Read Microsoft Word - daonguyen-6laudacohoailang[2] text version

Nhc s Cao Vn Lu và bài D c hoài lang

Bùi Thy ào Nguyên

Cao Vn Lu (Sáu Lu) là nhc s và là tác gi bài D c hoài lang, mt bài ca c áo và ni ting nht trong ngh thut ca Ci lng Vit Nam.

Hòa thng Minh Bo (? - 1912), tr trì chùa Vnh Phc An thy gia ình ông Chín Gii vt v quá mà không n, nên bàn vi ông cho Cao Vn Lu, lúc ó mi 8 tui, vào chùa bt i mt phn gánh nng. K t ó Cao Vn Lu, ngày tng kinh và làm vic cho chùa, êm c nhà s dy ch nho. Nm 1903, ông Chín Gii n xin s tr trì cho Cao Vn Lu tr v nhà hc ch quc ng. Nhng hc n "lp nhì nm th hai" (Cours moyen 2e année) tc lp 4 ngày nay, thì ông phi thôi hc vì nhà gp thêm cnh khó: anh i r, ch ly chng, cha già yu... Vy là, nm 15 tui (1907), Cao Vn Lu phi thay cha và anh ch i làm nhng vic nng nhc nuôi gia ình. Lúc by gi ti xóm Rch Ông Bn có mt thy àn ni ting tên Lê Tài Khí, tc gi Hai Kh hay Nhc Kh. Ông thy này b mù c hai mt thêm có tt chân (1) nhng ngón àn ca ông tht iêu luyn. Nm 1908, Cao Vn Lu nh cha dn n thy Hai Kh xin hc àn mi êm. Nh yêu thích và siêng nng, ông mau chóng s dng thành tho các loi nhc c nh àn tranh, cò, kìm, trng l; và tr thành mt nhc s nng ct trong ban c nhc ca thy. Nm 1912, ông bt u i hát vi Sáu Thìn và cô Phn vi bài T i oán "Bùi Kim thi rt". Nm 21 tui (1913), Cao Vn Lu vâng lnh cha m i ci v, ó là cô Trn Th Tn, mt cô gái nt na in T Ô (Chung Bá Khánh). Khong thi gian này, ông sáng tác c mt bn ngn mang tên ''Bá iu'' sau i li ''Thu phong'' gm tám câu nhp bn. Bn này sau ó c son gi Trnh Thiên T t li ca Mng khi gp bn và ã ghi li trong sách ''Ca nhc c in''. Nm 1917, ông sáng tác thêm mt khúc gm 22 câu, theo mt ch ca thy Nhc Kh xng là "Chinh ph vng chinh phu" (ch c rút ra t bn Nam ai "Tô Hu chc cm hi vn") nhng cha kp sa cha và trình thy thì gp nghch cnh au lòng. V ông ã ba nm mà vn cha có du hiu thai nghén,

Phn I - Nhc s Cao Vn Lu

Cao Vn Lu sinh ngày 22 tháng 12 nm 1892 ti xóm Cái Cui, làng Chí M, sau sát nhp vi làng Thun L tr thành xã Thun M, huyn Vàm C, tnh Long An. Cuc i ông ã tri qua nhng bin i sau: Vào mt êm ti tri vào nm 1896, có 20 gia ình nông dân xóm Cái Cui, vì không chu ni cnh nghèo và cnh hà khc ca các th lc a phng nên ã xung ghe xung, chèo chng v phía Nam tìm ni sinh sng. Trong s này có gia ình Cao Vn Gii (Chín Gii), gm hai v chng ông và sáu a con, trong s ó có chú bé Cao Vn Lu. Bui u, ông Chín Gii xin tá túc vi mt ngi bà con Gia Hi (Bc Liêu). Sau 9 tháng i làm mn ct lc mà không n, gia ình ông li phi lui ghe di sang Xà Phiên (nay thuc Long M, tnh Hu Giang) khai hoang làm rung. Hn mt nm sau, hn 40 công t do bit bao khó nhc mi có c, b a ch tìm cách chim ly. Nh mt ngi quen gii thiu, gia ình ông Chín Gii dn v Hng Chàng Bè (Giá Rai, Bc Liêu) tip tc khai khn t hoang, nhng ri s t ây v sau cng v tay k khác. Lâm cnh trng tay, nhng thi may có mt ngi tt bng là hng s Chn làng Vnh Li tng Thnh Hòa cho ct mt cn chòi lá trên t công in gn chùa Vnh Phc An (nay thuc phng hai, th xã Bc Liêu). ó, v chng ông và các con phi i làm thuê, i câu chy n tng ba.

1

theo tc xa, cha m buc ông phi tr v v nhà cha m rut. Khong mt nm trôi qua, k t ngày v ra i, Sáu Lu vn nh k mt hn. Sau, vì quá nh thng, v chng ông thi thong vn lén lút gp nhau. Nh vy, c hai cng vi i phn nào ni bun ti (ít lâu sau v ông th thai, hai ngi mi c phép xum hp). Trong tâm trng ó, bn nhc 22 câu vit d dang t nm trc, c em ra son li. c mt bn ng môn tên Ba Cht, ông b bt 2 câu trùng lp, bài nhc còn chn 20 câu nhp ôi. Tt Trung thu nm 1918 (15 tháng 8 âm lch nm Mu Ng, nhm ngày 19 tháng 9 nm 1918. Ghi theo ''Bàn v thi im ra i và ngun gc ca bn D c hoài lang'' và ''T in nhân vt lch s'', s nói thêm phn D c hoài lang), ông cùng các bn n thm thy, luôn tin trình bày bn nhc cha có tên trên. Nghe xong, thy Nhc Kh ht sc khen ngi: -"Tng âu hoàn cnh gia ình ca con ã làm d dang vic sáng tác, ai ng li t c thành qu ln lao th này, qu là con không ph công dy d...'' êm ó có nhà s Nguyt Chiu cùng tham d, thy Nhc Kh lin nh nhà s t tên cho bn nhc. Nhà s nói: '-...Bn nhc và li ca ca cháu Lu tuy cng còn vài im bt nht, nhng cái chung vn din t c tâm t ca nàng Tô Hu (2). Vy c theo tích này mà t tên chung cho c bn nhc và li ca ca cháu là '''D c hoài lang''' (Nghe ting trng êm nh chng).'' Lp tc, bài ca c nhanh chóng loan truyn bi giai iu bài ca toát ra không ch là tình cm nh mong chng mà còn là ni bun ln ca thi i, tâm t ca ngi dân Nam B khi phong trào Cn vng tht bi. Nm 1919, làm nhc công trong gánh hát ci lng ca Ba Xú (Bc Liêu). Cách mng tháng Tám thành công, ông tham gia ''Mt trn Liên Vit'' p Vnh Phc, xã Vnh Li, tnh Bc Liêu. Nm 1947, ông nhn nhim v c bit là cu và ã cu c mt s cán b b thc dân Pháp bt.

T 1918 n nm 1974, ngoài bn ''D c hoài lang'', mà sau này phát trin thành bn "vng c", làm thay i mt phn b mt Ci lng; ông Cao Vn Lu còn sáng tác thêm 10 bn na, nhng a phn ch lu hành Bc Liêu. Ông mt lúc 13 gi ngày 13 tháng 8 nm 1976 ti Thành ph H Chí Minh, th 84 tui. Chú thích: (1) Chép theo Trn c Thun. Vng Hng Sn nói ông có tt tay. Và ông cng cho bit: ''Nu phi k công u, áng làm hu t ci lng, ó là ông Hai Kh Bc Liêu. Nghe âu ông sng li nm 1915 ... Ông au c x, ngón tay co rút và ngo ngoe rt khó. Th mà ông có tài riêng, không ai bt chc c. Ai mun th tài c n nhà, ban u ông gi mùng cho xem, ch trng, kèn, chp chõa tr tr trong y. Th ri khách ra ngi salon, ông Kh chun vô mùng, mt "mình ên", ri bng nghe trn b c nhc khua ng có tit tu nhp nhàng y nh có c bn nm ngi hòa tu: trng x, kèn thi, n kéo ò e, chp chõa lùng tùng xòa...Không ai bit ông làm cách nào mà c vy, qu là diu thut.''(sách ghi mc tài liu, tr. 46) (2) Tô Hu t '''Nhc Lan''', ngi t Thn Châu i nhà Tn (265-419). Nàng dung nhan kiu m, tài c song toàn, vn chng xut chúng. Khi Tô c 20 tui cha m ính g cho hàn s u Thao, ngi cùng quê. Sau u Thao t làm quan, may mn c nhm chc ti Thn Châu, không phi i xa. ang yên m, nhng ri vì công v cn thit, nhà vua truyn u Thao ra trn nhm t Lu Sa. Ba nm xa cách vi ni thng nh trin miên, nàng ly gm vuông chng mt thc, dùng ch ng sc thêu 10 bài t tuyt do mình làm. Nàng thêu theo hình trôn c, t ngoài xoáy tròn vào trung tâm bc gm. Xong nàng t tay dâng lên nhà vua, nhng c triu ình không ai c c. c vua cho phép, nàng Tô Hu ng gia triu ct ting ngâm vi mt ging bi thit bài ''Chc cm hi vn''.

2

Nhà vua quá cm ng, vi h chiu cho gi u Thao v ngay. Tài liu tham kho: -Vng Hng Sn, ''Hi ký nm mi nm mê hát'', Nxb Tr, 2007. -Trn c Thun,'' Cuc i Cao Vn Lu và nguyên nhân ra i bn D c hoài lang'', in trong ''Nam B - t & Ngi tp 2'', Nxb Tr, 2004, tr.269-265. -Trn Phc Thun, ''Bàn v thi im ra i và ngun gc ca Bn D c hoài lang'' in trong ''Nam B - t & Ngi tp 2'', Nxb Tr, 2004, tr.266-271. -Nguyn Q. Thng & Nguyn Bá Th, ''T in nhân vt lch s'', Nxb KHXH, 1992, tr. 74-75.

àn nn nót ôi câu bt cn phin mun. Ông tha hiu ngi bn i cng au xót nh ông. Bn ''D c hoài lang'' ra i trong bi cnh nh th. Trong thi gian tác phm cha hoàn chnh, nhc s Sáu Lu cùng anh em tài t a phng àn ti àn lui bn này...và c anh em ngh thêm hai ch "d c" (ting trng v êm) cho ý ngha thêm sâu m, vì th bn nhc có tên hoàn chnh là "D c hoài lang", tc "êm nghe ting trng nh chng"... Tác gi Trung Tín trong mt bài vit (2) cho bit thêm hai li k na: Li k ca nhc s Hai Ngu (nm 1978, ông Sáu Lu có lên Sài Gòn, trú ti nhà ông Hai Ngu): "Trong mt êm ông Sáu Lu trc gác ti Nhà èn Bc Liêu vào nm 1920, do au kh trong hoàn cnh n duyên ngang trái, ông xúc cm vit thành bn nhc lòng D c hoài lang (êm khuya nghe ting trng nh chng). Sau khi bn D c hoài lang ra i... ít lâu sau (nh v ông có thai) hai v chng ông c tái hp, ri sau ó hai ông bà ã có vi nhau 6 ngi con ..." Và li k ca nhà giáo Trnh Thiên T vi ông Chín Tâm (nguyên ging viên trng Quc gia âm nhc và kch ngh Sài Gòn): "Nm ông Sáu Lu 28 tui (1820), ông c lnh m phi thôi v vì lý do "tam niên vô t bt thành thê". Ông Sáu Lu au kh nhng không dám cãi li m dy. Chiu chiu ông ôm cây àn kìm ra sau vn làm bn tâm tình Bài này lúc u có 22 câu và ông t tên là Hoài lang. Danh ca By Kiên nhn thy có vài câu trùng ý, ngh rút li còn 20 câu. ng thi ông Kiên còn thêm vào hai ch "d c", thành ra "D c hoài lang". V li ca, nhc s Sáu Lu phóng tác theo bài th "Chinh ph thán" ca nhc s Nguyt Chiu - tr trì chùa Pht Hòa Bình Bc Liêu. Bài th mang âm hng tích "Tô Hu Chc Cm Hi Vn" i nhà Tn bên Tàu.'' Nhng theo li k ca ông Trn Tn Hng (Nm Nh) và nhng ngi ng môn vi ông

Phn II - D c hoài lang

Gii thích tên gi: "Hoài'' là nh, ''lang'' là ngi trai ( ây là ngi chng), ''hoài lang'' là nh chàng, ''d'' là êm, ''c'' là trng, ''d c'' là ''nghe ting trng v êm'' (? c, ngha là trng hoc ánh trng). ây là mt bn nhc c do nhc s Cao Vn Lu (1892-1976) sáng tác, nói v tâm s ngi v nh chng lúc v êm. T bn ''D c hoài lang'' mi câu 2 nhp, các ngh s sau này chuyn lên 4 nhp ri 8 nhp, mà thành bài vng c u tiên... 2. 1. Nguyên nhân ra i Theo mt bài vit trên báo Thanh Niên (1), không tên tác gi, thì: Ông Cao Vn Lu (1892-1976) ã th l vi bn thân: "Tôi t bài này bi tôi rt thng v. Nm vit bn ''D c hoài lang'', tôi ã n vi v tôi c 3 nm mà không có con...Ting ra, ting vào ca gia ình buc tôi phi thôi v, nhng tôi không ành. Tôi âm thm chng li nghiêm lnh ca gia ình, không em v tr v cho cha m mà em gi n mt gia ình có tm lòng nhân hu..." Tác gi bài báo k tip: Trong thi gian dài, phu thê phi cam chu cnh "êm ông gi chic cô phòng", nên nhc s Cao Vn Lu (Sáu Lu) êm êm mn ting

3

Cao Vn Lu, thì Sáu Lu ã son c phn nhc trc khi xa v. Ông Hng k: Ông Cao Vn Lu cùng các bn hc ng thi ã c thy là nhc s Lê Tài Khí (Nhc Kh) hng dn sáng tác theo mt ch là "Chinh ph vng chinh phu", c rút ra t bn Nam ai Tô Hu chc cm hi vn. Lúc ó có nhiu ngi sáng tác, riêng ông Cao Vn Lu trong nm inh T (1917) ã sáng tác mt bn nhc 22 câu, nhng gp phi hoàn cnh v chng ly tánVì quá au bun nên ông không th tip tc t li ca, mãi n nm sau v chng hàn gn (theo ông Trn c Thun: vì quá nh thng, v chng ông thi thong vn lén lút gp nhau, ch hai ngi cha chính thc xum hp. Xem li phn Cao Vn Lu) li ông mi có tinh thn chnh lý bn nhc. Ông ã theo li khuyên ca bn ng môn là Ba Cht (tác gi bn Liêu Giang, tác phm c sáng tác cùng thi và cùng mt ch va nêu trên) b bt 2 câu trùng lp còn li 20 câu và tip tc t li ca..." Và cng theo ông Hng, cái tên D c hoài lang là ca mt nhà s t cho bn nhc: "Bn nhc và li ca ã sáng tác xong nhng cha có tên. Li va n rm Trung thu (Mu Ng 1918) ông Lu cùng các bn n thm thy luôn tin em bn nhc ra trình. Ông Lu ã dùng chic àn tranh va c tu mt ln và va àn va ca thêm mt ln na. Lúc ó, ngoài các thy trò còn có mt nhà s Nguyt Chiu (mt ngi rt tinh thâm Hán hc và nhc c truyn), chính thy Nhc Kh ã nh nhà s t tên cho bn nhc va tu và nhà s ã t tên là D c hoài lang. Vy, bn D c hoài lang 20 câu nhp ôi ã chính thc ra i k t êm ó.'' Trn c Thun Hi Khoa hc lch s Bc Liêu, trong mt bài vit (sách ghi bên di) ã kt lun: "Bn D c hoài lang v nguyên nhân sáng tác tuy có dính líu mt phn nào vi hoàn cnh chia ly ca v chng Cao Vn Lu, nhng nguyên nhân chính vn là nh s hng dn sáng tác ca thy Nhc Kh vi mt tiêu nh sn"

2.2 Thi im ra i Thi im ''D c hoài lang'' ra i, ngoài nhng chi tit khá khác nhau trong li k phn trên, còn có nhiu ý kin cha tng ng na, k c ông Cao Kin Thit và Cao Vn Bnh, là hai ngi con ca c nhc s Cao Vn Lu cng cha xác nh c thi im, vì có lúc hai ông nói nm 1919 là nm ra i bn D c, có lúc hai ông li nói nm 1919 là nm i tên D c thành Vng c. (3) Và theo các nhà nghiên cu khác, thì: -Ông Thành Châu (báo Vn hc ngh thut, tháng 8 nm 1977), nhà th kiêm son gi ci lng Kiên Giang (Báo Long An, ngày 18 tháng 7 nm 1986), ng cho rng bài D c hoài lang ra i 1917. -Nhc s Trng Nguyn (K yu T D c hoài lang, tr.40) Ngh s nhân dân Ba Vân tc Lê Long Vân (K chuyn ci lng, 1988, tr. 67), nhà nghiên cu c Nhn (Tìm hiu âm nhc ci lng, Nxb TP. HCM, 1987, tr. 41), hai nhà s hc Nguyn Q. Thng và Nguyn Bá Th (T in nhân vt lch s Vit Nam, Nxb KHXH, 1992) không cho bit nm khi tho, nhng u nói bài D c hoài lang ra i nm 1818. -Nhc s Trng Bnh Tòng (K yu T D c hoài lang, Nxb Mi Cà Mau, 1992, tr. 50), Lâm Tng Vân (c san Quí Du 1993, Hi Ái hu Bc Liêu Nam Cali, tr. 28), Nguyn T Quang (Tp chí Bách Khoa s 63'', Sài Gòn, 1959) thì nm sinh ca bài D c hoài lang là nm 1919. *Nhà nghiên cu Toan Ánh nói "vào khong nm 1920" (Tìm hiu ngh thut cm ca, Nxb ng Tháp, 1998, tr. 207-208) -Ông Anh (Ngh thut sân khu, Vin sân khu, 1987, tr. 59) cho rng nm sinh ca bài D c hoài lang là 1915. Tuy nhiên, ý kin cho rng bài ''D c hoài lang'' ra i ngày 15 tháng 8 (âm lch) nm Mu Ng (nhm ngày 19 tháng 9 nm 1918) c a s ngh s Bc Liêu (4) và nhiu ngi ng thun hn. 2.3 Nghi vn Ông Nguyn T Quang, tác gi bài báo ''Th tìm xut x bài Vng c'' cho bit:

4

''...Thoát thai ca bn nhc vn là bài th có dng nh là mt bài phú 20 câu ly nhan là ''D c hoài lang''. Bài này do mt nhà s có pháp danh Nguyt Chiu, không rõ h tên tht, tu trong mt ngôi chùa làng Hòa Bình, tnh Bc Liêu. Bài D c ra i nm 1919...''(tp chí Bách Khoa s 63, 1959, tr. 65) Ý kin này c nhà nghiên cu Toan Ánh ng thun, ông vit: " chùa Hòa Bình tnh Bc Liêu, có mt nhà s pháp danh là Nguyt Chiu. Thy nhà s nho hc uyên thâm vi t tng n dt, ngi ta oán chng là mt vn nhân chng Pháp trong thi Cn Vng, nay tht thi nên tm lánh mình vào ca Pht...Tuy ã i tu nhng vn mang nng tình non ncnên nhà s mi em tâm s mình ký gi vào bài t, là D c hoài lang. Và bài th này c ông Sáu Lu ph ra nhc...'' (Toan Ánh, Tìm hiu ngh thut cm ca, NXB ng Tháp, 1998, tr. 207-208.) Nm 1989, ti cuc hi tho Bc Liêu, nhc s Trng Bnh Tòng cng ã phát biu: "Vào nhng nm 1950-1952, nhóm su tm nghiên cu dân ca và c nhc Nam B gm nhc s Quách V, Ngc Cung và ông. Rt tic là lúc y ông Cao Vn Lu ang bnh không ra c vùng gii phóng. Nhng cng may là nhóm tài t Long in có ngi bit rành cho hay ông Sáu ã da vào bài th ca nhà s Nguyt Chiu mà ph nhc. Nhc ca nó là s kt hp gia hai bài Hành Vân và Xuân n.(T D c hoài lang, Nxb Mi Cà Mau, 1992, tr.5253.) Nhng qua tìm hiu ca ông Trn Phc Thun Hi khoa hc lch s Bc Liêu (sách ghi bên di), thì: " Bc Liêu ch có mt nhà s pháp danh là t Bo t Nguyt Chiu (1882-1947), trc chùa Vnh Phc An sau di v chùa Vnh c, hin m m ca nhà s nm sau chùa Vnh c. Không có chùa nào mang tên Hòa Bình nh các tài liu trên ã ghi. Ông vn là tin bi v nhc l c truyn nhng ông cha bao gi làm th. Các t ca ông hin còn sng u xác nhn nh vy và chng ai nghe thy nói gì v bài th trên. Nh vy, cái thuyt cho rng "ông sáu Lu ã da vào bài th ca

nhà s Nguyt Chiu sáng tác ra bn D c hoài lang nm 1919" là hoàn toàn không có cn c." 2. 4 Li bài ca T là t phu tng, Bo kim sc phong lên àng. Vào ra lung trông tin chàng. Nm canh m màng. Em lung trông tin chàng, Ôi gan vàng qun au. ng dù xa ong bm, Xin ó ng ph ngha tào khang. êm lung trông tin chàng, Ngày mi mòn nh á Vng phu. Vng phu vng lung trông tin chàng. Sao n ph phàng... Chàng là chàng có hay? êm thip nm lung nhng su tây. Bao thu ó ây sum vy, Duyên sc cm lt phai. Là nguyn cho chàng Hai ch an bình an. Mau tr li gia àng, Cho én nhn hip ôi. Ông Trn c Thun nhn xét: "Bn D c hoài lang không dng li nguyên dng nh các bn nhc c khác mà dn dn bin i hình thc, phát trin thành bn Vng c làm thay i mt phn ln b mt Ci lng. ây cng là iu ti u ca nó, có l là do ting nhc du dng và li ca bình d rt hp vi ngi Nam B; hình nh ngi chinh ph ây ã hòa nhp thc s vào cuc i thng, phn nh úng tâm trng yu ui ca ngi ph n khi xa chng, nht là trong nhng hoàn cnh bt buc phi chia duyên r thúy. Có l chính cái "tính thng" này ã làm rung cm ngi nghe..." 2.5 Thông tin thêm - Bài này c a lên sân khu ln u bi gánh hát Nm Tú M Tho, ri sau ó c s dng rng rãi, nht là trong tung ci lng. Và cng vì th, bn ''D c hoài lang'' c chuyn dn thành nhiu nhp. Nm 1924, tng lên nhp bn. T khong 1934 n 1944, tng lên nhp tám. T khong 1944 n 1954, ''Vng c'' tng lên nhp 16. T 1955 n 1964, tng lên nhp 32 ri nhp 64 t nm 1965 n nay.

5

-Nhc s Cao Vn Lu là cha ''D c hoài lang'' khi im t nhp hai. Bn ''Vng c'' t nhp bn tr i, trên nhng chng ng phát trin, thuc công trình chung ca tài t bn phng. Và ông t ci lng không phi là Cao Vn Lu, vì bn ''D c hoài lang'' chào i nm 1918, trong khi sân khu ci lng ra i khong nm 1916. Bùi Thy ào Nguyên, gii thiu Long Xuyên, tháng 10 nm 2008. Chú thích: (1) Bài Cao Vn Lu có phi ông t ngành Ci lng? (báo Thanh Niên) ti a ch: http://vietbao.vn/Van-hoa/Cao-Van-Lau-cophai-ong-to-nganh-cai-luong/10869813/107/ (2) Bài Bn D c hoài lang (nhp 2) ã ra i nh th nào ? ca Trung Tín ti a ch: http://www.cailuongtheatre.vn/news/151/62/d,d etail-lichsu.tpl/ (3) Nm 1919 là nm i tên D c thành Vng c. YÙ kin này c nhà th kiêm son gi ci lng Kiên Giang ng thun (Báo Long An'', ngày 18 tháng 7 nm 1986). Tuy nhiên, theo bài vit trên báo Thanh Niên (dn bên trên), thì: ''Trên nhng chng ng phát trin, khi Vng c hoài lang c nâng lên nhp 8 (t khong nm 1934 n 1944) thì nó có tên mi là Vng c, không còn uôi hoài lang''.

(4) Bc Liêu t nhiu nm nay, ang lu hành trong gii àn ca tài t mt bài Vn Thiên Trng ( ba lp) nhan là "Cuc i Cao Vn Lu", trong ó câu 7 và câu 8 nh sau: ''Bn D c hoài lang thng nh m màng, gan vàng khc sâu. Chng bao lâu trong tim ngi nhy n hoa khai, bc sc tài nào d my ai, nm mt ngàn chín trm mi tám chính thc ra i...'' Tài liu tham kho: Ngoài nhng trang web và tài liu ã dn trong bài, ngi son còn tham kho thêm: -Trn Phc Thun, ''Bàn v thi im ra i và ngun gc ca bn D c hoài lang'', in trong Nam B - t và Ngi tp 2, Nxb tr, 2004, tr 266-271. -Trn c Thun, ''Cuc i Cao Vn Lu và nguyên nhân ra i bn D c hoài lang'', in trong ''Nam B - t và Ngi'', tp 2, NXB Tr, 2004, tr.259-265. Ngun: Chim Vit Cành Nam

6

Information

Microsoft Word - daonguyen-6laudacohoailang[2]

6 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

44764