Read sample factsheetViet.qxd text version

AÊN CHAY: FACTSHEET VÌ CUOÄC SOÁNG

Cheá ñoä aên chay

#

1

PEOPLE FOR THE ETHICAL TREATMENT OF ANIMALS

GPO Box 1700, Hong Kong [email protected] · PETA.org

Khoâ n g coø n moä t chuù t nghi ngôø naø o raèng aên chay seõ trôû thaønh xu höôùng chuû yeáu. Chæ tính rieâng ôû Myõ ñaõ coù hôn 12 trieä u ngöôø i aê n chay vaø moã i tuaàn coù hôn 19 000 ngöôøi quyeát ñònh chuyeån sang cheá ñoä dinh döôõng naøy. Nhieàu ngöôøi khaùc ñaõ giaûm löôïng thöùc aên coù nguoàn goác töø ñoäng vaät trong böõa aên haèng ngaøy cuûa hoï moät caùch 1 ñaùng keå. Nhieàu ngöôøi aên chay vì söùc khoeû. Theo tieán só T. Colin Campbell thuoäc Ñaïi hoïc Cornell thì: "Khoaûng 80% ­ 90% caù c tröôø n g hôï p ung thö, tim maïch vaø caùc daïng beänh thoaùi hoaù coù theå ngaên ngöøa ñöôïc (toái thieåu laø cho ñeán khi cao tuoåi) chæ ñôn giaûn baèng 2 caùch aên chay". Qua nhieàu nghieân cöùu cho thaáy vieäc tieâu thuï thöùc aên töø ñoäng vaät seõ daãn ñeán beänh tim, ñoät quî, ung thö, tieå u ñöôø n g, vieâ m khôù p vaø caù c beänh khaùc. Nguyeân nhaân coù theå laø do ñoäng vaät phaûi thöôøng xuyeân tieâu thuï caùc hormone taêng tröôûng, chaát khaùng sinh, thuoác tröø saâu vaø nhöõng chaát naøy ñöôïc giöõ laïi trong cô theå chuùng vaø seõ chuyeå n sang cô theå con ngöôø i khi chuùng ta aên thòt. Nhöõng ngöôøi khaùc aên chay vì loøng nhaân ñaïo ñoái vôùi ñoäng vaät. Hieän nay, trong caùc noâng traïi coâng nghieäp, ñoäng vaät thöôøng bò giam caàm trong nhöõng chuoàng traïi chaät heïp vaø bò gieát cheát moä t caù c h ñau ñôù n . OÂ n g George E. Brown ­ thaø n h vieâ n Uyû ban Noâ n g nghieäp thuoäc Haï vieän Myõ ­ ñaõ vieát raèng "ñeå giöõ cho chuoãi saûn xuaát hoaït ñoäng, caùc coâng nhaân loø moå thöôøng nhaän ra hoï ñaõ coù nhöõng haønh ñoäng taøn baïo ñeán möùc khoâng theå tin ñöôïc nhö ñaùnh ñaäp, sieát coå, gaây boûng, loät da vaø chaët caùc chi cuûa nhöõng con vaät 3 coøn ñang soáng". Chæ tính rieâng ôû Myõ, moãi naêm coù gaàn 9 tæ ñoäng vaät bò gieát thòt.

Ñoäng vaät khoâng phaûi laø naïn nhaân duy nhaát ôû loø moå. Nhöõng coâng nhaân ôû ñoù cuõng thöôøng xuyeân bò caùc chöùng roái loaïn vaø caêng thaúng nhö hoäi chöùng xöông coå tay cuõ n g nhö caù c chaá n thöông ôû löng, coå, vai vaø tay. Theo Cuïc Thoáng keâ Lao ñoäng, ngaønh coâng nghieäp laáy thòt laø ngaønh coù tæ leä chaán 4 thöông ngheà nghieäp cao nhaát. Giaûm nhöõng nguy hieåm cho söùc khoeû vaø loaï i boû söï chòu ñöï n g cuû a ñoä n g vaä t chæ laø hai trong nhöõ n g nguyeân nhaân ñeå aên chay, ngoaøi ra aên chay coø n coù theå giuù p baû o veä moâ i tröôøng vaø giaûm naïn ñoùi treân theá giôùi. Luaän cöù sinh thaùi hoïc Vaø o naê m 1996, caù c noâ n g traï i coâ n g nghieäp ôû Myõ ñaõ thaûi ra 1,4 tæ taán chaát thaûi, nhieàu hôn 130 laàn so vôùi chaát 5 thaûi cuûa con ngöôøi. Löôïng chaát thaûi tính rieâng trong 1 naêm coù theå chöùa ñaà y 6,7 trieä u toa xe löû a ­ ñuû ñeå 6 khoanh troøn Traùi Ñaát 12,5 laàn. Thaät khoâng may raèng ña phaàn caùc chaát thaûi naøy seõ ñoå ra soâng vaø suoái. Theo Sôû Baûo veä Moâi tröôøng, noâng traïi coâ n g nghieä p ñaõ gaâ y oâ nhieã m cho maïng löôùi ñöôøng thuyû ôû Myõ nhieàu hôn taát caû caùc ngaønh coâng nghieäp khaùc 7 coäng laïi. Haäu quaû thöôøng laø caùi cheát. Ví duï nhö treân 7000 daëm vuoâng "khu vöïc cheát" ôû vònh Mexico, khoâng coøn sinh vaät döôùi nöôùc naøo soáng ñöôïc vì söï oâ nhieãm gaây ra bôûi caùc chaát thaûi töø 8 ñoäng vaät. Caùc nhaø khoa hoïc nghi ngôø raèng chaát thaûi cuûa phaân boùn laáy töø noâng traïi nuoâi gaø vaø lôïn laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân chính gaây ra söï buøng noå vi sinh vaät pfiesteria, ñaõ gieát cheá t haø n g tæ caù töø Delaware ñeá n Alabama. Vi sinh vaät pfiesteria cuõng gaây ra chöùng maát trí nhôù, thöông toån 9 da vaø meät moûi ôû ngöôøi. Vieäc nuoâi ñoäng vaät ñeå laáy thòt cuõng

Cheá ñoä aên chay

#

1

gaây haïi cho röøng. Töø naêm 1960, hôn ¼ röøng nhieät ñôùi ôû Trung Myõ ñaõ bò taøn phaù ñeå laøm ñoàng coû chaên nuoâi gia suùc vaø hôn 38% dieän tích röøng nhieät ñôùi Amazon ôû Nam Myõ ñaõ ñöôïc söû duïng 10 vaøo vieäc naøy. Röøng nhieät ñôùi ñoùng vai troø raát quan troïng cho söï soáng treân traùi ñaát vì noù cung caáp moät löôïng oâxi raát lôùn. Caùc nhaø khoa hoïc cuõng ñang taêng daàn nhöõng nghieân cöùu cuûa mình veà taùc duïng cuûa caây röøng nhieät ñôùi trong döôïc phaåm ñieàu trò caùc beänh ôû ngöôøi. Chaên thaû suùc vaät cuõng gaây nguy hieåm cho caùc loaøi caây ôû Myõ. Vuï Keá toaù n cuû a Chính phuû cho raè n g vieä c chaên thaû vaät nuoâi ñe doïa hoaëc laøm bieá n maá t nhieà u loaï i caâ y hôn baá t kì 11 nhaân toá naøo khaùc. Vaø hôn 85% ñaát chaên thaû ôû mieàn Ñoâng nöôùc Myõ ñaõ bò 12 huyû hoaïi vì chaên thaû quaù möùc. Vaán ñeà nhaân ñaïo Moãi ngaøy treân theá giôùi coù khoaûng 840 trieäu ngöôøi bao goàm 200 trieäu treû em 13 laâm vaøo naïn ñoùi. Trong khi ñoù, 40% löôïng löông thöïc ñöôïc duøng ñeå nuoâi 14 gia suùc chöù khoâng phaûi con ngöôøi. Chæ rieâng vaät nuoâi ôû Myõ ñaõ tieâu thuï 1/3 löôïng löông thöïc treân theá giôùi, cuõng 15 nhö 70% löôïng löông thöïc ôû Myõ. Vieäc nuoâi ñoäng vaät ñeå laáy thòt keùm hieä u quaû hôn troà n g rau quaû , löông thöïc hoaëc ñaäu. Ví duï, chaên thaû 1 con boø treân 1 maãu ñaát cung caáp ñuû thòt ñeå nuoâi soáng 1 ngöôøi trong 2 thaùng röôõi, trong khi ñoù löôïng ñaäu naønh troàng treân cuøng dieän tích ñaát noùi treân coù theå nuoâi 16 soáng 1 ngöôøi trong 7 naêm. Thòt boø trong 1 phaàn hamburger coù theå ñöôïc thay theá baèng löôïng luùa mì duøng ñeå 17 laøm 5 oå baùnh mì. Nhieàu nhaø nghieân cöùu tin raèng aên chay laø caùch duy nhaát ñeå coù theå nuoâi soáng ñuû soá daân ñang taêng treân theá giôùi. Cuïc Nghieân cöùu Daân soá khaúng ñònh raèng "Neáu moïi ngöôøi ñeàu aên chay vaø khoâng laõng phí thöùc aên thì treân lí thuyeát, vôùi toác ñoä saûn xuaát löông thöïc hieän taïi coù theå cung caáp ñuû cho 10 tæ ngöôøi ­ vöôït quaù daân soá öôùc ñoaùn vaøo 18 naêm 2050".

Cheá ñoä dinh döôõng nhaân ñaïo vaø boå döôõng Moät cheá ñoä aên chay laø söï löïa choïn toát nhaát vaø nhaân ñaïo nhaát cho ñoäng vaät, con ngöôøi vaø haønh tinh. Ñeå coù ñöôïc coâng thöùc aên chay mieãn phí vaø nhöõng chæ daãn veà vieäc chuyeån sang cheá ñoä aên chay, haõy lieân heä vôùi PETA. Nguoàn tham khaûo

1 2

Vegetarian Journal, 16, Soá 5 (1997), 21-22. Toni Apgar, "Advocacy Journalism," Vegetarian Times, thaùng 10 naêm 1995 trang 108. 3 Ken Krizner, "Congressman Demands Enforcement of Humane Slaughter Legislation," Daily News, ngaøy 14 thaùng 4 naêm 1998. 4 G. Pascal Zachary, "Nursing Homes Are Often Hotbeds of Injury for Aides," Wall Street Journal, ngaøy 20 thaùng 3 naêm 1995, trang B1. 5 Debbie Howlett, "Lakes of Animal Waste Pose Environmental Risk," USA Today, ngaøy 30 thaùng 12 naêm 1997, trang A7. 6 John Lang, "Environmentalists Rap Factory Farms for Manure Production," Scripps Howard News Service, ngaøy 9 thaùng 6 naêm 1998. 7 Neal D. Barnard vaø Simon Chaitowitz, "Show You Care About the Earth, Go Vegetarian," Las Vegas Review-Journal, ngaøy 23 thaùng 4 naêm 1998, trang B9. 8 Howlett. 9 Mary Hager vaø Larry Reibstein, "The `Cell From Hell,'" Newsweek, ngaøy 25 thaùng 8 naêm 1997, trang 63. 10 Jeremy Rifkin, "Big, Bad Beef," The New York Times, ngaøy 23 thaùng 3 naêm 1992. 11 Barnard vaø Chaitowitz. 12 Rifkin. 13 Hearst News Service, "Diverse Diets, With Meat and Milk, Endanger World Food Supply," ngaøy 8 thaùng 3 naêm 1997. 14 Brian Halweil, "The Bioethics of Barbecue: Environmental Consequences of Eating Massive Amounts of Meat," MSNBC (Microsoft National Broadcasting Company), ngaøy 30 thaùng 6 naêm 1998. 15 Rifkin. 16 "Bessie vs. the Bean," Natural Health, thaùng 3-4 naêm 1997. 17 Halweil. 18 Hearst News Service.

Information

sample factsheetViet.qxd

2 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

428328