Read Microsoft Word - vinhlong[1] text version

VNH LONG

Vnh Long là mt tnh nm trung tâm khu vc ng bng sông Cu Long, min Nam Vit Nam. 1 - Hành chính Vnh Long có 1 thành ph Vnh Long và 7 huyn là: - Huyn Bình Minh - Huyn Bình Tân (thành lp theo Ngh nh 125/2007/N-CP ngày 31 tháng 7 nm 2007) - Huyn Long H - Huyn Mang Thít - Huyn Tam Bình - Huyn Trà Ôn - Huyn Vng Liêm 2 - a lý Tnh Vnh Long nm gia sông Tin và sông Hu, giáp các tnh Tin Giang, ng Tháp v phía bc, Bn Tre v phía ông, Trà Vinh v phía ông nam, Hu Giang, Sóc Trng và thành ph Cn Th v phía tây và nam. Sông, rch chng cht, cù lao nhiu, phù sa màu m, rt thun li cho phát trin du lch sinh thái. 3 - Lch s Vnh Long ngày nay là mt phn ca Long H dinh, c hình thành t nm 1732, bao gm các tnh Bn Tre, Trà Vinh và mt phn ca Cn Th. Nm 1732, Chúa Nguyn th by là Ninh vng Nguyn Phúc Trú (1696-1738) ã lp phía nam dinh Phiên Trn n v hành chính mi là dinh Long H, châu nh Vin, tc tnh Vnh Long ngày nay. L s ca dinh Long H lúc mi thành lp óng thôn An Bình ông, huyn Kin ng, c gi là ình Cái Bè. n nm inh Su (1757) thì chuyn n x Tm Bào (thuc a phn thôn Long H, nay là thành ph Vnh Long). Thành Long H c xây dng ti x Tm Bào là th ph ca mt vùng rng ln. Nh t ai màu m, giao thông thun li, dân c ông úc, vic buôn bán thông thng phát t, a th trung tâm..., dinh Long H tr thành mt trung tâm quan trng thi by gi. bo m an ninh quc gia, Chúa Nguyn ã thit lp ây nhiu n binh nh Vng Liêm, Trà Ôn... n gia th k 18, dinh Long H là th ph ca vùng t phía nam và là i bn doanh ca quân i nhà Nguyn có nhim v phòng th, n nh và bo v t nc. S c còn ghi: Vào nm Canh Dn 1770, ti vùng t này, lu th dinh Long H ã chn ánh tan tác quân Xiêm La do Chiêu Khoa Liên cm quân, tiêu dit 300 tên ch, làm tan v âm mu xâm chim nc Vit ca chúng. Ni ây cng tng din ra nhiu cuc giao chin ác lit gia ngha quân Tây Sn và quân Nguyn Ánh. Nm 1784, ti sông Mang Thít (Vnh Long) ngha quân Tây Sn do Nguyn Hu ch huy ã ánh bi liên quân Xiêm La do Nguyn Ánh cu vin. 3 - Thay i hành chính qua các thi k

1

Ngày 27/6/1951, y ban Kháng chin Hành chính Nam B (thuc chính quyn Vit Nam Dân ch Cng hòa) nhp hai tnh Vnh Long và Trà Vinh thành tnh Vnh Trà. Huyn Tiu Cn c nhp vào huyn Càng Long. Tnh Vnh Trà tn ti n nm 1954. Trc 1948, huyn Ch Lách (tnh Bn Tre) thuc tnh Vnh Long; sau ó giao cho Bn Tre; n giai on 1957­1965, huyn Ch Lách giao v cho tnh Vnh Long. Nm 1966, tách huyn Ch Lách v tnh Bn Tre. Trc nm 1948, hai huyn Cu Kè, Trà Ôn thuc tnh Cn Th; t 1948­1950, hai huyn này thuc tnh Vnh Long; T nm 1951­1954, thuc tnh Vnh Trà; T nm 1954­1971, huyn Cu Kè, huyn Trà Ôn thuc tnh Trà Vinh. Thi k 1971­1975 huyn Trà Ôn thuc tnh Vnh Long. Chính quyn Vit Nam Cng hòa ( nht Cng Hoà) chia tnh Vnh Long làm 6 qun, 22 tng, 81 xã (Ngh nh s 308-BNV/NC/N ca B trng B Ni v ngày 8/10/1957): - Qun Châu Thành Vnh Long có 5 tng: Bình An, Bình Long, Long An, Phc An, An M ông; qun l: Long Châu. - Qun Ch Lách (nay là huyn thuc tnh Bn Tre) có 5 tng: Bình Hng, Bình Xng, Bình Thing, Minh Ngãi, Thanh Thing; qun l: Sn nh. - Qun Tam Bình có 3 tng: Bình nh, Bình Phú, Bình Thun; qun l: Tng Lc. - Qun Bình Minh có 3 tng: An Ninh, An Khng, An Trng; qun l: M Thun. - Qun Sa éc có 4 tng: An Thnh, An Trung, An Thi, An M Tây; qun l: Tân Vnh Hòa. Nm 1966 nhp vào tnh Sa éc mi lp. - Qun Lp Vò có 2 tng: Phong Thi, Phú Thng; qun l: Bình Thành ông. Nm 1966 nhp vào tnh Sa éc mi lp. - Sau có thêm qun Cái Nhum do tách t qun Ch Lách ra, và ngày 31/5/1061, qun Cái Nhum i thành qun Minh c (nay là huyn Mang Thít), qun l t ti xã Chánh Hi. - Ngày 11/7/1962 lp thêm 2 qun c Tôn (qun l t ti Cái Tàu H) và c Thành (qun l t ti Hòa Long). Nm 1966 c 2 qun nhp vào tnh Sa éc mi lp. - Theo Ngh nh s 856-N/NV ca Th tng Vit Nam Cng hòa ngày 2/8/1969 thì Vnh Long có 7 qun, 18 tng, 65 xã: - Qun Châu Thành Vnh Long có 4 tng: Bình An, Bình Long, Long An, Phc An; qun l: Long Châu. - Qun Ch Lách có 3 tng: Bình Hng, Bình Xng, Minh Ngãi; qun l: Sn nh. - Qun Tam Bình có 2 tng: Bình Phú, Bình Thun; qun l: Tng Lc. - Qun Bình Minh có 2 tng: An Ninh, An Trng; qun l: M Thun. - Qun Minh c có 2 tng: Bình Thing, Thanh Thing; qun l: Chánh Hi. - Qun Trà Ôn có 2 tng: Bình L, Thnh Tr; qun l: Tân M. - Qun Vng Liêm có 3 tng: Bình Hiu, Bình Qui, Bình Trung; qun l: Trung Thành. Nm 1976, Vnh Long ã sáp nhp vi Trà Vinh thành tnh Cu Long, n ngày 26/12/1991 li tách ra thành hai tnh riêng nh c. Khi tách ra, tnh Vnh Long có din tích 1487,34 km², dân s 975.281 ngi, gm thành ph Vnh Long và 5 huyn: Long H, Vng Liêm, Bình Minh, Tam Bình, Trà Ôn. Ngày 13/2/1992 tái lp huyn Mang Thít t huyn Long H. Ngày 31/7/2007 thành lp huyn Bình Tân. 4 - Ngui Vnh Long Ngoài truyn thng lch s, Vnh Long còn là ni hi t anh hào. Nhiu danh nhân c sinh ra ây. Tiêu biu có: nhà nghiên cu vn hóa Trng Vnh Ký, Bùi Hu Ngha, anh em Phan Tôn, Phan Liêm, Giáo s vin s Trn i Ngha.

2

Các chính khách có: Trn Vn Hng, cu Th tng và Tng thng ca Vit Nam Cng Hòa; C Ch tch Hi ng B trng CHXHCN Vit Nam Phm Hùng; Cu Th tng Võ Vn Kit; Phan Vn áng, nguyên Phó Bí th Trung ng Cc min Nam. 5 - Trong lnh vc vn ngh có: - N ngh s ci lng L Thy: quê huyn Bình Minh. Cô có mt ging ca c bit (ging kim pha th). ot gii Thanh Tâm nm 1964. c phong tng danh hiu Ngh s u tú nm 1993. Các v tung li du n: Cây su riêng tr bông', Tô Ánh Nguyt, i cô Lu, Kip chng chung, Áo ci trc cng chùa. - C ngh s Út Trà Ôn: mt ngôi sao sáng ca b môn ngh thut ci lng. Ông sinh nm 1918 ti huyn Trà Ôn Vnh Long, tên tht là Nguyn Thành Út, mt 13 tháng 8 nm 2001. Ông ã tri qua các sân khu ln nh: Thng nht, D Lý Hng, Thanh Minh Thanh Nga... ca khúc i ca son gi Vin Châu: Tình anh bán chiu. - Thanh Bch: quê quán xã An c, huyn Long H. Tt nghip khoa o din tp k i hc Sân khu Quc gia ti Moskva. c Trung tâm k lc Vit Nam Vietbook trao tng danh hiu K lc gia - ngi dn chng trình gii trí truyn hình nhiu nht Vit Nam; hai nm lin ot gii Mai Vàng Ngi dn chng trình gii trí truyn hình c yêu thích nht ca báo Ngi lao ng; gii Cù Nèo Vàng ca Báo Tui Tr Ci. - K lc gia Tòng Sn: c tu kèn acmônica quê Cu Thing c thành ph Vnh Long, có bit tài va thi kèn acmônica va n chui va ung bia. Nm 2007 tròn 77 tui vn ang biu din ti các sân khu nh Trng ng hay các quán bar ti Thành ph H Chí Minh. 6 - Kinh t Vnh Long là tnh trng lúa và cây n qu. Tnh có 119.000 ha t nông nghip, sn lng lng thc 950.000 tn/nm. 90% h gia ình làm ngh nông. Vnh Long ni ting khp Vit Nam vi c sn bi Nm Roi.

Lò Gm

3

Cu Qua An Bình 7 - Vn hóa, di tích lch s

Ghe ch lúa

Do a th và lch s hình thành, t ba dân tc Kinh, Khmer, Hoa cùng sinh sng lâu i ây ã hòa quyn và to nên mt nn vn hóa c trng cho vùng t này. Vnh Long có khá nhiu loi hình vn hc dân gian nh: nói th Vân Tiên, nói tung, nói vè, hát Huê Tình, ci lng... Vnh Long cng là ni có nhiu di tích lch s vn hóa nh: thành xa Long H c xây dng nm 1813, miu Công thn, ình Tân Giai, ình Tân Hoà. c bit là Vn Xng các thành ph Vnh Long (dân a phng còn gi ph bin vi mt tên khác là n Vn Thánh hay Vn Thánh Miu) do c hc Nguyn Thông (ngi gc Phan Thit) lp ra. Khu tng nim c Ch tch Hi ng B trng Phm Hùng cách thành ph Vnh Long khong 4 km, khu tng nim này khá khang trang, ta lc bên ng quc l 53. Khu tng nim rng 3,2 ha gm: nhà l tân, nhà tng nim, nhà trng bày. Ngoài ra, còn có ba hng mc ngoài tri c phc ch theo t l 1/1, gm: phòng bit giam ông ti Côn o, ngôi nhà làm vic ca ông ti cn c Trung ng cc min Nam (Tây Ninh) và cn phòng làm vic ca ông ti s 72 Phan ình Phùng, Hà Ni. Hàng ngày, khu tng nim ón khá nhiu khách n ving. Trong khu tng nim có t bc tng bán thân ca ông trong in th. Hai bên là hai bc phù iêu ghi li li phát biu ca ông. 8 - Di Tích Lch S Vnh Long Nguyên vào nm T c th 14 (1862) ba tnh min ông Nam K ln lt lt vào tay thc dân Pháp xâm lc. Lúc by gi tnh Vnh Long cng ã lt vào tay quân vin chinh Pháp nhng theo hòa c Nhâm Tut (1862) thì Pháp phi tr tnh Vnh Long li cho triu ình Hu. Do ó, s phu các tnh Biên Hòa, Gia nh và nh Tng ã rm r "t a" v Vnh Long. Quan c hc Vnh Long là Nguyn Thông ã chn ni rng rãi gn tnh thành Vnh Long tp hp h li t chc ôn tp ch ngày thi c. Mc dù ang sng trong cnh du sôi la bng nhng gii s phu thi by gi ã gp rút xây dng mt Vn Thánh Miu bên cnh ni h ôn tp. Tuy danh ngha là cao Nho giáo nhng thc cht là xây dng mt t im hot ng vn hóa cao các bc tin hin và giáo dc lòng yêu nc. Công trình này khi công t mùa ông nm Giáp Tý (1864) và hoàn thành vào mùa thu nm Bính Dn (1866) . Sau khi hoàn thành, gii quan li s phu ã thành lp hi Vn Thánh Miu trông nom vic cúng t. Hi cng to c rung t hng qu và xin cp miu phu quét dn hàng ngày. Th nhng ch có my tháng sau thì quân vin chinh Pháp li em chin thuyn uy hip và chim thành Vnh Long ln th hai. Phan Thanh Gin tun tit, Nguyn Thông "t a" ra Bình Thun.

4

Sau khi chim Vnh Long, bn thc dân Pháp ly c thiu g xây dng dinh tham bin (dinh tnh trng) nh phá Vn Thánh Miu. Lúc ó ông Bá h Trng Ngc Lang ( tc Bá h Non ngi Minh Hng) c ng bào c ng ra tranh th vi quân vin chinh gi li công trình vn hóa này. RI t ó n nay, Vn Thánh Miu Vnh Long c trùng tu, tôn to các công trình ph vào các nm 1872, 1903, 1914, 1933, 1963, 1994 và gn ây nht là nm là tháng 6/ 2006.

Vn Thánh Miu Vnh Long ti làng Long H, tng Long An, huyn Vnh Bình, nay thuc phng t th xã Vnh Long. Tuy ã trãi qua các ln trùng tu và tri qua nhiu giai on lch s nhng vn gi c nét c kính. Sát ng là cng tam quan xây theo lI c lâu có ba tng mái. Chic cng này n gin nhng m thut, có nét c bit so vi nhng chic cng khác. Sau cng là thn o i thng vào in i Thành. Hai bên là hai hàng sao cao vút nh hai hàng lính áp hu. Phía trc chính din, gia thn o là ba tm bia á. áng k nht là tm bia do Phan Thanh Gin vit trc khi tun tit, Trng Ngc Lang lp nm 1872. Tm bia th nhì k nim ông Tng Hu nh và gii trí thc trùng tu tái thit ngôi miu nm 1903. Tm bia th ba ca ngi tm lòng ho tâm ca bà Trng Th Loan (con gái ca Trng Ngc Lang) hin t làm hoa li hng ha. Hai tm bia sau do Nguyn Liên Phong vit vào thp niên u ca th k này. Trc kia, khuôn viên có hai cái ao trng sen có tên là h Nht Tinh và h Nguyt Anh. Trong vn bia do Phan Thanh Gin vit có nói n "Th Lu" (lu sách) bên t Vn Thánh Miu (t trong nhìn ra ). Do ó,sau khi Phan Thanh Gin tun tit, các con ca Phan Thanh Gin vào bng bin kháng chin chng gic; nhng ngi Minh Hng, ng u là bá h Trng Ngc Lang ã lp s quyên tin xây dng mt "Tân ình" (1869) phía t Vn Thánh Miu th Phan Thanh Gin. Nm 1872 công trình này hoàn thành, Trng Ngc Lang dng bia t tên là Ty Vn Lâu (lu nhóm hp gii vn nhân tài t). Ty Vn Lâu c trùng tu nm 1914 và khong nm 1920 ­ 1923 c i tên là Vn Xng Các ( gác Vn Xng). Vn Xng Các làm theo kiu trùng thm ip c. Trên gác là ni ct sách và th Vn Xng Quân - v tinh quân ch qun vic thi c hc hành. Bài v Vn Xng Quân t trong khám th, chm tr sn thp p .

5

Nhng tng di Vn Xng Các mi là ni quan trng nht. Gian gia là ni vn nhân thi ngi àm o. Phía sau là khánh th Gia nh S s Sùng c Tiên sinh Võ Trng Ton và Khâm sai Kinh lc s Phan Thanh Gin. Khánh th này chm tr tinh vi, trong t hai bài v, có câu i ca tng hai k s ng u t Gia nh. Hoàng phong "S s" thanh cao lão. T hiu " th sinh" tit lit thn (Vua phong "S s" thanh cao lão T hiu " th sinh" tit lit thn) n khong nm 1933, Phan Thanh Gin c nhà Nguyn phong thn. T ó ti khám th này có thêm mt hòm sc và mt bc chân dung Phan Thanh Gin rt sng ng, do ho s Philippe Trn v. Mt s nhà ho tâm ã hin thêm nhiu câu i ca tng Phan Thanh Gin. Do ó, v trí Võ Trng Ton ã b lu m. Bên t khánh th chính là khánh th các quan i thn có công khI xng xây dng Vn Thánh Miu: - Tng c Vnh Long Trng Vn Uyn. - B chánh Vnh Long Nguyn Vn Nhã. - Án sát Vnh Long Võ Doãn Thanh. - B chánh Qung Ngãi Nguyn Thông (nguyên c hc Vnh Long). Gian bên hu th các i thn: - Tun ph Hà Tiên Lê Quang Nguyên . - Án sát Hà Tiên Nguyn Toán. - Án sát An Giang Phm Hu Chánh - Tri ph nh Vin Lê Vn Khiêm - Tri ph nh Vin Nguyn Tng Minh - Giáo th Hong t Nguyn Tu Mn. - Tng c Thun Khánh Nguyn Mc Nh (Nguyn Vn Phong) - Bá h Trng Trng Tiên (Trng Ngc Lang) Nguyn Mc Nh ngi Vnh Long, là cha chng bà Trng Th Loan. Hai ông Trng Ngc Lang và Nguyn Vn Phong c th ti Vn Thánh Miu là do bà Trng Th Loan gi hu. Riêng Trng Ngc Lang là ngi có công ln trong vic trùng tu và bo v Vn Thánh Miu. Khu vc chính ca Vn Thánh Miu gm i Thành in và hai ngôi miu trc sân âu mt nhau gi là T vu và Hu vu. Khu vc này có tng hoa bao bc, ch có th ra vào bng ca Kim Thanh và Ngc Chn. Chính in làm theo kiu trùng thm ip c. Bên trong bài trí n gin, gia khánh th bài v " i Thành Chí ThánhTiên s Khng Phu T" và bài v bn v ng vào hàng t ca ngài gi là "T Phi". Sau này, khi ha s Philippine Trn v chân dung Phan Thanh Gin có v chân dung bán thân ca Khng T. Bc chân dung này thay th bc tranh c. Cng trong chính in hai bên T ban và Hu ban là khánh th "Thp nh hin trit"; Còn hai bên nhà T hu - Hu vu th "Tht thp nh hin", mI bên ba mi sáu v. t khí trong ba khu vc th phng này tuy có chm tr, sn thp nhng m thut n gin. t khí bng g, sành s, ng thau. Trong Vn Miu có rt nhiu hoành phi, câu i do các nhà ho tâm khp ni hin cúng. Trong ó có câu i ca Thng th Cao Xuân Dc cúng nm 1913 khi ông n Vnh Long: Xuân thu hà ng càn khôn, o ti Ng Kinh song nht nguyt. Thù T bit thành v tr, qua Lc Tnh nht cung tng .

6

Tm dch: ( Xuân thu trI t bc nào, o ti nm kinh ôi nht nguyt. Thù T cõi b riêng ó, ng qua sáu tnh mt cung tng). MI nm ti Vn Thánh Miu có các ngày l ln: T Khng T và các v Thánh Hin vào ngày Xuân inh và Thu inh (ngày inh u tháng hai và ngày inh cuI tháng tám). Ti Vn Xng Các có l gi Phan Thanh Gin (mùng bn và mùng nm tháng by), ngày gi các quan i thn và cúng âm lch (ngày 12 và 13 tháng mi). Nu so sánh l hi vi các ình miu khác Vnh Long thì l hi ti Vn Thánh Miu thu hút khách hành hng cha ông nhng khách n ây u vi tm lòng nhit thành vi vn hóa và yêu kính các bc tin nhân. Vn Thánh Miu Vnh Long c B Vn hóa Thông tin công nhn là di tích vn hóa cp quc gia vào ngày 25 tháng 3 nm 1991 (Quyt nh s 0557 Q ngày 25/3/1991).

http://www.todiep.com/

7

Information

Microsoft Word - vinhlong[1]

7 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

292989