për të, duke e shoqëruar me vizatim. Kërkohet që nxënësit të punojnë në grupe dhe të lexojnë sipas radhës së duhur duke ekspozuar dhe punën e secilit grup. Shihen punët, vlerësohen grupet nga njëri ­ tjetri për leximin, mesazhin dhe vizatimin. Gjendet një mesazh për të gjithë pjesën. Nxënësit vlerësojnë mendimet e njëri tjetrit. Mësuesi/ja pyet nxënësit se a do t'u pëlqente të takonin një zanë dhe çfarë do t'i kërkonin asaj të bënte për to? Detyr: Kërkohet që nxënësit të përshkruajnë një lëndinë me lule e ta shoqërojnë me vizatim.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

111

Tema: Shkrimi i foljeve në kohën e tashme

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të dallojë mënyrën e të shkruarit në kohën e tashme të disa foljeve; Të vendosë foljet e kohës së tashme në vetën e numrin e duhur; Të vërë në dukje foljet e shkruara gabim duke i korrigjuar ato. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Shkrim i lir Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar Reflektimi Praktikë e pavarur Mjete: libri i nxënësit, fisha të ndryshme me folje që mbarojnë me shkronjën "j".

Zhvillimi i mësimit Mësuesi/ja vendos në tabelë një fishë në të cilën janë disa folje që në kohën e tashme mbarojnë me shkronjën "j": Luaj, këndoj, mendoj, mësoj, lyej, thyej, vështroj, shikoj. Kërkohet që nxënësit të lexojnë foljet për disa minuta e më pas të shkruajnë 5 folje që mbarojnë me "j" në kohën e tashme., të cilave mësuesi/ja u hedh një sy të shpejtë dhe gabimet që vë re i shkruan në tabelë. P.sh. mund të ketë raste të tilla si "mësoj" dhe jo "mësoi", "thaj" dhe jo "thanj", "zbukuroj" dhe jo "zbukuronj". Kërkohet që nxënësit të punojnë në mënyrë të pavarur ushtrimin 3: Era fryn dhe degët e pemëve vërshëllejnë. Tani e ndjej veten krejt të pasigurt. Korrigjohen fletoret e nxënësve dhe gabimet vihen në dukje në tabelë. Mund të bëhet edhe një diktim me folje të ndryshme. Detyr: Jepet ushtrimi 4 në të cilin kërkohet që nxënësit të korrigjojnë tekstin p.sh. "Vazhdojnë sulmet e tyre të njëpasnjëshme".

112

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Sëpata dhe lisi plak

Linja: T lexojmë Objektivat: Në fund të temës së mësimit, nxënësi duhet: Të dëgjojë me vëmendje shokun duke prezantuar shqetësimin e tij për tiparin e mburravecit; Të ushtrohet në veprimtari bashkëvepruese dhe të ndjejë përgjegjësinë vetjake në arritjen e qëllimit të grupit; Të tregojë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve në vendimmarrje; Të përshkruajë rrugën që bën druri për t'u bërë mobilie.

Strategji dhe teknika: Evokimi Veprimtari Realizimi i kuptimit Lexim Reflektimi Role të specializuara, tabela e konceptit Mjete dhe materiale burimore: libri, tregime e përralla të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Veprimtari. Kërkohet që nxënësit të shkruajnë të gjithë nga një mendim për shprehjen"e vogël, por punën e bën të madhe" dhe t'i lexojnë ato, si dhe të sjellin raste të ndryshme kur kanë parë dikë që të mburret, ose të tregojnë fabula a përralla. Realizimi i kuptimit: Lexim Lexohet pjesa në heshtje "Sëpata dhe lisi plak" dhe kërkohet që nxënësit të dallojnë se sa janë afruar me shkrimin që kanë shkruar ato. Shpjegohen në tabelë fjalët e reja "i krekosur", "kleçkë", "dëllinjë", "i pamposhtur". Reflektimi: Role të specializuara, tabela e konceptit Nxënësit caktohen në grupe bazë prej katër ose pesë vetash. Brenda çdo grupi, nxënësit caktojnë numrat 1, 2, 3, 4, 5. Numërohen nga 1 deri në 4 ose 5, secilit i jepet njëri prej roleve të përmendur me poshtë. Përpara se të fillojë veprimtaria, teksti duhet të jetë lexuar në heshtje nga nxënësi/ja dhe mësuesi/ja duhet të ndajë rolet e mundshme: Gjetësi i citimeve: Detyra e këtij nxënësi është që të zgjedhë disa pjesë të caktuara nga teksti, të cilat grupi dëshiron t'i dëgjojë të thëna me zë të lartë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

113

Hulumtuesi: Detyra e këtij nxënësi do të jetë të japë informacion paraprak për çdo temë që lidhet me tekstin. Bërësi i pyetjeve: Detyra e këtij nxënësi është që të shkruajë pyetje (përpara diskutimit) për të cilat do të flasë grupipyetje që ai/ajo dëshiron të diskutojë me të tjerët. Gjetësi i fjalëve: Detyra e këtij nxënësi është që të gjejë fjalë të reja, të rëndësishme, të çuditshme për t'ia vënë në dukje grupit për diskutim. Interpretuesi i personazheve: Detyra e këtij nxënësi është që të mendojë me kujdes për personazhet dhe t'i diskutojë ata me nxënës të tjerë. Për një diskutim të caktuar, kërkohet që të zgjidhen vetëm rolet më të dobishme. Nxënësit duhet t'i provojnë të gjitha rolet me rotacion. Secili nxënës duhet të ketë shumë role në diskutime të ndryshme, pasi përvoja e grumbulluar nga këto role të ndryshme do të zgjerojë horizontin e secilit nxënës. Kini kujdes, mos i kushtoni shumë rëndësi roleve por veprës letrare. Kryerja e roleve nga nxënësit është mjeti për të arritur qëllimin që nxënësit të diskutojnë mendimet e tyre për pjesën. Pasi diskutimi të ketë nisur, mund ta shmangni dhe ta lini bisedën të rrjedhë lirshëm. Klasa ndahet në katër grupe. Plotësohet tabela e koncepteve.

KUSH?

KUR?

KU?

ÇFARE?

SI?

Zgjidhet një përfaqësues grupi me rolin e raportuesit, kurse të tjerët lëvizin në grupet e tjera në interval kohe çdo pesë minuta duke dëgjuar raportuesin, por edhe duke e plotësuar përgjigjen me ide të tjera në qoftë se ka. Kjo temë bëhet në dy orë e nxënësit mund të luajnë në role, të ndajnë pjesën në nënpjesë dhe të gjejnë një titull tjetër për pjesën.

Detyr: Kërkohet nga nxënësit që të përshkruajnë rrugën që bën druri për t'u bërë mobilje.

114

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Të mbrojmë pyjet

Linja: T shkruajmë Objektivat: Në fund të temës së mësimit, nxënësit duhet: Të diskutojë për problemet e mjedisit në qytetin e tij pranë shkollës a lagjes; Të plotësojë fjalët mungesore; Të listojë dëmet që i janë bërë mjedisit pranë shkollës; Të krijojë në grup një poster ku të jepet një mesazh për banorët e lagjes a qytetit për mbrojtjen e mjedisit. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Film i shkurtr Realizimi i kuptimit ­ Lexim Reflektimi Punë në grupe Mjete dhe materiale burimore: videoprojektor, lap top, libri, postera, tabakë, lapsa e letra me ngjyra.

Zhvillimi i mësimit Me anë të një filmimi të shkurtër (nëse mundet të sigurohet) apo posterave të ndryshëm, nxënësit duhet të përshkruajnë a të tregojnë problemet e mjedisit në qytetin e tyre, pranë shkollës apo pranë lagjes së tyre. Është e rëndësishme që Mësuesi/ja të këmbëngulë që nxënësit të japin sa më shumë detaje për ambientin pranë shkollës a lagjes së tyre. Duke nisur nga mësimet e diturisë nxënësit duhet të përdorin terminologjinë e duhur të fjalëve për këtë temë. Lexohet pjesa dhe kërkohet që nxënësit të vlerësojnë punën e fëmijëve në ndihmë të pyllit dhe të nxjerrin mësim për të mbrojtur mjedisin në lagjen e tyre apo pranë shkollës. Kërkohet që nxënësit të plotësojnë fjalët mungesore në ushtrimin 1 dhe t'u japin përgjigje pyetjeve të librit. Punë në grupe: Ndahet klasa në 3 grupe dhe në libër për secilin grup janë dhënë situatat përkatëse. Pyetjet që kërkojnë argument nga nxënësit janë: Çfarë ka ndodhur? Çfarë duhet bërë? Kërkohet që grupi 3 të bëjë edhe një listë ku të tregojë dëmet që i janë bërë mjedisit. Kërkohet nga nxënësit që në grupe të punojnë për vizatimin e posterit për të dhënë mesazhin për shokët dhe gjithë banorët se mjedisi duhet ruajtur. Dëgjohet mesazhi i secilit grup dhe nxitet debati.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

115

Argumentohet çdo detaj i hedhur për vizatim dhe posteri më i arrirë vendoset në murin e klasës, por edhe në atë të shkollës në qoftë se duhet. Detyr: Mësuesi/ja u kërkon nxënësve të ndahen në grupe ku secili grup të bëjë një poster për mbrojtjen e mjedisit ku banon.

Tema: Ndal ndotjes së ajrit

Linja: T flasim Objektivat: Në fund të temës së mësimit, nxënësit duhet: Të dëgjojë me vëmendje shokun duke prezantuar secili shqetësimin për ndotjen e mjedisit. Të diskutojë në grup se cilat janë dëmet më të mëdha që i bëhen mjedisit. Të mbajë qëndrim kritik ndaj ndotjes duke i menduar për një zgjidhje. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Lexim, loj n role Realizimi i kuptimit Marrëdhënia pyetjepërgjigje Reflektimi Imagjinatë e drejtuar Mjete dhe materiale burimore: libri, pamje të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Lexim. Lexohet pjesa që është në libër, ndahen nxënësit në personazhe Besa e Miri dhe u kërkohet të luajnë pjesën në role. Marrëdhënia ­ pyetje ­ përgjigje. Pyeten nxënësit: Pse shpesh njerëzit dalin shëtitje në mjedise të gjelbra? Pse ajri duhet të jetë i pastër? Si dhe pse e dëmtojnë makinat mjedisin? Nga se ndotet tjetër mjedisi e sidomos ajri? Njihen nxënësit me datën 22 shtator, si dita pa makina. U kërkohet nxënësve të mbyllin sytë dhe të imagjinojnë sikur janë në një qytet, i cili ka shumë trafik, por njerëzit e tij kanë vendosur të mos i përdorin më makinat dhe në qarkullim nuk ka asnjë makinë. Të imagjinojnë sikur mbushen me frymë dhe thithin ajrin e pastër të qytetit pa makina e që aty nuk ka nevojë për përdorimin e semaforit dhe secili mund të ecë pa frikë në rrugë. Sa mirë që ndjehen fëmijët në këtë qytet. Ato do të donin të jetonin gjithmonë në qytetin pa makina. Nxiten nxënësit të vazhdojnë imagjinatën me sy mbyllur. Sa mirë luhet në rrugën që ka qenë e makinave. Vajzat luajnë me litar e djemtë luajnë futboll ose luajnë së bashku topa djegësi. Prindërit janë të qetë se nuk ekziston rreziku i

116

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

makinave. Në rrugë ka shumë pastërti. Njerëzit i hedhin plehrat me kujdes te secili prej tre koshave të plehrave. Mësuesi/ja u kërkon t'i hapin sytë dhe të vazhdojnë të mendojnë për këtë qytet që nuk ekziston, duke u drejtuar edhe pyetjen: Si mund t'i thuhet stop ndotjes së mjedisit? Detyr: Kërkohet të shkruhet një shkrim me temë "Mjedisi i pastër, jetë e shëndetshme".

Tema: Syri i detit

Linja: T lexojmë Objektivat: Në fund të temës së mësimit, nxënësit duhet: Të lexojë duke respektuar teknikën e të lexuarit dhe shenjat e pikësimit në mënyrë të vetëdijshme; Të interpretojë atë që lexon; Të dallojë kuptimin e drejtpërdrejtë dhe të figurshëm të fjalëve dhe të shprehjeve me vlera artistike dhe gjuhësore në materialin që lexon; Të gjejë mesazhin e pjesës duke respektuar diversitetin e ideve të shokëve; Të japë detaje shtesë rreth pjesës duke e pasuruar me përvoja personale. Strategji dhe teknika: Evokimi Lexim Realizimi i kuptimit Marrëdhënie pyetjepërgjigje. Reflektimi Rrjet diskutimi Mjete: libri, foto të farit.

Zhvillimi i mësimit Kërkohet që nxënësit të lexojnë pjesën, të njihen me personazhet dhe me atë që i ka ndodhur atyre. Shpjegohen fjalët e reja në tabelë: i vakët, horizonti, agim. Lexohet pjesa me zë nga nxënës të ndryshëm Lexohet pjesa dhe kërkohet që nxënësit të interpretojnë atë që lexuan duke iu përgjigjur pyetjeve. Në cilin vend kishte shkuar zana me pushime? Çfarë pa ajo atje? A e gjeti ajo të nesërmen atë që pa?

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

117

A e kishte ngatërruar me të vërtetë vëllai farin me syrin e detit? Kujt i drejtoheni ju kur keni paqartësi? Rrjet diskutimi, shoqëruar me pyetje, si: A ju duket me vlerë shakaja e vëllait? Po. Jo. Pse?

Detyr: U kërkohet nxënësve të vizatojnë një vend që ju pëlqen për të kaluar pushimet dhe të argumentojnë pse ju pëlqen

Tema: Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me "t" në kohën e tashme

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore, nxnsi duhet: Të dallojë mënyrën e të shkruarit në kohën e tashme të disa foljeve; Të tregojë rastet në të cilat këto folje janë përdorur gabim; Të vërë në dukje foljet e gabuara të një teksti duke i korrigjuar ato. Strategji dhe teknika: Evokimi Informacion i ri Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar Reflektimi Praktikë e pavarur Mjete: libri i nxënësit, fisha të ndryshme me folje që mbarojnë me shkronjën "t" në kohën e tashme.

Zhvillimi i mësimit Vendos Mësuesi/ja në tabelë një fishë në të cilën janë disa folje që në kohën e tashme mbarojnë me shkronjën "t". Kollufit, ndritin, shëtitin, përgatit, etj. Kërkohet që nxënësit të lexojnë foljet për disa minuta. Më pas u kërkohet të shkruajnë 5 folje që mbarojnë me "t" në kohën e tashme, të cilave Mësuesi/ja u hedh një sy të shpejtë dhe gabimet që vë re i shkruan në tabelë. P.sh. mund të ketë raste të tilla si "ndrisin" dhe jo "ndritin". "Shëtitin" dhe jo "shëtisin". Hapet libri dhe kërkohet që nxënësit të punojnë ushtrimet. U kërkohet nxënësve që në ushtrimin 1 të shënojnë me "tik" se cili nga nxënësit është përgjigjur saktë (fëmija, motra, djali).

118

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Punohet nga nxënësit në mënyrë të pavarur ushtrimi 2, ku kërkohet që nxënësit të shkruajnë si duhet foljet në kllapa (rritin, këputim, përgatitet, etj). Mësuesi/ja udhëzon nxënësit të punojnë ushtrimin 4 në fletore dhe të rishkruajnë tekstin duke bërë korrigjimet e nevojshme: Dorina po lut për ndihmë shoqen e bankës dhe ajo matet t'ia japë. Më çudit sjellja e saj se Dorinës i shndrit mirësia në fytyrë. Korrigjohen fletoret e nxënësve dhe gabimet vihen në dukje në tabelë. Detyr: Ushtrimi 3. Sugjerim Të bashkohen fjalitë dhe të shkruhen ato në fletore.

Tema: Aty ku ka njerëz të mirë

Linja: T lexojmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore, nxnsi duhet: Të dallojë vargjet e poezisë nga intonacioni, shenjat e pikësimit, rimën. Të lexojë me intonacion dhe me zë të lartë poezinë, për të tingëlluar sa më bukur. Të analizojë duke e përshkruar, duke krahasuar, duke e shoqëruar portretin njeriut të mirë. Të përshkruajë njeriun e mirë që ai njeh duke argumentuar pse mendon që ai është i tillë. Strategji dhe teknika: Evokimi Kubimi Realizimi i kuptimit Lexim Reflektimi Pesëvargësh Mjete: libri, përvoja jetësore.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Kubimi Mësuesi/ja prezanton kubin me titull "Aty ku ka njerëz të mirë", së bashku me pyetjet e tij, para klasës. Klasa ndahet në 3 grupe të mëdha. Merret një kub kartoni dhe në faqet e kubit shkruhen kërkesat. Mësuesi/ja ia jep kubin grupeve, të cilat duhet t'u përgjigjen kërkesave të shkruara në kub.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

119

Përshkruaje: Krahasoje: Shoqëroje:

Përshkruaj një njeri të rritur që të pëlqen. Më kë ngjason ai/ajo? Nga se ndryshon nga të tjerët? Çfarë ju bën të mendoni kur lexoni fjalën njeri i mirë?

Mësuesi/ja shpërndan poezinë e copëzuar në fishe. Nxënësve u kërkohet që të mendojnë për mënyrën se si mund t'i vendosin me radhë sipas kuptimit për të shprehur një mendim këto fishe, duke krijuar kështu poezinë e saktë. Realizimi i kuptimit: Lexim Lexohet poezia nga të gjitha grupet. Mësuesi/ja bën edhe sqarimet e nevojshme për fjalët me kuptim të figurshëm të pjesës. Plotësohet një pesëvargësh për njeriun e mirë. Njeri i mirë Lexohen pesëvargëshat dhe diskutohet me nxënësit se ku i takojmë njerëzit e mirë, në shkollë, në rrugë, në çdo shtet. Nga se dallohen ato? Pse ti thua për dikë që është njeri i mirë?

Detyr: Kërkohet nga nxënësit të përshkruajnë një njeri që është i mirë për ta duke argumentuar idenë e tyre.

Tema: Dita e Pavarësisë

Linja: T shkruajmë Objektivat: N fund t ksaj teme msimore nxnsi duhet: Të flasë për ditën e pavarësisë si dita e flamurit; Të përshkruajë flamurin shqiptar si simbol i kombit tonë; Të bëjë një krijim për flamurin duke e shoqëruar me vizatim. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Marrdhnie pyetjeprgjigje. Realizimi i kuptimit ­ Pun e pavarur. Reflektimi ­ Krijim. Mjete: libri, përvoja jetësore, lapsa, letra me ngjyra.

Zhvillimi i mësimit Në fillim të kësaj ore nxënësit shohin fotot e ndryshme që kanë sjellë për ditën e flamurit.

120

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Mësuesi/ja nxit bisedën duke u bërë edhe pyetje, si: Çfarë dinë për këtë ditë? Ku e kanë mësuar? Si e kanë quajtur ndryshe këtë ditë? Më pas kërkohet të plotësojnë fjalët mungesore në tekst. Për 28 Nëntorin e vendosëm të shkonim në qytetin e Vlorës. Për këtë morëm leje në drejtori. Ja dhe mëngjesi i shumëpritur erdhi. Lexohet ushtrimi i plotësuar nga nxënësit dhe më pas diskutohet rreth tij. U kërkohet nxënësve që të plotësojnë ushtrimet e të përshkruajnë se si festohet, përjetohet Festa e Pavarësisë në shkollën e tyre dhe si e ndjejnë ata. Nxnsit bjn nj krijim t shkurtër pr flamurin dhe i lexojnë ato. Vlerson krijimet duke cilësuar m t mirat. Detyr: T shkruaj Himnin e flamurit.

Tema: Sjellësi i zjarrit

Linja: T lexojë Objektivat: Në fund të temës së mësimit, nxënësit duhet: Të dëgjojnë me vëmendje shokun duke prezantuar shqetësimin e tij për ndotjen e mjedisit; Të ushtrohet duke bërë dallimin ndërmjet gjërave që dinë, atyre që duan të dinë dhe atyre që mësojnë; Të tregojë fjalë të ndryshme që janë formuar nga bashkimi i dy fjalëve; Të bëjë dallimin ndërmjet një legjende dhe tregimi.

Strategji dhe teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit ­ Pun n grupe; Di, dua të di, mësova Reflektimi ­Diagrami i Venit Mjete: libri, përvoja jetësore, libra enciklopedikë.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Stuhi mendimi Në këtë orë mësesi/ja pyet se çfarë dinë nxënësit për zjarrin dhe nxiten nxënësit të tregojnë atë që dinë ose që kanë mësuar apo përgatitur.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

121

Realizimi i kuptimit ­ Pun n grupe; Di, dua të di, mësova Nxënësit ndahen në grupe dhe punojnë sipas një ecurie të tillë dhe u kërkohet të shfletojnë materialet që kanë përgatitur apo dhe librat që kanë marrë me vete dhe të plotësojnë tabelën.

zjarri

Di

Dua t di

Msoj

Në fillim plotësohet kolona e parë me atë që ato dinë për zjarrin. Më pas lexohet në kolonën e dytë, ku kërkohet që nxënësit të shkruajnë atë që ato duan të dinë nga teksti dhe në kolonën e tretë atë që mësuan nga teksti. Më pas kërkohet që nxënësit të lexojnë atë që kanë shkruar, të nxjerrin fjalët e reja dhe disa prej tyre të lexojnë pjesën. Nxënësve u mësohet se çfarë është legjenda.

Ngjarje jo reale të fenomeneve natyrore, apo shpjegojnë karakteristika të vendeve luleve apo kafshëve.

Reflektimi ­Diagrami i Venit Nxiten nxënësit të krahasojnë një tregim që ato e zgjedhin vetë me legjendën që të kuptojnë më mirë ndryshimin ndërmjet tyre.

Gjatë leximit nxënësve u kërkohet të nxjerrin fjalët që nuk i kuptojnë dhe më pas shpjegohet se si janë formuar fjalët flakëhedhës, zjarrndezës, zjarrsjellës.

Detyr: Kërkohet të shpjegojnë kuptimin e shprehjeve depërtoi në mal, iu përcëlluan ijet, u sul si shigjetë.

122

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Zgjedhimi i foljeve në kohën e ardhme

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: N fund t ksaj teme msimore, nxnsi duhet: Të tregojë veprimet që do të kryejë më vonë. Të dallojë se çfarë shpreh folja në kohën e ardhme. Të shoqërojë foljet e dhëna me përemrat e duhur. Të përshtatë foljen në kohën e vetën e duhur. Të zgjedhojë folje në kohën ardhme. Strategji dhe teknika. Evokimi Marrëdhënia pyetje ­ përgjigje. Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar. Reflektimi Praktikë e pavarur. Mjete dhe materiale burimore: libri dhe fisha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit. Evokimi: Marrëdhënia pyetje ­ përgjigje. Mësuesi/ja shkruan fjalët në tabelë. Përsëritet zgjedhimi i foljes në kohën e tashme. Kujtohen se çfarë tregon folja në kohën e ardhme, si dhe theksohet se folja në kohën e ardhme tregon një veprim që do të kryhet më vonë. Pyeten nxënësit: Çfarë do të bëjnë pas mësimit? Do të luajmë. Shihen format që merr folja luaj në kohën e ardhme.

Unë do të luaj. Ti do të luash. Ai do të luajë.

Ne do të luajmë. Ju do të luani. Ata ato do të luajnë.

Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar. Kërkohet që nxënësit të nxjerrin përfundimet për foljen në kohën e ardhme dhe t'i vendosin fishat në një vend të dukshëm.

Ushtrimi 2. Nxënësit të njihen me zgjedhimin e foljes në kohën e ardhme.

Unë do të jem /kem. Ti do të jesh/kesh. Ai do të jetë /ketë.

Ne do të jemi /kemi. Ju do të jeni / keni. Ata do të jenë /kenë.

123

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

Reflektimi: Praktikë e pavarur. Kërkohet që në ushtrimet e mëposhtme nxënësit t'u përgjigjen pyetjeve. Çfarë do të bësh ti nesër? Unë do të pushoj, etj. Ushtrimi 3. Zgjedhohen foljet në kohën e ardhme.

Unë do të ha. Ti do të hash. Ai, Ajo do të hajë.

Në do të hamë. Ju do të hani. Ata, Ato do të hanë.

Detyr: Ushtrimet 5 dhe 6 jepen përkatësisht detyrë shtëpie për secilën nga orët e kësaj teme.

Tema: Çdo të bëhem kur të rritem?

Linja: Të shkruajmë Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet të: Të dallojë profesionet e ndryshme. Të flasë për profesionet duke bashkëbiseduar me shokët. Të vërë në dukje profesionet që i pëlqejnë dhe pse i pëlqejnë. Strategji dhe teknika. Evokimi ­ Pun n dyshe Realizimi i kuptimit Punë në grupe Reflektimi Lojë enigmë

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Pun n dyshe Punë në grupe të vogla dyshe rreth temës "Çdo të bëhem kur të rritem?". Duke parë figurën në libër drejtohet pyetja: Çfarë dëshiron të bëhet Ina, po Beni? Nxënësit të lirë duhet të japin mendimet e tyre, disa prej të cilave shkruhen në tabelë. Realizimi i kuptimit: Punë në grupe Duke punuar përsëri në grupe nga 1 në 5 do të diskutohet rreth këtyre çështjeve. Grupi I Fëmijët janë kureshtarë. Grupi II Fëmijët gjejnë zgjidhje të çuditshme.

124

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Grupi III Fëmijët krijojnë miqësi të reja. Grupi IV Prindërit duhet t'i dëgjojnë fëmijët. Grupi V Miqësia dhe dashuria sjellin paqe e mirëkuptim. Secili grup sjell edhe shembuj nga jeta e përditshme. Shihet ushtrimi 3 nxënësit do t'i zgjedhë me komentim pse? E veçantë dhe interesante është përgjigjja për pyetjet "Si e mendoni veten pas 10 vjetësh? Pas 20 vjetësh? Pas 30 vjetësh? Mund edhe të vizatojë veten në profesionin që dëshiron". Reflektimi: Lojë enigmë. Shihet ushtrimi 3. Nxënësit do të gjejnë një punë që lidhet me njërin prej profesioneve, emërtimi i të cilit është shënuar në thes, dhe do t'u drejtojë pyetje shokëve për të gjetur se cili është ky profesion. Me ndihmën e emërtimeve të profesioneve të dhëna në thes nxënësit duhet të gjejnë se me çfarë merret ky profesion, luajnë me shokun e bankës. Ka 10 mundësi për të gjetur punën e atij profesioni. Nxënësi fitues vlerësohet dhe bën edhe vlerësime për shokët. Në varësi të kohës, nxënësve mund t'u lihet edhe kjo detyrë. Ushtrim 4. Punohet në fletore dhe diskutohet me nxënësit se çdo të bëhen kur të rriten zogu i pulës ­pulë ose gjel, djaliburrë, viçilopë, kecicjap ose dhi, qengji bëhet dele ose dash, vajza grua, sythigjethe, etj.

Detyr: Ushtrimi 3 do të punohet në shtëpi duke kërkuar që nxënësit të gjejnë se çfarë bëjnë macja, ujku, dhelpra, etj.

Tema: Po të doja...

Linja: Të lexojmë Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të dallojë kuptimin e parë të fjalës dembelizëm; Të lexojë me intonacion duke interpretuar vjershën; Të tregojë raste të dembelizmit; Të diskutojë në grup për çështje të caktuara; Të përshkruajë cilësi të shokëve sipas mendimit të secilit në formë gjëegjëze për shokët. Strategji dhe teknika. Evokimi Lexim

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

125

Realizimi i kuptimit ­ Marrdhnie pyetjeprgjigje Reflektimi Lojë enigmë Mjete: Lexim, fjalë të urta rreth dembelizmit.

Zhvillimi i mësimit Mësimi fillon me leximin e vjershës dhe më pas flitet për fjalën dembelizëm. Shpjegohet fjala zevzek (një njeri i lëvizshëm që nuk rri në vend). Nxënësit mund të grupohen në grupe dhe të diskutojnë rreth kësaj fjale dhe rasteve të dembelizmit. Pastaj kërkohet nga përfaqësuesi i grupit të tregojë rastet e dembelizmit që janë diskutuar në grupin e tyre. Drejtohet pyetja: Çfarë i ndodh një fëmije dembel? Nxënësit të lirë duhet të japin mendimin e tyre. Kjo zhvillohet në formën e një stuhie mendimi se çfarë përfaqëson një njeri dembel ose një nxënës dembel. Më pas do të tregohen gazmore për dembelizmin dhe nxiten të luajnë përcaktimin e shokut më dembel të klasës. Kërkohet që nxënësit të plotësojnë karakteristikat e djalit në vjershë, duke iu përgjigjur pyetjeve: Çfarë bën dhe çfarë nuk bën ai? Pse nuk i bën ai këto? Kërkohet që nxënësit të plotësojnë disa karakteristika të një shoku, duke i ndarë në ato që i pëlqen dhe ato që nuk i pëlqen dhe tipare të karakterit të një shoku që janë të dukshme për shokët e klasës dhe t'i përshkruajnë në formë gjëegjëze për ta. Kështu luajnë nxënësit me gjëegjëzën e përshkrimit. Detyrë: Të shkruhet përmbajtja e vjershës në formë tregimi.

Tema: Më pëlqen

Linja: Të flasim Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të ushtrohet në veprimtari bashkëvepruese në një proces të rëndësishëm siç është loja; Të diskutojë në grup për të drejtën e të luajturit për çdo fëmijë; Të lexojë në mënyrë të vetëdijshme dhe të qartë; Të ndjekë radhën ose hapat e veprimeve që do të kryhen; Të përgjigjet në përshtatje me atë që i kërkohet; Të vërë në dukje atë ushqim e lojë që i pëlqen më shumë dhe i përshtatet më shumë.

126

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Strategji dhe teknika: Evokimi Veprimtari Realizimi i kuptimit Stuhi mendimi Reflektimi Lexim Mjete: libri, përvoja jetësore, lapsa letra me ngjyra.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Veprimtari Mësuesi/ja pyet se cili ka dëshirë të shpjegojë shprehjen "mos e humb durimin". Nxënësit japin shpjegime të ndryshme për këtë shprehje. Zhvillohet loja "Vigani shkurtabiqi". Luhet loja dhe Mësuesi/ja pyet nxënësit: Çfarë quhet ky aktivitet që bëmë? Lojë përgjigjen ata. Realizimi i kuptimit: Stuhi mendimi Mësuesi/ja tërheq vëmendjen e nxënësve për fjalën "Lojë" dhe krijon një stuhi mendimi. Mësuesi/ja drejton disa pyetje: Çfarë ke parasysh kur thua lojë? Çfarë ju kujton? Me kë luani? Ku luani? Si mund të organizojmë një lojë? Për çfarë shërben loja? Çfarë do të ndodhte në qoftë se nuk do të kishim njohur lojëra ose nuk do të kishim luajtur me shokët? Kërkohet nga nxënësit të tregojnë disa rregulla të lojërave që kanë luajtur? Çfarë ndodh në rast se nuk zbatohen rregullat e lojërave? Sugjerim I nxisni që t'i thonë të gjitha idetë që lidhen me temën, sado të çuditshme që të duken ato duke i kujtuar që nuk duhet të kritikojmë idetë e të tjerëve. Idetë të shkruhen siç i thonë nxënësit. Reflektimi Lexim Lexohet teksti "Më pëlqen" në heshtje. Plotësohet tabela individualisht në fletore nga nxënësit, me atë që i pëlqen dhe me atë që nuk i pëlqen. Kërkohet që në kolonën e parë nxënësit të shkruajnë atë që i pëlqen, në kolonën e dytë të shkruajnë nëse i pëlqen shumë. Në kolonën e tretë e të katërt të shkruajnë se sa i pëlqen pak apo aspak.

Lojë

Më pëlqen Të luaj Të këndoj

Shumë Po

Pak Pak

Asgjë

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

127

Lexohet tabela e plotësuar nga nxënësit dhe nxitet diskutimi me të gjithë për atë që e pëlqejnë shumë pak dhe aspak duke argumentuar përgjigjen. Më pas kërkohet që nxënësit të diskutojnë për ushqimet, duke dalluar vetë të rëndësishmet nga ato më të parëndësishmet, si dhe duke përcaktuar se cilat prej ushqimeve të dhëna në figurë janë më shumë të shëndetshme. Detyr: U kërkohet nxënësve të shkruajnë në dy kolona ushqimet, në të parën të rëndësishmet dhe në kolonën tjetër ato më pak të rëndësishmet.

Tema: Shprehje frazeologjike

Linja: Leksikologji Objektivat: Në fund të orës së mësimit nxënësi duhet: Të dallojë grupet e fjalëve që janë shprehje frazeologjike; Të plotësojë një fjalë të vetme me shprehje frazeologjike; Të zëvendësojë shprehje të ndryshme me një fjalë të vetme; Të shpjegojë kuptimin e fjalëve me anë të shprehjeve frazeologjike; Të krijojë fjali me shprehje të dhëna frazeologjike. Strategji dhe teknika: Evokimi Veprimtari Realizimi i kuptimit ­ Praktik e drejtuar Reflektimi ­ Praktik e pavarur Mjete: libri, fisha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Veprimtari Në një tekst në fletore pune nxënësit të tregojnë me gojë llojin e formimit të fjalëve me shkronja të zeza duke argumentuar përgjigjet e tyre. Mësuesi/ja u kujton nxënësve pjesën Bubulino, çfarë po i ndodhte babit dhe Bubulinos? "Ato nuk po merreshin vesh... ". Babi përdorte disa shprehje që Bubulino nuk po i kuptonte, sepse ai përdorte disa shprehje frazeologjike. Kujtojnë disa shprehje të babait. Realizimi i kuptimit: Praktik e drejtuar Punohet ushtrimi 1 ku kërkohet të shpjegohen me një fjalë të vetme shprehjet e mëposhtme:

128

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Mbush mendjen ­ vendosi, shkel e shko kot, me sy hapurzgjuar, ia shohin sytë shikon, s'i pushon goja s'flet, e ka gjuhën e gjatë flet shumë.

Grupet e fjalëve që shprehin një kuptim të vetëm dhe si të tilla përdoren së bashku quhen shprehje frazeologjike.

Kërkohet nga nxënësit që të bashkojnë me shigjetë shprehjen frazeologjike me fjalën me kuptim të njëjtë: hap sytë mendon, vë ujin në zjarr kujdeset, ia fut kot flet broçkulla. Reflektimi: Praktik e pavarur Ushtrimi 3. Kërkohet që të zëvendësohen shprehjet frazeologjike, me një folje. Ai nguli këmbë kot Ai këmbënguli kot. Tundu se iku ora Shpejto se u bë vonë, etj. Ushtrimi 4. Shpjegohet kuptimi i fjalëve të mëposhtme me anë të shprehjeve frazeologjike. Flet shumë s'i pushon goja. Vërejnuk ia ndau sytë. Gaboiia futi kot. I dobët i tharë në tym, etj. Ushtrimi 5. Kërkohet që nxënësit të formojnë nga dy fjali për secilën shprehje frazeologjike si ujët e pakët, Si veshka midis dhjamit, etj. Ky ushtrim mund të jepet detyrë shtëpie.

Tema: Mos e humb durimin bijë e nënës

Linja: Të lexojmë Objektivat: Në fund të orës së mësimit nxënësi duhet: Të dëgjojë me vëmendje shokun duke prezantuar veten; Të japë përgjigje për çdo ndalesë; Të reflektojë tipare pozitive, si dashurinë për fëmijët që kanë probleme të veçanta; Të vlerësojë sjelljet humane në raport me fëmijët në nevoja të veçanta; Të tregojë mesazhin e pjesës duke respektuar idetë e shokëve në vendimmarrje. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Koment figurash Realizimi i kuptimit Parashikim me terma paraprakë Reflektimi ­ Pun n grupe, tabela e konceptit

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

129

Mjete: libri, foto të ndryshme të fëmijëve me probleme të veçanta.

Zhvillimi i mësimit Evokimi: Koment figurash Nxënësit shohin disa foto dhe më pas nxiten të tregojnë se çfarë shohin në to edhe pse fëmijët po lexojnë kështu. Realizimi i kuptimit: Parashikim me terma paraprakë Jepen disa terma dhe nxënësve u kërkohet të bëjnë një shkrim të lirë për këto terma. Zamira padurim, mami, fëmijët që nuk dëgjojnë dhe nuk shikojnë

Reflektimi: Pun n grupe, tabela e konceptit Lexohen disa prej shkrimev të nxënësve dhe kur të lexohet pjesa, shihet se cili prej tyre i është afruar. Lexohet në heshtje pjesa "Mos e humb durimin bijë e nënës". Nxënësit caktohen në grupe bazë prej katër ose pesë vetash. Brenda çdo grupi, nxënësit caktojnë numrat 1, 2, 3, 4, 5. Numërohen nga 1 deri në 4 ose 5, secilit i jepet njëri prej roleve të përmendura me poshtë. Përpara se të fillojë veprimtaria, teksti duhet të jetë lexuar në heshtje nga nxënësit dhe Mësuesi/ja duhet të ndajë rolet e mundshme. Gjetësi i citimeve: Detyra e këtij nxënësi është që të zgjedhë disa pjesë të caktuara nga teksti, të cilat grupi dëshiron t'i dëgjojë të thëna me zë të lartë. Hulumtuesi: Detyra e këtij nxënësi do të jetë të japë informacion paraprak për çdo temë që lidhet me tekstin. Bërësi i pyetjeve: Detyra e këtij nxënësi është që të shkruajë pyetje (përpara diskutimit) për të cilat do të flasë grupipyetje që ai/ajo dëshiron të diskutojë me të tjerët. Gjetësi i fjalëve: Detyra e këtij nxënësi është që të gjejë fjalë të reja, të rëndësishme, të çuditshme për t'ia vënë në dukje grupit për diskutim. Interpretuesi i personazheve: Detyra e këtij nxënësi është që të mendojë me kujdes për personazhet dhe t'i diskutojë ata me nxënës të tjerë. U kërkohet nxënësve që për një diskutim të caktuar të zgjedhin vetëm rolin e nënës apo të Zamirës. Nxënësit duhet t'i provojnë të dyja rolet me rotacion. Secili nxënës duhet të ketë të dyja rolet që të marrë pjesë në diskutim dypalësh, në diskutime të ndryshme, pasi përvoja e grumbulluar nga këto role të ndryshme zgjeron horizontin e secilit nxënës. Tërhiqet vëmendje që të mos u kushtohet kujdes roleve, por veprës letrare.

130

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Kryerja e roleve nga nxënësit është mjeti për të arritur qëllimin që nxënësit të diskutojnë mendimet e tyre për veprën. Pasi diskutimi të ketë nisur, mund t'i shmangni dhe ta lini bisedën të rrjedhë lirshëm. Klasa ndahet në katër grupe. Plotësohet tabela e koncepteve.

KUSH?

KUR?

KU?

ÇFARË?

SI?

Zgjidhet një përfaqësues grupi në rolin e raportuesit, kurse të tjerët lëvizin në grupet e tjera në interval kohe çdo pesë minuta duke dëgjuar raportuesin, por edhe duke e plotësuar përgjigjen me ide të tjera në qoftë se ka. Më pas nxiten nxënësit të nxjerrin mesazhin e pjesës duke e vënë veten në vendin e Zamirës dhe duke vënë në dukje mësimin që nxirret nga kjo pjesë. Kjo temë do të zhvillohet në dy orë dhe nxënësit do të diskutojnë për nevojat e veçanta dhe se çfarë futen tek nevojat e veçanta. Do të tregohen rastet ndryshme që kanë dëgjuar dhe kanë parë dhe si kanë reaguar. Detyr: Të hartohet një ditar dypjesësh për pjesën që u pëlqen dhe komentin rreth saj.

Tema: Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e ardhme

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të dallojë foljet që shkruhen me "t" në fund në kohën e ardhme; Të kthejë foljet nga koha e tashme në kohën e ardhme; Të vërë në dukje foljet e shkruara gabim duke i korrigjuar ato. Strategji dhe teknika: Evokimi Informacion i ri Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar Reflektimi Praktikë e pavarur Mjete: libri i nxënësit, fisha të ndryshme me folje që mbarojnë me shkronjën "t" në kohën e ardhme.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

131

Zhvillimi i mësimit. Evokimi: Informacion i ri Vendos Mësuesi/ja në tabelë një fishë në të cilën janë shënuar disa folje që në kohën e ardhme mbarojnë me shkronjën "t". Ujit, përgatit, mat, rrit. U kërkohet të provojnë t'i kthejnë këto folje në kohën e ardhme. Nxënësit lexojnë foljet për disa minuta. Më pas u kërkohet që të shkruajnë 5 folje që mbarojnë me t në kohën e tashme, të cilat duhet t'i kthejnë në kohën e ardhme. Nxënësit mësojnë se:

Foljet që mbarojnë me "t" në kohën e tashme edhe në kohën e ardhme gjatë zgjedhimit ruajnë "t".

Realizimi i kuptimit: Praktikë e drejtuar Kërkohet që nxënësit në ushtrimin 1 të nënvizojnë foljet që mbarojnë me "t" në kohën e ardhme, duke i parë si janë shkruar ato. Mësuesi/ja u kërkon nxënësve të shkruajnë foljet në fleta e u hedh një sy të shpejtë dhe gabimet që vë re i shkruan në tabelë. P.sh mund të ketë raste të tilla si: do të përgatit, do ta stërvit, do të ujit, do të shëtit. Reflektimi: Praktikë e pavarur Shkruhen foljet në tabelë. Nxiten nxënësit të punojnë në mënyrë të pavarur ushtrimin 2, ku duhet të plotësojnë vendet bosh për zgjedhimin "do të ujit". Do të ujitë ; Do të ujit ; Do të ujitim ; Do të ujitni ; Do të ujitin, etj. Ushtrimi 3. Foljet do të shihet ushtrimi në libër Ushtrimi 4. Punohet në fletore. Nxiten nxënësit të rishkruajnë tekstin duke bërë korrigjimet e nevojshme. P.sh: Dorina po lut për ndihmë shoqen e bankës dhe ajo matet t'ia japë. Më çudit sjellja e saj se Dorinës i shndrit mirësia në fytyrë. Korrigjohen fletoret e nxënësve dhe gabimet vihen në dukje në tabelë.

Detyr: Ushtrimi 3 Sugjerim: Të bashkohen fjalitë dhe të shkruhen ato në fletore.

132

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Përshkruaj duke parë figurën

Linja: T shkruajmë Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të lexojë tekste për të gjetur se cili nga përshkrimet është i plotë; Të plotësojë tekstin me fjalë mungesore; Të përshkruajë kafshën që pëlqen me ndihmën e skemës. Mjete: fotografi kafshësh të ndryshme. Strategji dhe teknika: Evokimi Lexim; Realizimi i kuptimit Përshkrim; Reflektimi Vetëvlerësim; Zhvillimi i mësimit. Lexohen dy tekstet. Drejtohet pyetjet: Si ju duken përshkrimet? Cili prej tyre është më i plotë dhe pse? Kërkohet nga nxënësit të plotësojnë përshkrimin duke vendosur fjalët që mungojnë: Mbi dëborë janë dy arinj polarë në ngjyrë të bardhë dhe gri. Në putrat e ariut të madh është shtrirë një arush i vogël... Të plotësohet nga nxënësit ushtrimi. Të ndihmuar nga figurat e marra me vete dhe nga skema, të cilën e kanë në libër, nxiten nxënësit të përshkruajnë kafshën që u pëlqen duke ndarë

Ku jeton

Të dhënat fizike Koka, Putrat, Trupi, Lëkura

Me çfarë ushqehet

Sjellja

Lexohen përshkrimet dhe vetë nxënësit vlerësojnë punimet e njëritjetrit duke cilësuar më të mirat. Korrigjohen fletoret dhe bëhen vlerësime. Detyr: U kërkohet nxënësve të përshkruajnë një kafshë shtëpiake duke e shoqëruar me vizatim.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

133

Tema: Një ndodhi në rrugë

Linja: Të flasim Objektivat: Në fund të orës së mësimit nxënësi duhet: Të lexojë pjesën duke e komentuar atë; Të vlerësojnë situatën duke dhënë zgjidhje të ndryshme për të; Të analizojë ngjarjen duke mbajtur qëndrim kritik ndaj gabimit të fëmijëve. Strategji dhe teknika: Evokimi Lexim Realizimi i kuptimit Koment Reflektimi Analizë

Zhvillimi i mësimit Bëhet një bisedë e shkurtër me nxënësit për kafshët që ato shohin në rrugë dhe si sillen ato më to. Njihen më fëmijët në pjesën e leximit dhe me sjelljen e tyre ndaj qenit. Diskutohet për mundësi të ndryshme ndihme për qentë e braktisur. Nxiten nxënësit të japin zgjidhje të ndryshme për situatën si duhet të kishin vepruar më mirë. Zhvillohet një rrjet diskutimi duke iu përgjigjur pyetjes: T'i lëmë apo t'i ndihmojmë qentë në rrugë? Kërkohet që nxënësit të zhvillojnë debatin sipas përgjigjeve duke argumentuar përgjigjet e tyre.

Tema: Koha e pakryer e foljes

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të dallojë se çfarë shpreh folja në kohën e pakryer; Të vendosë foljet aty ku mungojnë në kohën e pakryer duke i përshtatur në vetë e në numër; Të zgjedhojë foljet në kohën e pakryer. Strategji dhe teknika Evokimi Garë shpejtësie

134

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Realizimi i kuptimit Informacioni i ri Reflektimi Praktikë e pavarur Mjete: Libri, tabelë me folje të zgjedhuara në kohën e pakryer.

Zhvillimi i mësimit Zhvillohet një garë shpejtësie midis nxënësve për zgjedhimin e foljeve në kohët që kanë mësuar. Caktohen dy nxënës të zhvillojnë garën dhe një tjetër i jep foljen dhe kohën kështu zhvillohet kjo garë midis tre grupe nxënësish.

Më pas nxënësit njihen me kohën e pakryer në të cilën folja shpreh një veprim që është kryer kohë më parë në mënyrë të vazhdueshme ose që ende nuk ka përfunduar.

Paraqitet një tabelë me zgjedhimin e foljeve "di", "kallëzoj", "marr", "blej", në kohën e pakryer. Lexojnë nxënësit dhe mësojnë zgjedhimin duke parë ndryshimin që merr folja gjatë zgjedhimit: Unë dija, kallëzoja, merrja, blija. Lexohet nga nxënësit disa herë zgjedhimi. Më pas u kërkohet nxënësve që në ushtrim të zgjedhojnë në kohën e pakryer foljet: Vij, luaj, pi, kap. Nxiten nxënësit të punojnë të pavarur për të zgjedhuar foljet dhe më pas ngrihen në tabelë nxënës të ndryshëm që t'i zgjedhojnë këto folje. Me këto ushtrime mund të mbyllet ora e parë e kësaj teme dhe në orën e dytë nxënësit do të vazhdojnë me radhë ushtrimet e tjera . Nga ecuria e mësimit Mësuesi/ja vazhdon ushtrimet në orën e dytë. Detyr:Ushtrimi 6

Tema: Fjalë të urta

Linja: Të flasim Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësit duhet: Të flasë për kuptimin e fjalëve të urta; Të dallojë ndryshimet midis fabulës dhe fjalës së urtë; Të analizojë kuptimin e drejtpërdrejtë të figurshëm të fjalëve të urta që lexuan. Strategji dhe teknika: Evokimi ­ Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit ­ Lexim zinxhir

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

135

Reflektimi Ditari dypjesësh Mjete e materiale burimore: libri, fjalë të urta. Zhvillimi i mësimit Evokimi: Stuhi mendimi Kërkohet nga nxënësit çfarë dinë për fjalët e urta me anë të një stuhie mendimi dhe shkruhen në tabelë të gjitha çfarë thonë nxënësit më pas theksohet se:

Fjalë të urta janë fjalë që shprehin mençuri dhe vlerësim.

Realizimi i kuptimit: Lexim zinxhir Lexohen fjalët e urta në libër nga nxënësit, njëri pas tjetrit. Kërkohet që nxënësit të përshkruajnë krahët e palloit, duke u drejtuar dhe disa pyetje. A janë me të vërtetë të bukur krahët e tij? Po dituria çfarë përfaqëson për njeriun? Pse bukuria e palloit krahasohet me bukurinë e njeriut? Pse thuhet se kur flet puna s'ka nevojë të flasë gjuha? A flet puna? Pse nuk është e nevojshme të flasë gjuha kur flet puna, etj?

Shumë vetë nuk e shohin mjerimin e të tjerëve, sepse ua zënë sytë të mirat që kanë. Diskutohet mjerimi, si kuptohet ai nga nxënësit dhe çfarë dinë për bashkëmoshatarët e tyre që rriten në mjerim? Kërkohet nga nxënësit të tregojnë se si e ndjejnë vetën para mjerimit të të tjerëve: indiferent, ndjejnë keqardhje, kërkojnë ndihmë, etj. Bëhen edhe pyetje të tjera. Çfarë ndryshimi kanë fjalët e urta dhe fabula? A të pëlqejnë fjalët e urta? Çfarë tregojnë ato?

Kërkohet që të punohet me shkrim në formën e ditarit dypjesësh njëra nga fjalët e urta. Reflektimi: Ditari dypjesësh

Fragmenti Palloin e zbukurojnë krahët, njeriun dituria Komente

Detyr: Nxënësve u lihet detyrë të gjejnë fjalë të urta.

136

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Drejtshkrimi i foljeve që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer.

Linja: Njohuri rreth gjuhës. Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të dallojë në një tekst foljet në kohën e pakryer; Të zgjedhojë foljet që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer; Të shkruajë si duhet foljet që mbarojnë me ­t në kohën e pakryer. Strategji dhe teknika; Evokimi Lojë Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar Reflektimi Praktikë e pavarur Mjetet: Libri dhe fisha me folje të ndryshme në kohën e pakryer të shkruara saktë dhe gabim.

Zhvillimi i mësimit: Gjatë orëve të mësimeve të zgjedhimit të foljes në kohën e pakryer Mësuesi/ja shikon se në cilat folje gabojnë nxënësit dhe përgatit folje të shkruara saktë dhe gabim të vendosura së bashku. Kjo veprimtari bëhet si në formë loje ku kërkohet që secili nga nxënësit të qarkojë foljet e shkruara gabim, ndërsa dy të tjerë të dalin dhe të shkruajnë variantin e saktë të këtyre foljeve. Shkruhet në tabelë zgjedhimi i foljeve "çudit" dhe "këput" në kohën e pakryer Unë çuditja Ti çuditje Ai çudiste Ajo çudiste Ne çuditnim Ju çuditnit Ata çudisin Ati çudisnin unë këputja ti këputje ai këpuste ajo këpuste ne këputnim ju këputnit ata këpusnin ato këpusnin

Kërkohet që nxënësit në ushtrimin 1 të lexojnë dhe të qarkojnë foljet në kohën e pakryer, në ushtrimin 2 të qarkojnë foljet e përdorura saktë. Në çift kontrollohen ushtrimet e kryera dhe më pas punohen në tabelë. Detyr: Nxënësve u lihet detyrë të zgjedhojnë një folje në kohën e pakryer.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

137

Tema: Të luajmë stinësh

Linja: Të flasim Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të përshkruajë karakteristikat dhe veçoritë e çdo stine. Të krahasojë stinët me njëra tjetrën. Të japë mendimin e tij për të mirat dhe të këqijat e çdo stine duke i argumentuar ato. Strategji dhe teknika: Evokimi Kllaster Realizimi i kuptimit ­ Pyetje, përgjigje Reflektimi Rrjet diskutimit Mjete dhe materiale burimore: libri e pamje natyre, vjersha për natyrën.

Zhvillimi i mësimit: Evokimi : Kllaster. Në tabelë ndërtohet një kllaster për stinët. Mësuesi/ja i drejton pyetje nxënësve për plotësimin e kllasterit.

Vera Pranvera

Stinët

Vjeshta Dimri

Realizimi i kuptimit: Pyetje, përgjigje · Cilat janë stinët e vitit? · Cilat janë muajt e secilës stinë? · Thoni disa veçori për secilën stinë? Për këtë kllaster nxënësit lexojnë edhe zënkën e stinëve në libër. Pse mburren stinët? A mendoni se të gjitha kanë rëndësi? Hartohet një listë me të mirat dhe të këqijat e çdo stine. Reflektimi: Rrjet diskutimit Zhvillohet një rrjet diskutimi duke u bërë nxënësve pyetjen: A mendoni se ndonjë nga stinët nuk është e nevojshme? Pse? Në grupe nxënësve u kërkohet të vizatojnë stinët e, sipas stinës që vizatojnë, të cilësojnë të mirat e kësaj stine.

138

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Zgjedhimi i foljeve jam e kam në kohën e kryer e thjeshtë

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të dallojë se çfarë shpreh folja në kohën e pakryer e në kohën e kryer të thjeshtë; Të lidhë me shigjetë një pjesë të fjalisë me një tjetër duke përshtatur foljen me kryefjalën; Të zgjedhojë foljet jam e kam në kohën e pakryer e në kohën e kryer të thjeshtë. Strategji dhe teknika: Evokimi Praktikë e drejtuar Realizimi i kuptimit Informacioni i ri Reflektimi Praktikë e pavarur Mjete: Libri, tabelë me foljet kam dhe jam të zgjedhuara në kohën e pakryer e kryer të thjeshtë. Zhvillimi i mësimit. Mësuesi/ja pyet nxënësit për zgjedhime të ndryshme të foljeve në kohën e pakryer, në kohën e tashme, të ardhme dhe të shkuar. Pas kësaj veprimtarie nxënësit do të njihen me zgjedhimin e foljes jam e kam në kohën e kryer të thjeshtë. Paraqitet një tabelë me zgjedhimin e foljeve jam e kam në kohën e pakryer. Kërkohet që nxënësit të lexojnë dhe të mësojnë zgjedhimin e këtyre foljeve në kohën e pakryer. Unë isha, kisha Ti ishe, kishe Ai ishte /ish; kishte /kish Ajo ishte/ish; kishte /kish Unë qeshë, pata, etj. Punohet ushtrimi 3. Kërkohet që foljet e fjalive të mëposhtme të kthehen nga koha e tashme në kohën e kryer të thjeshtë. Unë kam temperaturë. Unë qeshë me temperaturë. Në ushtrimin 4 kërkohet që foljet në fjalitë e mëposhtme të kthehen t nga koha e kryer e thjeshtë në kohën e pakryer dhe pastaj në të tashmen. Ata qenë miqtë tanë më të mirë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

139

Ata ishin miqtë tanë më të mirë. Ata janë miqtë tanë më të mirë. Punohen ushtrimet Kërkohet që nxënësit në ushtrimin 1 të kthejnë foljet nga koha e tashme në kohën e pakryer. Unë jam në fshat Unë isha në fshat. Ata janë miqtë tanë Ata ishin miqtë tanë. Korrigjohen bashkërisht ushtrimet dhe vërejtjet vihen në dukje në tabelë. Detyr: Ushtrimi 5

Tema: Unë ëndërroj

Linja: Të shkruajmë Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të tregojë çfarë ka dëgjuar për jashtëtokësorët. Të pasurojë fjalorin e tij me fjalë e shprehje të reja. Të gjejë ndryshimet mes jashtëtokësorëve dhe tokësorëve. Të përshkruajë me ndihmën e imagjinatës mjetet që do të përdorte për një udhëtim në një planet tjetër duke e shoqëruar me vizatim. Strategji e teknika: Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit Imagjinatë e drejtuar Reflektimi ­ Diagram i Venit Mjete e materiale burimore: libri, tregime për jashtëtokësorët, DVD, lodra, etj.

Zhvillimi i mësimit: Mësimi fillon me disa pyetje rreth temës. Si mendoni, ku jetojnë jashtë tokësorët? A keni parë filma me to? A e dini se çfarë quajmë UFO?

Mësuesi/ja u kërkon nxënësve të mbyllin sytë dhe më pas u lexon pjesën në libër që flet për UFOt? dhe realizon një ëndërr me një udhëtim në hapësirë të cilin e ndërpret dhe i lë nxënësit të imagjinojnë për pak minuta.

140

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Nxiten nxënësit të përdorin imagjinatën e tyre për të bërë një udhëtim në një planet tjetër duke treguar edhe mjetet që do të përdorin. Nxënësit thonë fjalë të ndryshme lidhur me temën gjatë përshkrimit të udhëtimit të tyre imagjinar. Mësuesi/ja shkruan në tabelë fjalë dhe shprehje: tokësorë, jashtëtokësorë, botë elektronike, teknologji, fluturim, hapësirë, anije kozmike, fluturim në hapësirë, pajisje elektrike. Jepet shpjegimi i tyre duke marrë mendimet e nxënësve. Punë e pavarur në grupe dyshe. Punohen ushtrimet në libër. · Komentohen fotot e ushtrimit 1. Nxiten nxënësit të tregojnë çfarë dinë rreth atyre që shohin si dhe të përgjigjen, të shkruajnë tre fjali për jetën në planetin Mars. Drejtohen pyetje të tjera, si: Mendoni se jashtëtokësorët kanë zbritur në tokë? Cilat janë disa fakte?

·

Diagrami i Venit. Plotësohet Diagrami i Venit duke gjetur ndryshimet midis jashtëtokësorëve dhe tokësorëve. Vlerësohen nxënësit dhe jepet detyrë ushtrimi i fundit.

Tema: Përdorimi i foljes me emrin

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të përshtatë foljen me emrin në fjali; Të plotësojë sipas dëshirës fjalitë me emra të ndryshëm; Të identifikojë se me çfarë emri përshtatet veprimi i dhënë. Mjetet: Libri, fletore pune. Strategji e teknika: Evokimi Shkrim i shpejtë Realizimi i kuptimit ­ Punë me shkrim Reflektimi ­ Punë e pavarur

Zhvillimi i mësimit: Evokimi: Shkrim i shpejtë U kërkohet nxënësve të thonë disa fjali të cilat shkruhen në tabelë. Në to gjenden foljet dhe shihet si është përshtatur ajo me emrin. Fëmijët luajnë me top. A mund të themi që "fëmijët luaj"?

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

141

Mësuesi/ja pyet: Si mund të përshtatet folja me emrin? Nuk mund të thuhet"luaj". Realizimi i kuptimit: Punë me shkrim Punohen me shkrim në klasë ushtrimet 1, 3. Kërkohet që nxënësit të vendosin foljen që mungon në fjalitë e mëposhtme. P.sh: Prindërit dhe fëmijët i gëzojnë festës së shkollës. Ti zbulove të vërtetën e kësaj ngjarjeje. Mësuesi/ja u kërkon nxënësve të plotësojnë në ushtrimin 2 me emrat që mungojnë. P.sh: Nxënësit stërviten në fushën e shkollës. Roi bën detyrat me kujdes. Reflektimi: Punë e pavarur Ushtrimi 3. U kërkohet nxënësve të gjejnë se me çfarë emri përshtatet veprimi i dhënë. Njerëzit cicërojnë (jo) flasin, etj. Diskutohet ushtrimi. Jepen konkluzionet e orës.

Detyr: U kërkohet nxënësve që në ushtrimin 4 të krijojnë fjali me grupet e fjalëve.

Tema: Liria qëndron në majë të shpatave tona

Linja: Lexim Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të flasë për Skënderbeun, si Heroi Ynë Kombëtar. Të lexojë me ndjenjë pjesën. Të përshkruajë pjesën duke e komentuar atë. Mjete të nevojshme: Materiale, fotografi, shkrime për Heroin Kombëtar, Skënderbeun. Strategji e teknika Evokimi Stuhi mendimi Realizimi i kuptimit ­ DLTA Reflektimi Lexim, pesëvargësh Zhvillimi i mësimit: Nxënësit janë porositur përpara që të sjellin materiale, fotografi, shkrime për Heroin Kombëtar, Skënderbeun. Zhvillohet një stuhi mendimi për Skënderbeun

142

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

dhe shkruhet në tabelë çdo gjë që thonë nxënësit për Skënderbeun. Shtohet informacioni që dinin nxënësit duke lexuar materiale të ndryshme që vetë ato kanë sjellë. DLTA lexon Mësuesi/ja pjesën duke u ndalur në fjalët e reja "Sulltantitull", "Haraç ­dëmshpërblim". Lexohet pjesa nga nxënës të ndryshëm dhe bëhet koment rreth saj me ndihmën e pyetjeve: A kishte fituar ushtria turke? Kë dërgoi Sulltan Murati tek Skënderbeu? Si iu përgjigj Skënderbeu Sulltanit? Si e mendoni fundin ndryshe? Cili është mesazhi i kësaj pjese? Pesëvargëshi. Në përfundim të orës kërkohet që nxënësit të shkruajnë një 5 vargësh për fjalën Skënderbeu, p.sh: Skënderbeu I fortë, Luftoi, i guximshëm, udhëhoqi, mposhti.

Skënderbeu luftoi kundër turqve

hero kombëtar Detyr: Të shkruhet përmbajtja e pjesës.

Tema: SkënderbeunHeroi ynë kombëtar

Linja: Të flasim Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të flasë për Skënderbeun; Të listojë tiparet dhe cilësitë e Skënderbeut; Të përshkruajë portretin e Skënderbeut ashtu si e mendon duke u ndihmuar nga tregimi e fotoja. Strategji dhe teknika: Evokimi Lexim,

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

143

Realizimi i kuptimit Koment Reflektimi Punë në grupe Mjete të nevojshme: Materiale, fotografi, shkrime për heroin kombëtar Skënderbeun.

Zhvillimi i mësimit Shihen dhe komentohen fotot e Skënderbeut. Lexohet pjesa në libër më pas lexohen shkrimet që nxënësit kanë bërë për Skënderbeun. Mësuesi/ja i drejton këto pyetje? A e dini emrin e vërtetë të Skënderbeut? (atë që i vunë prindërit) Pse njihet me emrin Skënderbeu? Tregohet historia e emrit. Mësuesi/ja tregon edhe historinë pse në përkrenaren e Skënderbeut ka një kokë dhie.

Kërkohet që nxënësit të punojnë në grupe që me ndihmën e materialeve të portretizojnë Skënderbeun me vizatim e fjalë. Ekspozohen punët, lexohen e komentohen ato. Hartohet një listë nga nxënësit me ndihmën e fotove ku jepen se sa muzeume i janë kushtuar Heroit tonë legjendar, Skënderbeut. Duke paraqitur kartolina nga muzeu i Krujës, varri në Lezhë, etj, flamuri, stema, Mësuesi/ja bashkë me nxënësit liston duke shkruar në tabelë cilësi dhe tipare fizike të Skënderbeut. Nxiten nxënësit të përshkruajnë Skënderbeun duke u ndihmuar nga tregimi dhe portreti i tij në foto. Detyr: Kërkohet nga nxënësit të përshkruajnë në fletore përkrenaren dhe shpatën e Skënderbeut.

Tema: Përshtatja e foljes me kryefjalën

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektiva: Në fund të orës nxënësi të jetë i aftë: Të dallojë grupet kryesore në fjali me anë të pyetjeve "Kush?", "ç'bën?". Të tregojë me shembuj numrin e kryefjalës. Të përshtatë kryefjalën me foljen duke dalluar numrin e saj (njëjës shumës). Mjetet: Libri, fisha të ndryshme.

144

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Strategji dhe teknika: Evokimi Veprimtari Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar Reflektimi Praktikë e pavarur

Zhvillimi i mësimit: Në tabelë shkruhen fjalitë:

Eli luan me top

Eli luajmë me top

Kërkohet të gjendet kryefjala dhe folja duke drejtuar pyetjet "Kush?", "ç'bën?", "Ç'farë vini re?". Nxënësit nxiten të japin mendimin e tyre. Hapen librat. Lexohet ushtrimi 1 dhe kërkohet që nxënësit të vendosin kryefjalët që mungojnë në vetën dhe numrin e duhur. Maçoku trembi një trumcak. Yjet ndriçuan natën. Unë mësoj me dëshirë të madhe. Lexohet ushtrimi dhe dilet në përfundimin se:

Kur kryefjala është në numrin njëjës edhe folja duhet të jetë në numrin njëjës. Kur kryefjala është në numrin shumës edhe folja duhet të jetë në numrin shumës.

Punohet në fletore ushtrimi 2, ku kërkohet të renditen si duhet në fjali bashkësitë e fjalëve. Unë luaja me dëborë. Nxënësit mësojnë me vullnet. Po kështu punohen edhe ushtrimet e tjera. Lexohet detyra e përfunduar dhe vlerësohen disa nxënës me notë. Në ushtrimin 3 kërkohet që të shkruhet sipas modelit. Bëhen konkluzionet e orës. Mësuesi/ja e ndan këtë temë në dy orë. Detyr: Ushtrimi 7 (në të cilin u kërkohet nxënësve të krijojnë një shkrim me temë "Sot është një ditë e re")

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

145

Tema: Përrallat tona të dashura

Linja: Të flasim Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të listojë disa tituj përrallash; Të tregojë përralla; Të dallojë elementet e përrallës; Të vazhdojë një përrallë me ndihmën e hyrjes së dhënë dhe figurës. Mjete: Libri dhe libra të ndryshëm me përralla. Strategji dhe teknika Evokimi Lexim Realizimi i kuptimit Koment Reflektimi Analizë

Zhvillimi i mësimit: Në fillim jepet përkufizimi i përrallës: Përrallat tregojnë për ngjarje të trilluara që zhvillohen në të shkuarën. Në këtë orë nxënësit do të tregojnë përralla të ndryshme dhe do të ndalen tek ato që pëlqejnë më shumë. Kërkohet nga nxënësit të listojnë elementet e një përralle. Përrallat fillojnë me "Na ishte një herë ....", "Shumë kohë më parë......", "Një herë e një kohë...." dhe përfundojnë gjithmonë me shprehjen "E jetuan gjithmonë të lumtur", etj. Më pas ndahen personazhet e përrallave duke iu referuar një përralle që tregojnë nxënësit dhe i identifikon me to. · · · Personazhi i mirë, personazhi negativ. Një provë e vështirë. Një fund i lumtur.

Listohen nga nxënësit një sërë përrallash që ato pëlqejnë më shumë. Më pas, pasi kanë mësuar elementet e përrallës, nxiten nxënësit të vazhdojnë përrallën duke i gjetur një fund. Lexohen përrallat duke mos dhënë asnjë opinion negativ për zgjedhjen e tyre. Diskutohen me nxënësit dhe votohet gjetja ose vazhdimi më i bukur.

Detyr: Kërkohet që nxënësit të shkruajnë një përrallë të dashur për to.

146

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Personazhet e përrallave

Linja: Të shkruajmë Objektiva: Në fund të orës së mësimit nxënësi duhet: Të dallojë personazhet e një përralle në një grup personazhesh duke i lidhur me shigjetë. Të vlerësojë se cilat janë personazhet e mira dhe cilat janë personazhet e këqija në këto përralla. Të përshkruajë fotot duke gjetur përrallën nga e cila është shkëputur. Të shkruajë përrallën me ndihmën e figurës dhe duke i vënë një titull. Strategji dhe teknika: Evokimi Praktikë e drejtuar Realizimi i kuptimit Praktikë e pavarur Reflektimi Analizë Mjete: Libri dhe foto përrallash dhe libra me përralla.

Zhvillimi i mësimit Hapet libri dhe nxënësit do të dallojnë se cilat janë personazhet e së njëjtës përrallë duke i lidhur me shigjetë ato.

Borëbardha Hirushja Pinoku

shtriga njerka baba Karlo

Kësulëkuqja ujku

Nxiten nxënësit të shkruajnë se çfarë i karakterizon personazhet e secilës kolonë (ky ushtrim mund të lihet detyrë shtëpie). Mësuesi/ja u kërkon që të shohin foton dhe ta komentojnë atë duke u drejtuar pyetjet: Çfarë shohim në figurë? Ç'mendoni se po ndodh aty? Pse po qeshin dy vajzat e tjera ndërkohë që vajza tjetër po bën punë? A e gjetët se cila përrallë është? Mësuesi/ja u thotë nxënësve që të shkruajnë shkurt përrallën në libër duke i gjetur edhe titullin. Lexohet puna e nxënësve dhe nxënësit vlerësojnë punën e njëritjetrit e nxjerrin nxënësin fitues. Po kështu mund të punohet edhe në orën tjetër të rubrikës të shkruajmë duke u komentuar figurat dhe më pas kërkohet nga nxënësit të zgjedhin figurat dhe të krijojnë përrallën e vet duke u mbështetur gjithmonë te figurat.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

147

Tema: Grupe fjalësh të lëvizshme

Linja: Njohuri rreth gjuhës Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: T'i ndryshojë vendin grupeve të fjalëve pa prishur kuptimin e fjalisë. Të ndërtojë fjali me grupe fjalësh me etiketa. Të shkruajë fjali në 2 ­ 3 mënyra dhe të nënvizojë fjalët e domosdoshme. Strategji dhe teknika: Evokimi Minileksion Realizimi i kuptimit Praktikë e drejtuar Reflektimi ­ Praktik e pavarur Mjetet: Libri, fisha të ndryshme.

Zhvillimi i mësimit: Mësimi fillon duke i njohur nxënësit me grupet e lëvizshme dhe se cilat janë ato në fjali. Fjalët ose grupet e fjalëve që ndryshojnë vendin në fjali pa ia ndryshuar kuptimin asaj quhen fjalë apo grupe fjalësh të lëvizshme.

Unë shkoj në shkollë. Në shkollë unë shkoj. Në shkollë shkoj unë. Shkoj unë në shkollë.

Vazhdohet me ushtrimin, ku nxënësve u kërkohet të kryejnë të gjitha lëvizjet e mundshme në fjalitë e mëposhtme.

Vajza del shëtitje. Shëtitje del vajza.

Ndërtohen fjalitë duke i vendosur grupet e fjalëve sipas numrave. Librat i kishte vendosur në një raft të madh

1 4 Në Një

2 5

3 6 raft

4 7 të madh

5 2 i kishte

6 3

7 1

vendosur librat

Kështu edhe për 4 rastet e tjera. Pasi plotësohen, lexohen fjalitë e punuara. Në fletoren e nxënësit punohen ushtrimet e librit. Kërkohet nga nxënësit të lexojnë fjalitë dhe pas 2 fjalive t'u ndërrojnë vendin e fjalëve pa prishur kuptimin e fjalisë.

148

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Vlerësohet puna e nxënësve që mbarojnë më shpejt. Shkruhen fjalitë në tabelë nga 2 nxënës bashkë me ndryshimet. Jepen vlerësime të ndryshme dhe bëhet konkluzioni i orës. Detyr: Ushtrimi nr.5 Shënim. Kjo temë mund të zhvillohet në dy orë mësimore.

Tema: Pema e shëmtuar

Linja: Të lexuarit Objektiva: Në fund të orës së mësimit nxënësi duhet: Të dallojë pemët frutore nga agrumet; Të lexojë për të kuptuar pjesën; Të listojë veprimet që duhen t'i bëhen një peme për t'u bërë e bukur; Të analizojë veprimet që u bëhen pemëve për të t'u bërë të bukura; Të ndajë pjesën në paragrafë duke emërtuar secilin prej tyre. Strategji dhe teknika: Evokimi Parashikim me terma paraprakë Realizimi i kuptimit Analizë Reflektimi Punë në grupe Mjete: Libri. Foto frutash e perimesh.

Zhvillimi i mësimit: Parashikim me terma paraprakë. Jepen nga mësuesi/ja disa fjalë: djem, kopshtar, goricë, krasit, e bukur, e shëmtuar, dardhë. Kërkohet që nxënësit të bëjnë një shkrim të vogël. Lexohet pjesa. Lexohen shkrimet e nxënësve, ku gjejnë se cila prej shkrimeve të shokëve i afrohet pjesës së leximit. Më pas shpjegohen fjalët e reja: Gostit u shtroj miqve për të ngrënë Bahçe kopsht i vogël i mbjellë me lule ose perime Prashitje punim i tokës rreth bimës së mbjellë. Shartim përzierje U kërkohet nxënësve të formojnë fjali me to. Punohet në çift për të ndarë në paragrafë pjesën dhe për të emërtuar secilën pjesë dhe për të nxjerrë një mesazh për të. Punohen pyetjet në libër.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

149

Nxënësit ndahen në grupe dhe atyre u kërkohet të vizatojnë drurë frutorë ose agrume duke listuar një sërë kujdesjesh që duhen treguar për këto pemë. Detyrë: Të shpjegohet shprehja "Mos i shiko gunën, por shikoi punën".

Tema: Një ditë në muze

Linja: Të lexuarit Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet :

Të listojë muzeumet që ka parë; Të lexojë për të kuptuar fletën e ditarit; Të përshkruajë se çfarë pa vajza në muze duke e krahasuar me muzeun ku ai ka qenë.

Strategji dhe teknika:

Evokimi Bisedë Realizimi i kuptimit Lexim Reflektimi Koment

Mjete: Libri dhe foto nga muzeume të ndryshme të vendit tonë.

Zhvillimi i mësimit: Zhvillohet një bisedë me nxënësit se në cilat muzeume kanë shkuar dhe cilët prej tyre i kanë lënë më shumë mbresa? A ia kanë shprehur ndokujt atë që kanë parë? Si e kanë shprehur? Çfarë u ka bërë më shumë përshtypje? Lexohet faqja e ditarit e vajzës duke u theksuar se fjalori i përdorur në të është i një moshatareje të tyre dhe jo i një shkrimtari. Pasi lexojnë fletën e ditarit nxiten nxënësit të përshkruajnë se çfarë lexuan në të dhe drejtohen disa pyetje:

A kishte gjëra të ngjashme me muzeun që kanë shkuar fëmijët? Mos është aq i ngjashëm sa ai që ke parë ti? Po ti si je ndjerë kur kë parë një muzeum? A e ka vizituar vajza Muzeun Kombëtar që gjendet në qendër të Tiranës? Po ju e keni vizituar?

Në varësi të përgjigjeve Mësuesi/ja bën komentin. Nxënësit shohin foton e Muzeut Kombëtar dhe atyre u kërkohet të bëjnë komente, ata nxënës që e kanë parë. Nxiten nxënësit të flasin për fletën e ditarit dhe tregojnë në mbajnë ditar dhe në qoftë se po çfarë shkruajnë në të?

150

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Detyrë: Të hartohet një ditar dypjesësh, ku të shkruhet për pjesën që u pëlqen duke argumentuar pse ju pëlqen?

Tema: Ditari im i dashur

Linja: Të shkruajmë Objektiva: Në fund të orës së mësimit, nxënësi duhet: Të plotësojë fjalitë me fjalët mungesorë; Të shpjegojë me shkrim se çfarë është një ditar; Të shkruajë një fletë të një ditari. Strategji dhe teknika: Evokimi Praktikë e drejtuar Realizimi i kuptimit Praktikë e pavarur Reflektimi ­ Tur i galeris Mjete: Libri dhe blloqe të ndryshëm ditaresh.

Zhvillimi i mësimit: Në këtë orë nxënësit kanë marrë blloqe të ndryshme që mund t'i shërbejnë si ditare. Lexohet ushtrimi dhe kërkohet që nxënësit të plotësojnë ushtrimin me fjalët mungesore. Ditari është thesari im i sekreteve. U kërkohet nxënësve të shpjegojnë me shkrim si e mendojnë ditarin dhe të provojnë të shkruajnë një fletë ditari. Fletët e ditarit ngjiten në tabelë dhe më pas lexohen me radhë nga nxënësit Vlersohen nga vet nxnsit shkrimet m t mira.

Tema: Kitaristët e vegjël

Linja: Të lexuarit Objektiva: Në fund të orës së mësimit nxënësi duhet: Të dallojë llojin e pjesës nëse është vjershë apo tregim; Të lexojë me intonacion duke respektuar shenjat e pikësimit; Të analizojë vjershën duke e komentuar çdo strofë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

151

Strategji dhe teknika: Evokimi Dëgjim muzikor Realizimi i kuptimit DRTA Reflektimi Analizë Mjetet: Libri, magnetofon.

Zhvillimi i mësimit: Dëgjohet një pjesë muzikore me kitarë. Pyeten nxënësit se çfarë vegle muzikore dëgjuat në këtë muzikë? Lexohet strofa e parë dhe drejtohen disa pyetje: Çfarë bën Ogresi? Me se luan ai? Po vëllai i vogël çfarë bëri? Pse mendon se e bëri ai këtë veprim? Si e merr ai në duar? Strofa e tretë. Pse e trajton ashtu atë? Po komshiu pse i hap dritaret? A njeh ndonjë vegël muzikore? Cila të pëlqen dhe pse? A i bie ndonjë vegle muzikore? Mendoni sikur komshia nuk do ta pëlqente muzikën e Ogresit çfarë do të kishte ndodhur?

Lexohet strofa e dytë dhe drejtohen pyetje të tjera:

Zhvillohen pyetjet e librit.

Plotësohen fjalitë me fjalët mungesore. Orgesi i bie kitares. Pyeten nxënësit se çfarë ishte kjo që u lexua, tregim, vjershë apo legjendë? Lexohet vjersha me intonacion. Detyrë:Të vizatohet një kitarë dhe të mësohet përmendësh vjersha në libër.

152

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Tema: Flasim për veglat muzikore

Linja: Të flasim Objektiva: Në fund të orës nxënësi duhet: Të përshkruajë pikturat me ngjyra dhe bardhë e zi; Të gjejë ndryshimet midis pikturave të ndryshme; Të vizatojë duke përdorur laps të zi, me ngjyra dhe penela; Të vlerësojë punimet e veta dhe të shokëve. Strategji dhe teknika: Evokimi Marrëdhënie pyetjepërgjigje Realizimi i kuptimit Stuhi mendimi Reflektimi Kllaster Mjete: Libri dhe foto të ndryshme me vegla muzikore

Zhvillimi i mësimit: Mësimi fillohet me një melodi muzikore të kohës (mbase pak ritmike). Mësuësi/ja tërheq vëmendjen e nxënësve për fjalën "vegla muzikore" dhe krijon një brainstorming. Mësuesi/ja pyet: Çfarë ju kujton fjala vegël muzikore? Ç'lloj muzike pëlqeni? Kur e dëgjoni muzikën? Si e dëgjoni muzikën? Si ndiheni kur dëgjoni muzikë? Kur ka lindur për herë të parë muzika? Cilat janë instrumentet e para muzikore që keni njohur ju? Nxiten nxënësit që t'i thonë të gjitha idetë, që lidhen me temën, sado të çuditshme që të duken ato, duke iu kujtuar që nuk duhet të kritikojnë idetë e të tjerëve, si dhe të ndërtojnë argumente mbi idetë e njëritjetrit. Mos u përqendroni për kohë të gjatë tek asnjë prej ideve. Të shkruhen idetë siç janë thënë nga nxënësit. Punë me librin. Duke u ndihmuar nga libri nxënësit plotësojnë Kllasterin. Vegël muzikore

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

153

Vegla me hark

Me frymëmarrje

Vegël muzikore

Vegla me tastierë Vegla me tel

Shihen figurat e dhëna në tekst dhe shihet kllasteri për veglat muzikore. Nxënësve u drejtohet pyetja: Çfarë shikoni në secilën ndarje dhe çfarë veglash futen në secilin grup? Nxiten nxënësit të flasin për veglat që njohin dhe për t'u përgjigjur pyetjeve: A luani apo a ju pëlqen të luani ndonjë vegël muzikore? Cila ju pëlqen e pse? Kur e keni dëgjuar për herë të parë, etj?

Tema: Të flasim për pushimet

Linja: Të flasim Objektiva: Në fund të orës nxënësi duhet:

Të përshkruajë me fjali të plota se ku do t'i kalojë pushimet verore; Të tregojë sa më shumë hollësira për pushimet verore; Të listojë vendet ku i pëlqen të kalojë pushimet dhe gjërat që ka planifikuar të bëjë gjatë pushimeve; Të argumentojë pse dëshiron të kalojë pushimet në vendet që listoi.

Mjetet: Pamje dhe fotografi të ndryshme, libri:

Zhvillimi i mësimit: Kllaster Mësuesja shkruan në tabelë një kllaster i cili plotësohet nga nxënësit.

154

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

Bregdetare

Malore

Miq të rinj dhe libra Pushime verore

Vende

Futboll Vendqëndrime të tjera Lojëra

Volejboll

Gjatë kësaj ore nxënësi do të ndërtojë vetë një skemë të pushimeve verore. Vendin që mendon se do të shkoj dhe aktivitetin që do të kryej atje.

Tema: Të gjithë me pushime

Linja: Të shkruajmë Objektiva: Në fund të orës nxënësi duhet: Të gjejë vendet në të cilat do të pushojnë personazhet tona. Të plotësojë fjalët mungesore duke gjetur emrin ose foljen e përshtatshme për çdo vend bosh. Të analizojë tekstin duke vlerësuar se çfarë duhet të marrësh me vete për vende të ndryshme pushimi. Strategji dhe teknika: Evokimi Lexim Realizimi i kuptimit Analizë Reflektimi Punë me shkrim Mjete e materiale burimore: Libri i nxënësit, foto vendesh të ndryshme, të marra nga interneti, foto nga vendet e ndryshme pushimesh të vendit tonë.

Libri i mësuesit : GJUHA SHQIPE 3

155

Zhvillimi i mësimit: Njihen nxënësit me rolin që ato kanë në këtë orë mësimi. Pasi tregojnë për vende të ndryshme se ku mund të kalohen pushimet si brenda dhe jashtë vendit kërkohet të hartohet një listë me një sërë veprimesh që ato mund të bëjnë kur janë me pushime. Do të shëtit, do të luaj, do të notoj, do të shkruaj, do të bëj foto, etj. Nxënësit do të njihen me personazhet: Borën, Teutën, Bledin dhe Kristin. Kërkohet që ata të plotësojnë fjalët mungesore dhe secili nxënës të gjejë se me kë nga personazhet ngjason. Lexohen fjalët e personazheve. Nxënësit, duke u nisur nga përshkrimet e personazheve, nxiten të shkruajnë shkurt për pushimet e tyre, për planin që ato kanë se ku do t'i kalojnë, çfarë do të marrin me vete dhe çfarë do të bëjnë. Lexohen ato. Vlerësohen nga mësuesi/ja bashkë me urimin për pushime sa më të këndshme.

156

Libri i mësuesit: GJUHA SHQIPE 3

mësuesi

Brunilda Çerraga

Libër

Gjuha Shqipe 3

Librat e mësuesit dhe planet mësimore për të gjithë titujt që ne disponojmë, mund t'i gjeni dhe t'i shkarkoni pa pagesë nga faqja e internetit www.mediaprint.al Për më shumë informacion mund të na shkruani në adresën e emailit: [email protected] ose të na kontaktoni pranë redaksisë në numrin e telefonit: 04 2256158.

Çmimi 400 lekë

ISBN: 978-99956-93-62-6

www.mediaprint.al

9 789995 693626

Information

Microsoft Word - gjuha 3 e perfunduar.OkAvi.doc

158 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

247928