Read prot-6.indd text version

PROTET. STOMATOL., 2009, LIX, 6, 436-439

Przyklad wykorzystania aparatów zapobiegajcych chrapaniu w leczeniu pacjenta z zespolem obturacyjnego bezdechu ródsennego*

An example of using anti-snoring device in the treatment of patients with obstructive sleep apnea syndrome: A case report Joanna Maczura-Sokalska, Artur Predel, Wlodzimierz Wickiewicz

Z Zakladu Implantoprotetyki i Zaburze Czynnociowych Ukladu Stomatognatycznego Akademii Medycznej we Wroclawiu Kierownik: dr hab. W. Wickiewicz prof. nadzw. HASLA INDEKSOWE: chrapanie, Zespól Obturacyjny Bezdechu ródennego, aparat zapobiegajcy chrapaniu KEY WORDS: snoring, Obstructing Sleep Apnea Syndrome, anti-snoring device

Streszczenie We wspólczesnym spoleczestwie coraz czciej wystpuj problemy ze snem, a do lekarzy zglaszaj si pacjenci z uciliw dolegliwoci jak jest chrapanie. Dostpne metody diagnostyczne stosowane u pacjentów chrapicych i z lagodn postaci Zespolu Obturacyjnego Bezdechu ródsennego (OSAS) dotycz oceny stanu klinicznego pacjenta dokonywanej przez pulmonologa i stomatologa oraz wykazuj, e do przyczyn OSAS nale dotylne poloenie uchwy, obniona pozycja koci gnykowej i zwiotczenie mini cian górnych dróg oddechowych. Celem pracy bylo przedstawienie wykonania indywidualnego aparatu przeciw chrapaniu u pacjentki cierpicej na Zespól Obturacyjnego Bezdechu ródsennego (OSAS). W pracy przedstawiono przypadek pacjentki ze stwierdzonym Zespolem Obturacyjnego Bezdechu ródsennego (OSAS), która zglosila si do Zakladu Implantoprotetyki i Zaburze Czynnociowych Ukladu Stomatognatycznego w celu wykonania indywidualnego dwuszczkowego aparatu przeciw chrapaniu. Po czteromiesicznym stalym korzystaniu z indywidualnego dwuszczkowego aparatu przeciw chrapaniu chora zglosila ustpienie uciliwej dolegliwoci chrapania. Pacjentka wstaje rano wyspana i zrelaksowana, podkrela, e zwikszyla si u niej zdolno koncentracji, a take wydolno zawodowa w pracy.

Summary Nowadays, the incidence of sleep disorders seem to be more frequent in the general population, and patients with such a burdensome problem as snoring are in need to visit a doctor. The procedures used in the diagnosis of snoring problems and a mild form of obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) consist of clinical pulmonological and stomatological assessments. The clinical examinations show that a lower position of hyoid bone and atonia of upper respiratory tract muscles are the major causes of OSAS. The study was undertaken to show the construction of an individual device against snoring for the patient suffering from obstructive sleep apnea syndrome. A respective double-jaw anti-snoring device was obtained for one patient with confirmed OSAS, who had visited the Department of Implantoprosthetics and Functional Disturbances of the Masticatory System, Medical University of Wroclaw. After four months of the permanent usage of respective double-jaw anti-snoring device, the patient reported the regression of burdensome problem of snoring. The patient wakes up well-rested and refreshed. He also emphasizes his improved concentration and professional productivity.

*XXVI Midzynarodowa Konferencja Naukowo-Szkoleniowa Sekcji Protetyki PTS ,,Primum non nocere w protetyce stomatologicznej". Walbrzych ­ Zamek Ksi, 2-4 padziernika 2008 r. 436

Bezdech ródsenny

Sen jest jedn z istotnych czynnoci fizjologicznych, niezbdn do prawidlowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Jego zaburzenia prowadz do klopotów z koncentracj, przewleklego zmczenia, a z czasem do licznych problemów zdrowotnych. W ekstremalnych przypadkach dochodzi nawet do zagroenia ycia. Problemy ze snem mog by natury jakociowej ­ sen plytki, nie dajcy moliwoci odpowiedniego odpoczynku i regeneracji organizmu, lub ilociowej ­ krótki czas snu, z powodu problemów z zasypianiem, czy bezsenno (1, 2). Wraz z postpem cywilizacji ludzie coraz czciej cierpi na problemy ze snem. S one na tyle uciliwe, e pacjenci nierzadko szukaj pomocy u lekarzy. Wród szeregu rónych dolegliwoci, jedn z czstszych i bardziej uciliwych jest chrapanie. Z powodu drgania wiotkiej czci podniebienia i jzyczka powstaje specyficzny odglos. Wibracje tkanek powstaj przy rozlunionych miniach, gdzie w pozycji ciala na plecach odruchowo cofa si uchwa, a jzyk zapada i usta otwieraj si (3, 4, 5, 6). Dochodzi wtedy do zwenia, a nawet zamknicia wiatla cieni gardlowej. Stopniowo zmniejsza si liczba wdechów, które staj si coraz krótsze, a dochodzi do ich zatrzymania i nastpuje gwaltowny wdech z charakterystycznym chrapniciem. Powtarzajce si takie chwilowe braki oddechów powoduj zaburzenia oddechowe z szeregiem nastpstw niebezpiecznych dla zdrowia. Organizm jest gorzej dotleniony, a osoba chrapica po porannym przebudzeniu odczuwa bóle glowy, oslabienie, przygnbienie i zmczenie. Chrapanie bywa przyczyn klopotów z koncentracj i zapamitywaniem, sennoci w cigu dnia, oslabienia libido, a nawet depresji. U osób chrapicych obnia si wydajno pracy, zwiksza ryzyko wypadków i rónych zaburze ze strony ukladu krenia, takich jak nadcinienie ttnicze oraz przerost prawej komory serca i wiele innych (7, 8, 9, 10). Gdy coraz czciej dochodzi do chwilowego wstrzymania oddechu, mona u pacjenta zdiagnozowa Zespól Obturacyjnego Bezdechu ródsennego (Obstructing Sleep Apnea Syndrome ­ OSAS). Jest to zespól objawów chorobowych spowodowanych bezdechami podczas snu. Bezdechem nazywamy ustanie wentylacji na dluej ni 10 sekund lub splycenie oddechu poniej 50%. Bezdech powoduje spadek saturacji krwi tlenem. Pacjenci cierpicy na OSAS mog mie w trakcie

PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2009, LIX, 6

nocy wiele takich epizodów. Bezdech ródsenny czy zaburzenia oddechu w czasie snu, to powane, potencjalnie zagraajce yciu zjawisko, znacznie bardziej powszechne ni si szacuje. Chrapaniu sprzyja otylo oraz nalogi takie jak alkoholizm i nikotynizm. Jest wiele metod leczenia OSAS, ale czsto s one malo skuteczne, bd radykalne, wymagajce interwencji chirurgicznej, a czsto kosztowne. Wymienia si miedzy innymi bezwzgldne odchudzanie u osób otylych, abstynencj alkoholow i nikotynow, przyjmowanie odpowiedniej pozycji ciala podczas snu (np. na boku przy uyciu metody BioFeedBack), stymulacj farmakologiczn orodka oddechowego (11), co jest malo skuteczne. Stosuje si równie wszczepienie rozrusznika nerwu bldnego (w postaci orodkowej), otolaryngologiczne zabiegi korygujce cie gardzieli (septoplastyk, tonsilektomi) (12), w kracowych przypadkach tracheotomi, celem ominicia zwonych dróg oddechowych, a take plastyk podniebienia mikkiego. Popularna jest technika CPAP, czyli ciglego dodatniego cinienia w drogach oddechowych (continual positive airway pressure) (13, 14, 15). Jest równie moliwo wykonywania rónego typu aparatów zakladanych wewntrzustnie (16, 17, 18). Metody stosowane w diagnostyce osób chrapicych i z lagodn postaci Zespolu Obturacyjnego Bezdechu ródsennego opieraj si na ocenie stanu klinicznego pacjenta dokonywanej przez lekarza pulmonologa i lekarza stomatologa oraz na szeregu bada krwi i pomiarach spirometrycznych. Wykazuj one, e do przyczyn OSAS nale midzy innymi dotylne poloenie uchwy, obniona pozycja koci gnykowej i zwiotczenie mini budujcych ciany górnych dróg oddechowych w pozycji na plecach podczas snu, a take wykazuj negatywny wplyw bezdechu na parametry yciowe pacjentów. Celem pracy jest przedstawienie sposobu przygotowania i wykonania indywidualnego aparatu zapobiegajcego chrapaniu dla pacjenta cierpicego na zdiagnozowany Zespól Obturacyjnego Bezdechu ródsennego. W pracy opisano przypadek pacjentki ze stwierdzonym Zespolem Obturacyjnego Bezdechu ródsennego, skierowanej z oddzialu pulmonologicznego do Zakladu Implantoprotetyki i Zaburze

437

J. Maczura-Sokalska i inni

Ryc. 1. Dwuszczkowy aparat przeciw chrapaniu na modelach gipsowych.

Ryc. 2. Dwuszczkowy aparat przeciw chrapaniu w ustach pacjenta.

Czynnociowych Ukladu Stomatognatycznego w celu wykonania indywidualnego dwuszczkowego aparatu przeciw chrapaniu. Na pierwszej wizycie mas alginatow pobrano wyciski na modele szczki i uchwy. Nastpnie technik w pracowni przygotowal dwie szyny nagryzowe z materialu Erkoflex® o gruboci 2 mm. Na kolejnej wizycie po zaloeniu dwóch szyn na luki zbowe pacjentki, orientacyjnie ustawiono uchw w pozycji doprzedniej, a poloenie zarejestrowano mas silikonow do wykonywania rejestratów zwarciowych. Tak przygotowane szyny ponownie odeslano do pracowni technicznej w celu ich polczenia za pomoc kleju silikonowego w pozycji ustalonej przez lekarza stomatologa w ustach pacjentki (ryc. 1). Na kolejnym spotkaniu aparat zostal oddany, a pacjentk pouczono o jego uytkowaniu i higienie (ryc. 2). Wizyt kontroln wyznaczono dwa tygodnie póniej. Po tym okresie pacjentka stwierdzila, e ilo epizodów bezdechu zmniejszyla si, ale nie ustpily one calkowicie. Ponownie zbadano czynnociowo pacjentk i zadecydowano o usuniciu kleju lczcego szyny nagryzowe i zmianie poloenia uchwy, ustawiajc j w pozycji jeszcze bardziej doprzedniej. Pacjentka zglosila si na wizyt po kolejnych dwóch tygodniach, ustalona pozycja uchwy okazala si by dla pacjentki znacznie wygodniejsza, a bezdech ródsenny wystpowal sporadycznie. Po czteromiesicznym stalym nocnym korzystaniu z indywidualnego dwuszczkowego aparatu przeciw chrapaniu chora zglosila lekarzowi pro438

wadzcemu ustpienie tej uciliwej dolegliwoci. Pacjentka wstaje rano wyspana i zrelaksowana, zwikszyla si u niej zdolno koncentracji, a take wydajno zawodowa w pracy. Badania przeprowadzone u pacjentki wykazaly popraw saturacji krwi. Przedstawiona metoda leczenia Zespolu Obturacyjnego Bezdechu ródsennego jest malo inwazyjna, szybko przynosi efekt terapeutyczny, nie jest zbyt kosztowna, a pacjent sam moe zaobserwowa popraw stanu zdrowia.

Pimiennictwo

1. Kee K, Naughton M. T.: Sleep apnoea ­ A general practice approach. Aust Fam Physician. 2009 May;38(5):284-8. 2. Young T., Palta M., Dempsey J., Skarrud J., Weber S., Badr S. The occurrence of sleep-disordered breathing among middle-aged adults. N. Engl. J. Med. 1993; 328: 1230­1235. 3. S. Majewski: Uklad stomatognatyczny ­ wspólzalenoci morfologiczno czynnociowe. Prot. Stomat. 1996, 10,46, 267-27 4. Kleinrok M.: Zaburzenia czynnociowe aparatu ruchowego narzdu ucia. Warszawa, 1992, Sanmedica 5. Kleinrok M.: Objawy kliniczne towarzyszce przemieszczeniom krków stawowych ss i glów uchwy. Mag. Stomatol. 2004, 10, 44-49. 6. Bober T., Zawadzki J.: Biomechanika ukladu ruchu czlowieka. 3 wyd. Wydawnictwo BK, Wroclaw, 2006,

PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2009, LIX, 6

Bezdech ródsenny

7. Porba R., Derkacz A. Andrzejak R.: Zespól bezdechu sennego jako przyczyna wtórnego nadcinienia ttniczego. Opis przypadku. Kardiol. Pol. 2005; 63, 549-551 8. Wolf J., Krzysztof Narkiewicz: Zespól bezdechu sennego a choroby ukladu krenia www.chsin.viamedica.pl 9. Ip M. S., Lam K. S., Ho C. i wsp. Serum leptin and vascular risk factors in obstructive sleep apnea. Chest 2000, 118: 580­586. 10. Kanagala R., Murali N. S., Friedman P. A. i wsp. Obstructive sleep apnea and the recurrence of atrial fibrillation. Circulation 2003; 107: 2589­2594. 11. Hultcrantz E, Harder L, Harder H, Zetterlund E. L, Roberg K.: To treat snoring with nasal steroids ­ effects on more than one level? Acta Otolaryngol. 2009 May 15:1-8. [Epub ahead of print] 12. Marshall M. W.: Surgical options for obstructive sleep apnea. J Calif Dent Assoc. 1998 Aug; 26, 8: 579-584, 589-90. 13. Martinez-Garcia M. A., Galiano-Blancart R., Roman-Sanchez P. i wsp. Continuous positive airway pressure treatment in sleep apnea prevents new vascular events after ischemic stroke. Chest 2005, 128: 2123­2129. 14. Harsch I. A., Schahin S. P., Radespiel-Troger M. i wsp. Continuous positive airway pressure treatment rapidly improves insulin sensitivity in patients with

obstructive sleep apnea syndrome. Am. J. Respir. Crit. Care Med. 2004; 169: 156­162. 15. Ali N. J., Davies R. J., Fleetham J. A., Stradling J. R.: The acute effects of continuous positive airway pressure and oxygen administration on blood pressure during obstructive sleep apnea. Chest 1992, 101: 1526­1532. 16. Lee C. H., Mo J. H., Choi I. J., Lee H. J., Seo B. S., Kim D. Y., Yun P. Y., Yoon I. Y., Won Lee H., Kim J. W.: The mandibular advancement device and patient selection in the treatment of obstructive sleep apnea. Arch Otolaryngol Head Neck Surg. 2009 May, 135, 5: 439-444. 17. Tschopp K., Thomaser E. G., Staub C.: Therapy of Snoring and Obstructive Sleep Apnea Using the Velumount(R) Palatal Device. ORL J. Otorhinolaryngol. Relat. Spec., 2009 May 7, 71, 3:148-152. [Epub ahead of print] 18. Ueda H., Almeida F. R., Chen H., Lowe A. A.: Effect of 2 jaw exercises on occlusal function in patients with obstructive sleep apnea during oral appliance therapy: a randomized controlled trial. Am. J. Orthod. Dentofacial Orthop., 2009, Apr, 135, (4:430.e1-7; discussion 430-431.

Zaakceptowano do druku: 24.IX.2009 r. Adres autorów: 50-425 Wroclaw, ul. Krakowska 26. © Zarzd Glówny PTS 2009.

PROTETYKA STOMATOLOGICZNA, 2009, LIX, 6

439

Information

prot-6.indd

4 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

492489