Read SUSTAINABLE text version

TIP TH & VIC TO RA LI TC

PHN 6

6.1 QUNG CÁO VÀ PHÁT TRIN SN PHM

Nhu cu th trng Các loi hiu bit khác nhau ca khách du lch Qung cáo ti khách du lch

6.2 QUNG CÁO KHU BO TN BIN CA BAN

Bài tp: To thng hiu cho khu bo tn bin ca bn

6.3 CHNG TRÌNH CHNG CH XANH

Sáng kin tình nguyn Chng trình chng ch STSC: cp chng ch cho ngi cp chng ch Các chng trình cp chng ch Châu Phi

6.4 TO RA VÀ S DNG LI TC

To li tc t du lch C ch to thu nhp Mt s quan tâm khi thu li tc Các im in cu

Li cm n!

Phn ln các ni dung sau c trích on và iu chnh t: Christ, Costas, Oliver Hillel, Seleni Matus, and Jamie Sweeting. 2003. Tourism and Biodiversity, Mapping Tourism's Global Footprint. Conservation International and UNEP, Washington, DC, USA, Drumm, Andy, Alan Moore, Andrew Sales, Carol Patterson, and John E. Terborgh. 2004. Ecosystem Development - A Manual for Conservation Planners and Managers. Volume II: The Business of Ecotourism Development and Management. The Nature Conservancy, Arlington, Virginia, USA. Drumm, Andy and Alan Moore. 2005. An Introduction to Ecosystem Planning, Second Edition. The Nature Conservancy, Arlington, Virginia, USA. Gutierrez, Eileen, Kristin Lamoureux, Seleni Matus, and Kaddu Sebunya. 2005. Linking Communities, Tourism, & Conservation: A Tourism Assessment Process - Tools and Worksheets. Conservation International and the George Washington University, Jimenez, Sandra. November 2003. Study of the Commercialization Chain and Market Opportunities for Eco and Sustainable Tourism. ProArca. IUCN 2004. Managing Marine Protected Areas: A Toolkit for the Western Indian Ocean. IUCN Eastern African Regional Programme, Nairobi, Kenya. 172p. Rainforest Alliance, www.rainforest-alliance.org, 2006. Tour Operators' Initiative, www.toinitiative.org, 2006. UNEP Tourism Program (United Nations Environmental Program Production & Consumption Branch), www.uneptie.org/pc/tourism/. 2006. Vanasselt, Wendy. 2001. Ecotourism and Conservation: Are They Compatible? World Resources 2000-2001. World Tourism Organization, 2004. Public Private Partnerships for Sustainability Certification of Tourism Activities - Regional Conference for Europe - Final Report. Czech Republic, 17-20 October 2004.

2

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

TNG QUAN

Tip th là quá trình xác nh nhng gì làm cho Khu bo tn bin (KBTB) ca bn tr nên thu hút, và ri truyn t n du khách quan tâm. Sau ó nhng li tc t du khách c s dng tài tr cho các hot ng bo tn và qun lý KBTB. Du lch bn vng ch có th thành công nu nh nhiu du khách bit KBTB và chn nó tham quan. Rõ ràng mt nhân t thu hút du khách là phát trin sn phm và phát trin chng trình tip th. Mt ngi qun lý KBTB nên hiu nhng nhân t nào ca khu bo tn s thu hút du khách, và làm th nào cho du khách và ngi t chc tour quan tâm n. làm c iu này, bn phi bit khách du lch là nhng thành phn nào, h mun gì, làm th nào tip cn h. Mt chng trình "thng hiu" có th giúp ngi qun lý KBTB nhn din c khía cnh c áo và gây n tng ca KBTB qung cáo. Chng trình cp chng nhn bn vng là mt loi hot ng t nguyn trong ó các ngành kinh doanh, ngi t chc chuyn i, khu bo tn vv... tham gia mt mng li ó ánh giá các thành viên trên tiêu chí bn vng. Nhng thành viên a ra nhng tiêu chí ã c chng nhn và có th qung bá n ngi tiêu dùng. Tham gia mng li có th là mt cách hu hiu cho mt KBTB hoc ngi t chc du lch a phng tip th n nhng du khách quan tâm khía cnh bn vng. Chng trình cp chng nhn và các mng li cng cung cp nhng li khuyên, hun luyn và tr giúp các vic làm bn vng. Cui cùng, li tc t khách du lch s tr giúp cho KBTB tài tr thc hin các công vic bo tn, không có phn nh nào bù vào vic qun lý du lch. Vic kho sát ln u là cn thit xem nhng khon nào du khách sn lòng tr, và lp nhng k hoch v vic s dng nhng ngun thu này. Ngun thu có th thu c t phí vào cng, phí s dng (ví d nh ln vv...), khai thác, và các loi máy móc khác.

MC TIÊU HUN LUYN

Nghiên cu làm th nào nhn bit và kt hp nhng yu t c áo ca KBTB ca bn nh là mt sn phm du lch Nghiên cu qung bá nh th nào có th ci thin nhng cht lng c áo ca mi KBTB Nghiên cu nhng mi quan tâm khác nhau và nhng nét c trng ca tng loi khách du lch khác nhau Phát trin chng trình thng hiu/qung bá cho khu vc ca bn Hc v chng trình Chng Nhn Xanh

3

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Tho lun nhng la chn u vào ­ u ra khác nhau và nhng iu nào có th tin hành vi u vào Phát trin u tiên thu l phí và k hoch s dng li tc cho khu KBTB

4

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

K HOCH HUN LUYN

6.1 PHÁT TRIN SN PHM VÀ QUNG BÁ Nhu cu th trng

Nhu cu th trng c iu tit bi s thích ca ngi tiêu dùng ­ c th là khách du lch. Vai trò Nhóm lp k hoch du lch bn vng là xác nh nhng du khách là ai và vì sao h mun tham quan im du lch ca bn, iu này giúp tìm ra nhng sn phm du lch mi hoc ci thin thêm. Trong giai an ca quá trình này, iu quan trng là phân tích nhng th trng hin ti và tim nng và kích c ca chúng. Vic hiu bit nhu cu th trng s giúp nhóm lp k hoch nhn din c bt k mi quan tâm chính yu nào liên quan n s phát trin sn phm, thit k vt dng, k hoch v vic s dng ca du khách, và qung bá. Nhng hot ng phát trin du lch ban u thng nm vic nhn bit nhng nét c trng và ngi ta xem chúng nh mi quan tâm và c gng tip th chúng. Tuy nhiên, nhng nét c trng ó có th hoc không th thu hút lng khách tim nng. Nhóm lp k hoch cn có cái nhìn mc tiêu v tim nng th trng ca im n bng cách da trên vic phát trin sn phm nhm vào mi quan tâm ca du khách. Sn phm du lch bao gm các thành phn hu hình và vô hình nh: · Ngun li và s thu hút · Trang thit b và c s h tng · Dch v · Hot ng · Hình nh và giá tr i theo

Thc hin nghiên cu nhu cu th trng

Nhóm lp k hoch nên bt u phân tích nhu cu th trng vi các tài liu thông tin sn có. Ni u tiên quan sát là liên bang, ht/tnh, hoc vn phòng du lch khu vc cho vic c lng lng khách ni a và khách quc t. Các c tính này rt hu dng cho các nghiên cu s b v xu hng ca du khách. Khách du lch n vùng ca bn nhìn chung ang tng lên hay gim xung? Mt câu hi ch cht là: Bao nhiêu du khách hin nay tham quan khu vc ca bn và vùng lân cn? Nhóm lp k hoch có th mun xây dng trong bn d tính bao gm tt c các ngun hin có ca các s liu liên quan n du lch ti a phng ó. Nhng ngun d liu này thng cung cp mt cách hu ích và kinh t phát trin s hiu bit v th trng hin ti. Sau khi thc hin vic c lng ban u, s rt thú v khi tìm ra nhng cách thc ci thin các c lng và tin hành các công vic sau này.

5

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

xut nhng im khi bt u cho vic c lng du khách bao gm: · Khách sn, nhà ngh, ni cm tri và vi ngi a phng · Ghi nhn s kin phc v · Phc v thu hút ti a phng · Ni n ngh và các l phí thng mi khác · D liu v giao thông ng b · a phng gn y và dch v công viên quc gia · Phng tin vn chuyn hành khách công cng t máy bay, xe la, xe buýt hoc phà · H s th trng khách du lch c cung cp bi vn phòng du lch a phng/tnh · Nghiên cu th trng do các cng ng a phng, các trng i hc, các nhà t vn, hip hi khách du lch vv... · ng ký ngi t chc chuyn du lch a phng và nhng chuyn kho sát khách hàng · S ng ký khách và din gii ti các trung tâm du lch a phng và im du lch Nhóm lp k hoch s cn quyt nh mi quan h gia d liu sn có và nhng gì ghi nhn c t thc t. Không phi bt c du khách nào cng trong khách sn, rt nhiu h s cho thy rt nhiu du khách không trong khách sn. Ví d: gi s có 100 phòng ã c bán qua êm trong khu vc ó, t tháng 6 cho n tháng 8. Mt iu chc chn xy ra là, mt na du khách qua êm ti khu vc ó s trong khách sn trong nhng tháng mùa hè ó, nhng na còn li s chung vi gia ình và bn bè. Vì th chúng ta cn c tính rng xp x 200 nhóm du khách s qua êm ti ây t tháng 6 n tháng 8. Nu trng hp khu du lch là mi, không có bt c hot ng du lch nào trc ây, nhóm ánh giá có th tìm các thông tin v th trng và du khách t nhng khu du lch tng t.

c lng kích c th trng

S dng các thông tin ã c thu thp t trc các chuyn i ca du khách, h s và s di chuyn ca h, suy ngh v dòng du khách trong khu vc và c gng c lng s tham quan ca h trên c s các chuyên mc di ây: · "i ngang qua": Ch i ngang qua i ti mt ni khác; thng thì h không mun hoc dng li không lâu. Có th ch qua êm mt cách i khái. · Thm ving: Thm ving bn bè hoc ngi thân. · Chuyn i: Trong chuyn i, h không la chn im n nào c; du lch vi mt chuyn i rt linh hot, ví d "khám phá mt ng b bin nào ó". Nhng khách du lch kiu này thng chuyn ni này sang ni khác rt nhanh, và có th 3 hoc nhiu a im trong cùng mt ni, mi ni 1-3 êm.

6

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

·

im n: Trong chuyn i, h cân nhc la chn im n t trc. Khách du lch kiu này thng la chn k, và có th s dng ngi hng dn và các qung cáo khác lp k hoch cho chuyn i.

Luôn ngh v kích c ca th trng du lch y tim nng thông qua con s im n, trang thit b và các dch v, nhng iu này có th c phát trin ti im n. Kích c ca th trng thng ph thuc vào dòng du khách trong hoc gn im n. Nu nh im n gn vi các "im s cp khác" nh Vn quc gia hoc là mt im c thit lp cho du lch thì th trng tr nên ln hn. Hoc nu nó gn vi mt khu ô th ln hay h thng ng cao tc tip giáp gia hai khu vc, thì tim nng th trng cng s ln hn. Thnh thong, l hi hoc s thu hút khác có th s dng nh là mt thi nam châm cho vic phát trin du lch, thm chí không có dòng chy du lch t nhiên nào gn vi cng ng.

Hiu bit các kiu khách du lch khác nhau Tài liu 6.1 ­ C hi ngách cho du khách

Nhm thu hút du khách, c bit là thu hút khách quay tr li và truyn khu ti bn bè và gia ình ca h, cn hiu rõ kiu du khách nào s c quan tâm và KBTB phc v h cái gì. Xem xét: · Ai là ngi quan tâm vào s hp dn KBTB ca bn và s thu hút nào khác trong a phng? · Tìm xem cái nào thu hút h nht? · H sn sàng tr bn bao nhiêu? · S la chn nào làm h thích thú nht v thc n, ni v.v...? Ngành du lch ph thuc vào s hài lòng ca du khách khi n thm mt a im nào ó. ng c thúc y này ch yu c iu khin bi nhng mong mun cá nhân và các nhu cu cn thit ca h. Tuy nhiên, du khách thng là không tng ng vi nhau; có nhiu kiu du khách rt khác nhau, h có th quan tâm n nhng hot ng khác nhau và vì th h có nhng nhu cu và mong mun khác nhau liên quan n vic hình thành nhóm, hng dn, ni và thc phm v.v.... Ví d: · · Du khách sinh thái ­ h tìm hiu hc hi t nhiên, ví d nh chuyn du lch th gii hoang dã, xem chim, ln v.v.. Thng h i theo nhóm nh, không i theo nhóm ln bi vì h e s làm náo lon th gii t nhiên. Du khách thích vùng hoang vu ­ h tìm kim mt ni vng v, tnh mch v v... ví d nh i thuyn, cm tri. Thng thích i ra khi khu vc ã c ch dn, ánh giá các khu vc cha c khám phá, không có bàn chân con ngi, thng i mt nhóm rt nh hoc ch mt mình. Du khách mo him ­ h tìm các hot ng thiên v c bp, ví d nh chèo bè vt thác, ln, lt sóng, lt ván... rt ph bin.

7

·

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

·

Du khách "Nng & Cát" ­ tìm kim s thoi mái, th giãn trên bãi bin. Có th h quan tâm vào "Du lch sinh thái nng", nh chuyn i xem th gii hoang dã p mt. Thông thng, h rt hoà ng, không h tách ra khi nhóm ln.

S phân chia này trùng mt phn vi tui ca du khách, nhng ngi ln có v thích thú vi giáo dc và thng ngon vic quan sát th gii t nhiên, ít quan tâm n các hot ng th thao. (D nhiên, có nhng ngoi l ngc vi xu th này) Các Tour n KBTB có th thu hút nhiu nhóm khác nhau. Ví d, các Tour quan sát "i sng ng vt hoang dã" thng thu hút c s kt hp ca nhóm du khách "nng & cát" và du khách sinh thái. Du khách "nng & cát" có th ch mun xem mt s loài c bit nào ó, h có ít ham mun, và h s c tha mãn vi nhng chuyn thm ngn cùng vi nhng thông tin hng dn. Trong khi ó, du khách sinh thái thích i theo mt nhóm nh hn, cn nhiu thông tin sâu hn, và có th xem tt c các loài ít c bit n hn: Nhng mong mun ca du khách trong các th trng mc tiêu khác nhau Ngi tham quan th gii hoang Ngi quan tâm n th gii t dã ph thông nhiên · Ch i trong ngày, nh mt · B ra nhiu thi gian, không phn ca chuyn du lch, cn vi vã trong nhng khu hoc ch tìm kim nim vui vc không có s hin din ca con ngi. · trong nhng khách sn và khu ngh dng tin nghi. · Chp nhn nhng trang thit b n gin, không tin nghi, · Mun "chm trán ngm" nhng khu vc ho lánh ng vt hoang dã không có nhiu "ngt ngào" và không · Bit thng thc toàn b h thun tin sinh thái và ít chm, hay quan sát các loài hn . · Quan tâm vào giáo dc và làm sáng t. · Các nhà khoa hc bán thi gian

8

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Nhng ngi n vi khu vc ca bn, h là ai?

Nhm xác nh th trng du lch trong tng lai, nhóm lp k hach cn hiu nhng dòng chy khác nhau ca du khách s n vi khu vc ca bn. iu này có th tip cn nh mt "cuc kim kê" khác, tng t vi S thu hút và Kim kê c s h tng c thc hin trong các mô hình trc. Trong trng hp này, nó là s kim kê nhu cu th trng và mi quan tâm ca du khách. (Xem tài liu 9.2, phía di.) Nghiên cu th cp không thông tin v tim nng th trng hoc nu không có sn d liu th cp, nhóm lp k hach có th chn la gii pháp là thc hin cuc Kho sát du khách. Các cuc kho sát có th thc hin ti nhng ca ngõ chin lc nh cng hàng không, cng vào công viên và các khu vc công cng. Kt qu các cuc kho sát không ch cung cp nhóm lp k hoch nhng hiu bit v con ngi và tâm lý ca th trng du lch, mà còn c v s thích, các hat ng ã c la chn và nhng ý kin chung liên quan n các khía cnh ca khu du lch nh là bnh vin, an toàn, phng tin vn chuyn và các iu thu hút. Nhng câu hi cn hi bao gm: H s con ngi: Khong dao ng tui tác, gii, ngi gc nc nào, và quc tch ca du khách? Ai sn sàng i n các im du lch? Bao nhiêu du khách ngai quc và bao nhiêu khách du lch? Mc ích ca chuyn i: Du khách n làm vic hay i ngh dng? H có thm ving bn bè hay gia ình không? H có n cho mc ích giáo dc hay tình nguyn không? Vì sao h chú tâm n khu vc này? ng c thc y du lch: Nhng nhu cu tâm lý, th cht, xúc cm và ngh nghip mà du khách ang tìm kim tha lp trong chuyn i này là gì? a im nào mà h s ghé thm trong thi gian h li? Tri nghim và Tìm kim s hiu bit: H có quan tâm n nhng hiu bit sâu v th gii hoang dã, vn hóa a phng và lch s a phng không? Nhng s hp dn kéo h n tích ly kinh nghim là gì? H lp k hach làm gì trong chuyn i? Các dch v ã c mua: Các tour và gói du lch nào mà h ang mua? T ai? H t vé quc t hay a phng? Nhng dch v khác h s dng là gì? H có tha mãn vi các dch v mà h ang s dng? Ai có li tc nhiu nht t các li tc ca nhng dch v c s dng này? Thông thng h tr bao nhiêu? Bao nhiêu du khách ang trong vùng trung tâm so vi nhng ngi ch ghé qua? Thói quen du lch: Kích thc các nhóm du khách? Nhng du khách này trc ây ã tng n ni này cha? H chi tr bao nhiu tin ti im n? Phng pháp thông tin/t ch mà h s dng là gì? H s dng loi phng tin nào n khu du lch? Có bao nhiêu chuyn? Bao nhiêu ngi n khu du lch? Nhng tha mãn chung: Khu du lch áp ng c nhu cu ca du khách không? H có t c nhng tri nghim và hiu bit mà h mun tìm không? Có các kiu phân

9

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

phi theo cách h mong mun không? Các dch v có áp ng c nhu cu và mong i ca h không? Khong cách tim tàng và c hi tha mãn nhu cu và mong mun ca du khách là gì?

Tài liu 6.2 ­ Du khách & Kim kê nhu cu th trng Tài liu 6.3 ­ Bài mu v kho sát du khách Tài liu 6.4 - Kho sát du khách ti Palawan

Bài tp: Khách du lch hin nay là ai? Mi ngi trong mt nhóm mô t tóm tc n tng ca h v mt du khách in hình, du khách này hin ang tham quan mt khu vc trong vùng ca h và nh hng áng nh nht ca h vi du lch. Kiu khách du lch thông thng nht là ai? Khách du lch c sc nht mà bn thy trong khu vc ca bn là ai? Ai là khách du lch ni ting nht? t hi nht? Bn có bit h n t âu không, vì sao h n, h mun xem cái gì, Cái gì h có kh nng chi tr? Bn có ngh cm giác ca bn là úng ? Làm th nào bn kim tra?

Hiu bit du khách quc t

Hu ht khách ti Mesoamerica là du khách quc t (ví d, t cùng mt quc gia nh thu hút khách du lch). Tuy nhiên, Trung và Nam M là nhng im n ph bin vi hành khách quc t, nhiu ngi trong s h có kh nng chi tr nhiu hn cho nhng chuyn du lch ca h so vi nhng ngi M latinh. Trong nghiên cu ca ProArca v th trng du lch sinh thái ti Trung M, nhng quc gia ng u nh mc tiêu thích hp c bit (cho qung cáo), là c, M, Canada, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, Anh, cng nh bn quc gia Trung m có th phc v du khách n t nhng nc láng ging Honduras, Costa Rica, Guatemala và Panama. Du lch t các quc gia ông Á cng ã tng lên, c bit là t Nht Bn. 1. Hip chng quc Hoa K Th trng du lch ca Hoa K có l là th trng quan trng nht tip cn. Hành khách n t M chi tr nhiu hn nhng khách du lch quc t n t nc khác (WTO, Tourism Highlights, 2002) và rt quan trng i vi th trng du lch ca vùng Trung M. Hiu bit hn v khách du lch M có th cung cp mt cách nhìn thu áo cho vic thng mi hóa sn phm và dch v du lch và các dch v c trao cho các quc gia Trung M.

10

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Nghiên cu ca ProArca ca th trng du lch sinh thái M làm l ra nhiu xu hng hin nay ti th trng du lch M. Mt s iu cn ghi nh i vi du lch bn vng: Nhng con Kanguru c bé bng (35-54 tui) chi tr nhiu hn nhng hành khách khác và to ra giá tr du lch cao nht ti M. Nhóm này có xu hng trong khách sn và thích di chuyn bng máy bay. Nhng ngi M trng thành (hn 55 tui) thích nhng chuyn du lch lâu hn, và i din cho mt th trng ang nóng lên. Nhóm này có kh nng tài chính và thi gian ri, ang i din cho mt ngành công nghip du lch. Du lch ngn hn ang thông dng i vi ngi M, các k ngh cui tun ang tng lên 70 % gia các nm t 1986 n 1996 so vi 15 % tng lên ca các chuyn du lch vào nhng ngày thng trong thi gian này. Hu ht ngi M c cho rt ít thi gian ngh phép t ngi ch ca mình (thông thng là 2 tun cho mt nm) và t khi nhiu ngi M sng xa gia ình, h có xu hng s dng thi gian ngh phép ngn ngi này vào vic thm ving gia ình. Vì th, h him khi có nhng k ngh dài. Du lch mua sm chim n 1/3 tt c các chuyn du lch và chim phn phn còn li ca du lch ph thông nht. Mua sm thng i kèm vi tham quan nhng di tích lch s hoc vin bo tàng, gii trí ngòai tri, và tham quan Vn quc gia hoc tiu bang. Du khách mo him t M có xu hng tr hóa, c thân và ã i làm. H tham gia trong các hat ng ngòai tri khác nhau. 98 triu ngi ã tham gia lai hình du lch này hn 5 nm qua. Các tour du lch v vn hóa và lch s là mt loi hình công nghip du lch ph bin khác na. Chng 54 triu ngi tham quan bo tàng hoc khu vc lch s. 33 triu lt ngi tham gia vào các s kin vn hoá. Nhng khách du lch loi này có phí tn cao hn, tham quan nhiu im du lch hn, và có xu hng trong khách sn. Hc hi hoc ci thin k nng mi, th thao, hoc s thích là s thúc y chính cho du lch, chúng chim gn 20% khách du lch M. Nhng khách du lch này có xu hng mt tun hay dài hn trong mt khu vc riêng hc ngôn ng hoc môn th thao (lt sóng, ln khí tài vv...). Nhng du khách này thng có thu nhp gia ình hn 75.000 ô-la. Vi khong 40 triu ngi M tham gia vào du lch vn trong nm qua, lai du khách này ang tng lên. Khong 1/3 du khách du lch vn có thu nhp gia ình khong 75.000 ô-la. Vic s dng Internet tip tc tng lên theo ly tha nh là mt công c lp mt k hach cho chuyn i, liên h vi ngi t chc tour, liên h trc tip ti im tham qua, thu thp nhng gi ý t nhng du khách khác.

2. Du khách châu Âu

Nhng quc gia khác có nhng mô t khác nhau và có th có li nhun t nhng cách tip cn th trng khác nhau.

11

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Khách du lch sinh thái c, là mt ví d, có xu hng là nhng ngi giàu có, thích nhng khách sn nh do ngi a phng qun lý, và có v thích quan tâm vào tour i b ng dài mà không cn hng dn. Khi c hi ý kin ca h v các im du lch t nhiên và du lch sinh thái ni ting nht trên th gii, hu ht du khách c u nhc n Costa Rica. Du khách c k v nhng chuyn du lch thú v nht ca h gm ngm các thng cnh khác và mun bit nhng vn hóa khác, cp n nng, bãi bin và i dng. i vi Nhng du khách Anh, thích nhng khu vc hoang vu và ngm nhìn th gii hoang dã, thích gp nhng ngi bn a và xem vn hóa ca h, xem chim, và nhng loài quý him. Du khách Pháp, tht thú v, h không thích thut ng "du lch sinh thái", mà h xem nh là mt s mit th (ám ch ni n có cht lng kém) và quá khoa hc. Vì vy, vic qung bá n khách hàng ngi Pháp, ngi t chc tour phi s dng thut ng tng t nh là du lch "có trách nhim", "bn vng", hoc "p". Tng t nh vy, các thut ng khoa hc nh là iu cm hc và thiên vn hc c thay th cho nhng thut ng thích thú hn nh "quan sát chim" và "quan sát nhng vì tinh tú và bu tri".

Du lch tình nguyn viên

Mt khái nim trông có v mi m trong du lch bn vng là "du lch tình nguyn viên" ­ tham gia vào khách du lch nh mt tình nguyn viên trong các d án có tính bn vng, hoc thng tr giúp nghiên cu trong các nghiên cu sinh thái ang c thc hin, hoc là mt tình nguyn viên cho vic xây nhà, dy ting Anh cho hc sinh a phng hoc nhng d án cng ng a phng khác. Nhng chng trình này rt ph bin cho các sinh viên, và cng nh ang tng lên cho nhng ngi v hu. Nu bn có nhng d án v nghiên cu hoc giáo dc trong khu bo tn bin ca bn, cn tính n d án du lch tình nguyn viên. Nhng tình nguyn viên có th òi hi mt con s có tht ca s b sót, hun luyn và s kt hp, nhng có th óng góp ln cho s bn vng và cng ng xa hn. Trong mt s trng hp tình nguyn viên sn sàng tr chi phí cho vic tham gia, nh trong chng trình Quan sát trái t c mô t di ây.

Trng hp: Du lch tình nguyn viên ti Pantanal, Brazil

Fazenda Rio Negro là mt khu ngh dng c phát trin bi Bo tn Quc t ti Pantanal ca Brazil. Pantanal là mt khu vc ngp nc ngt ln nht trên trái t, nó to nên mt khu vc có giàu và a dng v ng thc vt nht khu vc châu M. Dc theo các con sông và h quanh nhà ngh, khách ngh tr c thng thc s a dng sinh hc khác thng và phong phú ca Pantanal gm nhng loài sinh vt quí him và ang b e da tuyt chng nh Vt uôi dài xanh tía, Cò jabiru, Rái cá sông khng l, thú n kin khng l, Heo vòi và Báo m. Thông qua mt s hp tác duy nht vi ng h trái t (mt t chc liên kt nhng khách du lch t nguyn tham gia vào nhng d án nghiên cu trên khp th gii),

12

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

khách du lch có c hi t nguyn tham gia và giúp thc hin các nghiên cu khoa hc v s a dng sinh hc Pantanal. S tình nguyn bao gm vic giúp cho nhng nhà khoa hc thu thp nhng d liu ngoài t nhiên nh ghi âm ting ca cò, hoc m s lng Heo vòi trong mt khu vc nào ó. Nhng nghiên cu s giúp các nhà khoa hc hiu s a dng sinh hc Pantanal có th bo tn tt hn. Thông qua s t nguyn, du khách c thng thc Pantanal, hiu thêm v th gii hoang dã và có nhng óng góp giá tr trong nhng n lc bo tn. ng h trái t ã t chc nhng tour tình nguyn Pantanal t nm 2001. Mi tình nguyn viên ch phi tr cho chi phí lu trú và n ung. Vi li nhun thu c t khách thng xuyên và c nhng tình nguyn viên, Fazenda có th chi tr cho nhng chi phí hot ng chính ca nó. Fazenda Rio Negro chng minh tim nng ca du lch bn vng trong vic mang li nhng li ích trc tip cho nhng n lc bo tn a dng sinh hc và là mt s thay th cho nhng hot ng kinh t làm tn hi môi trng nh nuôi gia súc. ng h trái t iu hành nhng chng trình tình nguyn viên nghiên cu tng t trên khp th gii.

Qung cáo n Khách du lch

Vic nghiên cu nhng công c qung cáo bi nhng nhà iu hành tour và nhng phng thc mà du khách la chn có th mang li kh nng phán oán làm th nào tip th du lch bn vng tt hn. Nm 1999, T chc Du lch th gii WTO ã kho sát nhng ngi du lch sinh thái t M xác nh xem h ã thu nhn thông tin v nhng chn la ca mình và quyt nh im n nh th nào. Ngun thông tin Du khách Du khách t Tt c nhng sinh thái nhiên hành khách hàng 24% 26% 24% 2% 36% 22% 2% 2% 4% 8% 1% 2% 31% 24% 1% 1% 5% 7% 3% 10% 16% 26% 1% 0,4% 2% 3% 2%

Trc tip t không S cung ng du lch Internet Truyn ming Thông tin trên chuyn bay Vn phòng du lch quc gia Các ni cho thuê Báo/Tp chí Các vn phòng du lch tnh/thành

13

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Công ty du lch 17% S du lch 55% Hng dn viên 18% Phát thanh truyn hình 1% (Ngun: WTO, U.S. Ecotourism Market, trang 51)

10% 53% 14% 1%

4% 54% 6% 0,6%

WTO phát hin ra rng truyn ming là cách qung cáo hiu qu nht i vi nhng ngi iu hành tour trong vic tip th sn phm ca h, tip sau ó là dùng t ri, th t, Internet và nhng cách khác. Du khách ch yu da vào li gii thiu t bn bè hoc gia ình. Vì th, vic làm cho mi du khách n ch bn có mt s tri nghim lý thú là rt cn thit sau ó h k li cho bn bè nghe! K t thi gian thc hin kho sát này, Internet thm chí ã tr nên quan trng hn. Phn ln khách du lch M và Châu Âu s dng Internet nh ngun thông tin chính lên k hoch và ng ký chuyn du lch. Tuy nhiên, h cng vn da nhiu vào nhng thông tin truyn ming; thông thng, mt ngi bn hoc mt ngi h hàng s gii thiu mt im n, và sau ó, Internet s c dùng tìm hiu sâu hn. Thêm vào ó, vi s phát trin ca nhng quán cà phê internet gn các khách sn và nhng im ngh dng ti im n, du khách s dng nhiu hn dch v Internet khi h ang i du lch, thng nghiên cu và lên k hoch thc hin cho im n tip theo trong hành trình ca h. S dng hiu qu Internet là mt thành phn ct lõi ca tip th du lch. Vic s dng hiu qu Internet có th c tip cn theo hai bc n gin sau: (1) Mt khu bo tn bin nên có mt website d hiu vi thit k sch s, n gin và thông tin chính xác. ng qúa nhiu nhng "hình nh" gây ln xn trên 1 website ­ hãy làm sao cho nhng ngi iu hành tour và du khách có th d dàng tìm thy nhng thông tin h cn. Hãy a vào y nhng thông tin v s hp dn và nhng hot ng, cng nh là ch dn (vi bn chính xác, gi xe buýt, ch dn lái xe), thi gian m ca, các loi phí, vv. Phi chc là nhng thông tin này chính xác và c cp nht thng xuyên. (2) Khu bo tn bin cng nên c gng website ca nó liên kt vi website ca nhng ngi iu hành tour, vn phòng du lch và v.v. Thông thng hn không có, du khách s không trc tip tìm thy website ca khu bo tn bin, nhng có th tìm trong khi h xem lt qua nhng website có liên quan v du lch trong vùng.

14

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Bài tp: Hãy tìm khu bo tn bin ca bn trên Internet

Nu công ngh cho phép, hãy truy cp internet, óng vai mt du khách Bc M ang lên k hoch cho mt chuyn tham quan khu vc Bin ông. Bt u vi Google hoc MSN và tìm thông tin v khu bo tn bin ca bn. Nhng v trí nào bn tìm thy? Có thy nhng tour trên ó không? KBTB ca bn có trang web riêng không? và nu có thì làm th nào tìm nó d dàng? Có thông tin có sn các ngôn ng ca các quc gia mà du khách mun tham quan không? Ngi iu hành tour, vn phòng khách du lch và hng dn du lch tt c còn là mt ngun thông tin chính cho tim nng khách du lch. Nhng ngi iu hành tour cng có mt vai trò quan trng trong vic tip th du lch bn vng, c th là a nhng dch v c chng nhn vào gói dch v ca h và qung cáo cho nhng "thng hiu sinh thái" (chng nhn xanh; xem bên di) trong nhng tài liu qung cáo ca h nh (t ri, trang web). Nh chúng ta ã cp phn trc, c s ng h ca mt ngi iu hành tour có kinh nghim dành cho khu bo tn bin ca bn s cc k có li. Nhng t chc du lch quc gia và trong vùng cng có vai trò quan trng trong vic qung bá cho nhng sn phm c chng nhn thông qua vic trình bày ni bt chúng trong nhng t ri qung cáo, trang web và v trí ti nhng hi ch du lch. Phng tin truyn thông (chuyên môn và i chúng) nên c s dng phát tán nhng thông ip v s bn vng và nhng sn phm c chng nhn. Hot ng truyn thông có th c liên kt thành nhng s kin c bit, có liên quan n nhng nhân vt quan trng và ni ting tng thêm hình nh ca nhng hot ng c chng nhn. Du lch thám him quc t và trình din th thao ngoài tri (IATOS), mt hình thc xut hin thng mi quc t chính ca Hoa K, thng bao gm mt thành phn du lch sinh thái. T Chc Du lch Th gii ã gi ý hình thc thng mi này là c hi ha hn nht nhng công ty du lch chuyên nghip nc ngoài và M gp g nhau.

6.2 QUNG CÁO KHU BO TN BIN CA BN

Bài tp: "To thng hiu" khu bo tn ca bn

Trong bài tp này, bn hãy ngh ra nhng cách tip th nhng hình nh c áo ca khu bo tn ca bn thành mt thng hiu c bit s bt mt và d nh i vi nhng khách du lch tim nng. Chia thành nhng nhóm nh và làm vic thông qua nhng bc nh trình bày di ây.

15

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Phn 1. Trong nhng nhóm nh, dùng Bn Tóm Tt Nhng iu Hp Dn mà bn ã hoàn thành trc ó và xem xét nhng khía cnh nào ca khu bo tn ca bn có th là c áo nht, hp dn nht i vi du khách. 1. Nu bn ch c trình bày cho du khách mt bc tranh duy nht v khu bo tn thì nó s nh th nào? 2. Nu bn có th ch cho h mt con vt, ó s là con gì? 3. Nu c ch 1 ni c trú, bn s ch âu? 4. Nu có 1 c im duy nht bn mun ch ra cho du khách thy thì ó s là cái gì? 5. Mt lý do duy nht khin du khách mun n khu bo tn ca bn là gì? 6. Hãy mô t v nhng khán gi mc tiêu có th s lng nghe bn. 7. Hãy phát trin mt câu ngn gn hoc mt câu nói vui k vi nhng khán gi mc tiêu ca bn v nhng gì quan trng khu bo tn ca bn. 8. Phát trin mt hình nh nói v mt cái gì ó thay dùng li. 9. Làm th nào bn a nhng thông tin này n khán gi mc tiêu ca bn? 10. Làm th nào bn cng c hn na hình nh ó khi khán gi mc tiêu ca bn n ti khu bo tn? 11. Ai s là nhng cng s giúp bn tip th hình nh này? 12. iu gì s làm cho h không hp tác vi bn na? 13. Làm th nào bn bit bn ã thành công trong vic tip th khu bo tn ca bn? Phn 2. Quyt nh "mt thng hiu". Chn mt hình nh duy nht th hin v khu bo tn ca bn, bng cách tìm ra nhng tr li chung t nhng câu hi trên. iu này có th giúp cho vic xác nh nhng hp dn chính và xem xét cách tt nht minh ha cho thông ip ca bn. Phn 3. Phác tho hay lp mt mô hình minh ho mt thng hiu, s dng các hình nh có màu sc, t sét hoc nhng vt liu ngh thut có th c. Nhng gi ý cho vic phát trin mt "thng hiu": · Thu thp mt s t ri v du lch t các khách sn a phng (chúng thng có sn, min phí ti tin snh ca khách sn) nhìn chúng khong cách 30 bc chân nh nhiu du khách thích làm trong các tin snh khách sn. Bn có th thy nhng hình nh quan trng và c c nhng t ng hoc cm t quan trng không? Chúng c thit k nh th nào? Cái nào gây ra tác ng hiu qu nht ca t ri? · Nhìn vào các mô t ca bn, hoc tng t nh trong tp hng dn du lch trong vùng ví d nh: "Rough Guide" và "Lonely Planet". c im nào mà h chú trng vào? Cái nào mà h miêu t tích cc?

16

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

6.3 NHNG CHNG TRÌNH CHNG NHN XANH Sáng kin tình nguyn

Mt sáng kin tình nguyn là bt k hot ng nào c t chc bi mt công ty, ngành công nghip, chính ph hoc t chc th ba mà nhng cái này i theo sau các lut l và lut pháp hin hành. "Sáng kin tình nguyn" là mt thut ng chung ca vic ng ý tình nguyn, chng trình tình nguyn, tiêu chun tình nguyn và mt mã tình nguyn ca qun lý, hng dn, quy tc... c phát trin bi mt công ty, ngành công nghip, chính quyn hoc mt thành phn th 3 nào ó. Sáng kin tình nguyn b sung nhng không thay th lut pháp và các chính sách khác. Các in hình bao gm: · · · S u quyn bi mt công ty t c các mc tiêu môi trng sau các lut l Mã s thc hin c phát trin bi hip hi ngành S ng ý v mc tiêu thc hin môi trng gia chính ph và mt công ty, mt nhóm công ty, hoc thành phn công nghip y quyn ­ ý chí t c vic làm hu hiu Ni dung ­ mc ích hoc mc tiêu phi có ý ngha Hp tác ­ Bao hàm y các thành phn tham gia trong vic chun b sáng kin Kim tra ­ quan trc vic tin hành và kt qu Thông tin ­ tng trình công khai nhng kt qu cng nh lng nghe nhng phn hi

Các nhân t ch cht cho sáng kin tình nguyn

· · · · ·

Li ích ca sáng kin tình nguyn · Mm do hn lut l; phù hp hn i vi nhng thay i nhanh chóng hoc các tình trng phc tp. · Cho phép nhng bên quan tâm hng tdi mc ích mà nghiêm khách hn so vi nhng yêu cu trong lut. · Gây s chú ý vào các vn , iu này có th c xem xét bi chính ph hoc lut pháp hin hành. · Tng quyn hp pháp và s liên quan cho các thành phn tham gia · Ci thin cuc i thoi và tin tng gia các ngành ngh kinh doanh, chính ph và công chúng · Cung cp nhng c hi cho vic i mi và tính mm do trong các mc tiêu môi trng

17

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Trng hp in cu: Sáng kin ngi iu hành tour (TOI)

Hu ht nhng ngi iu hành tour nhn thy ra rng môi trng trong sch là u tiên hàng u mang n thành công cho h, nhng mt ít trong s h có nhng cách thc qun lý hoc kinh nghim chun b và thc hin tour, mà nhng tour này gim mc thp nht các tác ng tiêu cc n môi trng và xã hi trong khi ó ti u hoá li nhun ca h. Mt nhóm ngi iu hành tour t các thành phn khác nhau ca th gii ã tham gia vào gây áp lc thành lp Sáng kin ngi iu hành tour (TOI) cho s phát trin du lch bn vng (www.toinitiative.org). Vi nhng sáng kin này, ngi iu hành tour ang hng n du lch bn vng vi vic pha trn chính h nh là ht nhân ca các hot ng kinh doanh và cùng làm vic vi nhau thông qua các hot ng thông thng nhm ci thin và ph bin nhng phng pháp thc hành tng thích vi s phát trin bn vng. Sáng kin ã c phát trin bi các ngi iu hành tour vi s tài tr ca UNEP, UNESCO t chc du lch th gii (WTO/OMT), h là nhng thành viên y ca Sáng kin. Di s bo tr quc t này, các thành viên ca Sáng kin có th phn hi n các chng trình ngh s quc t trong khi phát trin nhng ý tng và nhng d án chú tâm vào các khía cnh môi trng, xã hi, kinh t và vn hoá ca phát trin bn vng trong các thành phn du lch. Sáng kin là s tình nguyn, phi li nhun và m ra cho tt c ngi iu hành tour, không k tm vóc và v trí a lý. Nó làm cho ngi iu hành tour gi liên h vi nhau, em n cho h có mt ting nói chung, và phc v nh là mt ngân hàng hi oái có giá tr ca thông tin thc tin (nhiu thông tin thc tin ã s dng trc tip trong vic chun b chng trình ging dy này). Nó mang n ngi iu hành tour c hi thc hin trc tip, vai trò tiên phong trong vic gìn gi môi trng và vn hoá a phng, mà ngành công nhip du lch ã da vào. Nhìn chung, cng nh ci thin du lch bn vng, TOI gn ây cng bt u tham gia vi các thành phn trong các im n du lch ci thin các d án du lch bn vng trong mt s vùng chuyên bit. Hin nay có d án thí im chính, ti Bayahibe Punta Cana (Cng hoà Dominica ), Side (Th Nh Ký), và o Lastovo (Croatia). Punta Cana d án tp trung vào vic gim thiu nha và d án Th Nh K chú tâm vào tái sinh và qun lý nc thi, trong khi d án Lastovo thì nhm vào mc tiêu rng hn trong vic phát trin du lch kinh t bn vng trong khu bo tn bin o.

Chng trình chng nhn

Mt con s tng trng ca các ngành kinh doanh du lch là s tham gia mang tính t nguyn trong h thng chng nhn, mà chúng c cp cho nhng công ty hoc các im du lch mà ã thc hin các vic làm v môi trng và xã hi. Không ch to nhng thng hiu này nh mt công c hu hiu cho vic qung bá mà còn khuyn khích thúc y phát trin hn na các sn phm du lch thân thin vi môi trng. Chng trình chng nhn thông thng c chi phi bi mt gii thng, gii

18

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

thng này tìm ra và tng nhng ngi cung cp du lch cho vic thc hin nhng vic làm tt nht, bao gm nhng ngi cung cp nh là mt thành viên ca chng trình chnng nhn. Các nhà cung cp hng li t vic tha nhn và qung bá ã c tng lên. Ví d, nhng nhà cung cp ã c cp chng nhn có th mang nhng nét c trng trong chng trình tip th, hoc c ánh du trong mt danh sách vi "chng nhn sinh thái" . Thng hiu sinh thái là nhng biu tng hoc thut ng thng mi ã c ng ký, nhng sn phm du lch ã c chng nhn ó phi c thc hin mt cách thân thin vi môi trng. Chúng là mt dng ca vic qung cáo và có th c trình bày trong t ri, sách hng dn, websites, v v..., gn vi khách sn hoc tên nhà cung cp dch v. S có mt ca chng nhn thng hiu sinh thái có tác dng thúc y làm gim thiu các tác ng môi trng ca sn phm. Chng nhn thng hiu sinh thái còn giúp các nhà cung cp du lch chú tâm vào các vn môi trng d b h hi, thúc y thc thi các gi pháp sinh thái hu hiu, và mang n cách thc hu hiu cho vic thc hin quan trc môi trng. Trong khi nhãn hiu sinh thái có th giúp cho vic bán các sn phm du lch, chúng còn nhn ra nhng sn phm mà nhng sn phm này làm gim i vic s dng ngun li nh nc và nng lng, gim chi phí cho ngi thc hin. Vì vy, thng hiu sinh thái là công c ca c hai qung bá và qun lý môi trng.

Trong du lch bn vng, hu ht các chng nhn sinh thái nhm vào khách sn. Mt khách sn thân thin vi môi trng có th ánh giá qua chng trình chng nhn sinh thái, và t c quyn li trng bày chng nhn sinh thái trong vic qung bá ca

19

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

h. Mt s chng nhn sinh thái còn nhm vào nhng khu vc khác gn vi khu ngh dng nh là b bin, sân gôn, và các làng lân cn. Chng ch và chng nhn sinh thái thng kéo dài hai hoc ba nm và sau ó phi cp li. Chng ch và chng nhn sinh thái phc v mt cách c bn ba vn sau: (1) Chúng kích thích ngi cung ng du lch ci thin tính bn vng quá trình hat ng ca chúng, bng vic cung cp s khích l, thông tin, và tr giúp k thut làm nh vy. (2) Chúng to nên s khác bit nhng sn phm và dch v du lch mà ng u vi các tiêu chun môi trng, xã hi và kinh t theo sau nhng iu mà lut pháp yêu cu. (3) Chúng có th cung cp cho ngi tiêu th nhng thông tin có giá tr v các sn phm du lch bn vng, giúp h thc hin s la chn du lch ã c thông tin. Chng nhn cho cái gì: kinh doanh du lch, sn phm hoc các im n? Hi ngh nm 2004 v chng nhn du lch bn vng, Các thành viên ca T chc du lch th gii a ra nhng kt lun sau (trích ra t báo cáo hi ngh): iu thích hp là nên bt u ng thi vic cp chng ch kinh doanh du lch và làm vic cp im n. i vi công vic cp im n, nên có s bao hàm c chính quyn a phng. Các t chc phi chính ph (NGOs) có th giúp vic gi liên lc gia cng ng a phng và các ngành kinh doanh. Có mt iu cn cho mt cách tip cn theo nhóm ti các im n. K hoch phát trin bn vng cho toàn cng ng có th hp nht vi chng nhn ca các ngành kinh doanh a phng. iu này có th giúp làm tng lên tng nc tiêu chun ca các công ty du lch t nhân trong khuôn kh thng nht. Nó có th giúp thc hin c s h tng ca a phng cng nh các im du lch (ví d trong trng hp ca Viabono ti c, bo tàng, công viên, h bi và bãi bin là tt c phm vi ca chng nhn). Các ngành ngh kinh doanh du lch phn ln da vào các dch v ca ô th và c s h tng cho vic qun lý môi trng ca h. Nó không to ra ý thc cho mt khách sn phân lp cht thi nu nh nó không c thu thp và x lý mt cách riêng l ti các cp ô th, và nu nh không có c s tái sinh. Có nhiu ví d in hình v h thng chng nhn nhm vào các ngành ngh kinh doanh t nhân, các tin nghi và s thu hút ó hng ti s hp tác vi các im du lch (ví d: cho c xanh, cam kt t ngành kinh doanh/t chc ang qun lý b bin và cng ng a phng u c òi hi). Khi i tng mc tiêu là nh, vic iu phi da vào cng ng và vùng nông thôn (ví d trong trng hp ca Chng Nhn Xanh ti Latvia), ngi cp chng nhn cn thit phi làm vic gn gi vi các nhà cung cp, kim tra c hai khía cnh cht lng và môi trng, thông qua c ch t vn t di lên.

20

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Chng trình chng nhn c bt u nh th nào?

Có mt s ví d khác nhau ca chng trình chng nhn, mà chng trình này là sáng kin ca chính ph, t chc phi chính ph, hoc các thành phn kinh doanh t nhân. Bt c nhóm ngi tham gia có sáng kin v quá trình, nó rt quan trng hình thành c ch tham lun nhiu bên tham gia (ví d, mt dng ca mt hi ng) cho s phát trin k hoch và chia s nhng trách nhim trong quá trình hot ng ca nó. Ví d, ti B, sáng kin bt u ti các thành phn t nhân; b Môi trng tài tr tài chính cho s pháp trin ca chng trình; B du lch và Ban du lch cung cp tr giúp k thut; và T chc Phi Chính Ph hp tác d án và các thành phn t nhân c bao hàm trc tip.

Ai chi tr cho chng trình chng nhn?

Hu ht các chng trình chng nhn da vào t nhiu ngun tài chính (ví d nh chính ph, các nhà tài tr, phí óng góp ca các công ty vv...). Ngun qu ca chng nhn nên là mt trách nhim chung. Chính ph trung ng có vai trò sng còn trong vic tài tr ngun tài chính ca chng nhn, c bit trong các giai an u. Qu môi trng quc gia có th phc v nh mt ngun to qu chng nhn. L phí c tr bi các ngành kinh doanh tham gia vào (l phí tham gia và l phí thành viên) là ngun quan trng cho vic to qu ca chng trình và vic chi tr này cng cn thit mà các doanh nghip nh giá dch v chng nhn và hng n tiêu chun. thit lp l phí hp lý, nên thc hin nghiên cu v hài lòng chi tr và chí phí-li nhun ca các chng nhn gia nhng công ty. Li nhun gia tng thông qua chng trình qung bá ã c ci thin và s tit kim chi phí do vic thc hin các vn v môi trng là ng i chính thu hút ngi tham gia. Ví d, Ngành Du lch Xanh ti Scotland ã thc hin nghiên cu vào chi phí và li nhun ca công ty. H t ra mc tiêu rng kinh doanh nên bao trùm s u t trong thi gian hai nm. Nghiên cu ã c làm vi s tài tr ca nhng ngi tình nguyn (nghiên cu sinh). S c lp thông qua l phí chng nhn ch là mt iu có th khi mt s ông ti hn ca các thành phn tham gia c chng nhn ã nghiên cu. Ví d: · K hoch Ngành kinh doanh Du lch Xanh ti Scotland bt u lp qu t nhiu ngun khác nhau. Hin nay, nó da vào phí thành viên cho hot ng và qu thêm vào phát trin nhng d án. Mt s ông ti hn ca các thành phn tham gia c chng nhn c thành lp: hin này 5% ca dch v c cp chng nhn và bây gi Hi ng Du lch a phng ang thc hin nhng ci thin ca h n ngi tiêu dùng. · i vi C Xanh, nó mt gn 7 nm mi có th t trang tri chi phí c, và bây gi nó c tài tr tài chính t s óng góp ca các quc gia thành viên, mà nhng quc gia này c tp hp li t các t chc phi chính ph ca quc gia t các chính quyn t tr, mà iu này ng dng cho vic cp chng nhn cho bãi bin ca h. Trong hu ht các trng hp, nó là tp hp ca vic chi tr

21

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

ca hip hi khách sn, khu t tr, ngi s hu bãi bin (hu ht là khu t tr), và u ban khách du lch. FEE (The Blue Flag coordinator ­ iu phi viên t chc C Xanh) nhn ngun qu chi t UNEP ti tr cho nhng nc mi n.

Vì sao chng nhn: s tín nhim, s tha nhn, tính kiên nh

H thng chng nhn có th mang n li ích cho xã hi, môi trng, chính ph và các công ty t nhân cng nh ngi tiêu dùng. Chng nhn mang li s tín nhim ­ Nó m bo vi ngi tiêu dùng rng ngành du lch ó thc s là "bn vng". Nó bo m s tha nhn bng vic s dng lot tiêu chun chc chn, ng ý qua li ln nhau. Và nó cng mang n tính kiên nh v tm quan trng ca các vn bn vng.

Li nhun áng k cho xã hi:

Theo quan nim thông thng, các xã hi s có c li nhun t h thng chng nhn mà nhng h thng chng nhn này bao hàm ba khía cnh ca s bn vng: xã hi, môi trng và kinh t. Các công ty ã c chng nhn c cho là to ra li nhun trong ba lnh vc ó, trong khi làm gim i nhng tác ng tiêu cc. Vì th, s óng góp ca các hot ng du lch vào vic phát trin bn vng ca nhng xã hi s ti s rõ ràng hn, d o c hn và d tính toán hn. Hn th na, mc nhn thc vào các vn bn vng s mnh m hn trong xã hi s ti nu nh vn ln ca các công ty du lch và/hoc im du lch ã c chng nhn.

Li nhun áng k cho môi trng:

Có bng chng cho rng h thng chng nhn và thng hiu sinh thái bao gm tiêu chí môi trng nghiêm ngt to nên li nhun cho môi trng a phng và khu vc, mt s hot ng du lch khng l có th tác ng vào a dng sinh hc và thay i thi tit, cng nh môi trng toàn cu. Hn th na, vic tri rng s dng thng hiu sinh thái và h thng chng nhn trong ngành công nghip du lch giúp to ra nhn thc môi trng c tng lên gia du khách và xã hi s ti và to ra kt qu trong thái chu áo hn vi khía cnh t nhiên và xây dng môi trng.

Li nhun áng k cho chính ph:

· · Cung cp mt s la chn hu hiu hng dn các quy nh, mà nhng quy nh này gp nhiu khó khn và tn thi gian thc hin; Nhng chính ph có kh nng phát trin phng pháp tip cn mm do quan trc ngành du lch, nhng t chc cho phép i n nhng bc i mà h cm thy thun tin nht, trong khi khuyn khích h phát trin cách tip cn có tính sáng kin n vic ci thin môi trng và vn hoá xã hi; Mang li cho các công ty du lch c hi ln hn trong vic làm sch môi trng và ci thin xã hi bng vic tn dng c hi riêng bit cho nhng hoàn cnh cá nhân ca h, hn là chính ph iu chnh và thanh tra nhng công ty kim tra rng h tuân theo nhng quy nh chung và quy nh ca ngành công nghip; Cho phép mt phn giá tr ca vic tin hành và các o c quan trc bo v môi trng có th c chuyn nhng trong chính ngành công nghip ca nó,

·

·

22

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

·

bng cách y, gim thiu gánh nng tài chính ca các quy nh cho ngi tr thu; Chng trình quc gia v chng nhn du lch có th ci thin tính kiên nh ca du lch trong nc, tính cnh tranh và hình nh quc gia trong th trng th gii. Tham gia vào sáng kin môi trng tình nguyn có th cho phép công ty ó tip th nhng sn phm ca nó mt cách hu hiu hn, và ci thin hình nh chung ca h gia các ngi tiêu th, i tác kinh doanh và vi cng ng s ti. Cui cùng thì các ngành ngh kinh doanh có th thu hút nhiu khách hàng hn quan tâm vào du lch bn vng. Vic tham gia vào chng trình chng nhn tình nguyn có th giúp các công ty to im ni bt s cam kt ca h vi vic ci thin môi trng, xã hi và c kinh t, iu này có th giúp làm chm li nhu cu cho lut l hng dn sau này bi chính ph; Theo ui chin lc qun lý môi trng có th giúp tiy kim nhng chi phí chính cho công ty. Chng trình chng nhn thng cung cp c hi qung bá hp tác và ý kin ca chuyên gia.

Li nhun áng k cho các công ty:

·

·

· ·

Li nhun áng k cho du khách:

Du khách có li t s hiu bit rng mt tiêu chun c thit lp cho nhng bin pháp qun lý tt nht trong nhng vic iu hành kinh doanh du lch; và nhng s hp dn s c duy trì tt trong tình trng t nhiên ca chúng. Nhng du khách quan tâm n du lch bn vng có th quan tâm k và tìm thy nhng vic kinh doanh thân thin vi môi trng tt hn. Nhng chng trình cp chng nhn cng thng ra nhng tiêu chun v sc khe và an toàn. STSC: Chng nhn cho ngi cp chng nhn Trong khong 10 nm gn ây, có mt s bùng n v nhng chng trình cp giy chng nhn thc s. Tht không may, vic thiu nhng tiêu chí và tiêu chun toàn cu v "du lch bn vng" và "du lch sinh thái" ã dn n s nhm ln nhng ngi tiêu dùng, và thiu tp trung vào vic tip th và nhn thc. i phó vi tình trng này, Liên minh Rng nhit i ã tiên phong trong mt n lc gn ây nhm thit lp mt chng trình quc t c chp nhn toàn cu có tên y Ban Qun Lý Du Lch Bn Vng (STSC) có nhim v tiu chun hóa và ch nh chính thc nhng chng trình cp giy chng nhn du lch bn vng. y Ban Qun Lý Du Lch Bn Vng s là mt y ban quc t nhm thúc y nhng chng trình cp giy chng nhn cao cp v du lch bn vng c nhn bit trên toàn cu, thông qua vic chia s thông tin, tip th và ánh giá các tiêu chun. Vai trò

23

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

ca STSC là s ch nh chính thc nhng chng trình cp giy chng nhn ã phát trin trên khp th gii. Thc cht, STSC s chng nhn nhng ngi cp giy chng nhn. Ngi ta hy vng nó s mang li s chc chn và vic tiêu chun hóa xuyên sut các chng trình cp giy chng nhn ang tn ti, dn n mt quá trình cp giy chng nhn rõ ràng và có giá tr. STSC c khi xng bi Liên Minh Rng Nhit i c s tài tr ca T chc Ford và nhng y ban c vn ca các t chc phi chính ph, nhng vn phòng a phng và nhng i din cho ngành. Sau khi vic tham kho ý kin c m rng. Các bên liên quan ã d trù v 3 giai on phát trin STSC: Giai on 1: STSC-Mng li. Nhng chng trình cp giy chng nhn ang tn ti s c liên lc và hp tác thành mt mng li do STSC t chc, chia s thông tin và t c s nht trí v quyn u tiên và các quy trình. Ngi ta xut STSC tn ti di dng mt mng li ch trong khong giai on 2 nm u, trong thi gian ó, mt phm vi rng các bên tham gia có th xem xét nhng kt qu ca nghiên cu v tính kh thi này và vic áp dng nó nhng vùng khác nhau, tho lun v ni dung ca nhng tiêu chun quc t có th c và nhng thay i cn thit theo vùng. Giai on mng li này cng cung cp cho nhng chng trình cp chng nhn mt phng tin xây dng tính trung thc và nm ly quyn làm ch ca h thng mi c d kin. Nhim v ca mng li này là thúc y du lch bn vng trong vùng thông qua vic tng cng sc mnh ca nhng sáng kin du lch da trên s tôn trng và tha nhn ln nhau, nhng n lc chung, s hài hòa ca h thng và vic chia s thông tin, kinh nghim. Mc tiêu ca mng li bao gm vic thit lp nhng công c làm vic chung gia các thành viên trong mng li và mt chin lc tip th chung, vic ra i ca mt b "nhng bin pháp qun lý tt nht" dành cho du lch bn vng da trên nhng tiêu chun c chp nhn ti các vùng và mi quc gia, và khái nim v nhng chin lc nhm thúc y s tham gia ca nhng công ty kinh doanh du lch, tp trung vào nhng công ty nh, thc hin nhng bin pháp và quá trình cp chng nhn tt nht. Giai on 2: STSC-Hip Hi. Trong giai on này, mt Hip hi STSC s tip th nhng sn phm c chng nhn, cung cp hng dn cho nhng nc ang tìm kim thit lp hoc nâng cp nhng chng trình cp chng nhn, và t c tha thun v tiêu chun và quy trình. Giai on này cho phép các chng trình cp chng nhn du lch và nhng bên tham gia khác tha thun v nhng tiêu chun và tiêu chí quc t và nhng phng pháp ánh giá nhng chng trình áp ng c tiêu chun này nh th nào. Trong khi ó, li ích t vic ào to và tip th chung làm tng thêm vic trng bày nhng chng trình cp chng nhn và ci thin hot ng ca chúng. Hip hi s tp trung ch yu vào tip th, ào to, và chun b nhng chng trình cp giy chng nhn tin hành vic t ánh giá da trên nhng th tc ã c thông qua khp toàn cu. Thêm vào ó, Hip hi s tip th bng cách

24

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

vn ng hành lang nhng ngi iu hành tour u tiên la chn nhng sn phm và nhà cung cp c chng nhn, và s hình thành mt c s d liu v nhng sn phm và nhà cung cp c chng nhn. Giai on Hip hi là mt bc cn thit cho phép nhng chng trình cp chng nhn du lch thc hin nhng ci thin cn thit có th áp ng c nhng yêu cu c công nhn chính thc. Giai on 3: STSC-S công nhn chính thc. Trong giai on cui này, STSC s là mt c quan công nhn s công nhn chính thc và tip th cho nhng chng trình cp giy chng nhn tha mãn c nhng tiêu chun ã c tha thun. Quá trình a ra quyt nh công nhn chính thc s c làm t bên ngoài, tách riêng khi vic ào to và tip th, nhm tránh nhng mâu thun v li ích và m bo cho s c lp và trong sáng.

Tài liu 6.5 ­ Nhng tiêu chí ca S công nhn bn vng chính thc.

im in cu: Ngi du hành thanh lch, Galapagos

Tài liu 6.6 ­ Ngi du hành thanh lch

SmartVoyager - Ngi du hành thanh lch ­ là mt chng trình cp chng nhn dành cho thuyn du lch qun o Galapagos. Nhng ngi iu hành tha mãn c nhng tiêu chun ca các chng trình c chng nhn và dùng thng hiu "SmartVoyager" tip th cho dch v ca h. Nhãn hiu này mang li cho du khách s m bo rng h ang h tr cho nhng ngi iu hành quan tâm n môi trng, bo tn thiên nhiên hoang dã và s vui v, khe mnh ca nhng ngi làm công và cng ng a phng. SmartVoyager c khi xng t nm 2000. u tiên, ít ngi iu hành du thuyn chp nhn nó, h thng không có nhng kh nng tài chính hoc ng c nâng cp thuyn nhm áp ng nhng tiêu chí c chng nhn dành cho nhng con thuyn ln hn. Sau mt chng trình chuyên sâu vt xa hn và thit k li mt s tiêu chí dành cho nhng con thuyn nh hn, nhiu thuyn nh ã tham gia vào chng trình này. (xem tài liu bit thêm chi tit)

im in cu: Du lch sinh thái Úc

Du lich sinh thái Úc, mt hip hi công nghiêp du lch phi li nhun, ã khi xng mt Chng trình Chng nhn Sinh Thái vào nm 1996, c phát trin bi mt nhóm nhng nhà iu hành du lch sinh thái, nhng ngi qun lý khu bo tn, và nhng vin s v du lch sinh thái. Nó ã th nghim trong thc t vi 50 hot ng trc khi m ra cho mi ngi tham gia vào. Chng trình chng nhn sinh thái kim tra các thành viên v 8 nguyên tc chính: tp trung vào nhng khu vc t nhiên, làm sáng t, s bn vng môi trng, nhng óng góp cho vic bo tn, làm vic vi chính quyn a phng, nhng thành phn vn

25

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

hóa, s tha mãn ca khách hàng, vic tip th có trách nhim. Ngoài vic các thành viên phi tha mãn nhng tiêu chun trong các lnh vc này, t chc còn nhn din và trao thng cho nhng bin pháp qun lý bn vng mi m. Thành viên có th xin c mt trong ba mc chng nhn: Du lch T nhiên (ch n gin tp trung vào vic bit thng thc t nhiên), Du lch Sinh thái (thêm mt s tiêu chí v s bn vng môi trng và li ích cng ng), Du lch sinh thái Cao cp (thêm nhng tiêu chí cht ch hn và khen thng cho nhng sáng kin qun lý) Nh hu ht nhng chng trình chng nhn, quá trình kim tra ­ kim tra nhng thành viên xác minh h có thc hin nhng nguyên tc chng nhn hay không ­tn nhiu chi phí và tin bc nht. Mi s chng nhn có thi hn là 3 nm; vì vy, mt phn ba s thành viên phi c kim tra li mi nm. Nhóm kim tra gm nhng ngi qun lý khu bo tn, công ty du lch và thành viên ca Du lch sinh thái Úc. Quá trình kim tra minh bch. Quá trình ánh giá thng c hoàn tt trong vòng 8 tun i vi mt thành viên xin gia nhp, tùy theo mc phc tp ca vic xin gia nhp và nhng thông tin chung h cung cp có m rng không. Nu nh vic xin gia nhp c chp thun, thành viên có t cách th hin mt biu tng ca Chng trình Chng Nhn Sinh Thái cnh nhng sn phm c chng nhn ca h. Nhng thành viên ã c chng nhn cng c nhn mt b gm giy chng nhn, biu tng dng in t và hình dán, h tr cho vic qung cáo sn phm ca h là du lch sinh thái chính hiu và có kinh nghim du lch t nhiên. Chng nhn có giá tr trong 3 nm, sau ó, phi xin gia nhp li. Ngoài nhng thành viên ca ban kim tra, NEAP cng có mt nhóm c vn thc tin rt hiu qu s xem xét và duyt li các tiêu chí 3 nm mt ln và là thc th c lp kháng cáo ti các tòa án gii quyt nhng tranh cãi. NEAP tn ti c là nh hi phí ca chính nhng thành viên. Phí này ph thuc vào doanh s li nhun hàng nm, nhng doanh nghip ln s tr nhiu hn và giúp bù vào cho nhng doanh nghip nh. NEAP ã phát hin ra rng li ích ca vic tip th tn thi gian hin thc hóa, và rng nhng li ích trên nguyên tc có th h tr cho cho vic phát trin nhng sn phm có cht lng. Tuy nhiên, mt phn ba nhà iu hành c NEAP chng nhn nói rng vic kinh doanh ca h ã tng lên. Khi c kho sát, 92% nói rng h mun tái gia nhp c chng nhn ca NEAP. Nhng ngi qun lý khu bo tn ã nhn thy tha mãn c nhng bn vng v môi trng vn là mt thách thc i vi các tour, vì nhng ngi iu hành tour thng không kim soát c c s h tng ti nhng im h n. H thy cn chng nhn m rng nhng s hp dn và ch (nh sân cm tri) c cung cp bi các vùng c bo v.

im in cu: PROARCA/APM

Nhng khu bo tn và hng thành phn sn phm lành mnh vi môi trng ca chng trình môi trng Trung M là mt n lc nhiu tham vng trong 5 nm, bt u t 2001, nhm cng c thêm Hành Lang Sinh Hc Trung M bng vic tng cng qun lý nhng công viên trong khu vc, khuyn khích sn xut và tip th nhng sn

26

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

phm và dch v lành mnh vi môi trng. D án do y ban Trung M v Môi trng và Phát trin (CCAD) làm ch, thành viên ca y ban là nhng b trng v môi trng ca Guatemala, Belize, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica, và Panama, vi nhng h tr v tài chính t USAID. U Ban Bo V Môi Trng, Qu Thiên Nhiên Hoang Dã Th Gii WWF và Liên Minh Rng Nhit i là nhng ngi tiên phong. Chin lc gm: · · · · Làm hài hoà nhng tiêu chun và chng trình. T chc nhng hi tho v chng ch và nhng bin pháp qun lý tt nht, và ph bin thông tin n nhng ngi cung cp tour. Nâng cao nhn thc v vic chng nhn và nhng li ích ca nó. Xác nh nhng th trng du lch bn vng cng nh nhng tr ngi cn tr nhng nhà iu hành tour tham gia vào nhng c hi ni bt này.

im in cu: Chng Nhn ca Costa Rica v Du Lch Bn Vng

S Du Lch Costa Rica iu hành mt chng trình chng nhn quc gia mang tên Chng nhn Du Lch Bn Vng (CST). Chng trình chng nhn này xp loi nhng ni lu trú và các nhà cung cp tour thành 4 loi: môi trng sinh hc và vt lý, c s h tng, quan h vi khách hàng, và nhng tác ng v kinh t xã hi (nh i vi cng ng a phng). Vic ng ký và nhng ánh giá bc u c thc hin min phí. CST xp thành viên theo nhng tháng bc t 0 n 5, tng t nh vic ánh giá khách sn bng h thng sao rt ni ting trên th gii. Bc 1 có ý ngha là doanh nghip ang bc nhng bc u tiên trên "con ng bn vng". Bc 5 có ngha là công ty này ni bt v s bn vng. Bc ca bt k công ty nào cng ch t mc thp nht trong bt k lnh vc nào. Ngi ta mong i rng chính sách này s khuyn khích các doanh nghip tin thêm n nhng mô hình bn vng bng cách a ra mc xem xét và tm quan trng ngang nhau i vi mi lnh vc c ánh giá. Mc ích chính ca chng trình này là cung cp nhng thông tin c lp, có th xác minh c v s bn vng. Nh CST ã nói trên trang web: "...chng trình này tn công trc tip vào nhng vn ny sinh do nhng hành vi sai trái ca mt s công ty hot ng nh "nhng ngi dn sch màu xanh" (lng m nhng khái nim bn vng và/ hoc sinh thái), bng cách cung cp nhng thông tin áng tin cy v nhng công ty tht s thc hin nhng quá trình cung cp cho du khách nhng sn phm bn. Không nghi ng gì na, vic này s làm tng cng thêm hình nh ca t nc nh là mt im n áng tin cy ca nhng khách du lch t nhiên, nh ó s làm tng áng k tính cnh tranh ca nhng sn phm du lch ca t nc chúng tôi". CST bt u hot ng t nm 1997, ban u ch tp trung vào các khách sn. Nó duy trì mt trang web, qua ó, nhng thành viên mi có th ng ký (vic ánh giá ban u là min phí), và bao gm mt biu mu t ánh giá trên mng và mt tp chí thông tin

27

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

thng xuyên. Bây gi, t chc này ã là thành viên ca STCNA, Mng li Chng nhn Du lch Bn Vng ca Châu M (CST's website: www.turismo-sostenible.co.cr)

im in cu: Mt quyt nh ca t chc tour da vào cng ng chng nhn

Asociación BioItzá là mt t chc cng ng phi li nhun c sáng lp t cách ây hn 10 nm theo ý tng ca nhng ngi có chc v San José, Petén. T chc nhm vào vic bo tn nhng giá tr vn hoá và t nhiên vn có ca nn vn minh Itzá. Hip hi ã c tng cng và cng c, to ra c hi giúp ci thin tt hn tình trng thành viên, và qun lý bn vng ngun tài nguyên thiên nhiên d tr BioItzá Reserve, theo mô hình cng ng t qun lý. Thành phn ca d án gm: T chc phát trin Kinh doanh, Trng hc Tây Ban Nha vi s tip cn vn hóa, Du lch sinh thái, Bo tn và Qun lý BioItzá Reserve, Nhng vn xã hi và ào to. Thành viên ca hip hi nói rng Vic chng nhn ã làm cho t chc phát trin thông qua s h tr ào to v k thut, t Alianza Verde. Lng khách hàng cng tng lên, dù hi chm. Hai thành phn c li nht là Khu Bo tn sinh hc vi k hoch v du lch sinh thái và Trng hc Tây Ban Nha. Cng ã có nhiu thành qu khác liên quan n cht lng dch v. S chng nhn h tr nhng thành viên trong vic ci thin cht lng dch v, vì h bit t chc chng nhn ã h tr h nh th nào, giúp h sa sai và tin lên (trích t hi tho STCNA 2005)

Bài tp: Bt u hoc gia nhp mt chng trình chng nhn

Tho lun mt chng trình chng nhn bn vng thit k dành riêng cho khu vc ca bn thì nên cn nhng gì. Nhng vn ch cht nhng khu bo tn ca bn? Tho lun nhng thun li và khó khn trong vic bt u mt chng trình cp chng nhn xanh hoc gia nhp vào mt chng trình sn có.

6.4 TO RA VÀ S DNG LI TC

To thu nhp t Du lch

Vic bo tn ngun tài nguyên thiên nhiên to ra nhiu li ích kinh t nh ngun nc sch, không khí trong lành, nhng ngân hàng gen, h carbon, vic bo v ven b (rng ngp mn và rn san hô), hot ng gii trí, v.v. Tuy nhiên, nhng li ích này không c tính theo giá th trng, mà ngi s dng c hng chúng min phí. Theo nhng yêu cu thp hn trc ây, kiu mu này có th là bn vng. Tuy nhiên, ngày nay, nhng òi hi cng quyt v ngun tài nguyên thiên nhiên và vic phân phi chúng không ng u có ngha là chúng ­ và nhng dch v sinh thái mà chúng cung

28

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

cp - ang b e da ngày càng nghiêm trng. Mc dù s ph bin rõ ràng và ngày càng tng ca chúng i vi du khách, nhng c hi gii trí trong nhng khu vc c bo v him khi c tr giá y . Nhng công viên trên khp th gii thng c tr thp hoc min phí cho nhng hot ng gii trí công cng. Hu qu là nhu cu c vào khu bo tn thng vt quá kh nng qun lý ca ngi qun lý. Kt qu ca nhng s tham quan quá mc là nhng tn thng thy rõ mt ni. C s d liu v tình trng ca h sinh thái thng không có, và vì th, khó và thm chí là không th ánh giá c có phi mt khu vc b xung cp theo thi gian do vic s dng quá mc ca du khách. nhng nc ang phát trin, chính ph gây áp lc bng nhng chng trình iu chnh cu trúc và gia hn vic tr lãi nhng khon vay cho các khu bo tn. Trong hoàn cnh này, h thng các khu bo tn không bao cp nhng hot ng gii trí dành cho du khách t nhiên nc ngoài và vic xâm nhp vào ca nhng ngi iu hành tour là cn thit. du lch có th bn vng, nhng Vn Quc gia phi c thu phn ln hoc tt c chi phí ca hot ng du lch, lý tng nht là thu nhp t du khách.

Phí ngi s dng

Kh nng qun lý du lch

S tham quan bn vng

Nhu cu mnh m

Sc khe ca khu bo tn

Ngi tham quan s dng cân bng vi tác ng

29

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Li nhun - Nhng c ch to ra

Có rt nhiu c ch th trng khá n gin to ra li nhun du lch dành cho vic bo tn. Nhìn chung, li nhun c to ra bi nhng hot ng này có th c mô t bng nhng loi thu nhp sau: Bng 4.1 Các loi phí và thu phí trong khu bo tn Loi phí Phí vào cng Phí qun lý Mô t Cho phép n bt c im nào phía sau cng vào c thu cho vic s dng cho trang thit b hoc hot ng c bit nh bo tàng hay các lp hc nhip nh Các loi phí do du khách tr khi s dng trang thit b trong khuôn viên khu bo tn, ví d nh ni u xe, ni cm tri, trung tâm du khách, s dng tàu, s dng làm ni ...

Phí ngi s dng

Giy phép và s cho i vi các công ty du lch t nhân thc hin phép trong khu bo tn, ví d nh ngi iu hành tour, hng dn, dch v vn chuyn và các loi hình s dng khác... Phí bn quyn và li Tin t vic buôn bán hàng lu nim tc t buôn bán Phí nhng quyn óng góp hoc chia li tc t ngi c nhng quyn cung cp các dch v cho nhng ngi tham quan khu bo tn, ví d nh các ca hàng lu nim. Thu Phí cho thuê Quyên nguyn góp Nh ti các khách sn, phi trng, xe c Chi tr cho tài sn hoc công c ã c thuê tình Bao gm tin mt, quà, sc lao ng, thng c nhn thông qua nhóm "nhng ngi bn ca công viên"

30

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

1. Phí vào cng

ây là loi phí du khách phi tr vào mt khu vc c bo v hoc nhng im du lch bn vng khác. Nó có th c thu ti li vào ca im du lch hoc trc ó ti vn phòng giao dch. Nó có th c du khách tr trc tip hoc nhng ngi iu hành tour tr và tính trn gói khi bán tour cho khách. Nhng loi phí thp hn dành cho dân a phng và sinh viên nhng nc ang phát trin, dân c a phng thng ch phi tr ít hn khách nc ngoài. iu này c khuyn khích vì nhng nguyên nhân sau: · Dân c ti nc im n ã phi tr thông qua nhng loi thu cho vic bo tn nhng khu vc c bo v. · Mc tiêu ca nhng hot ng giáo dc và gii trí ca nhng vùng c bo v thng khuyn khích vic tham quan ca du khách a phng; và · Du khách t nhng nc phát trin thng sn lòng và có th tr hn c vào khu c bo v. Mt s khác bit hn na dành cho sinh viên (k c sinh viên quc t), h thng phi tr phí thm chí còn thp hn Bng di ây cho thy mt ví d v nhng khu vc c bo v do t nhân qun lý Belize phân bit gia du khách a phng và ngi nc ngoài: Bng 4.2 Các loi phí vào cng Khu bo tn c qun lý bi Belize Adubon Society Khu bo tn Công viên quc gia Guanacaste Công viên quc gia Blue Hole Khu bo tn chim hoang dã Crooked Tree Khu bo tn chim hoang dã Cockscomb Basin Khu k nim Half Moon Caye Khu d tr sinh quyn núi Tapir Khu d tr sinh quyn Shipstern Hecta 20 232 6.475 41.278 3.925 2.728 8.903 Phí vào ca (ô-la) Công dân Belize Khách ngoi quc 0.05 2.55 1.00 1.00 1.25 1.25 cha thông qua 1.00 4.00 4.00 5.00 5.00 cha thông qua 5.00

31

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Trong bng di ây là phí vào cng ti vn quc gia Galapagos, phí vào cng phân thành rt nhiu loi khác nhau a ra giá thp cho nhng nc láng ging. Bng 4.3 Phí vào cng Vn Quc gia Galapagos, Ecuador Danh mc Du khách nc ngoài Du khách nc ngoài di 12 tui Du khách nc ngoài là các nc thành viên ca cng ng Andean hoc Mercosur Du khách nc ngoài là các nc thành viên ca cng ng Andean hoc Mercosur di 12 tui Công dân hoc c dân Ecuador Công dân hoc c dân Ecuador di 12 tui Khách ngoi quc tham gia vào các vin hàng lâm quc gia Tr em trong và ngoài nc di 2 tui Thành tin (ôla) 100 50 50 25 6 3 25 Min phí

Cui cùng, bng này cho thy phí vào cng c tr cho Dich v i sng Hoang Dã Kenya. ây không ch có s phân bit gia nhng loi du khách mà còn phân bit v mc tham quan. Các loi và phí vào cng Kenya c hình thành da trên mc tham quan. Lu ý rng nhng Vn Quc gia có mc tham quan ging nhau c xp vào mt nhóm, và nhng im tham quan ông nht s có phí vào cng cao nht. Bng 4.4: Phí vào cng cho du khách n Công viên quc gia Kenya Khách nc Ngi c trú Công dân ngoài ti Kenya Kenya (ô-la/ngày) (Kshs/ngày)** (Kshs/ngày)** Danh mc A: Aberdares, Amboseli và h Nakuru Ngi ln 27 500 100 Tr em t 3 n 18 tui 10 50 50 Hc sinh và ngi theo nhóm có t chc 10 50 50 * Danh mc B: ông Tsavo và Tây Tsavo Ngi ln 23 200 100 Tr em t 3 n 18 tui 8 50 50 Hc sinh và ngi theo nhóm có t chc 10 50 50 * Danh mc C: Nairobi, i Shimba và Meru Ngi ln 20 150 100 Tr em t 3 n 18 tui 5 50 50

32

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Hc sinh và ngi theo nhóm có t chc 10 50 * Danh mc D: Tt c các khu vc khác Ngi ln 15 100 Tr em t 3 n 18 tui 5 50 Hc sinh và ngi theo nhóm có t chc 5 50 * *: Gm các sinh viên hn 18 tui và ngi ln t các vin giáo dc, bo tn **: 70Ksh = 1 ô-la

50 100 50 50

Theo truyn thng, phí vào cng là c ch t do, nó óng góp nhiu nht cho ngun thu c to ra bi mt im du lch bn vng, mt phn là vì nó d thu nht. Mc ích chính ca phí vào cng là tng ngun tin dành cho vic bo trì khu vc và nhng hot ng phát trin. Tuy nhiên, khon tin vào cng cng có th là mt c ch khuyn khích hoc hn ch khách vào cng, tu vào nhng tình hung c th. Nu nh b phn qun lý mun hn ch lng du khách vì nhng tác ng tiêu cc, thì tng phí vào là mt cách gii quyt vn này. Tuy nhiên, nu ch tng hoc gim phí vào không phi là nguyên nhân duy nht cho vic tng gim khách du lch. Nó cng có th dn n nhng hu qu không d nh trc, c bit nu mc phí vào cng không c da vào nhu cu. Thêm vào ó, cn thông tin v nhng chênh lch v phí vi nhng ngi iu hành tour, nhng ngi làm sách hng dn v.v.., tránh gây ngc nhiên cho du khách nc ngoài ti cng vào. Mt hiu bit thông sut v nhu cu i vi nhng s hp dn ca mt im du lch là rt cn thit trc khi nhng nh hng do vic thay i phí tham quan có th c d báo trc mt cách hp lý.

Quyt nh nhng mc phí vào cng

Lý tng nht là, mt im du lch bn vng nên to ra thu nhp chi tr cho nhng chi phí hot ng và phn dôi ra u t vào vic bo tn và u tiên phát trin cng ng nh mc tiêu ca nó. Vic t c iu này ph thuc vào tm quan trng ca v trí du lch, kh nng tip th và qun lý ca b phn hành chính và nhà qun lý du lch. Có 3 iu c bn phi ngh n trc khi quyt nh các mc phí vào cng: 1. S sn lòng chi tr vào khu vc c qun lý ca du khách. iu này có th xác nh bng cách kho sát du khách ngay ti im du lch. Nu phí vào không da vào s sn lòng tr, du khách có th c hi mc phí này có phù hp không, ây có phi là mc ti a h s tr hay không. Khuôn kh cuc kho sát có th cung cp nhng la chn v mc phí vào cng. 2. So sánh phí vào cng vi nhng im du lch tng ng trong nhng trng hp tng t. Hãy nh tính n nhng khác bit v nhng hp dn t nhiên/vn hóa, s phát trin ca c s h tng, v.v.. 3. Bao gm nhng chi phí kèm theo d phòng và bo dng nhng hot ng gii trí. Mt mc ti thiu thu nhp sinh ra t phí vào cng và nhng ngun thu khác phi nên chi tr thích áng nhng chi phí phi gánh chu do vic qun lý khu bo tn khi cung cp nhng c hi du lch bn vng. Thông thng, nhng khu bo tn to thêm rc ri cho h vì ngun phí thu không dùng.

33

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Ngoài phí vào cng, nhng công viên có th có thêm thu nhp t nhng cách khác: 2. Nhng loi phí vào ni công cng ây là phí thu s dng cho nhng phng tin hoc hot ng c bit nh là mt bo tàng, lp dy chp hình. 3. Phí ngi s dng ây là phí du khách phi tr s dng mt dch v hay mt c hi c bit ti mt im mà ni ó phi chu chi phí cao hn phí vào cng. (Mt s ni, không tính phí vào cng nhng phi tr cho bt k hot ng nào mà du khách mun tham gia). Chng hn nh phí xe, s dng trung tâm du khách, cm tri, ln khí tài, ln, vv.

4. Giy phép và Giy hành ngh

Nhng phí này do ngi iu hành tour tr c phép qun lý du khách ca h trong khu bo tn, nh ngi ch ca nhng chic tàu cho thuê qun o Galapagos. Tiêu biu là, chúng c cp mi hàng nm và c nhng ngi qun lý khu bo tn s dng nh là nhng phng tin iu khin và gii hn vào mt khu vc. Thêm vào ó, chúng có th c phát hành cho phép du khách thc hin nhng hot ng c bit cn s qun lý và giám sát c bit vì không tham gia thng xuyên hoc yêu cu ca hot ng phi c chia phn hoc gii hn nh cm tri hoc leo á. Thông thng nhng hot ng này phi c gii hn nhm gim bt tác ng ca con ngi và/hoc cung cp cho mt s tri nghim c th ca du khách nh là mt ni tnh mch cao . Mt c ch hay là iu tra xem có bao nhiêu du khách thc s tham gia vào nhng hot ng nht nh. nhng khu bo tn bin, câu cá là hot ng ch yu luôn luôn cn phi có giy phép. Gip phép và l phí câu cá phi c lên k hoch cc k cn thn, vì chúng chc chn s là vn c ý và gây tranh cãi ca công chúng, và có th nh hng n quan h ca khu bo tn vi cng ng dân c a phng. Hng dn viên và nhà iu hành tour cng cn c s cho phép c bit làm vic trong phm vi này, vì th cng phi tr mt s tin l phí. 5. Vic bán hàng Trong nhiu trng hp, b phn hành chính hoc nhng ngi th 3 s bán hàng lu nim, thc phm hoc nhng sn phn khác trong im du lch. Li nhun thu c t nhng vic bán hàng này s là mt phn ca ngun thu. c bit, nhng ch nào vic bán hàng này áng quan tâm thì li nhun phi c tính toán cn thn sau khi tr i tt c chi phí, nh mua sn phm hay sn xut, công lao ng, v.v. Nhng ngi th 3 này có li trc ri b phn hành chính s thu c mt t l %. 6. Nhng s nhng quyn ây là mt c ch mà nh ó nhng ngi th 3 cung cp mt dch v cho du khách

34

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

ti mt im du lch bn vng. Nhng ví d in hình nht là vic cung cp ch ngh và dch v n ung; cho s dng nga, hng dn viên và thuyn di chuyn cng có th c làm thông qua c ch nhng quyn. mt s im du lch bn vng, b phn hành chính có th chn thc hin tt c các dch v trong nhà mà không nhng quyn. Mt khác, hu ht nhng ngi qun lý khu bo tn u nhn thy rng h không có chuyên gia và khon vn u t cung cp nhng dch v này mt cách chuyên nghip. ây là mt quyt nh mà nhng ngi qun lý phi a ra. Dù th nào thì vic tính toán s sách phi c thc hin thng xuyên và chc chn thc hin thành công la chn này. Vic la chn ngi c nhng quyn luôn phi tin hành thông qua mt cuc u giá trong ó, b phn hành chính ca du lch bn vng s trình bày các vn liên quan, phe th 3 quan tâm s a ra dch v ca h và c s tin mà h s tr nu c cung cp dch v. nhng khu bo tn do chính ph qun lý, quá trình này thng kéo dài. Cách tuyt vi nht kéo nhng dân c a phng tham gia vào h c nhng quyn, ng nhng quyn vi nhng nhà iu hành tour có kinh nghim hn hoc ngi làm công ca ngi c nhng quyn. Mt s nhng quyn cng có th không phi là s thay th có th tn ti c, nht là trong trng hp nhu cu v dch v ít. Mt khác, có th có nhu cu nhng ngi ch thu không vn hoc không quan tâm vào mt vic làm n mà cha bit chc kt qu th nào. Dù th nào thì không nên nhng quyn nu cha nghiên cu th trng, cha có k hoch kinh doanh và mt k hoch v v trí tht y . (xem Phn II ca volume này) Li nhun t s nhng quyn có th c tr theo nhiu cách khác nhau: 1) Theo s lng ngi mà bên nhng quyn phc v trong mt nm. 2) Theo mt t l phn trm ca tng s thu hoc phn li ca ngi nhng quyn. 3) Theo mt s tin nht nh hàng nm; 4) S kt hp ca nhng iu trên. Trong nhiu tình hung, khó mà tính c li nhun, thu nhp và s lng khách mà ngi c nhng quyn ã phc v. L phí hàng nm là mt cách tr n gin, nhng nó li không linh ng lm. Vic kinh doanh ca ngi nhng quyn có th tng trong khi l phí vn không thay i. Hãy nh rng mt v trí cn kim c tin. S nhng quyn có th tng vic kinh doanh ca nó hàng nm trong khi khon tin phí phi óng vn không i. Tht không bình thng khi ngi c nhng quyn kim c mt khon li khng l trong khi b phn hành chính ch nhn c rt ít. iu quan trng là cn sáng to khon phí chuyn nhng phù hp vi tt c các bên mà li d tính toán. Costa Rica, b phn hành chính ca Vn quc gia núi la Poas yêu cu nhng ngi iu hành phi tr cho quán cà phê theo s khách tr tin vào cng. Red Cross tính phí u xe và n lt nhng thành viên ca nó phi tr cho tin v sinh phòng v sinh và giy v sinh.

35

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Cn phi xác nh rõ ràng nhng ngi c nhng quyn s cn c tham gia vào nhng bin pháp thc tin tt nht i ôi vi vi s phát trin và qun lý c s h tng du lch bn vng. Chng hn nh, nhng tiêu chun v sch s, lng khách ti a (v ch ngh, v dch v m thc), giá ti a, rác thi nhà bp/rác/ cht thi ca con ngi nên hp ng chi tit trong hp ng nhng quyn. Ngi qun lý im du lch bn vng, tuy nhiên, phi chu trách nhim cui cùng trong vic m bo rng tt c nhng tiêu chun và iu kin trong hp ng c giám sát nh k và c tuân theo.

Nhng iu cn cân nhc khi thu li tc

Trong khi có nhiu c hi to ra li nhun mt im du lch bn vng, vic làm ra tin òi hi bn phi cung cp nhng iu kin cn thit làm c iu ó mt cách an toàn và úng n. Chi phí/li ích. Ch vì có c hi thu tin khách du lch cho mt cái gì ó không có ngha là nó s sòng phng. Tn bao nhiêu chi phí thu cho mt loi phí c th? Bn có sn nhân s làm vic ó không? Có cn ngi làm vic hàng ngày nh nhng nhim v quan trng nh ng gác cng thu phí vào? Bn có c s h tng (nh trm thu ví các cng vào) thu phí hay không? Có nhiu khách nhng vic ó áng làm hay không? Cht lng. Du khách s nhanh chóng chú ý nu h phi tr cho nhng sn phm kém phm cht. Trc khi lp phí vào cng hoc nhng loi phí khác, phi chc rng bn ã phc v mt sn phm tng xng vi khon phí thu. Chng hn nh, mt phí vào cng cao có ngha là im du lch ó có tính hp dn cao, h tng tt và c bo dng tt cng nh nhân s và c ào to k càng. iu này cng áp dng cho c ngi c nhng quyn. Hu ht du khách n vn quc gia Galapagos Ecuador rt hài lòng khi tr 100 ô la M phí vào cng vì nhng giá tr c bit ca ngun tài nguyên thiên nhiên và cht lng cao nói chung ca nhng gì mà h nhn c. Quan trng là nhn ra rng vic to ra li nhun s không bao gi tr thành iu cui cùng ca bn thân nó. Bn phi luôn ghi nh trong u rng mc ích cui cùng ca bn là bo tn. Nu tng thêm mt hot ng nào ó tng thêm ngun thu mà li nh hng n hiu qu lâu dài ca vic bo tn thì có l bn không nên làm iu ó. An toàn. Vì v trí ca nhng im du lch bn vng thng tách bit, vn an toàn cho nhng ngi i thu phí cng phi c quan tâm. An toàn ca tin sau khi thu cng phi c xem xét khi không có ngân hàng hoc mt ch an toàn ct nó trc khi chuyn vào ngân hàng.

36

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Thanh toán. H thng thu phí càng phc tp bao nhiêu thì h thng k toán phù hp (và mt k toán có nghip v) cng càng quan trng by nhiêu iu hành úng tt c nhng phc tp tài chính ca nó. Có hai lý do quan trng cho iu này: · Bn cn c bit chính xác bn làm ra c bao nhiêu t mi hot ng bit nhng chi phí hiu qu hay không. Bn cng cn bit bn làm ra c bao nhiêu trin khai kinh phí tip theo (gi s nhng gì bn làm ra có th chi dùng ti im ca bn). · Cn phi có s trong sáng và rõ ràng v vic qun lý thu nhp doanh thu. Vic qun lý sai các qu nhìn chung quá ph bin và có th s làm suy sp mt chng trình du lch bn vng tt.

Phân phi thu nhp

Theo qui lut chung, i ng nhân viên ti mt im du lch bn vng s c thu phí vi s nhit tình hn nu h bit nhng ngun tin này s c dùng phn ln vào nhu cu qun lý ca im du lch ó. Tht không may, trng hp này thng không xy ra, nht là nhng khu bo tn do chính ph qun lý. Phn ln ngun thu s gp vào qu chung, ri t ó chúng c dùng vào rt nhiu vic khác nhau, rt ít phc v cho chính im du lch ã to ra nó. M, c h thng Vn Quc gia và Rng Quc gia gn ây ã bt u cho phép ban qun lý nhng Vn và rng c gi li gn ht phí vào cng và phí ca ngi s dng mà im du lch ó to ra. Khu Bo Tn Bin và Rng Quc gia Ecuador, ni to ra khong 5 triu ô la M nm 1999, gi li 50% các loi phí nó thu c trong khi ó nhng thc th khác ca Galapagos nh chính quyn, cng ch nhn c mt t l nào ó thôi. Có l cn phi thuyt phc mi ngi v vn tài chính và ngân sách cho phép gi li mt phn áng k ca ngun thu ã to ra. Trong khi ó, vic làm nhng vic bn c phép mt cách hiu qu, nng sut, và chuyên nghip là mt bc quan trng chng minh rng b phn hành chính ca mt im du lch nên c thoi mái hn trong vic qun lý tin ca mình. Nu nh mt im du lch bn vng c phép gi li mt phn hoc toàn b tin mà nó thu c thì nên làm gì vi khon tin ó sau khi thu nó? Bc quan trng u tiên là nó phi c tính toán thông sut và chuyn vào tài khon ngân hàng. Nu có th, tin phi c chuyn vào mt qu có lãi sut áng tin cy. Nhng thun li ca vic dùng qu áng tin cy là: · Tin có th sinh li khi nó c gi vào qu có lãi sut. · Tin s c dùng mt cách linh ng hn nu nó là mt phn trong mt h thng c iu hành ca mt th ch ln hn ca nhng cá th có th giám sát tài khon qu và b phn hành chính uc y quyn v chin lc u t cng nh là vic rút tin ra. Thng thì, nhng khon tin rút ra phi c th hin bng k hoch công vic do b phn hành chính trình bày.

37

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Nhng u tiên trong vic dùng qu

Nhìn chung, tin thu c phi c chi nhm m bo rng im du lch áp ng c mc tiêu bo tn ca nó. ây là mt khái nim c bn tr phi ngi ta i chch khi s cp thit phi to ra mt chng trình du lch bn vng thành công. Nu iu này là không th hoc nó không c làm, thì chng trình du lch bn vng không thành công dài lâu c. Tuy nhiên, có rt nhiu cách chi tiêu áp ng c nhng mc tiêu bo tn, và mi im phi trin khai nhng u tiên ca nó. Thông thng, có 3 thành phn khác nhau có th c li t ngun thu to ra mt im du lch bn vng: h sinh thái, khách du lch và dân a phng. Không k tin c chi nh th nào, hoc thành phn hay nhng hp phn nào thì tn cùng ca nó vn nên là vic bo tn. Vic bo tn c hng li chính t ngun thu du lch bn vng có th nhóm thành 5 lnh vc: 1. Chi cho bo tn a dng sinh hc. 2. Nhng bin minh chính tr cho khu bo tn. 3. Nhng bù p kinh t cho dân a phng nhm gim s khai thác quá mc. 4. Toà nhà công v xúc tin bo tn a dng sinh hc. 5. Mt s thúc y cho các n lc bo tn a dng sinh hc t nhân. C th hn, mt s u tiên có th m bo mt ngun tài chính y , chng hn nh chi tin kim ra nhiu tin hn. Tin này có th chi vào vic xây ng i, làm các bng ký hiu, phong cnh, v.v.., làm cho im du lch hp dn du khách hn. Vic ào to nhân viên cng có th rt quan trng. Nó cng có th bao gm vic tip th thêm cho im du lch ca bn bng vic làm nhng cun sách nh, to mt trang web hoc tham gia vào nhng s kin mà ti ó, bn có th qung bá nhng s hp dn ca du lch vi công chúng. Có l vic bo v ngun tài nguyên thiên nhiên ca im du lch c u tiên nhiu, trong trng hp này bn có th thuê thêm nhiu nhân công, mua thêm thit b thit lp hàng rào bo v ranh gii khu du lch. Mt u tiên khác là m bo rng nhng tác ng ca du khách c gi mc ti thiu. Hãy thit lp mt chng trình giám sát lâu dài vi nhng th tc c nh sn và nhng ngi thc hin có chuyên môn là nhng gì mà tt c nhng im du lch bn vng nên có. Nu nh có mt chng trình du lch bn vng c thit lp, có l li nhun c to ra nên hng thng vào vic làm cho chng trình ó t thu chi hoc ít nht cng cho ngân sách iu hành hot ng. Cung cp cho cng ng dân c a phng ngun kinh phí khi u bt u mt doanh nghip du lch bn vng cng có th là mt u tiên cho im du lch ca bn.

im in cu: Công viên quc gia Galapagos

Công viên quc gia Galapagos có phí vào cng hoc là phí s dng ca du khách, mt phí vào cng hoc phí xe. Nhng loi phí c xác nh theo B Lut c bit v S Phát trin Bn vng và Bo tn ca Qun o Galápagos. Theo h thng giá có s phân bit ca Công viên quc gia Galapagos, khách ngoi quc tr cao hn ngi dân Ecuador. Cng nh trng hp thng gp các công viên quc gia, ng thi là khu

38

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

bo tn, các phí s dng ca khách Công viên quc gia Galapagos tr cho nhng chi phí v dch v do công viên cung cp. Nhng mc phí hin thi ánh du mt s tng lên rõ rt so vi trc ây nhng vn ch to ra c khong 25% kinh phí ca Công viên quc gia Galapagos. Nhng mc phí thp hn i vi nhng ngi iu hành du lch và du khách cho thy mt vn là iu ó có th dn n vic khai thác quá mc ngun li và không mang li kinh phí trang tri cho nhng dch v du lch và nhng hot ng bo tn. Ngun thu t bãi xe không cho chính nó và vic qun lý bo tn bin qun lý mt cách phù hp lng khách du lch tng cao. Mc dù phí s dng ca du khách ã tng cách ây vài nm, nó vn không nh hng n nhu cu vào công viên ca du khách, và s lng khách vn tng u hàng nm. Phí cho phép iu khin tàu thuyn cng ã tng lên. Nm 1991, tt c tàu thuyn óng 10 USD cho ch neo thuyn mi nm. Theo lut mi, phí này tng lên thành 50 USD cho n 250 USD tu theo loi tàu thuyn. Trc khi B Lut c bit dành cho Công viên quc gia Galapagos c thit lp, Công viên quc gia Galapagos là mt ngun kinh phí cc k quan trng i vi INEFAN (Vin Nghiên cu Rng, Khu Bo tn và i sng Hoang dã ca Ecuador). Trc khi lut c thc thi, trung bình ch 30% ngun thu t phí s dng ca khách chuyn vào kinh phí ca GNPS, trong khi phn còn li dành cho INEFAN. Lut mi ã làm thay i vic phân phi ngun thu t phí s dng ca du khách nh sau:

39

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Lut ã gim ngun tin dành cho INEFAN (chng hn nh B Môi trng) xung còn 5%, và li ích quan trng dành cho vic bo tn qun o ã t c vic dùng ti 45% phí s dng ca du khách cho vic qun lý Công viên quc gia và Khu bo tn bin Galapagos. GNPS thu phí và hàng tháng chuyn vào nhng thành phn khác do lut qui nh. Ngân qu dành cho vic tun tra và kim dch ca tnh Galápagos và dành cho hi quân quc gia iu khin và giám sát khu Bo tn bin phi c dùng theo K hoch Qun lý ca Galápagos NP. Qu c phân phi n Vin Quc gia Galápagos (INGALA), Khu t tr Galápagos và Chính quyn tnh Galápagos và chúng c s dng cho nhiu mc ích v các d án giáo dc, sc kho, th thao và môi trng, dch v môi trng hoc dch v du khách. Ngân sách 1999 ca GNPS (bao gm c khu bo tn bin) là 2,29 triu ô. Nm 1999, ngi tham quan s dng các loi phí ti Galápagos NP tng cng hn 5 triu ô-la (xem bng 5). Du khách ngoi quc cung cp s lng li tc, vi công dân Ecuadorian cung cp ít hn 2%. Galápagos NP nhn 40% ca li tc ó, và khu bo tn bin 5%, tng cng gn 2,2 triu ô-la cho công vic qun lý Galápagos NP và khu bo tn bin. Thêm vào l phí s dng ca du khách, GNPS nhn li tc t phí chuyn nhng tàu. Tng phí chuyn nhng khong 400.000 ô-la hoc 8% ca tng thu nhp ny sinh phí vào khu vc. Mi vic t cc mt giy phép hot ng, hoc l phí chuyn nhng t Vn. Du lch bn vng ti Vn quc gia Galápagos mang li ngui li kinh t quan trng, iu này mang li li ích cho công vic qun lý và bo tn. Ngun tài chính mang li ã ci thin mt cách tc thi vi vic xây dng lut pháp hot ng t nm 1998, ã thng kê nhiu tht bi ca h thng trc ó trong vic phân phi phí s dng ca ngi tham quan. Qua phí s dng ca ngi tham quan, du khách ngày nay cung cp mt s óng góp kinh t quan trng cho qun o; 95% ngun qu c sn sinh ra ngay ti tnh Galápagos, và 45% ca qu này giao trc tip cho vic qun lý Công viên Vn Galápagos và khu bo tn bin. Thêm vào ó, nhng ngun qu khác c thu thp cho công vic bo tn trong Công viên quc gia Galápagos. 5% dùng cho kim tra và thanh tra ca tnh Galápagos. H thng phí s dng mc giá khác nhau. Mt c dân a phng và khách nc ngoài có th thng thc mc phc v ngang bng nhau, nhng do khách ngoi quc có thu nhp cao hn, nên h sn sàng tr chi phí cao hn. Ngi tham quan chi tr trong công viên quc gia Galápagos c gng nh giá các dch v gii trí do hòn o mang li. Ngun thu phí này là ngun thu nhp chính cho GNPS và vì th tài tr trc tip cho công tác bo tn ca o, cái này s t c tính toàn vn ca mt khu vc c bit cho th h tng lai. Bi vì 1% ca li tc t l phí nhng ngi tham quan s chuyn cho chính quyn a phng, dân c a phng hng li tc t phí tham quan du khách ca du lch bn vng và ging nh tài tr kh nng bo tn ca o. S tài tr này là nhân t chìa khóa trong vic t c mt dch v gii trí có giá tr cho du khách. S hu dng ca li tc mang n ngi dân a phng, ph thuc vào s hu hiu ca chính quyn a phng trong vic nhn dng và khám phá nhng chính sách và d án li nhun.

40

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

im in cu: Islas del Golfo, Mexico Tài liu 6.7 ­ óng góp ca du khách ti Islas del Golfo

T mt vin cnh bo tn, bán o Baja California ca Mexico và vnh California cha ng mt s iu kin môi trng trên cn ­ di bin thuc loi duy nht trên th gii. Bin kéo dài này có thành phn loài i din cho 1/3 s lng loài ng vt bin trên th gii, có ti 80% ng vt thu sinh c tìm thy trong Thái Bình Dng. Gn 800 loài cá c tìm thy trong vnh. Ch riêng các hi cng ti khu vc Bin có a dng sinh hc cao hn, to cho vnh c u tiên bo tn mang tính toàn cu. Gn 800.000 du khách tham quan Nam Baja California vào nm 2003, gn 10% trong s này tham quan khu bo tn. Các hot ng bao gm cm tri, bi thuyn và ln thám him. Hu ht du khách n t M và Canada. Mt d án thí im cho thu li tc t du lch bn vng c tin hành ti khu bo tn "Islas del Golfo de California" ti thành ph La Paz, im chính yu cho công tác bo tn. Bo tn c la chn do s tng lên s lng du khách nhanh chóng và do nó là iu u tiên ca thành ph, ni mà c hai ngành ng u là Hi ng Quc gia khu Bo tn thiên nhiên (CONANP) và t chc phi chính ph Niparajá óng ti ây. Khu bo tn "Islas del Golfo de California" bao gm c Isla Espiritu Santo, mt trong nhng hòn o có tm quan trng sinh thái vào loi bc nht ca bin Cortez. Nhiu ng vt tìm thy trên Isla Espiritu Santo mà không th tìm thy chúng âu trên th gii, bao gm Th uôi en, Sóc t, và 2 loài rn. Hòn o là nhà ca 53 loài thc vt c chng ca vùng. Các vùng nc xung quanh o là ni ca san hô, các nhóm s t bin và 500 loài cá. im n chính yu ca du khách trong khu bo tn là o Espíritu Santo. Hot ng du lch ph bin nht trong khu bo tn là ln thám him, du khách ch yu n t M hay Canada. Du khách n nhng khu bo tn Mexico phi tr mt khon phí vào ca bt buc. Khon phí c t ra là 104 peso (khong 10 USD) mi ngi mt ngày. Tuy nhiên, khon phí này ã không thu c do s bt ng áng k gia nhng ngi iu hành tour, mãi cho n khi phí c iu chnh xung còn 20 peso (khong 2 USD) vào nm 2003. Khi tr phí, du khách s nhn mt biên lai màu vàng eo trên c tay và s eo nó trong sut quá trình tham quan khu bo tn. Tuy nhiên, mt iu rõ ràng i vi nhng ngi iu hành tour và nhng ngi khác là du khách có th sn sàng tr l phí cao nu khon phí này phc v li cho khu bo tn. Bc u tiên là làm mt cuc kho sát v vic sn lòng tr phí. 311 du khách ti 5 a im khác nhau ã c kho sát và c hi rng h có vui lòng tr nhng loi phí khác nhau hoc là quyên góp. a s, khách vui lòng tr hn 2 ô-la. Kt qu cng ch ra rng chng trính quyên góp t nguyn thì không nên, nhng có th ny sinh ra vic óng góp tng thêm.

41

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

Bc th 2 là x lý chi phí ca qun lý du lch ti ch. Kt qu phân tích ch ra rng thu nhp ca du khách ch bao hàm mt phn ca chi phí trong vic qun lý du lch. Bc th ba là gp g nhng ngi tham gia trong ngành công nghip du lch, bao gm ngi iu hành ln thám him, ngi iu hành chèo thuyn và cm tri, khách sn và du thuyn. Tt c thành phn này u thin cm vi quan im tình nguyn óng góp, và ã có nhng ý kin xây dng nh u t kinh phí tun tra và kim soát tt hn nhng hot ng bt hp pháp ti khu bo tn. Mt d án óng góp tin trm ã c c gng thc hin, do các t chc phi chính ph tài tr. Mt t chc phi chính ph không li nhun ti a phng ã c chn iu hành d án. Ngun thu quyên góp chia thành các qu vi ban qun lý ca vùng, cho phép c lp ca chng trình quyên góp t các t chc Các qu này c tách ra nh sau: · 35% cho qun lý khu bo tn · 30% cho các d án liên quan n du lch (ký, t ri) · 20% cho ngun qu khn cp ca khu bo tn (sa cha tàu thuyn vv...) · 15% qun lý chng trình. Ba loi thu nhp ny sinh ã c la chn: 1. Phí sinh thái ti khách sn ­ mt loi phí t nguyn 20 ô-la thêm vào khi ri khi khách sn. 2. Bng tên tình nguyn cho các th ln, ngi xem cá voi, ngi chèo thuyn. Dây chìa khoá c chn mt vt có th c dùng theo dng "bng tên" cho các hot ng khác nhau. Thùng quyên góp c dùng nhng ngi iu hành tour không cn phi trình bày v công vic thu góp tin. 3. Quan h thành viên t nguyn "Nhng ngi bn ca Baja" Các vn khi thc hin: · Các khách sn gp khó khn trong vic thu tin l phí sinh thái, mt phn do lut thu ca Mexico gây cn tr cho các khách sn thu thu sinh thái. Mt chuyên gia c thuê thit k h thng tính toán mi xung quanh vn này. Ngi t chc d án ang xem xét phí sinh thái nh hn nhiu (a ra 1 ô-la) và nó c gp t ng trong hoá n tr khi du khách la chn b nó ra; iu này ny sinh giá tr cao hn l phí sinh thái mà giá tr này không t ng gp vào tr phi du khách chn tr nó. · Ngi t chc tour không mun công vic phân phi "bng tên" ­ ngi iu hành tour ngng các thùng quyên góp. Phng pháp thu thp th ng này gây ra kt qu li tc thp hn mong i và cn thit phi c thit k li. · Ngi t chc tàu thuyn không c tính vào. · Chng trình "Nhng ngi bn ca Baja" ã gim sút hn so vi mong mun.

42

TIP TH & LI TC

HC PHN 6

D án ã có nhng kt qu ha hn và ny sinh mt s li tc, nhng ít hn nhng gì mong i. Chi tit ca h thng thu phí cn c iu chnh d dàng hn cho vic thu phí vi nhng n lc nh nht ca khách sn và ngi t chc ln.

Bài tp: Chính sách thu ti KBTB ca bn

a ra nhng phng pháp hin nay cho vic thu thu và phân b ngun qu cho mi KBTB. V hai biu hình tròn, mt biu din cho các ngun thu phí du khách ti KBTB, cái còn li biu din cho phân phi ngun qu c thu t KBTB. Mi nhóm mô t h thng thu và chi ngun qu ca KBTB, nu có th làm toàn nhóm. Trình bày các xut cho bt k thay i nào.

43

Information

SUSTAINABLE

43 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

276018