Read Microsoft Word - IPM dieu DHNTB 08 _Hung_ text version

NG DNG IPM TRONG PHÒNG TR TNG HP SÂU BNH HI CÂY IU (Anacardium occidentale L.) TI VÙNG DUYÊN HI NAM TRUNG B

TS. Nguyn Thanh Phng, KS. Kiu Vn Cang, KS. oàn Công Nghiêm Vin KHKT Nông nghip Duyên Hi Nam Trung B iu là cây công nghip lâu nm, ã có trên 50 nc trên th gii gây trng, trong ó có Vit Nam ã phát trin trng khá nhiu trong nhng nm qua. Th trng iu trên th gii khá n nh và có xu hng tt. Th trng tiêu th iu phn ln là các nc công nghip phát trin nh M, c, Anh, Nht... Nhng nc này không trng c iu và không áp dng thu nhp khu ht iu. Ngun cung cp ht iu thng hn ch, do các nc Châu Phi thng có nhng t hn hán kéo dài làm cho sn lng iu không n nh. Mt khác, sn phm ht iu ch sn xut c nhng vùng nhit i, c bit là nhit i ven bin. ây là li th so sánh ca mt s nc mà không phi nc nào trên th gii cng có c li th này. Ngành iu ca Vit Nam ã phát trin nhanh c v din tích, nng sut và sn lng. n ht nm 2004, Vit Nam có 350.000 ha iu, trong ó có 130.000 ha iu cao sn; nng sut bình quân 1,1 tn/ha, tng 61,3% so vi nm 1997; sn lng iu thô t trên 350.000 tn. Nm 2007 din tích t trên 400.000 ha. D báo n cui nm 2010 tng din tích iu trong c nc là 450.000 ha. Trng iu ghép thâm canh, nng sut bình quân 1,4 tn/ha, vùng cao sn t trên 2,0 tn/ha. Do vy, vic a sn lng iu ca c nc lên 500.000 tn/nm, iu nhân 140.000 tn/nm là hoàn toàn có tính kh thi. Cng nh nhiu loài cây trng khác, cây iu khi sinh trng phát trin không ch b mt loài sâu bnh nào ó phát sinh gây hi mà có th b rt nhiu loài sâu bnh cùng tn công gây hi cùng mt lúc, trong ó có mt s loài sâu bnh có mi liên quan mt thit vi nhau (cùng tng hoc cùng gim). Chúng có th tp trung gây hi trong mt giai on sinh trng phát trin nào ó ca cây hoc cng có th kéo dài trong sut quá trình sinh sng ca cây. Do ó, vic phòng tr sâu bnh hi iu phi c tin hành mt cách tng hp gm nhiu bin pháp (IPM). IPM trên cây iu là mt chin lc qun lý dch hi tng hp nhm hn ch vic s dng thuc BVTV, bo m an toàn môi trng, sinh thái, sc khe cng ng, góp phn a sn xut nông nghip theo hng bn vng thông qua vic áp dng phi hp mt cách hài hòa nhiu bin pháp phòng tr khác nhau. Trong IPM, bin pháp canh tác và bin pháp sinh hc c u tiên s mt. Bin pháp s dng thuc BVTV ch c s dng khi tht s cn thit thông qua vic iu tra, theo dõi tình hình dch hi, thiên ch trên ng rung và tính toán hiu qu v mt kinh t.

1. Bin pháp canh tác:

1.1. To cây ging iu kho:

có c mt cây con khe iu kin em i trng thì chúng ta cn chú ý m bo úng yêu cu k thut ngay t trong vn m: - Ht ging trc khi gieo m phi c x lý bng nc m (2 phn nc sôi và 3 phn nc lnh, nhit khong 52-550C) hay bng mt s loi thuc tr nm nh Benomyl, Mancozeb, Roval.

1

- t gieo ht hoc t làm rut bu cng phi c x lý bng thuc tr nm, dùng bt nilon che kín trong 10 ngày sau ó d bt trn u t trc khi óng bu 3 ngày. - Xây dng vn m ni khô ráo thoáng mát. - Bo m mt gieo va phi. - Ngun nc ti cho vn m phi sch không b ô nhim, không có các kim loi nng - V gc ghép: cây phi kho, sinh trng mnh, thng có chiu cao 40-45 cm và không b sâu bnh, m bo tiêu chun làm gc ghép, không s dng nhng cây quá yu làm gc ghép. - V chi ghép: phi chn nhng chi bánh t, ã tui thành thc v mt sinh lý, không b sâu bnh và phi c ly trên nhng cây b m kho mnh. - K thut ghép: thao tác ghép phi nh nhàng chính xác, hn ch các vt thng c gii vì các vt thng này s d to iu kin cho các loài sâu bnh xâm nhp và gây hi. - K thut chm sóc cây con trong vn m: phi thng xuyên tin hành kim tra vn phát hin kp thi các loài sâu bnh hi, t ó a ra các bin pháp phòng tr hp lý. Tin hành bón phân cân i và ti nc thích hp m bo cây con khi xut vn tiêu chun. Tiêu chun xut vn ca cây ging iu ghép nh sau: + Tui cây: 6 - 8 tháng, + Chiu dài tính t nh chi ghép lên n nh sinh trng ca cây là 15 cm, có t 8-10 lá tr lên, ng kính thân là 5 mm, + Cây khe mnh, không b sâu bnh hi.

1.2. K thut trng cây:

- Trc khi trng cây cn tin hành dn sch thc bì (bao gm tàn d cây di, cây bi, c di...) ni khu t nh trng cây. Dùng vôi bt rc u trên mt t sau ó cày lt t trc khi ào h tiêu dit các loài sâu bnh có trong t. - ào h: khi ào h cn chú ý t mt riêng sang mt bên, t áy sang mt bên và phi phi t t 7 n 10 ngày, mc ích là cho các loi nm bnh tn ti trong t b phi ra ánh nng và b cht. Sau ó dùng phân chung và lân trn vi lp t mt và lp h li (chú ý ch dùng phân chung ã c hoai mc, không nên dùng phân ti vì bên trong có cha rt nhiu nm, vi khun, tàn d gây bnh). - Trng cây: khi trng cây phi chú ý nh nhàng tránh gây tn hi n cây con. Có th dùng rm r, c khô t gc gi m cho cây, nên t cách gc t 10-15cm hn ch sâu bnh gây hi. hn ch các vt thng c gii do ma gió gây ra thì sau khi trng nên dùng que cm gn gc, buc chng gi cây.

1.3. K thut chm sóc cây iu:

iu là cây công nghip dài ngày, tui th có th sng n gn trm nm do vy vic chm sóc, bón phân cho cây iu là rt cn thit, công vic này phi c tin hành thng xuyên theo nh k hàng nm. phòng tr sâu bnh hi iu trong quá trình chm sóc, chúng ta cn làm nh sau:

2

- To, ta tán cho cây: Trong thi k kin thit c bn cn to cho cây có b tán lá hình mâm xôi, hoc hình nón ct thun tin cho vic chm sóc sau này. - Hàng nm, sau mi v thu hoch cn tin hành thu dn sch các tàn d, c di trong vn, thu nht các b phn ca cây iu b sâu bnh hi trong vn em t hoc chôn sâu xung t. Mnh dn ct b các cành, nhánh nm khut trong tán cây, cành b sâu bnh, cành là, cành tc, cành không cho qu to thông thoáng cho vn iu, ng thi hn ch s sinh trng phát trin ca các loài sâu hi do không còn ni trú n. Vic ct cành nhánh c tin hành làm hai ln trong mt nm, ln mt vào lúc ngay sau khi thu hoch và ln hai vào cui mùa khô u mùa ma. - Tin hành phát quang các bi cây di xung quanh vn iu hn ch ni c ng ca các loài sâu bnh hi. - Không trng xen các cây là ký ch ph ca các loài sâu bnh hi iu trong vn iu. - nhng ni t bng hoc dc nh thì sau khi thu dn sch các tàn d và c di trong vn iu chúng ta có th tin hành cày lt t cho vn, cách tán cây khong 1m, nhng phi chú ý hn ch vic va chm vi cây to ra các vt thng c gii. Vic làm này có tác dng rt tt trong vic tiêu dit các loài sâu bnh tn ti trong t, hn ch c di, ng thi làm cho t ti xp to iu kin cho cây sinh trng phát trin tt. Công vic này cn c tin hành 1 ln/ nm và thc hin vào cui mùa khô. - Vào u và cui mùa ma tin hành bón phân cho iu cây sinh trng phát trin tt, nhm có sc kháng hn ch các loài sâu bnh hi thì cn bón cân i gia N-P-K. Tng cng bón phân chung, phân hu c hoai mc, mi gc nên bón t 10-20 kg. Bón phân tin hành rãi theo rãnh c ào xung quanh tán cây khi cây cha khép tán, khi cây ã khép tán thì bón vào rãnh ào theo hình bàn c, không ào rãnh quá sát gc cây tránh cho cây b t r to iu kin cho nm bnh tn công và gây hi. - Vào mùa khô hoc thi k cây ra hoa kt qu cn ti nc cho cây. Do nc là môi trng lan truyn ca rt nhiu loài sâu bnh do vy khi ti nc cn chú ý mt s im sau ây: + Không nên dùng vòi có dòng chy mnh xi trc tip vào gc cây gây trc gc . + Không nên dùng vòi nc xt trên tán cây khi cây ang thi k ra hoa u qu. + Ngun nc ti phi sch và m bo v sinh, không ly nc nhng ni b ô nhim làm nc ti. + Có th áp dng công ngh ti tit kim nh ti nh git cho cây, kt hp vi vic bón phân và phun thuc. - phòng tránh sâu c thân hi iu thì có th dùng nc vôi quét vào thân cây khong 1m tính t mt t tr lên, công vic này cn c tin hành thng xuyên mi nm mt ln vào u mùa khô. Cng có th dùng dung dch Bordeaux 1% quét lên gc cây.

3

2. Phòng tr sâu bnh bng phng pháp vt lý c gii:

- Phát hin c sâu bnh hi mc gây hi thp và cc b thì thu gom trng, bt git sâu non, sâu trng thành, nhng, kén. Dùng kéo ct lá, cành nhánh b bnh tp trung chôn, t... - Vào mùa ông xuân (t tháng 11 n tháng 3 nm sau) nh k 7 - 10 ngày hun khói vào bui chiu mát và sáng sm xua ui b xít mui, sâu trng thành b cánh cng, bm ca các loi sâu n lá ... Chú ý khi t hun khói u hng gió, t ri rác trong vn iu, không bc cháy, canh gi tránh cháy lan sang cây iu.

3. Bo v thiên ch:

Trên cây iu có rt nhiu loài sâu hi nhng cng có rt nhiu loài thiên ch, ây là nhng loài có hi i vi sâu hi nhng li có li i vi chúng ta. Các loài thiên ch này thng có s lng ít và rt d mn cm vi các loi thuc BVTV, rt d b cht và thng phc hi v mt s lng rt chm. Nu có nhiu thiên ch trên cây thì chúng ta không cn s dng bin pháp hoá hc trong phòng tr sâu bnh hi iu, vì vy chúng ta cn phát hin và có bin pháp bo v hoc nhân nuôi các loài thiên ch này sau ó th vào vn iu. ây là bin pháp r tin, rt an toàn i vi môi trng và sn phm cây trng. Mt s loi thiên ch thng gp trên cây iu là: B mt vàng, kin vàng, b cánh cng en ít nhn, b rùa, chun chun, nhn.... và mt s loi nm nh nm bch cng...

4. Mt s loi sâu bnh chính hi iu và bin pháp phòng tr:

phòng tr tng hp sâu bnh hi iu t hiu qa cao thì vic nhn bit c v c im hình thái, triu chng gây hi, quy lut phát sinh phát trin ca mt s loài sâu bnh hi chính là ht sc cn thit. Trên cây iu thng có mt s loi sâu hi chính sau:

4.1. Sâu hi iu:

Biu 1. Mt s loài sâu hi iu vùng duyên hi Nam Trung b TT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Tên sâu Tên khoa hc B phn b hi Lá Lá non Chi non Mc ph bin ++ +++ +++

Sâu róm Criculla trifenestrata Sâu phng lá Acrocercop Sp. B phn c Alcides Sp. ngn B xít mui Châu chu xanh ln Châu chu xanh nh Sâu kt lá Sâu c ht Sâu róm Helopeltos antonii Hypomeces squamorus Myllocerus Sp. Lamida Sp. (Lepidoptera) Euproetis Sp.

Chi, hoa, qu +++ non Lá non ++ Lá non Lá, hoa, qu Ht Lá Non ++ ++ +++ ++

4

TT 10 11 12 13 14 15 16

Tên sâu Xén tóc nâu Sâu o en Sâu kèn (bao) Sâu cun lá Rp mm nâu

Tên khoa hc Plocacdesrus osbesus (Lepidoptera ) Oiketicus Sp. (Totricidae ) Toxoptera aurantii

B phn b hi

B xít nâu ùi Anonploenemic Sp. dài Mi Isoptera Ghi chú : +++ : Rt ph bin ++ : Ph bin

Thân Lá Lá, trái non Lá, hoa, qu Chi, hoa, qu ++ non Lá, chi non ++ Thân

Mc ph bin + ++ +++ +++

++ + : ít ph bin.

4.2. Bnh hi iu:

Bng 2. Mt s bnh hi iu chính vùng duyên hi Nam Trung b TT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ghi chú: Tên bnh L c r Thán th Bnh khô cành B hóng Chy m m lá Chùm gi a y m rong Vi sinh vt gây hi Phytophthora palmivora, Phythium, Furarium, Sclerotium, Rhizoctonia Colletotrichum gloeosparioides Corticium salmonicolor Capnodium Sp., Meliola Sp. Diplodia Sp., Pellicularia salmonicolor, Ceratocystis Sp. Pestalotia Sp. ++: Ph bin; B phn b hi C r cây con Mc ph bin ++

Lá, hoa, chi và +++ qu Cành, thân +++ Lá ++ Thân, cành Lá Thân cành Thân cành Lá ++ +++ + + +++

+++: Rt ph bin;

+: ít ph bin

Thành phn sâu bnh hi iu rt a dng và phong phú, din bin phc tp, nht là thi k cây iu ra lc, ra hoa. Nh vy, vic phòng tr sâu bnh hi iu cn phi c tin hành mt cách tng hp thì mi em li hiu qu cao. Ngoài sn xut tu thuc vào iu kin c th ca tng vn khác nhau mà có th chú trng n các bin pháp riêng r khác nhau nhm nâng cao hiu qu kinh t và bo v môi trng sinh thái.

4.3. Các giai on cn lu ý trong phòng tr tng hp sâu bnh hi iu: 4.3.1. Giai on kin thit c bn :

T khi mi trng n nm th 3, cây sinh trng liên tc và ra nhiu t chi liên tip. Do ó cn phi tin hành phòng tr các loi sâu n lá, sâu c t. Sau khi phát trin hoàn thành mt t lá cây ngng sinh trng mt thi gian sau ó nh sinh trng u chi non nhú lên chun b ra t lá mi, ây là thi im tin hành phun thuc. Các loi thuc: Sherpa, Supracide, Fenbis... Phun liên tc 2 ln, 7-10 ngày/ln.

5

4.3.2. Giai on cây cho trái:

(1) Sau thu hoch (tháng 5-7) Dn vn, ct ta t các cành sâu bnh. Dùng vôi + Phân bò + t sét hay dung dch Bordeaux 1:4:15 quét gc t mt t lên 1m hay Validacin phòng tr bnh nm hng. (2) Thi k cây iu ra chi non (tháng 8-12): Giai on này cây ra t 1-3 t lc non, nên xut hin nhiu sâu phá hi nh sâu c ngn, sâu n lá, b xít mui, rp sáp... và các bnh nh nm hng, thán th... Dùng thuc tr sâu: Sherpa, Decis, Bitox, Confidor... Dùng thuôc tr bnh: Bordeaux 1%, COC 85, Champion, Ridomil, Bavistin... (3) Thi k iu ra hoa u trái (tháng 1-4) ây là giai on phòng bnh quan trng nht và có hiu qu cao nht. Giai on này cây thng b phá hi nng bi các sâu hi lá nh sâu phng lá, sâu róm , châu chu xanh và bnh thán th làm khô hoa rng trái non, bnh khô cành. Có th phun kt hp thuc tr sâu bnh và cht kích thích sinh trng, phân bón lá: Phòng tr sâu dùng: Sherpa, Decis, Bitox, Confidor... Phòng tr bnh dùng: Bordeaux 1%, Bavistin, Champion, Ridomil, Antracol... c bit Alietle có tác dng cao i vi các loi bnh này, nht lá bnh gây khô, rng trái non. Kích thích sinh trng: Atonix, Dekamon, HQ101 Phân bón lá: Flower, Multipholiate, KNO3

a ch: TS.Nguyn Thanh Phng Vin KHKT Nông nghip Duyên Hi Nam Trung B 317 Nguyn Th Minh Khai, TP. Quy Nhn, Bình nh Email: [email protected]; D : 0913483646

6

Information

Microsoft Word - IPM dieu DHNTB 08 _Hung_

6 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

97569