Read Microsoft Word - Vai tro kinh te vuon trong viec phat trien KT-XH o Viet Nam.doc text version

TAÛP CHÊ KHOA HOÜC, Âaûi hoüc Huãú, Säú 28, 2005

VAI TRÒ CA KINH T VN TRONG VIC PHÁT TRIN KINH T - XÃ HI VIT NAM

Nguyn Th Hóa Trng i hc Kinh t, i hc Hu

Trong nhng nm gn ây, kinh t vn ã chim mt v trí quan trng trong nn kinh t quc dân. c bit là các tnh phía nam, kinh t vn ã mang li hiu qu rt ln i vi ngi nông dân. Nu so vi trng lúa, trng hoa màu, chn nuôi... thì kinh t vn ã vt tri v mt k thut sn xut và hiu qu kinh t, gn vi công ngh hin i, có th trng rng ln và nhy bén vi quan h th trng. T ó kinh t vn ã và ang gi vai trò quan trng trong vic s dng hiu qu t ai, lao ng và tài nguyên sn có, mt trong nhim v ch yu ca lnh vc nông nghip trong nhng nm u ca quá trình phát trin. Vn là thut ng rt quen thuc và gn gi vi chúng ta. Tuy nhiên, trong nghiên cu do thái tip cn thi im và a bàn khác nhau nên có nhiu nh ngha khác nhau. Theo t in ting vit vn là "khu t thng rào kín cnh sát nhà trng cây" 1 hoc là "vn là khu t xung quanh nhà hoc khu t riêng có trng cây trái, rau, qu" 2. Mt s tác gi cho rng "kinh t vn là mt b phn cu thành hu c ca kinh t VAC" có ngha là: Vn nó bao hàm "A" ao, "C'' chung, `'V" vn và quyêt nh "A", "C".Th nhng, không có "A,C" thì hiu qu ca kinh t ca vn s kém i. Thc ra, kinh t vn là mt b phn cu thành hu c ca kinh t nông nghip, là mt phn kinh t c tách ra t ngành trng trt. ó là mt ngành sn xut c lp, mt phng thc kinh doanh riêng, ng thi có quan h cht ch vi ngành trng trt và ngành chn nuôi. Nhng hot ng ch yu ca ngi nông dân là trng cây n qu. Cn c vào chc nng, cu trúc, qui mô và hiu qu kinh t có th chia kinh t vn thành nhng loi nh sau: Th nht là vn nhà ch yu trng cây c thâm canh bng lao ng ca h gia ình mc ích là chn gió, che mát, làm cnh, cung cp thc n, dc liu... Th hai là vn i c trng trên i theo phng thc bán t nhiên, ch yu là cây công nghip dài ngày nh: cao su, cà phê, chè, tiêu... Th ba là vn rng ch yu canh tác theo phng thc canh tác t nhiên. Th t là vn ch yu trng các loi cây rau thit yu hàng ngày c trng ri rác khp ni.

5

Th nm là vn tp ch yu là tp chng v ging các loi cây, có cây gì trng cây y, có bao nhiêu thu hoch by nhiêu, nên hiu qu kinh t kém. Th sáu: là vn chuyên canh trong vn ch có mt loi cây nht nh, sn xut theo hng chuyên môn hoá nên nng xut và hiu qu rt cao so vi vn tp, vn nhà. Th by là vn m ch yu sn xut theo quy trình công ngh hin i và k thut tin b. Th tám là vn du lch ch yu là cây n qu, cây cnh kinh doanh du lch. c trng ca vn này ch yu là cnh quan, cht lng, mùa v... là ni vn minh nht ng thi là ni thu li nhun cao nht. S a dng ca các loi vn nó mang li thu nhp không nh i vi các h gia ình ca nông thôn Vit Nam càng khng nh c vai trò quan trng ca kinh t vn i vi nn kinh t quc dân nói chung và ngành nông nghip nói riêng. Th nht, vai trò ca kinh t vn trong vic s dng có hiu qu t ai, lao ng, tng thu nhp cho ngi lao ng. Hot ng nông nghip ph thuc rt ln v iu kin t nhiên (v v trí, th nhng, ngun nc, khí hu...) và mang tính thi v. Song mùa v rt khác nhau i vi tng vùng t và tng loi cây, con. t ai tng vùng rt nhiu loi, mi loi ch thích hp vi mt hoc vài cây nht nh. Mt khác, v trí ca t (xa hay gn nhà, ng giao thông, th trng tiêu th, trung tâm khoa hc k thut...) là iu kin thun li hoc khó khn trong vic s dng và khai thác t ai cng là yu t nh hng trc tip n hiu qu trong vic s dng lao ng, ng thi khng nh rng vi mt loi hình sn xut thích hp có th khc phc c tính mùa v phát huy u th ca tng loi t, khai thác và s dng hiu qu nht. Trong các loi hình sn sut nông nghip, kinh t vn là hình thc sn xut kt hp tt nht vì có t có lao ng là có ca ci t càng rng thì ca ci càng nhiu. Nu nhìn vào cu trúc vn, nó c b trí theo dài, rng trên mt din tích nht nh, nhng vn có kh nng chuyn ti thng xuyên mt h thng cây con mà t lúa, t công nghip cha có kh nng to ln nh vy. Bi vì nhìn vào góc các loi vn có th nhn thy c v s tn dng ngun lao ng và s dng t mt cách hp lý nht: Ví d: khi cây cha b phân tán, ngi nông dân có th thc hin trng xen các loi cây rau và chn nuôi, trên mt din tích t, mt nc có th tn dng ly "ngn nuôi dài''. V thi gian không gian không có gii hn, có th làm trong gi hay ngoài gi, lc lng lao ng không cn tính tui: già hay tr, nam hay n u b trí mt cách hp lý va không t trng mà gii quyt vic làm, va tng thêm thu nhp to ra mt s gn bó và ràng buc gia con ngi và t ai. Th hai, kinh t vn chuyn dch c cu kinh t nông nghip, phát trin nông nghip hàng hóa a dng và toàn din. Bi vì, s chuyn dch c cu kinh t nông nghip bao gi cng gn lin vi s vn ng phát trin nn kinh t nông nghip: tc là chuyn nn sn xut c canh sang nn sn xut nông sn hàng hóa a dng toàn din.

6

Quá trình chuyn dch ó phi din ra chiu hng t trng ngành trng trt gim thì chn nuôi, ng nghip tng lên. Trong trng trt, gim lúa và hoa màu thì rau qu phi tng, in hình là ài Loan, nm 1981, t trng trong ngành trng trt gim t 60% xung 47% nhng giá tr sn lng ngành trng trt vn tng 3,5 ln t 29,405 triu ng, ài Loan lên 110,235 triu ng. Tuy nhiên, c cu nông lâm - ng nghip nc ta còn nhiu bt cp, thiu ng b, có vùng cha thoát khi c canh, tuyt i a s din tích t ai trng trt, phn ln thu nhp ca ngi nông dân do sn xut lúa em li. Nhng trên thc t, kinh t vn ã to nên mt tp oàn cây và con ht sc a dng và phong phú, nó ang xóa dn tính c canh, thun nông mt s vùng trong c nc: ví d: Hà Bc có 4000 ha vi thiu, ã ph xanh các i trc Lc Ngn làm tng giá tr sn lng vn 62% so vi giá tr sn lng lúa 3 , hoc ng bng sông Cu Long có 13.589 ha nhãn, 14.647ha xoài, 31.450ha da, 27.481ha chui, 37.532 ha cây có múi... Nó to ra h thng cây trng vt nuôi phong phú a dng, bn mùa có hoa trái các loi 4. Theo tài liu iu tra v c cu thu nhp ca các tnh phía Nam, âu kinh t vn phát trin thì ó chuyn dch kinh t càng nhanh, chuyên môn hóa càng sâu. Nu din tích sn lng lúa, hoa màu... gim thì rau qu, cây cnh càng tng, nhng cây có giá tr xut khu và có kh nng ch bin càng tng nhanh Mt s ng vt c bo tn và chn nuôi trong vn và quy mô ngày càng ln. Th ba, kinh t vn làm tng sn lng phm cho xã hi, c bit làm tng sn phm xut khu, cung cp nguyên liu cho công nghip ch bin. Bi vì, cu trúc ca vn rt a dng v loài thc vt và ng vt, riêng khu vc kinh t vn ã có 150 loi cây và con, to ra hàng trm loi sn phm khác nhau, con ong cho ta mt, nhng, phn hoa, cây cho ta lá, hoa, trái, ht,.... Thc phm c ly t vn va ti va rt b, nhiu cht dinh dng (bt, béo, ng, vitaminA) cho con ngi 5. c bit làm tng giá tr mt s mt hàng xut khu nh cây công nghip (cà phê, tiêu, ht iu...) và mt s cây n qu (xoài, vi thiu, nhãn, cam quýt, su riêng, vú sa...) và mt s hi sn (tôm, cua, ln, ch...) cho nhiu nc trên th gii (ài Loan, Pháp, Úc Trung Quc...) Nhng do tính thi v, mt hàng li mau hng chuyên ch cng knh òi hi phi c ch bin. Nh vy, kinh t vn là ngun nuôi dng ngành công nghip ch bin rau qu và mt s ngành công nghip (bao bì, vn chuyn thc n ung cho cây trng và vt nuôi). Th t, kinh t vn góp phn bo v môi trng, phát trin nông nghip sinh thái, to iu kin phát trin ngành du lch. Bi vì nó m bo cho môi trng n nh, cân bng sinh thái, là nhân t phát trin nông nghip bn vng. Trc ht kinh t vn s giúp con ngi khôi phc li màu m t ai, ngun nc trong sch. Theo bà Rosemary Morrow chuyên gia v vn cho bit: Nu ni nào mà cây b cht phá còn di 30% din tích nguyên thy thì quá trình sng bn vng khác s b suy thoái 6 hoc mt s nc nh: Achentina, Bungari, Ai Cp, Italia... nhng

7

hàng cây chn gió thit k úng ã làm tng nng xut cây trng tng t 80% n 200%7. Ngoài ra, vn cây là ni chn l xói mòn cho các con kênh và sông cng là ni lng hóa cht c hi do con ngi và súc vt em li, thm chí còn tái s dng các cht thi (nc thi, phân rác) to thành lp che ph và tng dinh dng cho t và làm nc sch cho sinh vt. Mt khác vn nc ta vi cu trúc nh mt h sinh thái a dng, thm thc vt phong phú, c áo va mang tính c trng cho khu vc va mang tính quí him ca th gii. Cnh quan thoáng ãng nhiu loài c sn áp ng yêu cu khách du lch. Mit vn ã và ang thu hút khách du lch ngày càng ông. Vì ngoài phong cnh, di tích vn hóa, lch s... Kinh t vn ra sc hp dn i vi khách ó là du lch xanh, du lch sinh thái. Hin nay, nhiu nc trên th gii ã thu hút ông o khách du lch bng cách khai thác tài nguyên ng thc vt vi cnh quan hài hoà ca nó. Nh nc Pháp các ch trang tri nh kt hp sn xut nông nghip vi kinh doanh du lch, hàng nm ón 20 triu khách du lch nc ngoài 8. Thái Lan cng vy, h luôn kt hp cnh quan du lch vi mô hình trang tri ón khách du lch. Th nm, kinh t vn vi vic xây dng, cng c và phát trin nông thôn. Bi vì, hot ng kinh t vn din ra ch yu trên a bàn nông nghip nông thôn, quá trình phát trin nông nghip nông thôn c s tr lc ca kinh t vn trên nhiu mt sau ây: Nâng cao mc sng cho nhân dân trc ht là i vi ngi làm vn, góp phn xây dng c s vt cht k thut, kt cu h tng nông thôn. Áp dng khoa hc k thut tin b giúp cho các h gia ình la chn c nhiu loài ging có nng sut cao, hiu qu ln, ng thi giúp các h to ra nhiu sn phm cho xã hi. Vy, vai trò ca kinh t vn ã chim mt v trí quan trng trong nn kinh t quc dân. Do ó, Nhà nc phi có chính sách h tr cho các h làm vn nht là vn khoa hc k thut, vì ây là lnh vc rng ln, trình dân trí li thp. Trong khi ó, nhu cu xã hi li càng cao, mun thc hin c vn ó, thì nhà nc phi có mt s gii pháp sau ây: Th nht là quy hoch vn theo tng a phng, chuyên canh, chuyên sâu và quy mô sn xut ln, ly hiu qu kinh t xã hi làm mc tiêu, quy hoch vn phi ng b trng trt, dch v, tiêu th và th trng. Th hai là vn k thut canh tác, công nghip ch bin vì th phi la chn ging nh th nào va thích hp vi iu kin tng a phng mà áp ng nhu cu ca khách hàng. Th ba là phát trin kinh t h và kinh t hp tác, ly hp tác xã làm c s cho các h gia ình liên kt nhiu hình thc a dng nhng các h gia ình vn là ch ca hình thc hp tác ó, hp tác theo nguyên tc t nguyn 2 bên cùng có li. Th t là chính sách v mô, s h tr ca Nhà nc nh thu, vn, t ai, n nh giá c... úng và thích hp tng thi k .

8

Th nm, là h thng giáo dc, nghiên cu khuyn nông giúp ngi nông dân tip cn khoa hc và thông tin chính xác kp thi. Bng nhng quan im và gii pháp ó, hy vng và tin tng rng kinh t vn s phát huy c vai trò ca nó ng thi kinh t vn s tr thành ngành kinh t mi nhn ca nn kinh t quc dân. TÀI LIU THAM KHO 1. Vin KHXH - NV sn xut (1992) 113. 2. T in ting Vit (1991) 902. 3. Chuyn dch c cu KTNNNT (1995) 41. 4. Nông - Lâm - Thy sn Vit Nam (1996) 209. 5. Lâm nghip và an toàn lng thc (1994) 45. 6. án phát trin vn tnh Vnh Long (2000) 138. 7. Lâm nghip và an toàn lng thc (1994) 21. 8. Lâm nghip và an toàn lng thc (1994) 45. EFFECTS OF GARDENING ECONOMY ON SOCIO-ECONOMIC DEVELOPMENT IN VIET NAM

Nguyen Thi Hoa College of Economics, Hue University

SUMMARY

In the recent years, gardening economy has played an important position in the socioeconomy of the country. It especially gives a high effect to the farmers in the southern provinces. Compared with rice planting and other agricultural production as well as livestock breeding (cattle) ect ..., gardening economy proves to be dominant. As a result, gardening economy plays an important part in exploiting the efficacy of soil, manpower, and available natural resources, which was one of the essential farming activities in the early years of the country's developmental process. Nowadays, the national gardening economy is of a huge potentiality. If this potentiality is maximally exploited, it will be able to provide more work for the increasing number of laborers as well as help the farmers to make use of their free time more fruitfully. In addition, it will also increase the income of the gardeners. As a consequence, the accumulation of capital will be higher, the consumer needs satisfactorily answered, and the provision of manufacture raw materials stable, and finally a lot of new work and services will have condition to develop ... Therefore, the role of gardening economy needs to be accurately assessed so as to found a basic science for an oriented development of the nation's garden economy. At the same time, we must find proper solutions for the difficulties. Then we will be able develop better the potentiality of our gardening economy at the present phase. 9

Information

Microsoft Word - Vai tro kinh te vuon trong viec phat trien KT-XH o Viet Nam.doc

5 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

617472


Notice: fwrite(): send of 206 bytes failed with errno=104 Connection reset by peer in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531