Read Microsoft Word - Document8 text version

Trên ng Hong Pháp Ca Pht T Gotama

(Tóm Lc S Tích Và Nhng Cuc Du Hành Ca Pht T Thích Ca)

Trùng Quang Nguyn Vn Hiu

Mc Lc

Li gii thiu Li ta I/ S tích ca Pht T Gotama (C Ðàm) II/Trên ng Hong Pháp Ca Pht T Gotama A. T Buddha Gaya (B Ð Ðo Tràng) n vn Isipatana (Lc Gi)

1

B. T Isipatana (Lc Gi) n thành Bénarès (Ba La Ni) C. T Bénarès tr li Buddha Gaya D. T Uruvela n thành Rajagaha (Vng Xá) E. T Rajagaha sang Kapilavastu (Ca T La V) F. T Kapilavatsu sang qua thành Savatthi (Xá V) G. T Savatthi tr li Rajagaha H. T Rajagaha tr li Savatthi (Xá V) I. T Savatthi sang qua Kosambi J. T Kosambi tr li Savatthi (Ca T La V) K. T Savatthi sang qua Rajagaha L. T Rajagaha Ðc Pht tr li Savatthi M. Ðc Pht ng n Vesali N. Ðc Pht sang qua thành Rajagaha O. Ðc Pht sang qua thành Vesali P. Ðc Pht t gi Vesali i Kusinara

Li Gii Thiu Ði vi ngi Tây Phng nhng th k trc, Ðc Pht Thích Ca là mt nhân vt huyn thoi và nhng câu chuyn v Pht giáo là hoang ng. Ðn cui th k th 19, nhng cuc khai qut kho c ã tìm

2

thy c nhng di tích và thch tr do Hoàng Ð A Dc dng lên, 218 nm sau khi Ðc Pht nhp Nit bàn, có ghi khc nhiu chi tit liên quan n nhân vt lch s này. Nhng chi tit trong kinh sách ã c minh chng bi nhng di tích kho c hc. Là Pht t chúng ta không th không tìm hiu v cuc i Ðc Pht t lòng kính m, hc hi gng lành và n áp công n. Có tìm hiu, chúng ta mi cm thy thng kính vô cùng mt con ngi nh tt c chúng ta, ã sinh ra di mt ci cây, ã t lc Giác ng di mt ci cây (B ) và viên tch di bóng mt ci cây khác. Hu ht cuc i ca Ngài tri qua trong cnh thiên nhiên và trong làng mc mc du có iu kin sng trong cung vàng in ngc hay trong nhng ngôi chùa nguy nga lng ly. Bn mi lm nm Hong Pháp là bn mi lm nm nhit thành tích cc cu , dn dt chúng sanh ra khi vòng au kh luân hi. Ðêm ch ngh 4 ting, ngày không ngng, châu du thuyt ging, n gi phút cui mc du hi tàn, sc kit, vn c gng cu ngi o s xa l cui cùng. Tht là mt i hy sinh y cm ng. Ð tng nh n ng cha lành, nhân ngày Ði l VESAK 2540, k nim ba bin c trong i Ðn sanh,

3

Thành o và Nhp Nit bàn ca Pht T Thích Ca, chúng tôi xin phép tái bn quyn "Trên ng hong pháp ca Pht t GOTAMA" do C Trùng Quang Nguyn Vn Hiu, c Hi trng Tng hi Pht giáo Nguyên Thy Vit Nam, biên son nm 1959 ti K Viên T, Sàigòn. Xin a t quí Pht t ã óng góp công c và tnh tài hoàn thành quyn sách này nht là v chng o hu Ngô Ngc Minh, Bà Ðinh th Oanh, Bà Dng th Bch Tuyt và các Thin tín chùa Pht bo ã dày công ánh máy in toán, sp xp và in li thành sách. Xin thành tâm kính dâng qu phúc thanh cao do s pháp thí này n các bc Ân S Thy T, Cu Huyn Tht T, các v C s tin bi, các Ch thiên và Long thn H pháp, các chúng sanh trong ba gii bn loài, xin cho tt c u c an vui hnh phúc trong hào quang ca Chánh Pháp. Ban Hong Pháp Pht giáo Nguyên Thy T kheo ÐC MINH Dng Lch 1997 Pht Lch 2540

4

Li Ta Các bc V nhân Ðông phng làm vic chi cng ch vì mu cu li ích cho nhân qun xã hi mà hành ng. Danh thm ting tt lu li muôn i, i vi các Ngài, giá tr không cao quí bng tinh thn phc v nhân loi. Bi th các bc Hin trit Á châu nh Ðc Pht Thích Ca, Ðc Khng t, Ðc Lão t không li mt trang lch s nào. Ði sng ca Ðc Pht Gotama (Thích Ca), tri qua 80 nm trong vòng th k th 6 trc Gia tô, mà c vang di n nay là nh thuyt khu truyn ca gii Tng già. Nhng tài liu lch s y c khi chép, mt cách n s và ri rc trong nhiu b kinh, trên lá Bi a, li 100 nm trc k nguyên Gia tô. Ðôi ba trm nm sau, hàng c s da theo ó vit ra nhiu s tích khác nhau; mi ni tùy theo phong tc tín ngng, tô im thêm nhiu màu sc huyn bí thn thoi, làm cho Ðc Pht, mt nhân vt lch s, tr thành mt v thn linh tru tng trong gii siêu hình. Tài liu v lch s Ðc Pht, trong Tam tng Pali, c xác thc chng minh bi nhng di tích và thch tr, do Hoàng Ð A Dc dng lên, 218 nm sau khi Ðc Pht nhp Nit bàn, c s Kho C n Ð tìm

5

ra. Chúng tôi thu nht các tài liu ri rc trong kinh, trong các bài ging ca Ði Ðc Narada Maha Thera, trong bút ký ca mt vài nhà S Vit Nam có dp i chiêm bái Pht Tích ti n Ð và trong nhng sách kho cu ca các nhà hc Pht Âu châu và sp xp theo th t, cn c theo ó phng lp li các cuc hành trình ca Ðc Pht, trong 45 nm Hong Pháp, trên lu vc sông Hng và min k cn Hy Mã Lp Sn. Ð phát ha con ng gian truân cc kh ca mt bc Hin trit y nhn ni, trn kip hy sinh cho i, chúng tôi cn c ni các a im ghi chép trong kinh sách và sp t theo v trí a d gn xa ca các kinh thành mà xa kia Ðc Pht ã chân n. V thi gian, chúng tôi cng phng lp mt ký s i lc, liên h vi nhng hot ng ca Ðc Pht và nhng vic ã tun t xy ra trên ng châu du ca Ngài; trong Tam tng chng có ghi chép nm, tháng, ngày, gi nào Ðc Pht ng ni ây hoc sang ni khác. Chúng tôi t ra nhng câu hi tin b nhn mnh vào mt vài im cn thit và nht là lu ý các bn thanh niên Pht t v nhng on áng ghi nh cùng nhn nh cho rõ rt, hu lp tâm phc v Pht Pháp mt cách sáng sut.

6

Chúng tôi thy cn phi ci m nhng thc mc và hoài nghi ca các bn thanh niên v danh t "Pháp Thn Thông", ám ch các phép l mà ôi khi Ðc Pht phi dùng n cm phc ngi ngoi o cng nh cu nhng k lâm nn. Ðây không phi là mt iu d oan, mà là mt vic thông thng ca các bc ã tin n trình cao siêu và ã trit thu nhng bí n ca v tr. Vi phng pháp ch quán, Minh sát trong môn Thin Ðnh, mi ngi có th khai thông trc giác và t c các pháp mu nhim nh: thy xa ngàn dm, nghe xa ngàn dm, c t tng ngi khác, tàng hình i dng, i trên không gian hoc s dng theo ý mun nhng nguyên t tinh thn vt lý. Khoa hc, tuy cha tin sâu vào lãnh vc tinh thn, nhng cng ã ch to nhng máy móc ti tân thâu thanh, truyn hình, tàu bay, ha tin, v.v..., mà trc kia chng ai tin tng rng loài ngi có th tin b n mc hin gi. Cng nh th y, khi cha ai t c kt qu Thin Ðnh nh Ðc Pht và t ca Ngài, hoc nh các bc tu chng trong o giáo khác, thì cng không ai tin ni các pháp thn thông, nhng khi ngi nào t c kh nng s dng nhng tim lc sâu kín ca v tr, ngi y s không ly ó làm l.

7

Sau cùng chúng tôi mong c Ch Pht t gn xa ch dy nhng khuyt im hoc nhng sai lm, chúng tôi sa cha li cho quyn sách thêm phn hoàn b. K Viên T, Sài Gòn 21/ 11/ 1959

I/ S Tích Ca Pht T GOTAMA (C àm)

1. Ai là V Giáo ch ca Ðo Pht? Chính là Ðc Pht Gotama (C Ðàm). Tôn hiu ngi ta thng dùng là Pht Sakya Muni, âm tri qua ging Vit Nam là Thích Ca Mâu Ni hay Thích Già Mâu Ni, ngha là Bc Trí tu ca dòng Thích Ca. 2. Pht là ngi nh th nào? Ðc Pht là ngi ã tin hóa n mc toàn thin, toàn m và t tìm ra ánh sáng chân lý, thu rõ nh lut cu hp thiên nhiên ca vn vt, cho nên không còn b di quyn chi phi ca nh lut y na, tc là c hoàn toàn gii thoát khi vòng sanh t luân hi. T mình gii thoát ri, Ðc Pht còn mt ngha v thiêng liêng là hng dn chúng sinh theo Ngài n

8

ni an vui tuyt i, ni không còn kh, không còn sanh, già, au, cht gi là Nit bàn. 3. Pht phi là mt v Tri không? Không, Pht cng là ngi nh chúng ta nhng là mt ngi c nht vô nh, c muôn triu c nm mi gp c mt ngi nh th. 4. Ngài tên h là chi? Tên ca Ngài là Siddhattha (S Ðt Ta). H ca Ngài là Gotama (C Ðàm). 5. Thân sinh ca Ngài là ai? Vua Suddhodana (Tnh Phn Vng) và Hoàng hu Maya (Ma da). Hoàng hu sanh Thái t Siddhattha c by ngày ri thng hà; nh bà th hu Mahapajapati hay Gotami là dì rut sn sóc nuôi dng n trng thành. 6. Dân chúng di quyn cai tr ca Vua Suddhodana thuc v dân nào, dòng nào? Dân n Ð, dòng Sakya (Thích Ca), thuc ging Ariya da trng Âu Châu và Á Châu, gn dân Latins (Ý), Germans (Ðc) và Slaves (T Lp Phu).

9

7. Nc ca Vua Suddhodana âu? Ðông Bc n Ð, di chân Hymalaya (Hy Mã Lap Sn), Kinh ô là Kapilavastu (Ca T La V), trên b sông Robini, cách thành Bénarès 150 cây s v hng Bc. 8. Hoàng t Siddhattha ra i lúc nào? Ðúng ba trng tròn ngày th 6 tháng Vesakha (Nhm tháng Nm dng lch hoc tháng T âm lch, nm Tut). Cách ây 2.618 nm trc k nguyên Gia tô 623 nm (1.995 + 623). 9. Lúc Hoàng t Siddhattha ra i có im chi l? Có. Chính các Thy Bà la môn làm Quc s và chiêm tinh gia trong trào ã báo trc im lành; Hoàng t Siddhattha s tr thành mt v Ði Hoàng , thng tr các x. Bng nh Hoàng t xut gia tìm o. Ngài s tr thành mt v Pht, mt ánh sáng cho th gian. 10. Còn im lành nào na chng? Còn. Thu y mt v Ðo s tên Asita, ng n tu trên Hy Mã Lp Sn, oán bit có quý nhân ra i, lin h sn n thành Kapilavastu, xin ra mt v Hoàng t s sinh. Va gp Hoàng t, v Ðo s y

10

cung kính cúi ly và nói rng mt ngày kia Hoàng t s thành mt Ðng Vô thng Chánh giác và làm Thy hng dn Ch Thiên và nhân loi trên ng gii thoát. Ri v Ðo s khóc lóc tc ti, bun ti phn già, không th sng n thi k Hoàng t c qu Pht nh Ngài t . 11. Khi nghe li tiên tri ca Ðo s Asita, Vua Suddhodana có t v vui thích không? Không. Trái li vua cha tìm mi phng pháp ngn nga không cho Hoàng t xut gia bi Ngài mun cho con tr thành mt v Ð Vng hùng cng, tr vì thiên h. 12. Vua Suddhodana dùng phng pháp chi cm gi Hoàng t Siddhattha? Khi Hoàng t ln lên, vua cha không cho lìa cung ni, ra lnh nghiêm ngt không ai c phép th l cho Hoàng t thy bit nhng s bun thm, bnh tt và nhng cnh au kh, t bit trong i. Ngày ngày, Hoàng t sng gia yn tic, ca xang; ht cuc vui này n trò vui khác, làm cho Hoàng t say mê, không quan tâm lo ngh n th s. Ngoài ra còn có nhiu danh s chuyên dy vn chng võ ngh, rèn luyn cho Hoàng t có tài ba li lc.

11

Ðn lúc trng thành, vua cha to cho Hoàng t ba tòa cung in thích hp vi ba mùa trong x: Mùa nóng, mùa lnh và mùa ma. Bên trong cung in c trang hoàng cc k sang trng; bên ngoài có vn thng uyn rng ln bao la, cây ci sum sê, bông hoa màu, h sen, sui nuc và nhiu thng cnh vui p làm cho Hoàng t càng say mê cuc i vng gi trong cái tui xuân xanh m mng. 13. Hoàng t sng ni y mt mình tr tri hay sao? Không. Ð tránh cnh n c, không thích hp vi ý nh ca hoàng triu, vua cha chn la gia hàng công tôn, nhng trai tài y hy vng v tng lai, hng ngày vui sng bên cnh Hoàng t. Ðn khi va c 16 tui, Vua cha ci cho Hoàng t nàng Công chúa Yasodhara (Da Du Ðà La), con vua Suppabuddha và Hoàng hu Amita (Bà này là em rut ca Vua Suddhodana, tc là cô rut ca Hoàng t) ca x Devadaha k cn, li còn cp cho mt oàn cung phi tr tui yêu kiu dim l, rành ngh ca xang nhc v. 14. Gia i sng cc k vui sng nh th y, c sao Hoàng t li ny sanh t tng chán i?

12

Lúc do chi trong vn thng uyn, tình c c mc kích bn hin tng phi thng, Hoàng t cht tnh thy rõ tình trng kh não ca i sng th gian. 15. Bn hin tng y nh th nào? a) Mt ngi già qun qui di s tàn ph suy nhc ca xác thân. b) Mt ngi au kh vì bnh l lói cùng khp thân th. c) Mt t thi sình nhy hôi thúi gm nhm. d) Mt v Thy tu. 16. Xin tng thut bn hin tng y? a) Mt ngày n, Hoàng t i do chi trong vn thng uyn, bng gp mt ông già thân hình còn da bc xng, khom lng, chng gy, hai chân run ry, bc ti nng nhc, t v ngi tàn t di sc nng ca tui già. Hoàng t ly làm ngc nhiên (vì cha tng thy), kêu tên xa phu hi: Kìa Channa (Xa Nc), ngi gì k l vy? - Channa tr li: Tâu Hoàng t, y là mt ngi già. Ngi y sinh ra vi hình th nh vy sao?

13

- Tâu lnh Ngài, trc kia ngi y cng tráng kin, ti tn, khe mnh nh Ngài. Còn nhiu ngi già nh ông y chng? - Tâu Ngài, có rt nhiu. Ti sao ông này phi lâm vào tình trng bun thm nh vy? - y là nh lut thiên nhiên, dành chung cho nhân loi; ht lúc xuân thi tráng kin, n tui già yu suy nhc, da nhn, má hóp, mt l, tai ic, lng mi, gi dùn. Ta ây cng s già nh vy sao, Channa? - Cng vy, tâu Ngài. Câu tr li ca Channa ánh mnh vào tâm trí ca Hoàng t, làm cho Ngài ngc nhiên kinh s, lng thinh suy ngh. T nh n ln cha tng gp mt thm cnh nào khêu gi trng hung bi quan ca s phn loài ngi n nh th, nên Hoàng t bun b, bo Channa quay xe tr v cung ni. b) Mt thi gian sau, cng trong mt cuc du ngon trong vn thng uyn, Hoàng t gp mt ngi b gh chóc, l lói cùng mình, rên sit kh s.

14

Channa cng gii thích cho Hoàng t bit thân ngi là ni phát sanh rt nhiu th bnh tt và mi ngi bt lun tr già, sang hèn, không ai tránh khi c. Nghe qua, Hoàng t phát ghê tm cái xác thân và bt u chán nn cuc i. T ó, Hoàng t không còn vui thú dc tình, ngày êm lo ngh tìm kim phng pháp dit tr s già và s au. c) Sau mt thi gian na, Hoàng t gp mt t thi sình nhy ni cnh ng. Ln này cng nh Channa vch rõ cho Hoàng t thy cái cht là mc cui cùng ca con ngi. T thng dân n vua chúa, khi ra i u phi tin ln n ch cht, không ai tránh khi và cng không ai bit c mình s cht già hay cht tr. Hoàng t gn hi Channa: Ta ây cng s cht hay sao? - Tâu Ngài, trong hoàn v này, không mt ai thoát khi tay t thn. Nu Ngài cho phép tôi nói s tht, tôi xin tâu rng: Mt ngày kia, Ngài cng s cht nh mi ngi th gian. Li qu quyt ca Channa làm cho Hoàng t không còn ng vc, lin hi quay xe tr v hoàng cung. Ðem

15

ht tâm trí suy tng n cái già, cái au, cái cht, Hoàng t kt lun: Ích li gì cái i vinh quang oanh lit ca nhà vua, nu nhng chui ngày hnh phúc chn lu son in ngc s a ta n ch già au, cht? Ô hô! Ði ngi tht là khn kh, tìm âu cho ra con ng dit kh? T ó không gi khc nào Hoàng t xao lãng vic tìm kim con ng dit kh. d) Mi mt c tinh thn trí não mà tìm cng không ra li thoát, Hoàng t bo Channa b xe th thn trên nhng con ng xa xâm u tch ca vn thng uyn. Ngi trên xe mà tâm trí vn chú vào mc gii thoát khi cnh già, au, cht. Bng nhiên, trc mt Hoàng t xut hin mt Ðo s du phng, phong uy nghiêm, sc din trm tnh di b áo nâu sòng. Hoàng t cht tnh, lnh hi im lành, bit rng ây là con ng duy nht phi tri qua khám phá nguyên nhân trói ct con ngi trong ch già, au, cht. (Theo kinh sách, im ng hin này, cng nh ba im trc, do nng lc sâu kín ca các pháp Ba la mt mà Hoàng t ã thc hành trong nhiu kip, t nhiên xut hin làm tr duyên giúp Hoàng t t tnh xut gia cho kp thi. Theo mt ngun tài liu khác, thì bn cuc gp g nói trên ã xy ra trong khi Hoàng

16

t xin phép vua cha i do chi ngoài bn ca thành. Thuyt này không hp vi bao nhiêu c gng ca Vua Suddhodana cm gi Hoàng t trong cung ni vì s Hoàng t gp nhng kh cnh ngoài i, chán nn i tu). T ó Hoàng t nht nh xut gia tìm o. 17. Hoàng t hy sinh c mt i sng vng gi c sao? Trình tin hóa ca mt v B tát ã hy sinh nhiu kip vi chí nguyn i, không th tng tng c. Ngài ã tng b thí tài sn, v con, tai mt, máu tht và thân mng, t vô lng kip em li hnh phúc cho chúng sanh, thì sá chi ngôi vàng, in ngc, v p, hu sinh trong mt tn tung mà Ngài ã tng din i, lp li, trên con ng phiêu bt gia cõi luân hi. Bi th B tát Siddhattha dt b nhng nhân vt thng yêu mt cách d dàng. Nu gm Trí tu ca Ngài cha sc bén thì kip này cha phi là kip chót thành công c qu. 18. Trn cha, lìa v, Hoàng t há chng phi là ngi tht hiu, bc tình?

17

Không th da ni tình thng ích k ca cha i vi con, v i vi chng, mà khép cho Hoàng t cái ti tht hiu, bc tình. Lòng T bi ca mt v B tát bao trùm c muôn loài vn vt. Tình thng bình ng mi gi là chân tht và hy hu. V li, B tát ch tm bit gia ình mt thi gian, khi thành công c qu tr v cu gia ình quyn thuc. Cng chng vì s vng mt tm thi y mà cha già, v yu, con th phi ói kh, mà gi Hoàng t là ngi tht hiu, bc tình. 19. Hoàng t trn ra i bng cách nào? Gia êm trng tròn ca ngày rm tháng 6 nm Mo, trong lúc mi ngi an gic, Hoàng t s lén vào phòng nhìn v, xem con, ri tr ra ánh thc Channa, bo thng nga Kanthaka (Kin trc), Thy trò ra i không ai hay bit. 20. Lúc y Hoàng t Siddhattha c my tui? Hoàng t va c 29 tui. 21. Hoàng t i v hng nào? Hoàng t i v hng Ðông Nam, thng n bên kia b sông Anoma, dng nga ly gm ct tóc, ci

18

trang phc bên ngoài, giao cho Channa, bo tr v Kapilavastu yêu cu Vua cha và Công chúa Yasodhara an tâm cho Ngài i tìm o. Sau khi Channa lên nga tr v, Hoàng t li b sông Anoma by ngày, tnh ta gia cnh u tnh, rt vui thích c tin mt bc u trên ng xut gia. Ri sau khi i y phc cho mt ngi Ðo s, Ngài lên ng ln bc n Rajagaha (Vng Xá thành), kinh ô ca x Magadha (Ma Kit Ðà). (T ây ngi ta gi Hoàng t là Sa môn Gotama, hay B tát Siddhattha, trong lúc Ngài cha thành Pht). 22. B tát Siddhattha n Rajagaha làm gì? Gn thành Rajagaha có hai Thy Bà la môn tên Alara và Uddaka ni danh là bc Trí tu siêu phàm, nên B tát n ó xin th giáo vi hai v danh s y. 23. Hai Thy Bà la môn y dy nhng chi? Hai Thy dy phi tm gi linh hn bng kinh k, cúng t và mi cách hành l cu xin Ân hu ca Thng cho c gii thoát. 24. Sa môn Gotama có cho tôn ch y là chân chánh không?

19

Ban s B tát c gng hc tt c giáo lý ca hai v Bà la môn và tinh tn thc hành nhng không thy tin c bc nào n mc ích gii thoát. 25. Không c toi nguyn B tát i tìm o ni âu na? B tát còn i th giáo vi nhiu Ðo s khác, trong vùng k cn Rajagaha, hc tu kh hnh dit tr Ái dc Phin não. Hc xong B tát vào n dt trong mt khu rng tch mch, ti làng Uruvela và ht sc kiên nhn, giam mình trong mi pháp hành thân hoi th, cc k kh s. Ting n Ngài là bc Thánh nhân, nên có nm ngi ng tu kh hnh nh Ngài n xem cho bit. Thy tn mt h em lòng kính phc, cho rng B tát Gotama tht là ngi có tinh thn cng rn và can m trong pháp kh hnh. H tin tng mt ngày kia B tát s thành công c qu chng sai, nên xin li ó, mong s c làm môn ca B tát. 26. Nm Thy y tên chi? Tên: - Kondanna (Kiu Trn Nh hay Ha Khí) - Bhaddiya (Bt Ð hay Tiu Hin)

20

- Vappa (Thc Lc hay Khi Khí) - Mahanama (Ma Nam hay Ði Danh) - Assaji (Át B hay Mã S hay Mã Thng). Thng gi là nhóm nm Thy Kiu Trn Nh. 27. B tát Gotama ti rng Uruvela bao lâu? Gn sáu nm. Sc lc càng ngày càng suy nhc, thân th gy còm, do s nhn n, thc êm, thc ngày, mt mi r lit nhng không thi chuyn. Mt êm n, B tát i kinh hành mc tng, té qy cht gic vì ã kit sc. Nm Thy Kiu Trn Nh tng B tát ã cht nhng mt chp sau Ngài tnh li. 28. B tát còn tip tc tu kh hnh na không? Không. Ngài ã thy pháp kh hnh không em li thành công và gii thoát... Ðã c gng liu thân n cùng, mà vn không t c mc ích, cng không thy tin hóa v mt tinh thn, B tát nht nh b li hành xác và bt u n ung tr li nh thng. Nm Thy Kiu Trn Nh thy vy cho rng B tát ã thi chí ngã lòng, nên b ra i ni khác, không còn tin tng ni Ngài na.

21

29. Ðã nói rng B tát là bc Trí tu, sao cng lm lc theo mê tín? Chng phi vy. Tin nhng iu chi mù m, vô cn c, không úng vi chân lý, mà vn c tin, c thc hành mi gi là mê tín. Sa môn Gotama là ngi tht tâm gii thoát, không bao gi tin bng, nghe càng, cng chng h t trn tin tng ni mt Tôn giáo nào trc khi nghiên cu và thc hành chu áo. Nghe ni âu có danh s, du ng sá xa xôi him tr. B tát cng tìm n hc o và trong khi hc, Ngài em tt c tinh thn ngh lc, kiên nhn suy tm chân lý tn ni huyn vi sâu kín, dùng Trí tu suy xét và thc nghim o pháp nhn nh chánh tà; nh th chng phi là mê tín. B tát Siddhattha là ngi duy nht ã c công kho cu và thc hành tt c o giáo trong thi k Ngài i tìm o. Nh chí kiên nhn mà Ngài không lm lc và cng nh Trí tu xét oán nên Ngài mi tìm ra chân lý. 30. Ðn âu cng không c toi nguyn B tát có thi chí ngã lòng chng? Không. Ðã kinh nghim bao nhiêu pháp cu khn, cúng t, hành xác mà không c k s nguyn, by gi

22

B tát nh t vch ly con ng tin hóa sáng kin ca mình. B kh hnh, B tát áp dng phng pháp thu thúc Lc cn, ch ng dc vng. Ðng thi nh cnh cô c, c tnh tâm an trí, B tát khai thông nhng kinh nghim sn có và làm phát trin nhng tim lc siêu vit bên trong. Mt êm n, B tát thy triu chng sp thành công c qu. Sáng ngày B tát xung sông Niranjara (Ni Liên) tm ra sch s, ri th mt ba cm sa ca nàng Sujata. Nàng này, trc kia có khn vái vi v Th thn, xin c gp mt ngi chng va ý và sanh c mt trai u lòng. Li khn vái y ã thành tu nên sm mt mâm cm nu sa ti em ra cây c th cúng tr l cho v Th thn. Trông thy B tát ng ngi trm t mc tng di ci cây, nàng tng rng v Th thn ng hin nên thành tâm em cm dâng cúng cho B tát. Sau khi th thc, B tát thy trong mình khe mnh phi thng. Trn ngày ó B tát ngi bên b sông tham Thin quán tng. Chiu li, Ngài n ci B k cn, ngi xây mt v hng Ðông và nht nguyn không lìa khi ni y trc khi c o qu.

23

Chính di ci B này, B tát Siddhattha chin thng v vang trn gic cui cùng ht sc khó khn. 31. Trn gic th nào mà gi khó khn? a) Tht tình lc dc là nhng bm th thiên nhiên, hng a con ngi n sa a iêu linh. B tát luôn luôn thu thúc, è nén, không cho các tt y chi phi nên trong thi gian xut gia tìm o, nhng bm th c hu bên trong, ta h nh ã b dit tn gc r; chng dè trong giai on ch yu này, bao nhiêu th dc và khuynh hng v th gian, by lâu ã n khut im bt trong tim thc, thình lình lp lòe phn ng, gây ra mt bc tng chng ngi kiên c. Vì th B tát phi quyt lit chin u vi Dc lu Phin não này (Kamàsava). b) Sau mi gic th nht xut hin mt lot o giác bc l nhng háo thích v các lc thú ã tng nm tri, kích thích s mn tic và mong c c sng cho lâu dài, tn hng mùi v hng trn. Bit c s tham sng là ci r, nhân sanh ra bn thân này và cng là ngun gc ca mi s kh não dính lin vi thân, B tát gom thn lc Trí tu, ty tr nhng trn cu, ã lâu i chng cht, tích tr trong tâm khm

24

ca Ngài. Ðây gi là Tái sanh lu Phin não (Bhavàsava). c) K tip xut hin trong tâm B tát mt màn nh rt linh ng: Nào là lc cao, tc trng, thanh danh, uy quyn, giàu sang, vinh hin, ái tình, dc lc, hnh phúc, gia ình cho n tt c nhng thú v, nhng vui sng ca ngi c c bit u ãi trên th gian nh B tát, u liên tip biu hin nhng tranh cnh rt cám d, làm cho B tát b cm kích, xiêu lòng, tn thi lng nan. Ðây gi là Vô minh Lu Phin não (Avijjàsava). Cht nh li li cng quyt th nguyn "Thà cht hn là t b mc ích gii thoát." Sa môn Gotama lin vn dng tt c tim lc Trí tu phi thng, hùng dng chin u và ã toàn thng trn gic lòng rt ghê tm ác nghit. Sau khi nhng du vt cui cùng ca ba pháp trm luân bên trong ã c dt khoát ty tr thì s vng lng sâu kín ca Nit bàn ã tràn ngp cõi lòng, B tát nâng Trí tu lên t nc Giác ng n nh Tu giác Viên minh tuyt i. Màn Vô minh ã b xé tan, Ngài t c mc ích cu cánh, chng qu Toàn Giác thành mt v Vô thng Chí Tôn, mt V Pht.

25

32. Ngày gi nào B tát thành Pht và lúc y Ngài c my tui? Trn chin u cui cùng thng mi vi t Phin não bên trong va chm dt thì tri va sp ti, trng rm tháng Vesakha l mc, rng t chân tri. Chính trong êm trng tròn tháng Vesakha y, B tát Siddhattha ã chng qu v Chánh Ðng Chánh giác nhm nm Du, ngày th t k ti nay c 2.583 nm (1995 + 623 35). Lúc y Ngài c 35 tui. 33. Xin gii rõ th nào gi là c qu V Pht? Nh trau di Trí tu sc bén, do pháp Thin nh Minh sát, B tát tn dit gc r Phin não vi t trong tim thc, không còn mt chng ngi nào che án, nên tâm thn thanh thoát, sáng sut càng sáng sut thêm. Thng c trn gic lòng ri, trong canh mt B tát dùng Tu giác soi thy trong mi kip luân hi, t gn n xa, Ngài ã sanh ni âu, làm chúng sanh cnh gii nào, cha, m, v, con là ai. Tu giác thu rõ tin kip ca mình gi là Túc Mng Minh (Pubbenivasanusatinãna). Qua canh hai, B tát dùng Tu giác soi cùng khp ba gii bn loài thy chúng sanh b trm luân trong sáu no luân hi (Tri, Ngi, Súc sanh, A tu la, Ng qu,

26

Ða ngc) do s gây nhân to nghip (Nhân qu báo ng). Tu giác này gi là Thiên Nhãn Minh (Cutuppatanàna). Qua canh ba, B tát dùng Tu giác quan sát i sng ca chúng sanh thu rõ pháp T Ð (Catu àriyasacca) là bn iu chân tht v: - Cái Kh trong Ði - Nhân sanh Kh - S Dit Kh - Phng pháp Dit Kh. Tu giác này gi là Asavakkhayànàna (Lu Tn Minh). Ðc c ba cái Tu giác nói trên, B tát thu rõ cái nh lut cu to sáu loi chúng sanh trong ba cõi: (Dc gii, Sc gii, Vô sc gii) nên không còn dính mc trong nh lut y tc là hoàn toàn gii thoát khi vòng sanh t luân hi. T ây B tát ã chng qu V Pht cng gi là o qu Nit bàn Vô sanh Bt dit. 34. B tát Gotama thành Pht ri, còn trong rng Uruvela bao nhiêu ngày?

27

T nay không còn dùng hai ch B tát na bi B tát (Bodhisatta) có ngha là chúng sanh có Trí tu. Khi chúng sanh y ã thành Pht ri ta phi dùng danh t Pht Gotama (Buddha Gotama) hay Pht Thích Ca Mâu Ni (Buddha Sakya Muni). Trong lch s có ch nói rng: Ðc Pht li rng Uruvela by tun nht (49 ngày), có ch nói Ngài bn tun (28 ngày). a) Sau khi t c chân lý ri, Ðc Pht nhp Ði nh trn by ngày di ci B . Qua ba th tám Ngài n tnh ta di cây Ajapàla (cây dng) gn ó suy ngh v o qu mà Ngài ã chng ng. Ngài thy chân lý em li hnh phúc ti cao nhng rt khó t. Ch có bc Minh trit, i hùng i lc mi tu chng c. Nhân loi ng xao xuyn theo bn nng ch bit vui thú trong vòng trn tc, nên không th nhn thc c lut Tun hn, lut Nhân qu: khó hp th c giáo lý ca Nh Lai, bi giáo lý y bt buc phi xa lánh th s, thng phc dc vng luyn ái mi tin c trên ng gii thoát. b) Ngh nh th Ðc Pht do d ri xét li thy cn phi em o pháp ra ch dy cho ngi i bng mt ng li rõ rt và gin d, tùy cn c và duyên

28

nghip, mi ngi có th thu rõ c ít nhiu chân lý. Ch có phng pháp y mi ph c chúng sanh và cho h có quyn bình ng t do trên ng tu hc. Ðó là ý nh ca Ðc Pht v phng cách Hong pháp sanh. 35. Nghe rng Ðc Pht có mt k cu ch eo theo phá khuy, nhiu hi, k ó là ai? Ngi xa hay dùng thí d, ng ngôn cùng ngha bóng ct yu tô im thêm v huyn bí cho nhng on lch s ca v Giáo ch. Nhiu kinh sách cha y s tích thn thoi, không thích hp vi i nay li còn làm cho thng tn giá tr ca nn o giáo cao siêu ca Ðc Pht. Ngi ta mun che y nhng s tht ã xy ra, chng qua là s gim uy tính và thanh danh ca bc Chí tôn. Vì ó ngi ta tru tng mt con qu làm k cu ch ca Ðc Pht. Con qu y c t tên là Ma vng. Tùy trng hp Ma vng có nhiu ngha: - Ma vng là tng trng ca thú tánh bn nng, tt xu, khuynh hng theo i, mi s kh não, phin mun, tham mun. - Ma vng là nhng gì ct trói con ngi trong vòng sanh t luân hi, trong bin kh trm luân.

29

- Ma vng là T thn, là chúa ca cõi tri th sáu trong Dc gii gi là cõi T ti bin hóa. - Ma vng óng vai trò tng tr nh Sa tng bên Thiên chúa giáo. Ðc Chúa Jésus b Sa tng cám d trong bãi sa mc nh th nào, di ci B , Ðc Pht Gotama b Ma vng cám d mung tng nh th y. 36. Lúc nào Ðc Pht cm thng Ma vng? Lúc hoàng hôn, trc gi Thành o, B tát Siddhattha chin u dp yên trn gic lòng (Nh ã ghi chép ni câu gii s 30 on a và b). 37. Xin cho bit Ðc Pht cm thng Ma vng nh th nào? Di ta : "Ðc Pht cm thng Ma vng" sách ghi rng: Ðc báo tin nguy cp, k thù không dung th c là Sa môn Gotama sp thành Pht, Ma vng cp tc huy ng mt ngàn ngi con và các tng soái rn r kéo binh bao vây B tát. Mt o binh ghê tm, cha tng nghe, cha tng thy toàn là nhng quái vt k hình, d tng, li dài, nanh nhn, mt la, nhóm không tay, nhóm c ngàn tay, nhóm không u, nhóm c ngàn u, loi yêu quái, có l

30

mang s ngi, l khác phun ra nhng rn c, nhóm thì xô á, ln cây, x tên, nhóm làm ma, làm sm sét, vn dng toàn lc, c h sát cho c v Sa môn cô c ng tnh ta di ci B . Ma vng ch huy c sut nhng binh ma tng qu chng h va ng ti chân lông ca B tát. Các pháp Ba la mt và lòng T bi Vô lng ca Ngài làm mt hàng rào kiên c, bo v Ngài bình an vô s. Tên bn vào nh ma, mi nào cng tà u và tr thành nhng óa hoa ti p nm ngn ngang chung quanh Ngài. 38. Lúc nào Ðc Pht b ba nàng con gái ca Ma vng cám d? Ð tô im câu gii 30 on c) trên ây, ngi ta thut rng sau khi tht bi trong trn t kích v Sa môn C Ðàm, Ma vng sai ba ngi con gái n cám d B tát, ngh rng khí gii không thng c v Thy tu cô c, có l bùa mê ca sc p s làm xiêu lòng v này mt cách d dàng. Ba nàng kiu m tên Tanha (Ái dc), Arati (Tình yêu), Raga (Tham ái) vâng lnh Cha n trêu gho B tát. Sc phc và trang im lng ly, ba cô ca hát, múa nhãy, trng lic, r rê; ngi thì khêu chc, ngi li t v bn ln thn thùng. Bao nhiêu ngh thut khêu gi dc tình chng h làm rung ng B tát (Theo sách khác, ba nàng này n quyn

31

r Ðc Pht trong tun l th nm sau khi Ngài c o). 39. Lúc nào Ma vng thnh Ðc Pht nhp Nit bàn? Chính lúc Ðc Pht ng suy ngh thy giáo lý ca Ngài cao siêu, khó hiu, khó hành, khó cho ngi i hp th c (Xem câu gii s 33 on a). Lúc y Ma vng bit c tâm Pht ng bn khon v vn Hong pháp, chen vào yêu cu Ngài nhp Nit bàn an ngh, bi chúng sanh ngu mui không th cu c. Ma vng lo s chúng sanh siêu thoát theo Pht, mà trn gian không còn ai thng tr. 40. Lúc nào Tri Phm Thiên n thnh Ðc Pht khai o cu i? K tip thy Ðc Pht do d (xem gii câu 33 on b) Vua tri Phm Thiên Brahma Sahampati xung yêu cu Pht T m rng ca Chân lý cho chúng sanh nh. 41. S tht rt gin d mà ngi ta li bày v thêm nhiu chuyn phi thng, t cng do mt duyên c nào? Trong i thng c, dân chúng x nào cng tin tng ni thn quyn, chuyn mt h ba t ra mi,

32

truyn khu i này qua i khác, sau li các nhà vit sách "Thánh nhân Lit truyn" ch da theo tc truyn trong dân gian, ri tùy thích tô im cho thích hp vi tín ngng ca thi i. Chính các nhà vit sách y cng ng mt khuynh hng thn thoi ca thi i y. Ch có nhng c truyn do các v T kheo, mt thy, tai nghe, vit li thì vn tt và gin d nhng b xem nh là khô khan thô thin. Chính trong thi i vn minh khoa hc này cng còn nhiu dân tc gi vng c tin theo hc thuyt thn quyn, yêu chung trit lý siêu hình hn chng c thit thc. 42. Sau khi ã quyt nh em o gii thoát ra ch dy cho chúng sanh, Ðc Pht còn suy tính chi na? Ðc Pht còn tnh ta dc ci cây Ajapala và di nhiu cây c th khác trong vùng Uruvela thêm ba tun l na thng thc hnh phúc ti i ca o qu Nit bàn và suy ngh v phng cách m o. Trn 28 ngày, nh ta hng lc thú gii thoát. Ðc Pht không bit ói khát. Qua ngày th 29, Ngài nh ra i truyn o và m li tuyên minh rng: "T nay ca Chân lý ã rng m, ai có tai c nghe li thuyt giáo ca Nh Lai và trn i hành theo."

33

43. Trn bn tun nht không n ung, Ðc Pht cng ra i c sao? Va lúc y có mt oàn xe 500 c t x Ukala (nay thuc a phn tnh Grandjàm), thuc min Nam, ch hàng hóa lên min Bc nh Bayà, Rajagaha, Vésali va n a phn làng Uruvela, có nhiu xe b trc trc, cái thì sút bánh, cái thì b lún cát, cái thì b bò chng không chu i ti, làm cho mi ngi lo s, không bit im lành d. Hai ngi lái buôn, ch ca oàn xe tên Tapussa (Sa L Phú Ba) và Bhallika (Bc Lê Ca) nhãy xung ro bc xem coi có vic chi bt thng chng. Hai ngi cht thy Ðc Pht ng tnh ta dc ci cây Tàràyana, hào quang ta sáng nh mt tri ban mai, h nh tnh tinh thn và nói vi nhau: Ðây là mt v Thánh nhân và gi này có l Ngài cng sp th trai, vy chúng ta nên em vt thc cúng dng cho Ngài. Tapussa và Bhallika tr li xe ly món thc phm nu mt và mía róc, n gn mp ly di chân Ðc Pht và sau khi i ba vòng quanh Ðc Pht, ng chp tay cung kính bch: Xin Ðc Th Tôn xung phc th nhn vt thc chúng tôi em n dâng cúng cho Ngài. 44. Ðc Pht th lãnh vt thc bng cách nào?

34

Các v Pht chng h a tay ra th nhn vt thc ca thí ch cúng dng. Ðc Pht t hi phi làm th nào gi cho úng phong cách ca Bc Chánh giác. Lin khi y T i Thiên vng hin n dâng cho Ngài mt cái bình bát bng á. Hai ngi lái buôn lin vt thc vào bát dâng lên cho Ðc Pht (Ni vn "Bình bát" các nhà lch s cng thêu dt nhiu thuyt hoang ng, thy không b ích nên xin min thut). 45. Sau khi th thc ri, Ðc Pht có nói chi vi hai chàng lái buôn không? Ðc Pht có ban ít li khích l nâng tinh thn sùng m ca hai ngi và tng mt bài k h thân, gm nhng li ca tng tán dng Ân c ca các v Tri bn phng tám hng nht là T Ði Thiên vng và Ngc Hoàng Ð Thích thng h trì bn châu thiên h. K y có nng lc em li s an lành cho h và oàn tùy tùng và s may mn trên bc thng trng. 46. Hai ngi lái buôn y ngh sao? Hai ngi rt tha thích, lin xin qui y vi Ðc Pht và cu xin Ngài ban cho mt vt k nim tôn th. 47. Ðc Pht có làm va lòng h không?

35

Ðc Pht hoan h cho h qui y theo Ngài và cho h ít si tóc và ro móng tay làm k nim. 48. S qui y ca hai ngi thin nam u tiên này có ý ngha chi khác không? Hai v thng gia Tapussa và Bhallika này là hai ngi tâm o sâu sc, thy Ðc Pht bit Ngài là bc Thánh nhân, phát tâm trong sch dâng vt thc cho Ngài (sau bui c o) và xin làm thin nam u tiên trong Pht giáo. Hành ng ca h khác hn nàng phú gia Sujata là ngi có c tin thin bc, tng B tát là v Th thn, dâng bát cm sa cho Ngài (trc gi Thành o) tr l cho mt li khn vái bông lông. Hai s cúng dng có giá tr khác nhau. Ðc tin nào cn c ni bng chng thit thc mi gi là Chánh tín. Hai ngi thin nam u tiên này là tng trng ca c tin chân chánh. Rng ct trung kiên ca Pht giáo là hng Tín bit phân bit chánh tà, bit nhn nh chân gi. 49. Hai ông Tapussa và Bhallika làm gì vi tóc và móng tay ca Ðc Pht? Hai ngi này cm u oàn thng i, i t Nam lên Bc, t Bc xung Nam, và nhiu khi mn thuyn vt bin sang qua các x hi ngoi. Ði n

36

âu h em vt k nim y ra chiêm bái và gây nh hng tt p cho s truyn bá Pht Pháp. Sau li hai ngi lái buôn n kinh doanh lp nghip ti Min Ðin, xây tháp th tóc và móng tay ca Ðc Pht ti thành Rangoon (Ngng Quãng). Vua Min Ðin cng nh các v Vua x k cn, nh s loan truyn tin tc ca hai ông Tapussa và Bhallika, sang tn n Ð ra mt Ðc Pht, th giáo qui y, em li giáo hun ca Ðc Th Tôn v khuyên dy dân chúng và bt u tham d vào công vic kin trúc n th Xá Li tóc và móng tay, tip sc vi hai v c s u tiên khuych i Thánh tháp, n nay n th y tr thành mt k quan vô giá ti trung tâm kinh ô Min Ðin gi là Shwedagon. II/ TRÊN NG HONG PHÁP CA PHT T GOTAMA A. T Buddha Gaya (B o tràng) n vn Isipatana (Lc Gi) 50. Sau cuc gp g hai v thng gia, Ðc Pht nh i truyn o cho ai trc nht? Ðc Pht ri khi rng Uruvela i v hng Tây Bc n rng Isipatana (Lc Gi), hin gi là Sarnath cách Bénarès tám cây s tìm nm Thy Kondanna (Kiu

37

Trn Nh), là nm ngi ng tu kh hnh cùng Ngài và ã ri b Ngài khi thy Ngài không còn tu pháp hành xác na. 51. Ti sao Ðc Pht không tr v Kapilavastu, truyn o cho Vua cha trc nht? Va khi c o Ðc Pht ã nh Cha M và hai v Ðo s Alara và Uddaka. Ngài thy duyên k ca Vua cha và quyn thuc ca Ngài cha n, nên cha vi tr v quê hng. Ngài bit hai ông Alara và Uddaka ã t trn: Ông th nht va c mt tun nht, ông th nhì trong ba ngày va qua. Ngi u tiên c Ðc Pht t là Hoàng hu Maya. Ti Buddha Gaya còn mt tháp k nim ghi du ch Hoàng hu Maya t cung tri xung th giáo vi con Bà (Theo mt ngun lch s khác, Hoàng hu Maya c Ðc Pht t by nm sau). 52. Trên ng i t ch c o qu (Buddha Gaya) n vn Isipatana (Lc Gi), Ðc Pht có gp ai không? Trên khong ng 10 cây s, t Buddha Gaya (B Ð Ðo Tràng) ti thành ph Gaya, Ðc Pht gp mt Thy Bà la môn tên Upaka. Ông này thy dung mo

38

ca Ðc Pht rt phong nhã và trm tnh, ng li kêu hi: - "Thy ca Ngài là ai? " Ðc Pht tr li: - "Ta không có Thy và cng không ai bng Ta; Ta là mt v Pht." Ông Upaka ngc nhiên nói ln lên: - "Không l Ngài quá qut n i t xng là mt bc Thánh nhân na sao?" Ðc Pht áp li: - "Chính ta ây là bc Thánh nhân, bc Thy Ti thng ca Th gian." Ðo s Upaka càng ngc nhiên hi rng: - "Không l Ngài quá qut n i t xng là mt Ðng Toàn thng? " Ðc Pht lin áp: - "Tht vy, Ta là Ðng Toàn thng, thng tt c nhng th dc try lc suy i." Ti ây Thy Bà la môn tr ging:

39

- "Thy i âu mà hi h vy?" - "Ta i n Bénarès (Ba La Ni), em giáo lý mi ra ging thc tnh ngi i trong gic mê mng." - "Tt lm, tt lm, Thy c i i, nói ri Ðo s Upaka i thng v hng Nam, Ðc Pht trc ch v hng Bc." 53. Ðn rng Isipatana (Lc Gi), các v Ðo s kh hnh có vui lòng tip rc Ðc Pht chng? Các v Ðo s không mun tip rc Ðc Pht vì h không còn tin tng ni Ngài. Nhng tng ho quang minh ca Ngài làm cho các Thy phi xúc ng, cm giác hân hoan, khin h phi nghiêng mình chào hi và cung kính nghe Ngài thuyt giáo. 54. Ln m o u tiên này kêu là chi? Danh t thng dùng trong Pht giáo là "Ngày Ðc Gotama chuyn Pháp luân." Ðây có th gi là l khai mc ca nn Giáo pháp o c cho th gian, hay là l t nn tng ca nh lut công bình vnh vin, hoc là ngày "Bánh xe Pháp bt u luân chuyn trên th gian."

40

55. Ðc Pht dy nhng chi mà gi là Chuyn Pháp luân? Ðc Pht t nn tng ca o. Khi u Ðc Pht dy phi xa lánh hai iu thái quá: 1. Chng nên say m theo cuc i vui sng, khoái lc vì ó là ng li thp hèn, thô b, phàm tc, không xng áng, vô ích, không a n ch gii thoát. 2. Chng nên sng mt cuc i kham kh, hành thân hoi th, làm cho hao mòn sc khe vì ó là ng kh hnh, vô ích, không em li kt qu tt p. Nh Lai ã tránh hai cc oan y và nh i trên ng trung o, không li dng, không hành xác, nên Nh Lai tìm c s an tnh, s hiu bit, s sáng sut. Nh Lai c hoàn toàn gii thoát khi no sanh, già, au, cht. Nh Lai ã chng o qu Nit bàn. Nh Lai ã tìm ra bn iu xác tht (T Diu Ð: Catu àyasacca): a) Kh Diu Ð: Dukkha Ariyasacca b) Tp Diu Ð: Samudaya Ariyasacca

41

c) Dit Diu Ð: Nirodha Ariyasacca d) Ðo Diu Ð: Magga Ariyasacca a) Kh Diu Ð: Dukkha Ariyasacca Ðây là s xác tht cao thng v cái kh: Sanh là kh, già là kh, bnh là kh, cht là kh; hip vi nhân vt mà mình không a là kh; xa lìa nhân vt mà mình yêu mn là kh. Tóm li i sng là kh. b) Tp Diu Ð: Samudaya Ariyasacca Ðây là s xác tht cao thng v khi nguyên ca cái kh: S khao khát c sinh tn mãi mãi, hng em li s tái sanh này n s tái sanh khác vi bao nhiêu s vui thích, Ái dc, mong tìm kim ây ó vt va lòng p ý. Tóm li tt c nhng khát vng vui sng, khát vng sng còn, khát vng thay i trin miên là nguyên nhân em li s kh. c) Dit Diu Ð: Nirodha Ariyasacca Ðây là s xác tht cao thng v s dit kh: Dp tt s khao khát y bng cách tiêu dit hoàn toàn Ái dc, khai tr Ái dc, t b, thoát ly Ái dc, không còn d sót chút nào. d) Ðo Diu Ð: Magga Ariyasacca

42

Ðây là s xác tht cao thng v con ng dit kh: y là Bát Thánh Ðo (Atthangikà Magga), con ng siêu vit có tám chi: - Chánh Kin (Sammà Ditthi) - Chánh T Duy (Sammà Sankappa) - Chánh Ng (Sammà Vãcã) - Chánh Nghip (Sammà Kammanta) - Chánh Mng (Sammà Ãjìva) - Chánh Tin Tn (Sammà Vãyãma) - Chánh Nim (Sammà Sati) - Chánh Ðnh (Sammà Samàdhi). 56. Pháp T Ð là nn tng ca Pht giáo nhng Ðc Pht gii tóm tt quá, liu chúng sanh có hiu c không? Vy xin lc gii theo thông thng thy r ó là pháp cn yu ca ngi tu Pht. Ðc Pht dy rng i sng là kh. S au kh ca con ngi có nhiu hình thc khác nhau; trc nht là bn i kh v xác thân: sanh, già, au, cht. Ngoài nhng ni kh không ai nh c t lúc trong bng m n ngày m mt chào i, xác thân là ni phát

43

sanh th bnh hon, không nhiu cng ít; càng sng càng già, ng tng lc ph càng suy nhc, ln bi, ri phi cht, phi tan r. Không mt chúng sanh nào không s cht. S cht tc là mun sng. Mun sng nên luôn luôn phi phòng ngn nga bnh hon, bo tn xác thân, sn sóc cho nó lâu già; nhng càng c gng duy trì xác thân, càng thy ta bt lc: au nó vn au, già nó vn già, cht nó vn cht. Ngoài cái kh ca xác thân, con ngi còn nhiu cái kh v tinh thn: sng chung ch vi k mình không a thích, xa lìa nhng nhân vt thân yêu, mun giàu sang, mun có hnh phúc, mà mun không c; ó là kh tinh thn. Trong khi khao khát món này vt n, cùng danh li quyn tc, phi kh tâm lao trí, tìm ra mu này chc n, lm khi không chánh áng, trái ngc vi luân thng o lý vi pháp lut. Ðt c mc ích ri, cha kp toi hng hnh phúc, ã phi ly mình vì nó. Nu mc ích y là chánh áng, khi t c ri, cng phi khó khn cc nhc, tn ty bo tn nó. Kt cuc i ngi hn tht kh nhiu vui ít. Vì bám vào cái vui ngn ngi khó kim y, mà ngi sang k hèn u quên ht ni kh. Không thy kh nên mi

44

ngi cho i là sng và luôn luôn mun sng. Sng hy vng tìm ôi chút thú vui gia muôn ngàn ni kh. Ðó là Kh Diu Ð, cái kh hin nhiên không chi ci c. Mun sng tc là t ct trói mình vào gung máy vô hình ca bánh xe luân hi. Du mun du không, du tin hay không tin, bao nhiêu khát vng danh li phù ba, bao nhiêu thèm thung hnh phúc gi tm; gi chung là Ái dc, là nhân em li s kh. Ðây là Tp Diu Ð, ngun gc hin nhiên ca cái kh là Ái dc. Ði sng ca mi ngi luôn luôn b xao xuyn, b au kh, b quy nhiu, không gi khc nào yên n, do nc c ca Ái dc. Mun dp tt cái tham tâm vô y, ch có cách xa lìa th s, dt b cái kh ca i. Ngi nào t thy không chu ng ni vi cái kh y thì c trút b nó i. Ðang cn au gp thuc iu tr, còn mun gì na, còn ch gì na? Dit Diu Ð tc là dit Ái dc. Kh bnh ã tit l, cn bnh ã khám phá, phng pháp gii c ã tìm ra, bây gi ti lúc phc dc

45

tr cn. Lung dc này không ai bán, cng không tn kém chi c. Nó là mt th thuc o c, có tám v: - Chánh Kin (Sammà Ditthi): Hiu bit chân chánh, ngay thng, úng n, xác tht, tìm chân lý. - Chánh T Duy (Sammà Sankappa): Quyt nh úng n, ý chí cng quyt, suy xét tng tn, bc lên con ng gii thoát, lp hnh T bi h x, không lo ngh n oán thù nhiu hi chúng sanh. - Chánh Ng (Sammà Vàcà): Dùng li nói chánh trc, chân tht, nht nh, không nói di, không nói hành, không nói li thô l, không nói chuyn vô ích. - Chánh Nghip (Sammà Kammanta): Làm mi vic lành, tránh mi iu ác, không sát sanh, không trm cp, không tà dâm. - Chánh Mng (Sammà Àjìva): Nuôi mng bng nhng phng pháp chân chánh; tránh ngh hung ác nh t, th sn, bán thuc c, bán khí gii. - Chánh Tin Tn (Sammà Vàyàma): St sng dp tt khuynh hng xu xa sn có hoc sp có, tng cng khuynh hng tt p ã có hoc sp có.

46

- Chánh Nim (Sammà Sati): Phi làm ch ly mình, lanh trí, ghi nh và luôn luôn bit mình, chú ý n hành ng, cm giác, t tng ca mình. - Chánh Ðnh (Sammà Samàdhi): Thc hành Thin nh, t thp lên cao, rèn luyn tâm trí, khai thông trc giác. Ðây là Ðo Diu Ð, con ng i n ni dit tn nhng thng kh, tc là Nit bàn. 57. Bui l khai o có em li kt qu chi cho nm Thy Kiu Trn Nh chng? Nm Thy nhìn nhn Ðc Pht là uc Tu soi sáng th gian và xin th giáo làm t. Ðc Pht lin thâu nhn h vào hàng Thanh vn u tiên trong Giáo oàn Tng l và phán rng: "Này ch môn , o pháp ã c minh khai, t nay các Thy ã hoàn toàn là bc Thánh nhân gii thoát mi iu kh não." 58. V nào c chng qu trc nht? Ông Kondanna (Kiu Trn Nh). Tu nhãn viên minh thu rõ chân lý, ông ã chng qu th t, cùng tt trong hành T Thánh gi là Ði A la hán.

47

Bn v sau, ln lt cng ng chng qu nh ông, sau khi Ðc Pht thuyt ba lt pháp T Ð cho các Thy nhn thc rõ rt. 59. Ngoài mc ích t nm Thy Kiu Trn Nh, Ðc Pht còn có ý nh chi khác chng? Ðc Pht nhm vào hai mc ích: Khai o và thành lp Giáo hi Tng già. Sau khi chuyn Pháp luân, Ðc Pht thâu nhn nm v t A la hán vào hàng T kheo (Bhikkhu) chung lo vic Hong pháp ca Ngài. T nay trong Pht giáo có ba ngôi chí tôn: Ngôi Pht chính là Ðc Pht v Giáo ch sáng lp o Pht. Ngôi Pháp là Giáo pháp ca Ngài Ngôi Tng là Hàng Thanh vn trong bn bc Thánh: - Tu à hn - T à hàm - A na hàm - A la hán

48

Ba ngôi y cng gi là Ngôi Tam bo, rt quí báu, áng cho chúng sanh nng nh tìm ng gii thoát, áng cho chúng sanh l bái cúng dng. Ngi nào gp duyên may, phát tâm tín ngng, dâng cúng vt thc, thuc men, y bát, ch n các Ngài thì s c hng nhiu phc báu. Các Ngài ã hoàn toàn gii thoát, thân tâm trong sch, không còn mt bn trn nh, mt tí ti li, ví nh phc in cho chúng sanh gieo trng ging lành, dn ng thng tin n Nit bàn. 60 Ðnh ngha ca các danh t nh T kheo, Thanh vn, Thánh Tng, khác nhau th nào? a) T kheo (Bhikkhu) là Thy tu chánh thc trong Pht giáo, thng ngày i trì bình kht thc nuôi mng. Xin c món chi n món ny, không c òi hi cùng khen chê và mi ngày ch c phép n trc gi Ng. Có hai hng T kheo: 1. Trong thi k Ðc Pht còn ti th, nhng ngi ã có tu hành nhiu kip, c duyên dy qu , khi nghe Ðc Pht thuyt pháp lin chng o qu T Thánh, t Tu à hn n A la hán và nhng ngi có nhiu duyên lành, gn n thi k chng o qu, phát tâm trong sch xin xut gia theo Pht, lin c Ðc

49

Th Tôn cho xut gia. Lúc y cha có iu lut. Ðc Pht ch nói: "Vào ây Thy T kheo, thc nghim i sng phm hnh hu dit tn ngun kh." Lin khi y ngi xin xut gia, nhiu ít chng hn, du là ngi c s hay ngoi o giàu sang hay nghèo hèn, mt hn sc tng trn tc ca h, tr thành v T kheo xut gia t lâu. Các v này có cái bit danh là Èhi Bhikkhu: Thin lai T kheo. 2. Sau li s ngi xin vào o rt ông và có nhiu ngi không iu kin, Ðc Pht phi ch nh ra qui tc gt gao: Ngi mun xut gia ít nht phi úng 20 tui, phi có cha m cho phép, phi là ngi có y sc khe, không bnh hon, truyn nhim nh phong cùi, ho lao, v.v..., không thiu n nn, không b án tit, không trn xâu lu thu và phi tri qua mt thi gian tp s, ít nht là 4 tháng hc Gii lut, trau gii hnh kim phi c mt Thy T kheo k cu ít nht 10 nm kinh nghim, thông sut kinh lut ng ra bo m và trình din, chu kho thí trc mt Giáo hi có t 10 v T kheo sp lên thông hiu Pht Pháp. Khi c Ban Giám kho chp nhn thì v Thy tu lin c t vào mt a v cao thng. Ða v y luôn luôn phi biu hin bng c ch, hnh kim, hành ng, li nói, t tng cao p hn ngi th tc.

50

Trong Pht giáo còn hng Sa di (Samanera) là nhng o tiu t 7 tui sp lên, c các v Tr trì thâu nhn vào hc kinh lut, ch úng tui xut gia T kheo. b) Thanh vn là nhng Thy T kheo hoc Sa di ch nghe li thuyt pháp ca Ðc Pht mà chng ng c Chân lý, c o qu T Thánh. c) Thánh Tng là các v T kheo ã vào dòng Thánh nh Ch Thanh vn nói trên. B. T Isipatana (Lc Gi) n thành Bénarès (Ba La Ni) 61. Ð c nm Thy Kiu Trn Nh ri, Ðc Pht i âu? T rng Lc Gi, Ðc Pht và nm Thy Kiu Trn Nh sang qua thành Bénarès, cách ó 8 cây s v hng Nam. Ðn ni có mt Thy Bà la môn xin xut gia vào hàng T kheo phc v Ðc Pht. Ông y tên Naradatta, con ca ngi ch rut và hc trò k nghip ca Ðo s Asita. Ba mi lm nm trc v trc, lúc B tát Siddhattha ra i, có ng hin im lành. Ðo s Asita cùng mt chú tiu là cháu ca ông ng tu trên núi

51

Hy Mã Lp Sn, oán bit có qu nhân xut hin, nên hai cu cháu h san tìm n thành Kapilavastu, xin ra mt Hoàng t xem tng cho tng tn. Xem ri Ðo s Asita cho Ðc Vua Suddhodanna bit rng Hoàng t ln lên s xut gia tu hành n qu v Pht. Xét li thy tui ông ã già không th sng n thi k B tát Thành o, nh Ngài t , ông ti phn than khóc. Tr v núi, trc khi qua i, Ðo s Asita khuyên cháu lo trau gii Thin nh và dn mình ch ngày th giáo vi Ðc Pht. Ông Naradatta oán bit Ðc Pht s n Bénarès, nên chc ón Ngài. Ðc nghe giáo lý ca Ðc Th Tôn, ông Naradatta lin ng o, chng qu A la hán. Ông ly pháp danh là Maha Kàtyàyana. V sau ông là mt s quan trng giúp Ðc Pht rt c lc; chính ông lãnh s mng em Pht Pháp i truyn bá v min Tây và Bc n Ð, tn x Pamirs (Nga và A Phú Hn). 62. Ðc Pht còn c ai na chng? Trong mt trng hp khác thng, Ðc Pht mt gã thanh niên danh ting, tên Yasa (Cng gi Yasas hay Yosada), con duy nht ca mt nhà triu phú ti Bénarès. Gã thanh niên này sng mt cuc i y hnh phúc, chng thua kém mt v Hoàng t, trong mt tòa lu cc k sang trng, vi mt ngi v p

52

và mt nhóm hu thip. Mt êm n, thc gic, chàng dòm thy nhng ngi yêu ca chàng, ng say mê trong gic ip, nm sóng st nh nhng thây ma, chàng lin phát tâm ghê gm, nhm chán; ri ngh n cuc i, ch có cái dng b ngoài làm cho chàng mê m, quên tìm mt l sng cao thng, khác thng, thích hp vi phm cách ca ngi thin trí thc. Suy tính n ó, dng nh có mt mãnh lc vô hình thúc y, chàng phi mau mau tu thoát khi nhà, tìm hnh phúc siêu vit vnh vin. Chàng lin m ca xung lu ra i. Trên buc ng vô nh, chàng n b sông Vànàrà; thy nc cn, cát phi trng tro, chàng b dép, xn qun li qua sông, n xóm Vàrànasi, thuc v ngoi ô ca thành Bénarès, gia hai ngn rch Vãnãrã và As, rt thanh vng li có nc trong gió mát. Chính ni ây là ch Ðc Pht và 6 v tm trú di ci cây c th. Ði tr ti chàng gp Ðc Pht và 6 v A la hán ng ngi tnh ta, hào quang sáng r. Chàng mng gp c Thánh Nhân, lin n qu ly nh l và xin th giáo. Ðc Pht bit duyên lành ca chàng Yasa ã n, nên cho xut gia làm Thin lai T kheo (Èhi Bhikkhu), ri ging o cho nghe; trong chc lát Thy Yasa chng o qu A la hán.

53

Sáng ngày, thy mt chàng, c nhà tuôn ra i kim cùng khp mi ni. Cha m chàng ti b sông Vãnãrã gp ôi dép ca chàng, li qua sông thy chàng ã xut gia u Pht. Cha m khóc lóc khuyên nh bo tr v cng hng gia tài s, mà chàng là ngi k nghip duy nht. Ðc Pht cho bit chàng Yasa ã c qu Thánh Nhân ri, không còn sng chung vi gia ình c na và thuyt pháp ging o cho cha m chàng nghe. Hai ông bà thc tnh xin quy y th gii làm ngi cn s nam và cn s n chánh thc trong Pht giáo. V và hu thip ca chàng cng n xin quy y th gii và buc lòng phi cho chàng theo hu Ðc Pht. Gia ình ca Ði c Yasa là ngi thin nam tín n u tiên, chánh thc quy y Tam bo và th trì Ng gii ngha là ngi xin nng nh ni Pht bo, Pháp bo, Tng bo và nguyn trn i không sát sanh, không trm cp, không tà dâm, không nói di và không ung ru. 63. Ti sao ông Yasa, mt thanh niên giàu có, hnh phúc di dào, tng lai tt p, li có t tng và chí hng khác thng nh th?

54

Theo lch s, ông Yasa là ngi ã to nhiu duyên lành trong tin kip làm nn tng cho chí nguyn gii thoát, ngi nh th trong i tht hy hu. Ông là mt trong 33 ngi ng tâm ã làm nhiu công tác t thin, giúp khó tr bn, tu kiu bi l, ct nhà ngh mát ni các ngã ba ng, b thí nc cho ngi i ng, thí cm, thí cháo cho ngi thiu ht. Khi mãn kip, 33 ngi y c siêu sanh v cõi tri, cng hng hnh phúc lâu dài. Ngi làm u chính là Vua tri Ð Thích Sakka. Thu B tát Siddhattha ra i, có hai v chng v triu phú thng gia ti Bénarès, không con k nghip, ông chng bun ru. Bà v khuyên chng n cây a c th, k cn bên nhà, khn vái vi v Th thn cho bà sanh c mt mn con trai. Ông chng nghe li, sm l vt n gc a cu khn và nguyn s ct mt ngôi chùa xng áng th v Th thn. Bà v nghe li van vái quan trng ca chng, s nu ông Th thn làm l, thì chng b mc li th oan ung, nên bà lt t thêm rng nu li cu khn ca chng bà không c kt qu, bà s n cây a. Ông Th thn nghe vy lo s, bit rng àn bà có c tin, nhng khi h không c va lòng, h cng dám tr thù; mà ý mun ca hai ông bà triu phú này li

55

vt khi quyn lc ca mình; nu lo không kham s mt ch . Ông Th thn lt t lên cu khn Vua tri Ð Thích. Tri Ð Thích bo ông an tâm tr v. Chính lúc y, mt trong 33 v tri sp mãn tui th, phi h sanh xung trn. Tri Ð Thích khuyên bn mình nên th sanh vào nhà v triu phú Bénarès. Ông này chi t vì ông ã lp nguyn gii thoát trong kip chót th gian; nu sanh vào nhà giàu có, t khó b xut gia tu hành. Tri Ð Thích ha s giúp bn trong lúc cn thit, hng dn bn tìm ng gii thoát. Ông lin chu xung làm con nhà triu phú Bénarès, nên khi dt tui th cung tri Ð Thích, ông h sanh làm con ca v chng ông Trng gi và c dt tên là Yasa. Lúc Ðc Pht n ng ti xóm Vàrànasi, chính Tri Ð Thích ã thc tnh ông Yasa và gic ông na êm thc gic i tìm Ðc Th Tôn. Nh vy ông c nghe pháp và chng Ðo qu A la hán. 64. Ti Bénarès còn ai xut gia theo Pht na chng? Tin n mt v thanh niên triu phú na êm b nhà i tìm Ðc Pht xin xut gia và c qu A la hán, làm chn ng c thành Bénarès. Nm mi bn (54) bn thanh niên trí thc ca ông Yasa, trong hàng Bà la

56

môn, công khanh, vng tôn, r nhau n xin th giáo xut gia theo Pht, tinh tn thc hành Thin nh theo phng pháp dy bo ca Ðc Th Tôn, ln lt k trc ngi sau u chng qu A la hán. 65. Ti sao các thanh niên trí thc y không chu hng giàu sang, li ly gia ct ái mt cách d dàng và chng qu A la hán mau l nh th? Các bn ca ông Yasa cng nh ông là hng ngi ã tu hành nhiu kip và ã to nhiu phúc hu, nên c sanh trng trong gia ình giàu sang, li sn có bm tính thông minh, thng suy xét thy cuc i là gi tm, hng nuôi chí nguyn gii thoát. Gp c Ðc Pht làm Thy hng dn, các ông ly gia thoát tc mt cách d dàng. Ngi sn có Trí tu, khác thng li c Ðng Giác ng khai tâm truyn o, thì ng vào Nit bàn hn tht không xa, i vi bc i cn y. 66. Ðc Pht có giao phó nhim v chi cho các v t A la hán ca Ngài chng? Sau 5 tháng khai o, k luôn 3 tháng Kit h (tr li mt ch trong mùa ma) ti Bénarès, tính ra Ðc Pht ã c 60 v i t c qu A la hán, thông rõ giáo lý cao siêu mu nhim v o gii thoát. Mùa

57

ma va chm dt, Ðc Pht nhóm 60 v A la hán bo phi tách ra i riêng t v, cùng khp mi ni, em o gii thoát ph cp trong dân gian. 67. Ðc Pht nói chi vi ch v A la hán y? "Này ch môn , các Thy ã hoàn toàn gii thoát khi vòng sanh t luân hi; các Thy nên khi hành châu du t x này sang x khác, em giáo lý gii thoát truyn bá cho tt c chúng sanh; vì lòng T bi i vi i, mi Thy tách ra i mi ni, ban b an vui hnh phúc, cu ch Thiên và nhân loi. Nhiu ngi sn có tâm o và thin ý, nu h không nghe c giáo lý gii thoát ca Nh Lai, h s sa a. Bng nghe c h s th giáo vi các Thy và s liu ng c chân lý." C. T Bénarès tr li Buddha Gaya (B o Tràng) 68. Sau khi giao phó nhim v Hong pháp cho ch v A la hán, Ðc Pht i âu? Sau khi các v Thánh Tng chia nhau mi v i mi hng. Ðc Pht lên ng tr li rng Uruvela (ch Ngài Thành o).

58

Cha ra khi a phn Bènarès, Ðc Pht gp mt nhóm 30 thanh niên h hi chy n hi Ngài: - "Bch Sa môn, Ngài có gp ngi ph n nào i v ng này chng? Chúng tôi 30 anh em cùng i du ngon vi mt ngi k n theo ca hát giúp vui; lúc chúng tôi tm sông, mãi vui chi ùa gin vi nhau, cô y trm ht trang sc và lén trn mt dng." Ðc Pht vui v áp li: - "Này các cu, ti sao các cu lung công i tìm mt ngi ph n, mà các cu không chu khó tìm cho ra các cu?" Li nói ca Ðc Pht làm rung ng tâm hn các gã thanh niên; h cht tnh hi hn và hân hoan thnh cu Ðc Pht ging pháp cho nghe, ri c bn tha thích xin xut gia, theo hu Ðc Pht. Thy trò vy oàn trc ch n rng Uruvela. 69. Ðc Pht nói cách nào mà cm hóa c d dàng 30 thanh niên ang try lc? Nhng thanh niên này cng là hng ngi có tu hành nhiu kip, nh ông Yasa và các bn ca ông. Nhng ngi sng vào thi k Ðc Pht ra i, li c gp Ðc Pht khai tâm im o là ngi i cn thng

59

trí, có nhiu duyên lành c t . Ðc Pht ch tht mt câu vn tt, mà h ã thu trit c ý ngha kim ngôn và nhn thc chân lý; tìm sc dc bên ngoài là tìm hnh phúc thp hèn, try lc; tìm cái chân tâm siêu vit bên trong, y mi là tìm s an lc cao thng ca o gii thoát. Vi bc Trí tu, không cn phi nói nhiu; Ðc Pht bit ch khai sáng ca ngi, nên Ngài ch nhn mnh mt vài li, cho h tnh ng. 70. Ðc Pht tr li Uruvela vi mc ích chi? Ðc Pht bit trong vùng Uruvela có nhóm Bà la môn quan trng, thuc phái Jatila th thn la; ngi cm u là 3 anh em rut, ni ting là ngi k nghip cho mt v Ðo s tin bi i tài tên Kassapa. Ba v u s này chim mt vùng rng ln, dc theo b sông Ni Liên, n dt di nhng chòi tranh vi rt nhiu t và súc vt chuyên tu kh hnh, cúng t phc tp, thông sut các khoa thn hc, v tr luân, li rt gii v trit hc vn chng (Sanscrrit), nên c dân chúng cm m sùng kính. Mun cm hóa 3 nhóm này không phi là chuyn d, bi Ðc Pht ch trng thuyt "Vô Ngã", trái ngc vi ch ngha "Hu thn" ca 3 anh em ông Kassapa. Bng khut phc c h thì hn tht là mt s v

60

vang cho Pht giáo. Ðc Pht tin tng ni s mng cu th ca Ngài, nên Ngài tr li Uruvela, khôn khéo n xin tá túc vi ngi anh c. Ông Kassapa anh, v Trng lão rt hin t, không th t chi c, nên cho Ðc Pht vào vi ông. Nhng sau khi bit v Sa môn tr tui này c dân chúng vùng lân cn sùng kính, ông em lòng ng vc rng Ðc Pht là mt ngi i th nguy him. Thy không th dùng lý thuyt cm hóa ông Kassapa, Ðc Pht nh phi dùng phép thn thông mi có th thng phc lòng ngã mn cng rn ca ông này. Nh Tha Tâm Thông nên lúc nào bit ông Kassapa c ý mun xua ui Ngài thì Ngài bin mt; khi bit, ông hi hn, Ðc Pht hin ra. Trong êm khuya thanh vng thng có Tri Phm Thiên (Braham) và Tri Ð Thích (Indra) n ving Ðc Pht; hào quang ca 2 v Thiên Vng chiu sáng rc r c mt góc tri, ông Kassapa bit Ðc Pht có khách quí, nhng trong bng vn inh minh rng Sa môn C Ðàm không th sánh bng ông. Khi ông Kassapa mun dùng c trong nhà nh gh ngi, hoc chén da, hoc t l thì c y bin mt. Khi ly ci em ra ch t la cúng thn, ci y li cng nh á, ch không b. Khi mun t la, la li không cháy; khi múc ru vào la, ru li dính trong mung không rt ra; ri thình lình trt t tr li

61

nh xa. Mi khi xy ra nhng chuyn l thng phin phc nh th y, các Thy Bà la môn nghi cho Thy Sa môn Gotama ng xa dùng phép l phá khuy nhng h vn thy Thy C Ðàm thn nhiên. Tuy vy các Thy cng t tin rng các Thy có pháp thut cao siêu không ai bng và h là bc Thánh nhân siêu qun trác tuyt hn Thy Sa môn Gotama. Ðc Pht thy cn phi dùng mt phép thn thông khích ng hn na, nên Ngài xin ông Kassapa cho Ngài ng trong chòi t la cúng thn. Ông Kassapa thành tht khuyên Thy Sa môn Gotama ch nên d duôi vì ni y có con rng d tn thng hay vãng lai, mà ai ai cng ghê s. Ðc Pht c nài n xin cho c. Vào n ni qu tht con quái vt hin ra dng oai vi Ðc Pht. Khói la bc cháy rn rn, tuôn ra my l ca, làm cho nhóm Bà la môn kinh hn, xúm nhau em gào chuyn nc cha la. Kt cuc Ðc Pht cm thng c con ác thú y và nht nó trong bình bát, em ra cho các Thy Bà la môn xem. Tuy nhiên bn Bà la môn cng cha chu qui phc Ðc Pht. K ó mt trn bão lt làm cho nc sông Ni Liên tràn b và lôi cun các chòi tranh. Ông Kassapa lo s cho s phn ca Thy Sa môn Gotama, chèo thuyn n tip cu. Ðn ni thy Ðc Pht ng lng l i

62

kinh hành trên dòng nc cun chãy nh thác . Chng y ông Kassapa mi chu nhìn nhn tài nng siêu vit ca v Sa môn tr tui và mp li di chân Ðc Pht. Nm trm ca ông cng u qui phc. Trong lúc nhit tâm hoan h, các v tân Tín khuân ling tt c y phc và vt dùng th cúng thn la xung sông Ni Liên. Hai ông Kassapa Em, vào phía h lu, thy c thng dùng ca anh mình trôi lênh ênh gia dòng, ht hong kéo ht 500 n tip cu. Ðn ni thy anh mình và c bn ã xut gia theo Pht, hai ông Kassapa Em và 500 Tín cng ng xin th giáo làm T kheo. D. T Uruvela n thành Rajagaha (Vng Xá) 71. Thng phc c ba anh em ông Kassapa ri Ðc Pht nh i âu na? C ngàn Thy Bà la môn ã tr thành nhng v T kheo kht s du phng, vn sinh sng cn phi gii quyt mau l, bi dân chúng các xóm chung quanh rng Uruvela và trong thành Gaya k cn không sc cung cp vt thc mi ngày. Ðc Pht và oàn tân kht s lên ng nhm hng Ðông Bc trc ch n thành Rajagaba (Vng Xá), kinh ô x Magadha (Ma Kit Ðà) ca vua Bimbisàra (Tn Bà Sa), là ni

63

phong phú và dân c ông o. Vã li 7 nm v trc, lúc mi xut gia tìm o, B tát Gotama ã c vua Bimbisàra ha chia hai giang san, nu B tát chu tr li trong i tr vì thiên h; nhng B tát t khc. thy không th cm cng v Sa môn tr tui ng hng hái tìm o, vua Tn Bà Sa yêu cu B tát, khi thành công c qu, xin tr li t . Ngày nay ã chng qu Chánh giác ri, Ðc Pht phi tìm gp Ðc vua cho khi tht ha. Ðn ni, Ðc Pht và oàn tùy tùng tm trú ngoài thành, trong cm rng Yatthivana (Rng tre cao ln thng dùng làm sào, nên gi là Rng sào). Hay tin Ðc Pht n, vua Bimbisàra cùng bá quan trong triu, các thân hào phú gia, ra nghinh tip rt trng th và thnh Ðc Pht cùng Ch Tng vào n th thc. Sau bui trai tng, vua Bimbisàra ng ý dâng vn thng uyn "Trúc Viên" cho Ðc Pht tin b làm ni Hong pháp, bèn ly bình vàng dng nc, rót trên tay Ðc Pht và bch rng: "Bch Ðc Th Tôn, Trm xin dânh cúng vn Trúc Lâm n Ngài và Ch Tng." Ðc Pht th nhn, ri ging o và phúc chúc cho Ðc vua; sau cùng Ngài dùng li du ngt khuyn khích làm cho phn khi o tâm ca vua

64

Bimbisàra. Vua lin xin qui y làm thin nam trong Pht giáo. Ln u tiên Giáo oàn Tng l c làm ch mt vuông t rng ln, ni ngoi ô Vng Xá, tin b cho các Thy T kheo du phng tm trú và cho Tín ti lui nghe pháp hc o. Ðc Pht nhp h th nhì ni vn Trúc Lâm (Veluvana), trong mùa ma sp ti và tri qua thi gian Hong pháp Ðc Th Tôn thng trú ng ni ây. 72. Ti Rajagaha (Vng Xá), Ðc Pht còn thâu phc c ai? Ti Vng Xá, Ðc Pht thâu c hai v Ði Ð t là ông Sariputa (Xá Li Pht) và ông Moggalàna (Mc Kin Liên). 73. Xin cho bit tiu s ca hai v Ði Ð t y và nhân duyên a hai Ngài n gp Ðc Pht? Ông Upatissa thng kêu là Sariputa (tên ca m ông) và ông Kolita thng kêu là Moggalàna (tên ca h ông) u sanh trng trong mt làng k cn kinh ô Vng Xá gi là làng Nalanda. Hai ông là con nhà Bà la môn giàu có, li là bn ng môn, tài nng xut

65

chúng, hc thc uyên thâm. Ða v xã hi ca hai thanh niên dành sn cho h mt tng lai rc r. Mt ngày n, hai anh em r nhau i d mt cuc l hành hng, có bày b buôn bán mt ám ch phiên. Gia lúc thiên h vui mng n l, ông Sariputa li ny sanh trong trí mt t tng l thng: "Trong vòng 100 nm na, ám ông có mt ti ây s hóa ra ngi thiên c. Không nhn thc mình là ngi ng i n ch cht, nhóm ngi này thn nhiên vui say theo trò chi th s; tht áng thng, áng bun giùm cho h." Ngh nh vy, ông Sariputa lin t ý tng y cho bn mình nghe. Ông Moggalàna cho bit rng ông cng ng suy ngh nh th và ng bi ri trc cnh phù hoa ca th gian. Hai ngi bn tâm ng ý hip lin r nhau n xin th giáo vi Ðo s Sanjaya, mt trong sáu v Lc s danh ting ng tu luyn vi 250 ; trong khu rng gn thành Vng Xá. Khi vào tu ri, hai ông thy hc thuyt ca Ðo s Sanjaya không thích hp vi trình mình, nên nh i tìm mt v Minh s cho xng áng và cam kt vi nhau, khi mt trong hai anh em ngi nào gp c Minh s, phi mau mau báo tin cho bit. Vì sn có tin duyên, nên chng bao lâu h gp Ðc Pht.

66

74. Hai ông Sariputa và Moggalàna gp Ðc Pht trong trng hp nào? Trên ng i Hong pháp, v A la hán tr tui trong nhóm nm Thy Kiu Trn Nh là ông Assaji (Át b: Mã thng) n Vng Xá gp Ðc Pht ti Trúc Lâm, tm trú ni ó ít ngày. Mt ba n, sáng sm Ði Ðc Assaji vào thành Vng Xá kht thc. Tình c ông Ðo s Sariputa i ti gp Ði Ðc Assaji, thy sc din ca Ngài sáng r, y phc chnh t, i ng trang nghiêm. Ông Sariputa t nói: "Hn tht ây mi là mt v Sa môn, nu cha c o qu Thánh nhân thì cng là mt bc ung tin vào dòng Thánh, chng sai vy; ta nht nh phi n gn Ngài dò la cho tng tn." Ðo s Sariputa chm rãi theo sau, ch cho Ði c Assaji kht thc xong, quay bc tr v, ông mi li gn cung kính xá chào và hi: "Bch Ngài tinh thn ca Ngài y v trm mc, sc din trong trng sáng r; chng hay Ngài nng ni s hng dn ca ai, mà c gii thoát ra khi trn tc? Tôn s ca Ngài là ai? Ngài theo Giáo pháp ca ai?" - "Này ông bn, Thy ca tôi là v Ði Sa môn, thuc dòng Sakya (Thích Ca) là ngi ã hoàn toàn gii thoát. Chính nh s hng dn ca Ngài, mà tôi c

67

xut gia thoát tc. Tôn s ca tôi là Ðc Pht Gotama." - "Bch Ði Ðc, Tôn s ca Ngài nói nhng chi? Dy iu chi? " - "Này ông bn, tôi ch là mt s c, xut gia cha c bao lâu; tôi không th trình bày trn c Giáo pháp ca Thy tôi cho ông bn c; nhng tôi có th t cho ông bit s lc phn ch yu thôi." "Bch Ngài, nh vy cng c; du Ngài nói ít, nói nhiu cng không sao, tôi cn thu rõ phn ch yu thôi." Ði Ðc Assaji lin tr li vn tt rng: "Các pháp u sanh ra bi mt nhân; Ðc Th Tôn ã ch cho thy rõ nhân ca nó. Ngài cng dy cho bit s dit tt ca nó. Chính ó là Giáo pháp ca v Ði Sa môn." Ði Ðc Assaji va dt li, Tu nhãn ca ông Ðo s Sariputa lin bt sáng (chng qu Tu à hn) thu rõ chân lý; bit rng cái chi sanh thì phi dit. Ông lin nói: "Bch Ði Ðc, mc du chân lý ch lc gii có

68

by nhiêu li, nhng Ngài cng ã tuyt dit Phin não, chng c o qu cha tng thy, t triu c kip." Sau khi t t Ði Ðc Assaji và bit Ðc Pht ng ng ti Trúc Lâm (Veluvana), ông Sariputa lin i báo tin cho ông Moggalàna. Thy ông Sariputa t xa tin ti, ông Moggalàna mng r chào hi: "Mng S huynh, hôm nay khí sc ca S huynh rt trm tnh, khit bch khác thng, chc hn S huynh ã tìm ra c con ng gii thoát ri, phi chng? " - "Qu tht nh vy, o hu." - "Vy thì S huynh cho tiu bit vi." Ông Sariputa thut li s gp g gia ông và Ði Ðc Assaji, ri c bn câu k tóm lc phn cng lnh ca o gii thoát cho ông Moggalàna nghe. Va nghe qua Tu nhãn ca ông Moggalàna bt m (c Tu à hn) thu rõ chân lý; bit rng cái chi sanh thì phi dit. Ông lin tht li: "Tha S huynh, mc du chân lý ch lc gii có by nhiêu nhng S huynh ã dit c Phin não, thu áo tâm trng cha tng thy, t triu c kip. Vy thì chúng ta mau

69

mau i tìm Ðc Th Tôn, chính Ngài là Thy ca chúng ta." Ông Sariputa lin nói: "Này o hu, còn 250 bn ng môn ca chúng ta, phi tính sao vi h? Vì cm mn chúng ta mà h còn n nu ni ây. Vy chúng ta nên cho h bit ý nh ca chúng ta, t h liu ly." Ông Moggalàna ng ý, hai ông lin triu tp 250 Ðo s, thut rõ u uôi cho h nghe, ri ông Sariputa nói rng: "Hai anh em chúng tôi nht nh i tìm Ðc Pht xin làm t ca Ngài..." Ông Sariputa cha kp dt li, c 250 Ðo s r lên xin i theo. H nói: "Chúng tôi vì cm m tài c ca hai Thy mi n náo li ây, nay hai Thy i xut gia di s hng dn ca v Ði Sa môn, xin hai Thy hoan h cho chúng tôi cùng theo vi." Ông Sariputa và Moggalàna ng nói: "Vy thì ch o hu, ch anh em chúng tôi i báo tin cho Thy Sanjaya hay ã." Ðn ni hai ông trình bày ba lt cho Ðo s Sanjaya: "Bch Thy, chúng tôi nh i tìm Ðc Pht th giáo, hc o vi Ngài." Ông Sanjaya cng ba lt tr li: "Khoan ã, hai bn chng nên i, li ây ba anh em chúng ta chung lo cai qun giáo oàn." Hai ông Sariputa và Moggalàna cùng 250 Ðo

70

s nht nh i tìm Ðc Pht, ng t t Thy Sanjaya ra i. Ông này câm gin, n i phi th huyt. T xa Ðc Th Tôn thy hai ông Sariputa và Moggalàna hng dn 250 Ðo s n, Ngài kêu các Thy T kheo mà nói rng: "Kìa các Thy, hai ngi o hu Kolita và Upatissa ã n. Trong hàng t ca Nh Lai, hai ngi y s là mt cp hng o và có duyên lành nhiu nht." 75. Tài c ca hai ông Sariputa và Moggalàna ra th nào? Hai ông Sariputa và Moggalàna cùng oàn tùy tùng vào nh l Ðc Pht và xin xut gia. Ðc Th Tôn hoan h thâu nhn làm t và ân cn ch dy phng pháp tham Thin quán tng. Sau mt tun nht, ông Moggalàna c Ðo qu A la hán. Qua tun th hai, ông Sariputa cng chng qu A la hán. Ðoàn tùy tùng ca hai ông phi tri qua mt thi gian tu hc, ri cng ln lt c o qu c thãy. Trong hàng t ca Ðc Pht ch có Ði c Sariputa (hay Upatissa là bc Trí tu viên thông tt chúng. Ðc Pht ging pháp cao sâu n âu, Ði Ðc Sariputa u thu hiu c; ri ln lt gii thích li cho các Thy T kheo nghe. (Trái li trong nhiu th

71

k v sau, tác gi nhiu quyn sách li lit Ði Ðc Xá Li Pht vào hng thp thi, Trí tu chm chp, không sc hiu giáo lý cao thâm nên Ðc Pht ch thuyt riêng cho ông nhng pháp cn ct, gi là pháp Tiu tha). Ði Ðc Moggalàna li có mt thiên tài c bit v pháp thn thông. Ngài lên các tng tri và xung các cnh Ða ngc mt cách d dàng và giúp Ðc Pht trong nhiu x mng rt khó khn. Hai v A la hán này gi là Ði Ð t, bên mt và bên trái ca Ðc Pht. 76. Ðc Pht còn c v Ði Ð t nào na, ti x Magadha chng? Ngài còn c mt v Ði Ð t th ba tên Maha Kassapa (i Ca Dip). Chng nên lm ln ông này vi 3 anh em ông Kassapa trong nhóm Jatila, ti Uruvela. 77. Xin cho bit s lc s tích ca ông Maha Kassapa? Ông Maha Kassapa là con ca mt triu phú gia trong x Magadha. Tài sn, rung t, tôi t ca ông không thua kém s nghip ca Ðc Vua Bimbisàra. Ông

72

Maha Kassapa là bc Trí tu him có trong i. Va ln lên, ông ã t ra ngi không màng ca ci, li còn nhm gm ái tình nhc dc. Vâng li cha m, ông buc lòng phi ci mt ngi v rt xinh p ti thành Vésali. Gp cô này cng ng tánh nhm ghét ái tình nh ông nên hai v chng sng chung nhau trn 12 nm mà không gn gi nhau. Hai v chng ông Maha Kassapa cng ng có chí nguyn xut gia tìm o gii thoát, nên hng tp tánh n gin d. Ng chung trong mt cn phòng rng ln, trên hai cái sp nh thp; mt êm n, ông chng thy mt con rn en vô phòng, li xâm xâm phóng ngay ti cánh tay ca bà v ang b thòng xung t trong lúc ng quên. Ông Maha Kassapa lt t chy li kéo tay v lên ging. Git mình thc dy, bà v nghi chng mình có t tng không tt. Hai v chng mi ngh rng nu kéo dài s sng chung nh th này, t có ngày s nguy hi cho s trinh khit ã gìn gi t lâu, nên nh tách ra mi ngi i mi hng, tìm ni n dt tu hành. Cha m ã qua i, v chng ông Maha Kassapa gii quyt cuc xut gia rt d dàng. Hai ông bà phóng thích tôi trai t gái, bán ht gia tài s nghip ly tin b thí cho ngi nghèo khó, ri chia tay nhau ra i, mi ngi mi hng tìm Thy hc o.

73

Khi Ðc Pht n Vng Xá, ông Maha Kassapa n xin qui y th giáo chng bao lâu ông c qu A la hán và tr thành mt v Ði Ð t, tín cn nht ca Ðc Bn S. Sau li bà v c xut gia làm T kheo ni c qu A la hán. Kinh sách ghi rng Ðc Pht tng y Ca Sa ca Ngài cho Ði Ðc Maha Kassapa và i i ông nh ngi bn thân. Ði Ðc Maha Kassapa có uy tín ln, nên sau gi Nit bàn ca Ðc Pht, Ngài m ng nhiu trng nhim: ch ta l hóa táng Ðc Pht ti Kurinara và sau ó 100 ngày, ch ta Ði hi Thánh Tng, kt tp Tam tng ln u tiên ti Rajagaha (Vng Xá). 78. Ti x Magadha, Ðc Pht còn thâu nhn ai na? Rt nhiu thanh niên, thuc gia ình giàu sang trong x Magadha xin xut gia theo Ðc Pht. 79. Có s phn i ca dân chúng không? Có. Dân chúng cho rng Ðc Pht cm hóa thanh niên, làm cho chng xa v, cha m xa con, tan nát gia ình, nên khi gp các Thy T kheo h chê báng ma mai rt khó chu:

74

Ông Sa môn ã n trong kinh ô x Magadha (Ma Kit Ðà). Ông ã ci hóa trn c t ca Ðo s Sanjaya. "Ch xem hôm nay ông còn cm hóa ai na?" Các Thy T kheo nghe vy cng xm xì bàn tán, ri em câu chuyn bch li cho Ðc Pht nghe. Ðc Pht phán: "Này các Thy T kheo, d lun xôn xao y không kéo dài âu, trong vòng 7 ngày s chm dt. Nu có ai kim chuyn vi các Thy, các Thy nên tr li cho h nh vy: "Nhng trang hào kit, nhng bc V nhân, Cm hóa vì o chân chánh, Ai có th oán trách cho úng lý, Nhng ngi cm hóa vì o chân chánh chng?" 80. Ri Ðc Pht có làm chi cho các gia ình c tha mãn chng? Ngi ta nóng lòng vì chng con b nhà i tu; tht ra Ðc Pht âu có ép buc ai phi xut gia theo Ngài. T ó v sau Ngài t ra nhng iu kin hn ch s thâu nhn gii t, vi mc ích ch yu là bo v quyn li và uy tín cho Giáo oàn Tng l:

75

- Nhng ngi có bnh nan y, truyn nhim, k sát nhân, k có tin án và nhng ngi mà s xut gia làm tn hi quyn li k khác nh: nhng tr v thành niên, nhng ngi tôi t, nhng quân nhân, nhng ngi trn n, u không c thâu nhn vào hàng T kheo. Các thanh thiu niên mun xut gia phi có cha m cho phép và bo m tánh hnh. Ðiu lut này ã làm va lòng mi ngi. 81. Ti sao Ðc Pht cha nh v Kapilavastu ph thân quyn ca Ngài? Ðn Magadha là mt quc gia cng thnh, Ðc Pht c Bimbisàra (Tn Bà Sa Vng) nhit thành sùng kính ng h, nên Ngài tha c hi thun li, ph bin Giáo pháp sâu rng trong dân gian, Tng và Tín hc thc và giàu có, càng ngày càng ông, thanh danh ca Ðc Pht ly lng, nn tng Pht giáo ã vng chc, nhng Ngài cng cha vi tr v Kapilavastu (Ca T La V). Hành ng ca bc Trí tu phi khác hn thng tình th gian: di ci B ti Uruvela, trc khi em o gii thoát ra truyn bá. Ðc Pht ã nh sn mt l trình khai o y . Ni mc 50 chúng ta ã thy ngi u tiên mà Ngài mun t là m cha và các bc ân nhân ca Ngài và Ngài cng

76

ã t bit rng duyên k ca Vua cha và quyn thuc ca Ngài cha n. 82. Vua Sudhodana (Tnh Phn) có hay con ca Ngài thành Pht cha? Thanh danh ca Ðc Pht ly lng ti x Magadha, d nhiên ã vang di n Kapilavastu, nên ng bào và quyn thuc ca Ngài nóng lòng trông i. Bá quan trong triu s yêu cu Ðc vua phái khâm sai sang tn Rajagaha (Vng Xá) triu thnh Ðc Pht. 83. Ai lãnh s mng i thnh Ðc Pht và kt qu ra sao? Triu thn ngh giao trng trách y cho ông Udayi, con ca v L b Thng Th. Ngi ta hy vng ni s thành công mau chóng ca ông Udayi, bi ông này là bn thân trong th thiu thi ca Hoàng t Siddhattha. Trong hoài không thy ông Udayi tr v, Ðc vua nóng lòng phái ông Channa (Sa Nc) là ngi tâm phúc luôn luôn bên cnh Hoàng t trong các bui do chi và cng là ngi a Hoàng t trn i xut gia. Ông Channa i ri cng bt tin nhàn cá.

77

Hai v khâm sai, k n trc ngi n sau, cha t c li nào, ã ngoan ngoãn vâng li Ðc Pht xut gia làm T kheo. Mc dù hai ngi u không mun xut gia nhng vì Ðc vua ã ra lnh phi ht lòng chiu chung Hoàng t, nên h tm thi ha chu xut gia cho va ý Ðc Pht, tng rng chng phi là mt iu cam kt quan trng; hn na dòm quanh ngó qut chng thy th co li cng không sm sn y bát, câu chuyn t còn trì hn, không dè sau khi Ðc Pht kêu h nói: "Li ây, hi Thy T kheo, Chánh Pháp ã truyn dy, Thy hãy sng theo Thánh nhân dit tn ngun kh." Va dt li, râu tóc h sch tri, y phc tr thành ca sa màu vàng; h ã hóa ra Thy Thin Lai T kheo (Èhi Bhikkhu) (*), gia giáo oàn Tng chúng. Ngi trc gp ngi sau ci vi nhau ri mnh ai ny lo tu, không còn nh th s luôn c x mng ca mình. Cách mt thi gian sau, Vua Suddhodana (Tnh Phn) phái liên tip 9 v Ði thn qua thnh Ðc Pht. Chín v này và c oàn tùy tùng ca h, k trc ngi sau, cng xut gia theo Pht và cng quên s mng ca h. Thnh thong ông Udayi nhc nh ngi bn c ca mình, bo phi v thm Vua cha, Ðc Pht vn làm thinh.

78

(*) Tc truyn rng các v Èhi Bhikkhu, trong tin kip có dùng y bát cho Ch Pht và Tng chúng, nên qua i sau gp Pht cho xut gia khi lo sm chi c. Nên hin gi ngi ta ua nhau dâng y bát n Ch Tng mong c làm Thin Lai T kheo trong bui v lai. Nên thêm rng phi dâng dao co mi cho. E. T Rajagaha (Vng Xá) sang Kapilavastu (Ca T La V) 84. Ðn bao lâu Ðc Pht mi chu v Kapilavastu? Mt ngày n, do s thúc gic ca ông Udayi, Ðc Pht trc khi lên ng, xây mt v quê hng, rãi t tng lành, cu chúc yên vui hnh phúc cho Vua cha và ng bào quyn thuc. Xong, Ngài cùng oàn Tng chúng khi hành, nhm hng Kapilavastu tin bc. Nhm mùa thu, khí tri mát m, cuc hành trình t thành Rajagaha n Kapilavastu, tri qua 60 ngày ròng rã, ngày i êm ngh. Ðn ni Ðc Pht và ch Tng dng bc ti vn thng uyn ca Vua cha, tên vng Nigrodha (Cây da), thuc ngoi ô hoàng thành. 85. Vua cha có vui mng tip rc Ðc Pht chng?

79

Vua Suddhodana (Tnh Phn) vn cha tha th con Ngài vì tht vng au n, không th nguôi lòng: Hoàng t ã xut gia thì còn ai xng áng ni nghip cho dòng Sakya (Thích Ca). Hay Ðc Pht v ti, Suddhodana (Tnh Phn) vng cng gng gng thân hành ra ón vi t cách ca mt nhà vua và mt ngi cha trên long xa bn nga. Dc ng Ðc Vua gp các v T kheo mang bát i kht thc trong thành, Ngài ngh ti con ca Ngài là mt v Hoàng t, mà ngày nay cng phi i xin n theo ph phng, nh th y tht là nhc nhã vô cùng. Ngài lin truyn lnh xua ui các Thy T kheo cho khi chng mt; ri quay long xa tr vào hoàng cung, ôm p mi lo s cho rng s hi loan ca con Ngài là mt iu bt thng, sp em li mt trn bão t, lôi cun dòng ging Sakya theo triu lu thoát tc. 86. Ðc Pht i x cách nào? Ðc Pht lin phái ông Udayi vào n an i Vua cha và gii thích cho Ngài hiu rng trong i rt khó mà c cái vinh hnh là Cha ca mt Ðng Cu th, v vang hn làm Thng hoàng ca mt v Chuyn Luân vng.

80

Vua Suddhodana nghe c, bt su truyn lnh t chc mt cuc nghinh tip Ðc Pht rt trng th. 87. Ti sao Ðc Pht không th phn làm con ch Vua cha ra nghinh tip? Ðc Pht ã tiên oán s gp nhiu s khó khn trong bui tái ng hôm nay: 1) Dòng Sakya t c chí kim ã ni ting là mt dòng t cao, t trng, chng bao gi chu khut phc mt ai. 2) Du Ngài là Pht nhng Ngài bit không d gì làm thn Thánh quê mình c, nht là trc mt Vua cha và nhng bc Trng lão trong dòng h là nhng ngi ã tng bit Ngài lúc còn nh bé. 3) Mt bc Chánh ng Chánh giác không th ng dy, cng không th nghiêng mình trc mt ngi phàm tc nào, vì ngi rng u ngi y s b b ra làm by ming, nu h chu th lãnh cái vinh hnh ti cao y. Nh th phi làm sao gii quyt vn nghi l, y hu qu nguy khn cho gia ình quyn thuc ca Ngài. Ðc Pht nht nh phi dùng mt pháp thn thông cm phc dòng Sakya, trc gi hi ng vi Vua cha và hoàng thân trong triu. Ngài hóa ra mt con ng

81

trên h không; trên y Ngài i kinh hành nh i trên mt t, gia lúc Vua Suddhodana (Tnh Phn), bá quan vn võ và dân chúng rn r ra nghinh ón Ngài. Trc s mu nhim hy hu y, mi ngi ngng mt lên dòm mt cách sung sng, ri chp tay quì ly, t lòng tôn kính Ðc Pht. Chính Vua cha Suddhodana (Tnh Phn) cng quì ly con ca Ngài, thân tâm rt khon khoái nh nhàng và c chí c làm Cha ca mt Ðng Cu Th. Hoàng hu Gotami vì thng nh Hoàng t Siddhattha, ngày êm ri ly m cho n ui c hai con mt, nay hay tin Ðc Pht tr v, lòng vui phn khi n cc , khin cho ôi mt ca Bà bt sáng tr li nh xa. 88. Rc Ðc Pht vào n, Vua Suddhodana nói chi vi con ca Ngài? Mi tình lnh nht gia cha con ã chm dt trong gi phút ph t oàn viên, nên hai bên thân mt trò chuyn. Ðc Vua vn cha hài lòng trc hoàn cnh tng phn xn xang gia i sng ca con Ngài trc kia và hin nay. Ngài phàn nàn sao con Ngài : i chân không, n nm vt v, không tm nc thm, không mc y phc thanh nhã, không eo trang sc, không dùng chén vàng mâm bc, không ngi h v,

82

không âm nhc ca v, cng không có phi tn cung n hu h. Ðc Pht vch ra t im, dùng li ôn tn l phép gii thích cho Vua cha thy rõ rng i sng an vui ca bc Thánh nhân không còn dính líu n các iu hoan h ca th tc và bc xut gia ã sn có nhiu s bi p, nhiu t ân cao quí hn. Nghe vy Ðc Vua cng tm gi là an tâm, xong Ngài vn c chp a v Ð Vng. 89. Vua Suddhodana c chp a v vng ca Ngài bng cách nào? Vua Suddhodana không mun cho con Ngài mi ba mang bát i xin n ni dân chúng. Ð tránh s nhc nhã y, Vua cha thnh Ðc Pht và ch Tng mi ngày vào th thc trong hoàng cung. 90. Ý mun ca Vua Suddhodana có em li s va lòng cho Ngài chng? Làm nh th chng khác nào lp àn tràng ni cung ni cho Ðc Pht tha h cm hóa thân nhân. Mi ngày Ðc Pht có dp hi kin vi quyn thuc, nào là cha, m nuôi, v con, em út, chú bác, bn xa, là nhng ngi ã au kh t lúc Ngài trn i tìm o và luôn

83

luôn phin trách Ngài ra i không mt li T bit. Ln ln Ðc Pht ci m s hiu lm ca quyn thuc: "Vì tình thng lai láng i vi gia ình chng tc, Nh Lai ch tm bit tìm ng dit kh, hu hng dn mi ngi tin n ni an vui tuyt i. Ngày nay o y qu , cng vì lòng T bi vô lng i vi toàn th chúng sanh, mà Nh Lai v ây thuyt minh chân lý cu quyn thuc ging nòi, ra khi sông mê bin kh. Trong i, Nh Lai là ngi duy nht ã tn ty hy sinh, em li hnh phúc cho nhân qun xã hi." Bao nhiêu su kh phin mun ch dp tuôn ra lên án ngi tht hiu, bc tình, ln ln b tan rã di hiu lc ca li bin minh rt chân chánh, càng lúc càng em li cho tâm hn mi ngi, nhng cm xúc nh nhàng khon khoái. Ngoi tr Ðc vua, tt c thân quyn ca Ðc Pht u quì ly xin th qui gii làm ngi c s: Ba v Hoàng thúc, bà Dng mu Gotami, Công chúa Yasodhara, Hoàng t Rahula, Hoàng Nanda, cùng anh em chú bác, tính ra trên ngàn ngi. 91. Có ai xin xut gia theo Pht chng? Có nhiu ngi nhng h ch lnh ca Ðc vua.

84

92. Lnh y ra sao? Vua h ch cho phép gia ình nào có t hai ngi con trai xp lên, c cho xut gia mt ngi, theo Ðc Pht. Ý Vua mun có mt nhóm ngi trong hàng vng tôn theo bên cnh Ðc Pht, phô trng phng danh hoàng tc. Mt khác, Ðc vua mun bo tn dòng ging, trc nht mun gi ngi con th ca Ngài là Hoàng t Nanda (con ca bà Gotami) và cháu ni là Rahula, duy trì c nghip ca dòng Sakya. 93. Trc quyt nh khôn khéo ca Vua cha, Ðc Pht ngh sao? Bit rng Vua cha còn nng nghip trn cha cm hóa c, nhng không vì ó mà b qua c hi t nhng ngi hu duyên, trc nht là em và con ca Ngài. S xut gia ca Thái t Rahula và Hoàng Nanda là hai bin c rt xúc ng cho Vua Suddhodana, Ðc Pht không vì tình thng cht hp ca Cha mà không tun t a ngi hu duyên lên ng Giác ng. 94. Hoàng t Rahula c xut gia trong trng hp nào?

85

Th thng ngi i, nht là hàng ph n luôn luôn tin tng ni s thành công ca mu chc mình. Công chúa Yasodhara, tha dp ông chng hi loan, dy con ca bà là Thái t Rahula mt bài hc tâm s, ri tha lúc Ðc Pht vào n th thc xong xuôi, sp tr ra v ni tm trú, bà xúi gic con bà chy theo, th th xin cha truyn s nghip li. Ý ca bà Công chúa dy con xin ngôi Vua, nhng s khôn lanh ca bà âu có hn Trí tu ca bc siêu phàm. Nghe con xin truyn s nghip Ðc Pht lin hoan h nhn li và v v bo: "Này con Rahula, con theo Nh Lai n vn Nigrodha (Cây da), Nh Lai s truyn cho con c mt s nghip tinh thn v i mà Nh Lai ã dành sn cho con." Nghe li ha ngt ngào ca ngi Cha hin t, cha tng gn gi, ông Hoàng Rahula hn h vui mng, núp di bóng T bi mát m ca Ðc cha lành, lúp xúp chy theo bên cnh, quên c nhng li cn dn ca m. V ti ni tm trú, Ðc Pht lin giao phó cho hai ông Sariputa và Moggalàna làm l xut gia cho Hoàng t Rahula vào hàng Samanera (Sa di). Ông tiu Sa di này li vui sng bên cnh Ðc Pht, dng nh có mt nng lc gì huyn bí làm cho tâm hn ông nh nhàng, vui sng, trong sch tinh khit, rt xng áng tip th s nghip tinh thn ca Ðc cha lành.

86

Công chúa Yasodhara, d nhiên phi mang ly hu qu ca mu chc sp t mà bà không tin nói ra. Nhng sau khi suy cùng ngh cn, bà cho rng vic xut gia ca con bà là phi, vì con phi theo cha, mt ngi cha xng áng bo m tng lai cho con bà. 95. Còn s phn ca Hoàng Nanda ra sao? Nói qua ông Hoàng t tr trung tun tú Nanda, ngi duy nht còn li ni nghip cho hoàng triu; ngày n nhm ngày Hoàng t sánh duyên cùng nàng Janapadakalyànà, mt v công nng m miu ti thành Kapilavastu, luôn dp Vua Suddhodana nh phong con Ngài làm Ðông cung Thái t và cng là ngày khánh thành cung in làm ni ng phòng hoa chúc, Ðc Pht dùng mu cm hóa em Ngài mt cách lý thú. Gia lúc trong hoàng cung ng rn rp, c hành ba i l: Kt hôn, Phong tc và Khánh thành, Ðc Pht t khc không vào n th thc, cho em mình rnh rang lo b hnh phúc tng lai. Ðúng gi rc dâu, Ðc Pht mang bát i ngang trc hoàng thành. Hoàng t Nanda, t bên h nhà gái va v ti ca Ng môn vi v Tân nhân, cht thy Ðc

87

Pht, lin b nàng chy n rc bát, em vào sp thc n mn ngt, tr ra dâng bát li cho Ðc Pht. Ðc Pht không thâu bát, chm ri quay bc tr v ni vn cây da. V l phép i vi bc trng thng, Hoàng t Nanda li thi ôm bát theo sau. Ðn ni, Ðc Pht em nhng li ích ti cao ca i sng xut gia gii thích cho Hoàng nghe, so sánh hnh phúc chc tht ca bc thoát ly trn tc vi hnh phúc gi tm ca k b ct trói trong gia ình và khuyên em nên noi gng ca mình tìm o qu Nit bàn. Ông Nanda, mc du còn nng mang khi tình, nhng xét ra li nói ca bc Chí tôn tht là úng lý, ông lin chu xut gia. Kh cho ông Nanda, khi mang cái lt ca v Thy tu ri, ông n nn hi hn; không bit làm sao tr v vi v p mi ci? Xa cách ngi yêu ông Nanda không th nguôi c lòng thng nh, nhiu phen ông trn ra khi ch cô tch tr v nhng my ln u b bt gp. Ð tr tn gc cái bnh tng t ca ông Nanda, Ðc Pht ngh a ông y lên ving các v Thiên n tn cõi tri Ð thích. Nghe nói các v Thiên n sc p tuyt trn, ông T kheo Nanda, sn tính háo sc, vui

88

v chu i ngay. Ðc Pht bo ông nm ly chéo y ca sa ca Ngài, ri Ngài bay bng lên h không. Bay ngang qua mt ám rng, va b mt trn ha tai thiêu ri. Ðc Pht ch cho ông Nanda xem mt con kh cái ng ngi cú r trên cành cây cháy en, ã may mn thoát cht, nhng mình my b la táp tri lông, l lói xem rt thm thng. K trong nháy mt, ông Nanda c a n th gii t ti ca Vua tri Ð thích (Indra) cho ông mc tình thng thc v p vô song kiu dim và ct cách thn tiên ca các v Thiên n. Khi tr v ông Nanda thú nhn vi Ðc Pht rng nhng phi tn m l ca Vua tri Ð thích, sánh vi v ông thì v ông chng khác nào con kh cái lúc ny. T tng ca ông t ó hng v các v Hng nga tiên n; ông nhn ni nng theo Ðc Pht tu hành, mong ngày kia c sanh v thiên cung làm bn vi các v Thiên n duyên dáng m à y. Trong gii xut gia, ln ln ai ai cng bit mc ích bí mt ca ông Nanda, nên ngi ta gi ông là "V tình lang ca Thiên n" cho n ngày ông c gng dit c cn bnh say m sc p ho huyn và nht thi ca ph n. 96. Sau s xut gia ca hai ông Rahula và Nanda, Vua Suddhodana có phin trách Ðc Pht chng?

89

Có phin trách cng vic ã ri. V li Ðc Pht ch nhm mc ích cu kh, cng khó mà li cho Ngài c: 1. Thái t Rahula chy theo xin Cha truyn s nghip và khi c tha mãn, li vui thích theo Cha. 2. Ông Hoàng Nanda ã hóa ra ngi "V tình lang ca Thiên n " thì mong gì cho ông tr li vi ngi v mà ông ã sánh nh con kh cái. Lúc Ðc Pht va v ti Kapilavastu, Vua Suddhodana ã có cm tng (85) rng con Ngài sp gây ra mt phong trào xut gia mãnh lit cho dòng Sakya, nên ban u Ngài t ra bt mãn, nhng sau li nh nghe c liên tip hai thi pháp ca Ðc Pht, Vua Saddhodana ã c c o qu Tu Ðà Hn và Tu Ðà Hàm, Ngài tha thích dâng vn Nigrodha (Cây Da) cho Ðc Pht và Ch Tng làm ni Hong pháp sanh (*). (*) Khi Vua Suddhodana sp thng hà Ðc Pht tr v Vua cha c qu A la hán. Chính Ðc Pht tm ra, tn lim và lo vic ha táng cho Vua cha. 97. Còn ai trong dòng Sakya xin xut gia theo Ðc Pht na?

90

Nm trm v Vng tôn công t, k tâm o nhit thành, ngi vì bè bn quyn r, n mc sang trng, kéo nhau n ra mt Ðc Pht, xin Ngài ging pháp cho nghe. Sau thi pháp, mi ngi u tình nguyn xin xut gia. Sn có ông Upali (u Bà Li), ngi th co ca hoàng gia "Tháp tùng ving Pht", h lin cy ông th phát cho h và ha cho tt c y phc trang sc n n ông, bi các vt y ht còn giá tr i vi i thoát tc. Tình c ông Upali tr nên ngi giàu có nhng duyên lành ca ông ã n, ông không th nhn ch c ao c Ðc Pht thâu ông vào hàng t ca Ngài. Trong lúc 500 v Vng tôn công t tr v t giã gia ình, ông Upali vào ly Ðc Pht xin xut gia, Ðc Pht lin thâu nhn ông làm Thin Lai T kheo (Èhi Bhikku). Vào sau và c xut gia trc, nên các v Vng tôn công t phi kính nhng ông là Bc cao h àn anh. 98. Trong hàng Vng tôn công t nói trên có ai là thân bng quyn thuc ca Ðc Pht không? Có nm ông hoàng: hai ngi em chú bác ca Ðc Pht là ông Anuruddha (A Nu Ða La) và ông Ananda (A Nan Ðà) và ngi bà con cô cu, anh rut ca

91

Công chúa Yasodhana, tên Devadatta (Ð Bà Ðt Ða). Còn hai ngi na không bit tên chi. (Theo ngun lch s ca thi i sau, nm v Hoàng thân nói trên và ông Upali n xin xut gia, lúc Ðc Pht ng ti làng Anupiya, trong x ca vua Malla, thuc v hng Nam kinh ô Kapilavastu). 99. Ðo giáo ca Ðc Pht ã em li nh hng chi cho dòng Sakya? Dòng Sakya toàn là nhng v tng vô ch, khi hp th c Giáo pháp ca Ðc Pht, u tr nên hin t o c, thà chu cht hn dùng bo lc, tránh gây nghip báo. F. T Kapilavastu (Ca T La V) sang qua thành Savatthi (Xá V) 100. Ðc Pht Kapilavastu bao lâu ri i âu na? Sau 4 tháng quê nhà, Ðc Pht t gi Vua cha và quyn thuc sang qua kinh thành Savatthi (Xá V), x Kosala ca Vua Pasénadi (Ba T Nc), thuc v hng Tây thành Kapilavastu. 101. Ti thành Savatthi (Xá V) Ðc Pht c tip rc nh th nào?

92

Ti thành Savatthi, có mt v i phú gia tên Anàthapindika (Cp Cô Ðc): ngi nuôi k nghèo khó cô c), sn ch nghinh tip Ðc Pht và dâng cho Ngài mt ngôi chùa lng ly, va to lp xong. 102. Ti sao ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) bit Ðc Pht sp n mà lo to ch nghinh tip? Ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) ã có n Rajagaha (Vng Xá) nhiu lt giao thip buôn bán và có dp nghe Ðc Pht thuyt pháp ti vn Veluvana (Trúc Lâm). Ông c c o qu Tu Ðà Hn tha thích xin qui y và thnh cu Ðc Pht n Hong ng Pht pháp ti Savatthi (Xá V). Ðc Pht nhn li, nhng bo ông Anàthapindika v kim sn mt ni thanh vng, ngoài thành Savatthi, khi Ngài và Ch Tng n ch an trú. Ông Anàthapindika v la c mt hoa viên p nht, ngoi ô thành Xá V. Hoa viên y thuc v ca ông Hoàng Jeta (K Ðà). Ông này không mun bán, li diu chi vi ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) rng: nu ông tri ph vàng cùng khp trên mt t ca hoa viên tôi, tôi mi bán cho. Ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) lin chu mua vi giá c y. L li ông Hoàng Jeta phi chu bán nhng vi iu kin là ông gi li

93

nguyên vn các th cây, nht là nhng danh mc c th, nh xoài, àn hng, cho có bóng mát và bo tn thanh cnh trang nghiêm, huyn mc cho hoa viên mà ông ã công khó to ra... Nhân ó, sau khi ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) ct Tinh xá, rc Ðc Pht và Ch Tng v , ngi ta thng gi là Jeta Vana (K Viên hay Huê Viên ca ông Jeta) hoc là Anàthapindika Vihãra (Cp Cô Ðc Tinh xá). 103 Tinh xá ca ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) có chi c bit không? Tinh xá này là mt thng cnh p nht gia mt cánh ng phì nhiêu, nm v hng Tây Kapilavastu (Ca T La V) và hng Tây Nam núi Hy Mã Lp Sn, cách xa hai ni y 150 cây s. Quanh nm tit tri mát m, c hoa ti p, li gn quê hng ca Ðc Pht, nên Ngài thng kit h ni ây (*). Ði Ðc Sariputa c phái n trc, ch v cho ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) cách thc to lp Tinh xá. Gia vn là mt bit tht dành riêng cho Ðc Pht, chung quanh có vn hoa và ao sen, bn mùa hng xông ngt ngào. Nm trm v T kheo riêng, mi v mt tnh tht, ct ri rát trong hoa viên; ngoài ra nào là ging ng, trai ng, phòng tm, cu tiêu nhà bp, kin trúc có lp lang.

94

Ban ngày thin nam tín n ti lui tp np, ti li ch còn nhng bóng ngi lng l kinh hành, quán tng di tàn cây u tch. (*) Kit h là an c trong 3 tháng ma, t rm tháng 6 n 16 tháng 9. Trong 45 nm, Ðc Pht kit h ti K Viên 25 mùa. 104. Ðc Vua nào tr vì x Kosala, ti Savatthi và Ngài i vi Ðc Pht ra sao? Chính Ðc Vua Pasenadi (Ba T Nc). Hay tin Ðc Pht ng n Tinh xá Cp Cô Ðc, Vua và bá quan trong triu thân hành n chào mng. Vua Ba T Nc, cng nh các v vua khác, khi n ving Ðc Pht, u áp dng mt nghi thc xã giao ging nhau. Trc oàn xe giá có toán quân nhc m ng, sau có binh gia h tng. Ðn trc cng Tinh xá. Vua và bá quan xung xe, lt ct nm biu chng: Lông, mão, qut và giy ri t t i chân không vào. Ðn trc Ðc Pht, Vua và bá quan quì ly nh l. Phong tc n Ð t phm cách tinh thn trên uy th Ð vng. 105. Vua Pasenadi có lòng m o không? Vua Pasenadi cng nh Vua Bimbisàra, ng tui vi Ðc Pht thy Ngài cng là dòng Vua, li dám hy sinh

95

ngôi báu xut gia tìm o và khi thành công c qu, còn phi sng mt cuc i phiêu lu kh cc, tn ty vi ngha v t th nhân, nên ht sc kính phc và nhit thành ng h Ðc Pht trong vic Hong pháp. 106. Ti Savatthi Ðc Pht còn ngi t nào trung thành nh ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) chng? K ông Anàthapindika (Cp Cô Ðc) là bà Visàkhà, mt tin n giàu có ã giúp Ðc Pht mt cách c lc. Bà rt ông con và nhiu cháu cht, c dân chúng thành Xá V xem nh bc phúc hu nht, nên trong mi cuc l luôn luôn mi bà ch ta nh hng phc ca bà. Bà c ni danh là mt v i thí ch. Các nhà s n Xá V u nh bà châu cp mi vt cn thit. Bà nguyn vi Ðc Pht, trn i dâng cúng y phc tm ma cho Tng ni, thuc men cho các nhà s có bnh, vt thc cho các v mi n hoc sp i và mi sáng dâng cháo lót lòng cho Ch Tng. Ði vi bà Visàkhà cng nh phn ông ph n, ngi ân nhân hay ngi áng cám n, chng phi ngi cúng dng Ðc Pht và Ch Tng, mà chính là Ðc Pht, bi Ngài ch dy cách thc thc hin công hnh b thí cho mi ngi c d vào phn thng ca công hnh b thí y.

96

107. Trong thi gian Ðc Pht an c ti Savatthi có iu chi xy ra chng? Ti Tinh xá Cp Cô Ðc, Ðc Pht thâu nhn t càng ngày càng ông; có nhiu ngi chng o qu T Thánh ting n khp x, thiên h ua nhau n qui y th giáo vi Ðc Pht, làm cho các o giáo phi lu l và các v Ðo s phi thiu thn mi b, nên h âm ra ganh t thù oán, tìm mi mu chc làm hi Ðc Pht. 108. H làm hi cách nào? Ðây ch tóm lc hai s tích: a) Ð tha mn lòng ganh t, bn tà s nhóm li nh dùng m nhân k làm cho mt thanh danh uy tín ca Ðc Pht. Mi bui ti, gia lúc thin nam tín n t K Viên ra v, sau khi nghe pháp ca Ðc Pht, mt n Ðo s, nhan sc m à, xiêm áo lòe lot, tay cm hoa thm, i ngc chiu v hng Tinh xá. Có ngi kêu hi: Cô i âu gia êm tâm ti vy cô? Nàng y tên Cinca, ngoe ngoy tr li: "Tôi i âu, cn c chi my ngi mà hi." Ði khi ám ngi, nàng Cinca tr li ngh trong chùa ca bn tà s, gn Tinh xá Cp Cô Ðc. Rng sáng, lúc thin tín, t ngoài thành

97

Savatthi vào Tinh xá yt kin Ðc Pht, nàng Cinca li tr ra, cng nh nàng t Tinh xá i v. Có ai hi: Cô ng âu mà v sm vy? Nàng cng ngoe ngoy tr li: - "Tôi ng âu, mc k tôi." Liên tip gp nàng vi c ch kh nghi, nhiu ngi ngc nhiên hi na: Cô ng âu mà v sm vy? Nàng Cinca tr li: - "Tôi ng trong Tinh xá vi ông Sa môn Gotama." T ó Tín xm xì, bàn tán, phân vân, nghi ng. Bn tháng sau ai ai thy bng ca nàng Cinca càng ngày càng ln. Ðn tám chín tháng bng nàng li càng to lên, t ra ngi mt nhc, nh gn ngày sanh . Mt bui chiu n, lúc Ðc Pht ng ngi trên bo ta thuyt pháp cho Tín nghe, nàng Cinca vào ng trc mt Ðc Pht kêu nói rng: - "Này ông Ði Sa môn, ông ging o lý cho mi ngi vi ging tht là ngt ngào d thng nhng i vi tôi ây, vì ông mà phi mang thai nghén, nay gn ngày n nhy khai hoa, mà không thy ông ý lo to cho tôi mt chòi tranh, cùng mua sm nhng vt

98

cn thit cho vic sanh . Cng không thy ông li cy mn nhng ngi trung thành vi ông nh Ðc Vua Pasenadi. Ông Anàthapindika hoc bà Visàkhà, thay th lo giùm cho ông. Ông bit chi hoa thng nguyt mà ông không bit ngn nga hu qu." Ðc Pht ngng cuc thuyt pháp, dòm ngay nàng Cinca và tht rng: - "Này cô em, nhng li cô va th l ó, tht hay gi, ch có cô và Nh Lai bit thôi." Nàng Cinca cng bình tnh tr li: - "Tht vy, tha ông Sa môn, ch có ôi ta mi rõ thu s tình này thôi." Va dt li, mt khúc g hình bán cu, mà nàng Cinca ã ràng rt trc bng, thình lình rt xung è dp cng nàng [1]. Mu gian bi l, thin nam tín n r lên, k phun nc ming, ngi thì tát vã vào mt nàng. Ðc Pht lin ngn cn, khuyên Tín dung th và thng hi cho k li lm. Nàng Cinca chy ra kh Tinh xá, va khut dng, thì t xp, vùi thân nàng di mt cái h sâu y la a ngc [2]. [1] Tc rng mi khi có vic chng lành xy ra n cho các bc phm hnh trong dc gii, Tri Ð Thích

99

có cm giác bo ta ca Ngài ra hi nóng và nh Thiên nhãn, Ngài bit Ðc Pht ng b hàm oan, lin sai bn v h giá lp tc xung tn K Viên, bing làm 4 con chut bch, chung vào cn t dây nch ca nàng Cinca. [2] Mi ba th k sau, Thy Huyn trang n Savatthi còn thy cái h chôn nàng Cinca. b) Bn tà s cha chu ng bc trên ng ti li. Ðnh hy sinh mt n Ðo s na tên Soundari (ngi p), h mn k côn bóp hng cô này, ri lén em thây vùi di óng tràng hoa héo, cht gn bit tht ca Ðc Pht. Mt khác h i khai báo vi nhà Vua rng cô Soundari mt tích. Ph lc vi nhà chc trách h cho b h i tìm kim cô Soundari. D nhiên h kim c t thi cô này mt cách d dàng và nm trên mt cái võng khiên vào thành Savatthi, truyn rao cho thiên h thy rõ bng c dâm ãng hin nhiên ca ông C Ðm, mà t ca ông c ý che y, nên git cô Soundari phi tang. D lun xôn xao phn ut. Nhà cm quyn ng ngm ngm iu tra, thì bn sát nhân c trng thng r nhau ra tu lu, gy tic vui say, ri chia nhau s tin thù lao. Thn men ám nh, anh nào cng mun dành phn nhiu, ci c,

100

u , ri t cáo ln nhau. Kt cuc c bn sát nhân và k ng lõa u phi n ti trc công lý. Mt ln na, hàm oan ca Ðc Pht c minh gii. Trong i k tiu nhân mun làm hi mt ngi chân chánh, không phi d nh ý mun, hà tt là cáo gian mt v Chánh ng Chánh giác. 109. Ti Savatthi, Ðc Pht còn gp tr ngi chi na chng? Nhóm Lc S còn ngh tranh tài, u phép vi Ðc Pht, có Vua Pasenadi chng kin. Ðc Pht bt buc phi làm va lòng h. Trc khi tranh bin, Ðc Pht dùng phép thn thông hóa ra mt cây xoài to ln, cao tn mây xanh, y bông trái, gia sân ã dn trng cho cuc hi hp, ri Ngài n ng di gc xoài tr li t câu cht vn ca nhóm Lc S. (Theo s tích khác, Ðc Pht hóa phép ngi trên mt tòa sen ln bng bánh xe. Nhân ó, trong thi i sau, các chùa u tng ct Pht ngi trên tòa sen. Mt ngun tài liu khác ghi rng Ðc Pht hóa ra vô s v Pht i ng nm ngi trên không gian).

101

Bao nhiên bin chng ca Lc S a ra u b Ðc Pht ánh tan, vi lý l không chi cãi c. Không thy kinh sách ghi rõ nhng bin chng chi. 110. Ðc Pht có thn thông qung i mà không có phng pháp nào t nhóm Lc S sao? Ðc Pht ch ngi có duyên lành vi Ngài. Nhng ngi y du say mê lm lc theo tà o, úng gi khc nht nh, gp mt c duyên h thc tnh ngay. Ngi không duyên lành, du sng bên cnh Ðc Pht, h cng vn thiên v tà o, hung h là ngi ã sn có mt tôn ch khác bit nh nhóm Lc S. 111. Có ngi nào lc theo tà giáo mà c Ðc Pht t ? Ti Savatthi (Xá V) trong mt h, Ðc Pht có t mt tên sát nhân, cung tín theo tà giáo, ã gây ra s kinh khng cho dân x Kosala. K sát nhân y tên Angulimàla (Ngón tay tròng c), con ca mt v Ði Thn ti Savatthi. Chàng c gi n th giáo vi mt v Ðo s danh ting. Rt thông minh, vn hay võ gii, chàng c Thy yêu mn, trng ãi hn các bn hc sinh. Bn này sanh lòng ganh t, bao phen lp k, mét thót vi Thy rng Angulimàla âm mu phn Thy. Ông Ðo s không tin nhng ba lt b thúc

102

gic phi xua ui Angulimàla ra khi nhà, tránh tai hi v sau. Xiêu theo li nnh b bt chính, ông Thy lp k a Angulimàla vào chn lao tù, mi kêu bo rng: "Này con, Thy thy con võ ngh tinh thông. Thy mun truyn cho con mt phép mu nhim sau này còn nh ly ó mà lp thân; nhng trc khi truyn phép huyn bí cho con, con phi git cho mt trm (có ni ghi mt ngàn) ngi, ct ly ngón tay, x làm mt xâu tràng hoa em v ây." Angulimàla tuy thông minh nhng tham vng rt nhiu, không suy ngh, phn li tài ngh xut chúng, lin t gi Thy i tìm git cho 100 ngi. Ai i vào rng cùng, i l loi ni vng v u b Angylimàla git cht và ct ngón tay x xâu eo lên c. Ting n dân chúng kinh s. Vua Pasenadi nh em binh i bt tên sát nhân v tr ti. Lúc y Angulimàla ã git c 99 ngi, càng git càng hng máu không gm tay mong mau có s, sm tr v cho Thy truyn o. Cng lúc y bà m ca Angulimàla d hi tin tc, bit tên sát nhân là con ca bà. Bà lin vào rng tìm Angulimàla khuyên gii và báo tin cho con bà hay rng Ðc Vua sp gi binh n bt chàng. Thy m, Angulimàla b ti ác ám nh, nh git m cho s 100 ngi. Bà m kinh hn chy tr li, lin khi y Ðc Pht hin ra chm rãi i trc mt, chn ng

103

Angulimàla, cho bà m chàng thoát thân. Tên sát nhân lin i ý, nh git ông Sa môn, n lc chy n gn h th. Ðc Pht mang bát t t bc tr ra, tên sát nhân chy theo sau nh tên bay, trên c ba do tun, mà không theo kp. Tc mình, Angulimàla kêu: - "Kìa ông Sa môn, sao ông không dng chân li?" Ðc Pht ngoái li mm ci áp: - "Này Angulimàla, Nh Lai dng bc ã lâu ri, ch có ngi cha chu dng bc ó thôi." Angulimàla hi li: - "Ông nói ông ã dng bc, sao tôi chy theo ông không kp. Ông là ngi nói di." Ðc Pht áp: - "Nh Lai ã dng bc trên con ng ti li. Nh Lai ã b ht gm giáo t lâu ri." Nghe c có by nhiêu li Angulimàla cht tnh cn lm lc, hi ng n nn, ling c gm ao, qu ly Ðc Pht, xin ra tay t . Ðc Pht lin v v an i gii thích cho Angulimàla bit rng: "Tin kip ngi ã dày công tu hành và có duyên lành gp Chánh Pháp, nu Nh Lai không n cu ngi thì ngi ã

104

phm ti git m. Vi cái ng nghch i ti y, ngi phi sa vào vô gián a ngc, bit i kip nào chuc cho xong." Ðc Pht dt Angulimàla v Tinh xá Cp Cô Ðc cho xut gia làm T kheo. Vua Pasenadi, trc khi gi binh nã tróc tên sát nhân vào thnh tôn ý ca Ðc Pht, vì Ngài bit mi vic quá kh v lai. Hn na, ting n Angulimàla là mt võ tng vô ch, binh s nghe n tên chàng u khip s nên Ðc Vua không mun mo him, s phi hao binh tn tng nhiu. Ðc Pht bit trc nên khi Vua Pasenadi vào n ni Ðc Pht hi: "Tâu Ði Vng, tên sát nhân ã gây ti tày tri, i vi lut nc Ði Vng s trng tr làm gng. Nhng khi k y bit n nn ti li, hi u hng thin, xin vào ây xut gia tu hành, nh các ông T kheo ca Nh Lai ây, thì Ði Vng s i x vi k y nh th nào?" - "Bch Ðc Th Tôn, nu k sát nhân y, tht tâm n nn vào xut gia di s hng dn ca Ðc Th Tôn, thì không chi quí báu bng. Chng y, Trm s l bái cúng dng, nh Trm l bái cúng dng ch v T kheo, môn ca Ðc Th Tôn vy."

105

Ðc Pht mm ci, a tay ch vào nhóm T kheo mà nói rng: "Tâu Ði Vng, ây là Angulimàla, là ngi mà Ði Vng sp em binh n tróc." Vua Pasenadi ngc nhiên mp nh l ông T kheo Angulimàla. Khi y binh tng ngi chung quanh hu vua, git mình, len lét lic dòm ngi võ tng vô ch, ni ting hung ác, ng ngi chm ch trong oai nghi o c. 112. Ðc Pht còn châu du ni nào na? Sau khi tranh tài u phép vi nhóm Lc S (câu 109) thì mùa ma cng va n, Ðc Pht lên kit h cung tri Ðao Li, thuyt phn Vi Diu Pháp, m Ngài là Hoàng hu Maya n o qu Nit bàn. 113. Ðã nói rng Ðc Pht bà Maya ti Bodhi Gaya (câu 50) sao nay còn na? Vi Diu Pháp là pháp chi? Sao th gian bit c Ðc Pht ging pháp y cho m Ngài? Nu ti Bodhi Gaya, bà Maya c c o qu A la hán thì bà ã vào Nit bàn ri, không còn làm chúng sanh cung tri. Lch s không ghi rõ nhng có l ln u tiên bà Maya ch c o qu A na hàm thôi. Ð gi trn o làm con, Ðc Pht tùy thi c, m Ngài n tn b gii thoát.

106

Ba tháng sau, Ðc Pht tr xung n Ð, ti thành Sankasya, mt ni xa xm v hng Tây Savatthi, hoàn toàn chu nh hng ca Bà la môn giáo. Trên hai trm nm sau, Vua Asoka (A Dc) có n tn ch chiêm bái và xây tháp k nim t tên là tháp Sankissa, hin nay vn còn di tích. Tr li th gian, Ðc Pht ln lt em pháp mà Ngài ã thuyt ti cung tri Ðao Li ging gii cho ch Thanh vn La hán nghe. Pháp y dy v tâm ý, danh sc và Nit bàn, rt cao sâu khó hiu nên gi là Vi Diu Pháp (Abhidhamma). Sau li c ghi chép trong Tng th ba cng gi là Tng Vi Diu Pháp mà ngi ta thng gi là Tng Lun. (Có ch ghi rng Ðc Pht lên cung tri trong h th 7, ch khác nói h th 16). 114. Ngi có duyên lành nhng xa xm li cng không phi là thân nhân ca Ðc Pht, có hy vng c t chng? Nhng ngi hu duyên gp Ðc Pht ra i u c t c thãy. Mi bui sm mai, Ðc Pht dùng Thiên nhãn soi khp mi ni coi có ngi úng duyên k, du xa xm n âu, Ngài cng n t , nh trng hp ca chàng Angulimàla (câu 111). Ngoài

107

ra, Tín nào có chánh tín, thng ngày tng nh n Ân c Tam Bão mà không cu cnh van vái xin ân hu, ch lo làm lành phi, tin lý Nhân qu, thì chng nhng gia ình h càng c an vui hòa thun, mà h li còn có th làm nhp cu a thân nhân quyn thuc n cho Ðc Pht t . 115. Xin cho vài bng chng. T Sankasya, Ðc Pht tr li Savatthi. Ni ây Ngài có dp t gia ình ca ông Cp Cô Ðc. Ai cng bit ông này là mt nhà triu phú nhng vì có nhng thông gia tà kin, nên dâu và r ca ông thng gây ra s bt hòa trong gia ình mà ông vn nhn ni nín chu. Ngày n, ông thnh Ðc Pht và ch Thanh vn n nhà th thc, Ðc Pht bit dâu ca ông là nàng Sujata thng mình là con nhà quyn th giàu sang, không kiêng n cha m chng, hn u vi chng và ày xt tôi òi nên khi th thc ri Ðc Pht cho mi cô ra, em o lý khuyên gii nàng, dy nàng t cách làm dâu, làm v, tìm ci phúc hin ti và v lai. Nh vy, nàng tr thành mt ngi dâu tho, v hin và mt tín n rt nhit thành. Ông Cp Cô Ðc còn mt ngi con gái cng kh tâm vì phi gp mt gia ình tà kin. Làm dâu cho mt nhà

108

triu phú x Bengale (min Calcutta), mi ngày phi lo l vt cho cha m chng cúng dng n các v Ðo s lõa th. Ngày n, các Thy Ðo s y c thnh v nhà th thc, cha m chng ép nàng phi ra l bài chào mng. Va bc ra thy các Ðo s trn trung, d dáy, nàng bm mt tr vô, t ý khinh b. Ông cha chng ni xung, qu trách thm t. Nàng tr li: "Tha cha, con cha tng gp nhng hng ngi lõa l nh vy và con ch bit l bái cúng dng ông Cha lành duy nht ca con là Ðc Pht Gotama cùng hàng Thánh Tng, t ca Ngài thôi. Ðc cha lành ca con và hàng môn ca Ngài dung nghi lm lit, n mc t chnh rt xng áng cho tri, ngi l bái." Ông cha chng mi hi: "Mi nói tht chng? Nu qu tht vy mi hãy mi các v y n ây th thc ngày mai. Bng mi nói di, ta s tng kh mi ra khi nhà này." Trong lúc bi ri nàng lin tr li: - "D xin vâng." Trn ngày y, nàng em ht tâm thn hng v Tinh xá Cp Cô Ðc, ht d tín thành cu thnh Ðc Pht và ch Thanh vn n th thc ngày mai ti nhà cha m

109

chng nàng, cu ri nàng khi tai hi và ph gia quyn ca chng nàng theo v vi Chánh Pháp. Ti Savatthi, chiu ngày y ông Cp Cô Ðc vào yt kin Ðc Pht và thnh Ngài cùng ch Tng ngày mai n th trai ti t gia. Ðc Pht mm ci tr li rng: "Nh Lai ã l nhn li thnh cu ca con gái ông ri; nên ngày mai Nh Lai và ch Thanh vn phi i th trai ti x Bengale." Con gái ông Cp Cô Ðc inh ninh rng Ðc Pht s n, nên lo sp t ch tip rc trong mt gian phòng ln trên lu. Ðúng gi Ðc Pht và ch Thanh vn bay n ng gia h không, trc phòng trai tng. Nàng ht sc vui mng, mp ly cung thnh Ðc cha lành và ch v Thánh tng vào an ta, c nhà ngc nhiên, kính phc, thành tâm l bái cúng dng ông Ði Sa môn Gotama và oàn tùy tùng ca Ngài. Th thc ri Ðc Th Tôn thuyt pháp c gia quyn t cha m chng n chng và tôi trai t gái ca nàng. Mi ngi u phát tâm tín ngng xin qui y th gii làm thin nam tín n.

110

Ðc Pht ã em an vui hnh phúc cho ngi thin n chánh tín là con gái ông Cp Cô Ðc và gia ình bên chng ca nàng. 116. Hin nay, nu có ngi chánh tín cu khn Ðc Pht gia h cho, có linh nghim chng? Nên nh rng hai câu chuyn k trên xy ra lúc Ðc Pht còn ti th. Nhng ngi ã có gieo nhiu duyên lành, mi c sanh vào thi k y. Gp lúc Ðc Pht ra i mà không có Chánh kin, cng không th nh Pht t c. Chng phi vì lòng sùng m, vì s cu khn mà Ðc Pht sa i c nghip qu ca mi ngi. Vi mt c tin chân chánh, kiên nhn thc hin i sng, y theo giáo lý ca Ðc Pht, mi Tín phi t lc mu cu hnh phúc an vui cho mình, ch nên mù quáng li ni s gia h ca Ðc Pht, bi mi hành ng thin ác do lut Nhân qu. 117. Ðc Pht có gp k nào cng ngnh, khêu chc Ngài chng? Pht giáo ra i làm lu l các o giáo khác, không sao tránh c k cng ngnh phá ri. Ðc Pht là ngi l ôn hòa, không bao gi làm Pht lòng ai c,

111

tr khi nào có ngi n gây chuyn. Ngài mi i phó nhng cng dùng kim ngôn m t cm thng h. 118. Xin cho vài bng chng. Ðây ch tóm lc vài chuyn trong muôn ngàn chuyn ã xy ra: 1) Ngày n, có mt Thy Bà la môn trong tay giu mt con chim vào Ðc Pht: "Này ông Sa môn Gotama (C Ðàm), tôi ng cm trong tay mt con chim, ông có tài gii th nói cho mi ngi bit con chim y sng hay cht?" Ðc Pht bo: - "Này Thy Bà la môn, Thy nên em con chim ca Thy ra ngoài, hi nhiu ngi làm chng, ri em tr vô ây, Nh Lai s cho bit chim y sng hay cht." Ðc Pht bit rng chim y sng nhng nu Ngài nói nó sng, Thy Ðo s bóp nght, du sng chim y cng phi cht. 2) Mt nhóm Bà la môn khác n hi: "Này Thy Gotama (C Ðàm), tc l xa nay t bc Vua chúa n hàng th dân, mun cu hnh phúc cho gia ình, xã hi, ai ai cng git thú vt cúng t thn linh. Th

112

tc y có li ích cho bá gia bá tánh, c sao ông li không cho Tín ca ông áp dng." Ðc Pht áp: - "Này các Thy Bà la môn, con ngi khôn hn muôn vt, t mình phi tìm hnh phúc cho muôn loài vn vt. Trí tu làm gì, mà phi h mình, li ni thn linh? Sát sanh hi vt i ly hnh phúc cho mình; hnh phúc âu không thy, mà ti ác ã hin nhiên." "Không âu Thy Gotama (C Ðàm), các con vt b git t thn u c siêu thoát v thng gii, bi th chng phi là ti ác, mà chính ó là mt vic lành giúp các con vt y mau c thoát khi kip a y, siêu sinh v cõi yên vui. Th ti sao Nh Lai cha tng thy ai làm vic lành y mu cu hnh phúc thiên àng cho thân nhân quyn thuc ca h?" 3) Nhóm Bà la môn khác n vn nn: "Bch Thy Gotama (C Ðàm), Thánh kinh t ngàn xa lu truyn, có hiu lc huyn bí thiêu t ti li cho linh hn ngi quá vãng c nh nhàng, hi qui ni cu v, cng hng khoái lc muôn i vi Brahma; o ca Thy c công b là o cu kh, song mi khi

113

trong hàng t chúng ca Thy, có ai qua i, chng thy t chc t thn, c im lng khiêng xác i thiêu?" - "Này các Thy Bà la môn, o ca Nh Lai hn tht là o cu kh, cu kh mt cách thc t. Hàng t chúng ca Nh Lai thng xuyên t , không mong ch mt tha lc nào gia h; trn i n ngay, thng, làm lành, lánh d; tinh tn trau gii c hnh; b thí trì gii, tham Thin quán tng, t giác giác tha; khi th hi cui cùng, nu cha c o qu Nit bàn h s th sanh vào cnh gii yên vui hip theo nh lut công bình thiên nhiên mà Nh Lai gi là lut Nhân qu. Nu Thánh kinh ca các Thy qu tht có hiu lc i ác ra thin, sa ti ra phc; Nh Lai xin ngh em ra thí nghim chng minh s tht: Các Thy hãy ly mt cc á và mt cc bông gòn ng cân vi nhau trc mt ri xúm li tng Thánh kinh cu nguyn cho cc á tr ra nh nh bông gòn và cho cc bông gòn tr ra nng nh cc á. Khi tng kinh cu nguyn ri, các Thy em hai vt y th xung sông Gng, các Thy ngh sao? Cc á s ni phêu trên mt nc hay cc bông gòn?" 119. Ti sao trong Pht giáo có tc l cu an và cu siêu?

114

Ðc Pht không có li bài kinh nào gi là kinh cu an hay cu siêu. Do ni s òi hi ca ngi th tc mê tín mà ny sanh tc l cu an và cu siêu. An hay không t mình, siêu hay không cng t mình, nu mình bit hành úng theo giáo lý ca Ðc Pht. Hin nay nhng Pht ngôn mà ngi ta thng em ra tng trc mt xác cht, mt linh cu thuc v loi pháp thc tnh nhng ngi còn sng có mt ni ám tang, cho h hiu rng chúng sanh trong Tam gii phi chung chu cái lut Vô thng sanh dit và khi cht ri còn phi tái sanh ni vui, ni kh tùy theo nghip lc, ch khi nào tu hành n o qu Nit bàn mi dit c cái kh sanh t luân hi. Ít ai gii thích, mc tình ngi th hiu sao cng uc. Tình trng mp m y d nhiên làm mt giá tr ca o. Trong trng hp cu bnh gii ách, ngi ta dùng mt th Pht ngôn mà xa kia Ðc Pht ã có dp thuyt cho mt vài v T kheo có bnh, hoc dy các Thy n dt trong rng phi hành ng cách nào tránh nhng vic chng may. L d nhiên ngi cu kinh phi bit nghe, bit hiu suy xét quán tng nhn ni vi cái au, cái kh và tinh tn làm lành, lánh d. Nhng phn ông ch tin ni s phù h ca Ðc Pht; nu mnh c thì cho rng kinh có hiu lc tr

115

bnh, quên ý n công iu tr ca ông Bác s; bng thoát c tai ách cng cho rng nh kinh mà vn mng c sa i không ai tin ni Nhân qu vô hình. Ði vi ngi cu phc xin ti còn mt th kinh chúc phúc khác, không lp lang, t ra tha mãn nhu cu ca thí ch. Nu ba loi kinh k trên qu tht có hiu lc, mà không cn phi thc hành theo Pht ngôn cùng vun trng o c thì trc nht các ông Thy không bao gi có bnh, không gp vic ri ro và cng c siêu sanh v Nit bàn. Nu li chúc phúc ca các Thy có kt qu, thì thân bng quyn thuc ca các Thy u c mi s an lành: sng lâu, sc p, an vui, sc mnh, giàu sang vinh hin và nhng Tín trung thành vi các Thy cng c hng lây. G. Gi T Savatthi tr li Rajagaha 120. T Savatthi, Ðc Pht còn tính i m o ni nào khác na chng? Savatthi lâu ngày, Ðc Pht tr li Rajagaha. Ngài thng qua li hai x Kosala và Magadha nhiu lt vì Vua Pasenadi (Ba T Nc) và Vua Bimbisàra (Tn Bà Sa) ht lòng tin tng và giúp Ðc Pht trong

116

mi phng din. Ni hai x này li có nhiu ngi hu duyên vi Ðc Pht; lâu ngày vng bóng Pht, dng nh h thng nh và khao khát mun c nghe pháp ca Ngài. 121. Ðc Pht ging o cách nào mà ngi ta mê thích d vy? Ðc Pht tùy trình ca mi ngi, mi nhóm, em nhng pháp phù hp vi tâm a, hoàn cnh ca thính gi mà ging gii cho h nghe. Thng khi trc công chúng, Ngài bt u dy nhng pháp thông thng d hiu, d hành nh s b thí n k tt nguyn, ói kh, t cách n theo luân thng o lý gieo trng ci phúc, hu tin hóa t a v con ngi n ngôi phm ca các v Tri. Ngài ch rõ nhng ti li trong s am mê theo tình dc và nhng phc báu ca s trì gii tham Thin. Khi nhn thy tinh thn ca ngi hi o hoc ca thính gi, ã c tm gi, mm du, hân hoan và có c tin ni Ngài thì Ngài bt qua ging gii v cái kh i, v nhân sanh kh, v phng pháp dit kh và con ng gii thoát khi kh. Chng khác nào nh mt tm vi va git sch s, trng tro, lin c nhúng vào nc nhum, vi y cm màu ti tn; cng nh ngi hi o hoc thính gi c tâm trí m rng lin liu ng chân lý,

117

ngay khi Ðc Pht dt li. Ðc khai sáng, ã thy, ã chng, ã thm nhun lý o ã dt hoài nghi, y tin tng, hoàn toàn b chinh phc bo sao h không hoan hô ca tng: "Bch Ðc Th Tôn, tht là huyn diu, phi thng chng khác nào chúng con té, c Ðc Th Tôn dy; chng khác nào chúng con lc ng, c Ðc Th Tôn ch no; chng khác nào chúng con i trong êm ti, c Ðc Th Tôn ri èn. Ðc Th Tôn ch dy rành r phng din. T nay chúng con xin qui y Pht, qui y Pháp, qui y Tng." 122. Có lúc nào Ðc Pht thâu phc toàn c thính gi trong mt thi pháp chng? Có. Mt ngày n, Vua Bimbisàra triu tp tám muôn v lý trng trong x Magadha v kinh thành Rajagaha dy phng pháp tr dân. Sau cuc hi ngh, Vua Tn Bà Sa khuyên h n ving Ðc Pht ng tnh dng trên núi Kicchakuta (K Xà Qut). Các v lý trng y vn không thích tu hành nhng khi Ðc Pht ging cho h nghe mt thi pháp, h lin xin qui y th gii làm thin nam trong Pht giáo. 124. Có lúc nào Ðc Pht b ngi ta âm mu hãm hi chng?

118

Mt lúc n, Ðc Pht ng ti vn Veluvana (Trúc Lâm), ngoài thành Rajagaha, có mt v giáo ch trong nhóm Lc S tên Purana phái mt Tín i phú gia n lân la t v nhit thành sùng m Ðc Pht. Ngày n, ông n thnh Pht và ch Tng th trai ti t gia. Trc khi t chc ba trai tng, ông cho ào gia sân ngay li vào nhà mt cái hm sâu ngp u, ch khi Ðc Pht sp n, ông cho t la than rc, trên ming gát ván mng, tri chiu lót ng nghinh tip Ðc Pht và ch Tng. Bit trc mu sâu k c ca ông Trng gi Srigupta, Ðc Pht cng vn n. Khi Ngài cùng ch Tng ti ni, cái hm la bng tr thành mt h sen ti tt, bông to lá ln, ni lên làm cu cho Ðc Pht và ch Thanh vn i vào. Ðc Pht cng thn nhiên nh không hay bit chi c. Th thc ri Ngài thuyt pháp c v ông Srigupta. Tht bi, hôm sau Ðo s Purana và nhóm mang bát n nhà ông Srigupta xin n nh thng l. Vào trong ông ta chép ming ci. Mt v Ðo s nh ã toa rp trc vi Thy lin hi: "Bc Tôn S, thiên nhãn ca Ngài ã thy iu chi phi thng, mà hôm nay Ngài li chép ming ci?" Ông Tôn S nghiêm ngh tr li:

119

- "Không có chi l, bn tng va thy cách ây trm dm, mt con kh té xung nc, ng chi vi gia dòng sông, chãy ngang qua thành Savatthi (Xá V). C nhà kinh ngc cm phc, ngoi tr bà Srigupta. Ð th tài v Tôn s ca chng, bà bc ra rc bát và trái hn thng l, bà vt thc di áy bát ri mi cm lên trên, em dâng tr li cho Ðc Thy. Lic mt thy toàn là cm trng, ông Ðo s Purana lin kêu bà nói: - "Này con, con quên vt thc cho Thy." Bà tín n ca ông Sa môn Gotama (C Ðàm) gi b không nghe xoay lng tr vào, va i va nói: - "Vt thc di áy bát mà không thy, li thy kh cht chìm cách xa trm dm." 124. Ti x Magadha Ðc Pht còn ch nào khác hn Vn Trúc Lâm và còn thâu c Tín na chng? Rajagaha (Vng Xá) là mt kinh ô phn thnh, các v thng gia khp x n Ð thng ti lui buôn bán, c dp nghe Ðc Pht thuyt pháp ging o, i ti ni khác h loan truyn và ca tng thanh danh ca V Giáo ch mi ra i, nên t bn phng các nhà m

120

o, giai cp, cho n nhng ngi lu xanh k n, u l lt n Trúc Lâm ra mt Ðc Pht, chng khác nào k khát nc i tìm mch nc. Hng ngày àn ông, àn bà, thanh niên, thiu n, trang phc xinh p, k em bông hoa, ngi em vt thc n cúng dng Ðc Pht và bao vây qui y hi o. c Pht ân cn dy d, khuyn khích trì trai, th gii. Ngày này sang qua ngày n, Ðc Pht luôn luôn ôn tn nim n ón tip trai lành, gái tín: nh mt ngun nc công cng ngt ngào mát m, cho mi ngi t do n gii khát. Mi ngày Ði c Ananda có phn s tip khách a vào yt kin Ðc Pht và sau khi khách ra v phi lo i gom gót ct giùm vt ca khách b quên li, ông cng nh Ðc Pht không bit mt mi. Ði vi hai Thy trò, ngh thut cm hóa chúng sanh vào ca chân lý ta h nh mt môn th thao. Lúc nào có chút thì gi rnh rang, Ðc Pht cùng Ði Ðc Ananda, khi thì ng ti Tinh xá "Vn xoài" ca Ông Ng y Jivaka ct dâng cho Ðc Pht, di trin núi K Xà Qut, khi thì lên tnh dng trên núi Vediyaka (núi kên kên), cng gi là núi Kicchakuta (K Xà Qut), cách Trúc Lâm không bao xa.

121

Không gp Ðc Pht ti Trúc Lâm, thin nam tín n cng lên núi tìm Ngài, trong thch ng Indasàlà. Ni ây, ban ngày Ðc Pht vn phi tip chuyn vi thp phng bá tánh, ban êm còn phi ging o cho hàng Ch Thiên và Càn Thát Bà na. 126. Cng có các V Tri xung th giáo vi Ðc Pht na sao? Chúng sanh trong Tam gii còn trong vòng sanh t luân hi; Ðc Pht là bc siêu thoát khi Tam gii, nên Ngài là Thy ca ch Thiên và Nhân loi. Gp thi k Ðc Pht ra i, các V Tri có chánh kin, êm khuya thanh vng thng xung hu Pht hi o, nên có nhiu V c Thánh qu. Mt dêm n, ti thch ng Indasàlà, Vua Tri Sakka (Ð Thích) và Ch Thiên trên cõi Ðo Li có xung yt kin Ðc Pht và yêu cu Ngài gii thích 42 iu hoài nghi. Sau khi c ci m hoài nghi, Vua Tri Sakka c Tu à hn Ðo Tu cùng mt lt vi mt muôn V tri trong ám tùy tùng ca Ngài. Nh c qu Tu à hn Ðo Tu Vua Tri Ð Thích, va mãn kip, c hoá sanh tr li ngôi v c. Tích này rt dài có li ích cho ngi tìm chân lý, ã c trích dch ra vit vn, ta : Sakkapanha (Ð Thích vn o), son

122

gi: Thông Kham (B kinh Dighanikàya: Trng A Hàm; phm Mahàmagga). H. T Rajagaha tr li Savatthi 126. Ðc Pht Rajagaha bao lâu và còn i âu na? Lch s ít khi d cp n thi gian Ðc Pht c ng mi ni là bao lâu. T Rajagaha, Ngài tr li Savatthi. 127. Ti sao Ðc Pht ch qua li hai kinh thành Vng Xá và Xá V mà không i m o ni khác? Rajagaha và Savatthi là hai trung tâm Pht giáo rt quan trng. Vng Xá min Nam, Xá V thuc v min Tây Bc, trong lu vc phn thnh ca sông Gng. T thành này qua thành kia, d nhiên Ðc Pht phi i c tháng và ghé nhiu thành nh nh Kusinara, Saketa... cùng nhiu làng mc thôn quê, ph dân chúng; vì không xy ra vic chi áng k nên lch s không ghi chép. V li mi ni y u có các V Thánh Tng lãnh nhim v Hong pháp, lâu lâu Ðc Pht qua li cng nh i kinh lý. 128. Ðc Pht i ãi vi các môn ca Ngài ra sao?

123

Ðc Pht luôn luôn ân cn lo lng cho các Thy T kheo. Mi ba vào x chiu Ngài hi các Thy li, ch dy ng li tu hành, dìu dt mi ngi mnh tin trên ng gii thoát. Ði vi các Thy T kheo kit h phng xa, Ðc Pht hng có hai mi bn lòng: lo cho h không hòa thun vi nhau và không uc no m, bi hai iu này là ngun tai hi thng e da nhng ngi sng chung ch, nhàn ri, li bám nh ni àn na tín thí. Ra h, các Thy tìm dn vn an Ðc Pht; va gp các Thy, Ngài lng xng ct hi: "Các Thy c an vui không? Các Thy no không? Các Thy có hòa thun nhau không? Có gây g nhau không? Có thiu thn vt thc không? " T thy trách v ln lao i vi hàng môn sinh, v phng din vt cht ln tinh thn, Ðc Pht hng khuyn khích Tín b thí cúng dng n các bc tu trì gii c, hng ly phc báu nhân thiên. 129. Ði vi các Thy T kheo có bnh, Ðc Pht làm sao? Hàng c s không cho Ðc Pht bn lo v vic y. Ti Vng Xá, Vua Bimbisàra giao nhim v sn sóc Ðc Pht và ch Tng cho Ông Jivaka, v ng y i tài ca hoàng triu; ti Xá V có Ông Cp Cô Ðc và

124

Bà Visakhà; ngoài ra còn nhiu Tín sn lòng lo thuc men cho Ch Tng. Còn Ðc Pht thì ít au m. 130. Thy T kheo i vi nhau trong lúc bnh hon ra th nào? Các Thy có phn s kim thuc giùm cho ngi có bnh và nu cn, h phi thay phiên nhau chm nom canh gi ngày êm cho n khi lành mnh. Nhng ôi khi h cng quên phn s ca h. Mt ba n ti Savatthi, Ðc Pht và Ði c Ananda, ro bc trong vùng Tinh xá Cp Cô Ðc, Ngài gp mt v T kheo Girimananda té nm trên phn và nc tiu, Ngài vi vã bc n ông y và hi Ði c Ananda i xách nc; ri hai Thy trò xúm nhau tm ra sch s, khiêng Thy lên ging, thay y phc, an i và hi: - "Thy au bnh chi? Không ai sn sóc Thy sao? Ti sao các Thy T kheo không chm nom giúp Thy? " - "Bch Ðc Th Tôn, con au c tng ph, li thêm kit l. Chng có ngi bn nào sn sóc con vì con ã không giúp ích h." Ðc Pht lin triu tp Tng chúng li qu trách và dy rng: "Này các Thy, ni ây các Thy là ngi

125

không cha, không m chm nom sn sóc các Thy, nu các Thy không tr giúp ln nhau, thì ly ai nng nh trong khi au m? T nay v sau, Thy nào mun ân cn sn sóc Nh Lai, xin tâm ân cn sn sóc các bn mình trong cn bnh hon." 131. Ðc Pht có tâm T bi rng ln bao la, ti sao môn ca Ngài li chng ging Ngài? Trong Tng chúng có hai hng: Thánh Tng và Phàm Tng. Các V Thánh Tng mi có tâm rng ln nh Ðc Pht. Các Ngài c phó thác trng trách Hong pháp sanh, d nhiên hàng Thanh vn La hán cng chm nom sn sóc môn ca các Ngài vi tm lòng T bi nh Ðc Pht. Trái li, trong nhóm Phàm Tng có rt ít ngi xut gia vi chí nguyn gii thoát, i a s là nhng ngi xut thân t giai cp thp thi, cha ci b c tánh nt xu xa; h ch li dng uy danh và c khoan hng ca Ðc Pht, xin nhp môn gi o, vì hoàn cnh cô c, nghèo khó, tm mang lt T kheo làm k nuôi mng. Trong các b chú gii có nhiu tích ch cho thy rng xa kia Ðc Pht phi buc lòng khin trách các Thy T kheo thiu t cách nhã nhn, thiu tit liêm s, thiu nt na trinh khit. Ngài ht sc ngn cm không cho h nêu gng xu, không cho h xúc phm n phong

126

tc tp quán, n tín ngng c truyn ca tng lp dân chúng. Mi khi, vì hành ng xu xa ca các Thy T kheo, mà có s chê bai, ch trích ca ngi th tc, Ðc Pht nhóm hp ch Tng nghe Ngài x pht các Thy ã làm mt thanh danh Tng già và lin lúc y Ngài ch nh iu lut rn cm. 132. Phi chng ti Gii lut nghiêm khc mà ít ngi theo ni? Ngoài i có pháp lut duy trì an ninh trt t cùng bo tn thun phong m tc, thì trong o cng phi có Gii lut dit tr tham sân tt tà mng mê tín; nh th không th gi là nghiêm khc. Không ai bt buc phi tu, nu mun tu, chng nhng phi nghiêm trì Gii lut trong o, mà cng phi tha hành lut pháp ngoài i. 133. Có khi nào xy ra nhng cuc xung t gia các Thy T kheo chng? S xung t không th tránh c trong mt oàn th bình ng ông ngi trình khác nhau. Ngoài các v Thánh Tng ã dit tn Tham, Sân, Si và các v Phàm Tng chân chánh ng nông trang tu hc, còn li nhng Thy T kheo cha ty sch c bn trn; hoài nghi, bing nhác, sân hn, buông lung theo iu

127

ác, dính mc trong tình dc, xan tham, nguyn cu, ganh g, không hoan h, không tri túc là hng ngi còn mang nhng chng bnh trm kha, du h có hc thc, nm lòng kinh pháp ca Ðc Pht ging gii hng ngày, h cng chng khác nào nh cái vá nm trong ni canh. Chân lý i vi h không có giá tr bng li dng uy danh ca Ðc Pht và oai lc ca b Cà sa d làm k sinh nhai cp thi. Nhng s gây g, ci v là thng s. Ðc Pht hng lo s h nuôi mm chia r, lu truyn gng xu cho hu th, mà làm cho Pht Pháp phi suy i. Bit rng oàn kt là sng, chia r là cht, nên Ðc Pht khép ti chia r vào bn Ng nghch i ti: - Git cha - Git m - Hãm hi Pht - Chia r Tng chúng. Ti này s em li kt qu thm khc trong i hin ti. I. T Savatthi sang qua Kosambi

128

134. Có khi nào các Thy T kheo t thái vô l vi Ðc Pht chng? Lúc n Ðc Pht cùng ch Tng ng n Kosambi, kinh ô ca Vua Udayana, thuc dòng Vatsas, v hng Tây x Magadha và hng Nam x Kosala. Ðc Th Tôn và ch Tng nhp h ti Tinh xá Ghosita. Trong h có mt v T kheo, mt hôm n vào phòng tm ra xong, vô tình quên dn quét và cng quên xách nc châm thêm vào lu. K mt v khác, cng bc Thng ta nh ông trc, vào tm. Có l vì thiu nc nên ông này bt bình; thay vì i ngay li nhc nh ngi bn ca mình, ông em câu chuyn y thut vi nhóm hc trò ca ông và bo rng ông kia phm iu lut rn cm ca Ðc Pht. Ðám hc trò này, ác nghit, em câu chuyn thut li cho nhóm ca ông kia nghe vi ging nho báng, khoe rng Thy mình là mt v nht Lut s. Câu chuyn rt xoàng, tr thành quan trng. Vì binh Thy t, bên nào cng giành phn phi, sanh ra gây g, la li, ci v om sòm, cho n thu tai Ðc Pht. Ngài vi vàng n ni, va i va nói: "Thôi ri, Tng chúng ã chia r." Xây qua nhóm ca v Lut s, Ðc Pht khuyên: "Các Thy nên hoan h tha th cho nhau i." Dòm qua phía i lp, Ngài dy: "Các Thy nên thành tht sám hi

129

vi nhau i." Ri Ðc Pht phân gii cho ôi bên thy rõ c tính cao thng ca bc tu hành là khoan t và d dy; nhng chng ai m xa n Ngài. Ðc Pht nhn ni thut li cho h nghe mt tin tích rt cm ng, ch rõ nhng tai hi v s kt cu oan trái, mà chúng sanh phi vay tr nhiu i nhiu kip, do s không tha th cho nhau, và khuyên h biu dng tinh thn khoan dung hòa thun làm gung cho Tín . Li vàng, ting ngc ca bc Chí tôn không còn hiu lc thc tnh các ông T kheo ng quên mình vì t ái và danh d ca phe ng. Chng nhng không bit phc thin, h còn cng bin vi Ðc Pht bng nhng li ma mai vô l: "Bch Ðc Th Tôn, bi Ðc Th Tôn là bc Giáo ch, nên Ngài cn phi nhn ni. Vy xin Ngài chng nên bn lòng, c tnh ta an hng hnh phúc; chúng tôi gây g, ci v, xung t, xin chúng tôi chu ly trách nhim." Nghe qua my li, Ðc Pht t ngh: "K ngu ngc này ã lâm vào tình cnh tuyt vng, ht còn bit phi quy!" Ri Ngài ôm bát vào rng, sng vi mt con kh t và mt con voi chúa oàn. Voi và kh cng vì s quy ry ca by d thú, chán nn tìm ni thanh vng tnh c an nhàn. Ðng mt cnh ng cô c, nh V chúa oàn ca loài ngi, voi và kh ht lòng sn sóc nuôi dng

130

Ðc Pht, hng ly s mát m an vui bên cnh Ngài. Hay tin các Thy T kheo xung t chia r nhau vì mt nhân nh mn, ã không vâng li khuyên nh li còn vô l vi Ðc Pht, Tín Kosambi hp li quyt nh không b thí vt thc cho các Thy y na. Bin pháp cng quyt này làm cho các Thy không còn sc lc tranh chp nhau na. Các Thy phi xung nc kêu gi Tín : "Chúng tôi ã n nn và hòa thun nhau ri; các ông, các bà nên hoan h h chúng tôi cho qua ba tháng h này. Chúng tôi ói khát còn da bc xng, các ông các bà ành b chúng tôi cht ói hay sao?" Thy vy, thin tín không n làm l, tr li h cm chng và ra iu kin: "Các Thy phi tìm cho c Ðc Pht, sám hi ti li và thnh Ngài tr li, thì chúng tôi s cung cp y vt thc nh xa." Túng th, các Thy yêu cu Ði c Ananda i tìm thnh giùm Ðc Pht tr v cho h sám hi. Ði c Ananda nói rng Ngài không dám lãnh s mng y; hn na Ngài không c phép b h ra i, ch mãn h s hay. Các Thy phi cam chu mi s thiu thn; xanh xao, m gy, trông cho mau ht mùa h ng i tìm Ðc Pht.

131

Ting n n thành Savatthi, Ông Anathapindika (Cp Cô Ðc) và Bà Visakhà nóng lòng lo s cho Ðc Pht phi sng kh cc trong rng. Va ra h, Ông Cp Cô Ðc và Bà Visakhà thnh Ch Tng nhp h ti K Viên cp tc lên ng sang qua thành Kosambi, hip cùng Ði Ðc Ananda tìm thnh Ðc Pht v Savatthi. Mt phái oàn 500 v T kheo n Kosambi i cùng Ði Ðc Ananda tìm gp Ðc Pht gia rng. Hi li thì trong h, Ðc Pht nh con voi chúa oàn và mt con kh cung cp loi trái cây và mt ong, nên Ngài vn khe mnh. Ði Ðc Ananda chuyn li thnh cu ca Ông Cp Cô Ðc và Bà Visakhà lên Ðc Pht. Khi Ðc Pht ra i, voi chúa oàn và con kh t v bun ru, ng ra cn ng, ra du yêu cu Ðc Pht li. Ðc Pht vut ve an i chúng nó an phn rng và Ngài cng không th em chúng nó theo Ngài t x này sang x n. Ra ti mé rng, Ðc Pht an i chúng nó mt ln na, bo rng vì mang lt thú, chúng nó không th sng chung ch vi loài ngi, khuyên chúng nó tr li. Hai con thú buc lòng t bit Ðc Pht và ht sc au kh vì cnh chia lìa nên ngã ra cht rc gia rng. Hai th k sau, Hoàng Asoka (A Dc) n chiêm bái ch Ðc Pht chung sng vi voi và kh và có cho

132

xây mt tr á k nim, trên y có khc chiu ch nghiêm cm s chia r trong Tng già. J. T Kosambi tr li Savatthi 135. Ra khi rng, Ðc Pht và Ch Tng có tr li Kosambi không? Ðc Pht và oàn tùy tùng trc ch v Savatthi vì có li thnh cu ca Ông Cp Cô Ðc và Bà Visakhà. 136. Các Thy T kheo Kosambi tính sao? Hay tin Ðc Pht ng v Savatthi, các Thy lin lên ng n ó, xin sám hi ti li. Nghe vy, Ðc Vua Pasenadi (Ba T Nc) vào K Viên Tinh xá yt kin Ðc Pht và bch rng: "Bch Ðc Th Tôn, Trm nht nh cm các Thy T kheo ã phm ti chia r và vô l vi Ðc Th Tôn ti Kosambi, chân vào lãnh th Kosala ca Trm, xin Ðc Th Tôn bit cho." Ðc Pht can gián: "Tâu Ði Vng, các Thy y ã bit li, n nn, Ði Vng nên rng lng cho h n ây sám hi vi Nh Lai." Nghe li T bi khoan hng ca Ðc Pht, Vua Pasenadi cm ng, vâng li.

133

137. Thái ca Tín Savatthi i vi các Thy y ra sao? Khi các Thy n trc cng K Viên Tinh xá, ngi gác cng, khoá cng không cho vào vì có lnh ca Ông Cp Cô Ðc. Ðc Pht hay tin cho mi Ông Cp Cô Ðc n khuyên ln: "Này Ông Trng gi, các Thy T kheo x Kosambi ã l lm gây ra ti li, nay h ã n nn ci hóa, Ông cng nên hoan h cho h vào gp Nh Lai, h sám hi." Không dám cãi li Ðc Pht, Trng gi Cp Cô Ðc buc lòng cho h vào; nhng khi các Thy T kheo Kosambi va n thm ca, thin nam tín n gi v r lên hi: "Bch Ðc Th Tôn, nhng Thy T kheo nào ngoan ngnh, vô l vi Ðc Th Tôn và ã ch trng s chia r Tng chúng ti Kosambi, xin Ðc Th Tôn hoan h gii thiu cho chúng con bit vi." Ðc Pht tr tay ch ra ca: "Ðó, các Thy ng bc vào ó." Các Thy ti nhc, không dám ngc mt lên, ríu ríu vào ly di chân Ðc Pht, t li thit tha xin ân xá ti li. Ðc Pht vui v tha th và li ph v: "Các Thy, t nay phi c gng trau gii hnh kim, trc t ra xng áng vi lòng sùng m ca hàng thin nam

134

tín n, sau chuyên lo tu hc, mnh tin trên ng Giác ng." Tín xm xì: "H báo hi cho Ðc Cha lành ca chúng mình phi liên i chu mi s thiu thn trong h này; chng thy Ngài li qu trách, li còn nh nh an i. Cao c thay lòng T bi vô lng ca Bc Chí Tôn." 138. Ðc Pht còn ti tin mà có nhng Thy T kheo quá qut nh vy; nh âu mà Pht Pháp còn tn ti ti ngày nay? Sau khi Ðc Pht nhp Nit bàn, Pht Pháp còn tn ti ti nay, trc nh nh hng ca các v Thánh Tng, n dt ni rng núi, duy trì o qu T Thánh và các v Chân tu ni chùa chin, sau nh s sáng sut và tâm nhit thành ca các nhà lãnh o, k ó nh s Tín chánh kin. Ni nào không có hai hng Tín h pháp nh Ðc Vua Pasenadi, nh Ông Trng gi Anathapindika, nh Bà tín n Visakhà, k tip nh hàng thin tín chùa Kosambi và chùa Jetavana, thì ni y không còn Thánh Tng và cng không còn Chánh Pháp. Khi con ngi ã xung dc ti li ri, tâm ca h ht rung ng trc li thc tnh chân chánh ca Ðc

135

Pht. Ði vi h phi dùng bin pháp cng rn nh các v thin nam tín n Kosambi và Savatthi, mi có th em h tr li l phi. Bài hc Kosambi cho thy rng, du trong thi k Ðc Pht còn ti th, hoc trong nhng th h hu lai, nhng ngi gánh vai trò quan trng trong s duy trì Chánh Pháp, là hàng Tín chân chánh, dám hy sinh và bt chp d lun tà vy, cng quyt thc hành úng theo l phi. 139. Hành ng cng rn quá i vi các Thy T kheo, s e mang ti chng? Hành ng theo l phi, ánh thc k mê lm, tr v vi Chánh Pháp, sao gi là cng rn, là ti li? Cng quyt b ói và làm cho h thn các phn t ng nghch, không k lut, không hnh kim, c tâm gây mm chia r, các Ông thin nam x Kosambi và Savatthi ã giúp mt cách c lc Ðc Pht cu vt h khi vòng a lc; y là thi ân cho h, là bo tn Pht Pháp. Ðây là mt bài hc áng ghi nh cho toàn th Pht giáo . Ngày nay, nhng Tín nào cng quyt bài tr hành ng xu xa ca các Thy T kheo, u b các Thy

136

khép vào ti: khi Tng, dt Qui, phá Ðo. Bài tr tt xu nâng cao giá tr Tng già là có ti, ngi Pht t ngh sao, trc nhng li hm da ngông nghênh y? Không l vì s ti mà phi xúm nhau cung cp mi nhu cu cho các Thy T kheo gi di, ngy thin, ích k, không kiêng n Gii lut, không ghê s ti li; giúp phng tin cho ngi bt chánh t do thao túng, lp phe chia ng, tranh dành a v, nuôi mng lp giáo? So sánh li hai cách hành ng k trên, ri mi thy rõ ai là k mang ti: khi Tng, dt Qui, phá Ðo. K. T Savatthi sang qua Rajagaha 140. Savatthi lâu ngày, Ðc Pht tính i âu? Ðc Pht tr li Rajagaha, vì có tin bt tng thu n tai Ngài. 141. Tin chi mà gi là bt tng? Ti Rajagaha, là ni Ðc Pht lp nn tng vng chc cho Ðo ca Ngài, nh Vua Bimbisara ht lòng ng h. Nhng lâu ngày phi có s thay i; vì mt tin nghip ác nghit ca chúng sanh, mà Ðc Pht phi cam chu mt ngi h pháp nhit thành; Vua Tn Bà Sa ã b Hoàng t Ajàtasatta (A Xà Th) ot ngôi, h

137

ngc và b ói n cht. Ti git cha làm cho Hoàng t tr thành k thù ch vi Ðc Pht. Ngi bnh cán cho Hoàng t A Xà Th git Vua cha là mt Thy T kheo trong Giáo hi. K ác c này c ý mn tay Hoàng t A Xà Th th tiêu Vua Tn Bà Sa, mu toan cp Ngôi Giáo ch ca Ðc Pht. Khi tc v Ð vng ri, vua A Xà Th dùng uy quyn ng h Thy n thi hành th on dã man ca Thy. Trong triu ình, ai l v tin tng Ðc Pht u b t hình. Ông Ng y Jivaka nhit thành sùng m Ðc Pht, cng phi ôm lòng nín chu. Ðng T bi Vô lng, ã tng nm mùi cay ng trên ng thc hin các pháp Ba la mt và bit rng n oan trái ca chúng sanh phi vay tr là thng, nên Ngài thn nhiên ón rc nghch cnh. Thy T kheo ác c ng ngm ngm hm hi Ðc Pht, chính là Thy Devadatta (Ð Bà Ðt Ða), anh rut ca Công chúa Yasodhara (Da Du Ðà La). Thy quen tánh kiêu cng, mc h vô nhân, y tham vng, nng mang chng bnh trm kha rt ph thông và nguy him, là bnh Ái dc, mc du Thy ã c T Thin và các pháp thn thông. Thy ch thua Ðc Pht vài ba tng tt; v giai cp xã hi, Thy cng ngang hàng vi Ðc Pht; Thy cng c Tín tôn kính.

138

Vì ó Thy xin Ðc Pht cho Thy thay th chng qun Giáo hi Tng già. Ðc Pht không th làm va lòng Thy. Ngài ã không tính phó thác trng trách y cho hai v i Ð t xng áng là Ði c Sariputa (Xá Li Pht) và Moggalàna (Mc kin Liên), thì l nào Ngài li khng giao quyn bnh cán ch Tng cho mt ngi mà Ngài d bit có tánh ê tin tt nh Ð Bà Ðt Ða. Không c toi nguyn, Thy Devadatta tìm chin lc khác. Trong Tng già có nhiu Thy T kheo còn tin tng ni hiu lc ca li tu kh hnh. Thy Devadatta thu hiu tâm lý y thng khen tng cách tu hành ca phái Lc S và ch trích thuyt trung o ca Ðc Pht. Nh tài gi di ngy thin, Thy Devadatta chinh phc c mt s ngi và lp ra mt nhóm gi là nhóm "Thanh nghiêm tu s." Ngày n, gia Ði hi, Thy Devadatta, nhân danh nhóm Thanh nghiêm tu s, ng ra yêu cu Ðc Pht tái lp th tc kh hnh c truyn, bt buc các Thy T kheo, t nay v sau phi: n dt ni thanh vng, i xin n mi ngày, mc y bng gi rách chm vá, ni không che lp và kiêng c tht cá.

139

Là ngi yêu chung t do ch ngha, Ðc Pht nht quyt cho các Thy T kheo tùy thích áp dng cùng không nm qui tc ca Thy Devadatta ngh. Thy Devadatta cng cha chu thua. Nh mt y tham vng li có tánh sàm báng, tên Kokàlika, giúp sc, li dng s t khc ca Ðc Pht, khoe khoang vi mi ngi rng Thy Devadatta là ngi chnh túc nghiêm trang; nh ó Thy d d c 500 ngi t Vesali mi n, va c Ðc Pht cho phép xut gia. Hay tin các v T kheo này cun gói theo Thy Devadatta. Ðc Pht phái hai v Ði t Xá Li Pht và Mc Kin Liên n thuyt phc h. Nhn rõ mình là by chiên i lc, h kéo nhau tr v vi Ðc Pht. Devadatta càng tc gin thêm, nht nh phi h sát cho c Ðc Pht. Thy lin vào k l công n vi Vua A Xà Th và xin giúp th lc cho Thy chim ot ngôi v ca Ðc Pht. Ðc s ng h ca nhà vua, Thy Devadatta t chc liên tip ba cuc mu sát Ðc Pht. Ðu tiên Thy mun bn côn thích khách Ðc Pht. Nhng khi bn y n ni b Ðc Pht bt gp và em li o c thc tnh; chúng nó lin b gm ao mp ly, xin xut gia theo Pht.

140

K ó Thy Devadatta chc ón Ðc Pht trên ng lên núi K Xà Qut, xeo mt tng á to ln, t trên chót núi ln xung cho nát thây. Rt may, ch có mt mnh á nh va chm nhm bàn chân Ðc Pht, làm cho rm máu. Ðn lt th ba, Thy Devadatta cho th voi Nalagiri, là mt con voi hung d nht ca Vua A Xà Th, ón chà p Ðc Pht, gia lúc Ngài i trì bình trong thành Vng Xá (Rajagaha). Voi này c phc ru cho hng thêm, va gp Ðc Pht nó ngóng vòi, vnh tai, cong uôi, xc ti. Mi ngi kinh hi chy trn, kêu réo Ðc Pht, bo Ngài mau mau tm lánh trong mt nhà k cn. Ðc Pht thn nhiên i ti và ri tâm T bi cho voi. Con vt hung ác này lin tnh trí, mp quì di chân Ðc Pht, chu cho Ngài vut tay lên trán, nh rc ly pháp qui y t , ri t ó tr nên hin lành; v sau có câu phng ngôn: Ngi ta ch ng loài voi, Bng cày, bng móc, bng roi, bng xing; Tay không khí gii, thn nhiên, Ðc Pht ch ly Ðc hin thng voi.

141

Lúc y ch có Ðc Pht thu rõ mu sâu k c ca Thy Devadatta. Ngài không nói ra và Ngài cng bit k thù ca Ngài cha chu dng bc trên ng ti li. Ngài thng hi Devadatta, nhng chng bit làm sao cu ri Thy, vì tham vng mà Thy quá i si mê cung nhit. 142. Ti sao Ðc Pht cm hoá c bn côn n thích khách Ngài và voi Nalagiri, mà Ngài không c Thy Devadatta, là v Thy tu ã c t Thin và các phép thn thông? Trng hp ca bn côn và voi Nalagiri khác vi cnh ng ca Thy Devadatta. Bn côn không có ác tâm git Ðc Pht, h ch vì tin bc thôi. Voi Nalagiri có thú tánh hung d, gp ai git ny, không phi c tâm thù oán Ðc Pht. Thy Devadatta tham lam vô , c ý th tiêu Ðc Pht, ot ngôi giáo ch, nh Hoàng t A Xà Th cng vì ngôi vua mà n lòng git cha. Ác tâm ca Thy Devadatta, ca Vua A Xà Th, làm cho h si mê, không phân bit phi quy, không ghê s ti li, nên nhng li o c không có nng lc cm hóa h c.

142

Thy Devadatta, mc du nh Ðc Pht ch dy ng li tu hành, c c t Thin và các pháp thn thông; nhng còn nng mang bm tính sâu c, Thy không chng Tu giác dit tn Tham, Sân, Si, cùng các ác pháp trm nch n khut trong tim thc. Khi ác tâm ca Thy phát khi, thì Thin nh ca Thy ã t mt, các pháp thn thông cng tiêu ma. Ðã không t tnh n nn, li còn mun sánh vi Ðc Pht, mun làm Thy các bc phàm Tng và Thánh Tng. Bên trong có bn tà s ca tng kích thích, bên ngoài có nhóm mê tín sùng bái cúng dng, nên càng ngày Thy càng i sâu vào ng ti li. Sn tánh t c ngã mn, Thy Devadatta thy s tu hành c phát trin tt p, càng hãnh din t cao, lm tng rng không ai bng mình; chng dè tâm xu xa y là nhân che lp con ng Nit bàn và cng là nhân thiêu hy nhng kt qu ca Thy ã gieo trng. Không tìm tr li c nhng phàp lành trong Thin nh, các pháp thn thông cng không còn linh nghim, Thy Devadatta ã tr thành ngi tht vng cung si. Càng tht bi trong mu mô chia r Tng chúng và hãm hi Ðc Pht, tâm ca Thy càng ác c thêm lên.

143

Do ó, có tc truyn rng Thy Devadatta có kt oan trái vi Ðc Pht t khi còn làm v B tát trong vô lng tin kip và trong các kip luân hi, mi oan trái y càng tng bi thêm mãi, vì mi khi Thy Devadatta ra tay ra thù, thì B tát sn có phc báu Ba la mt che ch c bình yên vô s. Vì ó mà Thy Devadatta cm hn, nht nguyn phi tr thù cho c mi thôi. Ác ý sâu c y a y hai bên gp nhau trong mi kip. Ðn kip cui cùng, mi thù ca Thy Devadatta ã biu l t thu thiu niên, trong nhng lúc chi ùa trng gin, n nhng bui tp luyn võ ngh vi Hoàng t S Ðt Ta. Mt àng thì khoan dung h x, àng khác tiu mn c chp, càng thn trng nhau, mi thù càng thêm nguy him. L. T Rajagaha Ðc Pht tr li Savatthi 143. Thy Devadatta còn tính hi Ðc Pht bng cách nào na? Tht bi trong ba cuc mu sát Ðc Pht, Thy Devadatta còn tìm k hoch khác. Lúc y Ðc Pht lên ng tr qua Savatthi (Xá V), c ng ti Tinh xá ca Ông Cp Cô Ðc. Mu k sp t xong, Thy Devadatta và Thy Lokàlika theo qua Xá V, gi b n nn, i tìm Ðc

144

Pht sám hi, ch lúc vào mp ly, vi móng tay tm thuc c, s quào cho rách chân Ðc Pht. Mu chc sâu c ca k tiu nhân, mun tiêu dit mt bc Chánh ng Chánh giác không d gì thành tu c. Hay tin Thy Devadatta ã hi u hng thin, n xin yt kin Ðc Pht sám hi ti li, ai ai cng hoan h, mong t nay trong ni b Tng già s c yên vui hòa thun. Chng dè mt chp sau có tin báo cáo rng hai Thy trò ca Thy Devadata va b t sp chôn thây di vc thm. Nghip lc nng n ã n lúc phát hin, lôi kéo k him c i n ti trong muôn i. Tri qua 25 th k, di sc tàn phá ca thi gian, chùa K Viên ca Ông Cp Cô Ðc hin nay ch còn chút ít nn gch làm di tích, trái li cái h sâu ã vùi thân Thy trò Devadatta di tro bi vn còn nguyên vn; dng nh to vt mun cho thp phng du khách, trong các th h v sau, em cái bn án v ba cái trng ti ca Thy Devadatta (xúi Thái t A Xà Th git cha ot ngôi, chia r Tng chúng, hãm hi Ðc Pht) nêu lên sách v, hu cnh tnh các Thy T kheo trong bn phng v tr, chng nên nuôi

145

mng lp giáo, làm t s thng tr Tng và Tín . 144. Hành ng xu xa ca Thy Devadatta có gây nh hng chi trong Pht giáo chng? nh hng ca Thy Devadatta c nhiu ni hp th và lu truyn, cho nên khi Thy Pháp Hin (th k th by) sang n Ð còn gp trong hai min thng và h lu sông Gng nhiu nhóm trung thành vi ch ngha Thanh nghiêm ca Thy Devadatta và b Pht Thích Ca, th Pht quá kh. Do khi nguyên th phng trái lý và ch ngha Thanh nghiêm y mà ny sanh ra nhiu loi kinh sách không thích hp vi tôn ch ca Ðc Pht Thích Ca. 145. Ðc Pht là bc Tu giác Viên Minh, c sao Ngài cho bn hung ác vào hàng ng Tng già làm chi cho chúng âm mu phn bi và cng không thy Ngài dùng bin pháp nào ngn nga? Ðc Pht, thu rõ quá kh hin ti v lai, thông sut ba gii bn loài, bit trc s có nhiu chng ngi trong s hong dng o giáo ca Ngài, do oan trái ca chúng sanh to ra nhng nghip lc không th tránh c. Bi th, trc khi ri khi rng Uruvela, Ngài ã xem xét mi khuynh hng tín ngng ca dân

146

chúng, cân phân li hi và lp mt chng trình châu du khai o. Ca chân lý ã rng m cho ngi hu duyên, nhng chng vì ó mà không ón tip k bc phc. Du vô duyên xu phc mà bit phân bit chánh tà, ghê s ti li, cng có th tin n ni Giác ng. Ðc Pht thng tuyên b rng Ngài ch là ngi hng o dn ng, không có quyn nng sa i lut Nhân qu cu vt nhng k gây nhân to nghip, du cho k y là môn sinh hay thân nhân quyn thuc ca Ngài. Nhng bin pháp ngn nga các Thy T kheo h hng là nhng iu rn cm trong Gii bn, nhng ch có mt s ít ngi tu hành chân chánh tuân theo. 146. Ngi ta thng nói xut gia gieo duyên Nit bàn là ngha sao? Ðây là nói v nhng bc xut gia có chí nguyn gii thoát. Trn i nghiêm trì Gii lut, tinh tn tu hành, nu kip này cha c o qu t Thánh, cng là mt on ng tin ln n mc ích cu cánh. Nh nn tng sn to y, trong các kip v lai mi nh c mà tip tc xây dng thêm mãi mãi, cho n khi o y qu , gp Pht khai sáng, chng ng chân lý. Nh

147

th gi là gieo duyên Nit bàn. Nhng nói thì d, mà làm tht rt khó. Bi nói d, nên có nhiu ngi xut gia. Bi làm khó, nên không có ngi c o. Có k li lm hiu rng min là xut gia có y bát có sc tng T kheo, là gieo duyên Nit bàn. Xut gia cho có cái dng b ngoài là mt vic mà ai ai cng làm c; nhng chí nguyn gii thoát, tu hành chân chánh, là mt iu rt cao thng mà hàng thc gi không dám liu lnh nghe theo nhng li r ren ngt ngào, khi h cha làm ch c tâm h, nht là khi h cha gp c bc gii c làm ni nng nh. Co u mc áo cà sa, làm Thy T kheo, n không ngi ri, hng ca thp phng bá tánh, mà không c gng tu hành cho xng áng vi s cúng dng ca thí ch, tâm còn quyn luyn theo trn tc, tham danh trc li, mun có t cho nhiu, mun gy dng chùa chin cho s, nu chng phi vi mc ích li dng Pht Pháp khuch trng s nghip, thì cng không úng vi ng li gii thoát. Nh th không phi là gieo duyên Nit bàn, mà chính ó là m no i n ni a lc. 147. Còn nhng ngi nào ã gieo duyên Nit bàn, c Ðc Pht t nh Angulimàla chng?

148

Trn 45 nm châu du hong pháp, Ðc Pht t toàn nhng ngi có gieo duyên Nit bàn ít nhiu. Nhng ngi y thng gi là ngi hu duyên c t . Trong h th 16, nhm lúc Ðc Pht ng ti Tinh xá Cp Cô Ðc (Savitthi), có ch nói ti x Lichavi. Ngài soi thiên nhãn bit ni x Alavì (không bit thuc v hng nào) mt a tr con sp b mt con D xoa (Chng tinh) n tht. Ða tr y là Hoàng t Alavi có duyên c qu A na hàm; con D xoa tên Alavaka, li cng có duyên c qu T à hàm. Nu Ðc Pht không thân hành n t kp thi, thì hai chúng sanh y mt c hi gii thoát và cng nh duyên lành ca h sn có, nên úng thi gi, nhân duyên a y h gp Ðc Pht. S là 12 nm v trc, Vua x Alavì, trong mt cuc sn bn, vì mê rt tht, lc vào rng sâu, b D xoa Alavaka bt, tính n tht. Ðc vua yêu cu xin tha và ha mi ngày sai quân lính dn n np cho mt ngi và mt mâm cm, chuc mng. D xoa bng lòng cho v, Vua trng li ha, ban u bt tù t hình em np, ln ln ti trng ti, nh ti. Ting n không còn ai dám phm ti, khám ng b trng. Vua ra lnh bt nhng ngi già c, k n con nít nh. Dân chúng s hãi, b con trn ra khi x; ch còn

149

Hoàng t Alavì là tr con; vua phi ành chu cho quân lính dn con em np cho D xoa. Trc khi Hoàng t Alav b a ti ch cht, Ðc Pht thân hành n tn ni lâu ài ca D xoa. Tha lúc D xoa vng mt, Ðc Pht vào thng bên trong, ngi ch gia nhà. D xoa tr v gp mt Ông Sa môn liu lnh n np tht, li còn c gan chim ch ngi ca mình, lin hóa phép bt Ðc Pht; nhng Ðc Pht vn ngi bình yên. D xoa tc gin em ht phép tt ra chin u vi Ðc Pht; nào là binh ma tng qu, ma á, ma tro, ma la, Ðc Pht thn nhiên ngi xem, chng mt phép nào va chm n Ngài. Ht phép ri, D xoa ngh rng Ông Sa môn này t có tu pháp nhn nhc cao siêu, nên khó b thng ni. D xoa nh thí nghim pháp nhn nhc ca Ðc Pht, nên kêu bo rng: "Sa môn kia, ngi phi i ra khi ch này." Ðc Pht ng dy i ra. D xoa kêu: "Sa môn kia, ngi hãy tr vô." Ðc Pht tr vô. Ra vô ba lt, n lt th t, Ðc Pht nht nh không ra và bo D xoa: "Ngi còn phép nào em ra th na i; nu Nh Lai thua. Nh Lai mi i ra." Vô phng thng Ðc Pht, D xoa em lòng cm phc, dùng li nh nh, em nhng câu phng ngôn ca ông cha truyn li, nh Ðc Pht tr li, nhóng

150

xem Trí tu ca Ngài: "Này Ông Sa môn, nu Ông tr li úng lý nhng câu hi ca tôi, tôi s cm phc ông: 1. Cái chi là ca quí báu nht trên th gian? 2. Cái chi em li s an vui hn ht? 3. Cái chi có mùi v ngon lành hn ht? 4. Sng cách nào mi gi là sng cao thng hn ht?" Ðc Pht áp: 1. Ðc tin là ca quí báu nht trong i. 2. Thin pháp em li an vui hn ht. 3. Li nói chân tht có mùi v ngon hn ht. 4. Sng bng Trí tu là sng cao thng hn ht." D xoa tha mãn, yêu cu Ðc Pht ging o cho nghe; ri xin qui y th gii. Sáng ngày, quân lính em Hoàng t Alavì np cho D xoa. Vì ã qui y th gii nguyn làm tôi Ðc Pht, D xoa không còn n tht ngi na; nên bng Hoàng t trao cho Ðc Pht, yêu cu Ngài giao tr li cho c

151

Vua. T ó, Hoàng t có cái bit hiu là Hattaka Alavaka, ngha là ngi c D xoa Alavaka m trên tay, trao tr li cho Ðc Pht. D xoa bt u tu hành theo Chánh Pháp, chng bao lâu c qu T à hàm. Hoàng t ln lên xut gia u Pht, tu c A na hàm o qu. M. Ðc Pht Ng n Vesali 149. Ðc Pht còn ng n x nào khác chng? Mt on lch s nói v cuc châu du ca Ðc Pht ti x Licchavi, nhng không ghi r vào thi k nào. X Licchavi vào hng Bc x Magadha, thuc quyn cai tr ca nhiu v Tiu vng; kinh ô là thành Vesali (T Da Ly), nm trên t ngn sông Gng (bên hu ngn là thành Pataliputta, kinh ô mi ca x Magadha), rt giàu có thnh mu. Ni ây hin gi còn nhiu di tích ca Ðc Pht, nht là thch tr ca vua A Dc. Tc truyn rng trong kip chót, tin thân ca Ðc Pht ã sanh trng ti Vesali và B tát có th giáo vi Thy Ðo s Aràdà Kàlàma. Kip này, sau khi thành Pht, Ngài c thnh n Vesali ty tr mt bnh dch khí ã git hi rt nhiu dân chúng. Thu

152

y, cng nh hin gi khp thôn quê, ôn binh tà quái là vi trùng ca bnh dch. Khi Ðc Pht c thnh n Vesali, Ngài sai Ði Ðc Ananda ti trc, trn ba canh, i ba vòng thành, tng Ân c ca Pht Pháp Tng, cho Ch Thiên và dân chúng phát tâm trong sch, hng v Ba Ngôi quí báu, ci ác tùng thin, em lòng T bi thng xót ln nhau. Nh oai lc Tam Bo và lòng t thin phát sanh trong tng lp dân chúng mà thành Vesali tr li bình an và phn thnh nh xa. Ð t lòng sùng kính Ðc Pht, các v Tiu vng x Licchavi dâng cho Ngài mt vuông rng, nm v hng Bc thành Vesali. Chính ni ây Bà k mu Gotami ca Ðc Pht n yêu cu nhiu lt xin cho hàng ph n xut gia làm T kheo ni. Cng ti Vesali, Bà c Ðo Qu A la hán và Nit bàn. Theo lch s, Ðc Pht n ving Vesali hai lt. Thu y, ti thành này có nàng k n tên Ambapàlì, p , yêu kiu, màu da tuyt m, có thiên tài v ca xng nhc v, khin cho hàng Vng tôn Công t t phng n tìm mua vui vi nàng. Chính nh nàng mà thành Vesali càng ngày tr nên hào hoa lng ly.

153

Các v Tiu vng Licchavi tng mo oai phong lm lit n mc rt sang trong; bn tùy tùng cng vn sc phc lng ly. Mi khi các V Tiu vng Vesali n yt kin Ðc Pht, t xa thy h n, Ngài thng nói vi các v T kheo: "Thy nào cha tng thy 33 V Tri cung Ðo Li, nên dòm các v Tiu vng kia kìa." Các V Tiu vng này và nàng Ambapàlì thng tranh nhau thnh Ðc Pht v nhà th thc. Ngày n, nàng Ambapàlì n thnh Ðc Pht, trên ng v gp xe giá các v Tiu vng , nàng khoe rng:" Tâu cùng Ch Ði Vng, thip rt hân hnh c Ðc Th Tôn và Ch Tng nhm li ngày mai n th trai tng ti t xá." Các V Tiu vng cng tính vào Tnh Xá thnh Ðc Pht, nghe vy mi ngh rng: - "Này cô Ambapàlì, cô nhng bui trai tng y cho chúng tôi i; chúng tôi s chu cho cô 1.000 ng." Nàng Ambapàlì áp li: - "Xin Quí Ngài tha th cho, du Quí Ngài cho trn c thành Vesali, thip cng không th hi ba trai tng y nhng li cho Quí ngài."

154

Các v Tiu vng tht vng, búng tay nói: - "Qu tht chúng ta b thua mt ngi àn bà yu nhc." Sau bui trai tng này, nàng Ambapàlì dâng cho Ðc Pht mt vn xoài, trong y có ct mt vng tháp tt p, nm v hng Ðông Bc thành Vesali. N. Ðc Pht sang qua thành Rajagaha 150. T Vesali Ðc Pht còn i âu na? Qua mùa thu, Ðc Pht tr li Rajagaha, c ng ni vn xoài ca Ông Jìvaka (Ng y ca vua Bimbisara), di chân núi K xà Qut. Tình hình x Magadha lúc by gi ã thay i, không còn nh hng xu xa ca Thy Devadatta. Vua Ajàtasattu (A Xà Th) b lng tâm cn rt vì ti git cha cp ngôi, rt hi hn và lo s ngày sau con mình là Hoàng t Udayibhadda ln lên s git tr li mình. Mt êm n, di ánh trng thu, vua A Xà Th ng cùng các quan trên nóc lu bng thng nguyt; cm thy trong lòng nao nao bun thm, th ra và nh ý i tìm mt v Bà la môn cùng v Sa Môn nào t bày tâm s, cu xin ch dy mt ng li nào cho cõi lòng c th thi an tnh.

155

Các v i thn ngh i ving sáu Ðo s, giáo ch ca phái Lc s; nhng vua A Xà Th ã d bit trình ca h nên không nhn li. Riêng ông Jìvaka, là v cu thn, ngi làm thinh; ch Vua phán hi, ông lin khuyên Vua nên i yt kin Ðc Pht, ng ng ti vn xoài ca ông vi 1.200 v T kheo: "Tâu Ði Vng, nu Ði Vng gp c Ðc Th Tôn, t Ði Vng s ci m c nhng ni kh trong lòng." Ðc vua lin nhn li, truyn lnh thng voi cùng i vi Cung phi và triu thn n tnh xá ca Ông Jìvaka. Ðng sá quanh co theo trin núi, càng vô sâu chng nào càng thy quang cnh vng lng rùng rn. Ðc vua sanh nghi, phát run s t hi: Phi chng Ông Jìvaka mun gt trm vào sào huyt hi trm? Du là gia rng núi, nhng gn ni cu hi ca trên c ngàn ngi, mà sao không có mt chút n ào, khua ng, cho n mt ting ho khc cng không nghe. Ông Jìvaka oán bit, nên n gn trn tnh Ðc vua và tr tay ch ni xa xa phía trc có lp lòe ánh èn, t trong ngôi nhà tròn ln mà ông ã ct làm ging ng cho Ðc Pht thuyt pháp dy o hng ngày. Vua n ni c Ðc Pht ân cn tip rc. Sau khi l bái Ðc Th Tôn, Vua A Xà Th xin phép hi mt

156

câu, cha ai tng nghe, m ng sang qua mc ích ca s ving thm hôm nay: "Bch Ðc Th Tôn, xin Ðc Th Tôn hoan h gii cho trm cùng bá quan có mt ni ây nhng diu li ích ln nh mà ngi ly gia thoát tc có th thu hoch c trong phm hnh ca bc xut gia." Ðc Pht vui v thuyt nhiu pháp v phm hnh ca bc xut gia, t s li ích ca t cách n mc, i ng, nm ngi, chuyn vn, suy tng cho n nhng s li ích v t cách thu thúc lc cn, ch ng dc vng, gìn gi lòng an tnh, khai thông Trí tu, chng ng chân lý, tn dit Vô Minh, siêu thoát luân hi. Ri Ðc Pht hi: "Ví nh Ði vng có mt ngi b h ã xut gia thc hành úng theo phm hnh nh th. Ði vng có th nào mun cho ngi y tr li làm b h chìu ly phc v Ði vng chng?" Bch Ðc Th Tôn, nu ngi b h ca trm ã xut gia tu hành úng n theo phm hnh, trm s nghiêng mình chào hi, mi ngi và cúng dng y phc, vt thc, ch , thuc men và cam oan s bo h, che ch cho xng áng theo bc có y phm hnh. Sau khi tha mãn hiu k ca Vua A Xà Th, Ðc Pht ln ln khôn khéo m ng cho ngi ng nng mang trng ti git cha, gieo sâu c tin trong

157

Pht Pháp, phát tâm vui thích mun vào gn ngôi Tam Bo, tìm phng gii ly oan nghip. Vua A Xà Th rt tha thích, lin xin qui y làm ngi cn s nam và t li sám hi: "Bch Ðc Th Tôn, trong cn iên di, mù quáng vì tham mun ngôi vua, t ã phm ti sát ph; cúi xin Ðc Th Tôn nhn li thú ti ca t, hu t nay v sau t n nn ci hi, không còn tái phm trong ti ác na." Ðc Pht áp: "Tâu Ði vng, tht vy, do mt oan trái ác nghit trong tin kip, Ði vng ã gây ra trng ti thm khc, hôm nay Ði vng ã thú nhn và hi ng n nn, Nh Lai hoan h chng minh cho Ði vng. Tâu Ði vng, chính ó là quan im ca mt k lut cao thng, dành cho ngi bit nhìn nhn ti li, t du n nn, hu dit mm oan trái trong ngày v lai." Vua A Xà Th cm thy lòng c nh nhàng th thi, ht sc vui mng, lin bái t Ðc Pht tr v hoàng cung. 151. Ti sao Ðc Pht không cu Vua Bimbsara, là ngi có công giúp cho Pht giáo c thnh hành trong x Magadha, cng không t Hoàng t

158

Ajatasattu, tránh ti git cha, cng nh Ngài ã tng cp Angulimala khi ti git m? Tht vy, Vua Bimbisara, cng nh Vua Pasenadi x Kosala, là mt v Quc vng ng tui vi Ðc Pht, thông hiu Pht Pháp, tinh tn gi o vi Ðc Pht t bui khai o; l thì Ðc Pht ã tìm mi phng th cu cho khi b Thái t A Xà Th ph ngôi, h ngc, không cho n ung cho n b mình trong ngc tht. Nhng vì bi oan trái ca vua Bimbisara ã gây ra trong tin kip vi Thái t A Xà Th, nay úng gi phút phi tr qu n ti; Ðc Pht không th sa i lut Nhân qu, ành cam chu mt mt ngi tín nhit thành và cng là ngi bn thân mn. Tuy nhiên Ðc Pht ã vua Bimbisara (Tn Bà Sa) chm t oan nghip và tin bc khá sâu vào ng gii thoát: Khi Thái t A Xà Th nghe li Thy Devadatta, mang gm vào cung ni, tính h sát vua cha, b bi l, vua ã không bt ti, li còn nhng ngôi cho Thái t. Ðc tc v ri, vua A Xà Th cng còn nghe li Thy Devadatta, h ngc vua cha, b ói n cht cho Thy rãnh tay h sát Ðc Pht. Trong ngc tht, vua Tn Bà Sa nh bit o, không oán gin con, cam lòng chu tr cho dt mi oan nghit tin khiên, nên khi qua i c siêu thoát v cõi yên vui.

159

Cng vì oan trái mà nghip lc a y Thái t A Xà Th sanh làm con Vua Bimbisara, ch úng gi khc, ác tâm phát sanh, ht bit tình cha ngha con, hành ng mù quáng ca Thái t giúp cho mi thù xa thc hin, y theo qu báo mà hai bên ã c tâm gieo trng. Ch chi Thái t A Xà Th theo mt ng li vi Vua cha, thông hiu c Pht Pháp, bit lut Nhân qu t mình bit sa i nghip lc ca mình, không làm bn vi k ác Devadatta, thì chng nhng Ðc Pht có th cu khi ti git cha, li còn dìu dt Thái t trên ng Thánh o. Cho nên sau khi Vua A Xà Th nghe pháp, qui y và sám hi ti li, Ðc Pht lin bày t cho các Thy T kheo bit rng, mc du Ðc vua ã thành tht n nn, nhng nu không có cái trng ti sát ph, thì ã c chng ng chân lý (c qu Thánh) gia lúc Ngài thuyt pháp cho nghe. Tng cp Angulimala và Vua Ajatasattu trong hai hoàn cnh khác nhau; ngi trc là k mi vay n; ngi sau là ch n n òi li vn. Angulimala phm ti git ngi, qu báo cha phát sanh kp thi, nh hiu Pht Pháp, t mình sa i ng hng phát trin tinh thn, tin o qu Nit bàn.

160

152. Sau khi qui y, Vua Ajatasattu i x vi Ðc Pht nh th nào? Vua A Xà Th ht lòng tôn kính và tin tng Ðc Pht, nh Vua cha khi trc. Mi khi triu ình có vic quan trng phi gii quyt, Vua thng n thnh giáo Ðc Th Tôn. Mt ngày n, Vua A Xà Th sanh lòng tham, mun em binh chim x Videha, bên tã ngn sông Gng, thuc ca bên ngoi, tin b chinh phc cã vùng k cn rt giàu có thnh mu ca dòng Vajjis và Licchavis. Vua bèn phái v Ði thn Vassakara n núi K Xà Qut em li khôn khéo d hi ý kin Ðc Pht v mu chc nói trên. Khi nghe v Ði thn Vassakara d hi v ý nh xm lng ca Vua A Xà Th, Ðc Pht lin bt qua nói chuyn khác vi Ði Ðc Ananda giáng tip tr li cho v khách ca Ngài: - "Này Ananda, ngi có nghe dân tc Vajjis i x vi nhau bng cách nào mà x s h c hùng mnh giàu có chng? " - "Bch Ðc Th Tôn, t thng nghe rng ngi Vajjis, t bc Vua chúa n hàng th dân u áp dng

161

chánh sách rt khôn ngoan, bo tn vnh vin b cõi và s phn thnh ca h." "Tht vy Ananda, dòng Vajjis có lp by nguyên tc cn bn duy trì t ai và s giàu có cho x s h: 1. Thng nhóm hp nhau gii quyt nhng vn li ích cho quc gia dân tc. 1. Ðoàn kt hòa thun vi nhau. 2. Thi hành úng theo lut pháp ch nh. 3. Tôn kính bc Trng thng. 4. Kính n hàng ph n. 5. Bo tn các n th trong x. 6. Sùng bái các bc Thánh nhân." Nh áp dng trung thành by nguyên tc y,mà chng có cuc ngoi xâm nào thng h c. V s gi Vassakara, già dn v môn chánh tr, tip li kt lun: Nu qu tht vy thì chng nên mo him xâm chim t ai ca dòng Vajjis. Còn mun thng h, thì trc nht phi tìm cách làm cho h chia r, thù ghét ln nhau. Dt li, ông bái t kiu t Ðc Pht và ha khi rnh vic s tr li thnh giáo cu o. Trên

162

ng v, Ông Vassakara lp tâm phá ri s oàn kt ca dân x Vajjis. Khi S gi Vassakara va xung núi K Xà Qut, Ðc Pht hi Ch Tng li, dy By pháp cn thit duy trì Giáo hi cho c lâu dài: 1. Các Thy T kheo phi sng mt i sng tp oàn và thng hi hp hc hi cùng nhau. 2. Các Thy T kheo luôn luôn phi hòa ho trong i sng tp oàn, trong lúc hi hp và trong khi hành Tng s. 3. Các Thy T kheo chng nên sa i hoc ph b các iu hc, mà phi nghiêm trì cho y . 4. Các Thy T kheo phi tôn kính và vâng li các bc trng lão có nhiu kinh nghim. 5. Các Thy T kheo không nên cho lòng tham mun chi phi. 6. Các Thy T kheo phi vui thích ni thanh vng. 7. Các Thy T kheo phi bit t ch, bit dìu dt àn em có tài c, n ch an vui hnh phúc. O. Ðc Pht sang qua thành Vesali

163

153. Ðc Pht còn châu du ni nào khác chng? Sau khi Rajagaha (Vng xá) mt thi gian khá lâu, Ðc Pht và oàn tùy tùng lên ng tr li Vesali. Chng u, Ngài ghé vào vn xoài Ambalatthika ca vua A Xà Th, là ni Ngài ã n hai ln, thuyt pháp nhc nh tín nông trang tu hành. K ó, Ðc Pht ng n làng Nalanda, ch sanh ca Ði c Sariputta (Xá Li Pht). V sau, Vua x Magadha có lp ni ây mt trng Pht hc ào to Tng tài. Trng y tr thành mt Ði hc ng sn xut nhiu trit hc gia danh ting, trong thi trung c. Thy Huyn Trang, lúc n n Ð, có xin vào hc môn trit lý và kho cu tài liu v Pht giáo Ði tha, trong nhiu nm. Ðn chng th ba, Ðc Pht ghé làng Pàtali, trên mt ngã ba rch, va mé sông Gng, thun tin buôn bán nên có nhiu dân c và cng là mt a th v chin lc quân s, nên Vua A Xà Th nh di kinh ô li ây, ly tên là Pàtaliputta (hin nay là Patna), ngn nga dân Vajjis và Licchavis và cng mu toan ô h dân y.

164

Ðn ây dân chúng t chc tip ón Ðc Pht rt trng th và kt thuyn a Ðc Pht và Ch Tng qua sông, vì nhm cui mùa xuân, tuyt r t trên núi chãy xung ngp b. Cng ni ây, trên ng hành trình u tiên, t rng Uruvela qua vn Isipattana (Lc Gi), Ðc Pht mun qua sông mà không có tin, tên a ò không chu a. Túng th, Ngài phi dùng thn thông bay qua; chng y tên chèo ò n nn hi hn, vì mt dp làm phc n V Thánh nhân. Câu chuyn này thu tai Vua Bimbisara, nên Ngài h lnh cm ch ò thâu tin các v Thy tu qua sông. Ðc Pht va n Vesali thì các V Tiu vng Licchavis và nàng Ambapàli ua nhau thm ving cúng dng. 154. Ðc Pht n Vesali k này có vic chi xy ra khác thng chng? Ðc Pht n ving x Licchavis ln ny là ln cui cùng. Mùa ma sp ti, Ðc Pht dy các Thy T kheo la ni nhp h, trong các làng k cn. Riêng Ngài, Ngài sang nhp h ti làng Beluva. Va an c, Ðc Pht lâm bnh nng, thân th au nhc, t chi r lit, nhng Ngài gom tâm nh thn, nín chu không rên sit. Lúc

165

y, Ðc Pht ngh: "Nu Nh Lai b xác mà không t li vnh bit vi nhng môn , ã ht lòng lo lng cho Nh Lai, hu an i h và không cho Giáo hi Tng chúng bit trc, thì tht là mt vic không hay. Vy Nh Lai phi dùng nng lc ca ý mun, ch ng cn bnh và tm gi s sng li." Nói ri, Ngài thc hin theo ý mun, nên chng bnh chm dt. Va phc hi sc khe, Ðc Pht ng dy, bc ra ngi di bóng mát, ngoài thm tnh tht. Ði c Ananda n gn nh l ri ngi k bên th th: "Ð t thy Ðc Th Tôn ã lành mnh ri; lúc Ðc Th Tôn lâm bnh, thân th ca t ã tht thn, th lc ca t tán lon, nhng t c an i khi tng rng, trc khi viên tch, Ðc Th Tôn còn phi cho bit ý nh ca Ngài v Giáo oàn Tng chúng." - "Này Ananda, Giáo oàn Tng chúng còn mun gì na? Nh Lai ã truyn dy y Giáo pháp ri; Nh Lai không phân bit bên trong, bên ngoài; chân lý ã ch dy cn k không thiu sót ch nào. Này Ananda, k nào c ý mun thng tr Giáo oàn Tng chúng, hoc mun cho Giáo oàn Tng chúng phi chu t di quyn cai qun ca h, thì k y c ban

166

hun lnh cho Giáo oàn; iu y không phi là t tng, là ý mun ca Nh Lai âu. Nh Lai ã già yu ri, ã n mc cui cùng ri, tui th ca Nh Lai ã tám mi ri. Này Ananda, bi th, t nay hoc sau khi Nh Lai nhp dit ri, ngi nào bit t làm cây uc soi ng, t nng nh ly, không nng nh ni âu khác hn, t ly Pháp bo làm uc soi ng, chng tìm nng nh ni nào khác hn, k y s là t cao thng ca Nh Lai, s tin n ni giác ng." Nói ri Ðc Pht mang bát vào thành Vesali trì bình; tr v th thc xong, Ngài vào rng ngi ngh di ci cây, chuyn vãn vi Ði c Ananda:" Này Ananda, ngi nào ã vun trng và thc nghim sâu xa bn pháp 'Nguyn Vng Pháp Mu' (Iddhipàda: T Cn Thông hay T Thn Túc), nu mun, có th sng lâu trn mt kip, hoc nhiu hn mt kip; bc Chánh ng Chánh giác cng vy." Ðc Pht lp li ba lt, Ði c Ananda ng ngn không hiu ý Pht, ngi lng thinh. Ðc Pht bo Ông Ananda i ngh di ci cây khác k cn. Mara (Ma vng) lin hin n gn Ðc Pht, nhc li li thnh cu Ngài vào an ngh trong Nit bàn, t bui Ngài mi thành Pht di ci B . Lúc y Ðc Th Tôn t chi không

167

chu nhp dit, vì o pháp cha c truyn bá; ngày nay Ngài ã ào to rt nhiu Tng chúng k nghip Giáo pháp ca Ngài cng ã c ph cp cùng khp mi ni; t n ây thnh Ðc Th Tôn nhp Vô lng th Nit bàn. Ðc Pht áp:" Này Ma vng, ngi ch nên âu lo, ngi khi cn ch i; gi nhp dit ca Nh Lai sp n; trong ba tháng na Nh Lai s nhp Nit bàn." Ma vng vui mng bin mt. Ðc Pht lin nh t nay là ngày trng tròn tháng T, Ngài s vào Nit bàn. Qu a cu bng nhiên rung ng, sm sét n vang gia bu tri thanh bch, làm cho mi ngi kinh khng. Ði c Ananda cht tnh, sc nh li nhng li Ðc Pht ã tht ra lúc gi ng. Ông âm ra lo s, và khi mt tri lng n gi Tng chúng tu hp li nghe pháp, ông n gn Ðc Pht hi duyên c ca hin tng phi thng va xy ra lúc x chiu. Ðc Pht gii thích cho Ông nghe rng Ngài ã nhn li thnh cu nhp dit ca Ma vng, và khi Ngài nh ba tháng na s t bit th gian vào Nit bàn, qu a cu rung ng nh th y. Ông Ananda lin quì ly thnh cu Ðc Pht li trn kip th gian. Ðc Pht tr li: "Này Ananda, bc Chánh ng Chánh giác ch

168

nói mt li, Nh Lai không th vì ngi mà tht ha vi Ma vng." Vì Ông Ananda không thnh Ðc Pht lu li th gian, lúc ban tra, khi Ngài cho Ông bit rng Bc Chánh ng Chánh giác, nh bn pháp Thn túc, có th sng thêm mt kip hoc hn mt kip, nên sau li ngi ta khép Ông Ananda vào cái i ti " cho Ðc Pht nhp Nit bàn quá sm." Ði c Ananda, trn 25 nm trng, ã hy sinh tn ty, hu h, sn sóc Ðc Pht t gi khc, ã không c ban thng, li còn phi gánh trách nhim v ý nh nhp Nit bàn ca Ðc Pht, tht là bt công. Ðúng ra không ai phin trách Ông Ananda, v s xao lãng ca Ông, bi xét k; vic nào n, nó phi n và Ðc Pht cng thng dy: "Có sanh thì phi có dit." K tip, Ðc Pht xây qua dy các Thy T kheo: "Này Ch môn , các con rán hc cho thông sut Giáo pháp ca Nh Lai, và phi thc hành, rèn luyn, tin ti hu duy trì cho lâu dài i sng Thánh nhân, em li s tn hóa cho nhiu ngi; vì lòng thng nhân loi, ban b hnh phúc an vui cho tri và ngi. Giáo pháp ca Nh Lai ã truyn dy cho các môn nh th nào?

169

y là: - T Nim X (Satipatthãna) - T Chánh Cn (Samappadhãna) - T Thn Túc (Iddhipàda) - Ng Cn (Indriya) - Ng Lc (Bala) - Tht B Ð Phn (Bojjhanga) - Bát Chánh Ðo (Atthangikamagga) Các pháp y Nh Lai ã tìm và ã truyn cho các con ri. Nh Lai cng thng dy rng mi s vt trên th gian u Vô thng, các con hãy bn chí tranh u. Còn chng bao lâu Nh Lai s nhp dit; t nay n ba tháng na, Nh Lai s vào Nit bàn. Ði sng ca Nh Lai sp n mc cui cùng. Nh Lai s i, các con li; ch ca Nh Lai ã dn sn ri. Các con hãy thc tnh, ng xao lãng, hãy sng luôn luôn theo bc Thánh nhân, cng quyt gìn gi tâm trí sáng sut. Thy T kheo nào không thi chuyn, bn chí, trung thành sng theo chân lý, Thy y s thoát khi vòng sanh t, s n ni dit kh."

170

P. Ðc Pht t giã Vesali i Kusinara 155. Ðc Pht có nh nhp Nit bàn ti âu chng? Ðc Pht không cho bit trc. Sáng ngày Ðc Pht vào thành Vesali kht thc. Khi tr v, Ngài ngoái mt nhìn thành Vesali và nói vi Ði Ðc Ananda: "Này Ananda, Nh Lai ngm xem thành Vesali ln cui cùng, Nh Lai s không còn tr li ây na." V n ch ng, th, thc. Ðc Pht và oàn tùy tùng lên ng, trc ch v hng Kusinara. Tín theo khóc lóc a ón, không mun ri Ðc Pht. Ngài khuyên gii nhiu lt, h mi chu tr v. Sau khi tri qua nhiu chng ng, ngày n Ðc Pht n thành Pàvà, vào tm trú mt êm trong vn xoài ca ngi th rèn tên Cunda. Ngi ch vn hay tin, lt t n xin yt kin chào mng Ðc Pht và thnh Ngài cùng Ch Tng ba sau n nhà th thc. 156. Ba trai tang ni nhà ngi th rèn có chi c bit chng? Ðây là ba cm cui cùng trc gi nhp dit ca Ðc Pht. Khi th thc ri, Ðc Pht b kit l, làm cho Ngài mt nhc vô cùng. Tuy vy, Ðc Pht cng ráng sc lên ng cho kp n Kusinara.

171

157. Ti sao Ðc Pht gp n Kusinara và trong cn bnh hon i ng có xy ra iu chi chng? Ðc Pht ã sp t cuc hành trình ca Ngài, t Vesali n Kusinara, và nh phi n ni ni bui x chiu ngày y, kp gi nhp dit. Thân già yu i b ròng rã trong ba tháng trng, ngày thì ln bc theo ng g gh xuyên qua ng rung, rng núi, vt sui lên èo, êm thì n náu di cm tre chòm xoài, dãi nng dm sng, tránh sao cho khi lao thân mt xác, nên i c na ng, Ðc Pht ui sc, dng chân tm ngh di mt ci cây, và bo Ði c Ananda mau kim nc cho Ngài dùng cn trm trng ca chng bnh. Ông Ananda bch cho Ðc Pht bit va ri có 500 c xe thng mi qua sui, nc ni cn bùn và yêu cu Ðc Pht rán i thêm mt i na n rch Kudhãnad, có nc trong tro, tm ra và gii khát chng mun chi. Ðc Pht c gng è nén cn bnh, nhng vì mt nhc quá sc, t chi r lit, bo Ông Ananda cho ung nc, ri mi tip tc lên ng c. Ông Ananda không ành cho Ðc Pht ung nc cn c, nhng vì b thúc dc ba lut, Ông buc lòng ôm bát xung khe; ti ni, thy nc ã lóng trong li, Ông vui mng mút mt bát em dâng cho Ðc Pht.

172

Va lúc y, có mt v Hoàng tc tên Pukkusa, dòng Malla x Kusinara, i ngc chiu v hng Pàvà, thy Ðc Pht ngi ngh di ci cây, ông dng bc chào hi và truyn trò vi Ngài. Chính Ông Hoàng Pukkusa này cng ng th giáo, nh Ðc Pht lúc mi i tìm o vi V Ðo s Alãra Kàlàma. Ông thut li cho Ðc Pht nghe mt chuyn phi thng ca Ðc Thy chung: "Ngày n, Ðc Thy Alãra Kàlàma ngi nhp nh da mé l, có 500 c xe i ngang qua, mà Thy không hay bit chi c. Chng xut nh, thy bi óng mt lp dày trên thân mình, mi bit ã có rt nhiu oàn xe i qua." Ðc Pht cng thut cho Ông Hoàng mt chuyn tng t: "Ngày n, ti làng Atumã, Nh Lai nhp i nh trong mt chòi tranh gia ng, tri phát giông t, ma tm t, sét n ánh cht hai anh em ngi nông phu và bn con trâu, k cn Nh Lai. Nh Lai cng không hay bit." Nghe vy, Ông Hoàng Pukkusa t lòng kính phc Thy C Ðàm, lin xin qui y làm thin nam và kêu ngi tùy tùng em vào hai sp vi thng hng, màu vàng sc s chói ngi, dâng cho Ðc Pht. Ngài th mt sp và cho Ông Ananda mt sp. Ông Hoàng bái t Ðc Pht, lên ng v hng Pàvà.

173

Ông Ananda ly sp vi mc cho Ðc Pht; Ông rt kinh ngc thy toàn thân ca Ðc Pht bây gi li lóng lánh chiu ngi mt màu vàng rc r, làm cho sc vàng ca sp vi kia mt ht v p sáng chói ca nó. Ông hi duyên c, Ðc Pht gii rng thân ca bc Chánh ng Chánh giác ng vàng mt cách phi thng trong hai thi k: trc gi Thành o và trc gi nhp Nit bàn. Lin ó, Ðc Pht ng dy lên ng. Ðn rch Kudhànadi, Ngài xung tm ra, gii khát ly sc li, nhng dng nh Ngài ã gn kit lc. Tm ngh mt chp ri Ngài chm rãi ln bc ti sông Hiranyavàti. Sông cn phi bày nhng rãnh nc trong, gia bãi cát trng, ch xn y bc qua, nhng t chi r lit, Ðc Pht không th li qua sông c. Nh thanh khí b sông, va khe c ôi chút, Ðc Pht hi h ng dy, kêu Ông Ananda nói: "Ráng mt on chót na Ananda, bên kia sông Hiranyavàti là rng Salas, vn thng uyn ca Vua Mallas, thuc a phn thành Kusinara, ni Nh Lai s nhp dit."

174

Có sách ghi rng t ch gp Ông Hoàng Pukkusa ti sông Hiranyavàti, Ðc Pht phi ngh chân hai mi tám lt; nh pháp T thn túc è nén cn bnh và ch trì xác thân, nên Ngài vng lòng t t tin ti, mc du sc lc tiêu mòn gn n cc . Va qua sông, Ðc Pht ã kit qu, hi Ông Ananda dn ch nm, gia hai cây Salas và nói: "Nh Lai ã mt lm ri, kíp ly y cà sa tri cho Nh Lai nm ngh." 158. Có xy ra iu chi khác thng ti Kusinara và trc gi nhp Nit bàn, Ðc Pht có li di chúc chng? Ði Ðc Ananda hi h tri y trên tng á, gia hai cây Song long th. Va xong Ðc Pht lên nm, nghiêng mình bên phi, tay mt lót u làm gi, mt nhìn v hng Tây, u day qua phng Bc, thì bông Sala rt trên mình Ngài nh ma, và t không trung nhc tri reo tri. Ðc Pht kêu Ông Ananda phán rng:" Thân Nh Lai bao ph y bông, mc du không phi mùa hoa tr; Ch Thiên tu nhc cúng dng Nh Lai. Này

175

Ananda, còn mt s kính mn, sùng bái, tôn th, chiêm ngng Nh Lai bng cách khác: T kheo, T kheo ni, Thin nam, Tín n nào thc hành úng theo Giáo pháp ca Nh Lai, chuyên tu phm hnh sng mt i Thánh nhân, k y mi tht là kính mn, sùng bái, tôn th, chiêm ngng Nh Lai bng cách cao thng vy. Bi th, Ananda, ngi nên c gng thc hành úng theo Giáo pháp ca Nh Lai, chuyên tu phm hnh và sng cao thng theo bc Thánh nhân." Ông Ananda quá cm ng, bc ra ngoài, da vào gc cây than khóc: "Ta còn phi tu hc rt nhiu mà Thy ta li sp nhp dit; Ngài có lòng T bi thng xót ta nhiu: Ri ây ta bit nng nh ni ai?" Ðc Pht thy vng Ông Ananda, lin cho gi vào an i: "Này Ananda, ng au kh than khóc na: Nh Lai ã tng nói rng th gian này có lúc phi xa lìa nhân vt yêu mn; có sanh phi có dit, không sao tránh khi. Ananda ôi, by lâu nay nhng hành ng, li nói và t tng ca ngi i vi Nh Lai, ã chng t rng ngi là mt môn tn tâm trung thành và áng thng. Ngi ã to nhiu công c, ch thêm mt chút c gng na, ngi s tin n o qu Nit bàn."

176

Ðc Pht xoay qua các Thy T kheo dy rng: "Các Thy, Ch Pht quá kh và V lai không có mt ngha nào u tú nh Ananda. Ananda có tài t chc nhng bui tip tân ca Nh Lai, c mi ngi va lòng cm phc. Ði vi T kheo, T kheo ni, Thin Nam, Tín n, Vua chúa cùng các quan i thn, các Ðo s Bà la môn, Ananda ã t ra khôn khéo lch duyt." K ó, Ðúc Pht sai Ông Ananda làm s gi vào Hoàng cung tâu cho Ðc Vua Mallas hay ý nh ca Ngài nhp dit ti rng Salas ni êm nay. Ông Ananda vi vã ra i. Ðn hoàng cung gp lúc Vua cùng bá quan ng hi yn ông vy; Ông xin vào chu Vua Mallas và tâu rng: "Tâu Ði Vng, Bn tng vâng lnh Ðc Th Tôn n báo tin cho Ði Vng rõ, Ngài va ng n rng Salas và nh nhp Nit bàn ti ó vào canh chót êm nay." Khi hay c tin y, Vua và Triu thn ng cm ng: "Ðc Gotama là dòng Vua sang c; vì thng xót chúng sinh, chng nài lao kh, bng rng lt bi, rày ây mai ó cu vt sanh linh, nay phi cam chu b xác gia rng, tht áng cho chúng ta l bái cúng dng." Vua và bá quan ng ri ly và ng

177

nhau n rng Salas xin vào yt kin Ðc Th Tôn. Ðc Pht li khuyên nh Vua Mallas cùng bá quan nên ly o c và lòng T bi dìu dt dân chúng hng thin tu hành, dn ng thng tin n ni hnh phúc yên vui. Tin bun c loan báo cùng khp kinh thành, dân chúng mi lòng than tic, kéo nhau n vn Salas bái yt Ðc Pht. Ðn cui canh mt mi rnh khách; nhng Ðc Pht và Ông Ananda không ngh ngi c. Ðo s Subhadda n xin ra mt Ðc Pht. Ông bit rng trong th gian ít có Pht ra i; ông va hay tin Pht T Gotama sp nhp Nit bàn, ông hy vng gp Ngài cu xin gii giùm nhng mi hoài nghi. Ba lt Ông Ananda t chi: "Này Hin huynh, Ðc Th Tôn mt nhc lm, xin Hin huynh Ngài an ngh." Ðc Pht nghe lin kêu Ông Ananda dy rng: "Thôi Ananda, ng cn tr Ðo s Subhadda. Ý ông mun thnh giáo ni Nh Lai, chng phi mun làm rn Nh Lai âu." Ông Ananda buc lòng phi cho Ông Subhadda vào. Ðn trc Ðc Pht, ông nh l, t li ving an ri xin phép hi o:

178

- "Bch Th Tôn, các v Lc S t cho là bc Trí tu cao thng, nên c nhiu ngi sùng bái kính phc; xin Th Tôn cho bit h qu tht là bc Trí tu uyên thâm chng?" - "Subhadda này, chng nên bàn lun n Giáo pháp ca ngi khác. Nu ngi nun nghe giáo lý ca Nh Lai. Nh Lai s ging gii cho ngi." "Bch Th Tôn, xin Ngài T bi ch giáo." - "Này Subhadda, o ca Nh Lai là phng pháp thc nghim có tám chi, con ng duy nht a ngi n ni tn dit Phin não. Ngi nào hành úng theo, thì t s c chng qu T Thánh chng sai. Ngoài giáo lý ca Nh Lai, chng có Bn hng Thánh nhân y. Nu trong cõi i này, có ngi hành úng theo li ch dy ca Nh Lai, thì ngi y s chng o qu A la hán." Ông Subhadda c tha mãn, xin Ðc Pht cho xut gia. Bit ngi có duyên lành, Ðc Pht dy Ông Ananda làm l xut gia cho Ông Subhadda và bo ông kim ch thanh vng tham Thin nhp nh, trong giây lát

179

ông c qu A la hán. Ông là ngi t cui cùng ca Ðc Pht. Chính ti Kusinara, ni rng Salas này, trong vô lng tin kip, khi Ðc Pht còn là mt v B tát, cng ã cu ngi t chót này ri. Thu n, B tát sanh làm chúa oàn mt by nai. Mt ngày kia b mt trn la rng kinh m, by nai chy ra mé rch, tìm li thoát thân. Nc nh thác, tuy rch nh nhng không th li qua bên kia b c. La cháy gn ti mé rch by nai s hãi xn vn ch cht. B tát liu thân, n lc cõng t con nai, li ngm di nc a qua b kia. Con nai cui cùng c cu khi ha hon, trc khi B tát b giòng nc cung mt, chính là tin thân ca Ông Subhadda. Ðêm ã gn tàn, Ðc Th Tôn kêu Ông Ananda li dy: "Này Ananda, sau này t có nhiu ngi tng rng li nói ca Nh Lai ã mt ri, h không còn Thy T na. Này Ananda, chng nên tng nh th. Giáo pháp và Gii lut ca Nh Lai di truyn, noi theo ó mà sng mt cuc i trinh khit, chính là Thy ca các ngi, sau khi Nh Lai tch dit." Ri Ðc Pht day qua hi hàng Tng chúng:" Này các Thy T kheo, các Thy còn hoài nghi iu chi v

180

Giáo pháp ca Nh Lai, các Thy c nói i, Nh Lai s gii thích cho." Hi ba lt, chng có mt ai tr li, Ðc Pht tip thêm: "Nh Lai ã thng dy các Thy rng trong i có sanh thì phi có dit; vy các Thy hãy c gng tu hành n ni gii thoát, ch nên dãi ãi, d duôi." Ðó là li di hun ti hu ca Ðc Th Tôn. 159. Gi nào Ðc Th Tôn mi nhp dit? T ó, Ðc Pht lng thinh, nhp dit, t S Thin Hu Sc n T Thin Vô Sc, n Dit th tng nh k tr ln xung S Thin Hu Sc, ri tr lên n T Thin Hu Sc, ri nhp Vô lng th Nit bàn. Lúc y tri va rng ông, nhm sáng ngày 16 tháng Vesakha. Qu a cu rung ng và nhc tri tiêu tri t không trung. Tri Phm Thiên Sahampati ct ting bi ai: "Ô hô! chúng sanh trong hoàn v Ngày kia s b xác li th gian; Cng nh Ðc Th Tôn, Ðng T Hàn Ði giác Ðã vào chn an lc Nit bàn."

181

Tri Ð Thích Sakka tip li: "Các pháp Hu vi Vô thng bin i, Ht sanh n dit, dit ri li sanh; Dit c pháp hành mi ht sanh dit, Ht sanh, ht dit mi tht yên vui." Hàng Tng chúng có nhiu ngi khóc lóc than tic: "Hi Ðc Th Tôn, sao Ngài vi nhp Nit bàn?" "Ô hô! Con mt th gian ã nhm li ri. Riêng các bc ã thu lý Vô thng ca vn vt, các v Ði A la hán, u bình tnh lng thinh." 160. Ai lãnh nhim v lo phn nghi thc tn lim và an táng Thánh th ca Ðc Th Tôn? Sáng ngày Ði Ðc Anurudha phái Tôn gi Ananda vào cung báo tin cho Vua Mallas hay Ðc Th Tôn ã viên tch lúc sao mai va mc. Vua chúa và triu thn cm xúc ri ly. Dân chúng c lnh em trm hng, bông hoa, nc thm và nhc l n cúng dng Ðc Pht ti vn Salas. Vua Mallas ích thân ng ra m ng công vic tn lim Thánh th ca Ðc Th Tôn, theo nghi thc

182

dành riêng cho mt V Ð Vng: Dùng mt ngàn cây la trng bao bc Thánh th, lim vào hòm st, sn vàng; quàn li by ngày êm cho toàn th dân chúng n chiêm bái cúng dng. Ðc Vua cho thit lp ha ài ti ca Nam thành Kusinara. Ðn gi i linh cu ra ha ài, tám v lc s tm ra sch s, sc phc chnh t vào ng quan, nhng không th hòm lên ni. Vua Mallas ngc nhiên, hi Ði Ðc Anurudha. Ngài bo rng Ch Thiên Vng t ý mun thnh Thánh th Ðc Th Tôn vào thành Kusinara do ca Bc, n trung tâm thành ph tr qua ca Ðông, thng ti Hoàng in "Tôn Vng", ri s c hành l trà t ti ó. Ðc Vua phi ra lnh di ha ài qua ca Ðông. Chng y tám lc s thnh hòm ra i nh nhàng. T không trung nhc tri reo tri và bông Mn thù rt xung nh ma, mùi thm bát ngát. Hòm t xong trên ha ài, bn v Quc s, tay cm bn cây uc, t t bc n châm vào bn góc. Ðuc tàn mà la không cháy. Vua Mallas hi Ði Ðc Anuradha. Ngài dy rng Ch Thiên Vng t ý yêu cu ch Ði Ðc Maha Kasappa (Maha Ca Dip) sp n trong giây lát. L ha táng phi tm ngng.

183

Ði Ðc Maha Kasappa, cùng 500 , t thành Pàvà sang Kusinara; vì mt mi Thy trò dng chân ngh mát. K có ngi i ng, t hng Kusinara n, trên tay có cm mt bông Mn thù, Ði Ðc Ca Dip kêu hi: T Kusinara n, Ông có bit tin tc ca V Ði Sa Môn Cô Ðàm ra th nào chng? Ông Sa Môn Cô Ðàm ã viên tch t by ngày qua; hôm nay Ðc Vua Mallas làm l ha táng, chính bông Mn thù này tôi lm c ti ha ài. Va nghe tin bun y, nhiu Thy T kheo ré lên khóc lóc thm thit. Lúc y có ông T kheo tên Subhadda (trùng tên vi V t cui cùng ca Ðc Pht) ng ra khuyên gii; Các Thy khóc lóc làm chi. Ông C Ðàm ã ra ngi thiên c, không còn ai la ry qu trách, bt buc chúng ta phi nghiêm trì Gii lut, bc bi khó khn. T nay chúng ta s c t do hành ng, các Thy khóc ni gì? Ðây là nguyên nhân u tiên, làm cho Chánh Pháp sai lc, Pht giáo phi suy i. Ði Ðc Maha Ca Dip nghe Thy Subhadda tht li ê tin, rt lo ngi cho tin Pht giáo. Vì sp lên ng n Kusinara cho kp l ha táng Ðc Pht, nên

184

Ngài gi l, nhng cng tâm ngn nga k c tâm phá hoi. Va n ni, Ði Ðc Maha Ca Dip i vòng quanh ha ài ba lt, ri n ngay gia quì ly ba ly. Ðoàn tùy tùng ca ngài, tùy h cao thp, ln lt vào ly trc hòm vàng. Ði Ðc Maha Ca Dip và 50 v T kheo va làm l xong, thì hòm vàng pht hào quang sáng r, la t nhiên bóc cháy, làm mi ngi kinh ngc. Ngn la va h, Vua Mallas ly nc thm ti thêm cho thit ngui thnh nhng mãnh xng còn li em v th. Tt c gm có: Mt mãnh xng trán, 2 khúc xng vai, 4 rng nhn, 5 cân xng nh bng ht bp, 6 cân bng ht go và 5 cân bng ht mè, u c vào ô vàng, cung nghinh v hoàng cung, thit l cúng dng. 161. Ðc Pht có cho bit vì lý do nào Ngài nh nhp dit ti Kusinara chng? Va n Kusinara, Ði Ðc Ananda thy a th không my thích hp, nên có yêu cu Ðc Pht chn ni khác thun tin hn, nhp dit:

185

"Bch Ðc Th Tôn, xin Ðc Th Tôn ch vi nhp Nit bàn trong chn ng áng thôn quê này. Ðc Th Tôn có th la nhng ô thành ln khác nh Rajagaha, Savatthi, Champa, Kosambi hoc Bénarès, vì ni y có nhiu bc Vua chúa, nhiu nhà quí phái, Bà la môn, trng gi rt trung thành vi Ðc Th Tôn; h s lo phn ho táng xng áng hn." Ðc Pht tr li: - "Ðng nói th, Ananda. Trong tin kip, lúc Nh Lai còn là mt V Chuyn luân Vng, Nh Lai óng ô ti ây. Kusinara thu y là kinh thành Kusavati, to ln và phn thnh nht trên hoàn cu. Vì ó, Nh Lai chn la ni ây làm ch tch dit." Còn mt lý do khác Ðc Pht không nói ra, nhng sau ri ngi ta mi bit Ngài ã d liu mi iu tránh tai ha v sau. Xng ca Ðc Pht gi là Sarira Dhàtu (Xá Li) c tt c Pht t xem nh vt k nim vô giá, trân châu quí báu trong i không th sánh bng, nên các V Quc vng u mun có mt phn, lp n th công cng, cho bá tánh thng ngày n l bái cúng dng, nh lúc Ðc Th Tôn còn ti th. Cho nên va hay tin Ðc Pht nhp Nit bàn ti Kusinara, các V

186

Quc vng lin phái S thn n xin lãnh mt phn Xá Li v th. C thy có by V Ði din cho Vua x Magadha, Vesali, Kapilavastu, Savatthi, Allakappa, Ramagama, Veddhadipaka, rn r kéo binh mã n óng tri ngoài thành Kusinara. Ban s Vua Mallas nht nh không chia Xá Li cho các S thn; nhng các v này c nài n và t rng Ðc Pht là dòng cao thng, chính h cng thuc dòng cao thng, mun có Xá Li em v x lp n th vt k nim vô giá ca Ðc Pht. H nhn ni nhng t ý cng quyt xin chia cho c Xá Li mi chu tr v x. Phn Vua Mallas li tng rng Ðc Pht tìm n nhp dit ti Kusinara, ct yu giao phó nhim v cho dòng Mallas bo tn Xá Li, hu ngày kia x Kusinara s tr nên giàu có thnh vung lâu dài. Thy s gây cn có th kt liu bng mt cuc chin tranh tàn khc, mà x Kusinara là mt nc nhc tiu, không th chng tr vi by o hùng binh ng b trí chung quanh, Ông Dona, v Quc s ca Vua Mallas xin ng ra hòa gii: "Ngoài dòng Sakya ti x Kapilavastu, chúng ta không phi quyn thuc thân nhân ca Ðc Th Tôn; s d các V Quc vng

187

mun có Xá Li ca Ðng Trn Lành lp n th, là vì x nào cng nhìn nhn Ðc Gotama là v Giáo Ch ca o T bi cu kh. Bi lòng sùng m nên x nào cng mun có Ngc Xá Li tiêu biu Ðc T bi Vô lng, mong nh nh hng ca Ðng T Tôn hu phát tâm tu hành, trc t , sau xây dng hnh phúc an vui cho i và duy trì Chánh giáo cho c bn vng lâu dài. Xa kia Ðc th Tôn thng dy chúng ta dt b oan trái, oán thù, on tuyt Tham, Sân, Si, chng nên git hi ln nhau, phi thng yêu, hòa thun, oàn kt, hu dìu dt nhau trên ng giác ng. Nu chúng ta tht tâm yêu chung giáo lý ca Pht Ðà và có lòng tôn th Ngài là Ðng Giáo Ch, thì chúng ta nên hoan h em Xá Li ra chia tám phn ng nhau cho mi x em v lp n th, cho dân chúng chiêm ngng cúng dng, phát tâm trong sch thc hành úng theo kinh lut di truyn. Nh th y chúng ta mi tht là ngi xng áng làm t ca Ðc C Ðàm." Nghe c li hòa gii úng lý, Vua Mallas và by V S thn u t lòng hòa thun, giao cho Quc s Dona lãnh trách nhim phân chia Xá Li ra tám phn ng nhau. Mi V S thn lãnh mt phn, t trong mt bình vàng, trên mt tht tng to ln, m ng i

188

trc, binh mã rn r theo sau, lên ng v x vi tm lòng hân hoan sùng kính. Quc s Dona xin cây cân vàng dùng chia Xá Li, làm vt k nim cho riêng phn ông. Các x nh xa xâm phái i din n tr, ch thnh c mt m tro tàn em v th. Nu Ðc Pht nhp dit trong mt x nào hùng cng, nh x Magadha chng hn, thì các x nh khó b xin cho c Ngc Xá Li v th. Ðc Pht ã tiên oán, bit th nào cng s có s tranh dành, nên Ngài nht nh nhp dit ti Kusinara. Vua Mallas t bit không binh lc thng by x kia, kt cuc cng phi nhng b hoà gii. Các phn Xá Li c tám V Quc vng thnh v lp n th công cng, gia kinh ô cho thp phng bá tánh, hng ngày em nhang èn, bông hoa, nc thm n cúng dng. Tám tháp u tiên u xây bng gch, hình bán cu nh vòm tri, trên nhng i cao. Ni chót nh có mt cây tàng che, chung quanh có hàng rào và mt hoc bn ca vô.

189

Hai th k sau, Vua Asoka (A Dc) rt sùng m Pht Pháp, góp tt c Xá Li, chia ra 84.000 phn, xây tháp th cùng khp lãnh th n Ð, tiêu biu c lành ca Bc V nhân, cho dân chúng chiêm bái và t tnh tu hành. Các c tháp y, lâu i b h ; hin nay Chánh ph n D ng lo sùng tu, kin thit; nht là bn ni Ðng tâm: Ti: - Lumbini (Lâm T Ni): Ch Ðc Pht giáng sanh - Buddha Gaya (B Ð Ðo Tràng): Ch Ðc Pht Thành o - Isipatana (Lc Gi): Ch Ðc Pht thuyt pháp ln u tiên, Nm Thy Kiu trn Nh - Kusinara (Câu Thi): Ni Ðc Pht nhp Nit bàn. 162. Hành trng ca Ðc Pht có th tóm lc nh th nào? Ðc Pht là mt ngi nh mi ngi khác. Ngài ã qua i vì có sanh phi có t. Ngài nhp dit gia tri, cng nh lúc n sanh, lúc Thành o và cng nh Ngài thng sng t bui xut gia tìm o n gi viên tch. Ngài cht vì bnh, trong

190

tui già và ch nh t ca Ngài, nht là Ði Ðc Ananda chm nom sn sóc. Ðc Pht cht và không tr li, nh ngn èn cn du ht tim. Tín cm phc Ân c chí thin ca Ngài, kính m lòng T bi vô lng ca Ngài, nhng không còn mong mi c trc tip t . Mc du nh th, tri qua trên 2.500 nm, tín chng bao gi quên Ðc Pht. Ði còn au kh, lòng sùng kính ca h vn còn. Nhân loi luôn luôn nh n V Y Vng ã tìm thuc cu ri tâm hn. Ánh sáng ca Ngài vn còn chiu ri vnh vin; môn ca Ngài truyn ni i i. Ðc Pht va là mt nhà o c, va là mt nhà t do t tng. Ngài không d d ai theo Ngài và cng không bt buc ai phi có mt c tin mù quáng. Mc du giáo lý ca Ngài không nhìn nhn có linh hn trng cu, không nhìn nhn có to hoá, nhng cng ã có 500 triu tín trên khp mt a cu, và s y càng ngày càng tng thêm mãi mãi. Ðiu y không chi l, vì ai ai cng công nhn i là Vô thng Kh não; và nh Ðc Pht ch dy con ng dit kh, thoát khi luân hi, n ni yên vui tuyt i là Nit bàn. Ngi Pht t không xem s dit tc luân

191

hi là mt cnh trng bi quan, li còn tin tng rng là mt s may mn hy hu, mt thng trn vinh quang. Mun tin nhp Nit bàn, Ðc Pht dy phi xut gia, sng mt cuc i rnh rang, khi bn lo n gia ình, ngh nghip và xã hi. Bi tùy thuc ni k khác là mt iu kh; tùy thuc ni mình là hnh phúc, t do nh chim s lng, sng không thù oán gia k thù oán, không dc vng gia k dc vng, không tham lam gia k tham lam, vui thú vi cnh cô c, t ti ni thâm sn cùng cc, vi cnh vt thiên nhiên mà ngi th không th nm c. Tri qua vô lng kip luân hi, Ðc Pht ã làm nhiu công c li tha, nên n kip chót Ngài ã vt khi s xu xa ích k ca loài ngi. Khi Thành o qu Vô thng Chánh giác, Ngài tip tc làm tròn s mng ph t qun sanh. Ðc Pht không phi là mt nhà vô thn lun, bi Ngài tin có các V Tri, nhng Ngài không cho rng các V Tri có mt quyn lc nào trong ngun máy ca v tr, hoc trong s mng ca loài ngi. Nh th Ðc Pht cng không phi là mt nhà hu thn lun.

192

Ðc Pht không phi là ngi to ra cnh gii Cc lc, bi tôn ch o c ca Ngài không em li s vui sng mà ch tìm s dit kh. Ðc Pht không chi ci cái Ta, nhng Ngài không cho rng nó là mt thc th, bi nó Vô thng bin i. Ðc Pht không dy thuyt nh mnh, tuy rng mi ngi sanh do nghip lc cu to t trc, nhng ai ai cng có quyn nh at cho tng lai ca mình. Ngài cng không phi là mt nhà cách mng xã hi, bi Ngài ch áp dng s ng ng trong Giáo hi Tng l ca Ngài thôi. Ðc Pht có ngh thut bin lun mm mi, khôn khéo, làm cho k vn nn Ngài ngc nhiên khó ngh. Khi thy h bi ri, Ngài em h tr li vn và gii thích cho h nghe bng li l du ngt. Luôn luôn Ðc Pht t ra ngi nhã nhn, oan trang, l . Hoàn toàn lánh tc, nhng không câu n chp nht, ai mi thnh i th trai ni Thin th, Ngài cng vui v nhn li. Ðc Pht nng mang nhim v i vi i; mi ngày sn sàng thuyt pháp ging o cho mi ngi nghe; gi rc khách không k ngày êm, không k mt

193

nhc. Ngoài ra Ngài còn i vào làng mc thôn quê tìm ngi t . Ði vi các Thy T kheo, Ðc Pht dy phi l nghi oan chính, phi hòa thun cùng nhau, nêu gng tt cho tín . Ngài không cho các Thy sng cuc i buông lung; luôn luôn Ngài khuyên các Thy phi hc, phi hành, phi em o lý ging gii cho tín . Sng nh vt thc thuc men ca bá tánh, các Thy phi n lc tu hành và em li ích cho i. Công trình giáo dc ca Ðc Pht không ngng ngh. Có k trách Ngài ch không i xin n, trong lúc mi ngi phi cày cy mi có go; Ngài vui v tr li rng chính Ngài trng ta tng gi, tng phút; ti ngày Ngài ch rnh rang c ôi chút ngh ngi tham Thin. Tht vy, Ðc Pht là ngi hng hái hot ng duy nht th gian. Ðc Pht c ngi ta thng nhiu hn là s. Ngài dy chúng ta dit b tham lam ích k, là ngun ci ca ti ác và khuyên em lòng t thin, thng yêu tr giúp ln nhau, cha tr nhng ni thng kh trong i.

194

Tóm li, Ðc Pht là Bc Chí Tôn Chí Thánh, Ðng Trn Lành duy nht th gian, áng cho Ch Thiên và Nhân loi l bái cúng dng. HT

http://www.quangduc.com/DucPhat/index.html

195

Information

Microsoft Word - Document8

195 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

441327


Notice: fwrite(): send of 204 bytes failed with errno=32 Broken pipe in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531