Read 98(140).pdf text version

ROJNIVÎSK-1998

Hz Mevalana Celledin-i Romî gotineka xwe heye. « Em wekî umman in(okyanus), çiqas ava laxamê/gemar biheriqe ser me, em dê ewqas paqij bibin.»

Ahmet Yildirim û Remzî Akku xwe / Li Rusya Meydana sor ewitand

1

Meryem Çolak

Nilgûn Yidirim Gûlnaz Karata

Gûrbet Têlî

aredarê Araratê Urfan Alpaslan

Gûler Ortaç

Sema Yûcê Li ber ahdeta we serê xwe ditewînim. Em ê we hertim bi bîrbînin. Ez vê xebate xwe ya salan diyarî we dikim. Hûn her hebin.

2

Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, Mehmet Çîmen, îro 01. 01. 1998 a ye Îro Îtalya heyetek and Tirkiye yê û ji bo lêkolîna penabera bikin. Ji andayê yekî ji wan Gotin: «Tirkiyê erê bi qirêj bi wan peran ku ji narkotik û perên ku ji penebaran distîne îdare dike. Û dewlet bi mafya re kar dike, bi xwe jî bûne mafya. Hemû narkotik ji aliyê dewletê û destê rêvebirên Qonsolosê ve diçe derva». (Foto Qampa Lavrio penaberê Kurd) Romê re dev avête nûnerên Îtalî û gotin:«Hûn ji derva tên xwe tevli kar û barên me dikin. Hûn alikariya terorîsta dikin. Em qet bi wan re tu titî nabêjin». Hevalên delal, ne tenê Roma re û Ewrûpa jî bi salan ê ku dijminatiya PKK û Serokê PKK e Öcalan dike. Bi dehan xortên me bedew avêtin zindanan. Bi dehan komeleyên me hatin girtin. Xortekî gava ku xwast afîa bi dîwer ve bi zelqîne, ji aliyê polîsên Alman ve hat gule baran kirin. Bi sedan avahiyên Tirken ku Almana dijîn û faistên Tirk ew avahiyan/karxanan qurûn kirin û ewitandin bi ser PKK e kirin û dikirin. Almanya Posterê Serok Öcalan qedexe kirbûn. Malên welatparêza her roj dihatin dagir kirine. Îro dîsa hevalên me hatin binçav kirin. Me û civîn li me û li wan hatin qedexe kirin e. Lê, Kurd wiha dibêjin ew çiqas qedexe dikin bila ma bikin, her mala welatparêzekî komaleyek e. Keçên me bejn bilind, keçên me mîna wê bi namus. Berîwan û Ronahîyê, ji bo wê qedexê bûna li Almanya xwe ewitand in. Gotin hûn nikarin çekan bifro in Roma re. Romê re bi wan çekan li hemberî gelê me bi kar tîne. Îngilterê rûyê xwe yî re û bi qirêj li dijî partiya me û berdevkên wan hîng jî tûj kirin. Kanî Yilmaz ji bo agahiye bide daweta Îngillîzan ew daweta Londonê kirin. Lê li parlamento dest û piyên wî girêdan. Ew wekî merivekî suçdar birin avêtin zinda ne. Em bi vê helwestê Înglîza mat bûnî. -Birêz Kanî Yilmaz got; Çima, min çi kir? Ez li ser daxwaza dostên me hatim. -Tu ji aliya polisên Alman ve tê yî lêpirsandin û navê te di lista sor dabû ye. Elbet derew in. Plan hatine çêkirin. Îtê qedera me hemûya wiha ye. Tirkiyeyê, Îran û Îraqê jî gelek cara rûreiyên bi vî rengî li Kurda dikirin. Serok û rêberê Kurda dawet dikirin. Pit re ya digrtin yan jî dikutin. Ez ji we re tozkek behsa bûyara bikim. Olof Palm ê Serokê dewleta Swêdê kutin. Kê kut? Gotin Kurda û PKK ew kutiyê. Çima çi karî suda PKK e ji vê bûyarê bi qirêj heye? Lê Olof Palmê dostê Kurda bû. Ew gotinek heye; dibêjin, kê kir? Xizana kir. Ew jî çi pîsî û qiler heye bi ser PKK e û nûnerên partiyê dikine. Rojname hatin qedexe kirin e. Lê tu titî ew û hevalên wî netirsand in. Bi serhîkî ajot in ser dijmin. Ew qedexe bûn li ser partyê PKK e li 3 e Kanun 1993 an dest pê kiribû. Hîng jî berdewam e. Hevalên delal dibêjin; «Kurmî darê yî ji darê» Kurmên me jî ne hendik in, zahf in.

3

Wan kurman em bi sala xapand in. Bi salan li serme hesabên xwe biçûk kirin. Gava ku planên li dijî partiya me dikirî û dihatî plan kirine yek ne dibû, dibezîn yekî din çêdikirin. Listik li ba wan bi hezaran bûn. Rabûn û rûnitikandina wan listikên li ser PKK e bûn. Li vir yek digot in û diçûn ciyekî din titekî din digot in. Bi salan lêdan û mirafa Serok û ya pertiye kirin. Ji yekî distandin difirot in yekî din. Ma ew bisekine. Laê ehîdên me firotin dijminê me. Roma re xwe li ser ehîdên me xwe dipesand digot, me koka PKK ê anî. Me îro çil terorîst kut. Yên ku hatî kutinê ne bi destê dijmin, bi destê xaîn firoan hatin kutine. Lê, her ku wan kut in, em pir bûn. Kok ne li ba dijmin û xaînan bû. Kok li ba gelê Kurd bû. Serok digot «Me bi deh kesên dest bi vî erî pê kir. Em niha bûn kêriyek û ordiyek, di stadiyom, di sûk û kolana helnenî. Rojên rizgarî û azadiyê gelê Kurd ne dûr e». Hevalên delal, me mala xwe bi xwe ewitand û bi xwe agir berd e. Ew gotinek heye «Eger te kevir bavêjî kûçikê xwe û xelkê ji duh ve kevira bavêj e wî/wê». Me hemûya, ew rûiya kir û dikir. Ne tenê Ewrûpa digot PKK e terorîst e, xaînan di ber Ewrûpiyan digot in PKK terorîst e.. Bi sedan kes çûn cem polîs li ser serok û partiyê ahidî kirin. Digotin; «PKK ê rêxistineka terorsit e, Maceraperest e.» Kî ji mala xwe radibû ew diçû cem polisan. «Apo merivekî nexwa e. Eger ew xwîne nerijîne ew nasikinin» digotin. Li ser serok û partiyê bi cilda pirtûk hatin nivisandin e. Derî bi derî diketên û difrot in. Li sala 1986an Serokê Swed birêz Olof Palma hatibû kutine. Dewlata Tirk xwe gihande hevkarên xwe Swê d û gotin, kutina Palmê bi ser PKK ve bikin. Bêjin PKK ê ew kutîye. Wan jî aynî wiha kirin. Bi milyona perê dan serokê polîsa. Olof Palme dostê gelên bin dest û belanagaz bû. Ew rojekê li Viyetnamê bû. Rojekê Li Kuba bû. Rojeke li Afganistanê bû. Rojekê li Filîstin bû. Ew dostê me bû. Bi kurtayî ew dostê gelê Kurd bû jî. Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn Mehmet Çimen, îro 13 01 1998 a ye Dozgerê Alman çepemeniyek da rojnamavanan. Wiha got; «Ji vê seatê ûnda PKK ê, ne partiyeka terorîst ê û ne jî wê terorîst dibîn in. Ew jî partiyeka mîna rêxistinên Filîstîne û yên din e». Ew daxuyaniya hema li ajansê cîhanê belev bû. Roma re berê xwe berva Almanya kir. Çi di devê wan re dihat ew bi Almana re digotin. Elbet Almanya ew nedigirtin cidîyê. Bi gotinên wan ê komîk henek dikirin. Ew ji dizanin PKK e ne rêxistineka terorîst e. Lê berjewendiyê wan ji Tirkiyê henen. Hevala delal, her roja Xwedê ehîdên me hene. Dibêjin dîroka Kurda bi xwîne hatiye nivîsandine. Rast ê bi xwîna ehîdên me hatiye nivîsandine. Ez ji te re qala wan ehîdên me bikim . GURBETÊLÎ ERSOZ jî me wenda kir.

4

Ez bi kurtayî qala wê xezalê bikim. Gurbetêllî Ersoz, keçeka pira jir û welatparêz û rojnamevan bû. Di rojnama Ülkede Gündem e de dixebitî. Wê wekî mêên ku hingiv çêdike, nûçên berhev dikirin. Ji derî kî diçû ber deriyekî din. Ji bajarekî diçû bajarekî din. Wê hemû bajarên Kurdistanê ji xwe re kiri bûn mal. Mala her Kudistanî ji wê re vekirî bûn. Ewqas ji wê hez dikirin qet nebêje. Pênûsê xwe wekî çek bi kar di anî. Ew ji Palu yê bû. Gava ku ew zarok bû dê û bavê wê goça Edenê kiri bûn. Gurbetêlî xwandina xwe li Edenê qetand. - Ew na dibêje ev û ne jî dibêje îd û erefê, divê ez ji bo gelê xwe kar bikim, gelê Kurd îro îhtiyaciya xwe bi min heye. Sibê ez bi kêrî tu titî nayem. Ez mirovekim, dilê min ne li an û ohret û pera yê. Va govendê ku tê kiandine ji bo min tê kiandin. Ez a di serî wê govendê kevim. Dengê ku ji iya tê ew dengayî dilê min nerm dike. Ev denga yî di dilê minda ye. Ji wî dengî bêtir tu deng kerb û eqê dilî min nakenin. "Ez bûka Kurdistanê me. Hevala Gerîla û agirdê serok Apo me". Gurbetêlî ji Palu yê bû min got. Ew ji Palu yê bû. Lê ji Paluyê hez nedikir. Ji ber ku Palu qeza Xarpitê bû. Li Xarpitê, li heyjdê-18 Kanun sala 1937 an da, kalêkî rî sipî, li ber çavê lawê wî bi darda kirin. Pitre lawê wî mêrxazî bi darda kirin. Ji eireta Yusifan Qamber Axa. Ji eireta Qureyan Hûseyin û Alî. Yanzde kursî li kêleka hev di kiribûn rez e. Ew mêrxazan li ber çavên wan bi darxistin. Rom rû re e. Rom xaîne.! Rom bêbexte! Dijmine me ne mirov ê. Dijmine me dêlêgur in. Lê, wî mêrxazî qet ikla xwe neguherand û wiha got; «Va yê ku hûn li me dikin zulme zulm e. Înallah nêviyê me rojekê tolê me ji we bi hezar qatî bistînin û ez î bi wan bawerim». Seît Riza. Îtê Gurbetêlî nêviya Seyid Riza bû. Niha ervanên me heyfa bav û kalên xwe bi deh qatî ji dijmin distînin. Te delalê xwe li welatê wî mêrxazî li Dersîmê xwe feda kir û dengê xwe kir guh Seîd Riza û ehîdên me din. Hevala delal, di dîroka gelan de du millet pir perîan û bindestî bûne hene. Yek Qereçîne û yê din Kurd in. Xwedê teva îê serok Apo be, em jî wenda bûne xelas kirin. Îro li der dorên hemû cihanê qereçî hene. Yahûdî belav bûn. Lê Yahudî di sala1948 an hemû dîsa hatin welatê xwe Îsraîlê. Lê ni hêza xwe bi alîkariya Amerîka û Ewrûpa. Ez bawerim bi têkoîna serok û gerîla, em jî di demeka nêzîk da bên welatê xwe û li ser axa xwe bi azadî, bi erf bijînin. Xal û xarzî, bav û bira, pismam û dotmam. Em ê li ba hev rûnin û ji azadî xwe tahm werbigirin. Gurbetêlî ji aliye Roma re va li Baûra Kurdîstanê bi guleyên tanqa hat ehîd kirine. Hevala Zîlan, bi Gurbetêlî yê re bibêje Serok Öcalan ji bo te wiha got: «Gurbetelî him çem ê Ferat bû, him jî Diclê bû » Bavê wê yî ezîz navê wê xezalê Gurbetêlî lê kiribû. Got ; « ji vê seat ê unda, ez navê wê vatan Têlî lê dikim». Ji devê bavê wê; «Keça min a delal. Gava ku min xebera ta ku tu çûyî teva refên

5

Gerîla bûyî bîhst, ez di yarê (postî)xwe helnehatim, ji kêfan re lingên min di erdê nedighêtin. Gava ku min xebara ta re bîhst. Ez qet xemgîn nebûm û negirîm. Min go ew ji bo weletê xwe mir. Ew ehîda Seîd Riza û êx Saîdê kalê. Ew bi kul û derdên milletê xwe gir bû. Ji bo ku dijmin li me a nebe. Ez negirim. Ez bi titekî tenê pir xemgîn bûm. Kêra bi heft deva di hundirê min re kirin. Ne bi guleyên dijmin bûn. Bi alikariya KDP û bi tanqên Almana tu hatî kutin ê. Ne hevceye ku ez te bipesînim. Miriniya te jî mîna jîyana te bi deng bû. Bi ser bilindî jiya. Bi ser bilindî ehît ket» Meryem Çolak ehîdên delal, di dûv Gurbetêllî yê xwîka Meryêm Çolak, diya îlanê jî ehit ket. Bi Meyremê re bêjin; Silavên hevalên we ji wê re hene. Bêjin xwediyê îlanê bi heft dest û bi heft lepa li keça wê xwedî derdikevîn e. Cîyê diya xwe keça wê tijî kiri ye. Meryem Çolak: Di sala 1963 an hat xwedê dan e. Xwendina xwe pêî li Kurdistanê qedand. Li sala 1980- 85 Fakulta dil Tarihê qedand. Di demeka kin da li Kurdistanê xebitî û mamostetî kir. Lê, ew kara ne ji wê ra bû. Bi evê diçû mala bi jinan re dixebitî. Bi rojê jî xwendevan perwerde dikirin. Dijmin ew ba nas dikir. Di dûv wê pir gerin ku wê bikujin. Bi seat û seat ew diopand in. Pir caran girtin biçavan. Li wê îkencê û teda pir mezin hatin kirine. Ji ber zor û zilma dijmin, bi mêrê xwe û keça xwe îlan ve hatin Almanya. Bi cîh bûn. Bi jîr bûn û bi hîên xwe sempatiya pir kesî kiand ser xwe. Di sala 1992 an de bû berpirsiyare komalê û saziyên din kir. Di sala 1993 an de derbasa Baûr bû. Li sala 1997 an ehît ket. Hevala Meryem, Malbeta te di dûv te bîranînek weandin. Ez dixwazim we ji te binivsînim xwîka te, zaveye te, birazî û xwarziyên te. «Meyrêm tu di dil me dayî û hevalên te, tu bîr nekir in. Ew ala ku te ji wan re di dû xwe hîtî bi eref û namûs ji destêkî didine destekî din». Xweka te jî bi tirkî titek nivîsandî ye. Yazmak istiyorum «Tarihin kadinin yüreindekî Nergiz bahçeleri ile süslü Direni bahçelerini Sevdani türkülerde söylemek Aitlarda yakmak istiyorum Mühteem gelecein Mehtapli Yarinlarda Denizin maviliinde yüzen Bir Geminin güvertesinde Huu içinde özgürlüe Selam duran Kadin taylara»

6

Hevala delal, Meryem, îlan mezin dibe bi hevalên xwe re diçe Folklorê. Govenda diya xwe dikîne. Ew wênê te li komelê yî bi darda dibîne. Gava ku hevalên wê wêneyê te nîanî wê didin. Ew kiyê îlan? - Ew diya min e dibêj e. Gurbet Têlî, Meryem Çolak û Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 08. 01. 1998 a ye. Li heytê çilê ye li sala 1996 an. Rojnemevanekî Kurd bi navê Metin Göktepê Ji aliyê polisên faist ve bi ekleka pir dijwar û hov hatibû kûtin e. Ma tu dizanî polisên faist ji bo miriniya wî rapora ku nivîsandi bûn û çi gotibûn ma hûn dizanin? «Metîn ji ser kursiyê de li erdê ketiye, ji ber wê miri yê». Li derewan binêr in, Mêrxazên me bi guleyên dijmin namirine û li zîndanên dijminên ku kuçik tê da nahevin da namir ne!. Lê em çi bikin ji ser kursiye de li erdê dikevin û dimirine!. Haydî sîktir!. Hevala Zîlan, Diya wî mêrxazî, pîreka 80 salî destê xwe kiriye qirika wan faist an. Wê pîrê bi pîr bûn ya xwe derî bi derî gerî. Ji Almnaya da ji Amerîka da ji avahiyên însanî ji wê û ji diya Hesen Kaplan re namê tên andin û pitgiriya wan herdu pîran dikin. Wê bi qehremanî li hembera dewleta faist er kir. Dewlet û faista Roma re mecbûrî ma, li xwe mikur hatin gotin ew bi îkencan hatiye kutine. Va çend salin ku mahkema wî dewam dike. Termê Hesen Qaplan di nav goristanekî bêxwedî de hat dîtin. Metin ji li kêleka awahiyeka dewletê hat dîtine. Ne tenê Metin, bi dehan Rojnamêvanê meji aliya dijmin ve hatin kutine bi destê dijminê xwîn xwar. Bi dehan Rojnamên me hatin girtin. Bi dehan rojnamên me hatin bombe kirine. Di vê bombe kirine de karkerekî bi navê Ersîn Yildiz jî ehit bû. Musê Enter, Hûseyin Deniz, Ferhat Tepê, Halit Gûngör, Cengiz Altun, Namik Tarancî,Yahya Orhan, Kemal kiliç, Loqman Guûndiz, Kemal Ekincî, Mehmet pençe, Temen Demir, Haim Yaa, Zulkûf Akkaya, Adil, Kadir Îpeksûmer, Adnan Iik, Mehmet Sencer, Ayeslî Malkaç, Nazim Baba, Hidir Çelik, Seyfetin Tepê. Dilê wan mêrxazan û wan egîtan bi evîna welat diewitî û dikelî. Em ê wan her tim bîr bînin. Wan evîna welat di ser her titî re girtin û ji bo evîna welatê xwe ehît ketin. Lê xaîn û faist ê tim bên lanet kirine. Goristanên ehîda her tim hebin û di dilê gel da bijîn. Goristanê xaîna cem dijminên wan e. Gurbetellî û Meryem û Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 14 01 1998 a ye Îro dozgerê Alman daxuyaniyek da çepêmeniyê û wiha got; «PKK tu têkiliyên xwe bi narkotike re tune''. (Dozger belki ne dozgerê wê demê bû) Ji sala 1985 pê ve dijminê gelê Kurd digot in PKK finansê xwe ji narkotike têmîn dike. Lê bi daxuyaniyê hat ekere kirin ku ne PKK e, dewleta Tirk fînansa

7

er ji narkotîk û penabarên ku diîne Ewrûpa îdarê dike. Lê îro çi bû ? Îro derewên wan a derketin meydane xwe di qul û qeweranda wedierin. Rûyên xwe li Ewrûpian mêzekin nemane. Fînansa PKK e ji gelê Kurdî feqîrî ku nan û danê xwe bi gerîla re parve dike tê. Ew ên ku fînansa xwe bi narkotik û bi kutin û talane temîn dikin dewleta Roma re bi xwe bûye. Dozger wiha got; «Di serî da wezîrê hundir Mehmet Aar û serok wezîr Tansû Çiler, destê xwe di nava narkotikê de hene, her tit ji bin destê wan tê der e. Trafîka narkotî bi planên wan tên zivirandin». Gava serok dozgerê Alman axaftinan dikirin, Tansu xanimê wê jî hemû peyayên xwe kom kirin û dewleta Almanya rexne kir. « Em dibînin, ew ên PKK e diparêzin û li cem xwe bi cî war dikin, dest bi derew rûreiyan li me dikine. Em wan ermezar dikin.» Hervala delal Zîlan û Gurbetelî û Meryem û QomutanHûseyin Özbey-Harûn, îro 22. 01 1998 a ye: Esnaf û welatparêzên me ku ji aliya dijmin ve hatî qetil kirine, dewlet mecbûrî ma li xwe mikur hat gotin belê; «Mixabin xebera dewletê ji wan bûyarana hebûye. Behçet Cantürk, Sava Buldan, Hacî Karay, mehmet Yildirim» Jina sava Perwîn Buldan û wezîrê hûndirî Tirkiyayê Mehmet Agar w. hundir Ew bi kutin dan. Laê wan mêrxwazan li kêleka Gola Sapancê hat dîtine û ew bi ekleka pir dijwar hatibûn kutin e. Lê dewleta Roma re wiha bawer dikir ku gelê Kurd û welatparêzên Kurdê di wî erî pave gav bavêjin. Lê wan çiqas xwastin kurd pave gava bavêjin bi ûnekirin. (wêneyê biçûk jina sava Buldan Perwîn Buldan e)

Hevala Zîlan û Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, Meryem Çolak îro 22 çilê 1998 a ye.

8

Ez dixwazim îro bi kurtayî, ji xwendevanên me re bahsa dîroka Komara Mehebatê bikim. Komara Mehabatê di sala 1946 an û 22 çilê Komara Muhabet ji aliyê Qazî Mehemedê nemir ve hat demizirandine. Wê rojê dilan hebû, govend hebû, ayê û kêf xweiyeka mezin di nav gelê me de hebû. Herkes li ber Xwedê digerî, di got in, Xwedê ji Qazî Memed Qazî be, ew roja pîroz ji bi me da tahm kirine. Wê rojê qurban serjê dibûn, dewet dibûn, dîlan dikiyan. Wê rojê her ê û elem ji bîrbibû. Bi tenê pîroz kirina Komerê hebû. Dijminatî û neyaritî ji holê rabûbû. Tililîya jina, Qire qira zarokan Mehebet xemilandibûn. Keserên dawiya zulm û zordariye hatin kiandin. Malê Xwedê hezar carî ava be digotin, em jî gehtin koma milletan. Em jî êdî xwedî dewlet û Hukumat bûn. Xewna Ehmedê Xanî rast bû. Mirazê êx Saîd, Îhsan Nurî, Seid Riza, Seîd Abdulkadir hat cî û ehîdên me di hundirê gora xwe de rûnitin li kêfxwei ya gelê xwe temaê kirin. Lê ew kêf û aya Mehepetê pir neajot. Tenê e mehan ajot. Dijmên gelê Kurd bi ev û roj bi bi bi dewletên wek Rusya û Amerîka û Înglîz re ketibûn têkiliyê û pere didan wan. Ji bo ku Komera Mehebetê nayê naskirine û ji Kurdan re nebin alîkar. Nivîskarekî çermre bi navê DEE BROWN wiha dibêje di Pîrtûka xwe bi navê "Dilê min li axa mina pîroz veerin". «Dijminên me em her tim înkar kirin. Her ku wan em înkar dikirin gotin, hûn tunen. Me got em hene. Wê bêbextiye dil li me kir polat. Kîn û nefreta di dilê me da hezar qatî zêde kiribû. Lê, kîngê ronekbir û mûneverên me xwe avêtin kêleka dijmine me û em biçûk dîtin. Îtê em we rojê mirin û qahr bûn». Ew gotinê jor ê ji me bo me jî. Bi hezaran welatparêzên me û gundiyên me bêsuç tên kutin û hatin kutin, serê gerîlayên me jêdikin, laê gerîlayên me difroin, hîng jî wan xwe dayê kêleka dijmin û ji wan re berdevkiya dikin. Û bi devê wan derewan li me li gelê me heqereqta dikin. Em bên ser mesela Mehebatê; Di sala 1930 li Kurdistana rojhilat, di bin rêberiya ikak' li Îsmail Xan (Simko) er dest pê kir. Kurdan di wî erîda gaven pir mezin avêtin û pir der bi dest xwe xistin û zayeteka mezin dan dijmin. Bi ervaniyeka mezin er kirin û bi hezaran eskerên Îranê Pastar kut in. Dijmin ket tengasiyeka mezin, vê carê jî li rîya aitiyê gerîn. ah berdevkên xwe andin cem Simko ji bo aitiyê. Goti, «Êdî bes e birakujî û erê nav xwe, em dixwazim bi hev re wek du bira bijîn». Simko bi vê derawa wî bênamusî xapî û îqna bû. ah, Simko deweta Urmiyê kir. Ji bo peymanê. Gava Simko bi hevalên xwe herin Urmiyê. Lê wan nîzanî dijminên wan ji wan re kemîn hazir kirine. Û bi eklekî xwîn xwar ji aliyê Îranê ve hatin kutin e. Rom û Faris û Ereb bûn yek Peymana Sadabat paktî di nav hev de îmzê kirin. Kurd jî di wan salana de vala nesekinin. Rojnamê û kovar derxistin ji bo ku dengê xwe bi gel cîhanê gihînin. Ew rojnamana derxistin.(Foto Peymana Sadabatê li Tehrane) 1-Pêketin 2-Umdedî Îstiqlal 3- Bangî Kurdistan 4- Bangî heq bi derxist in.

9

Wan rojnaman bandoreka pir mezin li ser gelê Kurd kiri bû. Pirsa Kurd bi du gava pêta bir. Di sala 1939 an Hêviya Kurd hat saz kirine. Êdî bi giranî û dizî civîn di nav bera ronekbîran de çê dibûn. Xwendevanên Kurd di nav xwe de nikaa pirsa Kurd dikirin. Ew civînan roj bi roj dera holê diketin. Di sala 1943 an Komelaya Jiyaney Kurd hat saz kirin. Pit re Mîr Hec Hêvîya (hîva) Kurd saz kirin bi ve eklê saziyên Kurd hêdî hêdî ava dibûn. Nûçe digihandin Muneverên Kurd û ronekbirên Kurda. Merivan êdî li derva ba fem dikirin ku titên ba dikqewimîne. Ronekbîr û mal mezinên Kurda jî sempatiya xwe ji wan pêva çûyinan re nîan didan. Nêzikî sed ronekbir û munewerê Kurd Sedapertestê civandin. Di nav hev de merkez qomitê û berpirsiyar û rêvebir hilbijartin. Berpirsiyarê qomitê Abdulrahman Zebhî, Mihemed Yahû, Hêjar û Hemûn bûn. Gava wan ronekbirên bi nav û deng jî di nav saziyê Kurd ciyên xwe girtin. Agirê têkoînê hîng jî ge bû. Roj bi roj eqa welat di nav gelê Kurda zêde bû. Dijmin ji vê pêva çûyine pir aciz dibû. Ji paytexteka dijminan xwe digihande paytexteka din. Ji bo ku wan pêva çûyinan bidin sekinandin. Ji bo na wê dijmin dikete her rengî. Hevdû îret dikirin, bi Roma re re digot, eger Îran parçe bibe. Hûn jî parçe bibin. Hûn mecbûrin alîkariya me bikin. Girseye gel mîna agir û lêhîye dihatin saziye gel û pitgiriya wan dikirin. Wê pitgiriyê jî hêvî û quweteka mezin dida endame siyasî. Dostekî Kurda gava ku vê pitgiriye dibîne wiha dibêj: «Kurd Qet tu caran ji aliyê dijminên xwe ve têkneçûn. Her tim hêzên sêyemîn Kurd pêrîan kirin û têk birin, lê dijminê hûndir jî ji wan dijminên ku min gotî ne kêmtir bûn». Îngiliz, Alman û Fransa, Romê re û Ereba qest dike. Di sala 1944 an da. Li sînorê Tirkiyayê û Îranê yî ku dighêje hevdu da dijimên Kurda di nav hev da civînek çêkirin. Navê wê peymane sê sînor datînin. Ji Bakûr Qadrî Cemil paa, ji Rewandûzê êx Ubeydullah Zêndî, ji roj awa Kurdistan Qasim Qadrî bedarî wê civîne dibin. Di sala 1944 an Qazî Mihemedê nemir cîyê xwe digire. Qazî Mehemed ji maleka bi pir esildar û mezin bû. Cî girtina Gazî Mehemed giringiya komele hê jî mezin kir. Di rojeke de bi deh hezaran kes hatin bûn endamê komelê. Di sala 1945 an de Dayika Nîtiman OPERA hat bi darxistine. Welat perêziya gelê Kurd geht pilka herî jor. Dîsa di sala 1944 an de Partiya Rizgarî hat awa kirine. Di navbera sal û sal nîveke de partiya rizgarî xwe fes kir. Endamê xwe tevli KDP Îraqê bûn. Hinek jî teva komelê bûn. Di wan pêva çûyinan da. Îngiliz pir ji Mele Mistafa Berzanî ditirsîn. Ji ber ku pir caran qehremaniya wî dîtin bûn û bibûn ahîd. Berzanî wek dijmin îlan kirin. Bi rejîma Îraqê re têkiliyê xwe pêta birin. Berzanî ji wan tehlûkan her tim xebardar û guh xwe yî li ser bûn. Li ser vê têkiliya Îngilîza bi Îraqê re wî ji hêzeka xwe mezin amede kir û berva GELIYÊ ÎN hatin. Heyeta Qazî Mihemed li Soviyetê bû. Gava ku Qazî Mihemed wan bûyarana bihîst in, gera xwe di nivîda birî wegerîn Kurdistanê. Edî her tit dera holê ketibû, dDost û dijmin akerê bibûn. Dîsa ronekbir û munewerên Kurd li hev civîyan Hizbî Demoqrata Kurdistan ava kirin. Bi sovyet re têkiliyê xwe hîng jî ba bûn û pêta birin. Li hemû komelê û saziyên Kurd

10

Wêne ye Qazî Mihemed û Stalîn dan rû hev bi dîwer de bi darda kirin. Li 12 çilê Dewlata Azerbeycanê hat demizirandine bi ava kî fermî. Li 22 çilê 1945 an dewleta Kurda ji MED Û MERVAN ûnda ya sêyemîn hat ava kirine ji aliyê Qazî Mihemed li meydana çar çira. Mera Kurdî hat xwandine û ala Kurd, li ezmanên Xwedê hat bilind kirin. Û Milê Mistefa bi pêmêrgên xwe va hat Mahabatê. Arteeka ji 1200 kesî ava kir. Di nav arteê da serbaz û generalên pir bi nirx û xwedî ahsiyetê bilind hebûn. Milê Mistefê ji xwendevanên zekî bi qabiliyet nêzika sed kesî ande Sovyet ji bo perverde bûne. Hevala Zîlan, Bi hatina Milê Mistefa Berzanî, Qazî Mihemed pir kêf xwe bû. Û nirxeka mezin da, hatina wî Îranê. Tu dibînî, yek nirxeka mezin dide hatine Melê Mistefa. Lawê wî mêrxwazî Mesût jî dibêje «Apo çi karî xwe hene li vir bila ji vir herin». Bi dewlata tirk ve dibine yek PKK e jî Baûr dertêxîne. Tê bêyî ku tapu ya Kurdistanê di destê wî daye. Milê Mistefa Berzanî dest û piyê xwe hilmatin got «Ne wexta sekinandin e. Ji me re deqîqek deqîqek e». Êrîa ser dijmin kir. Dijmin mîna çûçikê ezmana pereng perengî kirin. Dijmin jî vê serkeftina Milê Mistefê pir rehetsiz bû. Zatên Îngiliza jî Milê Mistefa wekî dijmin dan xuya kirine. Tirk Ereb û Ecem û Faris hemû bûn yek ji bo ku Milê Mistefê têkbibin. Milê Mistefa kete tengasiyeka pir mezin ji aliya aborî û çekan da. Wiha got «Dijmin em têknebirin, ji aliya lojitik ve em têkçûn. Em muhtaca pensilîne ke bûn Bi hezaran lawên mêra bi birînên pir sivik mirin. Bêçaretiyê em perîan kirin». Mele Mistefa xwast ku here Kurdistana Îraqê. Lê bi û nekir hemû rê li ber wî hatibûn girtin. Artea Îranê bi 30.000 hezar lekerî xwe ve kete Mahabete û ji aliyê dijminên me ve alikariyên mezin dîtin. Sovyeta ku soz dayî Meheme Qazî xwe pa va girt. Li soza xwe xwedî derneket. Kurd li ser serî berdan. Qazî Mihemed û hevalên wî yê mekteba siysî hatin binçav kirin. Li 31 adarê 1947 an Qazî Mihemed, Seyfî Qazî, Abdulqasim, Sedrî qazî Li meydana çar çira bi darda kirin. Û çar çira ji wan mêrxazan re bû goristan. Heta roja îro gava ku jin di meydana çar çira re derbas dibin, axînên mezin dikînin. Û duaya dixwînin û derbas dibin. Îro dewleta Azarbeycane heye. Em hîn bindest û bêdewlet in û belangazin. Înallah dewletê çaran ya bi Gerîlayên me qehremana çê bibê. Heryek ji wan dewleteke. Mele Mistefa Berzanî jbi hevalên xwe va derbasa Sovyet bûn. Ez ê ji te re qala wê çîrokê jî bikim li wan rojên pê me. Îtê va ye dîroka me!!! Hevala Zîlan û Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 26 Çilê ye 1998 a ye Îro dosetkî Kurd a. Mêrxazekî bêwestiyan û Sosyalist Haluk Gerger avêtin zindanê. Gava ku hevalên wî ew rêviya girtinigehê kirin. Wî mêrxazî wiha got li ber deriyê girtingehê;«Ez ji girtingeheka vekirî. Diçim girtingeha ser girtî. Ji bo min tu tit ferq nake, ha ez li vir ha li wir bûme. Têkoîna min hetanî ku aitî nayê welatê min û azadî nayê ji gelê Kurd re ya ber devame bike. Ez ne tirsonek im û ne jî bizdonek

11

im. anzde milyon Kurd û bi milyonan kesên Sosyalist li pit min hene. Lê, li pit yên ku min digirin kî heye? Haydutên Susurlikê Mehmut Yildirim yeîl hene. Çakcî û Sedat Peker û Sedat Bûcakê faist heye çete û bênamus hene». Ew niha girtiye.

Hevala Zîlan Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 16. 09. 1998 an. (?) Îro dostekî me yî hêja cezayê xwe qedand ji girtingehe derket. Lê ew bi hêsanî bernedan. Cezaye wî yî ma yî jî zivirandin pera. Wî agahiyek da çepemenî ye got; "Ez ji girtingeha ser girtî derketim. Ez nîha li girtîngeha ser vekirîm e. Bi hezaran Zarokên 15 û 16 salî ye ku afî bi dîwaran da zelîqandine di girtîngehe da ne. Ew di reweka pir xirab da dijîn. Niha ez ji bo azadî û serbestiya wan bixwebitime". Hevala Zîlan, dîwarên girtingeha ahîdê me ne. Deh xortên me. Deh civanên me, di sala 1996 an di girtingeha Amedê da gardiyana Seriyê dara mîx kiribûn û bi wan daran li serîyê girtiyan têxist in. Deh ciwan û xortê me ehîd kirin. Me te qet betar hovitiyê wiha bihstine? Ew hovitiyên wiha ji dewleta Tirk re hindik in bile. Hetanî ku em azad û serbixwe nebin, em ê pir di destê rêvebir û desthiladrê Tirk û Erebên de bikînin. Ez dixazim wan mêrxazan û wan ehîdan bi we û bi xwendevanên me bidim nasandine. Nabe ku ez di ser wan re derbas bibim. Ew Ronîya çavê me ne. Em bi wan serbilind in. ***Li bist çarê Îlone sala 1996 an de. Edîp Dönekçî, Nihat Çakmak, Erkan Perian, Ridvan Bulut, Hakî Tekîn, Ahmet Çelik, Mehmet Sabîrî Gûmû, Cemal Çam. ***Li bist pêncê îlonê 1996 an Mehmet Betüge, Kadrî Demir, Hamdullah engüler, Vedat Aydemir. Û wan mêrxazan xwe ji bo ku dewleta Roma re protosto bikin ehîd ketin. Dîsa di aynî salê de 1996 an de meha tîrmeh de danzde hevalên me sosyalist di gireva birçi bûne de ehid ketin. Dewleta tirk îkence û zulmên ku nayene serê zimanê meriva li wan a kirin. Lê wan mêrxazan serê xwe dan ji ahsiyet û kesaniyeta xwe tu tit nedan. Wiha gotin bi rêvebirên girtingehê re « Em ê bi namûsê hatin sirandin. Ne wek we bi gû hatine sirandin û tifa ser çavê wan kirin». Piraniya wan ehîdan ji çepê Tirkiyê bûn. Aygün Uur- TKP(ML) A. Bedran Keremgiller- (DHKP-C),Îlgînç Özkeskîn DHKPC. Müjdat Yanat- (THKP-C). Alî AyataTKP(ML). Ayçe Îdil Erkmen (DHKP-C). Hüseyin Demircîolu (MLKP). Tahsin Yilmaz (TIKB). Yemliha Kaya (DHKP -C). Osman Akgün (TIKB).Hicabî Küçük (TIKB) Û Hayatî Can(TKP-ML). Hevala delal, ji sala 1980 da hetanî sala 1997 an 153 girtiyên me, ervanên me bi destê Roma re hatin kutine. Bavê kî ehîda wiha dibêje:

12

«Lavê min! Min di dûv ahdeta te rea xwe girê ne da. Ma serê gelê Kurd sax be. Min ew ji wan re mezin kir. Berxî nêr para kêrê ye» Pitra jî wiha got. «Felek !Te qet çavê karker dîti bûn? Ma te bejn û bala wî dîti bû? Felek!... Tu bêbextî felek Te mala min xirab kir Konê min li wara cîht Stûnê mala min ji dest min girt Elbet, ez bav im. Dilê minê bievitê Kezebê min ne, ne kezaba te ye felek Kezeba te tune? Tu pê biewitî Her bijî lawê min. Tu her daîma di dilê me da bî. Lawê min SINAN- KARKER. Ne ku niha ye, va hezar sala ku em ehîdan didin. Gora êx Saîd û Seyid Riza, Alî êr û mêrxaz û malmezinên me din li kê derê ne? Nizam, nizam nizam!!!. Yan di hundirê hewokî nayê nezan û yan jî di kortekê de, ye yan jî Newala Qesaba n da» Hevala delal, ez ji te/we re qala newala Qesaba bikim. arêdarê Ararat ê. Newala Qesaba !!!!! Newal di edebiyata ma devkî de ciyekî xwe yî pir mezin heye. Di gelek sitranên me da bêja newala tê re debas nebûyî qet tune. Di her sitranekeda hey. Em li newala pir bûne mêvan. Me li newal pir av vexwariye. Me hespên xwe li nawala av dane. Bûyê cîyê keriyên pez, bûye warê goçera. Ew di straneka me wiha derbas dibe «Newal kur in bê av nabin, keçikên bi kezî di mala bavê de bêdost û yar nabin» Lê, îro newal ji me re bûne goristan. Ji Urfan Alpaslan, Mahsum Korkmaz di nava Qesaban da razan e û ji wan re bûye goristan. Urfan Alpaslan serokê Belediya Araratê bû. Li Kurdistana Bakûr cara ewil birêz Mehdî Zana bibû serokê belediya Amedê Îrfan bû serokê Belediya Araratê. Lê dijmin hebûna wan herdu mêrxazan jî tehamûl nekirin. Ew bûn kelem di çavê dijmin re diçûn. Bi ev û roj li ber wan astengiiyek dertêxistin. Her carê bi suçekî tewanbar dikirin. Di sala 1982 an da Mehdî girtin kirin girtîngahê Amedê ku kuçik tê da nadihewîn. Mehdî bi mêrxazî li berxwe da û serê xwe ji dijmin re xar nekir. Dozger ji wî mêrxwazî pirsîyê. (Foto Mehdî Zana) - Dozger, li gor malumat û agahiyên di destê min de, li ser te hertim çek hebûye. Çima? Amed/vira serê çiyê ku tu bi çeka digerî ? - Belê, raste birêz dozger. Min ji bo ku xwe ji diminên xwe biparêzim çek her tim li pita min bû. Lê, eger pêwist bûya min tanq ji bi xwe re bigerandan. - Tu çi dibêjî. Tu kê bi tirsandî didî?

13

- Na, ez tu kesî bi tirsandî nadim birêz dozger. Ev galgal di navbera Mehdî û dozger da bi salan didomî.. Urfan Alpaslan demeka kin li Ewrûpa ma. Ew dera ne ciyê mine got. «Eger ez li vir bimînim, ez ê xwe jî û gelê xwe û hevalên xwe jî bîrbikim. Soz û peymane ku min dane gelê xwe hene» . Xatirê xwe ji me xwast, derbasa Kurdistanê bû û li wir ehîd ket. Serokê Belediya Araratyî weletperwer nuh di sala 1996 an da hatî hilbijartin navê kaniyeka herêmê bi Urfan Alpaslan navkir. Navê kaniya din jî navê kaniya Ahmedê Xanê nav kir. Min ji bo vê ji te re qala Newala qesaba kir. Laê Irfan Alpaslan di Newala Qesaba dayê. Newala Qesaba bi hezaran termên mêrxaz û egît te da ye. Newala Qesaba li Sêrtê û li perekî bajerê. Gundî û Qesabên wî bajarî hemû pîsi û gemar û çop û gotê xwe yî ku genî bûyî, kûçik û dêlikên xwe ku dimirî di avêjin wê dere. Ji panzde tebaxê ûnda, Ew newala bû goristane mêrxaz û ervanên me. Niha mêrxwaz û welatparêzên me li wê newalê razane. Dayikek wiha dibêje; «Faitno, kûçikno hûn ji hestiyê me çi dixwazne?» Li gora Îslamê, gava ku merivek mir, ew êdî mêvanê Xwedê ye. Li wî meyitî heqere t û rû reî nayên kirin. Merivên ku li wan rûreî kiri ne ji ometa Mihemed in. Lê Roma re omet û mometa guhdar nake. Serîyê Gerîlayên me ku ji aliya Roma re va hatî jê kirine û gerîlayên ku di dûv panzera girêdidan sûk bi sûk digerand in. Lingên xwe qirêj didan ser laê wan î pag û resimê xwe dikiandin. Wan ew rûreî û bextreiyên wiha li gelê Ereb jî dikirin Roma re hinek kesên wek xwe jî dibîni. aredarê Sêrtê yî bi eslê xwe Erebê. «Dibêje ew ne Kurd bûn. Ew Ermenî bûn, me ji bo wê ew laan avêti vê derê. Ciyê Xiristiyana ew dera yê, ne nava goristanên Mislimana ye». Lê, hevalên me dersa wî kûçikî dan. Birayê wî li ber çavê wî di sala 1991 an kut in. Mîna kelpekî li ber ervanan gerî bû. Li ber gerin karê belengaz û xwe firoayê gotin. Ew nawala qesaba ji aliyê rojnemavan Güney Aslan û Zubeyir Aydar ve hat lêkolandine. Û ew rûriya û bextreiya li cihanê belav bû. The Guardian; Laê Gerîla di newala Qesaban de genî dibine. Va ne merivatiye lo ! ***BBC; Tirkiyê dîroka xwe dubare dike. Li gor daxyanuyê Zübeyir Ayadar û Rojnemavane zirek Güney Aslan wan kesana di wir Nawala Qesaban da razan e û tesbit kirine. Bedrettin Timurta, Milê Bedrî Mehmet Oktay,Adife Sakik, Qasim Kocaman,Urfan Alpaslan, Dr Seyfî, Dr Kamuran,Mahsum Korkmaz, Mehmet Sevgat, Süleyman Erdem, Ferhat Îl, Cevdet günerhan, Mehmet Aarsan, Yaar Kehreman, A. Mecit Yilmaz, Hamît avci, Selman Kara, Celal(Xalîl), Abdullah Acar, çiçek selcan, Emîn Sarik, Kazim Sürgeç, Fadil Tun, Mehmet Sevilgen, A. Kadir Tuncer, Osman anli,

14

Ekrem Güven, Ahmet Îbin, Ahmet alî Demir, Murat Zeyrek, M. eyh Gündzüz, Adifê sakik, Ahmet ergin, Hüseyin Yildiz, Remazan Kaplan, Alî Uur, M. sayit Yildirim, Enver duran, Medenî Keleolu, A. Kadir Bilim, Ahmet Çelik, Hamit Doymak, Zübeyir Yildirim, Hamit Datekin, Îsmail(Suryê)Ahmet taygur, Cerah Tepe, Îbrahim Turçak, Îrfan Eren, Bedrettin Timurta, Ömer Aytur, Alî Kaya, Nurettin Akta, Vasif Kiliç, Hamit Bafî, Leyla dal, Ahmet Aydin, Mehmet kurt, Kasim Kocaman, M. Akyay, Ekrem Bidal, Înrahim Kurt, Hasan Akan, Ankarali Mustafa,, Sofî emre, Îbrahim Sava, Ramazan Erberk, Weysi Yildirim, Murat Kaya, Nezîr Yavuz, Alî Ekrem, Bidav, Haydar Uzunyol, Harûn Aras û Tekin Sevim. Wan ye ku em dizanin. Hevala delal, hevlên we bi hezar qatî ji wan heyfa wan mêrxazan standin. Hevala Zîlan Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 8 ibatê 1998 a ye. Zivistan pir sar derbas dibe. Çûçikên ezmana ji serma da li ezmanan dicemidine. Îro dîsa li ser axa me dijmin dest bi hovitiyê kir. Çi tê ber destê wan ew zindî namîn e. Wek tofanê bi nav gelê Kurd ketine. Roma re îro dîsa bi heft hezar lekerên xwe taybetî ketin nav axa Baûr. Axa me ji wan re bûye war, ji me re bûyê dojeh/cehnem. Dewlwta Roma re xwe wekî kelpekî dîsa xwe dayê benda xwîna me û ku xwîna me birîjine, dibe ku an îro an sibê li ser gelê me qetliyama pêk bîne. Amerîka dixwaze bi hevkariya Tirkîyê êrîa ser Bexdayê bike. Gava Amerîka êrîa ser wan dikin, ew jî tên hersî xwe dî serê me belangaz û xizanan re dertêxin. Nizanim me li wan çikiriye? Ew petrola serê xwe bixwe. Serê me xwar serê dijmin nexwar. Hozanê Mezin cigerxwîn wiha dibêje; «Mala me mala me Mala me bûye Bela serê me. Melê Mistefê jî wiha digotibû; «Min nezanî warilek petrol ji mirovatiyê hîng bi qimetire» Ew rûreî û wahetan ji bo wî petrolî tên serê me. Hevala Zîlan û Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 09. ibatê 1998. Heft hezar qomondo bi Roma re nekirin, îro sêzde hezar lekerên din andin ser Baûr. Navê vê operasyonê (Kucaklama) operasyona Hembez kirine. Dibêjin; Em bi vê operesyone gele Kurd û însaniyetî ye hembez dikin. - Çi ba? Niha jî Roma reî, ewledên dêlêgura ji mirovatî û însaniyetîyê fêm dikin û me xelas bikine haa! Li dîrokê xwe ya bi xwîna gelan hatî nivîsandine nanêrine. Niha jî ji mirovatiyê re tên ba me. Nabêje ez î ji tune bûne we re tê me ba we, ji mirovatiye re tê ba me. Nizanim kî ku bi wan derewê wan bê xapandine. Ew titên wiha êdî evnistî, tahl û tir bûn. Gotineka heye. «Ji çermî berxa post nabe, ji Roma re jî dost nabin». Hevala Zîlan, daxwaza wan ku welatê me dagir bikin û partiya me ji ortê rakin. Çend

15

cara wan teebûs kirine ku serokê Apo jî bikujin. Destê gerilyî di qirka wan daye. Ew wê hovitiyê ji bo we nakine. Lê min gotbû, li dîroka xwe nanêrin. Va dairkirina Qibris, Va Bosna, Va Suryê û Arnavut çi ji destê wan kiandin. Destê wan hezar sala di nav kar û barê me dane. Her ku dikevin tengasiyê tên welatê me dagir dikin. Îro dem dema yekitiyê. Dem dema li ba hev rûnitineye. Lê em çi bikin yên ku dibêjin, em ronekbirin, milê xwe di gelê zivirandine. Xwe ji nedî ve lêtêxînin. Çavê xwe vê rûreiyê nabînin. Hevala Zîlan Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 11 ibat ê 1998 a ye. Li 11 de ibatê sala 1994 an dewleta Îngilizan siyasetmenderekî Kurd bi navê Kanî Yilmaz vexwandibû Îngilterê. Min di ber vê jî ji we re qala wî mêrxwazî kiribû. Ew bêsebep û bêguneh li Londonê hat girtin. - Çima tu dizanî? - Gotin, tu terorist bûyî . - Çi kiriye?. -Kî revandiyê û kî kutiye? - Ti kes jî nekutiye û ti narkotîk jî nefirotiyê. Karê narkotîk û kutine Roma re bi çeteyên xwe dikin, heceta Kanî tune. Lê va ewqas diyare, birêz Kanî bi talimata Almanya û Tirkiyê hati bin çav kirin. Sê salan bêsuç û di hepisxana Îngilte re de raza. Alîmekî wiha dibêje; «Kurd tim bi qeleî û rûreî hatine girti ne». Hîng xelas nebûye 11 de ibatê. Wekî min gotibû her rojên Xwedêye pîroz ji me re derdû belan e. Li sala 1925 an, kalekî rû bi nûr, Bavê Alî Riza, êx Saîdê kal. Rêberê Kurda bi hevalên xwe ve soz peymanên namûse dabûn hev ji bo gelê xwe er bikin. Lê, çavê feleke biderên, dîsa serok û xaîne me li me rûreî û bextreî kirin. Xwe dan aliyê dijmin. Hinekan karên mezin kirin û ew hêzên dijmin li malên xwe bi rojan kirin mêvan, nan û ava zarokên xwe bi wan re parva kirin. Lê heval û dostên xwe ji li çiya nezad û tazî mirin. Em wê roja jî wek roja panzde tebaxê dihesibîn in. Gava ku êx Saîdê kal bavê Alî Riza bi deta Amedê ket, ku rew ne ba e û mêrxazên me, li ber kêrê ne û wiha got: «Ez bi deta Amedê ketim, dilê min bi mêrexazên me pir êiya. Birono ! Xwikno ! Li hembera Roma re derkevin. Roma re malên me talan kirin Keçik û bûk, kal û pir di ûran re debas kirin Gelê Kurd bi mêrxazî er kirin Bi mêrxazî jî ehîd ket in» Hevala Zîlan û Qomutan Hûseyin Özbey-Harûn, îro 12 ibatê 1998 a ye. Romê re li derewa digere, rom li titên ku nayên bîra meriva tîne bîra meriva. Gelê me û partiya me rêveberên partiyê bi çi tevanbar dike ma hûn

16

dizanin? Îro nêzika sed polîsî xwe avêtin ser avahiya HADEP e. Serokê partiya HADEPê Murat Bozlak û rêvebirên partiye girtin bin çava. - Çima? - Ez jî nizanim. Çima. Pit re hat zanîne ku Partiyê ji bo sala 1998 an Salnamek çêkiriye. Li wê salnamê wêneyên ehîdên me hebûne û lê rengên kesk û sor û zer lê hebûne. - Polîs bi ji wan dipirsê, çima we rengên din lênexistine. Ji xeynî rengê sor, kesk, ma rengên din teva bûne? Wêne Leyla Zana lê bûye. Leyla terorîst bûye. Li 16 ibatê ew andin girtingeha Haymanê. Ji Serokê HADEP e Murad Bozlak re 22 sala hepis tê xwast in . Belê dijmin ji we ditirsine. Ji bo wê we me digirin davêjin girtingehên xwe genî. Ew ji partiya me ditirsin, bi taybetî ji birêz Abdullah Öcalan. Ji Egît, ji Zîlan e, ji apê Mus e û ehîdên me din ditirsine. Hevala Zîlan û Sema û Leyla, Bermal, Gulnaz Karata; Du salan di ber wê, di sala 1996 an de HADEP e kongira xwe ya duyemîn li Ankerê bi darxistibû. Dijmin ewil ehmiyet neda wê kongirê. Gava hundirê salone bi bîst hezar welatparêz tijî bû, li derva deh hezaran welatparêz civiyan. Bijî APO qiriyan. Bi qirî bûna wan dijmin ji xew hîyar bû. Bi vê girseyê gel, har û a bû. Wekî kuçikên har bi dev û derlingê xwe ket. Hema kûçik xwe berhev kirin. Ka em bi çi eklê wan tevan bar bikin. Du sê kûçikên Kurd û birçî û xaîn dîtin. Ew bi riya polisan ketin hundirê salonê. Wan ala tirka ya bi darda, ji darxistin. Li dewsa ala tirka, ala PKK e bi darda kirin. Medya tirka faist li seatên pêî ehmmiyet neda bû vê bûyare. Polîsan û rêvebirên dewletê xwe gihandin Medya û gotin; «HADEP ê kongra xwe dike. Ala me xistin dewsa ala me ala partiya PKK e deliqandine!». Di medya da er dest pê kir. Hemû radio televizyon rojnama bi devekî zur in. Ji her pênc deqîqa carekê di medya da ew provakasyona didan weandine. Li wê rojê li Ankarê cejn hebû. Aq hebû. Ew roja bû roja Memê û Zîn e, Aqa Xec û Siyabendê. Li derva û li hundir bi deh qora govend dihatin kiandin. Dewleta Roma re li dev devê êvarî erîa ser sempatizana û algirê partiye kir. Bi hezar polîs hatin. Her der talan kirin. Û 41 Rêvêbirên partiye û bi Serok Murad Bozlak ve avêtin girtingehe. Deh meha di girtingehê da man. Ew bûyara li derva yî welat pir deng da. Murad Bozlaq Serokê partiya HADEP, Hikmet Fidan, Ismaîl Aslan, Osman Özçelik, Bahattin Günel, Zeynetin Unay, M. Nurî Gunde, Cabbar Leygara, Hamît Geylanî, Velî Aydoan, Hasan Celatin Ezman, Cihan Sîncar, Jina Mehmet Sicar perlementê Kurdayî li Batmanê hatî kutine, Alî Riza Yurtsever, Melik Aygûl, Celaletin Erkmen, Kudret Gözütok, Firat Anli, Kemal Okutan, Babü Pinar, Bayram Önal, Ferhan Türk, Ethem Bingöl, Tefik Kaya, Nebahat Alti Ok, Jina Metin Altinok. Merê wê li Sêwazê bi 37 ronakbirên tirk va hatî evitandine.

17

Hevala delal, Abdullah Akin, Ahmet Cihan, Îsa Kara Kurt, Musa Kulu, Aynur Gürbüz, Ziyaedin Arikan u 41 kes li 23 heziran sala 1996 an avêtin zindan e. Min ji te re qala hepisxane kir hat bîra min. Bûyareka di aqilê min da ma yî ji te re behs bikim. Me bi hevalan ve di televizyona Tirkayê bi navê TGRT bernameka zindî dinêrî. Kezeba me hat xwar e. Ez wê rojê pir xemgin bûm û pir li berxwe ketim. Çima her pisî tê me dibîne. Çima her pîsî dibe para me. Zarokên bêkes û ku ketî girtigehê dibêje piraniya zarokên girtî Kurd in. Sipîker ji girtiyekî zarok diprise. - Li girtingehê li we çi dikin? - Li me didin. Gava ku me dengê xwe bilind kir, an me titek ji wan xwast li me didin. Em ji tirsan re dengê xwe nakin. - Pir li we didin û îkenca pir bi we dikin ha!? - Belê. Lê wî bi destê xwe zarokên Kurd nîan dan got, hîng pir li zarokên Kurd didine, eziyatên pir mezin bi wan dikin û wan her roj xixalî dikine, bi rojan li ser xwe nasekinine, ew zarokan hemû Kurd in. Çima wiha dikine nizanim? - Ew zarokne pir ba in. Sipîker hema qemerê ji ser wî diguher e. Hevala Zîlan, îro 27 û 28 çilê 1998 a ye Rome re bi salane ku li me zûlm û zordariye dike. Hinekan dikujê, hinekan birîndar dike. Termên me ya li ber deriyê avdestxanekê, yan jî korteka genî ye. Bi sedan xortên me di Newala Qesaban de hatin veartin. Dewleta Roma re îro mecbûr ma li xwe mikur hat, gotin mixabin dewlet jî dikare aitiya bike. Gotin bi destê dewletê hatine kutine. /Foto seroka mafê mirova Eren Keskin) Lê gava ku me digot hûn Kurda dikujin? -Na digotin, ew ne rojnamevanbûn, ew militanê PKK e bûne. Serok Komerê dewlata tirk S. Demirel wiha digot; «Kes bi min re nebêje dewlet meriva dikuje. Dewleta meriva biparez e. Li Tirkiyê her merivê sinifa yekem e» Bê namus! Ka te duh digot dewlet meriva nakuje yê biparez e? Paraztine we wiha bûye, eceba kutin û talan kirine we bi çawa bû?. Kîyê qatîlê wan mêrxwazan) Vedat Aydin, Muhsin Melîk, Yusuf Ziya Ekincî, Medet Serhad, Sava Buldan , Behçet Cantürk û mêrxazên din bi dehan rojnamevan hatin kutine. Hevala Zîlan; Li gor agahiyên IHD Komela mafê mirova dayî çepêmeniyê di sala 1997 an de wan buyerna ji aliya Roma re û faistên wan ve bûne. 1 *Faîlî meçhul- 109 kes ji alîyên hêzên tarî ve hatine kutine. 2 *114 kes di girtîngeha û di binçavan de bi îkence û ledana hatine kutine. 3 *Di er de 2514 kes miriye. 4 *151 kesen sivîl karker û cotkar û esnaf hatine qetil kirine. 5 *239 kes pir bi dijwarî birîndar bûne. 6 *Wendayî 66 kes. Dayik ji bon wan her roja emiye tên ber Galata saray lisesî ye li

18

ewledê xwe digerin. 7 *336 Kesan di binçavan û girtîngeha de îkence dîtîn e. 8 *27,308 kes girtine bin çava 9 *1273 kes hatine girtine bi cezayê mezin xwarine. 10 *23 gund hatine vala kirine. 11 *11,226 kes kar û xebata wan hatiye asteng kirine. 12 *153 Komelê,sendiqa û partî hatine girtine. 13 *127 hatine bombe kirine. 14 *213 Rojname û kovar hatine. 15 *298 Rojnemavan hatin bin çav kirine. 16 *278 Kovar û rojname hatine berhekirine û qedexe kirine. 17 *Cezayê ku ji wan merivan re hatî xwastine 893 sal û 8 meh û 3 milyar perê. 18 *Cezayê ku hatî dayine û hatî birîne 259 sal 4 meh û 64 milyar 885 milyon perê. 19 *105 Ronekbîran ceza dayine û di girtîngeha dane. Nizanim li kîjan welatî ewqas ceza û tedayî têne dayin, bibe, bibe li welatên faist bibe. Dewleta Romê re jî faist in. Di dema Hitleran û Musolin, gava meriv faizim rexne dikir, meriva diavêtin zîndana û an cezayên giran didan wan. Li welatê Roma re gava ku tu Kemalizme rexnekî bikî, cezayê herî mezin li merivan tê dibirin. Ji ber ku qedexeye ku kemalizmê rexne bikî. Hevala Zîlan, Îro 24 ibat e. Wekî hûn jî dizanî di dîroka me da hertim penabarî û sûrgûnî heye û ew ketiye para me. Dewletên dagirker, em ji ciyekî avêtine ciyekî din. Em ji ciyekî sûrgûne ciyekî din kirin. Kinyas Qertel di bîranînên xwe de wiha nivîsandiye. «Ez du salî an sê salî bûm, em hati deta Haymane. Em li vir demeke kin man. Dewletê vê carê jî em ajotin Rakka ye, ji Rakka yê jî em ajotin Azerbeycane. Demeka dirêj em zozan bi zozan gerin hati ciyê xwe yî pîroz Wanê. Lê ez mêze dikim rewa me nehatiye guherandine wekî du sed salî di berve ye.» Îro dîsa wan dewletê dagerker barên me li milên me bar kirine. Me bi cî bi cî digerînin. Min ji te re qala Qampa Ertûê kiribû. Ertû bû Nînova. Dewleta Roma re destê xwe dirêa wê derê jî kir. Em li Nînovayê jî bi cîh nebûn. Tu deverên ku Rome re xwe negihîne tunen. Bi pera û mal û milk bertilê dide wan ku ma me li i ser axa xwe bi cîh nekin. Panzde hezar jin û mêr, zar û zeç ketine rê û xwe dane sînorê Ereban, alîkariyê ji cîhanê dixwazine. Lê cîhan li dijî wan kerr bûye. Guyê xwe girtine ji me re, kor bûyê çavê xwe girtine. Eger ku tu gazî dewletên Ewrupî bikî û bên petrol û axa me ji we re, hemûyê bi carekê re bibezin bên. Lê îro çavê wan, wan zar û zeçên me nabînine. Romê reî xwe mîna teyrên qer xwe dayê bende ku êrîa ser wan nitecîhên Nînova ye bike. Li bajarê Silêmaniye yî pîroz xortên Kurd ji bo wan ketine gireva birçî bûne. Ji bo ku dengê wan û rewa wan bi cîhanê gêjînin, ku pariyek nan û konekî germ bi wan din, di nava hewldanan da ne. Tu li rastiyê geriyî wê ji naxwaza, em ne hewca pere û nanê

19

wan nin jî, ma me rehet berdin destê xwe ji pistê me berdin. Axa me bese xwe me ye. Axa ma, me hemûya têr bike. Hevala Zîlan, li sala 1993 an da. Roma re kete nav axa me, em perçe perçe kirin. Gelê Kurd bi çiyan û derdetan ve direvin. Bi silahên mezin, bi tanq û topan gundên Licê dan ber bomban. eveke hetanî sibê li ser gundiyên Lice irnak, Uluderê, mîna baranê qurûn û bombe bi ser gelê Kurd de dibarandin. Ew gundiyana mecbûr man ji ber zulma Roma re reviyan. Wekî Sadamê faist li Helepçê kirî. Tirsiyan derbasa Kurdistana Baûr bûn. NY yî destê xwe yî humaniter dirêa wan kir. Bi navê Ertu qampek ava kirin. Ew alikariya însanî du û sê salan berdevam kir. Roma re dîsa kete navberê got, Em jî we çekan nakirin, hûn ê Qampa Ertûê bigirin yan jî em ê herin ji Almanya an Rusya yê çeka bikirin. Li ser ve vesilê alikarî NY î hat birin e. Dîsa pêranî û tedayî belangazî hat navê. Hevalên we gerîla û welatparêza hema xwe gihandin wan û ew hembeza kirin û xwe ji wan re kir kon. Ew di bin sîwna xwe de kirin mêvan. Vê carê jî nêzîka sînorê Îraqê Qampek bi navê Nînova qampek ava kirin. NY bûyî ne bihêsanî ew qampa da. Bi bergirînên mezin, bi qurban û heyranî ye dan. Li erî felekê bênêre! Welatê me heya em ê diçin li ber xelkê digerin, li ser axa xwe bi cîh û war bibin.. Li wê qampê ew mirovê bê cîh war mayî sal û sal nîveke man. Vê carê jî bi wan re gotin, ew ne însanên gundî ne. Ew militanê PKK ne. PKK ê vê derê wek qerargeh ji xwe re bi kar tîne. Ji wêderê jî rakirin. Niha ew nêzika Kerkûk û Musilê di bin berf û barane da dijî. Nitecîhekî Qampê dibêje; Me berdevkekî xwe and cem Kek Mesût û jê wî rica kir ku em li vir bên bi cîh kirin. Wî jî wekî Roma re got; «Ew PKK e î ne.Bi dewleta Tirk re serê me du teqelê daye. Ji bo wê ez li serî xwe tu bela çê nakim». Heval vê carê jî çûn nik Mam Celal, li bergerîn û sergerîna û wî fedî kir got; «Belê ma bên aliyê me». Wekî di straneka me de hatiye gotine. Va çiyê felek Tu me bi diyar diyar digerînî Wek qalibê sabûne me dihêlînî Hevala Zîlan, Îro 27 ibatê sala 1997 a ye. Pênc sala di ber vê du xortên Kurdê çeleng û bejn bilind, çav pan, parêzerên gelê xwe û nunerê mafê mirovan axê Xarpitê. Polîsa ew revandin pitî demeka kin termê wan 100 metro dûrî qereqolê Jandarma hat dîtin. Li gor ku ji termê wan tê zanin li ser wan îkencê giran hatine kirin. Metin Can Û Hasan Kaya bi ekleka hov hatin qetil kirine ji aliyê dijminê me va. Em li ber ahdeta wan serê xwe xar dikin. Xarpit, ne gora wan tenê bû, gora pir ehîdên me bi qimet bû. Axa Xarpitê bi xwîna ehîdên me av bû. Buday bazarî ahidê her titekî

20

yê.

Hevala Zîlan, Îro destpeka Adare. Adar meheka pîrozê ji bo me. Di vê mehê pîroz da Kawayê hesinkar serê DEHAQ jê kir. Agirê Newrozê li serê çiya yên Kurdîsatanî vêxist. Îro jî Gerîlayên me wî agirî pîroz vêtêxinîn. Em bi wan ser bilind in. Di meha adarê de zarokên Kurda azadiya xwe xistin destê xwe ji zulma Dehaq ji serxwariya Dehak xelas bûn. Di vê mehe da Mazlum Doan ehîd ket. Di vê mehê pîroz da Alî Erek ehîd ket. Dî vê mehe da oreê enternasyonalist Kemal Pîr ehit ket. Di vê mehê pîroz da Melê Mistefa li surginiyê li Amerika bi çavên payî çû ser dilovaniya xwe. Gava ku ew mêrxaza mir nizanim çi îret li kurê xwe Mesût Berzanî kir. Eger ku îro ji gorê rabe, nizanim yê bi Mesût ra çi bibêje. Min ji bo ku tu li gelê Kurd zulmê bikî tu mezin kirî?. Min tu mezin kirî ku tu bi Roma re re alikariyê bike? Xelkê Silêmaniye birçî û tazî cîh bînî? Min tu mezin kirî ku tu Sedemê faist daweta ser axa me bikî? Bi deh hezaran gelê Silêmaniyê û Hewlerê bi çiya xinî!!!!. Min tu mezin kirî ku her yek serî te êî tu bêyî cem Roma re, me bi wan bidîgilî kirin?. Min tu mezin kirî ku tu ehîdên me bifroî Roma re?. Min tu mezin kirî ku tu birayên xwe ji ser axa wan biqewtînî ha!?. Çima Qazî Mehemed ez neqewtandim? Qimeta ku wî dayî min, ma tu dizanî çi bû? Ez li erdê bi rûnitikandi nedidam. Bi keç û jinan li dî wana min sekinî bûn. Qesr ji min re ava kirin. Nanê xwe ava xwe bi me re parva kirin. Ez ji te re çi bêjim! Axê xaîne min bernade, Ez gurek dev bî xwîn bûm Ez erêk bûm. Kurê min, xêr ji Tirk, Ereb, Farisa nayê, neynûgê te hene serî xwe bi xwe bixûrîne, eger di destê Roma re re bê ê te di fîncanek av da vetisîn e. Ku sud/fede bidiya mine ji wan bidiya. ere ku min bi wan re kirî gelê me ahîdê. Hevala Zîlan, Îro 02 Adarê . Li diduyê adara sala 1994 an, dewlata Roma re îhtilalek kir li serê me. Mebûsên me ku ji aliya gelê me ve hatî hilbijartine, ji meclisa xwe bi derxistin. Hatîp Dicle, Leyla Zana, Ahmet Türk, Selim Sadak, Sirri Sakik( biryê emdin) Orhan Doan, Sedat Yurta Memhût Alinak. Ji mecilê avêtin derva. Ez ji xwendevanên me re bi kurtî dixwazim qala wê rûreiyê bikim.

21

Hevala Zîlan, Wekî hûn jî dizanî Kurda di jîyana xwe de qet ti cara li meclîsa Tirk nehatin temsîl kirin. Kurda ew temsiliya di sala 1993 an da bi dest xwe xistin. Berê temsîlvanê me Ereb, Teter an cahên mîna Hikmet Çetin, Kamuran Înan û Mistefa Zeydan,

Necmedîn Cevherî Sedat Bucak, Salih Sûmer li ser navê me diçûn meclîsê. Di sala 1993 an de gelê Kurd got, êdî bes e, va xapandin û listikên hûn li ser me dikin. Remzî Qertel, Mahmut Kiliç, Alî Yiit, Sedat Yurta Mahmut Alinak, Sirri Sakik, Feh mî iik, Ahm et Tûrk ( paê fehmî Îik poman bû dîsa çû nik havelên xwe wekî wî) Leyla Zana, Hatip Dicle, Selim Sadak û komeka din a ku navê wan nayên bîra min. Gava ku wan mêrxasên me nuneritiya xwe daxuyan sond xwarin, li meclîsê erd hêjya. Xwîka Leyla Zana bi tenê nêzika sed hezar rey standibû ji gelê xwe. Gelê me ew di hembeza xwe da veart û dilê gel de ciyekî mezin girt in. Keçan û xortan me arê re ji ber êniya xwe girtin. arên Kesk sor û zer dan ber êniyên xwe. Xort û keçan ji abûnan re destmalên rengînî diandin ji wan re. Sergovendiya destmalên kesk û sor û zer di hêjandin. Destmalên kesk û sor di berika xwe de vediertin. Kesk û sor û zer ji wan re bû kaniya êvîne. Wan mêrxasan soz û peymana ku dayî gelê xwe anîn cî. Û li meclîsa Tirkî cara ewil bi Kurdî sond hatin gotin. Ew bûyara wekî biroek avî germ bi ser serê dijmindakî hemû wek çûçikan hatin pertilandine. Vê bûyarê bi rojan û bi mehan deng da. Dijmin ev helwesat wan hezm nekir. Serok Komarê Tirkiyê Demirel wiha got;«Va sîh sala ez di bin vê çatiyê(serbane de) da me, min tu betarê elemeten wiha nedin e». Çû li ser qûna xwe rûnit. Lê tevatir nekete can wî. «Çi dikin bikin me ji vê belayê xelas bikin. Ez îro ji vê meclîsê narim tu deran». Gerîla li serê çiyan li berxwe didin e. Milîs li bajar û deta berxwe didin e. Mebûsên me li meclîsa Romê re li berxwe didin e, bi dijmin re er dikin Sal borî hat 1994 an. Serleker Doxan Güne wiha gotibû: «PKK ne tenê li ser çiya er dikê. Di meclîsa me û di nav me de jî er dikin. Em vê napêjirînin(qabul nakin)» Ne ku tenê wî bênamûsî got. Tirkiyê bi çûçik û kûçikên xwe ve bi çep û rastiyên xwe ve, bi xwandevan û agirtên xwe ve. Hemûya agir pêket. Hemû bidevkî axifîn. Li 2 Adarê 1994 an li ser me û gelê me rûreiyeka mezin kirin. Zûbeyîr Aydar Remzî Qertel, Alî Yiit,

22

Mahmut Kiliç, Nizametin Touç û Yaar Kaya serokê partiya DEP e mecburî man derketin dervayî welêt. Li diduye adarê Meclîse biryar girt CHP, RP, DYP, ANAP, DSP û partiyên din gotin em ê wan jî nav xwe bavêjin. Dewletê û Faista hatanî hîn ge der û dorê meclîsê girtin. Gava ku ew dera derv ketin. Hemû wekî çîq erea lê ser serê wan kombûn ew girtin bin çava û birin avêtin girtîngehê. Ew bûyara wekî nûça pêîn li cîhanê belav bû. Danyel Miterand ( Jina serok Komarê Fransa) Jina Saharov(.....?) ji Rusya. Namê andin pitgiriya xwe ya wan nîan da. Û Leyla wek nunerê aitiya cîhanê hat vexwandine, Li Norweç ansa wê gelek zêde bû ku wî xelatê werbigire. Lê Romê re dîsa ket navberê bi bertîl û bi sergerîn û bergerînan ew ji wê xelata k u bi xwîka Leyla Zana din, pa ve gav avêtin. Norveç jî pava gav avêt. Hevala Zîlan, Roma re û Ereban û Farisan çi anî serê me, çi neanîn ser me, ez ji te re qala du sê bûyara bikim. **Li diduyê îlonê sala 1993 an Nizametîn Touç û Mehmet Sîncar çûn Batmane li wir ji aliyê Roma re va hatin gulê baran kirine. Mehmet Sicar li wir ehît ket. Nizametin Touç pir xeter birîndar bû. **Navberê vê bûyare heftek ketê an neketê. Leyla Zana li Qiziltepê bû, êrîeka mezin birin ser ku wê xwastin wê jî bikujin. Lê bi ûnekirin. **Li 11 îlonê 1993 an, Serokê DEP ê Yaar Kaya hat girtine û avêtin zindanên xwe ku xopan bûyî ji me belangaza re hatî çêkirin. **Li 12 kanunê 94 an Serokê DEP ê Hatîp Diclê hat hilbijarine **Li bîstê çilê buroya DEP ê li Mamaqê hat bombe kirine. **Li 6 (1)ibatê Sekreterê DEP ê Murad Bozlak hatin, di mala wî de li ser wî gulê barandin. **Li 18 ibatê Genel merkez hat bombe kirne. **25 ibat 1994 an Serokê meclisa tirkî ji dewletê bi milyonan perê dizî bi lez û bez meclis kom kir û (Dokunulmazlik) hukme wan î parlementeriyê ji ser wan girt. Hemû parlementerên Kurdan avêtin zîndane. Dinya alêm li wan bû temaevan. * Tansu Çiler. Diçû li meydana wekî sega qun e witî digot, «Me PKK e ji meclîsê avêt. Hûn çi dibêjine!!!?» Hemûya bi devekî digotin bijî xwîka Tansu. Mehmet Aarê bi xwe Kurd û bê eref û Sedat Bucakê çav gûnkî, hemûya xwe kirin yek bi dêl û dêlêgurên xwe ve êrîa ser feqîr û fuqaran kirin 3000 hezar gundên me evitandin. Bi milyonan Kurd li metrepola pêrîan kirin . Hevala Zîlan, Îro 4 adarê. Li çarê adar sala 1981 an. Kemal Pîr û Hayrî Durmu bi gurubeka mezin ve dest bi gireva birçî bûne kirin Alî Erek li vê rojê ehit ket. Kemal Pir bi hevalên xwe dest ji gireva birçi bûne bernedan. Bi serhîkî berdevam kirin. Em hetanî ku hemû ehît dibin emê

23

berxwedana xwe bidomin gotin.

Hevala Zîlan, Îro 8 adarê. Heytê adar ê roja jinên cîhanê ye. Roja bûk û keçan e. Li vê rojê jinên cîhanê azad bi bûn û azadiya hindik bê ji bi dest xwe xistin. Serokê Ocaln ji bo wan wiha gotbû, «Ew gavên pêî ye cîhanê ne. Ew enternasonalit in. Ew bêmirinin, û ew wekî Alexsandra Kolanta, Klara Zetkîn û Rosa Luxsemburg in ». Yên ku jinan ditirsin wiha digotin. «Jin bi kêrî ti titî nên. Jin nizanin ku er bikin, jin tenê bermalî ne digotin». Lê, wan ders da ji yên ku wiha gotî re. Jinan xwe bi îspat kirin dan. Gotin; Em jî di wî erî da hene gotin. Têkoîna ku wan dayî, dijmin gêj û bê bask kirin. Xewê eva li wan heremandin. Dijmin li erê Dersîmê de wiha gotibûn; «Jinên wan/Kurda ewqas qehremanin. Lê eceba mêrên wan ê çawa ne?» Hevala Zîlan û Leyla, Guler! Va hezer salê ku li ser jina er heye û er tê meandin, li ser jina zulm heye, tedayî heye. Dibêjin jin egsigin, bi tu titî nizanin. Tu jinekî di ciyê xwe de rûn e. Dagirkera, hertim jin di bin zûlma xwe de girtin û li wan dan, li karxana û li ciyê kar biçûk dîtine. Di sala 1857 an wan dengê jinên cîhanê bilind kirin. «Em ne kolênî gotin. Em koletiye qabûl nakin. Bes e we canê me xwar û em rûhî xwe teslim we nakin. Bi qasî mafê we mafê me jî heye. Em jî 8 saatan kar bikin». Jinên qedirbilind û ronekbir û zana hatin ba hev li hembera zulma ku li ser wan dibe, serê xwe rakirin. Ev roja 8 adarê kirin roja jinên cîhan e. Wekî serok gotibû; «Jin gavên pêiya me ne. Bi we er dest pê kir. Hûn qehreman derketin. Hûn jî gavên pêiya dîroka me ne got". Li her civakekê û di dîroka gelan de pêeng hene. Zîlan, Leyla, Guler, Gulnaz, Bûka welat Zekiyê Alkan, meryem Çolak, Elifê, Dibistan, Azîmê, Rehîmê, Didar ensoy, Ayê Îdil Erkmen, (tirk) bû. Ez ji we re bahsa wan jina bikime bi kurtayî. ALEXSANDIR KOLANTÎ - 1872- 1952 Keçeka Rus bû. Li Petersbugê hatibû dinyayê. Ji maleka pir bi esil û dewlemend bû. Ji wê pirisîn gotin: - Tu ji maleka dewlemend çima tu xwe tevlî karê wiha dikî ? - Li dor pa min ewqas birçibûn û tazîbûn, tedayî nexwaî, bêheqî û zulm heye, ez dê çawa mutlu bi kêf bibim. Ez a çawa teva wan ne bim. Ez jî parçek ji wan jinanim. Wê dev û derlingên xwe hilmatin teva erê 1917 an bû. Ez a goreva bikim di nav partiya Bolevik da cîh xwe girt. Di nava partiyê da heq û huqukê jina parazt. Jin çine, mêr çine got? Têkiliya di navbera jin û mêran da tev ji bin va guherand. Hemû mafên jina bi dest xwe xist.

24

KLARA ZETKÎN 1857- 1933 Li Almanya hat xwedê dane. Bi rastî jineka navnetawî bû. Ji bo jina di sala 1889 an de li kongira Enternasyonalista duyemîn de, li ser keda jinan axaftineka pir tûj kir. Wiha got; «Xelas bûna jina di têkoîne re derbas dibe. Hetanî ku sosyalîzm nayê, jin xelas nabin». Bi sosyalizme baweriya xwe anî, bi hevalên xwe re bereber er kir.

ROSA LUXSEMBURG 1871- 1919 Li bajarekî Polanya Lubinê hat xwedê dane. Ji maleka ne xizan û ne jî dewlemend bû, di rûnê xwe de diqijlî orta halî bû. Gava ku xwendevan bû, hemû pirtûkên Lenîn û Marx xwandin. Ew ên li ser jinan ba tehlîl kirin. Li wê demê Ewrûpa Amerîka çekên pir giran û kimyasal firotin welatên xizan. Bi wan re wiha digot « Tu mafê we tune ku hûn çekên xwe li ser karker û gundiyan bi kar bînin.» Girîngî da ser yekitiya karkerên cîhane. Xwediyê fabrîqên çekan ji wê tirsîn. Di sala 1919 an ji aliyê polîsan ve bi hovitiyek mezin hat kutin. Mêjoyê serê we perçiqandin. Jin dane tirsandine. ZEKIYÊ ALKAN- BÛKA KurdA- 1966- 1990 an. Zekiyê li Zanîngeha Erzîngane dixwand di sinifa çar da bû. Di sala 1990 da Agirê Newrozê bi bedena xwe xist agirê Newrozê hîng jî getir kir. Li ser sûrê(kela) Amedê agir berda bedena xwe. «Agirê Newroz bi qir û qalan vênakeve û ge nabe. Newroz bi rûhê merivan, di bedena mirovan de bilind dibe». ji me re bû mealê. Li Baûr peykerê wê xezalê çê kirin. Gava ku keç û xortên me dizewicin c ara pêî diçin ber peykerê wê. Serê xwe ji têkoîna we re xar dikin û li hember wê rêz digirin. Ez jî dibêjim; Her bijî bûka Kurdistanê. Em li ber têkoîna te serê xwe ditewînin, dibêjin. Helbestek ji Xwîka zekiye re.

ZEKÎYA Min ji darê pirsî; Tu ji çi ditirsî? Darê gotî; Ew bivrê ku Destê wî her ji darê ye Birîna wî pir diêvîtê

25

Min ji rihyan dibirtî û dilekî kelêît... dihincît Diket parî bo Êtûnî ************* Min ji sindanekî pirsî; Kîjan çekuçî Hêza wî ya girantir e? Sindan her ma Li dû zendê kawayî nêrî Paî gotî; Çekuç ew e Serê zordana bikenît Ji nav kuloxê Sultanî bipeqînit mej û xwînê ********** Min ji Ehmedê xanî pirsî; Kîj helbestê Ji hemûyan gelek pirtir Cerg û dilê te hêjande? Xanî ferhenga helbestan ser û bin kir Hemû xwandin Paî ji dil Axînek hilkiand gotî; Ew helbesta min vehandî Ji ledama dilê Memê û benda devên zulfa Zînê. ************ Min ji Zînê pirsiyar kir; Kîjan agir Ji hemûyan gelek pirtir pirî germ û tîhn tir? Zînê hûrik Li mabeyna Her du çavên Memê nêrî Axînek jê hat gotî; Ax...! ewitîm Bi pêt û guriya evîne. ************ Dûmahiyê Min agir dît û jê pirsî. Hinde sal in Kurdan tu kiriye nîan û Hemû ser sal Newrozan Te diperêsin Tu na bêje;

26

Li nav hemû Kurdistanê Di nav perestgeha te da Ji nav Kurdan Kî miradê? Agir geriya Ji nav kevl û xwelîya gundan Geriya.... gerya.. Hat geht Diyarbekirê Li ber derê Danîgeha pizîkî da Ji dil qîjand hawar kir; Ax ... Zekîya Zekîya..... Zenkîya. M. Mayî ZEYNEP KINACÎ- ZÎLAN 1972 ­ 1996 Zîlan! Tu her tit bûyî. Te deriyê têkoîne vekir. Tu bi nivîsan nayê îfade kirine. Tu tekoînî. Tu Leyla Qasimî. Di sala 1996 an de li Dêrsimê xwe teqand, bi dehan eskerê dijmin kutin. Ew roja ji gelê Kurd re bû ronensasekê. Apo di dû wê bi dehan nivîs li ser wê nivîsandin. Li ser wê bi sedan kilam hatin sirandin e. Bi dehan helbest hatin nivîsandin e. Zeynep ji Melet ye bû. 25 cotmehê 1996 LEYLA KAPLAN îro hevaleka ma din17 salî di dilê dijmin da li bajarê Edenê xwe teqand. Edena xopana ku ji me re bûyî ciyê sûrguniye û ciyê muacirî ye. Leyla bi dê û bavê xwe re goça Edene dike û li wir di êwir in. Birayekî wê ji aliyê faitan ve tê kut in. Ew rûreiya dilê wê pir diêîne. «Êdî jîyan ji min re hereme» got. Bi hevalên Gerîla re dikeve têkiliye. Derbasa ba wan dibe. Diya wê li ber wê digere ji bo ku neçe. Lê fedê nake. Dayê îrê xwe li min helal bike. Îro birayê min kutin, sibê jî bên xwîka min bikujin an min bikujin. Diya xwe ret dike. Bavê xwe diçe Îzmirê ji bo ku bixebitê. Leyla ji maleka pir xizan bû. Tendûristiya diya wê jî ne ba bû. Gava bavê wê li Îzmirê dibihîze û tê mal nagirî. «Wê deynê xwe yî partiye da» dibêje. Dengê ahdeta wê, geht Hewlerê, Silêmaniyê. Di Kirmanah geht. Diya wê rea xwe girêneda Xwîk û birayên wê di dû wê negirin. «Leyla u ê di quncekî dilî me de raza ye» gotin Serok ji bo wê wiha got:«Leyla bona welatê xwe ezraîl bû».

27

LEYLA QASIM 1950- 1974 Di wî erî bi pîroz da gorava ku ketî para jinan wan, wan ew goreva pîroz dîtin û bi kêf û eq kirine. Leyla Qasim ji Bajare Kerkukê bû û li wir hatibû xwedê dane. Ew bajarê me yî pîroz Kerkuk û Musul îro ji aliyê Sedemê faist ve tê tazî kirin û elandin. Xwediyê wê axê ji ser wê axê bi darê zorê tên derxistin, li dewsa wan Ereban tînine bi cîh û war dikine. Xwediyê wê axê li nav welatên ereban welatê Roma re û welatê Faris hewcaya nanê ka tisî kirne. Leyla Qasim bi dê û bavê xwe re tê li Baxdayê bi cîh dibin û xwandina xwe li wêderê diqedîne. Ew dibê Mamost e. Lê ew dizane mamostetî ne ji bo wê ye. Gava ku ew ê li xwendina bilind bû, ew bi dizkî diçe dibe nunerê partiya PDK e. Partî gorevekê dide ber wê û bi sê hevalên xwe din ve dikevin nava munaqaê û dibêje wiha nabe. Ereb har bûye gund û bajarên me diewtine. Wekî ku gurê ku bi nav keriyekî ketî hemûye qir dike. Titêkî zindî bi can cihnine. Çi tê ber wan ew wî diewtînin û dikujine. Naben jin zar û zeç pîr û kal. Em ê bi çalakiya xwe dengê gelê xwe yî belengaz bighêjînin cîhanê. Ew bi kêfxweî vê biryarê qebûl dikin. Bi hevalên xwe va plana çê dikin ku balfara ku ji Baxdayê rabê birevînin. Her titî dîsa di ber çavên xwe re derbas dikin. Ew çalakiya wan têkdiçe. Hemû tên girtine. Bi îdamê tên ceza kirine. Di sala 1974 an de. Ew mirine hembez dike. Bijî Kurdistan. Bijî Berzanî Bijî PDK e Bend davêje stûyê xwe ehîd dikevê. aîrê nemir Cegerxîn li ser wê helbestekê dinîvîse. LEYLA EHÎD êr, êre mêre yan jin e Nîan bi dest, Leyla min e Polayê dil wek hesin e ! Leyla kiyê ? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e... Leyla min e, Leyla welat Wê dil li min kir ar û pêtî Mizgîn li Kurd roja me têt(hat) Dijmin ji tirsan ma ye êtî Leyla , çiye? Leyla jin e Leyla min e. Leyla min e...

28

Stêr ji ezmana hate xwar Zer bûn li min bax û bihar Rabin ji xew ey xwendewar ! Tev mêr û jin bibin iyar Leyla kiyê ? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e... Daser te taca Erdeêr, Navê te dinvîsim bi zêr. Jin nû dibin wek êr û mêr. Leyla çiye? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e... Leyla keç Mit û Meda Canê xwe da di ber me da. Bijîn heçî ko canfida, Xwe bin ji te jar û geda. Leyla kiyê ? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e... Leyla çiraxa ev re e, Wê rû li Kurdan kire ge e. Kutin bi me Kurdan xwe e Zordarî êdî name e ! Leyla çiye? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e... Be wê li Kurd ron bûye ev, Jin bûne wek Leyla me tev. Êdî em nema hêjaye rev. Ey Kurd de desta bidin hev ! Leyla kiyê ? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e... Pir ermê ey xortên ciwan ! Keç bêne kutin pehlewan, Hûh (wîn ) jî temaekin li wan. Rûmet çiye ey xwendewan ? Leyla kiyê ? Leyla jin e

29

Leyla min e Leyla min e... Leyla bijî, sed eferîn, Ji bo me bûye ol û dîn Dîsa li min derbûn birîn, Hetta cegerê min bûye xwîn ! Leyla kiyê ? Leyla jin e Leyla min e Leyla min e.... Cîgerxwîn- Diwana 6 a. AZÎMÊ DEMIRTA- ?-1985 Azîmê ehîdê di erê serxwebûn û azadî ye de, ehîda ma ewil bû. Ew di wî erî qirêj da, ji gelê xwe re bû sembola er. Azîmê ji Dersîmê bû. Li qeza Nazmiyê hatibû xwedê dan. Ji maleka pir xizan bû. Di vê têkoînê da hetanî dawiyê bi dijminê xwe re er kir. Li ser beden û rûhê we Zîlan, Leyla Guler, Berivan, Ronahî mezîn bûn. Hevala Azîmê di sala 1979 an de tev refên Gerîla bû. Di sala 1985 an de gehtê ahdeta xwe. Ez îro mizginê bi xwîka Azîmê dim. Hevalên te li 04/05-2010 an da avêtin ser qereqolê Sariyalê Nazmiyê gelek esker di wî erî da hatin kutin. iyara xwe ew bû. "Em agirdê Azîmê ne. Em wê bi bîra we têxînin" REHÎMÊ KARAHAN 1961- 1985 Xwîaka Rehîmê ji Dersîmê bû. Li Mazgirtê hatibû xwedê dan. Ji maleka pir xizan bû. Di malbata wan da gelek welatparêz hebûn. Bav û kalên wê li erê Dêrsîmê ehîd ketibûn. Ew jî keçeka mîna xwîka Azîmê dest bi er bû. Ji tu titî ne ditirs î. Wê bi hevalên xwe re wiha digot. «Min ji ava çemê Munzur av bi tasa li ber destê Seîd Riza vexwari ye. Rûhê Bes ê di bedana min daye. Ez bî eqa welat dijim. Ax...! xwaskek hûn jî bi wê eqê bijîn û bi wê eqê er bikin» . Digot. DIDARENSOY 1940- 1987 Di sala 1940 î da gava ku Hitler Yogoslav ya dagir kir hatiye xwedê dane. Bi eslê xwe jineka Arnavut î ye Li erê ku li Yogoslav nav hev de dibûyî ciyê xwe girt. Wekî muacir hat li Stanbulê bi cî bû. Wê erê Hitler dîtibû. Wê rûyê faizme yî bi qirêj dîtibû. Faizm çawa gela dihelîne û dikuje dizanî bû. Bi gurubek jin ve bi baweriyeka mezin girtîngeh girtîngeh digerîn. Bi dadgeh û dadgeh digerîn doza hevalên xwe diopand. Rojekê dayikên girtîya dan dû xwe hat hewoyê meclîsa Romê re. Ku dengê girtiyên ku îkenca li ser wan tê kirine bi faitên di hundirê meclîsê de bigihin e. Ji aliyê polîs û eskeran ve hat bin çav kirine. îkencê û tedaye mezin dîtin. Wê wiha got, «Ew li

30

girtiyan jî wiha dikine» Li yekê îlonê 1987 an agir berda bedena xwe xwe ewitand. DURUN! Bekleyin biraz! Didar ensoy geçiyor sokainizdan bakin! pencerenizin tam altindan sarmaiklara sürünerek. Tarayin saçlarinizi,Gömleinizin yakasini düzeltin ve dik durun. Maltanizdan, avlunuzdan geçiyor Didar ensoy Parmakliklari kaniyla eriterek... ... Bekleyin biraz, bekleyin! Hereyin sirasi var! AYÊ ÎDIL ERKMEN 1971 - 1996 Xwîka Ayê di sala 1971 an da li Stanbolê ji dayik bû. Gava ku ew li Ûniversîtê bû, di nav hevalên xwe de pir bi qîmet û qedir bilind bû. Ji îdolojiya xwe pir bawer bû. Baweriya hevalên xwe kiand dibû ser xwe. Di sala 1990 da dest bi karê kulturî û çandî kiribû. Di merkeza kultur Orta köyê de xebitî. Grubeka anoya pêvê rû saz kiribû. Det bi det digerî listikên xwe bi dar têxist. Ji Ewrûpa ji turna xwe zivirî bû. Polis li ser wê kovara TAVIR ê sosyalista dît bû. Ji bo vê sê sal ceza dane wê. Yanzdê mehên xwe mabûn ku ji hundir derkeve here di azadiya xwe bigihêje. Wê wiha got; «Ne hewceye ku ez îro girtingehê derkevim sibe bêm". Agir bi bedena xwe xist. Ji xort û keçên tirk û Kurd re bû sembol. Li 26 tîrmeh 1996 an ehîd ket. Jina ewila li gireva birçî bûne ehîd ketiye. REHAN DEMIREL - (SOSIN)1992 Rehan li Mêrdînê ji dayik bibû. Bi dê û bavên xwe ve hatibûn li Îzmirê bi cî bibûn. Bûn nîtecîhe Îzmir ê. Ew goç bûna pir li zora wê diçû. Elbet ne hêsane ku merivekî ji ser axa xwe û ji gundê xwe bi darê zorê barbike. Ew rûreiya polis û lekeran li wê û malbata wê dikirî dilê wê berva welate wê kir. Rojek polîs tên malê wan ji wê pirsan dikin. Ew bi pirsên wan dikene. «Ma ez xaînim tu ji min dipirsên wiha pirs dikî. Here li welatê me cah pir in ji wan bipirsê bi vî rengî bike». -Diya wê dibêje keça min tu çi dikî? -Here, me bêje tu çi dikî, ez dizanim ez çi dikime û çi dibêjim. Wan kûçikan çi xwe daye me, ji me nestandine. Rehan bûka delal. We jî mîna xwîka Zekiya agir bi bedena xwe xist. Hebûna xwe bi dijmin da îsbat kirin.

31

Ew dengê mazlûm û belangaza ye. Ez Newrozê bi can û xwîna xwe pîroz dikime. Silav ji te re ey serok. dibêje EVA NEWROZÊ LI ÎZMÎRÊ AGIREK BILIND DIBE; EW AGIRÊ NEWROZÊ BÛ. RÛHÊ REHANÊ BÛ. Belê keçê delal tu bûyî meala Newrozê. M. Zakir Kayan li ser ahdeta wê helbestek nivîsandiye. Ez ji xwendevanan re li vir binivsînim. REAN Rean Çav re ê Roja bedew. Dilê min çiyayê Etnayê Bi xem e pênûsa min Birîn kur im xwîka delal. Bira ev pirtî pirtî be Rean Îzmîr warê xelkê ye Ciwane. Gulê nezanîne!... Çawa bi peyvim ku Evîna te bînim ziman Agirê dilê te volkan e Rean ! Çiqas bi anse welat. Evîndar tu yî orea bejin zirav ! Zore xeribî ! Tu Xatûna Mêrdîne. Bi nav û dengî îro ûnda Rean ! Serê welat xwe be. Bira kor be Neyarên te rê hevalê. Te bîr nakin tu cara em. Tu di dilê me dayî Heta mirine bawer ke Agirê Newroza me yî Rean. Rean bala xwe didim mirine Ji her aliyî va te Ji bo gika na Ji bo hineka tê. Bayekî dîn im dibezim li tenita Sîpanê. Hezar gul e bihna min Ji hembeza serhildanê têm Xema nexwe Amedenê ji bo rizgariyê lawên Qadî Mihemed ehîda bihûta winda Rê hevalê!..

32

Ji bo te re girêda welat Çiqas wate û girîng e Ew agirê ku radibe ji can û giyanên te. Bi te en dibê Newroz. Xwîka nitiman ê. Em bi te anaz in bawer ke Rean. Agirê Newrozê dawiya zulmê ye. Agirê beden û giyana te. Encama têkoîn serfiraziya gel e Delaliya dayika xwe. Îro agir bi axîne e Axîn û fîxan dike ev ! Bîstê adarê pirçî û made ye wax ! Rean!... Dibêjin qedexe ye Qedexeye li welatê te cejn û dilan !.. Bakirina mehala, dardakirin e Dîrom, serhildan qedexeye xwîka min !.. Riya mirinê ye Bi bîranîna ehîdên rizgariyê. Çûyina ser gora wan qedexeye Rean... Suç e welat parazî. Stêrka Medyayê. Bira agir erm bike Bira fedî bike zulm û xwînmêtî!.. Tu meala aitiye. ervanê yekîtiyeyî tu ji ezalda. Bi navê te yên pîroz bin Newroz. Agir ji bo te vêkevin tim û car. Yên bi navê te gurr be têkoînan ervanan. Em ê ji te re bibêjin xwîka kawa. Em ê peykerê te çêkin Di dilê xwe de; Wêneyeke bê mirî nî tu !.. Li hember zilmê.. Em perestê Dahw û doza te ne wax ! Rean. Rean xem kê im ! Dil xerab im !.. Lê bi hêvî me ez . Birîn hezar in bawer ke. Bîstê adarê ye bê xew im. Bi gul û ge im carana; Carna jî dilê min Xwîn diheriqê li ber xebera bar ûdê ! Mirî û mest im. Agirperest im.

33

Rean perest im ez !... Îro encama dawiyê ev Ya dest pêkirinê ye ev hilpêrîn. Ev hilpêrîn or re e Rean ! Eyan e bi min ve Evîn kî ye, evîn dar kî ye. Bilbil ji gulê çawan hez dike dizanim!.. Navê mirinê çi ye gelo ? Navê hez kirine kê daynî ? Çi armanceke xwe ewitanddin? Ez ha ji bayê xwe fida kirinê he me Î.. Welat tune be Wateya jîyanê çi ye. Nêzîk nebe pêroj xwe ewitandin çi ye!.. Em birîna te nas dikin. Welat bin destê Kul giran e ehîd pir in li diyarên bihûta winda Xirab e dem. Lê nêzîkî serfiraziyêne em. Tu bi ken be keçika or revan. Em êdî natirsin ji Rom û Ecem ! Guliyê te xençera dil. Em ê destanan binivîsînin di dû te. Yên Were xewna te dengê me bawer ke. Me navê te danî agirê Çav û birûyên te pelên ev ê. Xera be Îzmîr, ava ne be Rean! Deng bike? Bibê armanca te gelê Kurd. Bira lê keve defa hewarê di evê de. Pêwîste ku rojavayê de destpêka serhildan. Girîngê ku bibe pelotên. Birûska agirê ji te davê. ehîda or re ê. Bi agirê te bûye xwenas ev Newroz. Em ji bo we xatûnên welatperêz Bûne evîndarê agir. Ji bo we ye ku Me gi agirperest in wax ! Rean. Rean. Sorgul î, Sor î, Sotikî Meela têkoîna gel î tu. Agirî!..

34

Tu çireka bê mirin û netemirî. Gula evêyî yu. Evîna dilê ervana yî xwîkê. Delîveke girîng ji gel re. Desmala hêstirên dayika nitîmanî tu. ervanî di serêser de keçikê. Wek bav û kalên xwe. Bi ûmanî; Bê mirinî lê bi mirin î. Mehela navê te emala evê yî tu. Heft gurçikî. er î, piling î ey gula Zagros ê. Sipas darin ji te re sed hezar carî. Lê ewqas jî birîndar in gîrodar in Ji bo te em . Mirina te gernasiyeka bilind. Zûriyekî jiyan kuj e Xwe ewitandina te, Dev nagerê. Naxwaz dil. Tilî û pêçî dihelin ku Genasiya te bînin ziman. Pênûs naxwazem tamî nade; Doza te biweîne li cîhan. Xem û xuseyên dilên me. Ye Rean !.. Ciwanê. Îzmîr jin bav e ! Xerîbê, mêhvanê. Dûr e nitiman. Em dizanin pêvîst nîne ji te re Dûrketina welat; Çiqa dûr bî ewqas nezik e nitiman Di dilê xwîka min deEvîndareka rê rastî tu. Xwe fahm dike ji nalîna welat. Yên zulmê biewtîne agirê dilên te. Hêvîdar im Bendewar im ku Mirina te bibe serhildaneka mezin, dixwazim her sal Bîst û bîst yekê adarê Bi navê te pîroz be. Cejna Newrozê Te têxe bîra me wax ! Rean. Rean Re e ev

35

Wek porê te. Çav û biriyên te Kerkera welat Bi pesna yî tu bawer ke Êvar e. Zilim karê Îzmîr. Xwe perast in mirovên wî bajarî. Kî li kî ye. stêrk ne hiyar in xwîka min. Hewarî tune. Hay ji te nîn e dayika dilbi xwîn. Çawa bike baê qijik. Ji bo welat be jî Kes xwe hez nake tu xwe biewitînî bi agir. Gula Newrozê. Tijî derd û kul in dilê min. ehîd ketina te. Bê mirin xwe nîne dilan Ji dil rakirina tirsê ye dizan im. Dizanim lê ! Dîsa dilê min tema nade ku Pêçiya te xwîn be ber bihêra aîrê. Naxwazim mirin nehêle ku Bi mirazê xwe anebî Rean. Pêvîst e er kirin Ji bo pêva çûy in û demajoyeke nû. Dermane dila serkeftin Tilsime yekîtî li hembera zilmê Xwe nasa Newrozê Ji destê xwe ewitandin hat. Neyar ji bo te negirin dizanim. Neewitê dilê dehaq Lê xweewitandina te Serhildaneka mezine. Ji pîrtûka Zahir Kaya bihuta winda. BEDRIYÊ TA - RONAHÎ- 21 ADAR 1994. Bedriyê Keçeka Gurgumî(Mara) bû. Bedriyê agirê Newrozê navnetawayî li Almanya agir berda bedena xwe. Min ew agira ji KAWAYÊ hewdem Mazlûm û Zekiya, Rehan stand. Li kêleka wî agir ez nesekin im. Min xwe avête nav wî agire ku li welatê me vêdikeve. Min ev agira ge kir û bilind kir. Ez dewlata Alman protost dikim ji bo ku çekên giran difroe Roma re. Rom jî bi wan çekan gelê me qir dikin. Ji devê Bedriye- Ronahî nama ku di dû xwe

36

YAAM Yaam her zaman oldukça amansizdir Yolsuzluu, istisnalarî hiç bir zaman için tanimaz Uzaklardan hizla ezip geçer Pimanlik îzlerî yürekte ateî alevlendirir Yaam benim için PKK' de Özgürlük ve güzellemenin savaimidir Yolsuzluu, amaçlarî ate dansina Çevirir Hizla hedeflendirir ve gerçek sevgiyî Öretir Gerîde birakilani îrdeletir Muhakak da gelecekte damgayî bastirir. Bedriyê ta- Ronahî NILGÛN YILDIRIM - 21 ADAR -1994 Nilgûn hevala ehîd Bedriyê Ta bû ew bi ev û bi roj li cem hev bûn. Xwarin û vexwarina wan digel hev bû. Ew du rûh bûn. Kesek bûn. Gava yek dikete tengasiye, ya din jî dikete tengasiye. Gava ku pozî yeke xwîn dibû pozî ya din jî xwîn dibû. Wekî du xwîkan bûn. Di destî hev da sond xwaribûn. Miriniyê me ji bi hev re bibe digotin. Aynên jî wiha bû. Bi Bediryê va xwe li Almanya di nav daristaneke de ewitandin. Yek Dêrsîmî bû yek, Yek Gurgumî bû (mu)

GULER OTAÇ - BERMA .1967-1996. Li sêwazê bi heval Kendal ve agirê Newrozê pêxistin. Gotibû; em ne tenê li Kurdistanê ne. Em li her derên ku Kurd dijî ne. Em ne dûra Romê re in. Em bi çalakiyên xwe nêzîka Anqerê li kêleka wan nin. Û agir berda bedana xwe narîn.. Hevala Zîlan, gava polîsên Romê reî faist keç û xortên me bedew dibîne, ji aliyekî rê diçe aliyê din, ji tirsan re. Dibêje ew bombeye zindî ne.. GULNAZ KARATA- 1992 Hevala Gulnaz wekî stêrkeka ezmana bû. Rê nîanî me dida. Hevalan bi wê re digotin neqa çiyayê. Rûyê wê yî kenok, dilnerm, hevalbendiya wê di ser re tune bû. Ji gorevekê dibezî goreva din. Dilê kesî qet li wê nema. Ew ji me re bibû mînak. Di sala 1992 an da ehîd ket. Hevala Gulnaz, hetanî qurûna xwe dawiyê bi dijmin re er kir. Teslim nebû û xwe çîye de avête kendalên kur e bêav.

37

Wê her tim wiha digot: «Ez li warê Xec û Siyabend im. Xecê xwe jî bona eqa xwe avêt e newalên kur. Min jî ji bo eqa welatê xwe avêt e newalan û ez îro mêvana Xecê me». Bi eslê xwe jî tirk bû. Hevala Zîlan, Îro 8 adarê 98 a ye. Îro roja wê ye. Va rojê pîroz li we û li hemû jinên cîhanê pîroz be. Derva sar e. Zivîstan bi hemû hêza xwe didome. Berf dibarê bi kulî kulî. Sermayeka hika ku rûyê meriva diqelîne li derva heye. Birçî bûn, tazî bûn, nexwaî û tengasî heta navê ye. Li Qampa Nînovê. Penabarên qampa Nînovê, berva sînorê azadiye bi ser bilindî û serfîrazî dibêzin e. Wekî tu jî dizanî gelê Kurd tu caran serê xwe li ber simên dijmina xar nekiriye. Serê xwe dane, lê erefa xwe her tim paraztine. Hevala Zîlan; eref di dilê merivan daye, eref di hundirê merivan daye. Merivên bi eref û haysiyet merivên azad in. Îte penebarên Nînovaye di vê qonaxê dane. Ertû bû Nînova. Ya Rojekê jî bi welatê MEDya be. Bi welatê Mazluman be. Mirovatiye li bajarê Nînovaye dest pê kir. Nînova beika medeniye te ye. Nînova kela zulmê ye. Nînova merkeza talan û weran kirina Kölecî Asur yan bû. Nînovê Paytexta Koleciyan bû. Li vê derê curbe cur zulm û tedayî dihat kirine. Gava ku Nînova ji destê Asuryan bi derket, ket destê Med a Qesir û serayê zulmê hatin ewitandine û hiweandine. We rojê ji gelên Mezrabotan re cejn bû, ayê bû. Ew qesr û sarayên ji bo zulmê hatî ava kirine agir berdan e. Ji wî agirî tu hatî meydane, derketî. Ew agirayê herkesî biewtîne. We rojê herkesekî ji hundir ve nefeseka kur kiand. Bi azadî û serfîrazî razan. We rojê çirûska Kawa zivirî bû agir, di dilê zulm karan, dilê talan karan, dilê xwîn xwaran da ewitî. Aityê li vê rojê dest pê kir. Aitî duh daxwaza me bû. Îro jî daxwaza me ye. Gelê qampa Nînovayê îro di bin zulma Ereb û tirkan daye. Nînova pir caran hat dagir kirine. Keçên mîna we. Lawên mîna Mazlum, Agit, Serokên mîna birêz Abdullah Öcalan, êx Saidê kal, Îhsan Nurî Paa, Alî êr hatin Xwedê dane li Mezrabotan. Ew dergûên Mezrabotanin. eref û namusa xwe ne dane ber lingan. Ew betone ku li serê çiya ye Arartê hîik bûyî û bûyî kevir, bi destê we hat helandin e. We xwîna xwe ji bo wê axa pîroz rijand. Hevala Zîlan, Îro li dewsa Kölecî Asûr, talan kar Asur, xwîn mêj Asur Romê reî girtiye. Ew agirê ku Asûr li ser gelên Mezrabotan dikirî. Îro Roma re li serê gelê dine herêmê dike. Lê titê herî giran çiye ma tu dizanî? Bi çekên birayê xwe bêyî kutine. Mesût dijmine gelê Kurd dewata ser axa me dikin. Sebep? Sebep hêsan e. Apo'ciye bên e. Ma li dewsa wan romê re bên, belkî rûhekî din bi me de. Romê re dîsa dêl û dêlêgurên xwe kom kirin. Wekî dînazora êrîa ser PKK e yî ya dikine û kirin. Tê bêyî PKK e yî ji ezmanan da hatine, ne gelê vê herêmen e? Hevala Zîlan, Dîrok pir caran bûye ahîda penaberiya me.

38

Di sala 1975 an de têkçûna Melê Mistefa. Bi milyonan Kurd li ser axa xwe kirin penaber û hevca pariyek nanê Roma re kirin. Bi salan li sînorê Romê re pan. Birayên wan nanê xwe bi wan re par ve kirin. Pir dûr neçe. Di sala 1988 an ji ber zulma Sadem ê fait. Gelê Bakûr bi pêncsed hezar zar û zeç, pîr û kal, bûk û xort bi çiya ketin. Bi çil hezaran kal û pîr, zar û zeç çiyayên me ji xwe re kirin goristan. Romê re bi darê zor ê gundiyan û cotkaran û karkeran dike Koricî û cahan bi aliye xwe têxîne. Peneberên Nînovê hemûya bi devekî gotin; «Berxwedan jîya ne. Em bimiren jî Em bimînin jî Em ê li ser axa xwe bimirin Û li vir filîz bidin». Gerîla li wan xwedî derket û wiha gotin; «Berxwedana wan jiyana me ye. Êdî tu kes nikare Nînovayê biewtîne. Em xwediyê Nînova ye nî». Hevala Zîlan; Romê re di dawiya sala 1992 û dest pêka 1993 an de biryarek stand di nav xwe de gotin «Wiha bi sernermî Kurd nen xelas kirine û dawiya wan jî nayê». Wan jî dizanin sala 93 an bibe sala ji PKK e. Bi hezaran gund weran kirin. Bi sêsed hezaran gundiyê belangaz ji gundê wan ajot in. Li metrepolê Tirkîye yê perîan û elpêze bûn. Û qirara 15,000 an jî derbasa Baûr bûn. Li Qampa Haftanîne bi cîh bûn. Di bîn sîwana Yektiya Amerîka(NY). Romê re bi bertîl û bi xapandina Yekitiya Ameriqa kiand aliyê xwe, ew li wir jî rehet bernedan. Vê carê jî di sala 1994 an de li herêma Ertûê bi cîh bûn. Di nav elpezî û jiyaneka pir dijwar da. Vê carê jî ji aliya KDP e va konên wan belangazana hatin gulê baran kirine. Hûn PKK e ine. Di navbera me û PKK e yan de er heye. Ew ji wir jî dan bi bar kirine. Em herin ku efendîno!!!? gotin Gava ku hûn biçin derna, hûn bêne xeberê bi me dine. Bêxeber hûn nikarin ciyekî din da herin. Wan li berxwa dan û ew derna axa bav û kalên me gotin. Hûn me bikujin jî em naçin tu dera. KDP û T.C ve listikên xwe kirin yek. Ew derxistin ji axa bav û kala. Di sala 1997 an li ser paralela ji aliyê Amerîkan ve tê parastine bi cîh bûn. Ew dera jî ji wan re ne bû war. Partiya me li wan dîsa li wan xwedî derket. Bi rojan ji Mam Celal bersiv nestandin ku derbasa herêma Silemaniye bibin. Bajarê Silemniya di dîroka xwe de gelek gel li ser axa xwe kirin mêvan. Lê gava ku dor tê me em destûrê ji Mam Celal bê girtin!. Hevala Zîlan, Îro 30 cotmehê 1998 a ye. Di vê mehê da sala 1985 an Kalekî bi karê kulturu û hunerî westî. Bi çavên payî çûyî ser dilovaniya xwe. Min Kurdistan nedî!! 'Ez bi derdê walata xwe û pûç bûm' digot. Kalekî bêhal û hêvî mabû. Ew jî li dervayî welat û li Rusya çû ser dilovaniya xwe di dûv xwe bi dehan kitêb cîhtin.

39

Qanatê Kurdo: Yek ji baskên çanda me ye.

Merg û jîn mîslî sêber û taw e Ewî baqî bimînê her naw e Hecî Qadirê Koyî Kurdnas Qanatê Kurdo. Akademîsyen û nivîskarê Kurd-Êzidî yê ku di sedsala 20. de, di heyama Yekîtiya Sovyetê de, wekî gelek akademîsyen û nivîskarên endamên nifê xwe, di warekî berfireh de, ku ji kurdnasî, zimanzanî, zargotinzanî, ferhengzanî, etnografya, dîroka wêjeyê, olnasî û çanda Kurdan pêk dihat, birrek berhem afirandine. Bi raya min, Kurdo, di dîroka nûjen a çanda Kurdan de, ji awirê xebatên li dû xwe hitî û diyarkirina riya ku çanda me tê de biçe ve, pêwîst e mîna Heciyê Cindî, Celadet Bedirxan, Kamiran Bedirxan, Erebê emo, Emîn Zekî, Eladîn Secadî, Gîwî Mukriyanî, Evdila Goran û Cegerxwîn bibe mijara lêkolîn û tezan û yek ji wan kesayetan e, ku nirxên wan ên berra hê jî bi tûnî nehatine naskirin, lê hemû jiyana xwe gorî ziman, çand û wêjeya Kurdî kirine. Evdila Peêwê ku yek ji mezintirîn helbestkarên me yên sax e, di saxiya wî de, sala 1974'an, Qanatê Kurdo nas kiriye, dîsa wekî Peêw neqil dike, Kurdo, tevî ku hemû jiyana xwe li dûrî welatê xwe derbas kiriye, yek ji wan kesan bûye, ku ji darên wî bigirin heta teyr û tewalên wî, bi eqeke mezin bûne dilsozên welatê xwe û ji biçûktirîn titên têkildarî ziman, çand û wêjeya welatê xwe berhemine çapfireh hilberandine. Profesorê Kurd, Qanatê Kurdo, ku di jiyana xwe ya akademisyeniyê ya 50 salan a li nava sazî û dezgehên Kurdan ên li Yekîtiya Sovyetan bihurandî de, di warên zimanzanî, dîroka wêjeyê, zargotinzanî, ferhengzanî û kurdnasiyê de, mamostetiya akademîsyen M. Rûdenko û akademîsyenên Kurd ên girîng ên wekî emzînî, Memed Nazarov, Eskerov amil, Maksîmê Xemo, Huseyn Hebe, Nesrîn Fexrî, Marûf Xeznedar, Evdirehman Hecî Marûf û Zera Ûsivê kiriye, bûye yek ji wan kesan, ku li Sovyetan warê kurdnasiyê damezirandine û li pey xwe opên wisa hitiye, ku wê her û her di dewsa xwe de bimînin. Qanatê Kurdoyê kurê malbateke xizan î cotkar, 1'ê Rezbera 1909'an, li navçeya Sûsizê ya Qersê ji dayîk bûye.

40

Qanatê Kurdo jî, wekî bi dehan hezaran mirovên hevnifê xwe, di serê sedsalê de, ku komkujiya Ermenî û Êzidiyan qewimiye, li serê rê û dirban ji malbata xwe gelek kes winda kirine û kariye xwe bigihîne Sovyetan. Pitî ku dibistana seretayî û navînî li bajarê Tiflîsê yê Gurcistanê xwend, ku li Tiflîsê Kurd gelek bûn, di sala 1928'an de, Partiya Kominîst a Ermenistanê ew ji bo xwendina zankoyê ande Lenîngradê, Kurdo li wir di Zankoya Karkeran de xwend. Pitî ku ji vir derçû, di Enstîtuya Dîrok, Felsefe, Zimanzanî û Wêjeyê ya Lenîngradê de hate qebûlkirin. Di navbera salên 1936 û 1939'an de, di Fakûlteya Zimanzaniyê ya Zankoya Dewletê ya Lenîngradê de doktoraya xwe bire sêrî. Di navbera salên 1939-1941'ê de, di Enstîtuya Etnografyayê ya Akademiya Zanistan a Sovyetê de, wekî akademîsyen xebitî. Salên erê Cîhanê yê Duyemîn, wekî gelek hevçaxên xwe, li dijî dagiriya Naziyan, ji bo parastina Sovyetan, tevî er bû, li Lenîngradê, li kargeheke bi navê Zarya salekê xebitî. Di pey re, di dibistana Topavêjiyê de xwend, di navbera salên 1943-1945'an de, li Eniya Duyemîn a li herêma Baltikê, li pêeniyê er kir, ji ber bikêrhatina xwe ya di er de, rewayî Mîdalyaya Stêrka Sor hate dîtin. Pitî er, Qanatê Kurdo dest pê kir di Fakûlteya Ziman û Çandên Rojhilat a Zankoya Lenîngradê de dersên Kurdî da. Sala 1946'an jî, derbasî axa Lenîngradê ya Enstîtuya Ziman û Çandên Rojhilat a Dewletê bû, di warê ziman û çanda Kurdî de xebitî, bi taybetî jî li zaravazanî, ferhengzanî, deqnasî, zargotinzanî, dîroka wêjeyê, dîrok û etnografyayê hûr bû, li gel vê yekê, giraniya xebatên xwe da ser lêkolînên li ser zimanê Kurdî. Ji bo ku em tê bigihîjin bê di roja îro de rebeniyeke çawa ye, wekî partiyeke durû ya ku dil heye Pirsa Kurd bêyî Kurdan çareser bike, lewma jî ji heft bîran avê dikiîne, ez rast li vir jêneger dibînim vê nimûneyê ji dîrokê bînim: Kursiya Kurdnasiyê ya ku ji aliyê mamosteyê Kurdo, Î. A. Orbelî ve, di binê banê enstîtuyê de hatibû damezirandin, bi biryareke fermî ya ku Orbelî bi xwe di 28'ê Reemiya sala 1959'an de dabû derxistin, kete reweke serbixwe ji Enstîtuya Lenîngradê, akademîsyenên wekî Qanatê Kurdo, Rûdenko, Sûkerman, Mûsaelyan û Zera Ûsiv, bi serokatiya Orbelî, wekî tîmeke xurt, di warê ziman, çand û etnografyaya Kurdî de xebatên mezin bi ser hev de anîn û ev enstîtu di van waran de li cîhanê bû navendeke girîng. Pitî mirina Orbelî jî, Qanatê Kur do bû serok û wî heta mirina xwe gelek akademîsyenên Kurd û biyanî gihandin. Di van salên akademîsyeniya xwe de, Kurdo xebatên xwe dabeî ser nivîsandina rêzimanên zaravayên Kurdî, lêkolîna berawirdî ya zaravayan û cuda cuda pêkanîna ferhengên zaravayan kir, pê berdewam bû. Her yek ji van xebatên Kurdo dîrokî ye û girîng e, ji ber ku wî dixwest ji hemû kursiyên têkildarî zimanê Kurdî re bi têra xwe kerese bihêle û yek jî dixwest hewildanên beek ji akademîsyenên Rojavayî û Rojhilatî yên mîna Mac Kenzie, David MacDowell, Sabolov, Mann, Benediksen û Christensen bi êweyekî zanistî pûç bike, ku dixwestin zaravayên Dimilkî û Goranî yên Kurdî bikin malê Farisî. Kurdo, bi taybetî ji bo ku hin angatên MacKenzie, yên ku wî ji kesên beriya xwe wergirtibû, pûç bike , pirr xebat kir û di vê yekê de bi ser ket jî, li ber kesên nepak ên ku têkildarî zimanê Kurdî tovên ik û gumanan li dahatûyê direandin,

41

an jî kesên ku bi hemdê xwe an jî bê hemdê xwe, dixwestin angatinan bi pê de bînin, bi lêkolîn û dahûrandinên xwe yên zanistî yên ku saxlemiya bastûra zaravayî ya Kurdî diçespandin, rabû. Gava ku em ji roja îro de berê xwe didine mijarê, ji ber helwesta zexm a Qanatê Kurdo û gelek kesayetên mezin ên ji nifê wî ye, ku em îro dikarin piyên xwe bi saxlemî di cî de bidewsînin. Qanatê Kurdo, beriya niha bi pêncî salan, di warên dîrok û rêzimanê de, îmzeya xwe avêtiye binê gelek berhemên bingehîn; wî li berhemên nivîskarên Kurd î klasîk ên mîna Feqiyê Teyran, erefxanê Bedlîsî, Ehmedê Xanî, Mela Mehmûdê Beyazîdî, Xaris Bedlîsî, Silêman Selîm, Xosroxan Banî Erdelan û Mestûre Erdelaniyê kolaye, deqên wan ên resen li gel wergera wan a Rûsî daye weandin. Di nava berhemên wî bi xwe nivîsandî de, ku hejmara wan li dora 100'î ye, Rêzimana Zimanê Kurdî Li Ser Bingeha Zaravayên Kurmancî û Soranî (1957, 1978), ku tê de li rêzimana Kurmancî û Soranî dikole; ferhenga wî, Ferhenga Kurdî (Kurmancî) ­ Rûsî (1960) û xebata wî ya li ser dîroka wêjeya Kurdî, Tarîxa Edebiyata Kurdî I, II (1983, 1985), ji referansên me yên bo ziman û wêjeya Kurdî ne. Qanatê Kurdo yê ku yek ji wan feneran e, ku di nava salan re pê berdewam in di dîroka me ya çandê ya ku bêtir ronî dibe de riya me ronî dikin, 31'ê Kewçêra 1985'an, li Lenîngradê, ji penceêrê mir. Kurdo, tevî nexweiya xwe, heta kêliya ku ruh li ber bûye, yekane ayî û xema wî ew bûye, ku xebatên xwe yên nîvcî mayî temam bike. Karê berawirdkirina serkeftinên wî û nifê wî li gel xewa kesên ku bi çolbirrî bûne helbestkar, nivîskar û akademîsyen jî, bi para giyanên xort û ciwan ên xebatkar û baldar ên nifê me dikeve. QANADÊ KURDO. Jîyan xwe bi kultura Kurdî bi zimanê derbas kir. Di dû xwe bi dehan pîrtûk hîtin. Wî bi salan kilam, çirok, helbest û metelok berhev kirin. «Ez karkerê kultura xwe me». Ferhengeka bi 30,0000 bêje amede kiri bû. Li Lenîngrade di instituya Kurdi de dixebitî. Hevalê Cegerxîn, Orbelî, Hesretyan, Aliyê Herîrî, Casimê Celîl û Oduxanê Celîl û Celîlê Celîl û Erebê emo bû. Salekê di ber vê 22 cotmehê hevalê xwe yî hêja Cigerxwîn wenda kir. Gava xeber a mirina Cigerxwîn wî bîhst. Bi jina xwe re wiha gotiye: «Ez ê bi vê birîne bimirim». Rast jî got. Li Pita salake de wî ji xatirê xwe ji mes tand çû cem hevalên xwe. « Di dilê wî da xemek mabû. Ji bo wê bi ev û roj digirî. Digot ez neçûm ser cenazê Cegerxwîn. Min cenezê wî maç nekir. Min li ser cenazê wî mersiyek nexwand. Felek te mala min evitan. Te çima va roja bi min neda dîtin » Li felekê û bêkesîyê xeyîdî bû. Belê, tu îmkanên wî mêrxwazî ku bihatana tune bû. Li wê demê Sovyet welatekî sosyalist li ser hikum bûn. Ez ji di sala 1986 an da çûbî serdana wî mêrxwazî. Lê ew ne li mal bû. Li gorîstanê bû. Jina xanimeka Rusî bû, jineka pir pag bû. Ez di dilê xwe da pêwazî kirim. Em dora dina rojê çûn ziyareta gora wî mêrxwazî. Li gor edet û torê Ezîdiya û Rusa ew herr oja înê diçin cem miriyê xwe- Mê li ser gora wî tata xwe kir. Jina wî gazî wî kir; "Birêz Qenade Kurdo îro ji

42

Swêdê mêvanekî te, hezkirekî te hatiye. Ji te re silavê Cîgerxwîn anîne. Em li ser gorê bi seatan rûnitin û gora wî paqij kir û gul û çîçek çandin. Em pit re hatin mala wî mêrxwazî bi Orduxanê Celîl ve me tata êvarî xwar. Dostên wî yê Rusî û Profesor Zera Usif hat dur dirêj behsa jîyana wî kar û barê wî kir. Li kêleka min dolebek hebû. Jina wî nîanî min da got, ew hemû karê wî kirine. Eger rojekê Kurd bibin xwedî dewlet emê wan teslîma wan bikin. Ev ariva Kurdîstane. CIGERXWÎN Helbestvanekî û alîmekî ku her tim di dîrok û kultur û çanda me de bijî ye. Cigerxwîn di sala 1903 li gundekî Mêrdînê bi navê Hesarê ji dayik bûy e. Navê wî yî rastî êxmus Hesen bûye. Gava ku ew hîng zarok bû dê û bavê xwe wenda dike. Ew jî wekî sêwiyên me li ber dîwaran dinalin û ji nezda û ji serma dimirin nesîbe xwe werdigire. Ew jî ji vê jîyana ku li me bûyî jahr tahm dike. Bi salan ew jiyana qambax ji wî re bûye heval. Neçar dimine û diçe cem xwîka xwe. Xwîka Cigerxwîn, ew di malbeteka dewlemend wekî peya da xizmetçî bûye. Cîgerxwîn axan û began re rençberî, ivanitî, gavanatî dike. Surgûniya wî di sala 1914 an de dest pêdike. Tê li Qamiloyê bi cîh dibe. Tu derfetên wî ye ku here dibistan û xwendegahê mezin tune bû. Li vir û wir hînî xwandin û nivîsandine dibe. Merivekî pir zirek bûye. Bi qasî deh salan çû ber mela hînî nivîsa Qurane bû. Ew dibe melê. Di meleyatiya xwe de diçe Kurdistana Îraqê û Kurdistana Îran e. Dilê wî bi rewa Kurdên wir pir xemgîn dibe, wêjîyana qambax ew dil êikestî kiribû. «Gava ku min rewa wana weran dît, ez heftekî bi ser xwe nehatim. Jîyana wan a qambax dilê min tijî îlhamê êê kir. Ji ber derd û kulê walat ez bûm helbestvan» Di sala 1924 an de dest bi nivîsa helbesta dike. 8 Dîwan derxistin. Dîvana yekem Pirs û pêtî 1945. Sewra Azadî 1957. Kîmê ez 1973. ew li Kurdistanê çap kir. Li dervayî Kurdistanê jî, pênc dîwan çap bûn. Ronak sala 1980 an de çap kir Zend û Avest- 1981. efaq 1982 an de çap kir. Hîvî 1983 an de çap kir. Aitî 1985 an de çap kir. Gotinên pêiya û du cilt, Tarixa Kurdistanê du cîld. Gava ku ew hat Swed bi barê tomofîlen tijî dest nivîs bi xwe re anî bû. «Ev in ayeta Kurda» digot. Di sala 1984 an da çû ser heqiya xwe û xatirê xwe ji me xwast. Çû ba hevalên xwe. Hacî Qadir Koyî, Hecîye Cindî, Ehmedê Xanî û Melayê Cizîrî, Nurî Dersîm, Seyîd Riza, êx Saîd û Saîd Nursî û Cîgerxwîn ew li hêviya min in digot. Hevala di dudiye mijdarê 1984 an da rêwiya Qamilo kirin. Nêzîkî sê hezar kes bedera cenazê wî bûn. Ew li kêleka mala wî ya ku tê de ew nivîsên xwe wek ayêt ji me re nivisandî, bin erd kirin. Îro gora wî wek ziyaretgeh ê, ji gelê Kurd re. Her sal bi hezaran keç û bûkên me diçin ser gora wî mêrxazî. Cîgerxwîn di dilê Kurda da û di edebiyata Kurda da ciyekî xwe yî gelek mezin heye. (Foto Y. Gûney û Cegerxîn)

43

Hevala Zîlan Îro 10 adarê 1998 a ye. Sirbên faistê netewperest ku har bûyî. Di erê nav xwe da pênçsed hezar merivên bêsuç sivîl û zarok kutin. Bi deh milyonan ji nav xwe derxistin. Her kes bi dereke de direv e. Wekî Roma re li me kirî. Xewa eva li dê bavan tune. Nizanine ku zarokên xwe bikederê da çûne?. Wekî ku dayikên me emiyê her roj tên ber dibistana (Galatasarayê li Kadi köye) li law û keçên xwe digerin e. Sirban li didu û sisîyê adarê 1998 an 48 kes dan ber kêrê serjê kirin. Tu dizanî çima ez wan ji te re dinivîsînime. Ew derda yî li serê gelê me jî. Ew gotineka me pêiya ye heye. «Di bêjin zikî ku pîvaz xwarî ê biewite». Roma re jî seriyê Gerîla jê dikir û pêla serîyê wan qehremana dikirin û resmên xwe dikandin. Xwe bi serê gerîla dipesandin. Dewleta Rroma re ji Arnavutan re Serxwebûn û azadiyê û dewleteka serbixwe dixwazine. Belê, heqê Arnavuta ye, ma ew jî mîna gelên cîhanê serbixwe bijîn û di jîyaneka bêer de bijîn. Lê, meriv ji Roma re napirse!. Li welatê we bîst milyon Kurd hene, zimanê wan qedexeyê, çanda wan qedexe ye. Lê çima ji wan re jî serxwebûn û azadiye naxwazin? Dibêjin «Na li welatê me Kurd tunen!!!». Dewletên biyanî yên ku me naxwazin wan gotinên wiha dikine. Ew tên xwe teva karên me hundirî dikine. Hele mêzeke li kafiran! Kurdan dikujê ji xelkê re azadî dixwazin e. «Ji min re derdo ji xelkê re melhem o!» Birêz Qedefî ji bo tirkan, gotineka xwe kir û wiha got «Tirkiyê mîna jina ku mêrê xwe mirî yanê jinêbîyê, ji her kesî minetdare û nizanine çi bikine» Hevala Zîlan, Îro 11 adarê. Îro 11 adar e. Li 11 Adarê sala 1970 an de, di nav bera Kurdên Baûr û Îraqê de peymanek hat îmze kirin. Ez ji te û ji we re bi kurtayî qala wê peymane bikim. OTONOMÎ Pitî têkoîn û berxwedaneka dûr û dirêj. Di nav jîyaneka birçî û tazî û nexwa de, di nav bera Îraqîyan û Kurdan de erekî mezin bibû. Û wî erî deh sala dewam kir. Bi sed hezaran kutî, bi milyonan zar û zeç, jin û bûk li ber deriya sêwî man. Bi sed hezara jinên bî li ber dîwaran man. Li 11 adarê 1970 an de dewleta Îraqê faist mecbûr ma bi Kurdan re peyman çêkir. Otonomî yeka bi derawa li ser kaxizê, be xuya kirine da wan. Nemir Mela Mistefa Berzanî li vê kongrê axaftinek kir. Û wiha got;« Em bi hêsanî nehatin vê merhelê. Di dû me mezelê û gorên bênav, gundên weran bûyî cîhitin. Di dûv me hêstirkên çava ye ji xwînê hene. Di dû me nifirkên dê û bira hene. Zordestiya ku dijmin li me kirî, em qet ne êandin, tu tîr nekirin canê me. Lê, cahên me, xwe

44

firoên me, xaînên me, me ji ber wan pir kiand. Tîra mezin wan li me wan dida, êa mezin ew bû». Nivîskarekî Afrîqî wiha nivîsîbû. «Dijimin li me bi her cureyî û tedayî û heqaret û nekokî dikirin. Me ew ê û elema di hertim dilî xwe de vediart. Ew rûreî û bebextiyan di dilê me de bû polat, bû kevir. Kîngê munewerên me û ronekekbir û mal mezinên me xwe avêtin aliya dijmin û gotin hûn tunen. Îtê hîngê em dimirin û diqahrin». Me jî neheqiye wiha pir dîn û hetanî îro jî xwe firoên me wiha pir in. Mînak dixwazî emdîn Sakik û hevalên dor pa wî. Li 11 adar e 1970 cejn bû li Baûr. Ji bo vê peymana ku di navbera Berzanî û Hesen El Bekir de hatin îmzê kirin e. Hevala Zîlan; Gava ku min va nivîsa ji we re dinivisand 11- îlon 1998 an bûn. Mam Celal li Tehranê bû, Mesût li cem Serok komarê Tirkiyê Suleyman Demirelê bû. Pazara PKK e dikir in. Em dê çawa ji PKK xelas bibin. Welatê me li hev parva dikine. Li her dera cîhane buroyê agahdariye vekirine. Li ser her buroyekê merivekî xwe xismekî xwe kiriye berpirsiyar. Yên din jî çi dibin ma bibin xema wan nîne. Di we peymane de ew daxwazan hatin nivîsandine. 1- Mafê perwede bûna bi Kurdî. 2-Kurd zagonên (qanun) xwe li gora destûra xwe awa bikin. 3-Hewler Paytexta Otonomiyê 4- Li Silêmnaniyê Ûniversîtek be ava kirine. 5-Va dewleta ji du gelan bê saz kirine. Ereb û Kurd. 6-Serokê Komera Îraqê Ereb û alîgirê wî Kurd bibe. Ne daxwazne zêde ne. Me welatê wan jî perçe nekir. Wekî Roma re îro dibêje, Kurd welat me parçe bikine. Daxwaza gelê Kurd her tim daxwaziye. Serok birêz bi ev û roj dibêje, em aitiyê dixwazin, ji xeynî aitiye titekî din naxwazin. er demeka kin li Baûr hat sekinan dine. Kurda xwe bi îtinaka ba li gor ertên peymanê tevgerîn, kar kirin, bi diqatî ev ertên peymane opandin. Ereba giran giran listikên xwe dikirin rê. Rêvebirên Îraqê, ji provakasyoneke dibezin provakasyoneka din ku peymana ku hatî îmzekirine bi dawî bikin.Lê çi ji destê wan dihat ew dikirin. Melê Mistefa Berzanî ew listikên li dijî wan pêk tên dinya jê agahdar kir. Nunerkî Rusî hat Wiha dibêje; «Em nexwazin hûn dîsa di navbera hev da er bikin. Kîjan alî peymane îhlal bike, em ê li hembera wî alî er bikin» Mele Mistefa ew gotinên wan qabul kirin. «Got li ser serî û li ser çava. Tu tit ji aliyê me de nabe. Ereb li listikên ku li hembera Kurda er bikin digerin» Di nav bera hatin û çûyina parlementerê Rus re sê roj derbas bûn. Roma re xwe gihande Amerîka îdda kir ku Rusên ku bêne ser axa îraqê. Amerîka bi lezekê bi deh hezaran lekerên xwe anîn, li Sîlopî û sînorê Kurdistanê ewirandin. Di 30. 01. 1973 an de. Ereb dîsa harbûn êrîa ser gelê Kurd kirin û ordiya îraqê fais kete nav axa Baûr. Li Kurdîstanê Merheleyeka din a nuh dest pê kir. Lê ew Rusên ku hatî cem Melê Mistefê ew gotinên xwe bi Kurda re kirî jibîr kirin.

45

09.02 1973 an êrîa ser gundên herêma Yezîdiyan kirin Sixcar/sîncar dan ber bomba. Gundê Yusifan ji hole rakirin. Merivên ku ew roja tarî dîtî wiha digotin, «ji ezmnan de wekî baranê bomba dihatin xware. ev û roj tev hev bibû. Qirîniya zarokan û hawara dayikan deng dabû hev». Deh jin û penç zarok û 11 welatperezên KDP li nava gundê Yusufan hatin bi darda kirine. Ji bo ku gundiya bidintirsîndine. Lê, gelê Kurd dîsa bi mêranî li hembera wan faistan er kir. Wan zanî ku Kurd teslim nabin. Vê carê jî êrîa ser gundê Dimertê kirin. Zarok jin keç û bûk dan ber xwe mîna kerî yekî biînî çolê bi rojan li ber wê sermayê girt in. Eskerê Îraqê faist xwastin derbasa îrza zarokekî 12 salî bi navê Ferman Muhammed bibin. Ferman li ber xwe da, xwe neda dest faitan. Bi vê nema, vê carê jî ew di dû tanqa girêdan bi xora ka kirin hetanî ku mir. Tu dibinî Hevala Zîlan, metodên dijmin wekî hev in. Di sala 1993 an Romê re jî gerîla di dû tanqa girêdidan bi erdê ra ka dikirin. 15.05. 1973 Taburek kete TEQLEQÊ. Ketin malên gundiya e w bi dare zorê derxstêxistin surgûna ciyekî din dikirin. Lê li berxwe dan neçûn ciyê ku wan gotî. Ew derbasa ser çiyayên me bûn. Dem 12. 09. 1973 Esker, polîs, xaînên me, xwe firoên me, birçiyên me, binarên me, bênamûsên me, erefsizên me, bi dijmin ve bûn yek. Êrîa ser gundê ZERDÎK kirin bi hezaran meriv avêtin zîndana. Lê rêberên me mîna Mesût û Celal hîng dost û dijminên xwe nas nekirine. Her yek radibe diçe ba yekî û li hembera PKK dixwazin er bik in. Li 08. 10. 1974 ordiya Îraqê bi hêzeka mezin êrîa ser panzde gunedên Kurda kirin. Di hundirê pênc seatan de hemû gund vala kirin. Bîst hezar pêmergê hebûn. hemû derbasa nava partiyên baûr bûn û hêjmara wan di rojeke de bû sed bîst hezar. 70,000 Milîs, 3000 mamoste, 5000 polîs, 45 profesor, 122 doktor. Hatin û teva refên pêmêrgan bûn. Pitgirî dan wan. Gelê me bi hatina wan pir kêf xwa bû. Nan û ava xwe bi wan re par va kirin. Dijmin li sal 1975 an partî bi du ciya kir. Vê carê jî er di navbera biran de dest pê kir. Birakujî ye dest pê kir. Vê carê jî Ereban xwastin di 27 tebaxe 1974 an de 200,000 merivên Kurd li ciyekî din bi cîh bikin û wan di bin bandora xwe kin, ji er tecrît bikin û ji er dûr bêxînin. Gund û bajar dan ber bombe T. 62. T- 55 bi hovitî bombe kirin. Dinya elem lê bû temaevan. Roma re wek roviya ketibû kendal û qulfiskan li benda eytaniyê bû. Dem hat sala 1975-6 adar e sekinî. Sedamê faist bi ahê Îranê yî kevneperest ve xwe kirin yek û êrîa ser Kurda kirin û di navbera hevdû da peyman çêkirin û îmze kirin. Û dûre dera dera pê televizyon ketin bi biratî hev maç kirin. Hevala Zîlan, Îro 16 de adarê. Adar dest pêka bihar e. Gul û gupik li vê mehê vedibin û dipeq in. Pez li vê mehê dizen. Berîvan li vê mehê pîroz diçin beriyê. Cemrê li vê mehe ji erdê derdikve û diçî ezmana. Gerîla li vê mehê her

46

amedeyên xwe di ber çavan re derbas dike. Belê dîsa li ser gelê me operasyon çê dibin û plan pêk tên. Were! Em jî devê wan bênamûsan bibîhîzin. «Me pit li terorîsta ikenand. Li nefesa xwe dawî ye ne. PKK e ha îro biqedîn an sibê biqedin. Me ewqas teslim girtin, me sed terorîst kut. Ev operasyonên ku em li dijî terorîsta dikin operesyonên pir teknîk in. ABD û îsraîl ji alîkarîya me dikin. Him bi ev him jî rojê em li terorîsta didin û dikuj in. Em destê xwe yî nerm dirêa sivîla dikin. Destê xwe hîk dirêja terorîsta dikin».(Foto Dereya giran li PKK e ket) Ev gotineka me Kurda heye dibêjin: Ma bi xêr be! Roma reî destê xwe yî nerm dirêa gelê me yî sîvîl dike. Bi zirt û forta derewan er dimeînin. Mala derewinciya ewitiye kesî hîna nekiriye. Êdî tu kes bi wan derewan û viran û fortan bawer nake. Zike gelê me ji wan derewan wiha têr e. Ez dibêjim, fermo Roma re li rojnama binêr ka kî derewa dike, ka kî nake? Rom ji dê û bavên xwe de derewincî û xaponek in. Ew diçin belangazekî an gundiyekî, an jî feqîrekî xwedê dibînin û dikujin, dibêjin me terorîst kut in. Gundiyekî Cizîrê kera xwe wenda kiri bû. Ew rojekê hetanî êvarî li kerê xwe digerî. Ker xwe nedî. Doradina rojê diçe ku eskera kerê wî daye ber gulan hetanî dev devê sibê ker ji qurunan qul qulkî kirine. Gava ku wan sibê dît ew ne terorîst bûye, wan ker daye ber gula, vêcarê hemû ji bi hale xwe keniyan. Ew ne derwa min e. Rojname Tirkiyê nivîsandin. «Kerê jî nesîbê xwe ji erê qirêj stand nivîsandi bûn» . Hevala Zîlan, Îro anzdê adarê 1998 a ye. Deh sal di ser birîna mezin re derbas bû. Lê birînên me ne yek e birînên me pir in. Lê ew birîna nayê ji bîrkirin. Hetanî gelê Kurd li ser rûyê dinyayê saxbe. Em ê wê qetliyamê bi bîrbînin. Ji zar û zeçên xwe re bêjin. Sadamê Faist, Di sala 1988 an da Îro HELEPÇÊ bombe kir. Qaza Xerdel û inaps bi ser gelê me de rijand. Hîng birînên me germ in, Xwîn jê diherîqê. Gava dayik zarokên xwe dikin xewê tirs û xof wan digire. Lorî lorî berxa min lorî, Bavê te kutin, ez bi gor e. Ne titekî hêsane meriv ji bîrbike. Pênc hezar mirov! Pênc hezar mahsum! Zar û zeç Dayik û bav Li kuç û kolana Li ber deriya Li ber eka(derebzûn) derî Li ser rê Li ser bana Pênc hezar can li anzde adarê hatin kutine. Nizanim kîjan dayikê ew faista anî ye. îrê kîjan kûçikî mîti ye ?

47

Helepçê demekê bê deng ma Qire qira zaroka Hawara dayka bi can havaliye berva çiyan dibezin Di hembezê de dergû, xas û tazî berva çiya dibez in Dîsa hawara xwe kir çiyan. Ji jor de gurê gura teyaran. Ji jêr de gume guma tanqan û topan. Ew rûreî û bext reiyên wiha li Hiroîma û li Nagazakî bûn. Yek jî li Kurdisatna belangaz bû. Misliman bêdeng man. Bob (Golden) Dylan li Îngilîstanê ji bo gelê Kurd qonserek bi darxist. Heval çûbûn Helepç ê. Ji gundiyekî pirs kirin gotin «Em dixwazin her in goristana mezin?» Gundî bi gotina wan kenî. «Ew axa ku tu li ser goristana mezine. Bîr neke tu li ser ehîda digerî ». Xwîn di ser ê hevalan da meya bû. Melûl melûl li gundî nêrîn û hatin destê hev. Bijî Zîlan, Leyla, Guler, Zekiyê, Elîf, Gulnaz. Wan hîngê zanibûn ku ew heqline. Berxwedan jîyane. Teslimiyet mirine. Bi vê iyarê berva çiyan bezin. Em hatin hat in Dengê xwe teva Gerîla bû Dengê qirîn û hawara xwe kete guh ehîdan. ehîd rabûn di gorên xwa zerinî de rûnit in Li erê wan temae kirin. Serê xwe dîsa daynin Em bi we bawer in. Gotin Bijî Serok Apo Bijî Gerîla. Hevala Zîlan, Ew qaza kimyasala li ser rûyê dinya yê qedexe ye. Meriv nikare bêdestûr wê li ser heywanan jî bi kar bîne. Ew qaza kimyasal, gava li ser meriva an heywana hat rijandine, di hundirê çar û penc deqîqan de meriv dimerên. Yên ku namirin jî zerareka mezin dide çerme wan. Ew qaza kimyasal cara yekem bû ku li ser merivan bi kar tê. Lê kî ji vê qazê re musaît e?. Elbet Kurd. Li Hîroîma û Nagazakiyê Atom bombesî bi kar hat. Li Helepçê jî Xerdel û inaps qazî bi kar anîn. Helepçê û Nagazakî hevderdin (dert ortai) qedera herduyan jî mîna hev e. Hevala Zîlan, Îro 17 e adarê. Di adarê 1993 an di meha Adarê de serok Öcalan agirbest yekalî îlan kiribû. Agirbest, aitî her tim me îlan kiriye û destê xwe yî biratî û dostaniye hertim me dirêa dijmin kiriye. Ne îro va sed sala ku em destê xwe yî nerm dirêa dijmin dikin. Ne dirêa Tirka tenê dikin, dirêja Ereban jî, Farisan jî dikin. Lê ew dixwazin destê me yî nermî me dirêa wan kirî bibirîn. Mentalîtet qerektera wan wek hev e. Ew Agirbesta di ser meheke re ajot deng ji dijmin derneket. Ji ya berê hîng pirtir û hêztir dest bi operasyona û kûtinan kirin. Hêzên dijmin wiha dibêjine: «PKK e hatiye dawiyê, xelas bûye ji bo wê agirbest

48

îlan kirine. Ew êdî nikarin pita xwe rast bikin». Dest bi probaganda piskolojik dikin. Hevalên te xwe bi mehan parast in. Lê ne bû. Mecburî man bersiv dan dijmin. Ew gotinek heye dibêjin; bi guran re atî dibê. Gur ji çi aitiyê fem dikin. Roja 31 an 33 esker hatin kutine. Lê ew agirbesta ji Aliyê emdin Sakik ve hat îhlal kirine. (Serok di cî da gotibû, «Ew karê proveqatorên nav me da ne. Ez gazî wan dikim û bila ji nav me derkev in. paê hat nivîsandine) Hevala Zîlan Îro 19 adarê 1998 a ye. Du roj ji Newrozê re ma ne. Heycan li asta jorê, Herkes û her avahiya Kurda amedekariya Newrozê dikine. Keçikên bi kezî cilên xwe kesk û sor ji sanduqên xwe dertêxînin. Xortên çeleng li kolan û sûkan qala er dikine. Di devê hemû yan da gerîlla hene. Kilamên Gerîla Yusif li qahwexanê tên guhdar kirin. Keçikên bi kezî cilên xwe rengînî li xwe dikine, di ber û pa xortên ku jê hezdikin re mîna yek xezalên berî çiyan re, diçin û direqisîne. Seat bi seat xeberên ba û ne ba tên. ***19:00 êvar e. Nûçeyên Tirka wekî her roj dubare dike hat weandin, me 47 Gerîla kutin, deh ji giran birîndarin û yên din reviyan. Me pit li PKK e ikenand. Wê rojê di navbera Gerîla lekeran va erekî mezin derketibû. Li bajarê Hatayê û li gundê Gökderê. Du Gerîla bi zindî dîl ketin destê dijmin. Di aynî evê de ew wan her du ervana tînin navça gund û li ber çavên gundiya dikûjin. Herkes dev û levên xwe gez dike dibêje;"Va çi bêwîjdaniye. Dor pa me hemû gundên Kurda ne, me tu cara nedî wan li me bextreî û rûreî kirine. Ew li ayê û înê li cem me ne". Gundî pir li ber xwe ketin. Lê çi bikin tu tit di dest wan re naye. Lê, tabî yên ku bi vê bûyarê adibûn jî gelek hebûn. Laê wan dibin ber qereqolê û laê wan bi xençeran qul qulkî kiri bûn. Di 20 adarê 1988 an wan dikin paiya erebeyeka motirê, doradina rojê tînin nava gund, pit re bi gund bi gund laên wan digerînin bi gundiya dimînin. Qomutan ji gundî yan dipirse, ma hûn dizanin mêjoyê wan çi bû? - Na ! - Me avêt ber kûçikên we. Kuçikên we jî mêjoyê wan nexwar in. Gava ku gundiya termê gerîla dîtin herkes di ciyê xwe da bêdeng û matmayî mabûn. Betar, betar hevalno! Dayikek Kurd wiha dibêje, "Ew har bûne". Ew çi dikin ma bikin bila ma bikin, dawîya tarîye tim ronahiye. Kîngê roj çûye ava û derneketî ye. Newroz bi coeka mezin tê pîroz kirin e. Bi sed hezaran gel li meydana dest malê kesk û sor kirine dest xwe serê govendê dikiînine.

49

Hevala Zîlan, Îro 21 adarê. NEWROZ 98 ZEKIYÊ 1 REHAN ZÎLAN 9 GULER GULNAZ 9 RONAHÎ BÊRÎWAN 8

Îro Newroz ê. Newroza 1998 an li hemû ehîdên me û gelê me pîroz be. Îsal Newroz li meydanên bajara bi agirên ge û bi rengên me pîroz û bi alên ERNKARGK e tên pîroz kirin. Li Wanê 55, 000 kes bedarî vê rojê pîroz bûn. Li Amedê 100,000 kes bedar bûn. Li Edenê, Mersînê 50, 000 hezaran jin pîr, keç û xort xwe bi cilên kesk û sor xwe xemilandin û reqisîn. Li Almanya li ciyê ku Berîvan û Ronahiyê xwe ewitandî Newroz hat pîroz kirin. Agirên Newrozê li zîndanan bi bedena keç û xortên me vêdikeve. Elbet ew girseyên gel dijminê me ji dîn dike. Polîsa dayik dîsa dan ber copên xwe bi qirêj. Zarokên me polîsê tirka kevirkirin. Bicehnime ji vir herin ew welatê me!. Navroz ya

50

me. Polis dibêje zarokên; «Ew dixwazine wekî zarokên Filîstînya bikine. Li pa wan partî ya terorîsta heye». Erîa ser zaroka kirin. Zarok bi wan dikenin û henekên xwe bi wan dikirin. Dayikekê bi polîsan re wiha dibêje; - Tu wan çiyayên hana dibînî? Here wir, here wir got! Mêr jî mêrxwaz jî li wir in. Bi wê gotinê wê re polîs ew da ber copan. Gava ku ew rabe ser piya. Polîs bi postala xwe, dîsa li dev rûyê wê da, di nava xwîne de hît. Ew bûyera ji aliyê cîhane ve hat ermezar kirine. Keça wê, doradina rojê dera pê Med Tv ket got; «Em ê sala bêyî hê batir Newrozê pîroz bikin. Agirê Newrozê bi malên wan xînin. Diya min feqirê ti titî nizane. Elbet dilê wê diewitê du lawên xwe li vê rê wenda kirin». Hevala Zîlan; Ez dixwazim xebereka re. Xebereka ku zimane min lê nagere, devê min nikare lê vebibe ji we re bêjim. Çi bikim rastî nayine veartine. Waleh û bileh ez î fedî dikim bi we re vê xeberê bêjim. Ez naxwazim, ma Apê Musê xemgîn bibe. Ez naxwazim ma ehîdên me li ber xwe kevin. emdîn Sakik ! Çi ? -emdîn Sakik. -Reviya!!!!. - Ma tu rast dibêjî? - Belê rast dibêjim. Niha li cem hevalên xwe li Hewlerê. Du sê roj ji Newrozê re mabûn ew revî. -Çima li demeka wiha? Belê, wî xwast ku Newrozê bi gelê me pîroz kirin ne de. Lê ez vê bêjim, me miradê wî di qirika wî da cîht, hevalên te ji ya berê hîng batir û hîn bi hêztir, Newroz pîroz kirin. Yên ku bîhstîn hatin meydana er. Hevalên xwe bi tenê nehîtin. Hevala Zîlan; berê gava ku serok û rêberên Kurda ji hev dixeydîn û an li hev hers dibin. Diçûn ber lingên dijminên xwe û ji wan alikarî dixwastin. Vê carê ne wiha ye. Diçên ba KDP e. KDP e jî gava ku dilê dixwaze bi Roma re re, gava ku kete tengasiye bi Sedemê faist re kar dike. Pir caran KDP e Roma re û Sedem û lekrên wan daweta ser axa me kirine. Ez bawerim hîng jî ew dawetên zêde bibin. SEMA YÜCEL Îro di girtingeha Çanaqalê da Sema Yüce agir bi bedana xwe xist. Ez iro ji we re qala wê bikim. Sema li sala 1972 an li bajarê Araratê ji dayik bûye. Bi ba û bahozên çiya yê Araretê hatiyê birajtine. Li evên zivistanê dirêj û sar dê û bav û bapîrên wê ji wê re qala erê Arartê kirine. Behsa Roma re ku li wan çi rûreî û bêbextî re li ser wan kirine kiriye. Dê û bavê wê him ji wan re qala wan rûiyan dikirine û him jî bi gotinên xwe bi êr digirîne. Sema bi wan çirok û serpehatiyan mezin bûye. Xwîka Sema soz dabû Îhsan Nurî Paa serokê erê Araratê.

51

Wê di destê serokê aredarê Araratê yî sosyalist Urfan Alpaslan da sond xwari bû. Ez a heyfa bav û kalên xwe bi deh qata ji wan bistînim. Gava ku welatparêz îrfan Alpaslan hat kutine ji aliyê eskerên faist ve û laê wî avêtin Newala Qesaba. Xwîka Sema bi vê hovitiya dijmin dîn bû ! Hevala Sema di sala 1992 an ji aliyê qontir gerîla ve hat bin çav kirine. Ev bi nûneritiya PKK e hat darizandin. Gotin tu endamê PKK e bûyî. Bîst du salan ew ceza dan wê. Wê zanî ku ew ê di vir da bimirê. Wê eva Newrozê xwe evitand. Pir birîndar ketibû. Ew rakirin nexwaxane. Diya Sema gava ku xebera wê bîhst hat wêrana Çanakalê ku bi hezaran mêrxazên me xwarî. Diya wê wiha got; «Ew ne keça min bû. Ew keça welat bû Ew keçê serokê netewî bû Ma canê welat û serê serokên me sax be».

Hevala Zîlan Îro 25 adar ê 1998 a ye. Îro Newrozê welatparêzekî din di hundirê xwe de veart. Wî mêrxazî hevala Sema bi tenê cî nehît. Ew jî mîna wê bû ardû ye Newrozê. Fikrî Baygeldî Ew jî di girtîngeha Çanaqalê da bû. Fikrî bîst çar salî bû. Ji bajarê me yî ku ji aliya dijmin ve hatî weran kirine Licê bû. Li sala 1994 an li Stenbûlê hat bin çav kirine. 11 sal ceza dan

Îro 28 adar ê. Di sala 1986 an da îro stêrk dîn ji ezmnan de xuricî. Lê wê stêrkê efqa xwe dabû hemû aliyên Kurdistane. Xebera re li her derê belav bû. Gava ahdeta wî Serok Apo bîhst, gelek xemgîn bû, du rojan bi ser xwe da nehat, ji ber ahdeta wî. Mahsum Korkmaz. ehîd ket. «Wekî panavê xwe yî bêtirs bû». Belê, rastê tirs li ba wî tune bû. Çavên xwe digirtin diçû ser tirsê. «Ez mirovekî bi rûh û bi can im digot. Ma tirs ji min bitirsê. Merivên tirsonek ciye xwe cem jinên xwe ye. Ez bi xwe tirsim. Ez bi tirs û xofe mezin bûm. Diya min dapîra min ji min re çirokên tirsê, hovitiya ku Roma re anî serê me, bi wan tirs xofan ez dikirim xewê. Min tirs ji hundirê xwe derxist». Serok di dû wî axîn kiand. «Mehsûm te pî û baskên min qetand in. Lê, Mehsum li cem me pir in. Dayikên pir Mahsum anîne û yê hîng jî pir bînin. Mehsumekê here hezar Mahsumê bê cîh. Jina Kurda ku Mahsum anî dinya ye. Vê carê jî Zîlan, Leyla, Rehan, Berîwan, Ronahî, Bêrîwan, Guler û Bermal anî bûn dinya ye. Her yek ji wan bû agirekî. Li Newroza 1998 an de Sema û Fikirî xwe ewitandin

52

Agir bi qehremanan tê dadane. Agir bi qehremana tê vêxistine Agir bi laên keç û lawên me pêtî dide. Agir germ e Agir bi tîn e Agir ronahi yê Agir ewat e Mazlum, Mahsun, Rehan, Leyla Fikrî, Sema, Ronahî, Berîwan, Zekiyê hemû agir bûn. Bi efqa wan û bi tîna wan em germ bûn. Ronahîya agirê wan, rê li ber me ronî kir. Me agirê wan ji xwe rê kir hêvî. AGIT Agit di sala 1956 an li Silvanê ji dayik bibû. Di sala 1975 an teva refên Gerîla û ervanên partiyê bû. Li sala 1986 an li çiyayê Gebarê ehîd ket. Agit nemir e. Agit di dilê gelê Kurda dijî. Di dilê xort û keçan da dijî. Em bi Agit serbilind in. Hevalên bi navê wî akademî ya Agit vekirin. Akademiya Mahsum Korkmaz. Li vir meriv ferî mirovatyê dibe. Agit, Mazlum, Kemal Pîr di dilê gelê Kurda de qesreka mezin in. Di dilê me de ciyekî mezin wergirtin e. Hevala Zîlan; wekî tu jî dizanî Newroz ji Dehaq pê ve bi xwîna xort û keçên me tê pîroz kirine. Îro 31 adarê. Li 31 adara sala 1947 an kalê rî herîrî û rî spî, Serokê Komara Mehebetê Gazî Mehemed li meydana Çar Çira li vê roje hat darda kirine. Ew jî mîna pir ronekbir û welatparêzên me bi hesreta walatê xwe çû ser dilovaniya xwe. Wekî Cegerxwîn gotî; «Ji derdê walêt xam û pûç bûm, ji derdê welêt serê min sipî bû, bû berfa zinar a» Hevala Zîlan, Listik li ba dijminê me pir in min got, emdîn niha li cem hêzên KDP e. Hembeza Gerîla ji wî re sar hat. Niha xwe da yê balingê hêzên din, ew pariyan bi wî xweê tên. Lê dîsa ji ma li cem pêmerga be. Lê ditirsim here teslima Tirka jî bibe. Merivê ku ji nav gerîla reviyayî partiya xwe bîst sala li dû xwe cîhtî dikare her titî bike. Nizanim dawî çi bibe.! Kek Mesût têkiliyên xwe bi Sedam û Tirkiyê re gelek xort kirine. Belkî jî ew emdin biîne Tikiye yê. Kes nizanê va dera herêma Rojhilata Navîn ê. Politîqa vir li ser cemedê ye. Gava tîna rojê hat cemeda dihêlê. Polîtîkayên Rojilat jî wiha dihêlin û qalikê xwe diguherê. Ez bawerim dijiminê me dixwazinê Celal Telebaniyekî li ser Kurdên Bakûr pêk bîne. Rejima Îraqê ji KDP bi du perça kir. Celal Telabanî ji Kurdan re dera ortê xist. Paê Celal Telabanî bi hevalên xwe çûn cem Ereban ji wan çek xwast in. Ji bo ku li

53

hembera Melê Mistefê Berzanî er bikin. Hevala Zîlan, Wan rojan medyaya tirk bi hûrik û çûçikên xwe ve dikine qîr û hawar û xeberên bi derawa belav dikine, PKK e belav dibe. Ji emdîn ûnda qomutanekî xwe yî din di demeka nêzîk tava hêzên Mesût Berzanî bûye. erê pisikolojik dikine. Qomutanên me yek û yek dera pê Med Tv dikevine derewên wan vala dertêxînine.

CEMÎL BAYIK: «Min çavê xwe li nav partiya PKK e vekirin. Ez ê li vir jî bigirim»

RIZA ALTUN: «Roma re li qehremane erzan û sextê diger e. Em ne ewqasê erzanin. Giraniya me eqa welatî me ye».

SAKÎNÊ CANSIZ: «Aliyê Zîlanê bi serket. Xwîna bi qirêj ji damaran derdikev e. Xwîn zelal dibe. Ew nexwaiyek bû di nav me de».

NIZAMETÎN TA: «Roma re bi stratejik bin ketiye. Em bi can û dil li ba partiya xwe û li ba serokê xwe ne. Me va era ji xwe re kiriye eref û namus. Silav jî gelê Kurd re. Em wek polat in. Yê ku bi têkbiçê rom û xaînên me ne». (Gava ku serok hat girtine birayê Öcalan Osman Öcalan Kanî Yilmaz, Nizametîn Ta ji nav refên gerîla reviyan). Hevala Zîlan, Gava ku wan qomutanên me di Med Tv de diaxfîn li eê nîsanê. Di girtîngeha Burdurê girtiyekî me yî bi navê Azad Emîrhanolu. Bersiv da emdîn. Ez dewleta Roma re û emdîn rûre dikim, agir berda canê xwe. Bi emdîn re bibêjin; «Ciyê wî ne cem dijmine. Ma here ba qetîlê Kurda Yeil Mehmut Yildirim û ba Revonekên me din». Azad Emirhanolu ji Erganiye bû. Li sala 1993 an teva refê Gerîla bû. Di sla 1995 an dîl hat girtine. 16 sal ceza dan wî. Gava ku ew hat girtine dest û piyên wî ji serma cemidî bûn. Ji destê rastê çar pêçiyên wî, ji destê çepê sê pêçiyên wî weîya bûn. Her dereka cane wî re û hêîn bibû.

54

Mehmut YILDIRIM kiye? Ez ji we re qala wî kerhetî bikim. Birçiyeke, binareke, bênamusek bû. Mehmut Yildirim bi eslê xwe Kurd bû. Kurdekî nehlet lê hatibû. Ji Xarpitê/Bîngolê bû. Berî ku neçûbû cem dijmin. Di nava gerîla da bû. Rojekê ji nav refên gerîla direve û tê teslima dewleta Roma re dibe. Roma re wî li gor armancên xwe bi kar tîne û diîne operasyona. Dijmin mêzedike ku ew jî kûçikên din hê batir er dike. Perê mal û milk dide wî. Gava dijmin ew xelat dikir. Ew bi wan xelat û nîanên dijmin har dibû, hê jî zêde Kurd dikut in. Ew li bajarên Kurdistanê kirin Çete bai, serokê Çeta. Esrar, eroin, çek, çi te bîra te destê xwe dirêja vî dikir. Pit re diçe bi mepûsê Rihayê/Sîweregê Sedat Bucake re dibe îrik. Di gel hev kar dikin. Qezenca xwe bi kuçikên dewletê re parva dikin. Dewlet wî nikare bigire. Eger ku wî bigirin, pîsîtiya wan dera hole keve. Ku wan çi hovitî aniyê ser gelê me. Wî bi Sedat Bucak vê li gelê me gelek rreî kirin. Hemû faîlî meçhul bi destê wan hatin kirin. Esnaf û tucarên Kurd bi destê wan û dêlîka orospî Tansû Çîler û serok fermanfar Dogan Gûre hatin kirin. Hevala Zîlan, Îro 10 nîsanê 1998 a ye. Serok Öcalan dîsa destê xwe yî aitiye dirêa dijminê xwe kir. Ji wan xwînxwaran re namek bi rê kir, çar daxwazên biçûk ji wan xwast in. «1- Em partiya karkerên Kurdistan naxwazin Tirkiyeyê bi perçê bibe. Ne bi kêrî me ne ji bi kêrî we tê perçe bûna Tirkiyeyê. Li gor politîka ku em dimeînin ji wiha yê, ev nayê vê watê ku PKK e dest ji politîka xwa ya serxwebûn azadiye berda ye. Eger hûn wiha difikirine, hûn kor bûne. Û hêzên me wek pilinga li hembera we erdikine. Hûn çima vê rûreiyê ji gelê xwe didine veartin. Em dixwaz in digelhev wek du gelan bijîn. Vê daxwaza ne ku em niha dixwaz in. Peymana Amasya jî wiha bû. Va dewleta ji Kurd û Tirkan hatiye ava kirin. Pelên dîrokê vekin, eger peyman ne wiha ye, dîsa hûn heqline. Ji me merevin. Destê me yî di qirika we daye, em we bi tu deranda bernad in. Heqê me yî hezar salî li ba we. Hûn bi çetên xwe ve dixwin. Em jî zor û zahmetiya we dikiînin. 2- Demokrasiya piralî em bi kar bînin. 3-Ji vê qonaxê ûnda ji her du aliyan re er kirin tu Sud/faydê nîne. 4- Ji bo xatirê dayika, ji bo xatirê zaroka, êdî bes e ma zarok sêwî nemînin, jin û bûk li ber dîwaran bî nemînin». Hevala Zîlan, 10 Nisan ê 1998 a ye. Germiya welatê me dest pê dikin, Gerîla ji zû daye amedekariyên xwe yên er û aitiyê bi dawî kirine. Kefa destên wan cedew girtine. Gerîla li benda gotineka di navbera levên Serokê wan birêz Öcalan derkevine dane. Ji bo welatê xwe bi eq in, wek pilînga er dikin. Îro helîqoptereka Skroskî xistin erdê. Ew nûça di televizyon û medya Tirkan da jî hat weandine. Wan di nûçeyên xwe da wiha gotin; « Heliqoptereka me

55

li Gabar ji aliyê teknikî ve ket.» Hevala Zîlan, Wekî ku serok Apo gotbû, «Ji îro ûnda er ne tenê li Kurdistane dibe, em ji vir unda li her dere bin». Li herêma Behra Sipî, îro sê çar rojin er tê meandin. Di wî erî li aliyê Behra Sipî tê meandine de e Gerîla qehreman li çiya yên Antalya jiyana xwe wenda kirin. Du jî serleker hatin kutine. Li sala 1998 an derbeka mezin li "turizma" Dewletê xistin. Îsal mîna berê pir turîst nayê Tirkiyê. Hevala Zîlan iro 13 Nisanê. Betar ji betaran mezintir in. Gotineka me ye dibêjin; li welatê me xaîn pir in. Me ew xaîna bi nan û ava xwe bixwedî kirin û kirin dewsa meriva. Lê vê carê jî hûn rabin li me û li hevalên xwe rûreiyê bikin. Wekî hûn jî dizanin Serê Alîer xwarziyê wî Rêber jêkiribû û bir pêkeî dijmin kiribû. Pir rêber û serok, lîderên me xayidine çûne nik dijmin. Hevala Zîlan, Di nav gel da tê qal kirin. «Rojekê Kurdekî Dêrsîmî xaîn tînin û pera didin wî dibêjin, tu î ku wan merivan bikujî. Ew dibêje; li ser serê min. Dijmin silehê dide dest wî dibêje de hadî bikujî. - Na, qomtanim ez wî nakujim. - Çima tu nakujî ? -Kêrê bidin min, ez wî bi kêrê bikujim, nexwazim wan bi quruna bikijim, heyfa min bi qurunan tê.» Di berî anzde adarê me bi emdîn re digot Kek emdîn û Qumutanê mezin. Lê li ser qimeta xwe rûnenit. Ji nav refên gerîla reviyê çûye nik hêzên Mesût Berzanî. Ew jî ba e. Lê ku biçûya cem Tirka! Aman! Min biparez in, Apocî û hevalên wî ye ku min bikujine. Cî û war didin wî. Li bîst û bîstyekê adarê 1998 an hemû Televizyonê û medya Roma re bi dengkî zûriyan. PKK hat qedandine. emdîn Sakik ji nav PKK revîyê, niha li ba Mesût Berzani ye. Di demeka kin da em ê îada wî bixwazin ji Berzanî. Eger ew nedin, em ê herin bi operasyona wî bigirin bînin. Apo jî sibê an du sibê bê teslim bibe. Ev rojê ji wan re roja cejnê bû. emdîn li heytê nîsanê dest bi îtrafa kir............... Roma re operasyone mezin li aliya Antalya, Silifkê, Anamurê bi darxistin li wê herêmê e Gerîla ehîd ketin. Ew hê îtrafên wî ye pêiyê ne. Kes nizane ka dawiye va îtrafan çi bibe. Hevala Zîlan, Ma dilê te bi wan bûyarên wiha re nebin û neêên. Wan titê wiha li ser rûyê dinyayê pir bûne û dibin. Lê kîjan alî qezenç kir. Alîyê xaîn tim di erdê re çûye xarê. Alîyê nemus û eref her tim bi qezenç derketiye. Doradina rojê rojname wiha nivîsandibûn. Ew operasyona me li dijî emdîn kirî, niha Ameriqa tê ji me tecrube werdigire, ka me çawa operesyoneka wiha bi serfirazî bi dawî kiriye.

56

Lê herkes dizane ew operesyona bi alîkariya Îsraîlê Mossad bûye. Elbet bi alîkariya Rêvebirên Roma re niha hêkan ji emdîn dertêxinîne. Atatürk jî wiha dikir. Yekem xaîn û xwe firo didan kêleka xwe dû re planên xwe dikirin rê. Gava ku karê xwe diqedand ew hemû diqewtand in. Herin hûn çi bi deryê min de bûne dirî. Dîroka me ji bûyarên wiha tijîyê. Ew jî rojeka emdîn biqewtînin. Here tu bi kêrî me nayî. Eger tu bi kêrî me be yî yekem tu ê bi kêrî gelê xwe bihata yî, di xizmetê gelê xwe da bûya yî. Ez ji te re mesalekê bibêjim: Rojekê merivêkî belangaz diçe Qereqol titekî ji qereqol bipirse. Qereqol ajaniyê teklifa wî dike û bi wî re wiha dibêje. - Lo Huso helê rûne em ji te hez dikin. Tu çi bixwazî jî em ê wê ji te re bikin. Em dixwazin tu agahiye bidî me. Ka di nav gel de çi dibe an çi nabe. Em ê ji bo wê pera bidin te. - Li ser serê min Qomûtan beg. We kîngê gotiye me nekiriye. Gotina we ji me re ne sûnetê û ferz e. Çay û qahwê îkrama wî dikin. Perana jî dixin berîka wî. Huso bi kêfekî tê mal. Jina wî bi wî re dibêje. (Foto Cardevanên Samsurê) -Huso îro tu bikêfî çi bi te hat? -Belê te ba zanî. Ez îro çûm qereqol û wiha bi min re gotin. -Gotin çi? -Xaînetiyê bike. Em ji kesekî re nebêjin. - Ez dibêjim ware bi gura min bike, Huso li gelê xwe xaînatî û rûreiyê neke. Kes bi xaînatiye di tu deran negihetiye ku em tê bigêhijinî. Çawa ew perana di qirika zarokên me re herin xwar e. Em ji wan perana çi xêrê bibînin. Tu ji gundiyên xwe fedî nakî ji min fedî bike. Ez jinika ta ya bîst salanim. - Tit nabê lê çi bibê, dest jî wan gotine wiha berde. Huso wiha bi salan rûreî û bextreiye li ser gelê dike. Diçe hemû titên li gund û derdorên gund diqewîmin ji wan re yek û yek dibêje. Êdî qereqol hewce nabîne, ew agahiyên ku Huso ji qereqol re dibêje. Dem êdî tê ku Huso bikûjin. - Huso em te bikûjin. - Çima qomutan beg. Lê min ji we re bi salan gundî bi gilî kirin,ma mafê min va ye? Li ber wan û ser wan digere lê fedê nake. - Gotin û daxwazên xwe dawiye bibêje bi me re. - Qomutanim! ji min re jina min bînin, du gotinên min bi wê re hene. - Belê, gazî eskeran dike dibêjin herin jina Huso bînin. Jina wî tê, Husoyî di halekî pir perîan da bûye. - Xatûn te bi min re got min bi gura te nekir. Sê caran tifa rûyê min bike. Çima sê caran?. Carekê li ûna gelê me. Carekê li ûna zarokên min. Carekê ji bo xwe ku min ji te fedî nekir. Jina wî sê caran tifa rûyê wî dike û cara çaran tifa rûyê qomutan dike. - De bes in êdî min bikujin. Jina min hûn bi zindî kût in. Ez bawerim rewa emdîn jî ya wiha bibe.

57

Hevala Zîlan, Li aliyekî tu, li aliyekî jî emdîn. Çalakiya ku te kirî, qehremaniya ku te em pê kêfxwe bûn. Te agir berda dilê dijmin û tu di dilê dijmin da teqya yî. Bi Çalakiya emdîn jî gelê me henekên xwe bi wî kirin. emdîn tu tit û ti kes bi xwe re nebir. Bi tê birayê xwe Arîf bir. Bi vê îxanete wî ervanên serî çiya, ervanên azadiya hê jî bi hêz bûn. Hêza wan wekî ku tu avê bi polet î saxlem bû. Li aynî rojê 13-04- 1998 Helîqoptra diduyan jî xistin li herêma Besta. Hevala Zîlan, Ez mînakek bidim we: Gava ku Lenîn dest bi vê têkoîna xwe kir. Hevalê xwe wekî Pehlenov rola kilît dilîstî bû li nava partiyê û Lenîn jî miftê bû. Yek bê yekî ne dibû. Lê li dawiyê Pehlenov bû ajan, Lenîn bû Serokê têkoîna oktobirê û bû rêberê gel û karkerên bin dest. Înallah Xwdê temenekî dirêj bi Serok Apo de. Ew jî bibe serokê Kurdayî. Hevala Zîlan, îro çend rojin Rojnamevan Dîno Frisillo hê di girtingeha Amedê daye. Dîno Rojnemevanekî Îtalî yê. Wî her tim xwe gihandiye hawara gelên bindest. Ew li ba Filistîniya bû, li ba Sandinista bû, li ba Baskan û li her der e bû.. Lê Roma re Dîno ba nasdikir ku ew kîyê. Ew carekê berê jî hatibû Tirkiyê. Bi tirana aitiyê re. Li sala 1997 an da Roma re ew dan ber copan du parsuyê wî ikenandin Li Newroza 98 an jî hat ew avêtin zîndanê. Gotin ew ne rojnamevane, ew provaqatore. Ew di nav girtiye diz û bê namus da razandin. Ji wî ditirsin ku wî biînin quxûa girtiyên siyasî. Wî jî nama li ser nama ji reyagihti re diîne li wî welatî tedayî û îkence heye. Va welata welatekî wekî welatê Latin Ameriqa û hevalê Pinochetî ne. Hevala Zîlan îro 15 Nîsan e. Medya Romare bi hûrik û çûkên xwe ve devê xwe kirine yek, ketine pêsîra gelê Kurd. erekî piskoljikî bêsînor li ser Kurda tê meand in. Armanca wan morala gel xirab bikin. Her roj bi derewekê derdikevin pê medya. PKK qedî, Apo reviyan, yekînên Gerîla hemû teslim bûn. Eskerên me qehreman emdîn di sê deqîqan de girtin. Niha emdîn di dest me daye. Sibê Xelîl Ataç û Cemîl Bayik ji teslim bibin. Lê derewên wan tu kes pê bawer nake. Gotinek heye dibêjin «Rom xaponeke». (Foto medya Tirk çawa vê hovitiyê nabîne) Qomutanên me yek û yek dera pê MED tv dikevin. Girêdayên xwe bi serokê xwe re tînin zimen. "Em bimirin jî em ê bi serok Apo ra bin, em bimînin jî bi serok Apo û li ba gelê xwe ne". Lê, kî bi emdîn re çû? Nizanim niha kî li kêleka wî ye. Yekî kûr û an yek jî topel digel wî çû. Hevala Zîlan, îro dîsa gelê me girêdaya xwe bi partî û serokê xwe re nîan da li dor pa serok û gerîlayên xwe bûn polat. Nizanim emdîn wan nûçê li televizyonê Roma re tên weandine temaa dike an na?.

58

Eger ku wan temaê û guhdar dike, divê gerege ku xwe bi dardake û bikûje.(Foto Qomutanê ku edîn girtî) We û me bi wî re digot «Qomutan, ervane, qehreman» ew li ser we nirxa ku we dayî rûnenît. Ew gotinên me laîqa xwe nedîn. Gotinên ji bo Semdînê di medya û Tv e tirkan hatî gotin!!!. 1-«Alçak/nizm bi kîjan rûyî hatî!. 2-Heqê te qurûnek e! 3-Na na çima qurûnek e, Qurûne heyf e! 4-Ma bi kêreka kû ya(zengorî) serê wî jêbikin! 5-emdîn tirs dî û niha mîna bilbila dipeyve! bêrû alçak!!!. 6-Qomutanên me hêka ji emdîn dertêxînin! 7-Pîç! welad zîna! 8-bênamus! xaîn! Çi di devê wan re tê ew we bi wî re dibêjin. Hevala Zîlan, Min di ber wê jî ji te re qal kiribû. Li aliya Antalya erekî dijwar berdewam dike. Li vê herêmê e gerîlayên me ehît ketin. Tirkên wir li derva civiyane, hem bi devê kî dibêjin, em wan terorîstan di bin axa xwe da veer nakin. "Axa me y abi wan terorîsta qilerî bibe. Ew pîsin. Ew qetîlin. Ew dijmine me ne. Bibin bavêjin ber kûçikan. Kûçik jî laên wan mikroba naxwin". Hevala Zîlan, dijmin bedenê wan ê bi îrê helal hatî xwedî kirine, avêtin paiya erebê, motora mehelê bi mehelê, gund bi gund gerandin û tifa ser rûyê wan ê paqij dikirin û bi pîna li ber canê wan ê bêrih didan. Gelê Kurd bi wan neheqiyan gelek êiya diêê. Nizanim wan rûreiyan û heqeretan kîjan misliman li kîjan mislimanî bike. Hevala Zîlan, îro 16 nîsan e 1998 a ye. Li gor gotinên dewleta Tirk û medya Tirk di navbera wan û Mesût Berzanî de peymaneka bazirganiyê çê kirine û wan emdîn bi 4 milyon dolar firotiye Tirkiye yê. Ez bawer dikim, rastê jî merivên ku miriyên me difroin, merivên wekî emdîne bêeref nafro in. Lê laê wî yî bi gû ewqas pera nake. Belê, hûn li qehremanên wekî xwe digerin ku bi namus û erefê hatine sirandin. Serê xwe dan sirra xwe nedan. Qûmaên wek we niha li ser rûyê cîhanê pir kêm in. (Foto mdîn di axive) Dewleta Îrland 18- 19 nîsanê dostê Kurda serokê ÎRA Sinn Fein pitgiriya xwe Kurda da û wiha got, «Em ê hetanî dawiye bi gelê Kurd û gelên dine belangaz re bin. Dijwariya ku îro Kurd dikînin, me ji deh salan dît»

59

Necdet Buldan nûnerê PKDW. Birayê Sava Buldan daweta/vexwand parlamentoya xwe kirin. Necdet axaftineka dûr û dirêj li ser dîroka Kurda kir ji aliyê vekîlên ÎRA wiha gotin «Kek Necdet tu di dilî me da diaxifî» û çepikên xwe li jê re lê dan. Em bi hêsanî nehatin vê merhelê, bi hezaran me ehîd dan, bi hezaran gundên me weran bûn. Bi milyonan zarok sêwî man, bi hezaran kal û pîr li berdîwara man. Em li welatên xelkê bûn parsekvan, em muhtaca naneka tisî bûn, ew rûreiya hîng berdawam e. erekî pir dijwar li hembera me tê meandin.(Lê Nejdet Buldan gava birêz Öcalan hat girtine wî jî bawilê xwe girê da çû mala xwe rûnit, veqetîya) Îro dîsa Romê re bi bîst hezaran lêker û bi hezaran tanq û top kirine rê, berva Baûr diçe, li bajar û gundê me operasyona dikine. Dibêjine ew operasyonên paqijî ye, dawiya PKK me anî. Ew panzde salin ku paqijiye dikine, tu dawiya paqijiya wan nehat bêbavan.(Lê Necdet Buldan pitî ku serok hat girtine, ji partiyê îstîfa kir. Niha li Almanya dest dayê ser zike xwe rûnitiyê) Hevala Zîlan, Nizanim ji te re qala kîjan hovitiye wan bikim. Her roj hovitiyek li ser me çê dibe. Ew Gerîlayên me ku li Antalya ehîd ketî, îro ji gorên wan derxistin dîsa bi hezaran Manavgatî û nitecihê Antalya meek li dijî gerîla bi darxistin. Em wan rojan rehet ranazên, laên wan pîsan axa me giler dikine . Hûn ê wan ji vê derê biderînin". Termê gerîla vê carê jî birin li bajarê Serîkê bin erd kirin. Axa me ji me re qedexê bûyê. Vê carê jî Serîkî rabûn ser piya. Em terorîsta qabûl nakin. Vê carê jî termê wan birin Antalya. Li Antalya jî ew hovitiya bi darxistin. Bi hezaran faistên MHP ji her aliyê Tirkiyê ve hatin Antalya. Wiha di gotin bi Kurdan ra. «Kêm bibin herin cem Apo ye xwe, ev dera ne ciyê we». Cenazê wan wiha heftekî li derva bi bajar û bajar gerandi. «Wekî dayik û xwîkên me gotî; «Ez ne di ber miriniya wan da me, ez a bi wê bimirim ku bibêjin, laê wan qehremanê me maye li ortê meydane, li nav tirka.» Gava diya Gerîlayekî hat ku lawê xwe bibê welatê xwe. Cenazê wî nedane wê. Kinc û kolên wî dane diya wî. Li ser Gerîlakî îîreka wiha derketibû. «Sen yaslanan yüreim Yaslan, aç, susuz ruhlarin îniltilerinde dailan yüreim Sevmek zamanî degil Sevgiyî Özlemek zamanî Yüreî dalarda gütmek zamanî». ehîdên me rûmeta me ne. Em bi wan serbilind in. Ew bûyarên wiha ji Romê re re hê kêm in jî, ji ber çî xwe fedî bikine! Di sala 1915 an da bi milyonan Ermenî qetil kirin, fedî kirin? Bi sed hezaran Suryanî û Asûrî qetil kirin ku fedî kirin? Wan dewlata xwe bi wan qetliaman avakir. Qirkirin û qetil kirin mesleka wan e.

60

Hevala Zîlan, îro 21- 22 nîsan e ye. Elbet gava Roma re wan listika li serê me dike ne bi tenê ye, muhaqaq hevalbendekî xwe dibîne û an wan bi pera dikire. Dewleta Roma re li sala 1996 an li ser MED tv bi navê Spotnik opersayonek çêkirin. Ew operasyona di eynî seatê da li Almanya, îngilterê, Belçiqa û li hinek welatê dine Ewrûpa jî çê bûn. Ew operasyona li Almanya hat darxistine. Wekî tu jî dizanî. Li ser rûyê cîhane tu milletên mîna me belangaz û xêrnedî tunen. Li ser rûyê cîhanê hetanî roja ma îro tu avahî û sazgehên me tunen. Mêrû heyvanekî biçûkê, hêlîna xwe hey. Li ser rûyê dinyayê hêlûneka me jî tune. Li sala 1995 an Serokê Apo ji me re Televizyonek ava kir Med tv ê. Wê rojê awila ku MED tv e dest bi weanên xwe kiri. Her kesek ji eq û abûnan re digiri û a dibû. Me bêsebir xwe da bû benda Roj tv e, em nûçe û bernama temae bikin. Lê, dijmin bi weanên Med tv dîn dibû, har dibû, hemû derfetên xwe xistibûnn rê ku rê li Med tv e bigire û notê li ser notê didan welatên Ewrûpî Med tv bigirin. Eger hûn pêiyê li Med tv negirin, em ê bi we re têkiliyên xwe di ber çavan re derbs bikin. Li 18 îlonê sala 1996 an polisê Tirkan bi polîsê Belçiqa ve xwe kirin yek û êrî birin ser Med tv û avahiya PKDW û saziyên me din û hemû yek û yek girtin û derîyên wan kilitên ji kilo lêxist in. Karkerên Med tv e hemû girtin binçava. Vê carê Med tv ê weanên xwe li dervayî studiyo weand in. Ew rûreiya, ew bêheqiya qirare 40 û 45 rojan ajot. Pitî 45 rojan setalite kî din kirê kirin. Ew setalita ji fîrmeka Ameriqa kirê kiri bûn. Gava Romê re pêhesiya ku me ji Amerîka ew satalîta kirê kiriye wekî kelpekî li ser boça xwe rûnit. Îro rojnama Özgür ülkê ew rûreiya dera ortexist ku Polisê Belçiqa li sala 1996 an li 09 tîrmehê bi polisê Tirkan ve civîneka bi dizî çêkirine. Li vê tarîxê Serokê wezîrê dewleta Romê re dêlikaTansu Çîler, wezîrê hundir Mehmet Aar. Meral Akener ra bi eslê xwe Selanîkî, nizane ji ku hatiye, carcarna dibêje ji selanîkê, carcarna jî dibêje ji Mekedonyê hatime. Bi qomserê Belçiqa ve di navbera hev da bi dizî peymana çêkirine. Tansu Çiler perene zahf dide wî ji bo girtina Med tv ê. Bi navê SPOTNÎK operasyonek birin ser û saziyên Kurd û avahiya Med tv ê hatin girtin e. Sebep çiye hûn davêjine ser avahiye Kurdan?. Sebep hazirê. PKK e eroîn difroê! û Med tv ê bi perên re fînansê dibe û Kurd esrar û eroînê difroine. Ew bi xwe wan karên bi qirêj dikin û davêjine ser PKK e.

61

Hevala Zîlan, Îro 22 ê Nîsanê 1998 a ye. Ez îro ji te re qala Malbeteka Kurda bêwestiyan û bi ev û roj ji bo me û ji bo kultura me kar kirî bikim. Malbeta Mala Bedirxana. Sedsalî di bervê îro, Malbeta Mala Celedet Bedirxan û heval û hogirên wan bi zor û zehmet rojnama Kurdistan dertêxistin. Ji ber dijmin arîva xwe ji ciyekî dibirin ciyekî. Dijmin nedihît ku ew wê rojname çap bikin û biweînin. Di destê wan de êdî pir derfet jî nemabûn. Hebûn û tunebûna wan Rojnama Kurdistan bû. Wan bi serhîkî be jî ew rojnama bi dertêxistin. Wan di dû xwe tu mal û milk nehîtibûn. Eger wan bixwasta û an bikiri ba pir mal û milk û pere ji nêviyên xwe re di dû xwe cîbihîtana. Lê, çavê wan neyî li mal û milkê dinya yê bû. Çavê wan î li Kurdistanê bû. Di dilê wan de gelê Kurd û kultura Kurda hebû. Em ji wan re, sipas dikin, hezar carî sipas dikin ku wan ew rojnama Kurdistanê, Hawar, Roja nû di dû xwe hîtin, hemû kultura me di wan pirtûkan da berhevkirine. Îro hevalên me sedsaliya wan li bajarê Kolnê pîroz dikine û xelata herî mezin dan wan wê malbat e. Lê li erî felekê binêrê. Malbateka Kamuran, Rewen Bedîrxan, Emîr Alî Bedîrxan, wiha hêja di nava xizaniyê da mirin. Celedet Mîr Bedirxan jî bi qezeyeke dikeve bîr û di bîrê da vetitisê. Hevala Zîlan, Îro 23 nîsan ê 1998 a ye. Li welatê Romê Re cejn e, cejna zaroka yê, niha jî Rom re ji merivatî û însaniyetê da bahs dike. Li dîroka xwe bi qirêj nanêre. Mezinên me digotin: «Rom xaînê, Rom xaponeke, Rom qele e, pita xwe bi roma girê nedin» . Îro cejne dibêjin. Û gava cejn qedî dikevê nav gelên li Tirkiyê dijîn wan qir dikin. Bi hezaran zarok li Kurdistanê sêwî, tazî, birçî hîti ne. Lê xelkê dixapîne dibêjin; "Em di cîhanê da dewleta yekemîna ku cejna taybetî daye zaroka. (Foto li Colemergê cejn wiha hat pîroz kirin Îro Zarokên Mezrabotan jî cilên xwe kesk û sor li xwe kirin alên xwe kirin dest xwe, hatin meydana cejn pîroz kirine. Polis çû pêiya wan. - Hûn çi dixwazin, derdê we çiye? Herne kû? Çi a bûne?. - Wan bersiv da polîsa gotin, em jî dixwazin 23 nîsanê pîroz bikin. - Ka ala we? - Wan alên di destên xwe de nîanî wan kirin.

62

- Na, ew ne alê. Ew paçe paç gotin. - Ala sor, ala sorê ala we ye gotin. Zarokên Mezra Botan vegerîn mal. Lê wan jî zanî bû ew bi polîs henekan dikine. Belê, Romê re. Di sala 1923 an de cejn da bû zarokan. Û li aliyê din ewrên reê tarî, ji zulm û zordarî, ji xwîn û ji lêdane hatî bar kirine di ser zarokên Kurd, Ermenî Asurî, Suryanî û Kildanî digerandin, bi ser wan da jahra marê kur dirijandin. Bîhna xwînê ji nêzîki va dihat pozê wan. Îaretê qirkirin û talan kirine li dorpa wan dizivirin, mîna bayê babilozke. Dem vegerî, sal hat guherandine. Di sala 1924 an gelê Ermenî û Asûrî, kal negotin, pîr negotin, zarokên e mehenî negotin, dergûên di landikê û li ber pesîrê dayikan ne gotin. Hemû dan ber kêr û gula. Bi milyonan meriv kut in. Bi deh milyonan însan goçeber kirin û bi deh hezaran wenda kirin. Were ez ji te re ji devê kalekî Ermenî ku bi xwe bûyî ahîde wê jenosîde guhdar bikin. BEDROS KAYAN: Bedros merovekî Ermeniyê. Li bajarê Edenê hatiye xwedê dane. Îro 83 e saliyê. Di sala 1898 an de, em çar bira û xwîkek bûn. Li wê deme nêzîka panzde hezar Ermenî li Edenê dijîn. Roma re li sala 1909 em sûrgûn kirin. Bi me re gotin ji vir herin. Em herin kê derê? Diçin kê derê herin! Em nizanin. Ma çavê me li we nekeve. Va welatê mislimana ye, ne welatê xiristiyana ye. Xiristiyan di nav mislimana da najîn li gora Qurana pîroz. Li ber çavên me dest davêtin keç û bûkên me. Keç û bûkên ku li hembera wan derdiketin, li gika didan diavêtin der û deta û dikutin. Em bi mehan li çiya û baniya tazî û birçî gerin. Bi sed hezaran zarok û ewqas jî kal û pîr bi rê de telef bûn û em gehtin Helebê. Hetanî Helebê bi dû me ketin. Me xwe bi zorê avête amê. Ez li amê nesekinim. Min zanî, ferqa am û Anqerê tune. Min xwe di sala 1922 an gihande Yunanistane. Gava ku jenosîda me dest pê kir ez î neh salî bûm. Pir ba tê bîra min. Diya me ji me re qala Romê re dikir. Wekî wan em jî enfala ku bê serê me, em agahdar dikirin. Dê û bavên min li ser rê bûn. Ji bo ku esker her roj dihatin li wan dida ji bo ku em welat terk bikin. Em bi ev û roj li ser piya bûn. Xewa eva li me tune bû. Diya min destmala xwe derxis dev û rûyê xwe paqij kirin. Û demeke sekinî û xwezî di qirikê wê da ma. Çi bêjim, kîjanê bêjim. Ne yek bû ku ez bêjim, hezar bû, deh hezar bûn, milyon bûn. Xwedê malê Roma re biewtîne. Di dû wan nifirk hene. Nifirkên zaroka, nifirkên dayika, nifikrkên sêwiya hene. Ew wekî ku duh li Ermeniya kiri, îro jî li Kurdan dikin. Ew bênamusin, bêrû ne, fedî û heya, merhemet li ba wan kêm e. Qultek av bidin min, kezaba mine diewitê, bi keça xwe re got. Diya min em bi evekê rakirin. Lez kin gotin, Rom êrîa ser gund û bajaran kiriye. Hîn di wan derna negihêtiyê em birevi n. Lê em neçûn herin ku? Li wan sermana û welatê xwe cîh bînin her in ku. Lawê min belkî bi te hêsan be, welat û axa xwe cîh bînî, ji miriniyê jî dijwartir e. Bav û kalên me mirin û çûn xelas bûn. Lê ez heytê sê sal in ku di dû welatê xwe dinalime. Dora dina rojê deh panzde ser leker hatin gundê me. Fermanên di dest wan da bû, bi me nîan dan û gotin, di navbera Ermenî û tirkan da sulh çê bûye. Herkes silahên xwe bîne teslima hikmate bike. Yên silahên xwe teslim nekir cezakî pir mezin lê bê birîn. Lê me dizanî, ew li ser me listikekan çêdikine. Em mecbur man silahên xwe me

63

teslima wan kirin. Ji we bûyarê ûnda demeka kin da dîsa êrîa ser me kirin. Gund û bajar xi kirin. Hemû avahî saziyên me xelandin. Malên me weran kirin. Jin bûk, keç û xort dan ber rîma. Em di 70 rojî de di Helebê gehtin. Seferata Îngilîza û Fransa reyagehtî agahdar kirin ji bo vê jenosîdê. Lawê min, Rom xaîne, Rom bêrûyê. Abdulhamid ji reyagehtî re namê andin. Ew probleme di navbera Kurd û Ermeniyan da qewimiye. Tu xebera me ji wî erî tune. Kurdan hemû Ermenî kutin. Lê derawa wan perê nekirin. Gava ji Ermeniya derbas dibûn û vê carê jî beriyê silahên xwe ber va Kurdan kirin. Ew kilamek li ser erê Zîlan heye. Ew bi me ba dide xuya kirine ku Romê re, bi serok eîrên Fait va çi aniye serê gelê me. GELIYÊ ZÎLAN Ev qetliyan û hovitiya pitî serhildana erê Araratê kirin. Di sala 1930 an li 13 meha tîrmehê pêk hat. 44 gund hatin ewitandin û 15 hezar însan zar û zeç di hev girêdan di Geliyê Zîlan da kutin. ahîdê wê roje Kakîl Erdem ez 12 salî bûm Bi hezaran esker hatin gundê me. Ji jor de ji balafira wek barana Xwedê bombe bi ser gelê Araratê ve dihat barandin. Li ber çavê me derbasa îrza jina dibûn. Jinên bi ducana bi serê sungiya xwe ve dikirin. -Tu çawa ji vê qetliyamê xelas bûyî? -Me xwe di nav termên ku miriyan da veer kiribû. Gava ku esker ji me dur ket em reviyan û me stara xwe kir çiya. Em li çiya bi rojan birçî û tazî man. Li gor mezinên me digotî biryara vê qetliyame bavê Tûrke serleker Devrî bey daye. Hevala Zîlan, 24 nîsanê ji me re jî ne biyanê. Me jî li 24 nîsanê ji wê zulm û zordariye Romê re li ser gela pêk anî nesîbe xwe girt. Sala 1974 an li bîst çare nîsanê de bi serme da jî afet hatin. Di sala 1974 an de. Li herêma Kela Dîzan bi ser gelê me de bombe hatin barandin. Rûyê ezmana ji tirêjên bomba kesk bûn. Zarok ji nava nivînên xwe derdiketin direvîn û xwe di kozikê berxan da xwe vediartin. Dil wan wekî dilê çûkên ezmana diavêt. Çavê kî xwe li rê bû çavê kî xwe yî li ezmanan bûn. Li ber Xwedê digerîn digotin Xwedêo! Va zilmê li ser me kîngê bi dawî bibe. Qirare bîst seata Kela Dîza hat bombe kirine. Bi hezaran kes hat kutine. Bi hezaran mal weran bûn. Bajarê Silêmanyê ji aliyê faistên Îraqê va hat dagir kirine. Gelê Silêmanyê di sala 1974 an da dîsa bû mêwanê çiya. Sar serma, nexwaî, tazî bûn, birçî bûn li dora wan kom bûbû. Heroj bi dehan zarok dimirin ji nezda û ji serma. Tu kesî destê xwe dirêa wan nedikir. wiha bi salan li çiyê man. er bi sedsalan dewam kir. Lê ew bombe ku ji aliyê dijmin ve dihatî avêtine ji wan re ne xem bûn. Ew di hembeza çiya da raza bûn. Çiya ew wekî dê û bavên wan diparêztin. Xebera re dîsa hat gotin; Kurd bi xwe xwe ketine hev. Ew bextreî ya nav me. Ew nezaniya me. Nizanim kîjan dijminî ew kiandin cem xwe ew xapandin û bi hev dan kutine. (Foto Îran bombe dike Tirk li sînor in)

64

Ez behsa serhildana nakim. Ew rûreî û bextreiyeka din e. Ev rûreî û bextreiya nav me, hatanî roja îro em pêrîan û elpeze kirin. Em ê înallah di sayê keç û xortên me wek wê zîrek Leyla, Guler, Mahsum, Mazlûm û dostên me Kemal Pîr re bigihêjin serxwebûn û azadiya xwe. Hevala Zîlan, Ez êdî nexwazim ji te re qala heliqopter û balafîrên ku ji aliyê hevalên me da hatî xistine bikim. Zatên em wan her roj wekî ku çûçikên ezmna li erdê têxîn. Hevala Zîlan, Dostekî me Kurda bi eslê xwe Îtalyan û rojnamevan ji Newroza vir va di zînadanên Romê re daye. Dewlete ew li 27 Nîsan ê serbest berda. Sevt û solix nedan wî ew bi lez bez li balafîrê sîwar kirin û di Îtalyan re bi derxistin. Gava Dîno Frîsillo li Îtalya peya bû. Çepemaniya cîhanê li xwe civand. Aliyê aitî û demokrasiyê bi serket got. Ne dewleta Romê re, ne faistên ku ji dema Atatûrk ta mayî. Ez hatim ji we re wehetên ku li ser gelê Kurd dibe akere bikim. Ez hatim wehetên ku li ser dîlên PKK dibin bînim ziman. Hevalno! Gelê Kurd di nav lepên guran da ma ye. Gelê Kurd dinav jîyaneka pir belangaz daye. Eger hûn ji xwe re dibêjin em însanîn, dengê xwe ji bo gelê Kurd bilind bikin. Gelê Kurd, dema ku Musolin li gelê me zulm û zordarî dikirî dijî. Bi hezaran Kurd pêvazî wî mêrxazî hatin. Hevala Zîlan, Ji 23 nîsanê pêva dijmin di nav amede kariyeka mezin daye. Bi deh hezaran, bi bîst hezaran lêker diîne Baûr. Lekerên xwe bi ev bi dizî diîne. Bi rojê nawere. Hevala Zîlan, Îro 27 Nîsan ê. Bi navê Murda Operasyon operasyoneka pir mezin, operasyoneka ku aqilê meriva helne ne, bi deh hezra leker, sê hezar timên teybetî, bîst hezar cardavan, tanq, top tu li çi digerî ew ketiye rê berva Baûr diçe. erê me bikine. Ji bo Operesyone, emdîn jî bi rahela wan ketiye û alikariya dewleta Tirk dike. Lê ezvê bêjim, hevalên te muradê wan di çavê wan da bîhnin. Ew wekî êra li benda wanin, çawa hatine wiha jî biînin. Tabî vê operasyonê emo îdarê dike. Lê çûyina wan bi hatina wan ve bibe yek. Dînêzor ji Baûr vegerîn. Dest tijî çûn dest vala vegerîn. Sîwar çûn peya hatin. Lê Televizyon û rojnamê tirka bi derewa dinivsîne operasyona Muradê bi serkeftin berdewam dike. Gerîla qul bi qul direvê. Mehmetçik sîngê xwe daye ber gula. Sîngê wan bûyê bejing û eleg. Bi hezaran terorist kutin. Ew nûçeyê Televizyonên Tirkayê. Pitî demeka din. Dibêjin; Nûçyeka dawî ku nûh ketî dest me. Afetek ji Xwedê de hatiye. Li Devr û teslîmê birûsk li eskerê me ketiye, serleker du eskerên me ehîd ketine. Eskerên me du terorist jî bi zindî û birîndar girtin. Destê xwe yî nerm û destê xwe yî însaniyê dirêa wan kirine. Ew birîndarên PKK e li heliqopetreka teybetî sîwar kirin

65

birin nexwaxane Diyarbekirê. Derew in, derew in. Merhemet li ba tir ka nîne. Hevala Zilan, Îro 30 nîsan ê. Li paytexta Yunanîstanê Atîna ji aliya dostên me Yunanî bi ekleka fermî Bûroyeka agahdariyê Kurda hat vekirine. Li vê resepsiyonê panzdê milletvekîl û serokê meclisa Yunanîstanê dudiyan, bi sedan rojnemavan û dostên gelê Kurd. Pênç îrketên Tv ê bedara vê vekirina saziyê bûn. Serok Apo jî mesajek and bi deqîqan ew mesaja li ser piya sekinîn û çepik li hevxistin. Parlementerê Yunanî wiha got ;« Em hetanî dawiya têkoîna we, bi dil û can bi we ra ne. Em îro dîsa ducar dikin 186 miletvekîlî digel serokê meclisê ve îmza kirine ku serokê PKK ê, serokê gelê Kurd Apo daweta Yunanistanekine».(Li rûreiya binêrin. Di sala 1999 an da birêz Öcalan hat, lê herkesî xwe ji ber wî veart) Raksiyona Tirkan li hembera vê resepsiyone gelek tûj bû. Her nunerekî xwe bezî ciyekî, ji bo ku Yunana protosto bikin. Serok komar S. Demirel hema ji Amerîka ra telefon kir. Yunan têne xwe teva karê me yî hundirî dikine û xebera xwe kirin serok Amerika Cilinton. Pit re serok wezîr derket pê Tv ê wiha gotin; «Yunan dixrûne. Sebra me ewqas dirêj nîne. Sebra me nema. Eskeriya me li ser piyane». Hema wezîrê dervayî Tirkiyê protosto da wezîrê Yunanistanê. Medya wan jî ji wan nema. Devê xwe tijî tif dikirin ji Yunanan re diandin. "Qahpe Yunana!. Put Yunana!". Me mîne wêderê. Ku me li Qibrisê çi kiriye hûn dizanin. Serok wezîr jî xwe negirt ji Yunanan re kifûr andin. Wa ye ku hûn dikin li dijî me bi akeretî dijminatiyê. Serok wezîrê Yunan bersiv da got; «Helê carekê hînî merivatiye bibin, dû ra wan gotinên xwe bibêjin». Hevala Zîlan, Ew sazgeha ku li Yunanistanê vebûyî ji me Kurdan re pir pêwîst ê. Ji ber ku Yunanistan endamê yektiya Ewrûpa yê. Ew tê we manê ku bîst du dewletê Ewrûpa PKK wek muhatap qebûl dikin.

Hevala Zîlan, Îro 05 gula ye. Serok wezîrê Tirkan Mesût yilmaz wiha dibêje. «Mizgîn ji gelê me ra. PKK qedî. Ji vê seatê ûnda PKK nikare ku çalakiyan bike. Ne li navça Tirkiyê û ne jî li dervayî welêt. Ew serkeftina na ya min e. Ya qehremanên me Mehmetçîkên me. Ez ji wan re sipas dikim. Eger ku li dervayî welat jî çalakiyan bi darxînin em ê herîn wan wekî emdîn Sakik me anî, em ê wan jî bînin». Zîlan, Min ji te re gotibû. Gava ku rêberên me dixeydin diçin nik dijminên me. Ba e! emo neçûyê ba dijminên me. Lê, ez bi gotina xwe xapiya me. Wî bênamusî jî dayê dû wan rêberên me berê sexte.

66

Hevala Zîlan, Îro 8 gulan 1998 a ye. Dewleta tirk îro deh roj ceza dan rojnama Ülkede Gündem. Derketina rojnamê li Tirkiyê qerdexe kirin. Lê ew çi dikin ma bikin kes êdî vê lêhîyê nade sekinandine. erê piskolojîkî ku li ser gelê me dibe bi hemû hêzên xwe didome. Tê bêyî ku dijmin serkeftineka mezine bi dest xwe xistiye. Tê bêyî ku komereka nûh yê saz kirine. Bi derew û vir a dewlet ava nabin. Ew li dewra Araratê digerine. Ew li dewra Dêrsîmê ku bi sed hezaran Kurd qetil kirine digerine. Ew dema berê borî. Niha dewra Apociya û Gerîlayên wî dest pê dike. Niha serê eskera li kevira dikeve. Niha serê Romê re li çiyan dikev. Hevala Zîlan, Serok wezîrê Tirkiyê dera pê tv ê ket 05.05 1998 û wiha gotibû; «ji îro ûnda êdî PKK tu çalakiyan nake, ne li hundir û ne li derwayî welat». Lê Gerîlayên me ew derewin derxistin. Bi sedan çalekî dibine. Bi sedan kes ji wan dimirin. Ne hewceyê ku ez ji te re li vir yek û yek bihêjmir im. Li 9 gulanê helîqopterek dîn li erdê xistin. Heta niha bû helîqoptera eaye. Oprasyona bi navê Murad di kerê va çû. Mîna yek kûçikên ku boça xwe dikin nav eqa xwe ji herêma gerîla direvin. Bila em bi sax û selamet di ciyê xwe bigehtanî. Hevala Zîlan, Ez bi hovitiya dijmin neêem. Elbet ji dijmin tu cara dilê xwe bi meriva naewitê. Eger ku ji dest wan bê, ew ê meriva di piyalek av de vetisînin. Devê min lê nagerê ez bibêjim, lê rast î tim rastîne, rastî neyên veartine. Mele Mistefa gava bi çarsed pêmêrgeyî derbasa Sovyet bû. Pit him li Tirkan û him jî li Farisan ikenand û derbasa Rusya bû. ordiyên mezin li dû xwe hîtin. Îro lawê wî mêrxazî. Bi dijmin ve bûne yek bi dizî û akerê êrîa ser gerîla dikine. îro dîsa heyeta xwe and cem Sadam. Dîsa stûyê xwe li ber dijmin xar kirin. Dîsa melûl melûl li çavên dijmin nêrîn û ji dijmin alîkarî xwast in. Dîsa destê Sedam maç kirin. (Foto Artêa Sedam li Kurdîstanê) Dîsa li hembera dijminên xwe li esas dirûê rawest in. Çima ? Çima ? Bersiva vê nezaniyê jî ma xwendevanên me bidin ka çima yê? Hevala Zîlan, Gava e mdîn Sakik girtin wî di nav panzde salan de çi bûye û çi ne bûye hemû ji dijminên xwe re wekî mar jahrê xwe birijîne rijand. Fermana kutin û talan kirin hing jî zêde bûn. Hovitî hîng jî zêde bûn. emo bi dijmin re got. (Foto ji emdîn Îtrafên giran) Akin Birdal hevalê Apo yê. ÎHD wekî ûbeka PKK dixwebitê. Dijmin wê rojê fermana kutina Akin Bîrdal birîn ku wî mêrxwazî bikuj in.

67

Hevala Zîlan, Îro 12 gulan yê. Dîsa gûrên re û hat daketin kolan û sûkan. Li nêçîra xwe digerine. Îro dîsa zulmê rûyê xwe re bi Kurda dide xuya kirin. Îro roj dereng hilat. Herder tarî bû. Herderê mij û dûman daketibû. Raste, dibêjin gur ji rojên bi mij û dûman hezdike, îtê îro roja gurên hare. Ewrên re û tarî xwe di ser Ankararê re girti bûn. Ewrên ku kîn û jahr tijî xwe di ser ÎHD re girtibûn. Du kesên rûre, bextre, bêeref û bênamûs ji merivatiye nesîbê xwe negirtî, du kesên ewledên alçaxa. Bi rûyekî nerm hatin avahiya ÎHD ê. Serokê KMM/ÎHD Kek Akin Birdal pirs kirin. «Em dixwazin bi birêz Akin Birdal re bipeyvin. Akin hevalê me yî di hepse daye» Sekretera ÎHD rê nîanî wan da. Fermo, Akin beg li hundirê. Gava ku ew dikevin hundir Akin Beg ji ber wan radibe. - Fermo bên, danijin. Hûn bi xêr hatin Çi mirazî we heye?. Ew bersivê bi carcurê(çek) xwe didin. Bi ser wî da 12 gula berdidin û direvin. Gava ku ew xebera re li cîhanê belav bû. Her saziyên pêve rû û yên sivîlên li ser rûyê dinyayê, ew êrîa li hembera Akin Birdal nehlet û ermezar kirin. Careka din rûyê Romê reî li hembera Kurda naskirin. «Ji baxê me gulek qetandin Ji dilê me xwîn birin. Em sêwî û bêdost hîtin. Dayikên Kurd rûyên xwe rûçikand in Lepên xwe ji yezdan re vekirin ber ezman bûn. Xwedêo!!! tu Akin Begê li me vegerînî. Li dewsa wî, me bibî». Xwedê ew mirazê gelê Kurd qebûl kir. Destê xwe di ser wî mêrxwazî re girt. Hevala Zîlan, Dijminê me dijminekî pir bi tecrûbê, ji aliyê er ve, ji aliyê rûreiye ve, ji aliyê dizî û pîsitiye ve. Tu li çi didigerî û çi dixwazî, ji wî alî ve pispor e. Gava ku êrî birin ser Akin û li aliyê din amedekariyên xwe ku êrîa ser Baûr bikin, dikirin. Ji bo ku herin gelê me bi dizî û ekere qirbikin va plana Akin Birdal plan kirin. Li 12 gulan xwe avêtin ser awahiya ÎHD. Li 13 gulanê hêzên xwe derbasa Baûr kirin. Serok Öcalan ji bo Akin Begê wiha got; «Gelê Kurdî dostekî xwe yî hêja î ku wendabike. Ma serê gelê me sax be. Me ew di dilê 30 milyonî de veart. Me ew di dilî bîst hezar Gerîla da veart». Hevalekî me yî NÇM (Navanda Çanda Mezepotamya) Cemîl Denlî li ser akin Begê helbestek çê kiribû. Ez dixwazim we ji xwendevanên me re li vir binivîsînin. Ev bi Tirkiyê.

68

GITME Sen kal sevgili Sana kan vereyim incecik damarim dan Însanlik çok kan kayip etti Gidersen Yalniz kalir kimsesizlik Beîncî dünya ülkesin çocuklarî Sana îîrler dikerim Boylarî Senin kine yetimez se de Kal diyorum Birdal daha kirilir Însanlikta Çöl ve semayelî Yürek serinletmez 12.05 1998 NÇM- ÎstHevala Zîlan, Meha gulan meheka ji serhildanên me ye. Li vê mehe serhildana Simko çê bû, li vê mehe serhildana Aratê di bin rêberiya ÎhsanNurî paa da dest pê kiri bû. Di vê meheda karkerên cîhane mafê xwe bin dest xwe xistin. Di vê meheda sê têkoerê mezin Deniz, Yusuf, Mahîr hatin dardakirine. Li vê mehê me pir ehîd dan. Hevala Zîlan, Îro 23 nîsan 1998 a ye. Li ser gelê me erekî pisikolojik tê meand in. Him li Bakûr û him Baûr xof û tirs girtiye ser gelê Kurd. Wekî hûn jî dizanin dijminê me dijminekî hare, ji mirovatiyê nesîbe xwe negirtiye. Dijminekî bêbavê, teres e. Sedam Huseyin çawa di eveke de pênc hezar kes bi qaza kimyasal kûtin, Romê re ji Sedem Huseyin ne kêmtire, zêdetire jî, ew jî dixwazê qetliyamên wek Helepçê li gelê Kurd bike. Tirk ji Sedem Huseyin bi hezar qatî xirabtir in jî. Rom xaînê, Rom rovîyê, Rom gurê ser çiyayê. Rom çermê berxa li xwe kiriye û dihundirê vî çermî de ûr û xençer xwe ji bo ku kurda serjêke heye. Ji 23 ye nisanê pêva bi bîst hezaran lêkerên xwe bi dizî derbasa Baûr kirin. Ew jî dizanine ku havînê erê pir dijwar derbas bibe. Ji niha de bi Kekê Kurda Mesût Berzanî ve amedekariya er dikine. Hevala Zîlan, Îro 20 gula yê 1998 a ye. Ax delal ax!. Ez ji kê derê bînim merivên bi eref û namûs û rûmet wek we. Îro dîsa xaîn li Baûr gehtin hev ku fermana me bidin. KDP digel Roma re ve bi hemû hezên xwe êrîa ser gerîla dikin e. Pêncê hezar leker û deh hezar cardavan, bi hezran timên taybetî.

69

Roma re dîsa di nav axa ma ku bi xwîna me hatî av dane da vedilîzine. Dîsa destên xwe bi qirêj davêjin keç û bûkên me. Ew diçe zora min. Xewe eva li min herimandine. Keça delal! Ez ji we re qala meseleka kevin bikim. Rojek di nav bera egitêkî û jina wî de axaftineka wiha derbas dibe. Dewre Beg dibêje xatun; «Bîhneka samê/genî tê bozê min, bîhneka genî, bîhneka ku xwîn jê tê. Çiye ew bîhna? - Kûçik in li derva mirine an heyvanê li derva mîrar bûyî hene?. - Xatun dibêje na na. Dewre Beg. Ew bîhna Roma re e. - Belê rastê, ew genî ne, ew bêbext in. Helê careka gopalê min bidin ez herim derva. Û radibê diçe derva. Roma re qorbî qor ketiye rê toz û dûman bi ser xwe xistiye t ên. - Xatûn, rastê Rom bi ser me de tê. Herin xeberê bi mêr û mêrxzên me din, ma bikin û bilezînin û xwe bigêjînin hawara me. - Xatunê got, ez hawara xwe di kê bigihînim? Kurdên dor pa me xaînin. Yên li ser çiyan jî dûr in. Kal serê Serê xwe dihêjine. - Xatun guhên wan ê qûlin, yê bibihîzîn. Dîsa jî tu bi hawar qîrnîkê !. Xatun berê xwe berva çiyan dike û dike hawar . - Gelî birano ! Roma re malên me talan kirin. Keçik û bûkên me li ûna warê me nehîtin. Xwe bi hawara me gihnîn. - Dewre Beg dibêje; Xatûn ji sedî sed wan hawara te bîhstin. Êdî metirsê. Bi dengekî berz û gur qehramanên serî çiyan xwe gihandin hawar gundiyan. Em Ferat in, Ferat. Me rê nedaye ordiyên Îskender Rê jî Roma reî dev rûtik, sûret rovî maye, me biperçiqîne. - Xatûn dibêje, Dewre Beg, dengê min gehtê wan , niha ew nêzîkî me ne. Ji ber simên wan sîwarna agirê azadî û serxwebûne radibe. - Li pê wan sîwarana, berxên me mêhê er dikine hene. er giranê Xatun, çi ji di destê we re tê, wê bikin. Me ji wan kafirê Roma re û Ereba n û Farisên xelasbikin. Gundiyên me bi mêrxazî li ber xwe dan. Lê, Roma re li Operasyonabi navê Murad tu qul û qewar nedin ku xwe tê de veerin û li pa xwe nenêrîn, reviyan. erê di navbera Roma re û Gerîla de, hetanî roj çû ava devam kir. Seat li Dewre Begê bûn roj. Deqîqê lê bûn seat. Bi zorê êvar li xwe anî. Gazî Xatûnê kir, - Xatûn bîhna rûnê qijilî tê pozê min. Wî dizanî Xatûn ji qehremanên me re xwarine çê dike. Bi kêfekî û bi sivikî kenî. - Malê Xwedê hezar carî awa be got. Xwedê roj li me anî. - Eferim, eferim!!, hezarcarî eferim ji eslê we ra. We heyfa bav û kalan stand. - Pirê got; Dewre Beg, kîngê em ji heqa wan derneketine kî!!?. Lê, tu ê bi xaînên me mîna emo re çi bibêjî? Pita me wan ikenand, pita me wan da ber dîwarên sik û sar. Wan em sêwî hîtin. Ji bo çi gotine Kurmî darê yî ji darê. Va Agirî,

70

Va erê êx Saîd Va erê Simko. - Lê Mele Mistafa Barzanî, tu qet wî mêrxazî nabêjî. Ew bi destê xaînên me têkçû. Ew gurek bû, ew teyrekî bêbask bû. Lê bi xaînan re ba nekir. «Dibêjin, eger ku destî bivir ne jî der bûya, dar jî nedihate birandine». Hevala Zîlan, Îro 21 Gulan 1998 a ye. Malê Xwedê hezar carî ava be. Xwedê mirazê dayikan anî cîh. Rewa tenduristiya Akin Birdal ba diçe. Hevala Zîlan, Xeberên ku hundirê meriva diêînin tên e guh me. Kek Mesût nanê gelê me bi lekerên Roma re re parva dike. Hemû alikariya lojistik û xwarin û vexwarinên wan û daxwazên wan tîne cîh. Nûnerên KDP wek peyaya li ber devê Roma re in. Xwasineka wan li wan venegerînin.Hûn emir bikin em ê emra we bînin cîh. Ji bo êrîa li ser Akin Birdal, dewleta Romê re îro e kes girtin binçav. Du kes ji wan Polîs bûn, yek serlekerek bû. Yek ji mirovekî bi eslê xwe Arnavut bû. Yek jî merivê Cem Ersever ê ku li girtingeha Amedê bi gelê me xwîn vediriandî bû. Cem Ersever ew li navça Stanbulê ji aliyê hevalên me ve hatibû kutin. Gava ku xebera mirniya wî bênamûsî hat, daykan kutina wî bênamûsî pîroz kirin. Kitanên xwe dan ber xwe ber ezman bûn ku wan ew roja jî dîtine. Dayik tu caran ewqas a nebibûn. Ji ber ku merivatî ji kûçikekî xelas bibû. Dewleta tirk wekî reyagehtiya cîhanê dixapînin. We yî dît me hemû qetîlê girtin. Lê kî bi wan derewên wan e hîik bawer bike. Roja ku êrî birin ser Akin Birdal. Sero k wezîrê Mesût Yilmaz derketibû pê tv e wiha axifîbû. «Ew bi xwe xwe hevdu dikujine û hesabên di nav xwe de parva dikine». Lê navbera axavtina serokwezîr du sê roj ketene. "Dewletê ew merivên ku êrîa ser Akin Birdal kirî hemû girt in". Dewlet ji tewanbariyê xelas bû». Kanî we digot ew bi xwexe hevdu dikujine?. Derwên wan derketin meydane. Her qetliyam û rûreî û bextreî bi destê wan dibe. Hemû nunerên dewletê ji wan qetliyam û rûreiyan agahdar in. Hevala Zîlan, Li meha gulan Xwîna mêr û mêrxazên me pir rijî. Pir serhildan û rapêrîn çê bûn. Bi milyonan zarokên me sêwî ma. Hîng jî sêwî û li ber dîwaran dimîmin, gelê me li ser welatên biyan belav bûne û li wan derna kes û kesanetiya xwe wenda kirine. Penabarî jîyaneka pir dijware. Were tu penabariyê wê ji min pirsbike!! Penebarî merivan ji merivatiye der têxwîne. Hundirê meriva vêdijorê, meriv bi qalikan dimînin. Bi hezaran gundên me weran bûn û gund hatin xirab kirine. Law li bavê, bav li ewledên bedenê xwe diger in. Wekî îro dayikên emiyê her roj tên ber Lisa Galatasarayê û di destê wan de wêneyên keç û lawên wan. Dijminê bi xwînxwarî êrîa ser wan dike. Hevala delal; Ez ji we re îro qala mêrxazên ku xwe ji bo azadî û serxwebûna gelê xwe xwe feda kirî bikim. Hakkî Karer, Halîl Çavgûn, Necmî Öner, Eref Anik, Ferhat Kurtay, Mahmut Zengîn bikim. Hevala Zîlan, Ew mêrxazan ne merivên ku bi du û sê rêz nivîs bêne îfade kirine. Her yek ji wan dîrokek bû. Her yek ji wa yefsaneyek bû. Heryek ji wan welatek bû.

71

Hakkî Karer û Halîl Çavgûn: Ew herdu qeheremana bi eslê xwe tirk bûn. Ji herêma behra Re bûn. Ji yek malbatên welatparêz bûn. Ew rojeka tesadufî li Zaningeha Siyasal bilgiler Fakultesî bi birêz Öcalan ve hevdu nasdikin. Bi hev re bi rojan û bi mehan li ser sosyalizme bi zanistî disekinin û bi rojan û mehan vê mesele niqa dikin. Li dawiyê ew bi birêz Öcalan re wiha dibêjin. «Birêz Öcalan tu bîreka bêbini yî. Em li cem te nî». Ew pir di bin nirxandin û analizên Öcalanê ya Sosyalizmê de dimînin û li ser wan tesîreka pir mezin çêdike. Ew biryara xwe didin û di nava partiye de cî digirin û di demeka kin da di nava merkez qomitê de ciyê xwe digirin. Hakkî Wiha dibêje. «Xelîl heval, min ji îro ûnda hemû nêrînen xwe guherandin. Xelasiya gelê tirk bi xelasiya Kurdan ve girêda ye». Bi mêrxazî li hembera emperyalist, dagirkeran er dike. Ew ne tenê bi siyasî bi bi PKK li yan re kar dike. Ji aliyê aborî ve jî alikariye partiyê dike. Ew birojê diçe, wek karkir û hambaliye dike û perên ku qezenç dike dide partiye. Polis û MIT a Roma re zîrekiya wî hazim nekin. Dîtin ku ji çavên wî agir dibare. Wan biryar dan li ser wî listikan çêbikin. Wî bi sergiranî û têkoeribûna xwe li ba havalan xwe ciyekî xwe mezin girt. Hevalan digot; «eger ew rojekê ehîd bibe, emê li nivî rê bi menî. Ew wekî motorê têkoîne» Li 18 gulan 1977 an, ji aliyê provaqatorên Hêza Stêrka Sor ve hat qetil kirine. Li wê deme bi navê stêrka sor rêxistineka Kurd hebû û bi polîsê tirkan tev hev kar dikirin. Birayê Hakkî, Bakkî jî di nav partiye da bû. Ew du sê hevalên xwe ve dû re çûn teslima polîsê Îsveç-Swed bûn. Bi wê çûyina xwe gora Hakkî li ser Hakkî teng kir. (Foto Bakkî karer) Êdî polis firsend neda wan. Vê carê jî, di dû Xelîl Çavgûn gerîn. Di sala 1978 an li 18 gulan, li Hilvanê ew mêrxaz hat qetil kirin. ahdata wan îro ronahîye dide gelê me û dide partiya me.

QEHREMANÊN DÎROKA ME YÊ NÛH Xwendevanên hêja wekî hûn jî dizanin dîroka gelê Kurd pir kevn e. Gava ku em Kurd hatin ser vê axê Roma re li der û detan ji ber Ereban û ji ber Osamaniya direvîn. Li ba Cengîz Kaxan bûn. Xwîna milletên belangaz vedixwarin. Lê dîroka me her tim ji aliyê dijminên me va hatiye çirandin an kirine malê xwe. Ew qehremaniye ku me didayî, ji aliyê cahên me îro wek emdîn her tim ser û bin bûye.

72

Îro ew demê borî. Demeka nûh dest pê kiriye. Dema Apo, dema baweriye dest pê kir. Ew dema li sala 1978 an dest pê kir. Xortên nuh tezê, xortên bi bawer, xortên zana, xortên dilovan û dema keçên me qehreman destpêkir. Dema te Zîlan, dema Gulnaz Karata, dema Zekiyê, dema Rehan, Leyla, Guler, Sema, Nuray Keçelî pê kir. Di sala 1978 an de. Birez Öcalan xortekî çeleng bû. Ji ser serê wî agir radibû. Li dû xwe nedinêrî, Eqa Kurdistanê ketibû dilê wî. Ew eqa pîroz, eqa Mem û Zînê, eqa Siyabend û Xecê, Eqa Ehmedê Xanî ketibû dilê wî. Ew bi rûbayê Melê Cezirî û Ehmedê Xanê radiket û ew ji xwe re dikirin hêvî. Wî mêrxazî dîroka gelê xwe û dîroka rojhilata navîn bi temamî xwandibû û îrove kiri bû. Wî kerektera gelê Kurd û gelên rojhilat ba naskiribû. Ji bo çi gotine «Seriyên tijî seriyên bilind in». Ew bi serbilindî diçû seminer û civîna. Ez dixazim serpêhatiyeka wî di sala 1977 an bûyî ji we re bahs bikim. Birêz Öcalan rojekê diçe fakulta Siyasal bilgiler fakultesî ye li ser sosyalizm û bilimsel niqa tên kirine. Lê wê civîn û hevdîtine qet bahsa Kurd û Kurditiyê nabe. Xwîn di serê wî da dicemide. «Bi wan re dibêje; em ê bi vê iklê bibin i hevalên hev ! Hemû li çavê wî dinêrin. Öcalan bi kulmê xwe li masê dide. Li wî welatî em jî hene. Em ne tirk in û ne jî Ereb in. Em Kurd in û welatê me Kurdistane. Va ê ku hûn dikin direk ovenizme. Hetanî milletê Kurd xelas nebe hûn jî xelas nabin. Xelasiya we bi mesala Kurdan ve girêda ye û heta heta xelasiya rojhilata navîn jî bi mesela Kurdan ve girêda ye». Hinek ji wan guhdarna ew dîtina birêz Öcalan sivik û oportonîst dîtin û gotin «Ew î hîng xeime di nav têkoîne da, ji bo wê wiha diaxiv e». «Ez vê bi vekirî dibêjim; êdî tu karî me dinav we da nema ye». Ji civîne derdikevê û berê xwe dide Kurdistane. Bi hevalên xwe re wiha dibêje;«Ez ê miriyên me, ehîdên me ji gorê rakim. Ez ê wî gelî dîsa rakim ser piya. Ez vî gelî ji ereb, Ecem û Tirka re nakim xulam. Ez soz didim we». Ji seminerê bi lez û bez derdi keve û xwe bi wenda kirin dide. Wî zanî ji we seatê ûnda polîs û MÎT a Tirkiyê dest ji pesira wî bernadin. Dewletê ji hemû provaqator û Kurdên xwe firo kiribûn dewre. Lê wan dijmin û provaqatorna tu avil jê wî û ji wan nekirin. Birêz Öcalan xaîn û provaqator bas nasdikirin. Heta wî ew provaqatorên di nav partiyên da jî bi hevalan nîan dida. Bi hevalên xwe re wiha digotbû;«Hûn min nasnakin. Naskirina min ne ewqas hêsane, dîroka rojekê min bi we bide nasandine ». Pitî vê axavtinê sê salan din ûnda 12 Îlon e 1980 dest pê kir. Îro em dibînin ditînên birêz Öcalanê wê demê rast bûne. Ez ji wer e behsa 12 îlonê bikim: 12 îlon e 1980 e. Mirin, tedayî, lêdan, talan, weran kirin, kutin, xortên û keçên me li kolan û sûkan bi ro û nîvro dihatin kutin û ev kutinan bêhesab bûn. Bi bîst hezaran xort, keç û bûkên me dîl hatin girtîne û di tedayên mezin re derbas bûn. Xwîna Kurda wekî ava çemê Ferta û Dicle heriqî. Hêstirkên dayika dibûn lêhî li ber

73

zindana Amed ê. Xwendavên me dewlete, bêsuç û bêguneh ew divêtin zindanan bi mehan û salan li girtingeha digirtin. Wan nedizanî ji bo çi hatine girtine .Faistên tirk bi hemû hêzên xwe êrîa ser wan û gelê me yî sivîl dikir. Zatên armanca wan jî ew bû ku me qir bikin ji ortê rakin, ew siyaseta çar dewleta hetanî roja me ya îro jî didome.. Ev tirs û xofa zîndana Amed ê, Xwedê nede serê dijminan jî. Dewleta Roma re har bibû, bibû yek kûçikên har. Têkoerê mezin bi eslê xwe Arnavut Hikmet Kivilcim ji bo Roma re wiha digot; «Hûn Tirkan ba nasnakin, li hundir heryek gurekî dev bixwîne, li derwayî welet heryek berxên dev bi îr in. Meriv dostanî dijminatiya Tirkan bi zûzike nas nake» . Dewleta Roma re bi navê Mevlut Akkoyun sergardiyanek andin zîndana Amedê. Wî navek li xwe kiri bû GESTAPO Wî bi girtiyan re wiha digot; «Gava ku we navê min got; hûn bi min re bêjin emirbike Gastetapo.! Wekî hûn jî dizanin ez hatim vir we terbiya bikim. Dayikên we gava ku hûn biçûk bûne, hûn ê qundax nekirine. Derûdorê we xar bûne, ez hatim wan di cî kim». «Copê xwe ji lepkî xwe dibir lepê xwe yî din. Va Kosteka min e. Ev jî tizbiya min e. Bi zincîra dest xwe re jî digot. Ev jî bizbenda min a bi çoyê min ve girêdaye. Ezê we yek û yek di tizbiya xwe re derbas bikim. Gava ku we qeratiya min li kederê dît li wir hûn derbasa esas dirûê bibine û por simbel qedexene ma we fem kir». Hevala Zîlan, wî bênamûsî li ser rûyê dinya yê çi ledan û îkence hebûn li girtiyê Amedê dikirin. Li 02. 01. 1981 an lawên mêra, xortên me çeleng serê xwe ji wî kûçikî re xar nekirin û ketin gireva birçi bûne. Lê, vê carê jî esker û polis û xwe firoên ku li girtingehê bûyî muxbir êrîa ser girtiyan kirin. Ew rewa kambaxa bi ê û kul bi salan berdevam kir. Dewletê ew xelat dikirin madalya yê ledan û tedayê, nemerivatiye bi pîstê wan de dizeliqandin. Wî goreva xwe Teslima Esat Oktay Yildiran kir. Dema Gestepo bihurî, demeka din dest pê dike. Ew dema hîng ji demeka dest hîk bû. Wiha got; «Ez î him bêdîn û him jî bêîmanim. Li ba min efû mafu tune». Wî jî navê xwe kiribû CO. Girtiyên me jî bi eref û namus li ber xwe dan û 600 girtiyî dest bi gireva birçi bûne kirin. Hemû jî girtiyên PKK e bûn. Pitî 30 rojî li 4 adarê dest bi greva rojiya miriniye kirin. Feleka bêbext, gulek ji nav wan veqetand. ALÎ EREK ehîd ket. ahadeta Alî Erek ceserat û hêz da hewalan. Roja 43 an Esat Oktay zanî daniyê bi kevir in. Got; «Eger hûn dest ji gireva miriniye berdin, ez jî hinek daxwaziyên we qebul bikim». Hevala gotinên wî qabûl nekirin. Vê carê jî çalakiya Kawayê hemdem Mazlum Doxan dest pê kir. Hemû heval li dora Mazlum bûn çembereka ji got û hestiya çê bûy î. Li 21 adarê sala 1982 an Mazlum bedena xwe wekî agirê Newrozê agir berda ye. Ew çalakiya Mazlum pêl bi pêl li çar aliyên Kurdistana û Tirkiyê belav bû. Ferhat, Necmî, Eref, Mahmut gotin: «Riya me riya Mazlum e». Bi ser hîkî çalakiya xwe domandin.

74

Li qoxua 33 an qoxua dîla. Li wir enayî hebû. Hemû hevalan dor pavan hawerkî girti bûn. Hevala di nav hev da axifîn gotin; ji me re tîner(qazeka kimyasalê ) lazime. Girtiyekî got, «Em herin ba rêwebirên girtinxanê, em bibêjin em dixwazin wêneyê Mistefa Kemal çêkin, ji me re tîner û boya lazime». Ev daxwaza wan ji aliyê rêvebirên îdarê ve hat qabul kirin. Roja çaran li 17 gulan 1982 an dîsa çalakiya xwe di ber çavan re derbas kirin. Bi evê nîvî evê boya û tîner bi ser xwe de velo kirin. Bi girmniyeka mezin, Ferhat û hevalên din gotin; «em xwe ji bo merivatiyê dievtînin. Ma dijmine me bizane, em ji kutin û ledanan natirsin» Ji bo vê hersal li 18 gulan ê diya Necmî Eref, Mahmut, Ferhat tên cem hev li ser gora wan ala ku wan hilgirtî, dara azadiyê ku wan çandî av didin û wan ji wan bûyaran ku dibin agahdar dikin. Bi kurtî ji xwendevan me re bahsa nasnamên wan bikim. *NECMÎ ÖNER: Necmî ji Amêda ku ewrên re û tarî xwe di ser re girti bû. Li qeza Çermîkê hatibû xwedê dane. Ew her roj dihat Amedê. Hevalên wî bi re digotin; «Dergevane(bekçî) Amed e». wî ji Amdê pir hez dikir. Ew li ber qahwa rûdinit bi hevalan re diaxafî. Necmî ji maleka dewlemend bû. Erdê wan zahf hebû. Ji aliya aborîda tu tengasiyên malbata wan tune bûn. Gava ku diçû lisê li nav rêxistina DDKO ciyê xwe digire. Ew li Kurdistanê bi serok Apo û hevalên din ve hev du nasdike. Ew li wan rojan bibû agir. Bi mêrxazî û dirûstî xizmeta partiyê dikir. Lê, polîs dizanî bû, ew bi ev û roj ranazê dixebite, ew bi karne îllegal re mijûlê dibe. Necmî li sala 1982 an 18 gulan ehît ket. EREF ANIK: Eref ji malabateka pir xizan û welatparêz bû. Elbet xizan bûn!! Li Kurdistanê kîjan malbat ne xizan e kî? Ji xeynî malbatên cahên ku xwe dayî kêleka dewleta Roma re û Sedat Bucak. Li Weranehrê hatibû xwedê dane. Gava ku dibistana ewil xel as kir dest bi karkiriye kir. Ew derbasa Rihayê bû li ba Mutaîtekî kar kir. Bi karkirên Kurd re di nava înaate de di axivî û qala partiyê û qal serokê partiyê Âbdullah Öcalan dikir. Di sala 1980 hat girtine. Di girtingeha Amedê da bi salan raza. MAHMUT ZENGÎN: Mehmut ji Siverkê bû. Lê, ciyê wî tim li Hîlvanê bû. Herkesekî ew ji Hilvanê dizanî. Dibstana pêîn û a navîn li Hilvanê qedand. Dilê wî bi Kurd û Kurdistanê re bû. Her derên ku diçuyî, bahsa PKK ê û bahsa serok Apo dikir. Hevalên wî ji bo wî wiha digotin: «Mahmut ewqas bi cesaret bû kî, ji tu

75

titî neditirsî. Ew bi du dila bû. Ew bi çav girtî diçû ser dijiminan» . Dû re bi Cuma Tak re derbasa aliyê dinî Kurdstanê bin xetê bû. Li wir talîm û terbiya girt û dîsa vegerî Bakûr ser xetê. Lê dijminan ew bi gav bi gav diopandin. Ew hat girtine. Gava dijmin ew girt dijmin wiha bawer dikir, em ê wî bi deng kirin bidin û teslîm bikin. Gava dijmin ji wî pirs pirsdikirin wî bi dijmin henekên xwe dikirin. Dijmin zanî ev tu titî nabêje, dest bi îkence mezin kirin. Wî mêrxazî li girtîngehê bi baweriyeka pir mezin û bi zanistî li ber xwe da. 18. gulan. 1982 ehîd ket. FERHAT KURTAY: Li sala 1949 an de li Qiziltepê li gundê Uluköyê hatibû Xwedê dane. Ji malbeteka aboriya wan normal bû. Wî mêrxazî hetanî Unîversîtê xwand û bû Muhendîs. Di vê navberde bi keçeka Kurd re zevicî li Mêrdînê dest bi kar kir. Li gor salixdana ew ajîtetor û xatibêkî mezin bû. Gava ku ew dipeyvî meriva digot; «melekî Quranê dixwîne». Merivên li dor pa xwe hemû bi zanistiya xwe mest dikirin. Meriva qemîê nedibir ku li bejn û bala wî ya mîna dara rihanê binêre. Di sala 1979 an da bi Mehmet Hayrî Durmu ve li mala birayê Ferhat Kurtay û Davut hatin girtine. Li zîndana Amedê îkencê pir pir mezin dîtin.. Gava ku ew ehît ket. Diya wî li ser wî lorand û wiha got; «Bejna Ferhatê min dara azadiyê Ma birusta li werana Amedê, li wî alî Hevalno û gundîno, yê ku Ferhatê min nas neke Bejn dirêj çav kesk bû. Ez bi diyarê hepisxana Amedê ketim Derî bi kilite. Min ji kuçikên gardiyana pirsî Migot ka dara azadiyê Ferhatê min î çav êinî li kê dere yê?. Serê xwe pel û pel berdan erdê, deng ji wan kafirna derneket Xatûnê bi sê denga kire gazin Rebenê porkurê, Melesê Rabê ji ber deriy hepisxanê ma Ferhatê çav kesik xemgînne be Min go; Gava ku ji min pirsîn gotin, suçê lawê te çiyê?. Ezê bibêjim tu suçê wî tunebû, ew dilxwazê welatê xwe, hevalê serok Apo ye». Hevala Zîlan, er bi hemû giraniya xwe didome. Ji hêza xwe tu tit wenda nekiriye. Rewa tenduristiya Akin Begê ba diçe. Çil milyon jin û mêr, zar û zeç li ber xwe de digerine ji bo saxiya wî. Keça Akin Bîrdal Evren Xatun îro ji bo bavê xwe yî hêje çepemeniyek bi darxist û wiha got; «Eger bavê min bimire ew ehîdê. Toximê ku wî mêrxasî riandî heye. Vê carê jî ez a di wê govende ku wî dikandida bireqisim. Ez parçek ji bavê xwe me». Em bi gotina wê delalê kêfxwe bûn.

76

Hevala Zîlan, Îro 27 gulan 1998 a ye. Roma re di dest gerîlayên qehremanda ketiye Qoma ye. Li ezmana dixwaze er bike. Gerîla wan ji ezmanên xwedê de da lêdixîne. Îro ervanan heliqoptera 8 an ji rûxandin. Dixwez e li erdê er bikin, gerîlla li hemberî wan dibe polat rê nade dijmin. Lê ew xwe nagirin, ew ji diçin li Kurdên belangazên bêzar û bêziman didin. Hevala Zîlan; Derd û kulên me tim xelk derman dike. Serê me yî ku ikestî xelk dipêçe. Nizanim ew dê çiqas derman bikin û serê me bipêçin. Ji me re xelk qonferansa bi dardixînin e. Îro li Paytexta Misirê Kahirê ji bo gelê Kurd qonferansek heye. Dijminê me dilê xwe kê dixwaze wî/wê dawet wê konferansê dike. Yên ku dilê wan naxwastî jî ya dibêje ew terorîst in, ya dibêjin, ew xaînin. Her çî hikmete qonferansên ji bo me çê dibin her tim li derwayî welatê, me pêk tên. Peymana Lozane, peymana Qesrî îrîn, peymana Cezaîrê, peymana Anqerê û her wisa peymanên din. Dawetkarên wan her tim Samî Abdulrehman, Mam Celal, Mesût û rêxistinên Bakûrê yên biçûk. Birêz Abdullah Öcalan namek ji wê qonferansera and. Ka xwediyê vê axê, ka Xwediyê vê dilanê ku panzde sala didome kiyê? Çima me dawet nakine?. Bersiva wan hazire. Bersiv tune. Bersiva serok Apo wiha bû;«Ma hûnê sax bin, hetanî ku hûn gazî min bikin, ez ê welatê Medya Kurdistanê ava bikim. Xwediyê vê Partiya Karkerên Kurdistan e, em in got». Hevala Zîlan, îro 30 gulan ê 1998 a ye. 64 sala di ber ve li vê rojê welatê me, bajarê Silemaniyê ji aliya Îngilizan ve hat bombe baran kirine. Ew roja yê v aroja yê hê jî tê bombe baran kirin. Kevir li ser kevir nema bû. Jinên Kurd li ser êx Mehmut Berzancî bi dehan stran stîrandibûn. Ez ji we re wek mînak straneka li ser êx Mehmut hatîstrandine li vir binivîsinim.

ÊXÊ MIN Qehremano dilê minî dîne Ji kul û derda yî birîne Ez bi deta silêmaniye ketim Hawara dayika û qîrniya zarokan Kete guh min bi can e êx Mehmût Xençera ji ber xwe kiand

77

Gelî Kurdno! Îro dîsa li me fermane Kurdno! Merdno! Bikin bilezînin ûrê xwe ji qinê xwe bi derxînin Li hembera dijmin bi mêrxazî sekinin. Hemûya bi devekî gotin; Em can fedaye mala êx in Gurê zozana dev bi xwînin Kemînên li ber dijmin danin Di ava Ferat û Diclê de wan vetisîni n. 64 sal in ji ji aliyê Ereb û Ecem û Roma re ve, welatê me hê jî tê bombe kirine. Hê îxanet, xîyanatî di nav me de digerê. Îro dijmin li me temae dikin e. Em bi xwe xwe hev dikûjin û koka hev tînin. Em bi xwe xwe bi pîstê hev ketin. Hevala Zîlan, Îro 01 heziran e 1998 a ye. Ez dixwazim ji te re îro qala jinêka rewênbir û temenê xwe li xeribiyê derbas bûyî bikim. Rewan Bedirxan. Rewan xanim jina mêrxwaz û ronekbir û zanayê Kurdî mezin Mîr Celadet Bedirxan e. Rewan Xanim wiha dibêje ji: «Min pir evên tarî bi wî re derbas kirin. Pir evên bi girî, evênxemgîn, evênbi tirs û xof borand in. Pir caran me li erdê xwe dirê dikir û di ciyê xwe de em dadimelis in diketin xewê. Min bi seatan avnî didan ber dilê wî, min ew wekî zarokekî nexwe hetanî berbangê a dikir. Min destanê Memê Alan û rûbayê û qesidên Mele Cizîrî, Eliyê Herîrî, Baba Tahir Uryan, Pertew Begê Hekarî dixwandin û kula dilî wî pê perpûn dikir. Min ew bi vê ekle dikir xewê. Li her qasidên ku min dixwandî wî keserên kur dikandin. Ew bi wan qesîdan serxo dibû. Bi çîrok û serpehatiye Osaman Sebrî birînên wî xeter dikevandin. Min birînên wî bi helbestên Namî sar dikirin. Bi kilamên Mehmet Arif. Bi stranên Kawûz axa, Xerebetê Xeco dipeçand. Min Meyrem Xan û Xezalên mîrdesiya dikirin hembezê wî. Dîsa sayî/têr nedibû. Ew aiq bû. Aiqa welatê xwe bû. Min serê wî bi ava çemê Firatê diut. Min ew carna dibir Qerejdaxê nav eira, min carna dibir ber ava Xerokê, bi ava Xerokê tîna dilê wi dikanand. Lê tu titî ber dilê wî nedigirt. Gava ku bihn lê teng dibû diçû kêleka çemên Kurdistanê bi wan re dipeywî wekî Feqîyê Teyra. Carna serî xwe heltîna bi çiyan diket. Mehmut Selim Beg, dest birakê xwe herî mezin bû. Rojekê ew nedîtiya ranediz a. - Rewên Xanim, Mehmut Selim Beg xuya nebû. Helê carekê Xeberê bi Osman Sebrî nêviyê Mîrdesan de. Ka Memhmut Beg li ku ma ye?. Kela dilî mine îro kele kele. Îro dîsa ez î bûme çûçika ku ser jêkirî, bêhî û bêaqil im. Pit re Rewan Xanimê jî keserek kiand. Ax felek ax! Du sê hêstirkên nîv xwîn ji çavên wê heriqîn li ser henerkên rûyê wê mîna hinarê Kurdistanê sor dibûn. Destmala xwe ji berika xwe derxist rûyê xwe paqij

78

kir. Min diresand Wî ba dida Min dikir gulî Wî den dida(boyax) Min distira Wî guhdar dikir Ez diwestim wî digot. Lavê min! Ma felek xwe bipesine. Bîra ku me li hewoyê xwe ji bo xwe kolandî ji wî re bû goristan. Min deriyê wê bîrê bi nefta ku bûyî jahr û ketî hestî henavê me min serî girt. Kesereka kur kiand. Ma felek xwe bipesîne got. Rewen Bedirxan li sala 1909 an li sûrgûniyê li bajarekî Roma re bi navê Qeyserî yê hatiyê xwedê dane. Bavê wê Salih Beg, mamê Celadetin bû. Bi malbata xwe ve goçî stanbulê kiri bûn. Çar sala li Stanbulê dimînin. Li sala 1913 an ji aliya Osmaniyê xwînxwar ve tê sûrgûn kirin û diçin li Suryê bi cîh dibin. Tehsila xwe mezin li Urdinê diqedin e. Li amê û Urdinê dest bi mamostetiyê dike. Di sala 1939 an bi Celadet Begê re dizewice. Bi dilxwaziyeka pir mezin mesud dibin. Bi jina xwe tev hev dest bi karên Edebî dikin. Bi ev û roj ji bo nivîs xwandina Kurdî dixebit in. Dibêje ji bo çirokekê ez û Celedet hetanî amê û Helebê diçûn. Gava ku me ew bi destê xwe têxist em her du jî wek tucare ku pera qezenc bike a di bûn. Bi rojan li ser wê çîroka û serpehatiyê dixebit in. Me dest bi kovara Ronahî û Roja nû kir. Celedet begê ji rojnamê Fransa re pir meqelê diandin û werdigerandin. Gava ku ew ji ber min wenda bû, dinya bi ser min de hilweiya. Min ew bi selan li ber balgiyê xwe dît û kir mêwanê xewnên xwe. Li sala 1957 an wekî delegesyoneka Kurd tê Yunanistanê. Mafê jinên Kurd dijwariyên ku jinên Kurd tê de tînê zimên. Di sala 1971 an Mele Mistefa Berzanî qimeteka mezin dide wê. Wê tînê li Hecî Ûmranê bi cih dike. Wê dike serokê yekitiya jinên Kurd. Rewan Xanimê xeynî Kurdî, Fransî, Erebî, Tirkî û bi hemû lehçên Kurdî jî dipeyvî. Nivîskar Konê Re Xebatên wê wiha rez dike. Serpehatiyê Jinekê 1951. Serpehatiyê jineka Mamostê 3 cild. 1954. Eqa min û êên min. 1953 Namê ji bo gelê Kurd 1954 bi goranî Ji dîroka û çenda Kurdan çend rûpêl. 1954 Namê ji Mistefa Kemal Paa re 1990 an Serpehatiyê min 1991 Min Celadet Bedirxan wiha nas kir. Ji xeynî wan pir wergerên bêhesap çîrok û kilam, lorik berhev kirine. Li sala 1986 an diçe ser heqê xwe li kêleka mêrê wê, wê wetierin. Hevala Zîlan, Îro 01 heziran e ye. Dostekî me yî hêja bi eref û namus Haluk Gerger ji aliya dewleta Roma re ve bi deh meha hat ceza kirine. Îro diçê girtingehê ku

79

cezayê xwe bikîne. Di berî teslim bûna xwe li ber girtingehê wiha got: «Ez ji girtingeha ser vekirî diçim girtingeha ser girtî». Hing xelas nebûyê zulm û zordariya ku li ser gelê me û li ser dostên me Enternasyonalist. Dostekî me yî din rêviya girtîngehê kirin. Eber yamur Derelî. Eber Beg bi xwe kor e. Herdu cavên wî jî nabînin. Ew bi xwe parêzerê. Ew jî avêtin zindanê. Lê dewleta tirk ji wî mêrxazî tirsî. Serok wezîrê Tirkiyê ew bi ert berdan ji zindanê. Lê ew tembih jî kirin. «Tu careka din dengê xwe neke». Ew kênî û «Hela min berdin, ka ez deng dikim an nakim. Em deyndare aitiyê nî. Em deyne xwe didin». Hevala Zîlan, yekê hezîranê hîng xelas nebûye. Roma re di yekê hezîranê sala 1960 an de, 485 ronekbir û munewerên me bêsûç û bêguneh li Sêwazê di qampan de girtin. Wekî ku îro dikin. Sûçê wan Kurditî bû. Di sala (1966) ? da jî 50 kes berhev kir gotin; hûn Kurditiyê dikine. Ew e meha di zindanan de girtin. Li ser wan gelek guftugo kirin, gotin, em wan bikujin an nekujin?. Eger ku me ew kutin, em bi Ewrûpa re çi bibêj in. Ji bo wê tirsin îdam nekirin. Ji wan kesana yek Apê Mûsê bû. Yek jî Yaar Kaya bû.

Belê keça delal!!. Dilêkî bi kerb, dilêkî ji derd û kulan bar bûyî. Dilekî ji hesret û qurbetê tijî, dilekî bi nalînê tijî. Hunermenda mezin Ayê an li bajerê xeribiyê li Îzmirê bêkes û bêxwêdî çû ser dilovaniya xwe. Lê xizmete ku wê dilberê ji zimanê Kurdî re kirî pir bû, ne hindik bû. Lê bêkes mir. Min di yekê hezîran 2007 an da çû gora wê restora kir. Dewleta tirka faist ez 18 meh ceza kirim.

Hevala Zîlan, Îro 06.06 1998 a ye. Îro dîsa hevalên we bajarê Dortmund hêjand in. Mea eem hat li dar xistin. 130 hezar welathez, 130 hezar gerîla li bajarê Dortmunde gehtin hev. Bi devekî û bi dilêkî qîrin, bijî Serok Apo û bijî PKK e, PKK e gelê û gel jî PKK e yê. Em koletiye qabul nakin, bijî têkoîna me, bijî serok Apo. Li vê meê mêvanên me giran biha, bi qedir û qimet jî hebûn. Dostên gelê Kurd jî hebûn.

80

Yek ji wan Serok vezîrê Danmerkî berê Anqer Jörgenson bû. Serokê PKDW Yaar Kaya bû. Bi sedan dostên me din. Rojnamevan Îtalî dostê me Fosilo Dîno hebû. Dîno di zîndana amedê da bû. wê rojê hatibû berdane ji zindane.

Li Anqerê wiha got, «Lezbikin ez î herime di mea Dortmunde bighêjime gotibû». Hat Bajarê Almanya Dortmundê wiha axifî; «Ez ji cem dijminên we tê me. Min ji we re silavên gelê Amedê anî. Kurdno ne bi ev, ne jî bi roj razen, ji we re razandin heram e. Azadî serxwebûna we nezîke. Li berxwe bidin. Dijmin ji hebûn û yekitiya we pir acize. Min bi çavê serê xwe dît ew berxwedanên zindana. Ez ji wan êrvanan hînî pir titî bûm. Gelê Kurd di bin zulm û zordariye de nale nale. Min soz da hevalên xwe ji bo wan bixebitim». Hevala Zîlan, Van a nîanên azadî û serxwebûna me ne. Van nîanên girêdayîna gelê Kurd bi partî û serokê xwe re ye. Hevala Zîlan û Sema yûcê, îro 16 heziran e 1998 a ye. Ez dixwazim bi gotineka oregerî dest bi nama xwe bikim ji we re. «Ewil porê me weandin, paê didanên me hatin kiandin, Dû re em yek û yek hatin girtin, gava ku dor hat me bikûjin, em di dilê wan da teqîn.» Dijiminê me li me çi rûreiya bike, lê dîsa jî li dijî gerîla û welatparêzan bi ser nekev e. Bi hezaran, bi milyonan hevalên me avêtin zîndanên xwe ku gotê me tê de genî bûyî. Lê, em wekî êrên birçî û kezeb û gurçik lê bûyî polat ji zîndanê dijmin derdiketin. Di zîndanên wan e genî de em bi serketin. Îro dîsa dostekî me yî hêja Ragip Duran rêwiyê zîndan e. Ew dixwazin me bêdost bînin. Lê her ku diçe dost û hevalên me zêde dibine. Wan xwastin ku Akin Birdal jî bikujin, lê bi ûnekir in. Dinyayê rûyê Roma re î bi qirêj hîng ba naskir. Hevala Zîlan, Ma tu dizanî rojnamevan Ragip Duran bi çi tevanber dike Romê re? Ji bo Kurdan nivîsek nivîsandiye. «Kurd li rojhilat navîn belangaz in» gotiye. Îte ev ê suçê wî.

Hevala Zîlan, Keça çeleng! Xatuna jinan! Min ji roja ehdeta te pê ve li ser navê te, min ji te re namê nivsandin. Ji îro ûnda li kêleka navê te, navekî din î wek navê te pîroz hevala Sema Yûcê jî hebe. Hevala Sema, ez dizanim tu ê di vê têkoînê de hê nûh yî. Tu li

81

sala 1971 an ji diya xwe delal bûyî. Gava ku têkoîna mezin di sala 1984 an da dest pê kir tu ê heft salî bûyî. Gava ku li emzînanê bombe teqîn tu bi hevalên xwe ve li derv bi gog û holik dilîstî, te nûh dest bi dibistana Roma re kiribû. Tu li malê bi dê û bav û xwîk û birayên xwe re bi Kurdî dipeyvî yî. Xebera te tune bû ku tu bê yî dibistana Roma re ferî tirkî jî bibî. Te jî wek hevalên xwe her roj ji dibistana dihatî mal bi diya xwe bi bavê xwe re digot. Bavo! Navî wî titî bi tirkî çiye? Ez bi Kurdî dizanim, lê ez bi tirkî nizanim. Hertit diçû eceba te. Salên te bor in ji bo ku tu ferî wî zimanê biyan bibî. Te navê hefte ya emî û yek emî û duemî, sêemî, çaremî, pencemî, în dizanîn. Lê wan bênamusan tu ferî Pazar, pazartersî, salî, çaramba, perembe, cuma cumartersî ye kirin. Ez dizanim wan titan pir dile te diêandin, tu qahr dikirin. Ew êan di dilê te de dibûn kîn û qesam. Te li sala 1991 an ew bêheqiya qebûl nekir û teva refê Gerîla bûyî û di demeka nêzîk de hatî girtine bi cezakî pir mezin, bêneheqiye ka pir mezin hatî tevan bar kirine. Hevala Sema, tu di zîndanên dijmin da jî rehet nesekinî û têkoîn li wir jî te domand. Li wir te ji devê hevalên xwe têkoîna ku wan mêrxazên me mîna Alî Çiçek, Akif Yilmaz, Kemal Pîr bîhst in. Tu bi têkoîna wan bi can û rih bûyî. Te jî mîna wan xwe di zîndanên dijmin de ewitand. Hevala Zîlan, Îro 17 û 18 hezira ye. Ji ahdeta te pêva agirekî pir ge li Kurdîstanê pêdikeve. Ev agirê ku te û hevalên te dada yê. Keça bi navê Sema Yûcel a dîl hatî girtin, keça ku di pencê dijmin helnehatî. Dewleta Roma rea faist protosto kir. Îro li girtîngeha Çanaqalê xwe ewitand. Diya wê i b wê wiha got; "Ez a keça xwe di dilê xwe û Kurdistaneka azad de vedrim. Hêstrik ji çavên wê mîna pikên barane dibarin. Ez dayik im, elbet az a bigirim. Lê ez wê tu caran li hembera dijmin stûxar û dilikestî nakim. Ew ne ji bo min ehît ket. Ew ji bo serokê xwe, ji bo Partiya xwe û ji bo welatê xwe yî rengin ehît ket». Laê wê yî ku rewisî, li otomobile sîwar kir, bi tilîlî dev da Tutaxê û Gundê Qerxelixê. Gava ku hewlî(xeber) kete nav gelê Tutax û gundên der dora Tutaxê bi hezaran keç û xort, pîr û ciwan cenazê wê pêwazî kirin. Bi qor bi qor ketin rê û termê ew hembez kirin. SEMA YÜCE KÎYÊ ? Sema li sala 1971 an li gunedkî Tutaxê bi navê Qerxelixê ji dayik bûye. Xwandina xwe pêî û orte û lise li Agriyê, bajarê Îrfan Alpaslan qedandi ye. Li Anqerê dikeve Fakulta Orte Doxu yê. Li fakultê bi hevalên partiye re dikeve têkiliyê. Di sala 1992 an teva refê Gerîla dibe. Li merkeza Agriyê çalakiyan bi dartêxîne. Di vê çalakiye de tê girtin 22 sal ceza didin wê. Di 21 Adarê 1998 an li nexwaxane çû ser ahdeta xwe. Em li ber têkoîna wê û wan ehîdên din serê xwe ditevînin. Her bijî Sema, Zîlan, Leyla, Guler, Zekiyê, Gulnaz, Ronahî, Berîwan û yên din.

82

Hevala Sema û Zîlan, Îro 14 tîrmehê 1998 a ye. Li 14 tîrmeh ê li sala 1982 an li vê rojê. Sê xortên bedew, sê xortên ku ava mirine vexwari. Sê xortên bêtirs, sê xortên têkoer, Kemal Pîr, Akif yilmaz, Alî Erek Ez dixwazim ji xwendavanên me re qala wan bikim. Wan ji bo ku ew waheta li ser girtiyan tê kirine protosto bikin bi qasî 600 kesî ketin greva birçî bûne. Greva birçî bûne. Çilê 1981 an bi talimata Esat Oktay: Wiha bû. "Herkes sibê berbangî seat li 05 an rabê ser piya, di hundirê panzde deqîqan de serê xwe kur bike, nivîne xwe rêxin û dera derva keve. Li ber gardiyana amedê bibe û mara Behra re bi dengekî berz bixwîne. Û pit re bibêje; Bijî birêz gardiyan, em ji te re sipas dikin. Em di saya te de, vî nanî û vê avê dixwin û vedixwin". Gotin geniyê min , wekî din tu daxwazen te din tunen ? - Girtîyekî got; Begê mezin, eger ku me wan daxwaze te nekirin tu ê çî bînî serê me ? Wekî bi wî qerfa bikin - Got; Cezayê, di bine renzada xwe bi seatan direbikê. Di nav ava bi gû de biseatan bimîne. Bi ava gû tateyê xwe bike. Dest û piyên xwe di navbera hesinên qoxuê re dirê bike, kî hat ew lê bide. Girtî hemû bi devêkî kenîn. - Hûn bikenin, ez ê ji we re bêjim. Ka hûn dikin an nakin. - Ew titên ku tu dibêjî ne ji bo me ne. Ew ji bo kesên xwe difroin e. Ew ji bo xaîna ne. Em erefa xwe bi tu titî nadin. Miriniya me li aliyekî, eref û namusa me li aliyekî. Em ji vê seatê ûnda te nasnakin. Bicehime ji welatê me here. Li 4- adarê 1981 an dest bi gireva birçî bûne kirin. Roja 30 an Elî Erek ji mida xwe rehetsiz bû. Mîda wî xwîn bû. Ji ber vê jiyana xwe wenda kir. Greva wî çil rojî ajot. Esat Oktay zanî ew bi wan re banake. Ew gotinên bi girtiyan re kirî got; «Ez wan daxwazen ku min ji we dixwastî, ez pava digirim » . Lê ew çiqas wiha bêje, di demeka kurta wî kûçikî ew gotin û planên xwe dîsa li ser girtiya kêm nekirin. Kawayê hemdem Mazlum Doxan li 21 adarê 1982 an di zîndana Amedê de bi sê hep kirpîta xwe ewitand. Agirê Newroz bi bedana xwe vêxist. Ferhat Kurtay, Necmî Öner, Eref anik, û Mahmut Zengîn wiha gotin; «Heval Mazlum riya rast bi me nîan da, riya me riya Mazlume». Dem hat li 14 tîrmehê sekinî. Hevalên di nav xwe da civînek amede kiri bûn û wan biryara siyasî girtin. Kemal, Akif, Hayrî, Ali Çiçek dest bi gireva birçî bûne kirin. Li heftê îlonê yî diduya Kemal Pîr ehît ket. Li 12 îlon e M. Hayrî Durmu ehît ket. Li 15 îlonê Akif Yilmaz, li 17 îlonê Elî Çiçek ehît ket in. Hevala Sema û Zîlan, Îro 24-25. Heziranê ye. Mîlletekî din î wekî me, bi sed salan tedayî, zulm, neheqî, rûreî dîtî û bi deh hezaran keç û lawên xwe wekî me wenda kirî, îro gehtin azadiya xwe. Gelê Îrland bû. Wekî Roma re bi serokê birêz Apo re dibêje terorîst. Îngilîzan ji bi sed salan ev gotinên wiha, wekî benîtekî di devê xwe dicûn digotin, ÎRA rêxistineka terorîst e.

83

Ew kujar in, ew dest biçek in. Em bi wan re tu caran li aynî masê rûnanin û peymana îmze nakin. PLO Û ÎRA vê carê dor li Kurdîstanê, Lê li dawiyê çi bû? Ew îro bi gelê Îrland re li aynî mase rûdinin û peymana îmzê dikin û îmze kirin. Ew rojên ku Roma re bê li masê bi serokê me re rûne ne dûr in. Ev rojan nêzîk in. Serokê ÎRA Sinn Feîn wiha dibêje; «Aitî ji bo netaweyên di bin zulm û zorê, koletiye da, aitiyê û azadiya xwe bi hêsanetî bi dest xwe nexînin. Aitî ne karekî hêsan e . Lê, kîngê me dest dan hev, mil dan milê hev, û di navbera hev da yekitî çê kir. Îtê hînge me aitiyî ya xwe bi dest xwe xîst û ji koletiye xelas bûn. Wekî din, tu rê li ber me tune bûn. Azadî û serxwebûn di yekitiyê re derbas dibe.» Hevala Sema û Zîlan, me hûn jî bîrnekirin. Li her wextê li her saniyê, hûn ê di bîra gelê me û partiya me dane. 27 hezîranê hevala ji bo wê bernameka teybtî çê kirin. ehîdên me bi bîr anîn. Xelata ku hevala laîqa te dîtî xwîka te xelata te wergirt. û wiha got; «Riya me riya te ye. opa me opa te ye. Dê û bav, xwîk û birayên te bi te serbilind in. Tu rehet razê. Hevalên te wekî pilinga er dikin. ahdeta te hêz e dide wan». Hevala Sema û Hevala Zîlan, Îro 23- 24 tîrmeh e. Hevala Sema, wekî hûn jî dizanin welatê me yî rengîn di 24 tîrmeh 1923 an da ji aliyê dijminên me û xaîn û nezanên me ve li Paytexta Swizrê, li bajarê Lozane ji aliyê dijminên me ve hat perçe kirine. Li wir peymanên ne yaritiyê, dijminatiyê û rûreiyê hatin plan kirin. Hevala Sema, min got nezanên me; mixabin, elbet nezanên me! Serokê Roma re Atatürk ê bi eslê xwe Rum, serok eîr me da bûn dûv xwe birin Lozanê li wir ew bi derewê xwe xapan din. Sozên giran li Lozanê dan wan. Ew bi bîyaniyan dan nasandine û gotin «Ew jî Kurdên me ne. Dewleta tirkiyê ji du gelên hatiye saz kirine». (fot Atatûrk Diyap axa) Ewrûpî xapand in. Îro jî wê bênamusiyê dikin. Îte li wê rojê welatê me hat perçe kirine. Em ji wê rojê pêva bindest in. Ji wê roja ûnda me dest bi serhildana kir. Ji wê rojê pêva em ê di bin zulm û zordariya Roma re da dinalin. Ji wê rojê pêva zimanê û çanda me qedexe kirin. Serok eîrên me, mal mezinên me wekî kar û berxan serjê kirin. Dê û bav ji zarokên ji hev veqetandin. Xal sûrgûna Traqya, xwarzî sûrgûna navça Anadoliyê kirin. Em li welatê Roma re bûn muacîr. Mal mezinên me pars kirin. Tazî û birçî man. Ji wan re bûn xizmetçî. Ketin nav me, em perçe perçe kirin. Çekên me ji dest me girtin. Hespên me ji bin me kirin. Lê, titekî me wan nikarin ji dest me bigirin. Zimanê me, kilam û stranên me. Bi serhîkî gelê Kurd bi zimanê xwe axifî û ew parazt. Dawiya Hesen Xeyrî bi îdamê bi dawi bû. (Fot Hesen Xeyrî) Ew bi cilên Kurda hatibû meclîsa Tirkan û axivî. Ji bo wê bi darda kirin. Îsal huquqnasên me li 23-24 tîrmehê. Ew peymana bi qirêj li Lozanê dirandin gotin em wê nasnakin, ew dirandin avêtin çop ê.

84

Hevalên me Ewrûpî jî pitgiriya huquq nasê me kirin. Roma re hemû derfetên xwe seferber kirin ku bê Lozanê, lê ew dawetê nekirin. Di sala 1994 an de Leyla Zana, Xatip Dicle û hevalên wan jî di meclîsa Tirkan de bi Kurdî û Tirkî sond xwaribûn. 12 sal nîv ceza dan wan. Lê wan wekî emdîn Sakik nekir in. Bi mêranî er kirin û li berxwedan. Ez ji te re li vê derê helbesteka ku min bi xwe çêkirî ji te re binivsînim. LOZAN FERMANA ME Ez sêvek bûm. Bi guliyên xwe de bi darda bûm. Aliyekî min kesk bû. Aliyekî min sor bû. Heremzeda ez qetand im. Li Qesrî îrîn tazi kirim Li Lozanê parça kirim. Her parçekî min avêt in ber heremzedekî Her pelekî min li çiyakî asê sêwî ma. Megirî gulê megirî. Tu ne çar bûyî. Tu bi destê dijminê xwînxar Bûyî çar parçê. Hevala Sema û Zîlan; Mij û dûman li ser serê me radibe. Di bernameka MED tv e ya bi navê Sela Sor. Bernamek hatweandine. Ez ji we re qala wê bername bikim. Law Gerîla ye. Bav cardavan ê(korucu) Li operasyonekê bav lawê xwe dikuje. Lê ew nizanê lawê wî ye. Serleker gazî wî dikê Îbrahim Temkebîr beg. - Tu ê li kêleka wî terorîstî nobete bigirî hetanî sibê. - Ew jî dibêje, Emir bike Qomutanê min!. Lê zeman gelek diçe. Ew dixwazê ku di ser wî re mêzekê, ka ew terorîsta kîyê, lê nawere, lê mêzekê. Dev devê sibê her der ronî dibe, bi zorkê paçê li ser wî radike lê mêzedike. Wekî ku qurûne li serê dilê wî keve. Ew lawê min e. Bi quruna min hatiye kutine. Ew serê xwe dike ber xwe diçe mal. - Jina wî ji wî dipirsê - Çima tu wiha xemgînî ? Dev û levên te rêvyane. - Pirs neke. Me mala xwe bi xwe li xwe ewitand. - Min lawê xwe kut. Gava ku bi jina xwe re wiha dibêje jina wî bi wî re wiha dibêje. -Te gûyekî pir î ba xwariye. Kuçikî mêraoooo! Sipîker ji wî dipirse

85

- Îbrahim efendî, eger ku lawê te niha jî li hembera te be, tu ê çawa bikî ? - Îbrahîmî lale, Ezzzzeeee wîîîîîî bbbiiikkkkujiiim. - Ma tu ne pomanî? - jiii booo çîîîîî? Ji bo ku te lawê xwe kutiye. Na, na nana, Dewlet mezin e. - Lê lawê te ji dewletê ne mezintire. - Nizanim. Serê xwe dike ber xwe serê xwe ranake ji erdê. Hevala Sema û Hevala Zîlan, !. Ne yek e, Ne didun e Bi deh hezaran Bi sed hezaran gelê me, xwîna rewenbîr û mêrxazên me rijandin. Ez dixwazim ji te re qala rewenbirekî me bikim. Yek ji wan Heval Hûseyin Deniz bû. Di sala 1992 an de 9 tebaxê xortekî me yî bedew bû. Mamostê bû. Xortekî por sipî bi û pag bû, xwarziyê Apê Mûsê Hûseyin Denîz ji aliyê qontir Gerîla, Hizbullah an ve hat ehîd kirine. Xalê wî Apê Mûsê ji bo wî wiha got bû; «Belê Hûseyin mir Hûseyîn ehîdê Kerbala yê Xwarziyê min, lawê min Hûseyinê min. Ez nabejim tu mirî, gava ku min got tu mirî. Tu di dilî min dayî, min tu di dilî xwe de waartî. Rehet razê lawê min Tu ji bo welat ehîd ketî Lê, kêrhetên ku dibêjin em ehîdin Ew ji bo çi ehîd in Ji bo nefsa xwe, ji bo bênamusiya xwe mirin Mîna yek kûçikên birçî mirin Lavê min, Seyda Cegerxwîn, ji bo lawê xwe yî mirî Destan nivîsand. Recaîzadê Ekrem Paa ji bo lawê xwe yî mirî Mersiyê nivîsand Ez ê jî ji bo te helbetas binivsîn im. Ez xalê te Mûsê Enter. 14 tebax 1992... silav Hevala Sema û Zîlan, Li vê mehê me gelek ehîd dan. Rojnamevanên me hatin revandine. Dest û piyên wan hatin girêdan, termê wan yan li kêleka golekê, yan li quntera çiyakî laê wan hatin dîtine. Dayikên emiyê wan 169 heftenê ku li Kadîkoyê li ber awahiya G. Sarayarê li ewlêden bedena xwe digerine. Ew lawên wan ê jî aliya dijminan ve hatî revandin û wenda kirne.

86

Li wî heftî (08-08 1998). Dayik îro li Ferhet Tepe digerin. Ew li vê rojê kutin û Aysel revandin. Hûseyin Deniz 09 tebaxê 1992 an li Rûhaye Ferhat li 8 Tebaxê 1993 an Xarpitê

Çetin Abay 14 tebaxê 1992 li Batmane cenazê wê hat dîtine. Hevala Sema û Zîlan! Ez ji we re bahsa mêrxazên me, ronekbîrên me, rêberên me, bi taybetî jî hunermendên me di nav jîyaneka pir xizan û belangaz de jîyan bikim. Hinekan ji wan perên xwe ku pê dermanên xwe bikirin tune bûn. Ew mêrxazî ku ez ji te re qalê bikim. Kalekî 83 salî, bi çil derî birîndar, kalekî xemgîn û diikestî. Ne li li ser axa xwe, ne li ba dê û dotên xwe, ne li ba hogir û hevalên xwe, dengê nalîna wî ne birakî wî, ne jî xwîkeka wî bîhst in. Du Farisa, mirniya wî bîhst in. Mala min e !. Ez nizanim îna wî mêrxazî kê kir? Gora wî mêrxazî kê veda? Azincîyê wî kê bi rê kirin? Nizan im. Ew qebehata na me ye. Ew rûreiya dijmine me. Ew bextreiya xaînên me ye. Ew kalê mêra, Îhsan Nurî Paa, Serokê û nûnerê Komela Xoybûnê. Rêber û Qomutanê serhildana Arartê bû. Îhsan Nurî Paa: Di sala 1893 an li Bitlîsê ji dayik bû. Li Erzîngan û stenbolê mektebên eskerî xwandine. Li Yemen, Gurcistanê, gorev kirin. Li êniya Erzoromê li hembera Rusan bi mêrxazî er kir. Li sala 1920 an da ew ji niyet û felên M. Kemal guma dike. Digihêje fikreka wiha; Bi hevalên xwe ve. «Hevalno ji wî bênamusî xêr nayê me. Em çi dikin bikin em li çara serî xwe mêzekin». Bi hevalên xwe ve ji vê grubê faistî diqedin. Diçen teva komala Kurd Tealî Cemiyetê dibin. Û li ba hevalên xwe Seîd Abdulqadir cî digirin. Îhsan Nurî paa ji kovara Jîn re nivîsa dinivsîne. Osmanî di sala 1922 an da ji wan hevalên wî ditirsin û kar û xebatên wan ji nêzik ve diopînin. Di sala 1922 an da êrîa ser K.T.C dikin, komelê digirin. Îhsan Nûrî Paa di sala 1921 an de serê xwe li Azadiya Kurdista têxîne, ji bo ku bi wan re bixebitê. Ew vê daxwaziya wî pir dinirxînin û qimeteka mezin diden wî. Ew roleka mezin di nav Azadiya welat da dilîze. Azadiya Kurdistan ji aliyê Mîralay Xalid Begê Cibranî ve tê ava kirine. Di demeka kin de li pir derên Kurdistane ubê xwe vedikin û pir kes ji bo Azadiya welat da aktiv dixebit in. Bi pir serok eîrê Kurdan re dikev in têkiliyê. Ji pir kesan destek û pitgiriye distînin. Rêxistina Azadî kom dibe goreva serhildane didin Îhsan Nurî Paa û wî diînin

87

Beytulababê. 3-4 Îlonê Îhsan Nurî paa ji ordiya Roma re firar dike, bi xwe û pir kesên dine Kurd di nav ordiye de kar dikin jî bi xwe re dibe. 3 serbaz. 350 lekerên Kurd. Deh çekên otomotik, 390 tufek. 800 kilo ard û genim bi xwe re dibin. Li Araratê di demeka nêzîk de dest bi serhildane dikin. Bi destê xaînên Kurd, ciyên wan tê tesbit kirine. Dewlet pera û mal û milk dide caha wan dikînin aliyê xwe. Dewlet êrîeka mezin dibe ser wan, leker û ser bazan qismekî dikûjin û Îhsan Nurî Paa derbasa Suryê dibe. Li Suryê bi alikariya Îngilîza derbasî Baûr dibe. Bi ser vê têkçûna re dewleta Osmanî hemû qadroyên merkeze, ku cahan ji wan re îxbar kirî digirin davêjin girtîngehê. Di ser vê têkçûne re du û sê sal derbas dibin Îhsan Nurî paa ji bo rêxistineka ka din bi ev û roj dixebitê di sala 1924 an da dîsa hevala kom dike û ji bo serhildaneka din. Ew ji hevalên xwe destek û pitgiriye distîne. Îhsan Nurî bi Îngilizan re dikeve têkiliyeka nû. Îngilîz jî vê biryara wî di cî de dibinin soza pitgiriye didin wî. Gava ku Rus têkiliya di navbera Îhsan Nurî Paa û Îngîlizan da dibîhîzin, Ew ji xwe nêzîka Îhsan Nurî Paa dibin. Lê Îhsan Nurî Paa ew alikariya Rusa naxwaze. Ji bo ku ewle bi Rusa nedikir. Lê mixabînin Îngilizan jî ew sozên ku dayin wî di demeka kin da bîr kirin xwe avêtin kêleka Osmaniya. Dewletê Osmanî her derfet dan Îhsan Nurî Paa lê ew dîsa derbasa aliyê Osmaniya ne bû. Ew bi hevalên xwe ve derbasî sînorên Tirkiyê dibe û rojekê li mala Seîd Taha dibe mêvan. Dora dina rojê diçe cem Biroyê Heskê Têlî. Biroyê Heskê Têlî ji wî re mifrezekê amede dike û derbasa Aratê Mezin dibin. Heskê Biroyê Têlî ne wek welat parezekî bi wî re kar dike. Lê ew ji ber hisên xwe milî alikariya wî dike. Gava ku Rus dikevin Kurdistane û Kurdistanê dagir dikin û dû re Rus wan derna ji Ermeniyan re cî teynin, ew ji bi peyayên xwe va li hembera Ermeniya er dike, wî erdî ji dest Ermeniya digire dide Osmaniya. SERHILDANA ARARATÊ: Îhsan Nurî Paa biryar ava bûna Xoybûne ji hevalên xwe distîn e. Hevalên wî him eskerî him jî lojistik pitgiriya wî dikin. Gava ku xebera Cemiyeta Xoybûne digehêje guhên Tirkan, tirk a dibin. Hema di cî de serbaz û lekerên xwe bi tanq û top û tifing û çekên mezin xwe dixemlînin û berva Araratê sewq dikin. Emra er didin waheta Arartê dest pê dike. Lê tirk vê carê ne wekî ku erê êx Sait bêtirs bûn. Îhsan Nûrî Paa merivekî ji nava ordiyê wan derketiye û hemû ert û ûrtên eskeriyê ba dizane û qomutanekî bi tecrube ye. Îhsan Nurî Paa jî hemû haziriye xwe dike. Îhsan Nurî Paa di rojên pêî da ordiya tirkan elpeze dike. Gava ku Kurd dibihîzin ordiya Roma re pereng perengî bûye. Ew xwe dighînin Îhsan Nurî Paa û pitgiriya wî dikin. Roma re dizane ew bi vê ikle di tu deran nagihêj in. Ew Arif Hikmet dike dewrê ji bo li hev hatine.

88

Arif Hikmet diçe cem Îhsan Nurî Paa, Ji bo ku er bêsekinandine. Pere mal û milk teklifa wî dike. Lê Îhsan Nurî Paa bersive wî dide . Wiha dibêje; 1- Ez naxwazim navê dewleta Roma re li ser xwe bigirim. 2-Li ber min negerin. Serê min li aliyekî, laê min li aliyekî. 3- Eger ez daxwaza we qebûl bikim jî hevalên min razî nabin. Ez di xizmeta netawa xwe û di xizmeta Xoybûne da me. 4- Biryar di destê gelê Kurd daye. Hefsarê min di destê gel min daye, ez nikarim biryare bi tenê bidim. Li dû min deh milyon Kurd hene. Ezê çi bersivê bidim wan sibê. Min ew rakirin ser piya, Ez li gelê xwe tu rûreiya nakim. Rûreiyên ku hûn lê dikin hîng ne bese xin. Eqa me eqa welat e. Em bi we re, pir bûn dost û heval, lê her tim dostaniya me wekî dijminatî hat zanîne. Ji bo ku hûn bi xwe wiha li me dikine û difikirin. Bi dizî û akerê gelên der û dora xwe aciz û tacîz dikine. Hevalên Îhsan begê bi vê bersiva Îhsan Nurî paa pir kêf xwe dibin. Wî teqdir dikin. Hikmet Arif, Îhasan Nurî Paa îqna nak e. Ew vê carê jî jina wî Yaar Xanimê dikin dewrê. Yaar Xanim dinêre ew wê pir rehetsiz dikin. Ew mecbûrî dimine goça Îzmirê û ji vir jî goça Helebê dike. Kurda û nûnerên Xoybûne li hemberî Tirkan bi mêrxazî er kirin. Roma re di nava heftekî da çar operesyonên mezin bi dar têxînin. Ji herêmê sextekar û xwe firoan dikire. Serok eira bi pera û bi mal û milk dixemilîne. Li gor ku tê gotine, bi heqîba pera li ber wan velo dike û serok eîra dikîne cem xwe. Lê dîsa jî bi Îhsan Nurî Paa re ba nakin. Lê roj bi roj hereket zahîf dibe. Roma re ji bo ku hereketê têkbibe. Hemû derdorên Araratê bi hawerkî digirê û riyên ku tê re alikariya lojistik û eskerî tên dide girtin e. Îhsan Nurî paa xeberê dide eiretan. Ji wan alîkariyê dixwaze an ma ew jî li hembera Roma re derkev in. Ew nên alikariya wî. Lê Roma re di hundir de zulmên û tedayî yên pir mezin li gelê Arartê dike. Hemû rê hatine birîne ne kesî berdidin hundir û ne jî kes dera derva yî sinor têxînin. Bi vê tehrê heftekî û du hefta Kurda li ber xwe didin. Hereket têkdiçê 1930 an da. Roma re bi 66 hezar leker 100 balafîr û ewqas jî cah û xwe firo teva operasyona dawî dibin. Îhsan Nurî Paa bi hevalên xwe ve çembera ku li dor wan hatî werdane diqelînin û bi hevalên xwe va derbasî Îranê dibin. Lê zayateka pir mezin didin. Roma re vê carê jî dest bi hereketa paqijiyê dike. Bi deh hezaran xelkê Araratê wekî muacir li ser Tirkiyê belav dike. Bi rê da bi hezaran zar û zeç, kal û pîr dimirin. (Têkoerê erê Araratê Reo ye Silo. Gava ku dijmin ew girt gule bi devê wî da berdan û pit re jî serê jina wî birîn gund bi gun gerandin) Li Îranê 46 sal ! Îro di destê me de ji bo jiyana wî mêrxazî tu titî ber bi çav tune. Titên ku em dizanin di wan 26 salan de pir caran sûrgûnî dîtiye û di bin qontrola Farisan da ma ye. Bêhêjmar ketiyê girtingeha û derketiye. Di nav reweka pir xizan û belengaz de vefat kiriye. Ew qedera me hemû Kurda ye. Îro nêviyê wî rabûne ser piya, di bin serokatiya birêz Apo da bi mêrxazî er dikin. Bi hezar qatî heyfa bav û kalên xwe ji dijmin distînin.

89

Hevala Sema jî ji Arartê bû. Îrfan Alpaslan (serokê aredariya Araetê di salên 1980....)jî ji Araretê bû. Irfan serokê belediya Araretê bû. Bijî PKK e. Bijî serok Apo Her bijîn nêvîyên êx Saîd, Îhsan Nurî Paa û Seîd Riza. Hevala Zîlan û Sema, Heval û dostên me pir dibin. Duh em hewca pariyek nan û ûek pensilîn derman bûn. Îro heval û dostên me Enternesyonalîst jî xwe digihînin hawara me. Dostekî me yî wek Kemal Pîr î Enternesyonalîst EVA JUHKE. Ez dixwazim ji we re qala wê keça Enternesyonalist bikim. Eva Juhke kiyê ? Eva keçeka bi eslê xwe Alman bû. Wekî Kemal Pîr û Che Gureva goreva xwe enternasyonalîst tîne cîh. Che Guvera jî gava ku têkoîna Kuba bi serfirazî bi serket. Çeka xwe û hespê xwe girt derbasî Bolivya bû. wiha dibêje bi hevalên xwe re «Min goreva xwe Kuba bi cîh anî. Niha dor li Bolivaya û Colombiya ye» Ew derbasî Bolivya dibe. «Ez ê li vê riyê bimirim». Wekî ku serok Apo dibêje «Gava ku min erê xwe yî bi Roma re dawi kir, ez destê xwe nadim ser zikê xwe rûnanim. Karên ku ez bikim hing pir in, di rêze da Baûr û Rojhilat heye» Keça Almana Enternesyonalîst Eva wiha dibêje; «Ez ne tenê Alman im. Ez Kurd im, ez Tirk im, ez Ereb im. Li kê derê er, li ser mazluma û belengazan heye ez li wir im. Îro er li ser gelê Kurd tê kirine, ez li ba wan im. Ez bi çîrokên ku dê û bavê min ji min re digot mezin bûm. Ku çawa faistên Alaman zulm û zordarî li ser Yahudiya kirine mezin bûm. Diya min bi xwe di wan qampên ku ji faistan re çêkirî da jiya. Gava diya min ji me re qala wan bûyarên nexwe dikir. Ez pir dilsar û xemgin dibûm. Ew diket in xewna min, ez ji xewê radibûm li diya xwe digerim. Ew îro zulm û zordariya ku li ser gelê Kurd tê kirine ez di hundirê xwe de hîs dikim. Ew gotinên diya min tînin bîra min». - Tu çawa teva refên Gerîla bûyî? -Ez rojekê di ber maleka biyanî ya ku li Almanya dijî re derbas dibûm. Dengê muzîkeka pir bi ê hate guh min. Ez sekinîm min li wê muzîka ji nêzîkî ve guhdar kir. Hîngê Qampên ku Almanên Faista ji merivên bêsûç û bêguneh re amede kiri hatin bîra min. Min xwest ku ez bi we ailê re têkiliy daynim. Lê min bi ûne kir. Ez çûm dikane min titnî xwe kirî û dîsa wegerim mal. Zarokek ji derî derket ez bi wî re axif im. Wî hindik Almanî dizanî. Diya wî gazî wî kir. Ez bawer im wiha got; ew çi dibêje?. Min fem nekir daê» got. Ez çûm mal. Lê hewnî neketê canê min. Ez rojekê sê û çar caran di ber vê malê re çûm hat im. Ji bo ku firsende bibînim bi wan re bi axivim. Min rojekê diya wî li dikanê dît silav da wê. Wê silafa min bi germî girt û wekî ku min nas bike. Em tev hev dera derva ketin. Min jê pirsî hûn jî kîjan welatine.

90

«Biborîne got ez bi Almanî nizanim, em Kurd in. Weltê me Kurdistane û serokê me Apo ye» Min bi wan re got min li ser dîroka Kurda hindik xwand. Lê wê hindik bûna jî li ser min tesireka pir mezin hîtî bû. Min tu ferq di navbera Almanên faist û Tirkên faist de nedî. Lê ez pir fikirim min got Alman bi Tirkan ve eceba merivê hev in. Almana çawa zulm li ser Yahudiya kiriye. Ez dibînim Tirk jî wiha li ser Kurda zulmê dikine. Min têkiliya xwe bi wan re xort kir. Ez bi wan ra çûm komelê hatim. Wan li komelê qimeteka bêsînor dan min. Min merivatiya ku wenda kirî li cem hevalên PKK e dît. Min di sala 1993 an da biryar da got, eger ez mirovekim, di canê min da ruh heye ez wî gelî bi tenê ji faistan re cîh naynim û nakim yemê guran. Eva penc sala teva refên Gerîla ma û bi wan re di firaqeke de xwarin xwar û bi wan re tev hev er kir. Di 5-6 Cotmehê sala 1997 an di operasyona bi navê afaq da ji aliyê hezên KDP ve hat girtine û teslima Roma re kirin. Hevala Zîlan, Te yî dît ku keça Alman ne ji aliyê dijminan ve ji aliyê xaînan, cahan ve tê girtin û teslima Roma re dibe. Meriv bi wan re nabêje Kurd. Li dadgaha DGM tê darizdine û wê davêjin girtîngeha Muê. Li 21 nîsanê dikeve greva birçî bûne. Faistên Tirka vê carê jî wê davêjin hûcreya ku ji merivekî re hatî çêkirî. Lê ew li berxwe dide. Vê carê jî di 30 nîsanê 97 an de, wê diînin girtîngeha Wanê. Li vir jî wê davêjin hucreya yek merivî. Gava ku girtiyên PKK dibihîzin Eva hatiye Wanê. Leyla Atabey, Ayê Altun, Fatma Sido, Zehra Sût, Rabia Ata hema serî li îdara girtingeha têxinin, dibêjin em dixwazin ku Eva li ba me bimîne. Lê îdara faist wê daxwazê wan red dike. Gava ku îdarê wê daxwaza wan red kir. Wan keçen çeleng li hembera îdara faist erekî bêhempe didin. Camên girtingehê dikenin, derî, renzê û nivîn diewtînin. Îdarê zanî ku bi wan re ba nakin. Ew mecbûrî dimînên wê dîsa diînin Muê. Gava ku Eva dera ber dadigehê dikeve û paraztineka siyasî dide. Dozger: - Tu Almanî tu çima teva PKK e bûyî? - Na, ez ne tenê Alman im. Ez Enternesyonalîst im. Ez îro li Kurdîstanê me, ez sibê li Afrîqa bibim. Ez bi dil û can teva refên Gerîla bûm. Min bi dil û can bi wan re tevhev li hembera ordiya we er kir. - Li hembera kê? - Li hembera faistan. - Kînê ew faistan? -Tu dizanî ku ew kîne. Min çi kiriye min bi zanistî kiriye. Eger hûn min berdin ez a dîsa herim ciyê ku, ez jê hatî. Bijî PKK e Bijî Serok Apo Bijî gerîla. Dozger û dadger bi ve berxwedane wê mat dimînin. Dozger serê xwe dihejine. Navbere deh deqîqe neketin dozger ew bi 17 salan ceza kir. Diya wê jî li dadgehe Amedê bû. Bi rojnamevanan re wiha got; -«Ez bi keça xwe ser bilind im. Ez bi cezayê ku dozger dayî wê ne êîm. Ez li benda cenazê wê bûm. Min xwe ji mirniya wê re amede kiri bû. Min nezanî ku ew a wiha di girtîngehe keve. Ez bi titekî tenê pir êiyam. Ew zarokên ku li ber deriyê girtîngehê bi seatan û bi roja dipên ku herin dê û bav, xwîk û birayên

91

xwe bibînin pir êiyam. Ev jinika pîra li ber deriyê girtingeha dicirifî, ez bi wê pir êiyam. Min ji pîrekê pirsî. Kî te li vir e ? Got: lawekî min li vir e, yek jî li Adiyamene. Destê min girt berneda. Min hîngê destê xwe didestê Eva da hîs kir».

15 TEBAXÊ 1998 Hevala Zîlan Leyla, Guler, Sema û hevalê Fikrî baygeldî, Mehmet Çimen, ehîdên me 15 tebaxê, li we hemûya pîroz be! Pîroz be li gelê Kurdî ku hezar sala di bin zulm û zordariye da. Pîroz be, li êrvanên ku qurûna yekem di dilê dijmin de sar kirî. Pîroz be li birêz Abdullah Öcalan û civata dorpa wî re. ervanên azadiye li vê rojê sala 1984 kirasê koledarî ye çirand in. Li vê rojê gelê Kurd serbilind bû. Li vê rojê dengê gelê Kurd li cîhanê belav bû. Ez dixwazim bi kurtayî ji xwendevanên me re qala vê rojê bikim. Çarde sala di ber ve, vê îro rojê wekî nûçeyek li hemû cîhanê belav bû. Li Tirkiyê Kurda serhelna ye. Li rojava yî Tirkiyê ji aliyê terorîstan ve hat dagir kirine. Di dest wan terorîstan de çekên pir mezin hene, gunden Kurda talan dikine. Ew xeberên desînformationa ji aliyê Roma re ve tên weandin. Lê pitî wan xeberan sê roj keten navberê cîhanê zanî ku ew xeberan ne xeberên rast in û derewên Tirkaye yê û derewa medyaya wan nin. Hevala delal, bi derewan kes di ser Roma re re tune. Ew ji aliyê derewa pir ba elimîne. Gava ku serhildanên me kevine berê jî dibûn hema dibêjin dervayî Tirkiye yê, hemû cîhan dixapandin. Digot in grubeka ji du sê kesên li wî alî serî rakirin, ew jî me paqij kirin. Ji cîhane wediartin, ev rûreiyên ku li me dikirî. Lê bi wan derewana hetanî roja îro hatin. Îtibara wan êdî li cîhanê bi qasî pênc quria nema ye. Ew roja yê va roja yê, ordiya Roma re ji heqî terorîsta derneketin û dernakevin jî. Di berî wê quruna yekem a ku hatî avêtine, meriva nediwerî ku bibêjin em Kurd in û welatê me Kurdistane. Zimanê me Kurmancî ye. Li vê rojê gelê me yî ezîdî bi cesereteka mezin dera hole ket gotin; em Êzîdîn e. Îro em di saya PKK e da û mêrxazan re dibêjin em Kurdin, welatê me Kurdistane. Milletê Kurd rabû ye ser pîya. Bi dengekî bilind gazî kirin em hene û em ê her tim jî heb in. Di servan bûyarên pîroz re 15 sal derbas bûn. (foto Serhilna Dersim, Bedîrxan, êx Saît û Zîlan)

92

Berê digotin terorîst in. Îro dibêjine milîtanên Kurd, milîtanê PKK e. Ew îro li her dera Tirkiye yê û Kurdistanê wekî yek êra belav bûne. Ji Bakûr da bigire hetanî Baûr, ji Behra re bigire hetanî Behra sipî. Li Qeyseriyê, Toqatê, li Denizliyê, li Sêwazê 400 kilo meter nêzika paytexta Roma re Ankerê. Nezika meclîsa faista. 15 tebaxê ji bo me Kurda mîlada Kurd e. Xelasiya gelê Kurd e. Azadiya gelê Kurd e.

Spas spas hezar carî spasî ji wan û ji serokê hêja Apo re. Bijî Apo Bijî Mazlum Bijî Kemal, Hayrî Bijî Mahsum Korkmaz. Bimire emdîn Sakik û hevalên wî ye wek wî. Bimire îxanet û teslimiyet. Serokê birêz wan rojana wiha analîz dike: 1- Em bi salan li ser rastiya er sekinin, ka er ji bo me pêwîsta an na?. 2- erekî çawa yî li hembera dijmin em bikin û erekî bi kîjan qerektere, yê me bibe ser rastiya me?. 3- erekî daimî û an lêxî û birevî pit re dijmin bê te îmha bike. erekî bi vê avayê me nabe ser serxwebûn azadiya me. 4- Em xwe çawa hazir bikin? Çawa praktika xwe bi kar bînin? Em ê çawa dijmin di bin lepên xwe kin. Em bi wan pirsan û bi gelek hevalan ve bi salan li ser xebitîn û serê xwe pê re êand. Li dawiye hemû heval gehtin ser encameke. er ji me re wekî nan û av pêwistê. Bêer ve kara naçe serî. Xala ma didya Qerekter û ehsiyeta gelê Kurd bû. 1- Gelekî ewqas salin di bin zor û zûlme û ji kesaniyeta xwe dûr, ji zimanê xwe dûr, ji kultura xwe millî bi dûr ketî, em ê çawa wî gelî li er bi kar bînin û çawa ji wan Fedê bigir in?. Ew xalan hemû me yek û yek di ber çavan re bi kurtayî derbas kirin. Em li ser real Sosyalizme xebit in. Xelasiya wî gelî, me di sosyalîzme de dît. Me erê Vîyetnanmê û erê Afganistane ku li hembera Rusa kirî da ber çavên xwe. Hêza dijmin me tahlîl kir. Em bi hevalên xwe ve dîroka gelê Kurd û qerektera ku erê wan li hembera Kurda kirî. Em bi hevalên ve li ba eîra û serokên eîra man, me ew tahlîl û analîzê wan kirin. Me 28 serhîldan bi kurahî tehlîl kirin û ducar sê car xwandin û di ber çavan re derbas kirin. Însanê Kurd çiqas qapasîta xwe er kirine heye û ê er bike. Ji wan tahlîlna ûnda em bi mehan li ser serokatiyeka pir bi hêz sekinîn. Serokekî bi ahsiyet û ji kesanatiya xwe tu tawiza ne de, sekinin. Ne serokekî ku çentê bixîne destê xwe û bajar bi baj ar, dewlet bi dewlet biger e. Gerîla li serê çiya ew li metrepola me ew bi zimanekî tûj red kir. Serokekî di nav refên xwe da, di nav gel da û derd û kulê gelê xwe bizane û bi wan re hevpar bibe gerîn. Hevala bi tevayî gehtin encameke û gotin ew ert û urt li cem Birêz Apo mevcud in. Bi tevayî ez hatim hilbijartine. Em li ser titekî dinî pir pêwist sekînin. Me bi salan di nav hev de er kirî û çima? Ew bersiva serok hema da û got, Dijmin bi salan xaîn provaqator xistin nav me, me ji bo wê er hev dikir. Dijmin hetanî roja îro jî di nav me dan e.

93

Me hema H.R.K. hêza Rizgariya Kurd awa kir û pit re me A.R.G.K Artea rizgariya gelê Kurd awa kir. Gava ku me wan kirin bi hezaran kes û bi dehan partiyên Bakûr û Baûr ew titên ku me kirî bi çûk dîtin. Gava ku me dest bi 15 tebaxê kir. Deng him ji dewlete him jî belangazên me ku li metrepolê Ewrûpa dijîn derket û gotin wiha nabe. Ew macaracîne. Ew terorîst in. Ew bi dijmin re kar dikin. Ew dijmin hîng jî har dikin diînin ser me. Dewleta tirk dewleteka pir bi hêz e. 800,000 eskerî xwe top û tivingê xwe hene. Ew bi dewleta Tirk û ordiya Tirk re ba nakin. Ew "dergûa" zû hatiye xwedê dane. Dergûak zû hatî xwadê dane, temene wê dergûê jî kurt be. Bi hezaran kesî li ser me îxanetî û îhbar kirin. Bi dewletên dijminan re ketin nav peymanên bi dizî. Kîjan qirêj li ku bû di avêtin ser me. Wan felsefeka wiha dikirin, qirêje bavejê, eger negire jî opa xwe bimîn e. Me li hembera ordiya ku wan birî bi ezanan têxistî me bi tenê er kir. Ne tenê li hembera dewleta Roma re. Li hembera dewletên Ewrûpa. Bi taybetî jî li hembera Almanya û Fransa, Îngîlter e. Nizanim wan belangazên me qot qul çi dibêjine îro?. H.R.K îro bûyê ARGK e. Bi hezaran Gerîlayên xwe hene. Bi milyonan milîsê xwe hene. Bi sedan saziyên xwe fermî hene. PKDW heye. Mala Kurda dengê Kurda MED tv heye. Hîng jî yên bibin. Îro dewleta tirk a bûye çawayî dengê MED tv e bigire, geh pera dide, geh bertîlê dide, geh sînyala diîne bername MED tv e asteng bikin. Ew îro bi siyonîstan ve tev hev kar dikine. Tirsa xwe gihandiye Îsraîlê faist. Îro heza me ji ya duh bi deh qatan hîng xortire. Ehmedê Xanî wiha gotibû; «Heza me wek Nîl e, lê em Ferat û Dicle ne». Hz Mevalana Celledin-i Romî gotineka xwe heye. « Em wekî umman in(okyanus), çiqas ava laxamê/gemar biheriqe ser me jî, em ê ewqas paqij bibin.» Gerîla dibêje; "Îro me li Baûr û Bakûr û rojava kok daye, em ê hîng jî er bikin». Hevala Zîlan, panzde salan dijmin bi hovitiyeka mezin hat ser me. Li ser rûyê dinya yê çi xerabî, çi neçêtî hebûn li ser me kir. Gundiyên me li ûna kobî (aletên ku li maînan digerin) bi kar anîn. Malên me ewitandin, gundên me weran kirin. Bi sed hezaran xort û keçên me avêtin zindanan. Gotê keçên me bedew genî bû di zîndanên dijmin da. Dîwarên zîndana bi hestiye xort û keçên me hatin çêkirine. Dar û daristan, heyvanên bêzar û ziman ewitand in. Ez nizanim wan ji wan daristanên ku tabiata dixemlînin û ji ezmanan da baranê tînin xare çi xwast in. Hevala Zîlan, Hitler ji Yahudiya xêr bû ? Musolin ji Îtalyan xêr bû ? Franoko ji Îspanyoa xer bû? Roma re ji Ermeniya û Kurdan xêr bû? Ew li xalekê dighêjin hev.

94

Ew Faist in, Xwîn xwarin, har in, hov in. Hevala Zîlan, ! Bilançoya 14 sala wiha ye. 1)-15 Tabax 1984- 15 Tebax 1988. Çalakiyên ku bûyî 2050. Wendaye TC 5830, ehîd 279 2)-15 Tabax 1988- 15 Tebax 1989. Çalakiyên ku bûyî 358, wendaye TC 1131, ehîd 65. 3)-15 Tabax 1989- 15 Tebax 1990. Çalakiyên ku bûyî 289, wendaye TC 1501, ehîd 126. 4)-15 Tabax 1990- 15 Tebax 1991 Çalakiyên ku bûyî 914 wendaye TC 2411, ehîd 194. 5)- 15 Tebax 1991 - 1 çile 1993 Çalakiyên ku bûyî 1367, wendaye TC 1879, ehîd 832 6)-1 Çile 1993- 1 çile 1994. Çalakiyên ku bûyî 3173, wendaye TC 1879, ehîd 808. 7)- 1 Çile 1994-24 Hezîran 1994 Çalakiyên ku bûyî 1920, wendaye TC 3302, ehîd 729 8)- 24 Hezîran 1994- 30 Tîrmeh Çalakiyên ku bûyî 3349 wendaye TC 10834, ehîd 1450 9)- 1 Tebax 1995 - 30 Tîrmeh 1996(1 kanun hetanî 15 kanune ne daihle) Çalakiyên ku bûyî 1016 wendaye TC 2311, ehîd 441 û wendaye PDK 1879 10)-15 Tebaxê 1996- 15 Rebaxê 1997. Çalakiyên ku bûyî 1934 wendaye TC 4465, wendaye, ehîd 818 PDK 1182 11)- 15 Tebaxê 1997- 9 Tebaxê 1998 Çalakiyên ku bûyî 1904 wendaye TC 2458, ehîd 937, wendaye PDK 2254 15 Tebaxe ne tenê ji bo me roja xelasiyê. Rebbê Alem vê rojê 15 tabax 1927 an Fidel Qastro jî pêkeî gelê Kuba kir. Li panzde tebaxê 1945 an li Viyetnamê Hoîmin bi hevalên xwe ve er li hembera Amerîka û hevkarên wan îlankir. Ameriqa ji ser axa xwe paqij kirin. ervanên me jî qirêja li ser Coxrafiya me paqij dikine. Bi ser bilindiyeke. Bi dilekî saf û tazî dest bi er kirin. Niha ew eqa wan welat der û dore welat dijî kirine. Dilê xort û keça bi eqa wan dikele. Dijmin li ber xwe kirine mike Yemanê. Niha ji zûda bû ku me perçek ji welate xwe azad bikira. Lê xaînên me wekî emdîn, xwe firoên me, cahên me, kûçikên me ku hestiyê wan wediroj in, serok eîrên me kevne perest, li lingên me bûn bela. Di nav me da jî ne hendik bûn. Ez gotineka Hz Mihemed ji te re bibêjim Rojeka wiha dibêje bi hevalên xwe re -Hevalno va çiye? Em wan peykerna(put) her roj bi ev dixelînin, em sibê radibin peyker dîsa wekî bere li cîyê xwe ne. -Ebû Bekir ji wî re wiha dibêje.;-Ya Mihemed ewil li dorpa xwe binêre, di nav me da xaîn pir in. Divê tu wan paqij bikî. -Mihemed jî dibêje Ya Ebû Bekir tu rast dibêje. Ma ew jî goreva we be. Hevala Zîlan û Sema û Leyla! We tirseka pir mezin xistiye dilê dijmin. Ji we û ji hevalên we pir ditirsin !

95

Ji xwendevanên me ditirsin !. Ji sebiyên me ditirsin!. Niha jî ji karkerên me ditirsin e!. Karkerên me belangaze ji bo du qurua qezenç bikin, dev û didan li wan zûwa bûyî ditirsin e. Hersal karkerên me diçin Edenê û Stenbolê û Behra re findiqa berhev dikin. Lê îsal Ordu, Tokat, Giresun ji wan re, ew herêma qedexe kirin. Gotin hûn ne karkerên normal in. «Ew qadroyên PKK e ne. Ew diçin wir probagande dikin». Niha jî li serê karkerên me vîze derxistine. Eger tu herî wan derna tu mecburiyî vîze bistînî ji waliye herêmê yî faist. Ewê hîng pir titî li serî me derxînin. Kanî em birayên hev bûn?. Ka em jî wekî Tirkan dihatin hesibandine!. Derew û vira bitir titî wan tune. Hevala Zîlan, Ez ji te re qala ramanên ronekbirekî tirkî bi salan li Amerîka Tirkiyê temsîl kirî bikim ( ukrî Elekdax) Ew aynî zamanin de ber devke dewletê jî. 1-Ew wiha dibêje; «Pirsa Kurdî divê em di demeka kurta çareserbikin. Eger ku em nekin. PKK e û li Ewrûpa û Ameriqa bi hêzeka pir mezin bilind dibin. Ew pir caran diplomasiya me asteng dikin. Nunerên Ewrûpa û Amerîka ji me pirtir wan guhdar dikin. 2-Êdî li ser çiyan er tu kesî têr nake. Divê em titên din bikin 3- Pirsa Kurdî di demeka nêzîk da bibe pirseka siyasî êdî em pêiye negir in. 4- Panzde salin ku me navê vê pirse kiriye Guney dou Anadolu. Divê em êdî navî pirse rast bikin. Em Kurdistane bi 300,000 esker diparez in. Gava ku em ji wir hêzên xwe bikînin, ya ku bê serê me, kes nizane hesab bike. Ew PKK e êdî bûye ordu 5-Karê ewilî ku em bikin, em Abdullah Öcalan bikûjin. Kûtina wî ert e. 6- Bi Suryê re er bikin. 7- Ya herî pêwîst jî Suryê bi Îsraîlê bidin tehdît kirine ( çavtirsiyeke bidin Suryê) Eger ku em wan nekin. Serokê PKK e wekî dêwekî ku di feqekê daye, di paranga ya de hatiye girêdan. Eger ew ji feqê bifilte ye him me bixwe û him jî we. Hevalên delal; ez ji we dipirsim Terorîst kiye? PKK e an dewleta Tirkiyê.? Elbete Roma re û hevkarên wan nin. Îro meha tîrmeh e. er ne li Kurdistane tenê hey. Eskerên Roma re li Behra re ji bo ku karkerên Kurd nekin wê herêmê bi hezran eskerên xwe seferber kirine. Ew ne karker bûne, ew terorîstê PKK e ne. Tîrmeh meheka pir germ e û germ jî derbas dibe. Him ji aliyê er ve, him ji aliye tave da. Li Ameriqa û li Qesra sipî germaye li serê Bill Cilinton xistiye. Xwastiye xwe sar bike, bîhna xwe tozkeke bigire û xwe negirtiye tecavûza keçeka Amerîqî bi navê Monîka Lewîskî kiriye. Wekî cardavanên me tên keç û bûkên me dibin û wan bi zore îxfal dikin. Bill Cilinton jî Qesra sipî wiha kiriye. Ji bo ku sere wê bûyarê bigire hema balfîr rakirin û Sudan û Afganîstan Bombe kirin. Bi sedan kesên bêsuç û zar û zeç hat kutin.

96

Hevala Zîlan, Îro 28 Tîrmehê 1998 a ye. Serokê birêz Öcalan îro dîsa di MED tv e da axifî. Got; «Em dîsa destê xwe yî biratî û dostaniye dirêa dewleta Tirk dikin. Ma merivatî li ser piyê me bimîn e. Em ji yeke îlonê 1998 an agirbesteka yekalî îlan bikin. Bes e êdî ma ne dayik kurd û ne jî ên Tirk negirîn. Bes e êdî ma li dewsa hêstirkên rûyê dayîkan eq bibare. Herdu aliyan jî bi deh hezaran ehîd dan. Ew ne ewlede Tansu Çiler û Mesût Yilmaz in. Ew ewledê feqir û belengaza ne. Dewsa er biratî û dostanî bigire Em hezar sala ku bi hev re dijîn û di komara Tirkiyê de xerce me û keda me jî heye. Bes e êdî li ber deriya nalîn. Bes e êdî di konên re da jiyan Bes e êdî ji dewlemendaran re dergevanî Wa hezar sala ku em destê xwe yî aitî û dostaniye dirêa we dikin. Me li rojên we tarî xwe da kêleka we. We em avêtin girtingehên xwe genî û we li meydanên Amedê kalên me rîh sipî bi darda kirin. Hûn bi vê jî neman, we em ji gundên me derxistin. We gundên me talan û weran kirin. Em li xeribiyê bûn xulam û kolê we. Em wan rûreî û bextreiya ku we li me kirî, me bi kefê destê xwe weda kir.Werin em her titekî ji nûva bi hev re parva bikin. Min li sala 1993. 03. 17 an da jî destê xwe yî dostanî û aitiye dirêa we kir. We qebul nekir. We bi hemû hêzên xwe ajote ser me. We got; PKK e qedyayê ji bo wê agirbeste îlan dike. We emdîn Sakik kire devre û 33 eskerên belangaz kut in. Ez bi we re dibêjim, warin ji vê eqê xwe ya er vegerin. Em PKK e hêzeka mezinin. Keçên me bese xwa ordiya we ne. Lê em mecbur man ma dîsa dest bi er kir. Kê wenda kir? weeeee wenda kir!. Ez îro dibêjim war in em tev hev wekî bira bijîn. Xwe nexapînin» Hevala Zîlan, Ew destê dirê kirina birêz Öcalan, him li Ewrûpa him jî li a vahiyên Tirkiyê sivil ve pir alaqa ba dît. Lê, er xwaz û xêr nexwaz di dewrê dane ji bo er. Hevala Zîlan, îro 31. 08 1998 a ye. Sibê roja aitiya cîhanê ye. Ji bo aitî û biratiyê vê sibê bi dehan Otobus ji Stanbolê berva Amedê bi rê ketin. Wan xwastin li Amedê paytexte hevdu bibînin. Ez nizanim Roma re destûrê bide an nede wan. Sala çûnî jî tirêna aitiye bi rê ketibû. Ne Almana û ne jî Tirkan rê da wan. Li welatê Roma re hemû di copan re derbas kirin. Hevala Zîlan, Wekî hûn jî dizanin gava li ciyekî er dest pê dike. Bi piranî zarok û jin, ji wî erî zerare dibînin. Gava ku li Bosnaya er dest pê kir bi sed û dused hezaran jin û zarok mirin û destê xwe direa namusa wan kirin. Îro li welate me jî ew rûreiya dibine. Eskerên dewleta Tirk tên gundên me keç û bûkên me ji ber derîyên me direvînin, bi rojan wan di qereqolên xwe de digirin û heqeretên pir mezin li wan dikin. Ew kul a kula salane, lê tu kes li nava xwe nagire û destê xwe yî merivatiye

97

dirêa wan bike. Avuqat Eren Keskin, Jutha Hermes û Fatma Kara bi du sê hevalên xwe din ve biryare digirin ku buroyeka wiha vekin û alikariya jinên ku lê neheqî û lê heqeretî hatî kirine alîkariya wan bikin. Gava ku jinên me Kurdistanî bihîstin û ciyekî wiha ji wan hatiye vekirine, di rojekê de 66 jinan serî lêdan. Ji wan jina 43 Kurd bûn. 17 Tirk û 4 Romen û yek Alman Eva Juhnke bû. Pir ji wan bi destê Koruciyan heqeret û rûreî li wan hatibûn kirine. Ez ji te re bi kurtayî qala kecekê bikim ka çi hatiye serê wê belangaze. M.F keçeka 17 sal bû. Hîng di bihara jiyana xwe da dijî. Wê jî wekî her keçekê dixwast bizewice û mirazên xwe li ser rûyê vê dinya yê bibîne û bibe xwedî mal û xwedî zaro. Lê dijmin û xwînxar ew mirazê wê belangazê di çavên wê de hît. Destên xwe hine nedîn. Xêliya bûkanî li xwe nakir. Ji ber ku ew êdî jinebiye. Wekî hûn jî dizanin gava ku titên wiha hatin serê keçên me êdî ew keça nîv mirî tên hesab kirin. Para wan ya hewî, yan jî sêwî ne. M.F di sala 1994 an da tê girtin. Heyt roj û heyt eva lêdanên mezin lê dibin. Vê carê jî di feleqe re derbas dikin heyt roja birçî, tî û tazî di nav qereqolda digerînin. Dûre wî dikin hundire lastîka tomofîlê li arazyeka dûz wê tilût dikin û hi û aqil li serê wê namîn e. Bi vê rûreiye jî namen. Tên kortekê dikolinin û wê tînin davêjin û bi we re dibêjin em ê te bikujin, ev tirba te ye. M.F li ber wan digere û li ser wan diger dibêje tu suçî min tune. Ez ne endame PKK e me. Li we derê eskerek tecavûza wê dike. Ew li wir bîrva diçe û dikin nav betaniyeke û wê tînin davêjin nezarate. Du sal nîv ceza didin wê. Ew cezayê xwe dikiîne ji girtîngehe der tê û tê li Stanbulê bi cîh dibe. Polisê faist wê li wir jî rehet bernadin. Yanzde roja di îkence û lêdane re derbas dikin wê. Dîsa wê diînin dadgahê, dadigeha faist wê diîne girtîngeha Gebzê. Gava ku ew ji girtîngeha Gebzê derdikeve serî li vê buroye têxe û ew bûyarên ku di serê wê re derbas buyî hemûya ji wan re dibêje. Ew ji di nav xwe de biryareke distînin wê diînin Ewrûpa ji bo tedaviyê. M.F niha li Ewrûpa di nexwaxane da tedawiyê dibîn e. Ez niha ba dizanim û fem dikim keçên Seîd Riza û keçên Apo çima xwe ji zinaran da davêjin nava newala. Newal ji xwe re kirin goristan. Wan wiha gotin: "Newalên me ji girtîngehên wan faistan tim batir in". Îro 01.09.1998 na e. Yekê îlone roja aitiya cîhane yê. Lê, Roma re teva wê cîhanê tune ye. Cîhana wan cuda ye.Ti kes wan ji cîranitiye ji nahesibîne. Ew suçdar in. Koka Ermeniya anin, Ereb ji nav xwe bi darê zorê derxistin, li hembera gelê Balkanan bi salan er kirin, Rum bi behrê de berdan, xwastin koka me jî bînin lê bi ûnekirin.

98

Topal Osman li erê Dêrsîmê wiha gotibû; «Me koka yên ku dibêjin zo anîn , em niha koka yên ku dibêjin lo bînin». Rom bi ser wan rûreî û bextreiyan da dibêjin derdorên me bi dijminan hatiye pêçandine. Zanekî Rus diçe dêr(kilisê) li ber Xwedê digere û dibêje «Xwedêo tu min ji erê Romê re û ji erê eytanan biparezî»

Hevala Zîlan û Sema; Titên ku sibê bê serê me, em ji êvarê de dizanin. Min li roja yekê îlonê ji we re gotibû , heval û dostên me di bin serokatiya IHD Komela mafê mirovan ji Stanbolê herin Amedê. Roja yekê îlonê li wir pîroz bikine. Lê wekî sala 1997 an Tirêna ji Almanya bi rê ketî nekirin ku di Tirkiyê kevin. Dewelta Roma re heval û dostên me vê carê jî nekirin Amed ê. Dewleta Roma re li vê rojê 122 hevalên me girtin bin çava. Amed ji bo ku wan heval û dostên me bike, bajarê Amedê vala bû. Lê dewletê destûr neda wan ku di nava bajer kevin. Ew naxwazin ma aitî bê welatê me. Ji er berjevendiyê wan hene. (Foto Eren Keskîn) *Ez ji we re qala yekê îlonê bikim. Çima yek ê îlonê kirin roja aitiya cîhan e. Di erê cîhaneyî yekemîn de, bi sed hezaran zarok bi milyonan jin û mêr hatin kutin e. Di vî erî de 50 milyon kesên bêsuç hatin kutin. Bi sed milyonan kes birîndar bûn. Di sala 1933 an Adolf Hîttler hate ser hikûm. Di aynî sal de Hitler êrîa ser Polanya kir û Polanya zept kir. Amerîka di sal 1946 an da roja yekê îlonê wek roja aitiya cîhane îlan kir. Amerîka bi xwe ji di 6 tebaxê 1945 Hiroîma bombe kir. Di 9 tebaxê 1945 an da Nagazakî bombe kir û bi hezaran kes mir. Amerîka xwast bi îlan kirina vê rojê çavê cîhanê boyax bike û xwe dera paqijiyê xwe. Ji bo ve ew roja kirin roja aitiya cîhanê. Hevala Zîlan û Sema, îro yekê îlon e. Îro gelê Libya sîh saliya serokê xwe birêz Muamer Qedefî pîroz dikin. Bi sedan dewlet û serok dewlet bedara vê pîrozbihaye bûn. Partiya me PKK jî bi awakî fermî li ser navê PKDW Yaar Kaya cîyê xwe li nav wan serok dewletan dinya yê girt. Gava ku Roma re bîhst ku Kurd jî dewet wê pîrozbahiyê kirine, serokê Libya Kadafî protosto kirin. Gotin; Kadaffî mirovekî dîn e, terorîst e. Ev nizanê ku çi bike. Bi lez û bez balyozxana xwe ji Lîbya kiandin. Nota li ser note dan Libyayê. Qedefî di axaftina xwe de wiha got; «Kurd ji aliyê tirkan ve bi xençerê kor tên serjêkirne, deng ji mislimana dernakeve! Çima ?

99

Kurd jî mislimanin. Bila ma ew jî di bin vê roja germa pîroz da ciye xwe bigirin. Ew îro li nav me ne. Em bi wan serbilind in». Em ji birêz Qadafî re spas dikin. Hevalên delal; xwendevanên me ji bo wî mêrxazî hindik agahiyê xwe hene. Ez dixwazim bi kurta yî ji we re qala Muamer Qadafî bikim. Qadefî kîyê? Qedefî li Sîtê û Sabahye di sala 1942 an da hatiye xwedê dane. Dê û bavên wî goçeber Berbarî bûn. Ji aliyekî Libya bara aliyekî din dikirin wek me Kurda. Di sala 1911 an gava Libya ji aliyê Îtalyan ve hat dagir kirin. Bavê xwe ji aliyê Îtalyan ve hat kutin e. Li wê deme Qadafî hê xort bû. Li hembera dijmin dest bi er kir. Pir caran avêtin girtingehê. Xwendina xwe orte û lise li Sabahe qedand. Di sala 1963 an ûnîversite qedand û dû re kete mekteba Eskeriyê bilind. Di sala 1965 an de ew meketeba eskeriyê bi serfiraziyeka mezin qedand û Mamostê wî bi wî re wiha digot. «Ew agire, Ereba ye». Ew ji aliyê dost û hevalên xwe ve pir tê hezkirin. Ew di demeka nêzîk da hemû heval û dostên xwe nêzîka xwe dike û bala wan dikîne ser xwe. Ew bi wî pir bawer dikin. Ew bi hevalan xwe re dibêje; wext derenge, dibê em bi ev û roj kar bikin. Gelê xwe ji bin destên wan faistan xelas bikin. Di sala 1965 an roleka mezin dilêze û Qiral Îdsris ji hikum têxîne. Rewa politiqa Libya ji binva tê guherandin. Qadafî bi vê çalakiya xwe, bala hemû Ereba kiand ser xwe. Nav û dengê wî giran giran li nav xort û keçên Ereb belav bû. Ji cîhana Ereban xort Ereb ref bi ref dihatin cem wî. Di sala 1970 an de hemû avahiyên Amerîka û Îngilterê eskerî girtin û lekerên wan andin. Got; ev dera «Erebîstane», ne welatê Amerîka Û Îngilistan e. Li sala 1973 an hemû bîrên petrol û Îstesyonên petrola xistin bin sîwana dewletê û ew kirin malê dewleteyî netewî. Ew petrola Xwedê daye Ereba. Negotiye ma Amerîka û Îngilterê û Îtalya bên bixwin. Di sala 1976 an de Navê Libya kir Komara gelê Libya Sosyalîst. Gava ku wî ew guhertina çê kirin ar û pêtî bi Amerîka û Ewrûpa ket. Ameriqa û Ewrûpa Ambarga danîn ser Libya ye. Ew Ambargoya deh sala ajot. Mêzekirin ku ambargo tu awilê ji Qedefî û gelê Libya nake. Di sala 1986 an ji ketiyên Filo, Libya bombe kir. Trablusgarb, Bîngazî dan ber bomba. Bi sedan kesen sivîl mirin. Di nav wan sivîlan da keça Qedefiya manevî jî hebû. Qedefî bi xwe bê birîn xelas bibû. Heta roja îro jî Ew Ambargo li ser gelê Libya didome. îro 2 îlon e. Paytexta Roma re mêvanekî xwe yî pir qedir bilind îro pêwazî dike. Mesût Berzanî û Berdevkê wî Samî Abdullrehman. Rojname Tirkan îro Hurriyetê wiha nivîsiye: «Dostê gelê tirk Mesût û bi qadroyên xwe ve îro tên Ankerê. Mesût merivekî dewletê ye. Merivekî pir giran e. xwastekên me yeke nake didu». Va qirara pênce sala yê tu kesî qimet nedaye Kurdan, çima îro ewqas qimete didin wî nizanim? Berê gava ku Kurdek dihat cîyekî, ya diandin hotelek sinifa 4-5 an, an jî li ba hevalên wan dikirin mêvan. Tu kesî qimet nedida wan. Elbet bi vê hatina nunerên Baûra a fermî titekî heye.

100

Li yekê îlonê serokê birêz Apo agirbest îlan kir. Ew hatin vir eceba çawa agirbestê îhlal bikin?! Roma re ji xwîna me têr nebû. Mesût û hevalên wî hê ji derewên Romê re têr nabûne. Hevala Zîlan Gava ku min wan rezana ji te re dinivîsandin Mam Celal jî haziriya xwe ya Amerîka dikir. Malê Xwedê ava be, yek li Anqerê, yek li Amerîka. Ji bîrnekê soytariyên me li Anqerê jî Mesût bi têne cîh nehît bûn. Hûn li kê digerîn, ew hebû. Kurdistan is for sale. Any body don"t întrestîng, their întresting just fo oil. Lê tu kes nastîne Kurdistan e. Mesût nizanim em bi te re çi bêjin. Helbestvane mezin Namî di daxwaznama xwe ku li ser Mele Mistefê wiha nivîsandibû. " Pêmergê bijî bi serfirazî Lawanê welat ehîd û gazî Bijî Mistefa bi navê xanî Qehremanê Kurd bijî Berzanî" Ez nizanim eger Namî xwe li heyte bûya, li ser Mesût çiyê binivîsanda? Planên wan hertim bi dizî û wiha ne; em ê çawa koka PKK bînin?. Em ê çawa PKK ji Baûr bi derxînin? Baûr û Bakûr welata me ye. Em li ser axa xwe ne. Birêz Öcalan dibêje; «Tu hêz û quvet me ji ser axa me dernexîne. Em yên ku me ji ser axa me bajon murade wan di qursaxa wan da bînin» Hevala delal; Mirovekî karkir û oferê taksîye. Li bajarê Îzmîrê Qedifê Kalê agir berda bedena xwe û xwe ewitand. Gava ku agir berda bedena xwe bi qîrîn û hawa gazî kir «Bijî Apo û bijî PKK û bijî ervanên serê çiya, di nav ar û pêtiye de bedena xwe bêrih ma». Vasfî Karakoç. Vasfî li Îzmirê dijî jiyana xwe bi oferitiye dike. Dewleta Roma re dizanin ew welatparêz e. Rojekê tên sekoneka taksiye û wî digirin bin çava û bi wî re dibêjin tu ê ji me re bibêjî ka li Qedîfê Kalê kî Apoci ye û kî ne Apocî ye. Ew ji wan re tu titî nabêje. Polisên faist wî di îkencan re derbas dikin. Lê, ew vê carê biryara xwe dide eger polîs dîsa bên min bibin û ajaniye teklifa min bikin, ez ê vê carê li qereqol xwe ji bo serok û partiyê xwe biewtînim yan jî xwe di dilê wan da biteqînim. Wekî Mehmet Çimen û Ez jî birayê Rehan Demir im. Ez xalîya ji ber Mehmed Çimen û Rehanê ma me.

Îro 4 îlon e. Îro emdîn dera ber dedagahê xistin. Parêzgerên wî ew neparaztin. Wiha gotin: «Çi heye ku em çi biparêzin. Xaînan xaînê biparêzin». emdîn li dadgahe wiha got; 1- Min pir caran bi Apo re got: Bes e êdî em bi er di tu deran nagihêjin. Gerege ku em dawiyê li wî erî ku bira û birê dikûjê bînin. Apo ew pêniyaziya min qebul nekir. 2- Gerege ku em îdolojiya xwe nerm bikin û dev ji Sosyalîzme berdin. Qebul nekir.

101

3- Min go, bes e êdî em tu kesî sêwî û perîan cîh nîni. Qebul nekir. 4- Min di nava partiyê de pir er da û ez li ser piyên xwe sekinim. 5- Lê Mesût Berzanî em firot in. (Ew gotina ji dev wî filitî) Niha gelê Kurd bi wî henekên xwe dike û bi wî re dibêjin; rojba emdin! Sebah û el xeyr emdîn! Goodmorning emdîn! Beyanî ba emdîn! Tu niha pê hesyayî ku Mesût Berzanî tu firotî. Mesût Barazanî ba kiriye tu firotî. Li welatî me heqe xaînan quruneke. Îro 5 îlone 1998 e. PKDW Parlamentoya ma derwayî welat îro hilbijartina xwe çêkir. 65 kesên qedir giran û bi rûmet hatin hilbijartine. Ew Parlamento li gelê me pîroz be. Û em ji wan re serkeftin dixwaz in. Serok dîsa Yaar Kaya hat hilbijartine. Lê vê carê pir bi deng bû. Wekî hûn jî dizanin Parlamentoya ewil 12 nîsan 1995 an li Holanda, li bajare Lahey e hat demizirandine. îro 9 îlone 1998 a ye. Li sala 1984 an îro lawekî Kurd li xerîbiye û li Parîsê mir. Ew ji aliyê her Kurdekî û her Tirkekî ve ba dihat naskirin. Heta ew ji aliyê biyaniya ve jî tê naskirine. Yilmaz Güney. Wi mêrxwazî berî ku here ser dilovaniya xwe wiha got; «Felek te mirazê min di çavê min da hît. Di dilê min de her tim filmekî ji bo têkoîna gelê Kurd hebû ku ez çêkim, lê ne bû nesîb. Ez bi ê û kedera wan mezin bûm. Gava ku mala me li Edenê bû. Min karker û xizanên Kurd di reweka pir xirab da didîtin. Kezeba min li hembera wan qûl dibû». Ew jî li kêleka Qasimulo û hevalên din bin ax kirin. îro 12 îlon e 1998 a ye. Îro hevalên me festîvala xwe eemîn li welatê Holanda bi darxist in. Bi sed hezar welatparêz bedara wê festivalê bûn. Hemûya bi devekî gotin: "Bijî Apo û bijî hevala Sema. Heval Sema namir in!" Hetanî ku em hene Sema jî hebe. Tite di vê festîvale da bala meriva dikandî Ala Kurdistane ji 30 metro yî bû. Pit wê Ala partiyê, ERNK ji 30 metro yî dihat. Bi disiplîneka mezin bi merisîmek çê kirin. Hevala Sema! Gava ku xwarziyê Musê Enter Hûseyin Deniz ji aliyê qontir Gerîla va hat kutine. Apê Musa wiha got; «Lawê min tu nemirî. Tu li ser axa welatî xwe ehîd ketî. Lavê min xweskek ez jî wekî te li ser axa welatê xwe ehîd bibim. Ew ji bo min erefeka mezin e." Li vê rojê, ev jî ji aliyê qontirGerîla ve li Amdê hat kutine û ehîd bû.

102

îro 15 îlon e. Di ser agirbesta ku serokê hêja Abdullah Öcalan îlan kirî re du hefte derbas bûn. Deng ji kevira derdikeve ji Roma re dernakeve. Operasyonên xwe hê bi hêzeka pir mezin didomîn. Birêz Öcalan ji bo agirbeste wiha got; « Ew agirbesta bi daxwaza rêvebirên Roma re hat îlan kirine. Ne ku ji aliyê min ve hatiye îlan kirine. Wan xwast min jî îlan kir». Serok va daxuyaniya ji bo agirbestê mehek din ûnda akere kir. «Wan xwast min îlan kir. Ew nedaxwazi ya min bû. Li Ewrûpa çend caran berdevke xwe andin û bi hevalên me re hevpeyvîn bi darxistin. Îro jî dibêje agir best tenê ne bes e xwe. Divê Apo ji çekan jî dest berde û bê teslim bibe wekî emdîn». Hukmata me hukmateka sernerm û serwexte. Serokê birêz di MED tv e da axifî û wiha got; «Ew sebra me Taimî dikin/diceribînin. Ew bi me dilîzine. Ev agir besta ku me îlan kirî, ew dixwazine em bixwe îhlal bikin. Em li ser or û gotinên xwe nî. Ji aliyê me ve quruneka bi tenê jî nayê avêtine». Hevala Zîlan û Sema, serokê ÎRA în Fehn got; «Em agir besta ku ji aliyê PKK va hatî îlan kirine bi dil û can destek dikin û pitgiriya serok Apo dikin. Gava ku me destê xwe yî biratî û dostaniye direa Îngilîza dikir wan jî bi me re digotin hûn terorîstin em bi terorîstan re li mase rûnanin. Hûn dijmine gelê me ne digotin. Lê çi bû li dawiye. Ew îro li hembera me mehçup û stû xar in. Ji me erm dikine. Ew sebebe wî erî bûn. Wan bi xwe er dirêj kirin. Wan tenezûl nedikirin ku bi me re li mase rûnin. Em biçûk ditîn. Ez ji sedî sed bawer im rojekê ew ê bên ji gelê Kurd biborîna xwe bixwazin». îro 16 îlonê 1998 a ye. Li vê rojê îro di nav bera gerîlayên Îhsan Nûrî Paa û Romê re da er dest pê kiri bû. Li vê rojê agir ji ezmanên Xwedê de li ser Gelê Arartê dibarî. Gelê Araratê bi mêrxazî li hembera dijmine xwe er kirin. Hûskoyê biroyê Têlî Ji mêwziyekê derbasa mêwziya din dibû. Wan mêrxazan li ser serê Çiyayê Arartê Komela Xoybûn saz kiri bûn. Û bi mêrxazî ehît ketin û quruna xwe dawiyê ji xwe re veartibûn. Ne wek emo û xaînên me din xwe firotin dijmin. Wan mêrxazan di nav hevda bi axa Aratê sond xwari bûn. *Li 17 gulanê. Wekî îro bi navê Murda Operasyonê bi tanq û top û miteralyozan êrîa ser gel û PKK yan dikin. Wê rojê jî êrîa ser gelê Aratê yî belangaz dikirin. Ciwan nedigotin, pîr nedigotin, dergû nedigotin, çi dihat ber dest û piyê wan, ew qir dikirin. Însaf merhemet di dilê wan de nemabû. Li dewsa hêstrikan ji çavên dayika xwîn dibarî. Jin û keçên me destmalê sê rengin didan ber çavên xwe, xwe ji zînaran da diavêtin erdê. Wekî jinên me qehreman li erê Dêrsîmê xwe diavêtin çemê

103

Munzir, wan jî xwe diavêtin çem û geliyên Aratê, namûsa xwe nedidan dest dijmin. Hinekan namê bi xwînên xwe nivîsandi bûn û di bin keviranda veartin. Ji nêviyên xwe re name bi xwîna xwe nivisandî bûn û di bin kevir û kuçikên Araratê da vediartin. Hovitiya ku dijmini li me kiri bû nivisandi bûn. Gotin, rojeka bê, me nêviyên me we hovitiye ku Romê re li me kiri, bizanin yê heyva me ji we bistînin. Lê wan qehremana rast gotiye. Îro ervanên me mîna te û Lêyla Gulnaz heyfa wan bi hezar qatî ji dijmin distînine. Hetanî roja îro ew kal û pîrên ku ew zulma dîtin, gava ku qala vê mijarê dibê, zimanê wan dihatin girtine. Hêstirk di çavan wan re mîna tava barane dibarin û li ser rûyê wan dibû întîqam. Ew ew tedayî û tengasiya ku me dîtî, bira neyê serê guren çiyan digotin. Hawara dayikan û qire qira zarok û bûkan hê di guhê gelê herêmê daye. Hevala Zîlan, emo wan wahet û hovitiye ku li ser gelê Ararat û Zîlanê bûne, bi xwe xwand û ew jiyana bi xwe jî dît ku çawa Romê re êrî dibir ser gund û mezrayê n me. Bi çi hovitiyê zarokên biçûk bi serê sûngiya xwe ve têxist in. Ew ahîdê Licê, ew ahîdê irnaqê, ew deh kesên belangazê di di hundirê dolmiê de hatine ewitandin ji bîrkir. Hevala delal, Gava meriv wan ji te re dinivsînê porê serê meriva stirî û stirî dibê. emo jî hevkarê wan bûye. Îro bûyê keweka ku li ber dijmin mîna berxeka ku dikayî dikale.

Dewleta Romê re (17.5 98) dixwaze qirbûna û talana ku li gelê Ararat kirî dîsa biderxîne. Lê, vê carê nikarî ku bike. Ew parîya yî vê carê bi sitirî bû, yê vêcarê di qirika wan da here xar e. Ew nikarin wî parî daqultînin. Gerîla li ber wan bûne polat ji gotê xwe dîwarên paraztine çê dikirin. Gelê me hîyar bûyê. Ew ne tenê ji me, ew ji dayikên emiyê ditirsin. Dewleta Roma re du û sê kesên xwe wekî emo xwe firotî dîtine. Wan alçaxana Hûskê Biroyê Têlî bi ekleka hov kutin. Ez nizanim, eceba emo ji ber gelê irnaq û Licê va erm dike û an nake. Wan nanê xwe bi wî re parva kirin. Hevala delal, Wekî tu jî dizanî di dîroka me Kurdan da hetanî niha bîst heyt serhildan çê bûn. Keç û bûk, kal û pîrên Kurda bi merxazî û qehremanî er kirin. Tim bi destê xaînên me, bi destên xwe firoên me têkçûn. Dostekî me yî Ewrûpî wiha dibêje; «Qet tucaran dijminên Kurda Kurd têk nebirin, lê Kurd bi erê nav xwe û bi destên serok eîrên xwe ku xwa avêtî kêleka dijminên xwe têkçûn». Li Arartê jî wek operasyona bi navê Murad opersyon bi dartêxistin lê tu encam negirtin. Ji bo 1150 Gerîlayên Îhsan Nurî Paa bîst hezar leker, ji ezmanda, ji erdê da, bi xaînên Kurda ve êrîa ser wan dikirin, lê dîsa bi wan re ba nedikirin. Dewleta Romê re di dest Gerîla da pêrîan keti bû. Romê re hawara xwe kire Îranê û Îrqa faist.

104

Hevala Zîlan, Li Murad operasyon jî ji bo 450 Gerîlayî 40,000 leker û bi teknikeka nûh û bi alikariya Îsraîlê sionist, dîsa jî bi serneket in. Bi sernakevin jî. Gava ku erê Arartê qedî. Li ser serê çiyayê Araratê gorek çê kirin û li ser wê gorê jî wiha nivîsandi bûn «Muayel Kurdistan li di vê derê de razaye». Lê te û lehengên me ew gora di serî wan da kirin parçe. Ew îro bi xwe di gora ku ji me re çê kirî kevin. îîra ku Îhsan Nûrî Paa li ser Araratê nivîsandi ez dixwazim li vir binisînim. Agirî Agirî tu agir bûyî Li nav tevî serbilind bûyî Li ser Kurdistanê çiya bûyî Hilbê Agirî hilbê Agirî Agir dirêjand li ser seran Ronahî dirêjand li her deran Erd dihêjand carcaran Hilbê Agirî hilbê Agirî Navalên te tijî xwîn bûn Xalxelên te tijî candek bûn Rastê berê agir tu bûyî Îro agir law û keçên te bûn eng û xerb bask vergirtiye Ser sînga xwe bask wergirtiye Kurdann re tu kabê bûyî Hilbê Agirî hilbê Agirî Îro dîsa hêrsa te hat Ew agiran bûne kelat Kom bûn êdî li ser te civat Hilbê Agirî hilbê Agirî Hilbê Agirî hilbê Agirî Ji sewa te tirk digirî Te dît çawa Romî revî Hilbê Agirî hilbê Agirî. Îhsan Nûrî Paa

105

îro 17 îlon e. Kek Mesût îro dîsa mêvanê Anker ê. Ji rêzeda destê kê hat ber wî, wî ew desta guwit. Mesût ji Ankarê vegerî û bi Mam Celal ve çû Amerîka. Ew du sê sal in ji hev xeyidîne. Ev dê niha bi destê Amerîka li hev bên e. Eger ku Amerîka karek bikira û Fedê û alîkarî ji gelê Kurd ra bikira, yê ewil ji bavê wî Mele Mistefê re bikira. Mele Mistefa jî pir caran çû Amerîka û Ewrûpa. Amerîka bi wî mêrxwazi re du gotin digotin, di dûv gotinên xwe nedihatin. Kissînger pir caran ew xapand. Lê çi bû Egit û mêrxwaze Kurda Mele Mistefa li Amerîka mir. Îro 18-19 îlon e 1998 a ye. Îro kek Mesût û Mam Celal li Amerîka peyman îmzê kirin. Peymana xwe ev e. 1- Herdu hêz jî li hembera PKK e er bikin e. 2-Madî û manevî qet tucaran alikariya PKK e nekine. Dostên me Tirk ji alikariya we ya PKK e pir aciz in. 3- PKK e ji Baûr bi derxînin û cî nedin Gerîla ji bo alikariya lojistik. 4- Artea tirkan wekî çavdêr li Baûr bimîne û we jî PKK e bipareze. Hevala delal, Mifta koxikê teslima gur bikine. Romê re î hetanî roja îro me dikuje, ji îro ûnda me biparez e. Bi vê re dibêjin, malê Xwedê hezarcarî ava be!!!. Lê va ne îxanete va çiye? Öcalan wiha got bû; «Em xwediyê vê axen ê. Tu hêz nikarin me ji ser axa me derxînin. Bi tenê gelê me dikare me ji ser vê axê derxîne. PKK e gelê, gel jî PKK e ye». Mam Celal ji bo vê peymane wiha got; «Ev peymana ku di navbera me Amerîka da hatî îmzekirine titekî pir pêwîst ê. Bi vê peymanê, dîroka gelê me ya tijî ê, zor û zehmetî tê girtin. Êdî ji herdu aliyan re bes e, divê em li ser masekê rûnin peymanên wiha bi dostên xwe îmze bikin. Va cuda bûna, Va parçe bûna me û gelê me re tu Fedê nîne». Mesût jî wiha axifî; «Li wan rojên dawiye titekî pir ba me ava kir. Va peymana bê îmze kirine. Her du alî jî divê bi hesasiyeteka pir mezin vê peymanê biopînin û zerara nedin hev». Hevala Zîlan û Sema, ji Baûr ji sala 1964 an pêva peyman têne îmze kirin. Çi hikmeta Xwedê yê, temene van peymana çar pênç meha diajo an na!? Carna jî sê çar hefta diajo. Dû re jî herdu alî hevdu bi qontra û bi îxanetê û cahitiyê tevanbar dikin. Yek dibêje: Mam Celal bi Tehrane re kar dike. Mam Celal Dibêje: Na Mesût bi Tirkiyê re kar dike destê partiya bas di nava karê Mesût dayê. Di sala 1966 an de gava Îbrahim Ahmed bi Mam Celal ve ji PDK veqetiyan. Bi hezaran meriv ji hev kut in. Li sala 1966 da di navbera hevdu da peymnek çêkirin ji bo ku bi hev re er nekin. Di vê pêvajoyê de herdu aliya jî xwe nêzîka hikmata Baxdaye kirin. Bi salan bi hev re

106

kar kirin, bi dizî û akere. Di 13 adare 1970 an de di navbera PDK û hikmata Baxdaye peyman hat çê kirine. Gava Celal bi hevalên xwe ve, va peyman bihîstin, di demeka kurta xwe fes kirin dîsa hatin teva PDK e bûn. Wan vê carê jî soz dan hev ku di nav bera hevda er nekin, yek li alehîye yekî nepeyve û yek li lingê yekî nexîne. Lê gava ku yek ji wan diçû cem Saddam. Hevdû bi Sedam gilî dikirin,bi Mesût pir bawer nekin. Yê din digot; bi Mam Celal Bawer nekin. Mam Celal têkiliyên xwe bi Tahranê re hene. Dijmin jî êdî piskolojiya wan pir ba dizane. Lê dijmin ev wekî du kewên ku dikayin didane deng kirine. Gava ku kê kî pir gilî dikir, wî pir silah û alîkarî werdigirt. Di sala 1975 an da Mam Celal dîsa ji heza PDK veqetî. Di aynî salê de rêxistina YNK saz kir. Gava ku Mam Celal YNK saz kir, ew ne bi serê xwe bû. Wî bi alikariya Îran û Baxdayê partî saz kir. Her du aliyan jî bi hezaran ji hev meriv kut bûn. Wekî du dijminan li hev dinêrîn. Wî digot Mesût Qontrayê yê din digot Celal berdevkê Sadam e. Ewqas hekeret li hev dikirin meriva bi çavên xwe û guhên xwe ew gotinan bawar nedikirin. Bi alikariya Îran di sala 1986 an da dîsa herdu alî hatin cem hev. Hevala Zîlan, gava nekokiyek di navbera me de çê dibe. Em bi xwe xwe li hev nayên an wê pirse hal çareser nakin, mûhakak dijminê me dikeve navbera me, me li hev tîne, di navberame de sulh çêdike. Li Kirmanahê peymanek hat îmze kirine. Pitra êniya Kurdistanê hat saz kirine. Li sala 1991 an de li hembera Îraqê serhildan çê bû. Hema di dû serhildanê herdu aliyan jî bi lez û bezeke hilbijartin bi darxistin. Wekî ji hev meriva bidizin. 50 Mebus kete para Celal. 50 mebûs jî kete para Kek Mesût. Çi hikmet bû, tê bêyî ew bi teraziye hatibûn pîvandin. Ev hikumata heta sala 1994 an alikariya Îngilîz û Amerîka li ser piyan sekinî. Amerîka dest û piyê Sedamê faist girêda bûn. Wî ne dikarî ku bê Kurdistanê. Mesût digot mala min û eîreta min, yê din digot mala min û eîreta min. Yek dihat Ankerê li dîndara serok wezîrê Roma re disekinî. Yek diçû Tehranê li dîndara Mela û destê xwe didian ser zikî xwe mîna merivê reê xwe girêda yî disekinî. Ew bi rojan û heftayan li salonên dijminên xwe disekini û ji wan alikarî dixwastin. Gava dewleta Roma re alîkarî bi wan re dikir ji wan soza distandin ku merivên wan bên Kurdistane li cem Turkmena kar bikin. Roma re hemû sixûr û ajanên xwe bi rê diandin Kurdistanê, li herêma Kurdîstanê her roj provakasyonek çê dikirin an bi dardixist in. Bi sedan kesên sivil dikutin. Niha jî Mesût bi Celal va bi pîstî hev diket in. Di sala 1996 an da li ser daxwaza Îngilîzan dîsa hatin cem hev. Pêvajoya Anqerê îmze kirin. Hûn ê PKK ji Baûr bi derxînin. Li cotmeha 1996 an peymana Ankerê hat îmze kirin. Vê caê jî peymana Ankerê dest pê kir.

107

îro 24 îlone 1998 a ye. Serok HEDEP birêz Murad Bozlak û rêvebirên partiyê ji girtîngeha Haymanê hatin berdane. Gava ku ew hatin berdane xwastin ku li Stanbulê meeke ji bo aitiyê bi darxinin, lê dijmin destûra meê neda wan. Dijmin zanî bi sedhezaran kesên welatparêzê bedara wê mee bibin e. Ji bo vê destûr neda wan. Îro Gerîlayê Enternesyonalist Eva Juhnke bi 15 sal e meha hat ceza kirine. Dewleta Alman ji bo wî cezayî wiha got; «DGM ne dadigehên nûjanin(modern). Ew dadgahan bi zagonên Hamurabî tên îdarekirine û dozger û savciyê wê jî kevne perest in. Bi we ekle nabin endame Ewrûpa». Hevala Zîlan; Roma re ketiye dûv me. Tê bêyî ku dergûeka xwe li cem me. Wan rojana dîsa dixwazine ekranê MED tv re biki. Sinyala li ser sinyala dikîne ser satalîta MED tv e bernameyên sîyasî asteng dikine. Îro 26 ê îlone 1998 a ye. Agirbesta ku ji aliya Serokê Abdullah Öcalan ve hatî ilan kirine kete hefteyaçaran. dijmin vê ji xwe re wekî firsend dibîne û bi hemû hêzên xwe êrîa ser gel û gerîla û sivîlan dike. Gotineka emdîn Sakik bi dijmin re hebû. «Em ê li ser soza xwe bisekinin. Gava me agirbest îlan kir, me bi temamî riyayata agirbestê kir. Me qurunek bile na avêt». Serok dibêje «Em li ser or û peymana xwe ne û yeterkî ma dijmin li ser gotinên xwe bisekine û bibe xwediyê soza xwe bin». Îro 26 îlone 1998 a ye. Wekî hûn jî dizanin va çend sal in ku dayikên ku ewledê bedena xwe ji aliyê dijmin ve hatî revandine yan jî hatine kutine, li her roja emîyê tên taxa Qadiköyê li ber Lisa Galatasara yê Roma re û dewleta wana faista protosto dikin. Va 176 heftenê dayik bi baweriyeka mezin li hev kom dibin, bi serhîkî diçin ser dijmin. Lê dijmin bi ser hikî û baweriya wan ba nakir in. Vê carê polîsê faistin li dijî wan qaz bi kar anîn. Hemû dayik bi darê zorê li otobusê sîwar kirin û vê carê jî di hundirê otobusta qaza çava avêtin ser rûyê wan. Hemû dayik ji ber qazê bîrva çûn û verîn û qetliyama Helepçê hat bîra meriva. Gelo ew jî dixwazin wek Seddam Hiseyin bikin? Îro 27 îlonê 1998 a ye. Li yekê îlonê Öcalan destê xwe yî dostaniyê dîsa dirêa Roma re kir, ji bo wê helwestê hê tu xet û xeber ji Romê re derneketine.

108

Îro jî me/Öcalan destê xwe yî biratî û dostanî dirêa birayê xwe kek Mesût û heval bende wî kir. Îro li pitî seat 24:00 an de gerîla er da se kinandin e. Gotin; êdî bes e birakujî. Ew dest dirê kirina me him ji aliyê Kurdên Bakûr û him ji aliyê Baûr ve jî bi kêf xwaî û bi adimanîyeka mezin hat pêwazî kirin. Gava ku birêz Öcalan ew agirbesta îlan kir, Kek Mesût bi Celel ve li Amerîka bûn. Amerîka anseka din da Kurdên Baûr gotin, herin dewleteka xwe Fedêre ava bikin. Serokê birêz ji bo vê ansa ku ji aliyê Amerîka ve hatî dayin, er da sekinandin e. Roma re wekî merivê ku gurî bûyî ji bo Fedêrasyone qûna xwe di erdê dide û xwe li çiya dide. Li aliyê din PKDW e wan rojan di haziriya civîna xwe 6 emîn daye. Kîngê bicivine û li kîjan welatî bibine mêvanin em nizanin. Wan rojên li pê me ya akere bibe ku li kîjan welatî bicivîne. Dewleta Roma re wekî dedektifa dixebite û ku civîne sabotê bike. ( Foto Serokê PKDW Îsmet erîf Wanli) Hevala Zîlan û Sema, Îro li seat 13:00 hat ekere kirine ku PKDW e li paytexta Îtalya di avahiya parlemento ya Îtalya da civîna xwe ya 6 emîn pêk bîne. Serokê Belediya Roma û Vezire adaletê yî Roma yê, hinek nunerê partiyên Îtalî Qedir û qimeteka mezin dan hatina parlamenên Kurd. Li kêleka avahiya Pappa John poul serokê elema Xiristiyan civîyan. Îtalya pir caran Kurd û mezinên Kurda li cem xwe kirin mêvan. Îro jî bi hezaran penabarên me li Îtalya di qampa da dijin. Parlementerekî Îtalî wiha dibêje: «Di navbera salên 68 û 70 an da navbera me Kurdên Baûr pir ba bû, me alîkariya wan jî gelek dikir. Lê me bi wan ra got hûn çi dixwazine?. Fedêresyone dixwazine? Otonomîyê dixwazine an serxwebûne dixwazine? Van tu bersivê bi serî û binî nedidan me. Em daxwaza we bizanin, bi tenê alîkarî nabe. Lê, îro em û hûn dizanin Kurd çi dixwazine. Ji bo wê deriyê hemû avahiyên me hetanî ber dev ji we re vekirin». Îro 65 parlementerê me nû li avahiya parlemento sond xwarin. Ew civîna sê roja bidome. Hevalno, wekî hûn jî dizanin pir kalê mêrên me bi wê birîna re mirin. Apê Musê ji bo vê birîne pirtûkêk jî nivîsandi bû û navê wê pirtûkê kir bû Birîna Re. Yanî qesta wî pirsa Kurd bû, ji bo wê nav pirtûka xwe kiri bû birîna re. Xweskek îro Apê Musê ji li nav vê civîna Roma yê hebûya. Cixara xwe di devê xwe kira, ji maseke biçûya maseyeke din. Bi hevalan re henekên xwe bikirana. Bi wan henekên xwe xwe mesaj ji Roma re ra bianda. Di vê civîneda 14 milltvekilên Îtalî. Dostê me yî hêja ro jnamevan DINO Frosilo Wekî xwediyê malê hereket dikir û mêvan pêwazî dikirin. Roma re bi hereketên Dino dîn dibûn. Wekî din kî hebû dizanî? Kî tune bû kî! Xwezûrê Celal Telabanî Îbrahim Ahmed, kalê 78 salî, hebû. Kalê ku temenê xwe li vê riyê borandî Ismet erif Wanli hebû. Ji hemû cîhanê da mesaj dihatin. Ez di jiyana xwe da tu caran ewqas kêf xwe nebûm. Carekê îro carekê jî gava MED tv e dest bi weanên xwe kirin. Gava PKDW bi avakî fermî li Îtalya civiyan ez ji kêfan giriyam. Hesreta sed sala di dilê min di dilê gelê me da hat cî. (Foto Îbrahim Ehmed û Wanli) Îro 01 Cotmehe 1998 a ye. Civîna Îtalya serfirazîyeka mezin xelas bû. Li vir biryarên

109

pir ba hatin girtin. Biryara herî ba jî Qonfereseka Kurd li Ewrûpa bi darxînîn û vê qonferansê derbasî jiyanekin. Ji her aliyên Kurdistanê mêvan hebûn. Ew jî bi me dide xuya kirine ku yekitîya me nêzîk e. Îro 06 Cotmehê 1998 a ye. Dijminê me ji aitî û hevalatiye fem nake. 35-40 roj di ser agirbesta ku ji aliyê birêz Öcalan ve hatî îlan kirine re derbas bû. Hê ti deng ji dijmin derneketiye. Ma deng bisekine. Hetanî roja ma îro 53 operesyonên mezin li dijî gerîla bi darxist in. Lê bi derewan her carê ku ji operesyonan dizivirin jî dibêjin, me pita bi deh deran li PKK e kand, êdî PKK e xwe berhev nake. Wan rojan dîsa ji bo ku operesyonan bikin, dêl û dêlêgurên xwe dane dûv xwe bi deh hezar leker û helîqopter, top, tanq li herne operesyona. Derbeyên ku gerîla li wan didin kezeb wan dievtîne û ji bo wê Suryê rexne dikine, dibêjine serê marî li am e. Hûn Apo li ba xwe diparezin. Çi ji devê wan tê bi Suryê re dibêjin. Ev gotinek heye: Pehlewanî ku pitê xwe hatî erdê ji gêrbûne têrnaxwe. Ew têkçûne qabul nakin. Rojnamê tirkan îro li rojnamên xwe wiha nivîsandine: Dewletê hetanî niha sê caran kemin dan ber serokê PKK e Apo. Her sê caran jî Apo bi zorê jê xelas bû. Gava serok di Med tv da got; «Romê re îro dîsa li hembera min provakasyoneka mezin bi darxstin». Lê dewletê digot ew derewa dike. Lê îro ev rûreiya ku li hembera serok hatî kirine. Ew xwe bi vê dipêsînin û li xwe mikur tên.

Îro 8 Cotmehe 1998 a ye. Serokê birêz Öcalan, îro xwast erê qirêjî li welatê me ji aliya dijmin ve tê meandine akere bike. Lê dewletê naxwast ku ma serok vê qirêja ku li ser gelê me yî belengaz dikin/û dibe akere bikin ji bo wê bernamên MED tv asteg kirin û sinyal andin. Agirbesata ku ji aliya serok Öcalan ve hatî îlan kirine. Dewlet bersivê nade, girtiyekî bi navê Xalit Oral Ji bo ku dewleta Romê re ermezar bike xwe li girtingeha Maraê evitand. aîrê mezin Ahmet Arîf vala negotibû; Keçên min hene Lavê min hene Heryek bedela cîhanekê. Îtê îro keç û xortên Ahmed Arif bersive didin dijmin. Welatparêzên xwe ji bo serokê xwe xwe ewitandî. 1- M. Halit ORAL, Cotmeh 1998, zîndana Maraê

110

2-Mehmet GÜL, 19 Cotmeh 1998, zîndana Amasye yê 3-Ali AYDIN, 20 Ekim 1998, zî ndana Bartînê 4-Bülent BAYRAM, 21 Ekim 1998, Zîndana Adiyamanê 5-Hasan sa Hasan, 22 Cotmeh 1998, Qamili, 6-Selamet MENTE, 23 Cotmeh 1998, Zîndana Midyatê 7-Aynur ARTAN, 23 Cotmeh 1998, zîndana Mîdyatê 8-Mirza SEVML, 26 Ekim 1998, zîndana Erzuromê 9-Barzan ÖZTÜRK, 1 Cotmeh 1998, Almanya (4 Ocak 1999'da jiyana xwe ji dest da) 10-Mehmet AYDIN, 13 mijdar 1998, Zîndana Çanakkalê 11-Erdal ÇEKEN, 13 mijdar 1998, Zîndana Mardinê 12-Kadri LHAN, 16 mijdar 1998, Zîndana Sêrtê 13-Ahmet YILDIRIM, 17 mijdar 1998, Moskova, 14-Remzi AKKU, 17 mijdar 1998, Moskova, 15-Emrullah DAMLAYICI, 18 mijdar 1998, Qamilo 16-Cemil ÖZALP, 27 mijdar 1998, Diyarbakir 17-Mirza ÇUBUKÇU, 27 mijdar 1998 (Batman zindaninda açlik grevinde) 18-Yavuz GÜZEL, 30 mijdar 1999, Bartin zindani 19-Hatice FALAY, 13 berfanbar(12) 1998, stanbul 20-Taylan Özgür KAHRAMAN, 21 berfanbar(12) 1998, Almanya 21-Hamdiye KAPLAN, 24 berfanbar(12) 1998, Van 22-Hükmiye SEYHAN, berfanbar(12) 1999, BDT 23-Baki TATLI, 5 Nisan 1999, Bingöl 24-Felat KADR, 25 ibat 1999 25-Meral MAMYAK, 27 adar 1999, Taxa Taksimê stanbul 26-Tacettin AHN, 5 Gulan 1999, Bakale 27-Nezahat BARACI, 20 Adar 1999 28Nesrin TEKE, 9 Tîrmeh 2000, Amed 29-Mahmut YENER, 8 Tîrmeh 2000 30-Erdoan KAHRAMAN (Yekta) 28 adar 2004 Qamilo 31-ahin HÜSEYN, Güneybati Kürdistan 32-Fato SALAMGÖZ, 11 mijdar 2003 33-Serdar ARI, 25 Cotmeh 2005, Zîndana zmir Buca yê 34-Leyla Walî HASAN 6 ibat 2006 35-Elefteriya FORTULAK, 24 Adar 2006, Yunanistan 36-Veysi KAYA, 28 ibat 2006, Adana 37 Aynur YALI, 30 Adar 2006, Antalya Belê Xalit Oral îro 09 cotmehe. Hevalê delal, ez ji we re Îro qala rojeka pir xemgine ji bo gelên cîhanê bindest bikim. Bi milyonan karker û bi sed milyonan xwendevan li vê rojê xemgîn bûn û rea xwe girêdan. Amerîka vê rojê Gerîlaye qehreman CHE Guvera kut in. Îro qedir û qimeta wî li cîhanê belav bûye. Lê, li vê rojê Roma re jî xwast ku serokê birêz Öcalan bikûjin.

111

Eger planên Roma re wê evê bi serketana, êdî Kurd û Kurdistan tu tit nedima. Roma re, tu riyên ku serê xwe lê nexistî nemanbûn ji bo ku serok Öcalan bikijûn. Li Tirkiyê û Îranê bi salanê ku li hev rûdinin hesabe vê dikine. "Em ê çawa Öcalan bikujin"Lê dîsa jî ew bi ser neket in. Bi rastî ji kutian serok dawî hatina pirsa Kurd e. Êdî li Tirkiyê kes nikare vê pirsê di devê xwe re derxine. (Foto ew fîlmê Kurtlar vadîsî yê. Wiha tasarim/plan kirine ku Öcalan bikujin) Roma re provakasyona amede dike ji bo serok Öcalan ji ortê rakin. Merivê xwe diîne cem serok û dibêjin, te xwastiyê wî cî, yan jî li vî cê em hevdu bibînin. Serok Öcalan ji wan dipirsê: Çima hûn li ser wan herdu cîyan pir disekinine, min fem nekir?. Ew ji bo wê dikeve gumane bersive nade wan. Wan hemû planên xwe çêkiri bûn. «Girîk ji Îskenderyê da Fûza biînin min û Hafiz Esad ji ortê rakin. Elbet li vir rola Amerîka mezin e. Ew ne planên Roma re in. Planên Roma re qeleî û rûreiye. Ez terbiya wan ba dizanim ku wan di dîrokeda çawa gel xapandine û ji ortê rakirine» Hevalê Xalit li dirokê binêre! Ne dewleta Osmaniya, ne jî bermaye wan Atatûrk bawariya xwe bi Tirkan dianiye. Atatûrk jî bi xwe dizanî Rom xaînin. Rom roviyê berî kendalane. Ne dixwast ku wan di nav rêvebiriya xwe de bigir in û bi wan giliyê xwe bike. Gava ku Yavuz Sultan Selim kete Stanbulê, çil vezîrî xwe hebû. Ji wan yekî tirk bile teve wan tune bû. Gava peyman çêdikirin bidizî çêdikir, xeber nedida nunerê Roma re. Dizanî ku ew ê planên wan têkbibin, îxanetê li wan bikin. Ji bo wê her tim gelên din Ereb û Ermenî, Asurî û Kurd bi xwe re dibirin. Qet tu cara bi tirkan bawerî nedikirin. Hetanî îro jî kes ne jî dewlet bawerî xwe bi Tirkan nînin. Ji bo wê li çiya û baniya nivîsandiye "Ne mutlu Turkum diyene". Gava ku Osmanî li wan diqahirîn ew diandin sûrgûniyê, Sûrgûnê Malta û Yemenê hemû ji wan bûn. Ji bo qomploya ku li hembera Serok Öcalan hatî bi darxistine, Kurdekî welat parêz bi navê Murat Kaya qolanyax li canê xwe kir û xwe ewitand. Ew pir xeter bi birîn bibû. Gava ew birin nexwexanê dahî di nav wan êan da diqirî digot bijî Apo. Bijî PKK e. Em bi can û xwîn bi te ra ne. Hevalno Belê Bedenek li dû bedenekê xwe diewtinine. Keçên me bedew, xortên me çeleng. Xwe bi agirê Newrozê, bi agirê azadiye dione. Di dîroka gelan de ewqas xort û keçan xwe newtandin e. Sema, Fikrî, Xalit û Murat. Li welatê Roma re xwe di zîndanên cuda cuda da agir bi bedena xwe xistin «Em henî û em ê hertim jî hebin», dibêjin. Dijmin li vê meha adarê har bûye, dîn bûye, bi hemû hêza xwe diajoyê ser gelê me. Çi dixwaze ma hûn dizanî? Serê birêz Öcalan dixwazine! Ew jî bav û kalên xwe da hînî serî jêkirine bûne. Lê, vê carê ew ê serê xwe li kêleka xwe bibînin. Hetanî roja îro bi dehan kesên welat hez xwe ji bo serokê xwe xwe ewitandin.

112

Serokê birêz wiha got ji bo wan mêrxazana.«Ez ê hetanî dawiyê bi ahdata wan girêdayî bimînim. Çalakiyên wan ji dil û can ve pîroz dikim. Em ji Anqerê derketin, bûn Partî. Ji Kurdistanê derketin bûn ordî. Em ê ji Kurdistanê derkevin bibin dewlet» Murat Zîlan û Sema, îro 12 Cotmeh e. Qir kirin, talan kirin, tedayî, zûlm bi hemû hêza xwe li ser gelê me didomê. erekî din î nûh xwe daye ser milê me. Dewleta Roma re dixwaze me terorizê bike. Ji her deh deqîqa careke ekrane MED tv e re dike. Med Tv e bûye kelem di çavên dijmin re diçe xar e. Li gor tespîtên satalita MED Tv e, ew sînyalana ji avahiya fermandariyê tên andine. Dengê Öcalan wan pir aciz dike, xewa eva li wan diherimîne. Îro Danzde cotmeh e. Di danzde cotmehê sala 1993 an de, gelê Kurd lawekî xwe yî hêja wanda kir. Ez ji we re qala wî mêrxwazî bikim. Ew bi kêf û bi dilxwaziyeka mezin çû ser heqiya xwe. Digot, min pir bîrya hevalê xwe kir. Ew çû cem hevalên xwe hêja. Nunerên Xoybûne, êx Abdulqadir, Mele Mistefa Berzanî, Serokê Kommara Mihabatê Memhemed Qazî, Alî êr, Îhsan Nurî, Kemal Fevzî, Hecî Extî, Nurî Dersîmî ew niha li ba wan e. Di quncekî cennetê da ew îro civîna xwe pêk tînin. Dawiya Xoybûne nehati bû. Wan hesabê xwe bi xwe re birin gor e. Ew mêrxwaza OSMAN SEBRÎ bû. Navê xwe yî din Apê Osman bû.

Ew jî mîna her Kurdekî çav vekirî çû ser heqiya xwe. Daxwaza wan ne pere ne jî malê dinya yê bû. Daxwza wan tenê Kurd û Kurdistan bû. Îro dîsa wekî eva berê pirtir, bihna min teng bû. Dîsa derdê min serî hilnan, Dorpa min, tijî jan, ê bûn Li dor xwe nêrî Dîsa ez bi tenê me Bi derdê welat Bi hesreta welat diewtime. Keda wî di têkoîna welata pir mezin bû. Ew him air bû, him ziman zana bû, him rêber bû. Ji bajar Samsurê, li gundê ----- hatibû xwedê dan. Ji we re mara Kurdiya ku ji aliyê Osman Sebrî va hatî nivîsandine, ji bo bîranina wî mêrxwazî diyarî we bikim.

113

MARA XORTAN Kurd in, em êrên çiyanin, dê bijîn serbest û gûr Doza me tola welat e bistînin bi qewdê û ûr Heya dih me xwe ne nasî, lê îro bûne iyar Dehrifîne sihna Kurdan çi çiya lat û zinar Da cîhan qenç zanî bit ko, Kurd êdî nabin zelîl Nema datînin serên xwe, namînin bindest û dil Em welatiyê civanin, wekî piling dikine qîr Me divê yektî û xurtî, naxwazim bend û eîr Ji îro pêva di Asiya, serdestî dora me ye, Dê jêkin hemû serên konabêjin va her we ye Destê me ûr û tifing in, opa me xwîn û mirin Xortno ! rabin dem nîzik bû, bo felatê er kin. Gava serok Öcalan çû serdanî Osman Sabrî wî mêrxazî ew mara teslîma birêz Öcalan kiri bû. «Ew emaneta te ye. Ez bi te pir bawer im. Ez xelasiya gelê Kurd di rûhê te da dibînim. Ez ji bo wê, vê merê telima te dikim. Çavê te maç dikim, ji te re serkeftin dixwazim. Bê ser gora min mizgina welêt bide min. Daxwaza min ji te ew e.» Hevala Zîlan û Sema, Welatê me evên paîzê sar in, dev û pozê meriva diqelîne û du yekinê Gerîla xwe davêjin ber kendalekî ji bo ku xwe ji serma û seqemê paîzê xwe biparez in. Ji wan her du yekînan, pire wan keçên Gerîla bûn. Li navbera Xelat û Bexerê li ser axa bav û kalên xwe bûn. Li ser axa ma ku xwîna me pê hatî avdanê, xwe diparêzin. PDK xeberê ji aliyê xaînan ve dibihîze ku Gerîla li vê mintiqê hene. PDK ji çar aliyada êrî e dibe ser wan, li dijî wan çekên mezin bi kar tîne. Bi seatan, wan didin ber gula. Panzde gerîla dikujin, neh gerîla jî dîl dikevin dest wan. Ew wan her 9 gerîlayên ku dîl ketî destê wan didin ber gula û wan jî dikuj in. Tu kê dikujî, malweran?!!! Hevala Zîlan û Sema; Gava serokê Öcalan agirbest îlan kir. Gerîla neh pêmergê dîlhatin girtin û ew teslima saziya Emnestîyê (afuyê) kirin. Wiha gotin, «Em ne li dijî aitiyêne. Em jî li ser vê axê henî û xwediyê vê axê ne. Em temînata her çar aliyên Kurdistanen e. Eger em li vir nebin, Roma re destûr nade hûn seatekê jî li vir bijîn. » Hevalê Xalit Oral û Murat îro 15 cotmeh e. Di dîroka cîhaneda leheng, mêrxwaz û egît tim û tim hatine pesandine. Mînak dixwazî; Mandela, Nasir, Lenîn, Allendê, Berzanî wan dilê merivatiyeda ciy ekî pir me zin girt ine

114

û her tim wan bi bîr tên. Lê, xaîn! xwînxwar! faistên dest bi xwînê mîna Kenan Evren, Pînocehtî, Hîtler, Musolin, hertim hatine nefret kirine û tifa rûyên wan e girêj kirine. Pinocehtî jî wekî faistê me Kenan Evren bi deh hezaran gelê ilîlî kut in û bideh hezaran wenda kirin, ji ber deriya, bi roj û nîvro merivên welatparêz direvandin. Bi milyonan însan ji ber zulma wan direviya, eskera li ser gelê îliyêyî welatpaerêz agir dibarand. Serokê ilîyî Sosyalist Allende kutin. Allendê jî wekî gerîlayên me qehreman xwe neda dest wan silaha xwe kiand li hembera wan bi mêrxazî er kir. Îro Allendê di dilê her merivekî welat perêzda ciyekî mezin girtiye. Pînochetî û Evren di nav nefretê de dijîn e. Pînocehtî hat Înglîstan ji bo tedûristiya xwe. Li ser daxwaza Emnestî Înternasyonal û saziyên dine sivîl hat bin çav kirine. Li 16.10 98 an da jî ew girtin birin xaniyekî wekî girtingeh kirin bin çav. Ew bûyara mîna bombekê li cîhanê belav bû. Kesî ji hev bawer nedikir. Ma rastê dibêjine, Pînocetî hatiye girtine? - Hinekan digotin: Na lo! hûn henek dikinin. Em bawer nakim. - Bawer bike! bawer bike!. Hevalê Xalit Oral, îro 24 cotmehe. Ew suiqasta ku li hembera serokê birêz Öcalan bûyî "alana" (yanki) ya xwe didome. Deh hezar girtiyên PKK e li hemû zindanên Tirkiyê dest bi gireva birçî bûne kirin. Ev gireva sê rojan bajo ye. Li girtingeha Ankerê Ulucana di serî da Leyla Zana, Xatip Diclê, Selim Sadaq, Orhan Doxan jî ketin gireva birçî bûne. Mamostê me, Ronîya çavê me, Dilê me, Rûhê me Îsmail Beikçî jî kete greva birçî bûne. Wiha got: «Ew ji bo min goreva herî mezine. Ez mecburim wê goreva xwe bînim cîh»

Hevalê Xalit Oral îro 28 cotmehe. Hêjmara girtiyên ku xwe di dû serokê xwe xwe ewitandî, gihtin 14 an. Ez ji bo wan gelek xemgîn dibim, her yek ji wan can û welateke. Her bedena ku diewtê ji bo me serveteke. Dijmin li hembera wan a û mat maye. Wan jî nedizanî, Kurd ewqas girêdayî ye serokê xwe ne. Min got lê, Îro 28 cotmeh e. Îro emo jî derxistin ber dadgahê huzura hevalên xwe. emo dawazname/dîlekçê da serokê dadgahê go Got Birêz Dozger; «Ez jî wek hemwelatiyekî we dixwazim ji zagonên we ku we ji bo pomaniye, ji pomankaran ra derxistî jê îstifade bigirim». Serok dozger ji wî pirse. - Tu xwe niha xwe jî kîjan milletî dihesibînî ? - Ez niha xwe wekî Tirkekî li Tirkiyê dijî xwe dihesibînim.. - Dozger, tu ne îtrafkarî ku em dilekça te di dosyexinin, e w jî bo îtrafkara yê. Ew titên ku te bi me re peyivî, hemû rast derneketin. Gava ku di navbera Tirkiyê û Suryê da er derkeve û an erek bibê. Tu ê çawa hereket bikî û pitgiriya kîjan alî bikî.

115

- Ez jî wek merivêkî tirk reaksiyona xwe nîan bidim. - Spas, emê li ser vê daxwaza te bifikirin. Hevala delal, Ez nizanim çi bêjim, bi vê axaftine di navbera emo û dozger. Hûn heq bidene. Ma xwendevan biryare biden e. Hevalê Xalit Oral, îro 29 Cotmehê. Li welatê Roma re cejn e. Cejna gel qirkirine. Ew 75 saliya xwe ku li ser gelê bindestê wek Ermenî, Asurî, Kurd qirkirine pîroz dikine. Ew 75 saliya zûlma ku li ser belengaz û xizanan kiri pîroz dikine. Komara ku bi xwîna wan hatî avdane pîroz dikine. Mistefa Kemalê bêesil û bênesil. Kurd dan dû xwe çû Lozane. Peymana Lozan bi wan da îmze kirine. Peymana serv bi wan da îmzê kirin. Pitî wê îmzekirine dora dina rojê zûlma Romê re li ser Kurda dest pê kir. Bi sedan xortên me û keçên me di zîndanên wan da can dan. Îro li derva û li hundir bi milyonan gelê Kurd rabûye ser piya. Elbet xaîn minafiq jî li vir vala nasekinine. Lê min got; Rom 75 saliya xwe pîroz dike. Bi faistên xwe ve, bi Qomistên xwe ve, bi ronekbîrên çep û ras ve, tev hev komara xwe pîroz dikine. Îro hetanî seat 19:30 an bi hovitî û ovenizmeka mezin cejna pîroz kirin. Di seat 20:30 an de nûçeyek deqa dawî li hemû cîhanê belav bû. Tirk jî bi vê nûçê a û mat man. Balafira ku ji Adenê rabûyî berva îstîqametê Ankerê difirî, ji aliya welatperêzekî ve hat revandin. Wî bi pîlot ra wiha got, « Ma îstîqametê te Lozan be. Komara Roma re li Lozanê saz bû, em ê wê li Lozanê jî Perçe bikim». Em niha di derheqê vê çalakiyeda pir titî nizanin, Çalakî hê tezeyê. Sema, Erdal, Xalit Oral îro 30 cotmehe 98 a ye. Birêz Erdal pîroz kirina komerê wan di qirika wan da hît. Lê wan dîsa rûyê xwe yî hov û rûyê xwe yî re nimandin. Lê Erdal bi hoviti yeka mezin ehîd kirin. Rêwiyekî bala firê dibêje, korsan bi me re wiha got. « Hûn qet netirsin û di ciyê xwe de rûnin. Ez tu xirabiye li we nakim. Ez ê wê li Lozane serbst berdim. Ez Kurd im, milletê Kurd di bin zulma Romê re daye. Min ji bo vê ew balafîra rewand». Wî Ewqas bi me re got Namê ji Hevalê Erdal re Sipas, sipas hezarcarî sipas Te bi çalakiya xwe wekî heval Zîlan xençer di kezaba dijmin da sar kir. Te mesaj da gelê xwe yî bin dest û belangaz. Em henî û em ê her daîma jî hebin Ruhê Xwîka Zîlanê yî bêtirs ketibû dilê te. Te Zîlan û Leyla ji xwe re kiri bûn rêber. Te birîna heftê pênc salî derkirin Te got, min bi Lozanê gihnin Va axê pîroz li wir perçe bû Emê li wir jî saz bikin Tu mêr bûyî, ji êranda keti Tu bi kawa yê hesinkar re, hatî ser vê axê Ew bi dêl û dêlê guran re hatin wan derna

116

Tu bi îrê helal mezin bûyî, Bi îrê heram mezin ne bûyî. Hevalê Erdal; Diya te di dû te wiha axifî; "Ew li roja înê hatibû xwedê dane, Roja înê ji bo min û ji bo gelê Misliman rojeka pir pîroz e. Lawê min; "îrî min li te helal be, bibe çirê ronahî ye bide ehîdên me. Ez û xwîkên te bi te serbilind in. Lawê min, diya ta ya bi pênc wext nimêj, des t bi avdest, dev bi rojî, Roma rûrei û bextre rûreiyên mezin li me dike. Ez xistime kerxana. Navê min wekî jinên li kerxana dixebitin anin ser ziman. Ez li kerxanan dixebitî me dibêjin. Niha ez ji wî karî teqawut(emeklî) bûme. Ew ciya ciyekî pir xwe bûye, niha jî xwîkên te tê de dixebitine. Em wî karî didin dê û xwîkên wan êbênamûsan. Mezinê me digotin; Rom xaîne, Rom rûreê, Rom bênamuse Rast gotine lawê min. Ez bi wan rûrei û bextreiyên ku li me kirî neêîm lawê min Ez bi te serbilind im, Erdalê min! Ez diya te me. Ez diya milyona me Ez diya ehîda me. Ew merteba herî bilinde ji bo min. ehîd namirin Bijî Sero Apo Bijî PKK e û bijî ARGK e. Min ew nivîsa ji bo lawê Kurdî ku roja 29.10 1998 an balafîr ji Edenê revandî revandî Ankerê û ji aliyê dijmin ve bi xwînxwarî hat kutine nivîsand.

Sema û Erdal Xalit Oral, îro 28.10 1998 a ye. Hevalên delal, Hukumata Îtalya (Roma) bi avakî fermî serok birêz Öcalan daweta welatê xwe kirin. Wiha gotin; «Em dixwazin ji devê wî mêrxazî pirsa Kurdî bibihîzin û guhdar bikin. Hatina wî ji bo me erefeka mezine». Roma, Paytexta Îtalya yê. Bajarê alema Xiristiyana yî herî mezin û pîroz e. Neron Roma ji serî de hatanî binî ewitand bû. Niha Kurd li wî welatî dibin mêvan. Parlementerekî Îtalî wiha dibêje; «Pêvajoya ku Kurd tê ra derbas dibin, wekî dema me ya ku Musolîn li me rûreî dikirî ye. Tirk jî niha li Kurda wiha dikine. Ez ji sedî sed bawer im, wekî em ji Franqo xelas bûn, hûn jî rojekê ji Roma re xelas bibin. Dawiyê tariyê hertim ronahîyê. Azadî û serxwebûna Kurda ne dûr e. Kurd jî di bin vê rojê ku li rojhilat diqilje û ronahî ye dide, azad û serbixwe bijin. Hêviya me ew e». Di aynî rojê de Finlandiya, Bulgaristan, Belçiqa pitgiriya xwe dan xuya kirine. Ukranya, Romanya jî gotin, «Ew jî bo me erefeka mezine Serokê Kurdayî netewî bibe mêvanê me. Deriyê hemû sazî û awahiyên me hetanî ber ji birêz Öcalan re vekirine». Înallah ew dewletan yê li ser wan gotinên xwe bisekinin. Lê wiha ne bû.

117

Parlementerê Yunanî di nav hev da 186 îmze berhev kirin ji bo ku serok Yunanistanê pêkê serokê xwe kirin. Hevalên delal; Dewleta tirk va qirara mehekê devê xwe di Suriyê re vekiriyê. Çi di devê wan re tê wê dibêjin. Ji devê wan jahra marê kur der tê der, ji devê wan gû dibare. Bi Amerîka û Îsraîl ve bûn yek, lingê Suryê kirine soleka teng. Suryê mecburî ma serok ji Suryê bi derxistin. Ji bo ewlekariya wî, em niha nizanin Serokê birêz li kîjan welatî ye. Lê bi îhtimaleka mezin li Rusya yê. Li gor nûçeyên tên guh me. Rusya balfirekê andiye ji serok ra. Li Qamiloyê li balafirê sîwar dibe diçe Larnaqê, li wir jî firî çû Rusya. Tirkan nedizanî ku birêz Öcalne ê here Moskova yê. Vê carê jî devê xwe di Rusya ra vekirin û Rusya tehdît dikine. Sema û birayê Erdal! Îro 01.11.1998 a ye. Bîst û heyt parlamenter û mirovên Qominîstên dewletên curbe cur. Partiya PKK e wekî partiyeka cîhanî pêjirandin. Rusya bi awakî fermî serok vexwandin parlamentoya xwe . Îro Partiya HADEP e qongireya xwe bi darxist. Bi deh hezaran welatperaz bedar bûn. Hemûya bi devêkî û bi dilekî. HADEP gelê û gel li vir e. Bijî PKK Bijî Serok Apo. Ew slogann wan hundirê salone dixemilandin. Bi qîrîn û hawar dengê wan di meclîsaTirkan digihet. Birêz Murad Bozlak dîsa wekî serok hat hilbijartine. Hevala Zîlan û Sema. Bedene ciwan xwe diewtînin. Lê, wekî min gotî her canek ji wan welatek ê. Her canek ji wan sermayek ê. Ne li girtîngeha tenê agirê azadî û serxwebûne vêdikeve. Li Ewrûpa, Amerîka û Rusya û li her dera ku Kurd lê dijîn vêdikeve. Girtiyekî li Almanya bi navê Berzan Öztürk bedena xwe agir berda. «Bijî serok Apo! Em bi can û xwîn bi te ranî. Kes nikare ku roja me tarî bike. Serok roja me. Ew roj me germ dike û ronahîye dide me». Sema û Erdal, îro 03.11 mijdare 98 a ye. Mesût Berzanî ji Amerîka da hat. Elbet ew nehet Kurdistan e. Ewil ew hat ba dostên xwe tirk peya bû. Ew di ser xaliyekî sorîk re derbas kirin. Wî jî qirka xwe li hewa digirti bû. Du sê rêwebirên MIT e ew pêwazî kirin. Niha vê carê Mesût here. Mam Celal bê Tirkiyê.

118

Sema û Erdal, îro 04. 11 mijdar e 1998 a ye. Hukumata Rusya Duma îro biryarek dîrokî girt. 398 nunerên Dumayê bi îmzeyên xwe pêniyaziya pêkeî Serok dewlet Borîs Yeltsin kirin, ji bo ku serokê Kurda li welatê wan bimîne û bibe mêvan û politiqa xwe bi serbestî bidomîne. Millet Kurd jî bighêje azadî û serxwebûna xwe. (Serok dewletê Rus Boris) Wekî hûn jî dizanin. Wekî ku serok digotbû: «Em bi hesanî nehat wan rojên girîng. Me pir xortên delal li vê riyê ehîd kirin. Hîng jî em ehîdan didin». Li Seat 12:00 nîvro. Romê re bi biryar Duma har bû bi çolê ket. Tê bêyî zimanê xwe yî bi çûk daqurtand dibûn, ewqas ok bibûn. Îro dîsa bi sinyala bernamê Med tv ê asteng dikirin. Deweletên ku lîsansa Med tv e dayî tewanbar dikirin. Ew dewletan li dijî me dijminatiyê dikin. Em ji li dijî wan dijminatiyê bikin. Îro 05. 11. 1998 a ye. Kevirekî giran jî meclîsa Yunanistanê li Roma re ket. 109 parlementerê Yunaniyê çep û rast. Serokê birêz bi avakî fermî daweta/vexwandin yunanistane kirin. Wiha gotin; «Em serokê PKK e wekî merivekî siyasetmedar dibînin û dihesibînin û wî vedixwînin welatê xwe». Bi vê vexwandine ar û pêtî bi serê Roma re ketiye. Ji aliyekî ve êrîa ser Yunanistan, ji aliyekî ve êrîa ser Suryê dikin û dibêjin, hûn Serokê PKK e diparez in. Serê terore yî li cem we ye. Li aliyê din êrîa ser Rusya dikin. Wan rojan devê xwe di Îtalyan re vekirine. Dibêjin; hûn cî didin serokê terorista. Em teva kar û b arên wê yê hundir dibin û hûn tên pozê xwe di kar û barên me hudir re dikine. Hevala delal, Mesût hîng li wan derna ye. Ji deriyekî Qonsalosa dikeve deriyekî din. Aman qurban alikariya me bikin. Me ji PKK e xelas bikin.

Îro 07.11. 1999 a ye. Hevala delal, Serokê KDP e Mesût Berzanî îro ji Tirkiyayê çû. Vê carê jî Mam Celal hat. Wî jî wekî Mesût hesab da û kevirên di pêa xwe da li ber Roma re velo kirin. Îro li rojname Tirkiyê wiha hatiye nivîsandin û pasna Mesût Bezanî dikirin. «Mesût merivekî sergiran û ser nerm û merivêkî siyasemederê. Ew di nav politiqe da pir hatiye ceribandin û dîtiye û derbas kiriye. Wekî bavê xwe». Ew bi sê tawa derbas kirin. Gotin; "Birêz Mesût temînat/soz dayê me ji bo ku li hembera PKK e er bike". Mesût çû vê carê jî Mam Celal hat min go. Gava ku Celal hat wan jî bîstpênç hezar lekerên xwe andin Baûr. Ew andina eskeran bi fermî ji aliyê dewletê ve hat ekere kirine. Niha berê operesyonê ber va herêma Soran e. Hevalên delal, Îro dîsa wekî sala çûyî ku Roma reî bêbext li me kirî, peneberên me li ketiyeka bi navê Zeynep ê heft roja û heft eva di nav behrê da gerandin û anîn li kêleka Îtalya bêxwedî cîhtin.

119

Penebarekî Kurd wiha dibêje. «Perên me hemûya ji dest me girtin. Çi zêr û zîv li ser me hebû hemû birin û em di orta behre da hîtin. Gotin hûn ê hetanî 12 û 13 seata li Îtalya bin. Me li gora gotinên wan bi xwe re xwarin û vexwarin anî bû. Xwarin û vexwarina me di du rojan de qedî. Lê em li ser behrê bêxwarin û bêvexwarin deh rojan gerin. Bi gerandine em hemû xi bûn û hal di me da nema. Ji serma em hetanî sibê dimirin. Hineka ji me dixwast ku xwe ji ketiye da bavêje nava behrê. Me pir zehmetî dîtin. ». Roma re bi wan perên ku ji penebaran distîne fînansa lekerên xwe dike. Sema û birayê Erdal, îro 10. 11. 1998 a ye. Roma re bi hêzên KDP e ve xwe kirine yek, li hembera PKK e li Baûr erekî pir giran tê meandin. Lekerên tirk her roj bi hovitiyekê êrîa serê gerîla dikine. Gerîlaya Almana Andrea Wolf ku li 24 cotmehe bi ekleka ne însanî hat qetil kirine. Belê rast e. Ew ji ANDREA tirsin ji bo wê, ew kutin. Gava ku Andrea girtin, ewil tecavûza wê kirin û pit re jî herdu pêsîrên wê bi kêrê jêkiribûn. Ew ehîda Kurdistan ê. Gerîlaya bi navê Eva juhnke Romê re li dadigehê rezil û rûswa kir. Got «Dadgahên we ne dadgehen nûjenin. Dozger û hakime we kevneperest û paverûne. Hûn Kurda li suk û kolanan bi ro û nîvro dikujin, di îkencan re derbas dikin. Ez we ermezar dikim». Îro 12. 11. 1998 a ye. Operasyona ku li Baûr dibe bi hemû hêza xwe didome. Va deriyê du mehayê serokên Baûr yek diçe û yek tê Ankerê. Yek li dûv yekî derewa dike, yek di dûv yekî li hev didin û lêdana hev dikin. Gava ku Kek Mesût çû Baûr li rê Gerîlayên qehreman ew pêwazî kirin. Mam Celal jî wan rojên ku li Ankerê derbas kirî û temînat dayê tirka û gotiyê; «Ji min bawer bikin, Kurdistaneka azad di fikra û pêeroja me de nîne ». Wî jî wek Kek Mesût tirk memnun kirin. Li gor daxwaza tirka ertê ewil li dijî PKK e û bi PKK e re er bikî, ew ertê tirkayî ewil bû. Îro Mam Celal derbasî Suryê bû. Pitî du rojan jî derbasî Îranê cem mela bibe. Wî li Ameriqa çi dîtiye û çi kiriye tûrike xwe ji meleyan re velobik, ji bo ku ma meleyên kevneperest alîkariya wî bikin. Hevala delal, Tu dizanî li welatê me bi wan rewê wiha re çi dibejin. «Li sîya kûçika razeyê ezmana temae bikî». Romêre ji xwîna me têr nabe. Çete û çutên xwe li hembera gelê Kurd ava kirine. Ji eskeriye da bigire hetanî serokê meclîsê, ji serok komar da bigire hetanî serok wezîr. Van rojan ekere bû kî serok wezîr bi xwe jî di nav wan çetan da cî girtiye. Lê em çi bikin pîyên me qut in, dinya li me bûye temeavan. Ewrûpa dibêje; «Tirkiyê erê xwe yî bi Kurdan ra diajo, bi perên Narkotika er dimeîne. Narkotika ku tê Ewrûpa bi destê rêvebirên tirk û bi destê qonsolosên tirka

120

yên li Ewrûpa tê. Ew penebarên ku tên Ewrûpa bi destê rêvebirên Tirkiyê tên». Erdal, Apê Musê, Kemal, Hayrî, Agit, îro 13. 11. 1998 a ye. Di dîroka me da, rûpelekî dina nûh dest pê dike. Serokê birêz wiha gotbû; «Em ji Anqerê derketin bûn partî. Em çûn Rojava bûn ordî û li derwayî welat jî em ê bibin dewlet» Belê, Serokê birêz îro li paytexta Îtalya ROMA ye. Împeratorê Roma gotineka xwe mehûr hebû. «Hemû rê di Roma re derbas dibin, Neron ji bo evîna xwe Roma ewitand» Înallah rîya Kurdîstana azad jî di Roma yê re derbas bibe. Îro serokê birêz Apo li Roma û li kêleka serokê elema Xiristîyan Pappa yê. Her du serok jî pîroz in. Îro Roma lawekî Kurdî bi eref û bi heysiyet, bi namûs, pêwazî dike. Ew jî Serok Apo yê. Hatina seroka Romayê Ewrûpa û Ameriqa û cîhan a kir. Rojnamevanên cîhane bavulên xwe amede kirine, pênûs û qemerê xwe kirine dest xwe, tên di Roma yê. Li welatê Roma re în heye. Roma re ketiye qome, serxwe bûye bi hatina seroka Roma yê. Ez bawerim Romêre vê carê nikare ku asteng derxîne pêiya me. Ew gotineka me Kurda heye dibêjin. «Pînê biçûke lê qûlê mezine». Ev pîna ji vê qulê ra êdî nabe. Lê dest bi erê psîkolojik kirine. Gava ku serokê birêz hat Roma yê. Serok wezîrê Tirkiyê Mesût Yilmaz wiha got,« Me serokê PKK e girt. Ew mesela xelas bû. Pîroz be li me hemû ya. Mizgîn ji dayikên ehîdan re, me Apo girt. Polîsê me yî qehreman, ew here kê derê dê wî bigirin. Me soz dabû dayikên ehidan, em soza xwe tînin cîh». Medya ji her deqiqa careke weanên xwe du car û sê car dikin. Me Apo girt. Sê û çar seat ketin navbera. Ji devê berpirsiyarên Îtalî. "Tirkiyê derewa dike. Serok Apo li ser daxwaza serokê Îtalya birêz Massimo D' allema hatiye Îtalya. Serok Apo mêvanê me ye. Apo ne hatiye girtine. Ew î niha li nexwaxane ji bo tendûristiya xwe muayene dibe. Meriv mirovên wiha yê hêja nagire û ê pêwazî bike". Roma re bi wan daxuyanana a û mat ma. Nizanin ku çi bikin. Apê Museyî delal! Gotineke xwe hebû digot;« Lawê min, bi tirka û yên ku bi wan re li ser sofrê re rûnitî bawer nekin. Ev yek segên re in». Apê Musê rast gotiyê; Yunan jî pir bi Romê re re li sofra rûnit û hînî eytanî wan bû, lê me ew wekî dost dizanî, lê dostê me sextekar derket in. Ma canê gelê Yunanî sax be. Ez naxwazim li ser vê bûyarê ku bûyî bisekinim. Hevala delal, Masmedya Roma re dest bi derew û rûreiyên sextekariy dikine. Hevalên me ew ji meydana Çeliyo biderxistin. Rojnamvanên Romê re wek gurên reê dev bi xwîn, li ber balyozxana xwe bi derewa nûça didine gelê xwe. Lê min gotibû; Van mîna segên ku boça xwe kirî nav ranê xwe, kêr devê wan venake. Hevala Zîlan û Sema, gelê Kurd bi evîneka mezin li serokê xwe xwedî derket û derdikeve, ew di hembeza xwe da parazt in. Li her deverên cîhanê gelê Kurd li erebên xwe li balafîran sîwar bûne ber va Romayê tên, têm serdana cem serokê xwe . Li wan seat an bi deh hezaran welathez di greva birçî bûne dane. Serok Apo jî di greva birçî bûne daye. Li welatê Roma re girtiyên me bedenên xwe ku xwîn tê da nemayî, bedenên xwe ku

121

dijmin xwîna wan mîtî bi agirê serxwebûn û azadiye dion. Serok Apo dibêje, ez ê laîqa wan bibim. Îro 15.11 98 a ye. Îro Serokê birêz Öcalan ji mêvanxanê birin nexwexanê li gor gotinan li wir tendirûstiya wî qontrol bikine. Gelê li meydana Celo vê carê jî dû serokê xwe rabû çûn ber nexwexanê. Hêjmara welatparêzên ketî greva birçî bûne, gehtê danzde hezara. Birêz Öcalan wiha got: «Qirîn û hawara we pitgiriyê dide min» Hevala delal, Ne bi tenê li Ewrûpa li bajarê me yî dîrokî Silemanyê bi hezaran welet parêz ketine gireva birçî bûne. Li Misirê, welata fîravûn, bi dehan xortê Kurd li ber zanigeha EL EHZER e ketine greva birçî bûne. Li welatê Roma re 10 hezaran girtiyê PKK e û hevalên wan yên din jî ketine gireva birçî bûne. Kurd bûne agir, Kurd bûne lêhî li berxwe didin. Dostê Kurd rojnamevan Dîno ji deriyê avahiyekê diçe ber deriyê avahiyeka din. Dîno ji bo rewa serok gelê Îtalî û gelê cîhanî agahdar dike. Dino dibêje; «Ez deyndar im, deyndara girtiyên zîndana Amedê me. Min soz da wan ku ez bibim dengê wan. Ez niha deynê xwe didim». Dîno xwe daye kêleka serokê birêz rewa cîhane tev hev îrove dikin. Hevala Zîlan û Sema; em herin kê derê Roma re ji pistê me nabe. Serok Öcalan ewil hat Rusya yê. Parlementerê Rus qimeteka mezin dan wî. Dostê me Rusî xwastin ku ma serok li welatê wan bibe mêvan. Lê Romê re bi hevkarên xwe Îsraîl Amerîka ve dewleta Rusya bi aborîyê çav tirsandin da. Niha aboriya Rusya gelek di reweka pir xirab dayê. Van wê wek qoz bi kar tînin. Ne tenê çav tirsandin, ewqas tengasî derxistin ku tengasiyên ku nayên aqilê merivan. Serok mecbûrî ma, derbasî Romayê bû. Dostên me Yunanî pitgiriya Roma kirin. Îro 16.11. 1998 a ye. Gelê me li meydana Çeliyo diqîre. "Tu ne bi tenê yî serokê hêja ! Em bi can û xwîn, hetanî mirinye bi te rane. Destên ku dirêa te bibin, em ê bikenin". Polisên Roma yê agahiyek da rojnamevana wiha got; «Hetanî roja îro 36 hezar Kurd ketin Romayê û bûn mêvane meydana Çeliyo» Saziyên Romayê sivîl jî alikariya û pitgirîya girev didin çalekvanan. Ji parlementeran da bigire hetanî karkera û gelê Îtalî keç û xort tên serdana çalakvana. Gelê Îtalî dibêjin; « Roma niha Paytexta Kurda ye» Cîgirê wezîrê Edaletê parêzgeriya serok girtiye ser milê xwe. Nizanim rew çi bibe? Hetanî roja îro rew ba diçe. Hemû Kurd bi nêzik bûna hikumata Îtalya ya ji bo pirsa Kurdî û pirsa serok me kêfxwe dike. Lê meriv nizane çi bibe! Gurên ku postê berxika di xwe werdayî ketine dûv serok. Ew

122

gotinek heye; «Dibêjin ev yeke diz hezara» Di bin evê re li dijî serok gelek danûstandin pêk tên. Amerîka, Almanya, Rusya û dewletên din hewl didin ku ma serok bê girtin. Em niha ketin pêvajoyeka gelek hassas. Yanî mirin û mayîn e. Îro 16/17.11. 1998 a ye. Dilê me dievitê, kezaba me agir pêketiye, va 70 sala gelê Kurd di bin zor û zûlma Roma re daye. Êdî dem hatiye, xort û keçên me vê zûlme qebûl nakin. Îro li paytexta Rusya Moskovayê du xortên genc agirê azadiye bi canê xwe xist in. Ji yekê îlonê da hatanî roja îro 23 kesan xwe ji bo serokê xwe xwe ewitand in. Ew ehîdên me bi rûmet in. Roniya çavê gelê xwe ne. Ahmet Yildirim, Remzî Akku. Ew herdu lehengan bi giranî birîndar bûn, ji bedena wan sedê 75 ewitibû. Ez ji we re qala wan herdu mêrxazan bikim, ka bi kîjan ceseretê(dilaweriyê) xwe evitandine. Li gor wêneyên me li MED tv e û televizyonê cîhanê temaekirî û dîtî. «Sibê roj hîng bi bosteke di ser Moskova yê re hilnehatiye. Du xort bi gavên ewlê bi serbilindî, egît hatin meydana Sor, kêleka monzola Lenin. Hev du merheba kirin û xatir ji hev xwastin. Gotin sonda me bi walat e. Daxuyaniya niviskî dan kêleka peyarê (qaldirim) bidonê benzin bi ser xwe de rijandin. Di kêleka wan re otomobil derbas dibûn. oferê otomobilê bi diqet li wan dinêrî. Yek ji wan bezî kêleka peyarê, hestê ji erdê girt û li hev dîsa mêze kirin. Bijî gelê Kurd û serokê gelê Kurd Öcalan. Pitî vê siloganê agir berdan canê xwe. Him dievtîn, him jî diqirîn di gotin, bijî PKK e, bijî Apo. Erebek hat li kêleka wan sekinî, ofer betaniya bin xwe avête ser wan û ew vemirandin. Pit ra ambulans hat ew birin nexwexanê. Ew bûyara hemû cîhanê temae kir. Lê, nizanim niha tendûristiya wan li kîjan pîlkeyê/derceyê. Em spas dikin ji hukmata Romayê re. Bi her curê pit giriye didin serok Öcala n, di serî de serok wezîr Masimo Delema. Serokê PKDW Yaar Kaya xwe daye kêleka serokwezîr. Rewa dinyayê û buyerên ku diqewîmin û yên ku bênqewîmine îrove dikine. Massmedya cîhanê ketine dore ku bi serok Öcalan re hevpeyvîna çê bikin. Televizyo nên cîhan hemû jî hatin ber avahiya ku Öcalan tê da û bi birêz Öcalan roportaje bikin. Televizyonên Îtalya bernamên xwe nîvî bi nûçeyên ku li Îtalya dibin û cî dide nûçeyan Öcalan û Kurda. Televizyone Îtalî bi navê REIDU. Bernameka teybetî îro weand. Nêzikî 200- 250 kesî navdar daweta vê bername kiribûn. Bi tipên mezin; CURDI. Li bin vê nivîse wêneya serok û di destê wî da çek. Wekî gerîlakî zindî çê kiri bûn. Elbet medya Tirk bi wan bernaman û bûyarana har dibine. Ji her deqiqa careke nûçêyeka dawî didin weandin. Her carê derew û rûreiyeka xwe dikin. Pîs Îtalî! Duh Yunan bûn, îro jî Îtalya. Titên/dezgeyên Îtalya protosto dikine û titên wan li derva velo dikin û dievtîne. Bi gelê xwe re dibêjine, cilên Îtalya nekirin û wan biewtînin. Cilên Îtalî protosto dikin û diewtînin. Ji zarokên heft salî bigire hetanî yên heftê salî, ji devê wan gû dibarî. MHP e faistên xwe jî kiri bûn dewre. Wekî kûçikên bîn genî dev diavêtin dor pa xwe. Kîjan Kurd bi destê wan diket an di kêleka wan re derbas dibû ew birîndar dikirin li

123

wî/wê didan. Û êrîa wî/wê dikirin. Êrîa esnafên me li Stanbulê dikin. Lêxin ew jî terorîst in dibêjin. Serok wezîrê Tirkiyê deh caran nota da dewleta Îtalya. Alên Îtalya û alên PKK e, ERNK e diewtînine. Êrîa ser avahiyên HADEP e dikin. Bi seda kesên welatperez girtine bin çava. Hevala Zîlan û Sema û Ahmet Yidirim û Remzî Akku, îro 17. 11. 1998 a ye. Romê re har bûye nizanine çi bikin li hemberi hevalên me. Îro li Hekariyê keçeka bi eslê xwe Ereb li navça Hekeriyê xwe di dilê dijmin da teqand, du serleker kutin û deh leker xeter birîndar kirin. FATMA ÖZEN( Rojbîn Avanos) Fatma Ozen, Rojbin û Ahmet Yidirim û Remzî Akku, îro 18. 11 .1998 a ye. Bi hezaran Kurd li meydana Celo di gireva birçî bûne dane. Govênd tên kiandin, stranên tên sirandin, di nav Kurda de kêf û ayê heye. Bi hatina serok Öcalana Îtalya gelê Kurd ji kêfan re serxwe bûne û her der dikele. Lê, carcara titên ku serok naxwazin jî dibin, em çi bikin ew ne bi destê me ye, hevalekî agir berda bedena xwe. Ez dijmin protosto dikim, Zülkif Yilmaz. Serokê Îtalî wiha got: « Masimo D'alema, em dê bi gelê Kurd ra bin hetanî dawiye. Em dê we bi tenê cî nînin». Gava ku wan bûyarna dibûn, xebera ahdeta hevalê Remzî Karaku û Ahmet Yildirim ku xwe li Moskova yê ewitandî hat. Ev welat parezên di gireva birçî bûne da hemûya bi devekî û bi dilekî gotin ehîd namirin, em bi te ranî hevalê Remz î. Hevalên delal, li her deverên cîhane Kurd di nava çalakiyan dane. Ji Misir bigirê hetanî welatên Îskandinav ya yê. Dostê me rojnemêvan jî bi serok Çelo re kete gireva birçî bûne. Zülkif Yilmaz, Rojbin û Ahmet Yidirim û Remzî Akku, îro 19.11. 1998 a ye. Romê re bi hûrik û çûçikên xwe ve rabûye ser piya erekî psikolojik li dijî Kurda dimeînin. Bi kolan û sukan ketinî wek kûçikên harê dev bigiliz, nêçira Kurda dikine. Hedefa wan a herî pêin avahiyên HADEP û saziyên Kurda ne. Êrîa ser dikanên Kurda dikine. Hetanî roja îro bi hezaran nûnerên HADEP e hatin binçav kirin û girtine û wan di îkencê mezin re derbas dikin. Ez nizanim wan bûyarên ku diqewîmin dilê emdîn Sakik xwe dikin an diêînin. Polîsa xwe avête ser avahiya HADEP e li Amedê, bi daran, bi hesinan, bi qalasan li merivên di avahiyê de kar dikin didan û dan. Ew ji miriniyê xelas bûn.

124

Bi sedan kes birîndar bûn. Xortêkî Amedî bi navê Hamit Çakir bi wan êrîên polisê faist ehîd ket.

Li Kutahya xwe avêtin ser mala bavê Rozerîne, AYFER KAYA. Rozerîn keça gerîlaya ku bi serok re ji Rusyayê hatî Îtalya. Dibêjine ev dosta Apo bûye. Êrîa ser mala bavê wê kirin û hatin dê û bavên wê jî girtin binçava bi rojan îkence li ser wan kirin.

Zülkif Yilmaz, Hamît Çakir Rojbin û Ahmet Yidirim û Remzî Akku, îro 20.11 1998 a ye. Dilê Kurda îro li welatê Îtalya ye û li paytexata alema Xiristiyana davêje. Di serî de gelê Îtalî û serok wezîrê Îtalya Massimo D'alema îro li parlamento û dadigehê biryaraka dîrokî bê dayin. Li cem mirovatiyê mêvanatî titekî pir giran û qedir bilind e. Gava ku serok Apo hat Îtalya ew bi dilxweî pêwazî kirin. Lê nizanim ji biryara dostên me Îtalî çi derkev e?! Li gora reya me kurda, ew ê birêz Apo li ba xwe bikin mêvan. Ji bo wê biryarê ji aliyê dadigehê parlamento da bê dayin, bi milyonan dilê gelê Kurd diavêje, guhên xwe li ser dadigeha Îtalya yê. Ne Kurd tenê hemû alemê guh xwe dane ber biryara Îtalya. Min go hemû alem. Lê elbet tirka, Farisa û Baûrîyan, Amerîka û dijminên PKK e guhê dane ku ew birêz Öcalan bigirin û biînin Tirkiyê. Seat 12.00. Îtalya biryara xwe da. «Mêwanê me yî ezîz li cem me bimîne. Em naxwazin serokê Öcalan bi dest Roma re din. Me jî wekî Kurda ji ber faizma Franqo pir kiand. Bi milyonan gelê me li der û dorên Ewrûpa bûn penabar, perîan bûn. Em dibînin, hûn jî wekî em perîan bûne. Bijî gelê Kurd û serokê wan Abdullah Öcalan»

Hevala delal, bi vê bîryarê erênî çil hezar kes li meydana Çelo ji eq û kêfan re girî. Viva Îtalya!, Viva Massimo D'alema!. Viva Gelê Îtalî!. Bi êq û kêfxweiya Kurda her der hêjiya. Roma re kete avahiya balyozxanên xwe deng ji wan derneket. Li ser rûyê cîhanê her gelekî rojên xwe teybetî hen e. Lê me Kurda ji xeynî 21 adarê tu rojên me teybetî tunen. Gava ku hereketa PKK e dest bi serhildanan kir. 15 tabaxe 1984 an ji me re bû rojeka serhildan û bû hêviyeka mezin, rojeka taybetî. Gelê Kurd ew roja wekî destpêka xelas bûne gelê Kurd qebul kir. Îro jî 20 mijdare, Va roja jî ji me re biqasî roja 15 tebaxê pîroz e. Hevalên delal; Bi vê biryarê Romê re dîn bû. Çi di devê wan re dihat ev bi Îtalyan re digotin. Ji dîn bûn har bûne re êrîa ser gelên Kurdî li metrepola dikine. Dikan û

125

kargehên wan diewtînine. Rûreiyên û îkencên mezin li wan dikine. ***Îro pênc Qardînalên Pappa ji bo Kurda dua kirin. «Xwedêo tu gelê Kurd ji bindestiye rizgar bikî». Li wan seatan serokê hêja ji nexwaxane derxist in, birin di malîkxaneyeke da bi cî kirin. Hevala Zîlan, Roma re berê li ser gelê me tedayî zûlm bi dizî dikir, êdî îro nehewceyê ku wê bi dizî bike. Ew êdî wê ekerê li kolanan û sûkan meriva digirine û dikujine. Nêzika 2000 kes girtin bin çava. erekî nav xwe yî dest pê kiriye. Faistên tirk kolan bi kolan digerin, dibêjin ma Kurd ji nav me derkevin, her in cem serokê xwe. Em wan naxwazin. Va welatê me. "Li wî welatî ji tirkan bêtir tu gelên din ê dijîn tunen" Hevala delal, Îro serokê HADEP e birêz Murad Bozlak bi hevalan xwe ve hemû avêt in girtingehê. Ma tu dizanî Romê re wan mêrxazan bi çi suçdar dikine? Serdozger dibêje; "Ew ala ma ku we bi dîwerda zeliqandî bê ûtî bû ye. We bi zanistî ew ala qerçimî bi dardakiriye. Ji bo wê ew avêtin girtingehê". Ahmet Yidirim û Remzî Akku îro 21.11. 1998 a ye. Dewleta Roma re her roj hovitiyeka din li ser gelê me plan dikine. Faistên xwe mîllî hemû sefer ber kirine, li kolanan nêçira Kurda dikine. Îro jî dayikên ehîdên xwe feqirê belangaz kirine kolanan û ew êrîa ser Kurda û avahiyên Kurda dikine. Ew bûyarên ku diqewimîn hemû bi plan û program çê dibine. Polisa êrîa ser avahiya HADEP e kir. Welatparezekî bi navê Metin Yurtsever qetil kirin. Ew kesên din ê di avahiyên da jî dan ber ço. Li Kutahyê malê bavê Rozerîne kevir kirin, derî û cam li wan ikenandin. Hevala Zîlan û Birayê Metin; Roma re çi dike bila ma bikin. Hûn ehîdên walat me ne û rûmeta welatê me ne. We bi mêrxazî li hembera wan panzde salan er kir. Birêz Massimo ji serokê hêja Apo re malîkxanek tesîs kiriye. Bi sedan rojname li ber derî civîne ku bi wî re hevpeyvîne bikin. Li li aliyê din 13 partîyê û rêxistinên Kurdên Baûr û Bakûr hatin cem hev dilsozî, pitgirî dan serokê birêz. Dîsa li Baûr bi sedan rewenbir û munewerên Kurd pitgiriya serokê birêz Apo kirin. Ne ku her tim titên wiha yê ba dibin, titên ne ba jî dibin. Ahmet Yidirim û Remzî Akku û Metin Yurtsever, îro 22. 11. 1998 a ye Roma re dest bi operasyoneka mezin kiriye. Bi deh hezaran esker berva Baûr diçen. Mesût jî dîsa rûyê xwe yî re nimand. Bi Roma re re digel hev êrîa ser PKK e dikine. Tabî kî hevalê bersiva wan dan, ma tu gumanên we ji vê tune bin.

126

Remzî Akku û Metin Yursever, îro 24.11. 1998 a ye. Belê hevalên hêja Romê re bi çalekî û erê we ketiye qom e. Diçin kîjan derî ew deriya li ber wan tê girtine an li suretê wan dikeve û pave vedigerin. Ew tîrên/derba ku Îtalya li wan xistî, hîng tirk heara xwe nebûne. Kurdên ku hatî binçav kirine hêjmara xwe gehtê 3075 kesan. Li van rojên pê me de di navbera Îtalya û Tirkiyê de girîk musabaqa Fotbolê pêk bibe, "Îtalî dibêjine, em nawerin biçen weletekî wiha yî Faistî ku lê er dibe". Bi ekleka resmî ser li UEFA dan û UEFA ew daxwaz û serlêdana wan di cî da dît, musabaqa heftekî pava hat xistin. Lê vê carê jî Roma re êrîa ser saziya UEFA kir. We merivê ku 30.000 zarok û mahsum kutî, we di hembeza xwe da veartiye û bi me re jî dibêjine, li welatê we er dibe. Îro Sosyalist Enternasyonalist li Ewrûpa civîna xwe pêk tîne Erdal Înonû jî Tirkiyê temsil dike, hemû nûnerên sosyalîst Enternesyonalîstê tirk ji bo vê rûreiyê li dijî Îtalya pêk tê tevanbar kirin. Erdal Înonû qet ji ciyê xwe rane bû. Mîna merivekî suçdar di ciyê xwe da rûnit. (Foto Kurê serok wezîrê Tirkiye yî kevn Îsmet Înonû ye.) Hevala Zîlan, Ew gotineka pêiya heye; «Kergû li çiyê xeyidiyê xebera çiyê tune bûye». Tirk jî li Ewrûpa xeyidiye û xebera Ewrûpa tune bûye. elmaqek jî ji aliyê Sosyolist Enternesyonalist li Tirka ket. Remzî Akku û Metin Yursever, Metin Yursever, îro 25.11. 1998 a ye. Serok wezîrê Îtalî birêz Massimo D'alema dera gerek derva dikeve ji bo rewa birêz Öcalan. Va pirsa dê çawa çareser bibe? Pêî çû serdana serok wezîrê Alman Schorder, ji bo çareser kirine Almanya ne got er e, ne jî got na, di gotin di navberê herdu levên xwe girt. «Pirsa Kurdî pirseka girane, lê wan rojên pê me em ê biryareke bistînin. Em Îtalya bi tenê cîh naynin û wan nakin tengasiye».

Mijar ji ser xwe avêt. Fransa Jacques Chirac jî wekî wan daxuyaniyek da. Welatên din e Ewrûpa jî yek kêm û yek zêde wekî îrovên hevalên xwe bûn.

127

Jina Miterand Xanim Danyel Miterand, pitgiriya xwe bi dilsozî da û wiha got; «Êa gelê Kurd û gelên belangaz tim di dilê min da raza yê, lê Pirsa Kurda û êa Kurda ciyekî xwe yî girane di dilê min da heye. Birêz Abdullah Öcalan ciyê kî xwe yî teybetî heye di dilê min de» Hevala Zîlan, Îro hikumeta Tirkiyê 55 an jî îstifa kir. Serok wezîr Mesût Yilmaz jî ji dewletê dizî kiriye û bi çetan re alîkarî û pitgiriya wan kiriye. Ew dera orte ket û ekere bû. Ji bo wê mecbûr ma îstifa kir. Birêz Öcalan wiha digot «Hetanî pirsa Kurdî çarê ser nebe kîjan hukumat tê bila ma bê, temenê xwe ji e meh salek ne zêdeyê. PKK e agire, ew agira yê wan jî biewtîne». Hevala Zîlan û Sema; Îro serokê birêz li Paytexta Îtalya daxuyaniyeka pir mezin da çepemeniya cîhanê, bi sedan rojnamevan, nûçêvanên TV e hatibûn vê civîne. Wiha dest bi axaftine kir ; «Ev destê agirbestê yî ku me li yekê îlonê dirêa Tirkiyê kirî, hîng jî me dirêj kiriye. Em li ser soza xwe nî. Em dixwazin vê pirsê bi ekleka aitî çareser bikin. Êdî bes e, her du aliyan jî ehîd pir dan. Wî erî qirêj em bidin sekinandine. Ez li vir dîsa destê xwe yî dinî aitiyê dirêa Tirkiyê dikim, werin em li maseke rûnin vê pirse çarê ser bikin. Em tu titên pir ji we naxwazin. Em tu sînora bi we nadin kêrî kirine.(perçe) 1-Ew operasyonên ku li hembera me û gelê me tên meandin bila bên sekinandine. 2-Ew gundiyên me ku we bi darê zorê ji gund û zozanên wan bi derxistî, ma dîsa vegerin gundên xwe. Dewlet bi wan re alîkariya aborî bike. 3-Cahtiye(korucitiyê) ji ortê rakin. 4-Di nav sînorên Tirkiyê de Otonomiyeka biçûk. 5-Hemû mafên demoqratikê ku gelê tirk xwedî, divê gelê Kurd jî bibe xwedî. 6-Nasnama Kurda bi awakî resmî bê naskirine. Kurd bi azadî karên xwe çandî û perverde bûne bikin. 7-Li Tirkiyê ji kîjan milletî dibe bila ma bibe, ola xwe bi azadî bike, tu astengî li wan nayên kirine. Îro pir gelên Anadoliyê ji wî karî mahrum in. Ji xeynî wan daxwazên min, ez ji dewleta Tirkiyê titî din naxwazim». Rojnamevanekî pirsî; - Birêz Abdullah Öcalan tu bi rastî wan gotinên û daxwazê ku tu dibêjî, pê me û dinyayê dixapînî an zatên tu wiha dixwazî.? - Ez bi rasatî û bi dilekî pag wan dixwaz im. Eger ku min ji xeynî van daxwazan titekî din xwast, ez ne merivim. Em vê ji bîrnekin, ev daxwazên min di bin sîwana qomisyonekî Ewrûpa da pêk bên. Ez soz didim we û cîhane, ez ê destî xwe ji her titî bikînim. Spas. Metin Yursever, Ahmed Yildirim û Remzî Akku, îro 27.11. 1998 a ye. Bîst salên ji agir. Îro gelê Kurd bîst saliya partiya xwe pîroz dike. Serok Öcalan wiha gotib; «Va rojê pîroz, li we û li ehîdên me pîroz be» Ew pîroz bihaya li welat, li dervayî welat bicoeka pir

128

mezin tê pîroz kirine. Ew zûlm û zordariya ku li gelê Kurd bûyî ji aliya qadro û welatparazên Kurd ve tê nalet kirine. Metin Yursever, Ahmed Yildirim û Remzî Akku, îro 28.11. 1998 a ye. Rewa siyasî ji bo serok Öcalan ba diçe. Pitgirî ji herderên Ewrûpa tê. Lê nizanim ew pitgiyeka raste an bi derew in. Dewletên Ewrûpa gelek cara li me Kurda îxanetên giran kirin. Serê wan îxanetan jî Almanya û Îngîlterê dikandin. Bi girtin û zîndanan xwastin me PKK li ya terbiya bikin, lê Apocî terbiya nebûn. Ew bi serokê xwe bi partiya girêdane. Gotin duh îxanet hebû, lê îro nabe. Ji vê daxuyaniya ûnda pitgirî hê zêde. Nûnerên PKDW e bi ev û roj dixebitine ji bo diplomasiyeka ba. Serokê PKDW e Yaar Kaya bi dilê xwe yî ku ji deriyekî diçe berderiyekî. Ew di xeberdaneka xwe MED tv e de wiha dibêje; «Xweskek Apê Musa van rojana bidîtiyan. Me destên xwe di destî hev kira, li kêleka malîkxana Apo rûnitanî û dîroka xwe ku bi xwîna me hatî nivîsandine di ber çavan re derbas bikira». Bi rastî Roma re di qome daye. Heroj êrîa ser avahiyeka Kurda dikine. Gotinên nexweê li ser rûyê cîhanê nemayî bi serok Apo re dibêjine. Ma bêjin, orê xeraba ya li xwediyê xwe veger e. Em bên ser mijara xwe. Dostên me Îtalî wekî rojnamevan Dîno, wekî cîgirê wezîrê Edelet ê, parlementerê partiya Qominsta Wiha dibêjin; «Ne hewceyê ku Kurd parlamentoyekê xwe avabikin. Parlementoya me ji wan re her dem amede vekiriye» Ez ji te re qala wan dostên me ku çûyî serok ji Rusya anî bikim. RAMON MANTOVANÎ : Parlementerkî Îtalî ji partiya Qminîsta yê. Li ser daxwaza birêz Massimo D'alema li balafireka pirivat sîwar bû çû serok ji Moskava yê anîn. Li cem xwe kirin mêvan.

LUIGI MANCONI Parlementerê keska, sponsariya serokê birêz dike. OLIVIERO DELBERTIO Parlementerê Qoministayî, wezîrê edeletê, ji bo ku serok serbest bê berdane, pir hewl dide. PAOLO GUERRINI Parlemterekî qoministî, mûstearê wezîrê paraztine, heyrane serok Apo ye. PIERE PAOLO CENT Parlementerê keska. Eger Îtalya penabaritiya serokê birêz Apo ne de, ez soz didim ez dê di gireva birçî bûne kevim. Wiha bi dehan kesen bi nav û deng, pitgiriya serok

129

dikine. Di rojnamê da wiha dinivsîne, Yaar Kaya gotiyê « Parlementoya Îtalî mala me ye» Hema li kêleka wê nûçê, Tirkiyeyê dixwaze bi rêya rojnamên Îtlalî daxuyaniyên xwe bi weînin. Lê Rojnamên Îtalî mesajên Romê re li rojnamên xwe neweandin. "Rûpelên rojnama me tijîne li qusurê nenêrin". Ew bi vê gotinê ji ser xwe avêt in. Hevala Zîlan; Derbê li ser derbê li Romê re dikivine. Îro hevalên te, ervanên serê çiya helîqopterek din ji ezmanada rûxandin. 17 kes tê da hebûn, hemû mirin. Ew a bûne bi vê çalekiyê çi bikin bêjin. Eskerî erkan hema li hev civiyan rew tehlîl kirin. Lê gava ku civîna wan bi dawî bû. Li gelek bajarên Kurda êrîa ser gelê sivîl kirin. Dîsa wekî berê bi derew û vira gotin, ew helîqotera ne ji aliyê PKK e ve hatiye rûxandine, li ezmana Motorekî wê ariza kiriye. Ji bo wê helîkoptera me hatiye rûxandin. Derweka bi boç ! Ev ne derewa wan a yekeme. Carna dibêjin, heliqopter li stûnekî elektirikê ketiye. Carna dibêjin li ezman qîjqîjikek ketiye eksozê helîqopterê ji bo hatiyê rûxandine. Êdî millet bi derwên wiha bawer nakine. Ew mecbûrî dibin li xwe tenîn dibêjin teror îsta rûxandiye. Metin Yursever, îro 04/12 1998 ana e. Bedenên ku xwe ji bo dilsoziya serokê xwe diewtînin berdewam e. Îro jî li ser sûrên Amedê xortekî xwe ewitand. Ew agirê ku li Amedê pêdikeve pêtiya xwe dide hemû Kurdîstanê. Gava ku li Amedê va çalakiya bû. Li Bajarê Almanya li ber Balyozxana Tirkan xortekî bi navê Hesen Taksim xwe bi agirê azadî û serxwebûne ot. Ez ditirsim ew ewatan pir bibin. Xortên me ter û teze xwe diewtînin. Li aliyê din Humana watch right rapora xwe salê weand, dinyayê da dewleta Roma re bi talan, îkencê, ledana di reza duyem da cîyê xwe girtiye. Di reza yekem da, Colombiyaya faist heye, li wir jî wekî gerîlayên me FARC hene li hembera ABD û Hukumata Colombiya er dikine. Metin Yursever û Hesen Teqsim. îro 3. 12. 1998 a ye. Hevalên delal, Îro aredariya Îtalya bi hemû nunerên meclisê xwe ve biryarek girtin. Ew meydana wan hazar sala ku bi navê Çeliyo hatî nav kirine, îro navê wê meydana guhertin, kirin Meydana KURDISTAN. Dostê me Dino bi destên xwe ew levha bi dîwer da zeliqand. Gelê Îtalî bi gehtî pitgiriya serok Öcalan dike. Pîrek wiha dibêje «Em serokê Kurda ji emperyalistan re nakin yem/êm»

130

Metin Yursever, Îro 6.12. 1998 a ye. Agirê azadî û serxwebûne îro ji girtingeha Batmanê bilind bû. Keçeka welatparêza bi navê Gulistan Ta agir bi bedena xwe xist. Lê dijmin ew nebirin nexwexanê, ew bi wan birînan xeter dîsa avêtin quncikekî girtîngehê. Birînên wê hevalên wê derman kirin. Belê Rojhilat dikele. Mezra Botan diewitê. Dijminê me har bûye, nizane çi bike. Serî li hemû wehetan têxîn e. Lê tu tit di destê wan re nayê. Metin Yursever Gulîstan Ta, Îro 07. 12. 1998 a ye. Serokê birêz Abdullah Öcalan li Paytexta Îtalya li benda alîkarî dostên me. Parlementoya Ewrûpa îro ji bo mijara serok dicivê ji bo rewa serok biryareke bide. Ez nebawerim titên bi xêr û silamet ji vê dera pê kev in. Hêzên neyar xwe gihandin Îtalya. Serokwezîr Massimo Dalema hîyar kirin. Îro welatparêza li hemû avahiyên HADEP e dest bi greva birçî bûne kirin. Lê serokê HADEP e birêz Murad Bozalak di zîndana Tirkan daye, wî jî ew biryara gelê me di cî da dît û ez li vir pitgiraya we dikim. Metin Yursever û Gulîstan Ta, îro 8.12. 1998 an e. Welatparêz ku li paytexta Rusyayê ji bo serok Öcalan gair bi bedena xwe xistî Ahmet Yildirim ew jî îro jî ehîd ket . Ew nîha mêvane we. Silavên serok jî ehîdên me re hen e. Serokê birêz wiha dibêje: «Ez ê laîqa ehîdên bibim. Ew canê xwe ji bo Azadî û serxwebûna gelê xwe didin». Ahmet Yidirim û Remzî Akku û Gulîstan Ta, Îro 10.12. 1998 a ye. Deh qanun ê ji bo gelên bindest rojeka taybeti yê. Li deh qanune 1948 an da belovoka mafê mirovan ji aliyê YN ve hat qabul kirine. Bi sedan dewleta binê wê belovoke îmza kirin ku em ê di çerçeva vê peyman û belovokeda biminin û mafê mirova biparêz in. Di vê belovoke de Îmza dewleta Roma re jî hebû. Warê! ka Romê re di wî pênce salî da çi aniye serê gelên di nav xwe de dijîn. Pênce salê ku wan gelan bi taybetî me ji zindaneka xwe davêje zîndaneka din, ne pirs û ne jî bersiv. Tu Kurdî bes e. Serokê mafê mirovan dan ber guleyan, ji ber ku ew dostê Kurda yê û mafê Kurda diparêz e. Bi sedan endamê mafê mirova avêtin zindana. RAPORA ROMÊ RE Ji sala 1994 an da hetanî 1997 an. Faîlî meçhulê..........1578 mirî, 182 xeter birîndar û seqet mayî. Binçavanda hatî kutin.......................................................724

131

Yên ku di nav erda hatî kut in(çatima) .....................14267 Çalekiyên li hembera sîvila hatî kirine 958 mirî û 1267 pir birindar Yên ku girtî binçavan û di binçavanda wenda bûyî........ 808 Yên ku îkence û tedayî dîtî.............................................3124 Yên ku hatî binçav kirine.................. ............................76688 Yên ku hatî girtine............................................................6654 Gundên ku hatî vala kirine..............................................1834 Ciyên ku hatî bombe kirine................................................611 Komalê û sendiqayên ku hatî girtine..................................508 Rojnamevanên ku hatî binçav kirine...............................1180 Nivîskar, rojnamevan û zanayên ku ji bo ramanên xwe di girtingehê de 466

Hevala Zîlan û Sema û Dayika delal Hatîcê Falay, Îro 13. 12. 1998 a ye. Dayika 65 salî bi navê Hatîcê Falay xwe ewitand û bi wê jî nema xwe ji qatê ean da avête erdê. Bi qîrin û hawar got; "Bijî Apo û bijî PKK e. Berxwedan jîyan e". Ez li berxwe didim hûn jî li ber xwe bidin. Ew gotinên wê pîrê dilê meriva qul dikir. Em destê wê maç dikin û li ber têkoîne wê serê xwe ditewînin. Dayika delal Xatice, Îro 15. 12. 1999 a ye. Cenazê dayika delal ji aliyê hezar welatparêz ve hat pêwazî kirin. Bi hezaran bi wê re çûn goristan. Li Kurdistanê gava cenazê wê di her bajarên Kurdistanê re derbas dibû bi hezaran dayika li hembera wê hurmet girtin. Bijî dayika delal digotin. Dayika delal, Îro 16. 12. 1998 a ye. Ew çalakiya dayika Xaticê li Ewrûpa dengekî gelek ba da. Serokê Îtalya wiha got; «Bese êdî ma dayik xwe neewtînin. Em mecbûr in pirsa Kurdî û pirsa serokê PKK e bi ekleka aitîxane çare ser bikin. Serokê PKK e mêvane me yî herî ezîze, ew ji vê seatê ûnda serbestê çi dika ye bike, bi dilê xwe û bi xwe kîngê xwastiyê yê jî welatê me here» Ew mesaja Dlema him em kêfxwe û him bêhêvî kirin. Lê ew rê jî nîanî serokê me dike. Min gelek hewl da ku serokê Kurda bibe mêvanê me, lê biryar ji jor da tê û hatiye. Yanî dibêje ji min ewqas. Belê ew tufana ku Amerîka û Roma re bi dû serok xistî hîng dawîya xwe nehatiye. Serok Öcalan wiha digotibû; «Qe hûn niha dibêjin Apo di qesra da û serfiraz û azad dijî, ez î di nav tengasiyeka pir mezin da me, ez î nikarî me di pencerê re mêzkim, an guçikekî perd hilnim, li derva mêzekim, li dor pa min bi dehan ajan û provaqator, polîsên tirk û yên CIA yên Alman digerine. Ji xwedê bitirsin, ewqas jî bes e lo ». Bi vê daxuyanîya Massimo D' alema, serok spasiya xwe ji wî mêrxwazî re kir. «Ez sipas dikim di serî de Serok wezîrê Îtalî, parlemnterê Îtalî Serokê belediya Îtalî û dostên me din, ji dil û can pîroz dikim. Her tim li kêleka min bûn û ez bi tenê

132

nehîtim». Hevalên delal; Îro mêvanekî serokî pir ezîz û giran biha dostê gelê Kurd hat cem serok û ew mêrxwaza ziyaret kir DANYEL MITTERAND bû. Wê Wiha got «Ez li ser navê komela Fransan ji bo mafê mirovan dixebite hatim serdana serokê Kurda birêz Abdullah Öcalan. Ez amede me ji bo te her karê ku di dest min re bê bikim». Em bi wan gotinên wê xanimê pir kêf xwe bûn. Em ji we re sipas dikin. Dayika delal, Îro 16. 12. 1998 a ye. Li seat 12:00 Amerîka bi Îngilterê ve biryareka hevbe girtin û bi bombeyên pir mezin êrîa ser Îraqê kirin. Bombe li ser gelê îraqê barand in. Bi rastî jî gava ku min li tv e dinêrî, wekî berfa bi kulî kulî dibarê bombe bi ser Îraqê da dibar in. Zarok der bi der direvin ji bo ku ji xwe di ciyekî ewle de veerin. Li gor nûçeyên ku tên hatanî niha 5 6 kesan jiyana xwe ji dest daye, bi sedan kes mirine, bi hezaran xanî û avahiyên gelê Îraqê yî faqir bi ser da hilveiyane. Lê wekî hûn jî dizanin di sala 1990 an da pêva di navbera Îraq û Netewa yekitî de er heye. Amerîka li hembera Îraqê di sala 1999 an da operesyoneka pir berfireh bi darxisti bû. Navê Operesyone jî Hirça çolê lê kiribûn. Îro jî ew operesyona ku dibê, navê we kirin Operesyona Rovî. Yanî ew tê we mane ku li deta Ereba çiqas heyvan hene, ewqas Operesyonek çe bibine. Operesyona gur, Operesyona Mik û kergû, opereyona êr, operesyona ker, operesyona kuçikan hemûyê hê di rezê dane. Hevala Zîlan û Sema û Dayika delal, Ez ji we re û ji xwendevanên me re bi kurtayî behsa erê di navbera Îraq û Netewayên Yek bûyî de bikim. 22. 02 1998 an da. Serokê Netewa Yekbûyî, çû serdan Saddam Hiseyin. Bi Sedam re hev dîtin pêkanî û di navbera hevda peyman îmze kirin. Ji bo ku Înspektorê Atom bombesiyê bi ekleka azad û serbixwe kar li Îraqê bixebitin lêkolîna pêk bînin. Tu astengî li hembera wan nayên kirin. Kîjan avahî dibin bila ma bibin, kîngê xwastin dikarin qontrol bikin. 30. 12 1998 an da. Ewlekarîya (güvenlik) konseye, ew peymana ku di navbera Sedam û Kofî Anan da bûyî pejirandin. 30. 06. 1998 an da. Balafirên Amerîka balafireka Îraqê bombe kir. Sebeb? Sebep hêsan e. Balafirên Îraqê astengiyê li balafirên me dikine, sistema radare kilit kirine. 30. 07. 1998 an da. Ew înspektorên nawnetawayî karê xwe li Îraqê qedandin û raporên xwe nivîsandin. Di raporên xwe fermî da wiha gotin; Em gehtin wê encamê ku li Îraqê çekên kimyavî tunen, rewa îraqê tekinikî û aborî jî nikare ku wan çekan bi kar bîne û tune jî.

133

03. 08. 1998 an da. Axaftineka tûj serokê UNICOM kir. Em bi vê ekle nikarin li Îraqê bixebitin. Dibê rejima îraqê bi ekleka vekirî, bi me re bibêje, ka li kederê çekên kimyavî û biyolojik hene. Bi ekeretî ji me re bibêjin. Em nikarin ku li Îraqê bi serbestî bixebit in. Eger rejima Îraqê wan daxwazên me nîne cî, emê Îraqê terkbikin. 05.08. 1998 an da. Li ser vê daxuyaniya Richerd Butler, rejima Îraqê têkiliyên xwe bi Înspektorê UNSCOM Û IAEA birin. rejima Îraqê wiha got, Richer Butler ajane CIA ye. Di dest me da ji bo wî delîlên mezin hene. Em wî naxwazin. Eger ku we xwastiyê heyeteka xwe ya din biînin. 10. 08. 1998 an da. Serokê FN dewletên yekbûyî Kofî Annan Nûnerekî din diîne cem Saddem ji bo li hev hatine. Ev nûnera neh roja li Baxdayê ma û bi Sadam re hev dîtin çêkirin û peyman îmze kirin. Sadam ji bo vê rewe îqna kir. 31. 10. 1998 an da. Rejima îraqê faist bi temamî têkiliyên xwe bi UNISCOM re dibire. 02. 11. 1998 an da. Amerîka bi Îngilterê ve li hev civîn ku erîeka hevpar li hembera rejima Îraqê pêk bînin. Wan digel hev biryar standin û wiha gotin; «Sadam ji merivatiy û aitiye fêm nake, em ê êrîa ser wî bikin û Sadam ji hole rakin». Hevala Zîlan û Sema; Ew dibêjin Sadam Faistê ji aitî ye fem nake. Nizanim ew her du faist û emperyalistana çiqas ji aitiyê fem dikine. Her halde bi milyona meriv min nekutin? Wan faistan nekut!. Her halde min li Latin Amerîka er bi sala nedomnad, îro dibêjin ew aitiya me bû ku me li vê herêmê er bi salan er ajot. Wê faistbûne li dijî me herr oj dikin. Lê serok Öcalan rûreî û bextreiyên giran dikin. 11. 11. 1998 an da. Dîsa îro Amerîka û Îngilterê daxwazên xwe ducar kirin. Eger Îraq wan daxwazên me nîne cîh, em dê êrîa ser Îraqê bikin. NY û IAEA hemû karker û karmendên xwe jî Îraqê bi derxistin. Ketiyên mezin berva rojhilat rê standin. 14. 11. 1998 an da. Gava ku FN û IAEA personalê xwe kiand. Îraqê zanî ku vê carê Amerîka û Îngilterê dîsa bi ser wan de boma bibarine. pave gav avêtin. Ew dîsa daweta ser axa xwe kirin. Em soz didin we, vê carê hûn dikarin bi serbestî bixebit in. Em teva karê we nabin. 23. 11. 1998 an da. Ku çiqas Sadam soz da bibû wan jî, hûn dikarin bi serbestî bixebitin, lê di bin re li riyan jî digerî ku wan asteng bikin. Balafirên wan ji hawa sahasiya xwe bi derxîne û êrîa ser wan bike. Lê careke teebûs kirin ku helîqoptera FN û NISCOM li erdê xînin.

134

Amerîka ew hîyar kirin, bi agir nelîzin!!. 25. 11. 1998 an da. Îraqê biryar girt dîsa karên înspektoran asten kirin. Karên wan dan sekinandine. Înspektor nekirin avahiyên fermî. 05. 12. 1998 an da. Ew dîsa bi ekleka nerm li hev hatin. Îraqê bi wan re gotin, gava ku hûn Wêneyên avahiyên me resmî bikînin, divê hûn ji me îzne bigirin. Dîsa teqele di nav wan da çê bû. 10. 12. 1998 an da. Înspektoran xwastin ku hemû avahiyên partiya Baas qontrol bikin li hûndirê avahiya lêkolîna bikin. Îraqê destûr neda vê xwastina wan. Her der jî Înspektoran re qedexe kirin. 15. 12. 1998 an da. efê Înspektora Richerd Buttler, hemû roporên xwe nivîsandî û girtî pêkeî Qonseya ewlekariy kirin. Êdî tu derfet neman ku em li Îraqê lêkolîn û karên xwe bikin. Her ciyên ku hevalên me diçin, ew me diopînin û astengiya li ber me dertêxînin. 16. 12. 1998 an da. Êdî êrî nayê sekinandine. Îro di seat 24.00 an da bi çekên mezin êrîa ser Îraqê kirin. Bexdad dan ber bomba. 17. 12. 1998 an da. er hê ji li Îraqê dijwartir dibe. 12 balafirên Amerîqî û Îngilîzî ji cem dostên xwe Roma re firiyan û Îraq bîstçar seata bombe kirin. Roma re dîsa ji qalikekî kete qalikekî. Ji eklekê kete ekleka ne mirovatî. Ji aliyê din de balafir ji Arabistana Sudî jî firyan û Îraq bombe kirin. 17. 12. 1998 an seat di 18,30 dîsa bomabeyên mezin bi ser Baxdadê da barandin. Di vê êrî e da nêzika 200 bombe hat avêtine. 13. 01. 1993 an Balafirên Amerîka û Îngilterê bombe kirin. Hemû awahiyên eskerî û sanayî û heta nexwaxanê û dibistan her der hat bombe kirin. 17. 01. 1993 an da. Ketiya Ameriqa bi navê ORLOG nêzikî 20 û 30 robotên missiler andin Îraqê. Fabrîqa ku çekên kimyavî bi dertêxine bi erdê re kir yek. Bi wan bombana çar kesên sivîl mirin, bi qasî 40 kesî jî birîndar bûn. 18. 01. 1993 an da. Dora dina rojê dîsa bi balafiran Baxdad dan ber bomba. Bîst kesan di wan êrîan de jiyana xwe ji dest dan. Ewqasa jî birîndar bûn. 23. 05. 1993 an da.

135

Du ketiyên Amerîkayê mezin bomba andin ser Îraqê, bi vê êrîê xwastin ku avahiyên polisên sivîl û ajanên Basse xirab bikin. 03. 09. 1996 an da. Hêzên Sadam Baûra Kurdistan dagir kir. Bi sedan kes birîndar bû. Amerîka bomba bi navê KRYSS missiler and ser Baxdayê. 18. 12. 1998 an da. Hêzên Amerîkî îro dîsa bi dehan û bîstan bi ser Baxdadê da bombe barand in. Wan rojana serê wî di teqeleka mezin daye ji bo Monicka Lewskî. Wî xwast ku bi vê bombe kirine xwe reyagehtiya cîhane û reyagehtiya Amerîka bixapîne û rojeve biguher e. Zatê gava ku serê wan dikeve teqelê, êrîa ser dewletên misliman dikin. Dayika delal, îro 19. 12 1998 a ye. Ji roja ku quruna azadî û serxwebûne di kezeba dijmin de hatiye xarê pêva. Dewleta Roma re bi dizî û ekerê tê ji ber karxana, ji ber zanîngeha, ji ber mal, keç û lawên me direvîne û dibe dikuje. Dê û bavên wan bi rojanê ku li wan digerine lê nabînin. Lê, dûre cenazê wî/wê an kêleka rê, an di korteka îsis an li kêleka behrekê ew mirî tên dîtin. Ew bûyarên wiha hetanî roja ma îro bi seda û dusedan û bi hezaran bûn û hê jî dibin. Ez ji te re qala wan dayikana bikim. Îro 188 heftene ku dayik her roja roja emiyê tên ber avahiya Galatasaray lisesî yê di destê wan de sûretên law û keçên wan, dewleta Romê re ermezar dikin. Dewletê biryar girt ji wî hefteyî ûnda qedexeye ku dayik bên ber avahiya Galatasaray lisesîyê ji bo ermezar kirine. Lê wî heftî jî dayika hatin ber Galatasaray Lisesîyê Kûlilkên kesk û sor û zer dan polîsa. Lê Roma re ji mirovatiyê fem nake, wan li dewsa gulên kesk û sor û zer copên xwe dane wan. Polîsên faist êrîa ser dayika kir, bi ekleka pir hovane li wan da, hemû bi erdê re ka kirin û birin li erbê xwe bi zorê sîwar kirin, du rojan li ser wan îkence kirin. Wan bi polîsan re wiha got; « Vê jî bîrnekin, hûn me bikujin jî, bi darda bikin jî, em ê heftê tê jî bên, hetanî ku em wenda yê xwe nebînin, em ji pîsta we nabin. Destê me li pista we ye». Ez îro dixwazim ji we re qala du û an sê dayikên emiyê bikim û bidim bidim nasandin e. EMÎNE OCAK Ez Emînê Ocak. Ez diya Hesen Ocak im. Hesenê min polisên dewleta Faist di 21.03. 1995 an da girtin bin çava, di 26 03. 1995 an de li daristana Beykozê cenazê wî hat dîtine. Ez qetilê lawê xwe dixwazime. Ez ê pîr im. salên min nêzika 75 an e. Va cara eaye ku ez tê me girtine û min dibine qerekol bi rojan li min didine. Hatanî xwîn di laî min de dimeye li min

136

didin. Min bi wan re got: ez a bêm û pitgiriya dayikên din bikim. Ma tu ika we ji wê tune be! Min ewlede bedenê xwe ji we re kir qurban. Hetanî xwîn di laê min da dime eza bêm we ermezar bikim. ZÛBEYDÊ TEPÊ Ez dayika Ferhat Tepê me. Di 28 tîrmeh sala 1993 an de gava ku lawê min ji mal derket, ji aliyê polîsên faist ve dest û pê bi têlan hatin girêdane û revandin. 9 tebaxe 1993 an cenazê wî li kêleka Gola Hazarê hat dîtine. Ez naxwazim ma tu xort û keçên me din di bin çavanda wenda bibin. Ez lawê xwe dixwazim. Ez her heftê roja emiyê, bi zanayî têm vê derê, yên ku lawê min birî û hevkarên wan protosto dikim. Bi sedan dayikên wihayê dilewatî hane. Bi deh hezaran dayikên Gerîlayê ku ehîd ketine hene. Ez êên di dilî wan de, di dilê xwe de dizanim. Ew bi destê faistan hat qetil kirine. EZ DIYA METIN GOKTEPÊ FADIMÊ GÖKTEP e me. Lawê min ji aliyê faistan ve hat kutine. Metinê min sibê qemera xwe kir dest xwe çû ser karê xwe. Bi êvare xebera wî ya mirniye hat. Polîsên Polîsê tirk dibêjin ; Lawê te Metin ji ser kursiyeke de gerbûye û pit re miriye. Elbet ew derewa dikine. Kurê min bi îkenca kutin. Lê diya wî wekî qehremanekî kete pê dewletê û destê xwe kir qirika wan û dewlet pit re mecbûr ma û kutina wî li xwe nan. Metîn Goktepê Rojnamevan bû. îro 19. 12. 1998 a ye. Îro dest pêka rojiyê. Îro alema Îslam radibe savura xwe. Lê ne di jiyaneka normal de. Di bin bombe emperyalistan da. Dayik zarokên xwe ji ber bombe faistan di bine kozikanda(siinak) vediêrin. Îro sê roj in Baxdat, Basra, Kerkûk tê bomba kirin. Hetanî roja îro înglîza û Amerîkana 300- 350 bomba barandin. Hemû bombe mezin SCUT bûn. Xeynî ji bombeyên dine biçûk. Hevala Zîlan û Sema; Îro bajarê BONN e ji me Kurdan re bû war û mesken. Ji her derên Ewrûpa Kurd bezin hatin Bonn e. Ji bo serokê xwe, ji bo partiya xwe û pitgirî yê bidin serokê xwe. Hevalên te, bi hezaran sûretê serokê ku bi salane li Almanya hatî qedexe kirine dest wan dabû. Bi çoeka mezin dihatin me e.

137

Dîsa mêvan û dostên me giran biha û hêja hebûn. Di jorî sed hezarî re welat parêz li Bonê ciyabûn. Dengê wan digehtê serokê xwe yî li Îmraliye dîl hatî girtine. Ew bi vî dengî dilxwe dibû, wî digot; «Ez ê laîqa we bibim» Mevan jî bersiva serokê xwe didin, dibêjin; « em jî laîqa wî dibin ». Îro bîst çar parti û ehsiyetên Kurde qedir bilind, li paytexta Belçîqa li hev civîyan. Ji bo Kongira netewî. Ew cara yekeme ku ewqas Kurd û ahsiyetên Kurd tên cem hev. Heta duh Kurd nedihatin ba hev û silav nedidan hev du. Lê îro rew bi temamî hatiye guherandin. îro 21. 12. 1998 a ye. Taylan Özgür Kahraman jiyana xwe ji dest da. Hevalên delal êdî ji her malekê ne ehîdekî xwe hey, du ehîd, sê ehid hene. Di 21 qanunê 1998 an da Xortekî bi navê Taylan Özgür Kahraman jîyana xwe ji dest da. Biryê wî Tayland jî di 14 îlone 1998 an li çiya yê Kato ehîd ketibû. Du xortên ku tu qemiê nabî li bejn û bala wan binêrî, ehîd ketibûn. Bejna herdu jî wek darê rihanê bûn. Diya wan jî di nav refên gerîla daye. Çek li milê wê, ji çiyakî xwe davêje çiyakî din î Kurdîstanê. engê xanim. Temene wê bi qasî 37- 38 salayê, lê gava ku tu sûretê we binêrî salên wê li dora 50 û 55 tên xuya kirin. Porê serê wê sipî bûye, bûyê berfa li ser çiyayê Keto. Lê di çavê wê de hêviya azadi û serxwebûne heye. Gava ku xebera lavên xwe ku ehîd dikevin dibihîze wiha dibêje; «Elbet ez dayik im, min ew anin xwedê dane, ji dilê min du dezî qetin. Lê min ew diyarî welatê xwe kirin» Bavê wan Comerd jî tanbûr kiriye dest xwe bajar bi bajar, welat bi welat digerê. Stranên li ser egit û mêrxazên, bi teybetî jî stranên dilewatê, li erê Dêrsimê hatî stirandine tîne zimen. Em destê we dayikê maç dikin. îro 22. 12. 1998 a ye. Di hemû avahiyên HADEP e da îro pênc rojin dayikên Kurd ketine gireva birçî bûne. Îro dawî li greva birçî bûne anîn. Lê polîsê faist ew bi tenê nedihîtin. Her roj êrîa ser wan dikir. Serokê Öcalan jî daxuyaniyek da çepêmeniya cîhane. «Ez bi teybetî ji serok wezîrê Îtalî birêz MASSIMO D' ALLAMA re spasiyên xwe dikim. Çi di destê wî re hat, ev alîkariya ji bo me kir, tu alîkarî û tu tit ji min nehêviand(esirgemedî). Lê gura êrîa ser wî jî dikirin, dest û piyê wî girêdan. Ew ji hukmeta Rus û ji ya Yunanan ji xas/çêtir derket. Bi îrada xwe hereket kir. Wezîrê karê derva LANBERTO DÎNÎ jî, li hembera min politiqa ku laîqa xwe meand. Ez ji hemû dost û hevalên me biyanî û di serî da gelê me yî ku hetanî Romayê hatî di bin vê sermaya giranda, bi roja mayî sipas dikim. Deng û pitgirî ji hemû derên cî hane derket, ba û xerab. Deng ji her du partiyên Baûr derneket. Ma ew di xatirê wan da bimîn e».

138

îro 23.12. 1998 a ye. Belê hîdên delal; Me îro zehmet keeka Kurda ku bi salan qîr û bara Kurda kiandî rêwiya aliyê we kir. Wê delalê wiha got; « Ji ku Apê Musê miriye ez tu rojan rehet ranazam, wî xwe tim da bû ber balgiyê min. Ez niha herim ba mêrê xwe.» Halê Enter jina Apê Musa. Hevala Zîlan û dayika delal; Dinya yê guhên xwe kirine ti kes guh nade qîrin û hawara me. Malên me tenê ewitandi. Xwîna keç û xortên me mîna avê diheriq, gundên me tên ewitandin. Di zindanên Romê re da gotê xortên me genî dibe. Dinya guh dide ser Kosovayê, lê ne Kurda. Amerîkî û Ewrûpî li Kurdên wekî Kek Mesût û Mam Celal digerine, wextê ku gotin; rabin radibin, rûnin rûdinin, bi PKK re er bikin, hûn emir bikin begên me! Roma Re, Îsraîl û DYA lingê xwe kirine yek, êrîên hovane dibine ser birêz wezîr Massimo Dellema "We hembeza xwe ji serokê PKK e re vekiriye, em naxwazin ku serokê PKK e li Roma yê bi cî bibe. Ji bo wê dostê me tirk li me dixeyidine". Elbet ew sîteman ne bi vekirine lê meriv ba hîss dike. Îro dîsa xortekî Kurd xwe li bajarê Almanya ewitand ji bo dilsoziya serokê xwe. îro 24. 12. 1998 a ye. Îro alema xiristiyan cejna xwe pîroza olî pîroz dike. Serokê hêja li Roma li kêleka Watikxanê. Dengê ayin û beytan her derên Roma rapêçandiye. Serokê hêja di navbera çar dîwaran de dest û pê lê hatine girêdane. Eger ku dera derva bikevê, gurên har, kuçikên birçî, hirçên hovê wî bi parçe parçe bikine. Romê re wekî gurekî dev bi xwîn, xwe di kendalên Romayê de veartiyê li benda nêçira serok in. Amerîka qatil û Ewrûpaya durûyî naxwazine ma serok li dewleteka Ewrûpayî bimîne. Dewleta Romê re hinek dewlet a pera dide, hineka dixapîne, yên mîna Rusayê ku muhtaca qurian bûyî, tawizên pir mezin ji Amerika girtine ji bo girtina Serok. Nizanim çi bibe?!!. Rew berva xirab bûne diçe. Serok bi xwe jî dibe, ji bo min tufane Hz Nuh rabûyê ser piya. Nizanim çima bextê me wiha re e! Feleke hemû derd û kulên xwe dane me, me bi diyar û diyara digerîne. Ew gotineka Kurda heye;« Xwedê derd kul dane heyvanên dinya yê, wan qebul nekirine, gotine wan derd û kulan bi Kurda din». Raste jî. Îro li bajarê Wanê keçeka Kurda bi navê Hemdiyê Qaplan (Bermal) xwe li ber avahiya qereqol teqand. Li aynî rojê Muhitin iik li Dîlokê agir bi bedena xwe xist, ji bo dilsoziya serokê xwe yî hêja. Dewletên Emperyalist û hevkarên wan dixwazine, serî ji laê veqetînin. Laekî bêserî, laekî mirî rih tê da nemayî. Laekî wekî xaînên me. Laekî wekî Celal û Mesût bidin Kurda. Lê birêz Apo wan daxwaz û xwastinên wan qabul nake.

139

Hemdiyê Qaplan( Bermal) û Muhitin iik, Îro 25. 12. 1998 a ye. Serokê hêja li li paytexta Îtalîya yê. Îro ji der û dorên cîhana Xiristiyan serokên wan ê olî û rûhanî tên serokê xwe Pappa ziyaret dikin. Dînî ayinên xwe guhdar dikin. Lê ziyaretvanên serokê birêz Apo jî ji yê Pappa ne kêmtir in. Îro mêvana serokê birêz Xanim Danyel Miteran de. Îev Pappa John Poul axaftina xwe dînî/olî kir. Bi Kurdî silav ji Kurdan ra jî and. «Ser sala gelê Kurd pîroz be!» Ew peyva ku ji navbera levên wî derketî li alema Xiristiyan alaniyeka pir mezin da. Gotin Papa jî ciyê xwe li kêleka Apo girtiye û pitgiriya Kurdan dike. Dawiya axaftina xwe jî wiha got; « Xwedê gelê Kurd biparêz e.» Em jî wî mêrxazî û cejna wî pîroz dikin. Hemdiyê Qaplan( Bermal) û Muhitin iik, îro 29. 12. 1998 a ye. Heval, dostên me ji ya berê pirtir pitgiriya me dikin. Îro li Yunanistane bi qasî 50 hezar îmzê hat berhev kirine, ji wan 210 kes parlementerê Yunanî bûn. Ew îmzana birin pêkeî berpirsiyarê Balyozxana Îtalî kirin. Hemû dêrên(kilîsê) Yunana jî ji bo serok, çangê xwe yî dînî lêdan. Hemdiyê Qaplan( Bermal) û Muhitin iik, Îro 31. 12. 1998 a ye. Îro dawiya sala 1998 an e. Sibê ser sala nûh yê. Sala 1998 an ji aliyê gerîla ve salake bi serkeftin bû. Lê dijmin jî vala nesekinî 365 roja li me zulm kir û xwîna me rijand. Em tazî, birçî cîhtin. Qîrê qîr û hawara me cîhane nebihist. Me dîsa serê xwe yî daye bin çengî xwe, li ben da salaka din bin. Ew gotinek heye dibêjin; «Dawiya tariyê ronahiyê, lê ew ronahiya hîng ji me dûr e». Cîhan niha bi rewa Kosova yê re mijûl dibe û bûye. 30 milyon Kurd avêtiye bine bîrê. Gelê Kurd ji Tirkan, Ereb û Farisan re kirin yem. Hevala Zîlan û Sema; Dostê gelê Kurd birêz Massimo D'alema, bi wezîrên Îtalî ve çepemeniyek bi darxist. «Min dixwast ku ji bo Kurda gavek bavej im, lê Ewrûpa ez bi tenê cihtim. Min dixwast ku rewa Kurda jî ba bibe. Serokê Kurda îro li ba me û mêvane me yî herî mezin û q edir bilinde. Ez ser sala milletê Kurd pîroz dikim». Em jî ya dostên wekî te û cejna milletê Îtalî pîroz dikin, ji we re serkeftin dixwazin. Elbetê wan ji bîrnabin. Wan titanê di nava dîrokê de ciyên ba bigirin Ser sala wê pîroz be! Sala 1999 ji gel Kurd re bibe sala azadî û serxwebûne.

140

Information

140 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

761761