x

Read Microsoft Word - LIBRI I PLANPROGRAMEVE _STOM_.doc text version

UNIVERSITETI I PRISHTINËS Fakulteti i Mjekësisë Prishtinë

PROGRAMI DHE PLANI MËSIMOR

DEGA: STOMATOLOGJI

Prishtinë 2001

2

PËRMBAJTJA

3

PLANI I STUDIMEVE

VITI I PARË SEMESTRI I PARË

Nr.

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

1 2 3 4

Kimi inorganike Fizikë mjekësore me biofizikë Biologji me gjenetikë humane Anatomi Subtotal Lëndë zgjedhore - Subtotal TOTALI

Isa Hoxha * F. Filologjik-Prishtinë Prof.dr.sc. Ali Zatriqi Dr.sc. Muharrem Jakupi, docent

2 3 4 2 11

2 2 3 2 9

4 5 7 4 20

60 75 105 60 300

5 6 8 5 24 6 30 2 4 2

5 6 7

Gjuhë e huaj Ndihma e parë Biologji e qelizës

0 2 1

2 2 1

2 4 2

30 60 30

Vërejtje:

1 ECTS = 13 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS. * Për lëndën - Gjuhë angleze

4 VITI I PARË SEMESTRI I DYTË

Nr 1 2 3 4 5 6 7

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

Kimi organike Anatomi Statistikë mjekësore Informatikë mjekësore Etikë mjekësore Hyrje në stomatologji Biokimi Subtotal Lëndë zgjedhore - Subtotal TOTALI

Dr.sc. Selim Kolgeci, docent Isa Hoxha * F. Filologjik-Prishtinë Prof.dr. Qamile Jaka Doc.dr. Selim Kolgeci

2 3 1 1 2 2 3 14

2 3 1 1 0 0 3 10

4 6 2 2 2 2 6 24

60 90 30 30 30 30 90 360

4 6 2 2 2 2 6 24 6 30 2 2 2 2

8 9 10 11

Citogjenetikë humane Gjuhë e huaj Gjenetika orofaciale Biologji molekulare

1 0 1 1

1 2 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS. * Për lëndën - Gjuhë angleze

5

VITI I DYTË SEMESTRI I TRETË

Nr 1 2 3 4 5

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Anatomi Histologji me embriologji Fiziologji Protetikë paraklinike proteza parciale Anatomi e dhëmbëve human me morfologji Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

2 2 3 1 1 9

2 2 3 2 2 11

4 4 6 3 3 20

60 60 90 45 45 300

5 4 7 4 4 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

6 7 8 9

Prof.dr. Hysni Daka Prof.dr. Bajram Nuraj Prof.dr. Agim Vela Doc.dr. Remzije Belegu Prof.dr. Agim Islami

Fiziologji e respiracionit dhe ekologji Anatomi klinike e kokës dhe qafës Citologji ­ ndërtimi submikroskopik i qelizës Materialet në protetikën stomatologjike

1 1 1 1

1 1 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

2 2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 13 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

6 VITI I DYTË SEMESTRI I KATËRT

Nr 1 2 3 4 5 6 7

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Histologji me embriologji Anatomi patologjike Fiziologji Mikrobiologji me parazitologji Imunologji Protetikë paraklinike ­ proteza totale Anatomi e dhëmbëve human me morfologji Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

1 2 2 1 1 1 1 9

2 3 2 2 1 2 1 13

3 5 4 3 2 3 2 22

45 75 60 45 30 45 30 330

3 6 5 3 2 3 2 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

8 9 10 11

Prof.dr. Natyra Karahoda-Gjurgjeala Prof.dr. Hysni Daka Mr.sc. Gjyle Mulliqi ­ Osmani, ligjerues

Fiziologjia e sistemit endokrin Imunogjenetikë Mikrobiologjia e kavitetit oral

1 1 1 1

1 1 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

2 2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 14 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

7

VITI I TRETË SEMESTRI I PESTË

Nr 1 2 3 4 5 6 7 8

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Protetikë paraklinike ­ punimet fikse Sëmundjet e dhëmbit paraklinika Radiologji Mikrobiologji me parazitologji Anatomi patologjike Fiziologji patologjike Mjekësi interne Farmakologji me toksikologji Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

1 1 1 1 2 2 1 1 10

2 2 1 2 2 2 2 1 14

3 3 2 3 4 4 3 2 24

45 45 30 45 60 60 45 30 360

3 3 2 3 4 4 3 2 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

9 10 11 12

Doc.dr. Rexhep Hoxha Prof.dr. Hilmi Islami Doc.dr.Rexhep Hoxha Prof.dr. Agim Islami

Dozologji Farmakokinetikë klinike Bazat e okluzionit Terminologji medicinale stomatologjike

1 1 1 1

1 1 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

2 2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

8 VITI I TRETË SEMESTRI I GJASHTË

Nr 1 2 3 4 5 6 7

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Protetikë paraklinike ­ punimet fikse Sëmundjet e dhëmbit paraklinika Sëmundje infektive Dermatologji Fiziologji patologjike Mjekësi interne Farmakologji me toksikologji Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

1 1 1 1 2 2 3 11

2 3 1 1 2 2 2 13

3 4 2 2 4 4 5 24

45 60 30 30 60 60 75 360

3 4 2 2 4 4 5 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

8 9 10

Prof.dr. Halil Ahmetaj Prof.dr. Agim Islami

Fiziologji patologjike e respiracionit Bazat e okluzionit te punimet protetike

1 1 1

1 1 1

2 2 2

30 30 30

2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

9

VITI I KATËRT SEMESTRI I SHTATË

Nr 1 2 3 4 5 6 7 8

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Mjekësi interne Pediatri Kirurgji Neurologji Otorinolaringologji Kirurgji e kokës dhe qafës Oftalmologji Sëmundjet e dhëmbit me endodoncion Protetikë klinike ­ protezat parciale Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

2 1 1 1 2 1 1 1 10

2 1 2 2 2 1 2 2 14

4 2 3 3 4 2 3 3 24

60 30 45 45 60 30 45 45 360

4 2 3 3 4 2 3 3 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

9 10 11 12

Prof.dr. Fehmi Henci

Ligjërata të zgjedhura nga Pediatria Implantatet Sindromet hemoragjike

1 1 1 1

1 1 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

2 2 2 2

Prof.dr. Agim Islami Prof.dr. Hysri Tafarshiku

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

10 VITI I KATËRT SEMESTRI I TETË

Nr 1 2 3 4 5 6 7

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Kirurgji Gjinekologji me obstetrikë Sëmundjet e dhëmbit me endodoncion Protetikë klinike ­ protezat e skeletuara dhe totale Fiziatri Kirurgji orale Mjekësi sociale Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

1 1 1 1 1 2 1 8

2 1 4 4 1 3 1 16

3 2 5 5 2 5 2 24

45 30 75 75 30 75 30 360

3 2 5 5 2 5 2 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

8 9 10 11

Prof.dr. Adil Raka Prof.dr. Agim Islami

Higjienë orale Protezat mbuluese

1 1 1 1

1 1 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

2 2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

11

VITI I PESTË SEMESTRI I NËNTË

Nr 1 2 3 4 5 6

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Sëmundjet e dhëmbit me endodoncion Protetikë klinike ­ punimet fikse Pedodonci dhe stomatologji preventive Kirurgji orale Sëmundje të gojës Ortopedi e nofullave Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

1 1 1 1 2 2 8

4 4 2 2 2 2 16

5 5 3 3 4 4 24

75 75 45 45 60 60 360

5 5 3 3 4 4 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

7 8 9 10

Prof.dr. Agim Islami

Estetika në protetikë

1 1 1 1

1 1 1 1

2 2 2 2

30 30 30 30

2 2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

12 VITI I PESTË SEMESTRI I DHJETË

Nr 1 2 3 4 5 6 7 8

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Sëmundjet e dhëmbit me endodoncion Protetikë klinike ­ punimet fikse Pedodonci dhe stomatologji preventive Kirurgji orale Sëmundje të gojës Ortopedi e nofullave Epidemiologji Kirurgji maksilofaciale Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

0 0 1 0 1 1 1 2 6

3 3 2 3 2 2 1 2 18

3 3 3 3 3 3 2 4 24

45 45 45 45 45 45 30 60 360

3 3 3 3 3 3 2 4 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

9

Prof.dr. Qamile Jaka

Planifikimi dhe mjekimi i malokluzioneve me aparate ortodontike mobile Ataçmenët në protetikë Farmakologjia klinike në stomatologji

1

1

2

30

2

10 11 12

Prof.dr. Agim Islami Doc.dr. Rexhep Hoxha

1 1 1

1 1 1

2 2 2

30 30 30

2 2 2

Vërejtje:

1 ECTS = 13 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

13

VITI I GJASHTË SEMESTRI I NJËMBËDHJETË

Nr 1 2 3 4 5 6 7 8

Përgjegjës i lëndës

Kodi

Lënda mësimore Sëmundjet e dhëmbit me endodoncion Protetikë stomatologjike Pedodonci dhe stomatologji preventive Kirurgji maksilofaciale Sëmundje të gojës Ortopedi e nofullave Higjienë Mjekësi ligjore Subtotal

Numri i orëve mësimore në javë L U Gjith.

Gjith. orë në sem.

ECTS

0 0 1 2 1 1 1 1 7

3 3 3 2 2 2 1 1 17

3 45 4 4 3 3 2 2 24

45 45 60 60 45 45 30 30 360

3 3 4 4 3 3 2 2 24 6 30

Lëndë zgjedhore

- Subtotal TOTALI

9 10 11 12

Prof.dr. Adil Raka Doc.dr. Hasan Mehmeti Prof.dr. Agim Islami

Traumat e dhëmbëve te fëmijët Biomekanika e spostimit ortodontik të dhëmbëve Protetika maksilofaciale

1 1 1 1

2 2 2 1

3 3 3 2

45 45 45 30

3 3 3 2

Vërejtje:

1 ECTS = 15 orë Nga lëndët zgjedhore studenti merr 6 ECTS.

14 VITI I GJASHTË SEMESTRI I DYMBËDHJETË

Nr. 1 2 3 4 5 6

Lënda mësimore

Javë/ditë mësimi

Javë Ditë

Gjith. orë/sem.

Sëmundjet e dhëmbit me endodoncion

Protetikë stomatologjike Pedodonci dhe stomatologji preventive Kirurgji maksilofaciale Sëmundje të gojës Ortopedi e nofullave Gjithsej

3 3 2 1 1 1 11

----2 3 5

90 90 60 30 42 48 360

15

PROGRAMI I LËNDËVE

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

KIMI E PËRGJITHSHME DHE INORGANIKE Stomatologji Katedra e Kimisë I 2+2 5

Qëllimi i zhvillimit të lëndës: Qëllim i zhvillimit të kësajë lënde është paisja me njohuritë bazë nga Kimia Inorganike dhe e Përgjithshme e studentit të Mjekësisë dhe Stomatologjisë, si dhe njohja me njohuritë elementare të punës laboratorike, të stehiometrisë, të proceseve tjera elementare kimike që ndodhin në organizëm si dhe njohja me elementet bazë të përbërjes së organizmave të botës së gjallë e në vecanti të njeriut, që është shumë e nevojshme për këta studentë. Programi i ligjëratave: Struktura e materjes ­ masa dhe energjias, substancat elementet kimike, komponimet. Simbolet, formulat dhe komponimet. Masa atomike dhe masat molekulare. Sistemi periodik i elementeve ­ format bashkohore të sistemit periodic. Sistemi periodik i periodave të shkurta. Sistemi periodik i periodave të gjata. Struktura e atomit ­ radioaktiviteti. Bërthama e atomit. Rrezet rentgen dhe ligji i Mozlit. Përbërja e atomit dhe izotopet. Struktura elektronike e atomit ­ struktura atomike e hidrogjenit. Struktura e mbështjellsit elektronik. Energjia e jonizimit. Numrat kuantik. Parimi i Paulit. Teoria mekaniko-valore mbi strukturën e atomit ­ Hipoteza e Debrojlit. Parimi i Hajzenbergut. Ekuacioni i Shredingerit. Format e orbitave 1S, 2S dhe 3S. Konfiguracioni elektronik i elementeve. Lidhjet kimike dhe struktura e molekulave ­ lidhjet jonike. Lidhjet kovalente. Hibridizimi i orbitaleve atomike. Lidhjet metalike. Forcat intermolekulare. Lidhjet hidrogjenore. Lidhjet kimike të komponimeve komplekse. Termodinamika kimike ­ ndryshimet energjetike gjatë reaksioneve kimike. Ligji i Hessit. Energjia e Gibsit. Shfrytzimi i energjisë së lirë në organizmat e gjallë. Kinetika kimike ­ ndikimi i përqëndrimit në shpejtësinë e reaksioneve kimike. Rendi i reaksionit. Ndikimi i temperaturës dhe katalizarorëve në shpejtësinë e reaksioneve kimike. Enzimet. Sistemet disperzive ­ tretësirat e vërteta. Tretësirat koloidale. Ekuilibri kimik ­ ekuilibri me sistemet homogjene. Ekuilibri në tretësirat ujore. Jonizimi i ujit dhe pH. Klasifikimi i substancave inorganike. Indikatorët. Neutralizimi. Konstanta e hidrolizës. Puferët. Reaksionet oksidoredukuese ­ oksidimi dhe redukimi. Elementet galvanike. Potenciali standard i elektrodave- ekuacioni i Nernstit. Elektroliza. Ligji i Faradeit. Fotokimia ­ Elementet kimike dhe komponimet e tyre. Bioelementet. Elementet toksike. Hidrogjeni. Uji. Ajri. Elementet e

16

grupit të parë, dytë, tretë dhe të katërtë. Elementet e grupit zero, grupi të VII, VI dhe të V. Përsëritje e lëndës dhe konsultimi për provim. Programi i ushtrimeve: Njohja me laborator. Operacionet kryesore në laborator: filtrimi, dekantimi, destilimi, destilimi i fraksionuar. Llogaritje stehiometrike: Llogaritja e pH tek acidet, bazat dhe kriprat. Hidroliza. Puferët. Oksido-redukimi ­ barazimi i ekuacioneve. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Meqenëse lënda zhvillohet në semestrin e parë të vitit të parë, studentët kanë të drejtë ti nënshtrohen provimit nga Kimia e Përgjithshme dhe Inorganike për të parën herë në afatin Janar ­ Shkurt sipas kësaj rregullative: 1. Provimi me shkrim në zgjidhjen e detyrave nga përmbajtja e ushtrimeve 2. Provimi me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës Nota e provimit me shkrim në zgjidhjen e detyrave përbën 30% të notës së Kimisë së Përgjithshme dhe Inorganike, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat i pjestimit të kësajë me notën nga Kimia Organike që zhvillohet në semestrin e dytë të vitit të parë Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. S. Filipovic: Kimia inorganike dhe e përgjithshme Lajci, V. Kalaj: Kimia për student të Mjekësisë, Stomatologjisë dhe Biologjisë Sh. Gacaferi: Kimi inorganike dhe e përgjithshme Pavle Trpinac: Praktikum për student të Mjekësisë.

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIKË MJEKËSORE ME BIOFIZIKË Stomatologji

Katedra e lëndëve paramjekësore

I 3+2 6

Qëllimi i mësimit të lëndes: Qellimi i mësimit të lëndës së Fizikës me biofizikë është që studentëve të mjekësisë t'ju mundësoj njohjen e ligjeve të fizikës në procese biologjike. Të njohin mënyrën e transportit të energjisë dhe sinjaleve në sisteme biologjike si edhe veprimin e sistemeve të jashtme në këtë

17

sisteme . Këto njohuri t'i përdorin në nivele të ndryshme në mjekësi dhe praktikë mjekësore gjatë diagnostifikimit dhe kurim që bazohet në ligje të fizikës. Programi i ligjëratave: Sistemet. Sistemet kibernetike dhe biologjike. Modelet në biofizikë. Sinjalet- bartja dhe analiza . Bazat e mekanikës. Ligjet e ruajtjes. Forcat ndërmolekulare. Sistemi lokomotorik. Forcat e brëndshme dhe të jashtme në sisteme lokomotorik. Përkulja e trupit. Vetitë elastike te muskujve dhe trupave të ngurtë. Energjia e frakturës së kocit. Osteogeneza. Termodinamikë; Termometria. Biokalorimetrat. Ligjet termodinamike Kembimi i energjisë dhe materies në sisteme termodinamike me rrethinën. Bartja e nxehtësisë. Gjendja stacionare e sistemeve biologjike. Kriokirurgjia. Termoterapitë. Lëkundjet.Valët akustike. Bioakustika. Ultrazëri. Sondat e UZ.UZ në diagnostifikm. Teknika e transmisionit dhe reflektimit të UZ. Efekti i Doplerit. Fluidet; Lëngjet. Dinamika e fluideve dhe sistemet biologjike. Viskoziteti dhe rrjedhja e lëngjeve nëpër tuba të ngurtë dhe elastik. Ligjet e gazeve. Formula barometrike. Shkembimi i gazeve në organizëm. Tensioni sipërfaqësor dhe interfacial. Dukuritë kapilare. Ligji i Laplasit dhe embolitë. Shtypja transmurale në enët e gjakut. Puna dhe fuqia e zemrës. Reologjia e gjakut. Solucionet dhe transporti i masës; Uji - vetitë fizike . Shtypja osmotike - në organizma. Difuzioni; ligji i Fikut. Transporti pasiv dhe aktiv. Makromolekulat biologjike. Ultracentrifugimi. Konstanta e sedimentimit. Dializa. Elektricitet dhe magnetizëm; Kuptimet themelore elektrike dhe magnetike. Rryma elektrike. Rryma elektrike në langje. Rryma elektrike dhe sistemet biologjike. Elektrodat - në mjekësi. Teorema e Nernstit. Barazia e Danonit. Potenciali i membranave. Përcjellja e impulseve elektrike në sisteme bilogjike. Efektet elektrike dhe magnetike të zemres dhe trurit. Sinjalet: EMG, EKG, EEG, EOG, ERG. RNM. Defribilatori dhe shoku elektrik. Diatermitë. Rrezatimet termike. Ligjet e rrezatimeve. Rezet infatekuqe dhe UV. Termografia në mjekësi. Fotoefekti. Efekti i Komptonit. Rrezet rëntgen. Kolimatoret. Përdorimi i rrezeve rëntgen në mjekësi. Atomi dhe molekula. Bërthamat atomike dhe radioaktiviteti. Karakteritikat e rezatimeve nukleare , , . Radionukleidet dhe përdorimi në mjekësi. Izotopi në përcaktimet kalendarike. Njësit në matjen e rrezatimeve. Detektorët. Dozimetrat dhe mbrojtja nga rrezatimet. Ligjet e optikës gjeometrike. Reflektimi i plot. Fibrat optike. Aparatet endoskpike. Thjerzat dhe të metat e thjerzave. Syri ­ sistem optik. Mikroskopija optike dhe elektronike. Optika koherente. Programi i ushtrimeve: Ushtrime eksperimentale dhjetë për matje te madhësive fizike në interes për studentë të mjekësisë. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. Ymer Halimi; Biofizika ­ dispencë, Prishtinë, 1997 Jean A . Pope; Medical Physics, Heinemmann, 1993 Desmond M. Burns, Simon G.G. Macdonald; Physics for Biology and Pre-Medical Students, Massachusetts, USA

18

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BIOLOGJI ME GJENETIKË HUMANE Stomatologji Katedra e Lëndëve Paramjekësore I 4+3 8

Qëllimi i lëndës:

Qëllimi i zhvillimit të kësaj lënde është: 1. Njohja me veçoritë themelore të qenieve të gjalla në nivele të ndryshme të organizmit (në nivel të organeve, indeve, qelizave dhe molekulave) 2. Njohja me proceset e anabolizmit dhe katabolizmit, si dhe me proceset e bartjes dhe të konservimit të energjisë 3. Sqarimi i ligjeve të trashëgimisë, kodit gjenetik dhe i deshifrimit të kodit gjenetik 4. Të njoftohen studentet me strukturën molekulare të gjeneve dhe funskioni i tyre, me strukturën e kromozomeve si dhe me mekanizmin e ndodhjes së gjenopative dhe kromozomopative me qëllim që studentët të fitojnë koncept të drejt lidhur me parandalimin e sëmundjeve trashëguese. Programi i ligjeratave: Biologjia ­ shenca mbi jetën. Disiplinat kryesore të biologjisë. Metodat e hulumtimit në biologji. Veçoritë themelore të qenieve të gjalla. Roli i biologjisë në zhvillimin e mjekësisë. Biologjia e qelizës: Përbërja kimike dhe vetitë fizike-kimike të qelizës. Organizimi biologjik i cipës qelizore. Citoplazma si bazë e organizuar e funksioneve biologjike. Organoidet e citoplazmës. Rrugët e çlirimit të energjisë nga qeliza. Fotosinteza. Bërthama e qelizës. Acidi dezoksiribonukleik (ADN). Struktura dhe llojet e acideve ribonukleike. Kodi gjenetik. Transkriptimi. Translatimi. Shumimi i qelizave. Biologjia e shumimit të organizmave. Shumimi joseksual. Riprodhimi seksual. Gametogjeneza. Zhvillimi embrional i organizmave. Gjenetika shkenca mbi trashëgiminë. Bashkëveprimi në mes të gjeneve alele. Interakcioni i gjeneve joalele. Teoria kromozomike e trashëgimisë. Përcaktimi kromozomik i gjinisë. Trashëgimi i tipareve të lidhura me gjininë. Trashëgimi ekstranukelar. Eksperimentet me bakteriofagë. Proceset e rekombinimit te bakteriet. Inxhinieria gjenetike. Rregullimi i veprimtarisë së gjeneve. Ndryshueshmëria. Ndryshueshmëria e patrashëguar. Ndryshueshmëria e trashëguar. Gjenetika e njeriut (humane). metodat e hulumtimit në gjenetikën humane. Kariotipi normal i njeriut. Ndryshimet strukturale dhe numerike të kromozomeve. Sëmundjet monogjenike. Trashëgimi autozomal dominant dhe recesiv. Klonimi. Kanceri. Viruset onkogjenë. Protoonkogjenet. Leukemia. Sistemi imunitar dhe terapia për kancerin. Evolucioni i familjes së njeriut. Biosfera dhe kriza ekologjike. Ndotja e ambientit. Pesticidet. Eksplodimi demografik. Programi i ushtrimeve:

19

Njohja me principin e punës me mikroskop. Vrojtimi i qelizave bimore dhe shtazore. Llojet e qelizave shtazore. Studimi i aparatit të qarkullimit të gjakut, tretjes, frymëmarrjes te vertebrorët. Enzimet. Pigmentet dhe plastet. Mitoza. Mejoza. Spermatogjeneza dhe ovogjeneza. Zhvillimi embrional te amfioksuesi. Kryzezimi monohibrid, dihibrid dhe intermediar. Trashëgimi i grupeve të gjakut. Trashëgimi autozomal dominant dhe recesiv. Trashëgimi i lidhur me kromozomet e seksit. Rekapitullim i lëndës.

Mënyra e vlerësimit të njohurive

Meqenëse lënda zhvillohet në semestrin e parë të vitit të parë, studentët kanë të drejtë t'i nënshtrohen provimit nga Biologjia me gjenetike humane për herë të parë në afatin janarshkurt. Organizimi i provimit bëhet me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Studentët nuk i nënshtrohen provimit nga pjesa praktike. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Tefta Rexha. Biologjia qelizore dhe molekulare, 1998. Lekë Gjiknuri, Tefta Rexha: Biologjia e përgjithshme, 1989. Neil A. Campbell. Biology, Botimi i katërt 1999. Lilana Zergollern. Gjenetika humane, 1994.

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ANATOMI Stomatologji Katedra e Anatomisë I + II + III (2 + 2) ; (3 + 3) ; (2 + 2) 16

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i zhvillimit të kësaj lënde është njohja e formës dhe ndërtimit të trupit të njeriut duke filluar nga qeliza, indet, organet dhe sistemet e organeve. Studimi i morfologjisë dhe strukturës së organeve të sistemit respirator, kardiovaskular, urogjenital, digjestiv dhe sistemit nervor, gjë e cila lehtëson studimin e mëtejmë të funkcionit të këtyre organeve. Programi i ligjëratave: Hyrje: Anatomia si shkencë dhe rëndësia e saj për studentët e mjekësisë. Historiku i shkurtër i anatomisë. Vështrim mbi qelizat, indet dhe sistemet funksionale. Ndarja e anatomisë: pjesët kryesore të trupit të njeriut, vijat (rrafshet) orientuese. Nomenklatura anatomike. Osteologjia e përgjithshme: forma dhe ndërtimi i eshtrave. Osteologjia e veçantë: clavicula, scapula, humerus. Sindesmologjia e përgjithshme: elementet kryesore dhe anësore të nyjëtimeve,

20

nyjëtimet e palëvizshme dhe të lëvizshme. Nyjëtmet e veçanta; art. humeri. Miologjia e përgjithshme: forma dhe ndërtimi i muskulit, organet ndihmëse të muskulit. Miologjia e veçantë: muskujt e brezit të krahut. Angiologjia e përgjithshme: ndërtimi dhe përbërja e enëve të gjakut, qarkullimi i vogël dhe i madh i gjakut. Sistemi limfatik. Angiologjia e veçantë: a. axillaris, a.brachialis. Neurologjia e përgjithshme: ndarja dhe ndërtimi i sistemit nervor. Neuroni, sinapsa, fijet nervore, n. spinalis. Gërshetimet nervore (plexus brachialis). Anatomia sistematike dhe topografike e kraharorit. Muret e kafazit të kraharorit: nyjëtimet, muskujt ndërbrinjorë, muskujt e shpinës, diafragma, arteriet, venat nervat, mamma. Zgavra e kraharorit (cavitas thoracis): regiones pleuropulmonales, mediastinum. Rrugët e frymëkëmbimit: trachea et bronchi principales. Mushkëritë (pulmones): forma, pozita, ndërtimi, segmenta bronchopulmonalia, enët e gjakut dhe limfatike, nervëzimi. Pleura. Zemra (cor): forma, pozita, pamja e jashtme, pamja e brendshme- zgavrat e zemrës. Ndërtimi, systema conducens cordis, enët e gjakut dhe nervëzimi i zemrës, projektimi i zemrës. Pericardium. Thymus, oesophageus, pars thoracica aortae, v. cava superior, ductus thoracicus, n. vagus, n. phrenicus, pars thoracica trunci sympathetici. Anatomia sistematike dhe topografike e barkut. Kufijtë dhe katet (regjionet/zonat), muret e barkut, muskujt e murit antero-lateral të barkut, pikat e dobëta (linea alba, anulus umbilicalis, canalis inguinalis, anulus femoralis), vagina m. recti. Peritoneumi dhe formacionet e tija. Bursa omentalis. Zgavra peritoneale (cavitas peritonealis); ndarja dhe organet. Gaster ( pamja e jashtme, ndërtimi, lidhëset, enët e gjakut dhe limfatike, nervat dhe topografia). Truncus coeliacus. Duodenum (pamja e jashtme, ndërtimi, pozita, vaskularizimi dhe nervëzimi). Pancreas (pamja e jashtme, ndërtimi, pozita, vaskularizimi dhe nervëzimi). Hepar (forma, pozita, ndërtimi, lidhëset, enët e gjakut dhe limfatike, nervat). Segmentimi i mëlçisë. Rrugët biliare (vesica biliaris, ductus choledocus). Splen (forma, pozita, ndërtimi, lidhëset, elemetet neurovaskulare. Intestinum tenuae mesenteriale ( morfologjia, ndërtimi, mesenterium). Intestinum crassum (ndarja, pamja e jashtme, ndërtimi, mesocolon transversum et sigmoideum). Caecum et appendix vermiformis. Colon. Vaskularizimi i zorrës së hollë dhe të trashë (a. mesenterica superior, a. mesenterica inferior). Nervëzimi. Ren (pamja e jashtme, mbështjellësit, ndërtimi, enët e gjakut dhe nervat). Rrugët urinare (calyces renales, pelvis renalis, ureter). Glandula suprarenalis. Pars abdominalis aortae, v. cava inferior, v. portae hepatis, enët dhe nyjet limfatike të barkut, pars abdominalis trunci sympathetici. Anatomia sistematike dhe topografike e komblikut. Muret dhe ndarja e komblikut të vogël: nyjëtimet, muskujt, fashat. Ndarja e zgavrës së komblikut në kate dhe strofulla (lozha), prerje frontale dhe sagjitale. Enët e gjakut dhe nervat. Organet e komblikut të vogël: vesica urinaria, rectum. Organet gjinore mashkullore (organa genitalia masculina). Organet gjinore femërore (organa genitalia feminina). Anatomia sistematike dhe topografike e kokës dhe e qafës. Nyjëtimet e kokës (art. Temporomandibularis). Nyjëtimet e kokës me qafën (art. Atlanto-occipitalis et art. Atlantoaxialis). Muskujt e kokës dhe të qafës. Fashat e kokës dhe të qafës. Enët e gjakut të kokës dhe të qafës (a. carotis communis, a. carotis externa, a.carotis interna, a. subclavia). Venat e sipërfaqshme dhe të thella (v. jugularis externa, v. jugularis interna, sinus durae matris. Enët dhe nyjet limfatike të kokës dhe të qafës. Nervat e kokës dhe të qafës. Nervat e kokës (nervi craniales I-XII); klasifikmi, rruga, marrëdhëniet dhe degëzimi. Plexus cervicalis. Pjesa parasimpatetike dhe simpatetike e kokës dhe e qafës. Cavitas oris; muret dhe organet (dentes, lingua, gll. Oris, fauces, mm. palati et faucium. Pharynx: forma, pozita, ndërtimi, enët e gjakut dhe nervat. Spatium peripfaryngeum. Nasus externus et sinus paranasales. Larynx: pozita, forma, ndërtimi, enët e gjakut dhe nervat. Glandula thyroidea et gll. parathyroideae. Anatomia e shqisave dhe e sistemit nervor qendror. Shqisa e të parit: kokërdhoku i syruit, mbështjellësit e kokërdhokut, përmbajtja, aparati dioptrik, organet ndihmëse. Shqisa e dëgjimit dhe baraspeshës; veshi i jashtëm, veshi i mesëm dhe veshi i brendshëm. Sistemi nervor qendror; medulla spinalis (pamja e jashtme, organizimi segmentar, citoarkitektonika e lëndës së përhime, bërthamat dhe laminat,sistematizimi i lëndës së bardhë, harqet refleksive). Truncus encephali (medulla oblongata, pons, mesencephalon). Organizimi i lëndës së përhime (formatio reticularis), bërthamat e nervave kranialë, sistemi monoaminergjik, kolinergjik dhe peptidergjik i neuroneve. Ventriculus quartus. Cerrebellum (pamja e jashtme, këmbëzat e cerrebelumit, organizimi struktural i korteksit cerebelar, lidhjet aferente dhe eferente. Diencephalon:

21

ventriculus tertius. Thalamus (morfologjia e jashtme, ndërtimi i brendshëm dhe sistematizimi i bërthamave. Pedunculi thalami (sistemi talamokortikal), metathalamus, epithalamus dhe subthalamus. Hypothalamus (morfologjia, ndarja, bërthamat e hypotalamusit, lidhjet aferente dhe eferente (sistemi hipotalamohipofizar. Hypophysis. Telencephalon (pamja e jashtme, ndarja). Ventriculus lateralis, telencefaloni mediobazal, rhinencephalon, sistemi limbik (lobi limbik), telencefaloni lateral, ganglionet bazale të telencefalonit lateral. Telencefaloni lateral: neocortex (organizimi i korteksit truror, llojet e qelizave, fushat kortikale dhe lokalizimi funksional i korteksit truror. Sistematizimi i rrugëve trurore (rrugët asociative, komisurale dhe projektuese). Sistemi motorik, sistemi i somatosensibilitetit të përgjirhshëm, sistemi i sensibilitetit specifik. Meninges. LCS. Bariera kematoencefalike. Enët e gjat të trurit dhe të palcës kurrizore. Programi i ushtrimeve: Osteologjia. Scapula, clavicula, humerus. Radius, ulna. Ossa manus (ossa carpi, ossa metacarpi, ossa digitorum. Columna vertebralis (vertebra, vertebrae cervicales (C1-C8), vertebrae thoracicae (Th1-Th12), vertebrae lumbales (L1-L5), os sacrum, os coccygis. Ossa thoracis (costae (I-XII), os costale, costa prima, costa secunda. Compages thoracis. Ossa membri inferioris (cingulum et pars libera membri inferioris). Os coxae, os ilii, os ischii, os pubis, pelvis. Femur, patella. Tibia, fibula. Ossa pedis: ossa tarsi, ossa metatarsi, osa digitorum. Ossa crani (neurocranium/viscerocranium). Os frontale, os parietale, os occipitale, os sphenoidale, os temporale, os ethmoidale. Viscerocranium; maxilla, os palatinum, mandibula. Eshtrat e tjerë të fytyrës (cocha nasalis inferior, os lacrimaleos nasale, vomer, os zygomaticum, os hyoideum. Cranium. Cavitas cranii, basis cranii interna, basis crani externa, orbita, cavitas nasi. Fossa temporalis, fossa infratemporalis, fossa pterygopalatina. Diseksioni. Fossa axillaris et regio brachialis anterior. Regio cubitalis anterior (fossa cubitalis). Regio antebrachialis anterior et palma manus. Regio scapularis et regio brachialis posterior. Regio cubitalis posterior, regio antebrachialis posterior et dorsum manus. Regio femoralis anterior, regio genus anterior, regio cruralis anterior et dorsum pedis. Regio glutealis et regio femoralis posterior. Regio genus posterior (fossa poplitea), regio cruralis posterior et planta pedis. Articulationes membri superioris liberi (art. humeri, art. cubiti). Artt. manus. Articulationes membri inferioris liberi (art. coxae, art. genus, art. talocruralis). Artt. pedis. Muret e kafazit të kraharorit (nyjëtimet, muskujt, enët e gjakut dhe nervat). Hapësirat ndërbrinjore. Muret e barkut, kufijtë dhe katet e barkut. Muskujt e murit anterolateral. Pikat e dobëta të mureve të barkut. Cavitas thoracis (regiones pleuropulmonales et mediastinum). Organet e kafazit të kraharorit in situ. Trachea et bronchi principales. Pulmones et pleura. Pericardium. Cor (pamja e jashtme dhe ndërtimi). Cor (pamja e brendshme). Enët e gjakut dhe nervëzimi i zemrës. Raportet skeletotopike të zemrës. "Mediastinumi i pasmë" (oesophagus, pars thoracica aortae, v. azygos, ductus thoracicus, pars thoracica tunci sympathetici). Diaphragma, përforcim i diturisë. Peritoneumi dhe dyfishimet e tija, cavitas peritonealis, bursa omentalis. Organet intraperitoneale in situ. Gaster, duodenum, pancreas, splen. Hepar, vesica biliaris, ductus choledocus. Vena portae hepatis. Intestinum tenue mesenteriale et intestinum crassum. Ren, pelvis renalis, ureter. Glandula suprarenalis. Pars abdominalis aortae, v. cava inferior, nyjet limfatike të barkut. Pars abdominalis autonomica. Muret dhe nyjëtimet e komblikut. Perineum: spatium perinei superficiale et profundum. Fossa iaschio-analis, diaphragma pelvis, ndarja e komblikut në kate. Enët e gjakut të komblikut dhe pars pelvica autonomica. Vesica urinaria et rectum. Organa genitalia masculina. Organa genitalia feminina. Ndarja topografike e qafës. Regio cervicalis anterior, platizma, mSCM.,v. jugularis externa, plexus cervicalis. Mm. suprahyoidei et infrahyoidei, lamina pretrachealis fasciae cervicalis, arteria carotis communis, a. carotis externa, v. jugularis interna, n. vagus. Regio cervicalis laterais ( mm. scaleni, "mm. prevertebrales", n. phrenicus, a. subclavia. Regiones faciales. Cavitas oris et cavitas nasi. Pharunx, spatium peripharyngeum (spatium lateropharyngeum et spatium retropharyngeum). Zona nëntëmblore "regio infratemporalis". Larynx. Regio cervicalis posterior. Organum visus. Organum vestibulocochleare. Medulla spinalis: (pamja e jashtme, organizimi segmentar, citoarkitektonika e lëndës së përhime, bërthamat dhe laminat,

22

sistematizimi i lëndës së bardhë, harqet refleksive). Truncus encephali/cerebri, fossa rhomboidea, ventriculus quartus. Cerebellum. Diencephalon: ventriculus tertius, thalamus (bërthamat dhe teritoret e talamusit, sistemi talamo-kortikal). Hypothalamus (bërthamat dhe regjionet), sistemi neuroendokrin. Telencephalon/cerebrum: (morfologjia. Ventriculus lateralis. Ganglionet bazale. Neocortex (ndërtimi i korteksit truror, lokalizimi anatomo-funksional i fushave kortikale. Sistemi limbik (lobi limbik). Lënda e bardhë e telencefalonit/cerebrumit. Meninges. LCS. Enët e gjakut të trurit. Mënyra e vlerësimit të njohurive: Meqenëse Anatomia është lëndë vëllimore dhe trajtohet gjatë tre semestrave provimi në të ardhmen mund të organizohet (të mbahet) në dy pjesë: Anatomia I dhe Anatomia II. Anatomia I Anatomia I do të përfshinë materialin i cili trajtohet në semestrin e parë dhe të dytë. Studentët do të kenë të drejtë t'i nënshtrohen provimit në afatin e qershorit, pas përfundimit të semestrit të dytë nëse i plotësojnë kushtet për dalje në provim. Kushtet: Vlerësimi i përfitimit të diturisë do të jetë permanent dhe do të bëhet gjatë tërë vitit. 1. Pjesa teorike do të vlerësohet me anë të test pyetjeve / kolokviumeve pas përfundimit të ligjeratave nga pjesa përkatëse si: a). Osteologjia, b) Dora dhe Toraksi, c) Këmba, Abdomeni dhe Kombliku, ç) Koka dhe Qafa. 2. Pjesa praktike do të vlerësohet gjatë mbajtjes së ushtrimeve për çdo ushtrim veç e veç. 3. Këto do të jenë kusht për marrjen e nënshkrimit që dëshmon se studenti i ka përcjellur me rregull ligjëratat dhe ushtrimet dhe ka përfituar njohuri të mjaftueshme nga ato. Provimi: Provimi përfundimtar do të organizohet në këtë mënyrë: provimi praktik dhe testi. Anatomia II Anatomia II përfshinë materialin i cili trajtohet në semestrin e tretë. Studentët kanë të drejtë ti nënshtrohen provimit në afatin e janarit, (pas përfundimit të semestrit të tretë), nëse i plotësojnë kushtet për dalje në provim. Kushtet: sikurse te Anatomia I. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Alush Gashi, Agim Vela: Osteologjia, 1984. Agim Vela Sadi Bexheti: Sistemi nervor qendror, 1987. Alush Gashi: Kafazi i kraharorit, 1989. Hilmi Dauti, Bajram Nuraj: Kombliku, 1995. Bajram Nuraj: Sistemi nervor periferik, 1998. Ibrahim Behluli, Bajram Nuraj, Sadi Bexhet: Gjymtyra e sipërme, 2000. Hilmi Dauti, Ibrahim Behluli, Sadi Bexheti: Gjymtyra e poshtme, 2000. Agim Vela, Bajram Nuraj: Koka dhe Qafa, 2000. Agim Vela: Abdomeni, 2001.

23

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

KIMI ORGANIKE Stomatologji Katedra e Kimisë II 2+2 4

Qëllimi i mësimit të lëndës: Qëllimi i zhvillimit të kësaj lënde është dhënia e njohurive themelore nga kimia organike për studentët e studimeve të mjekësisë dhe stomatologjisë me qëllim të krijimit të bazave për përvetësimin më të lehtë të lëndëve tjera të këtyre fushave. Njëkohësisht objektiv i kësaj lënde është edhe me njohjen praktike laboratorike të vetive fizike dhe kimike të komponimeve organike. Programi i ligjëratave: Komponimet e karbonit dhe lidhja kimike. Karakteristikat kimike të komponimeve organike. Lidhja kimike në komponimet organike: lidhja kovalente, orbitalet atomike molekulare. Izomeria në komponimet organike; izomeria strukturale ( e vargut, pozicionar e grupeve funksionare), tautomeria dhe stereoizomeria, rezonanca. Njohuri të përgjithshme për reaksionet organike dhe mekanizmat e tyre. Efektet induktive, mezomeria, sterike, hiperkonjugimi etj. Alkanet dhe cikloalkanet: hibridizimi sp3, struktura e metanit. Emërtimi i alkaneve dhe cikloalkaneve, reaksionet e substituimit. Burimet natyrore dhe sintezat. Konformacioni i alkaneve dhe i ciklohekzonit. Alkene: hibridizimi sp2 i karbonit, struktura e etenit. Emërtimi. Sintezat e alkeneve. Reaktiviteti kimik i alkeneve. Përfaqësuesit. Alkadienet ( butadieni, izopreni). Izomeria gjeometrike. Alkinet: hibridizimi sp i karbonit. Struktura e etinit. Emërtimi, sintezat, vetitë e alkineve, përfaqësuesit. Hidrokarburet aromatike: Struktura e benzenit dhe gjendja elektronike e tij.Aromaticiteti.Emërtimi dhe izomeria. Reaksionet e zëvendësimit elektrofilik në bërthamen aromatike. Efekti i orientuesve në reaksionet SE. Alkil dhe alkenilbenzeni, përfaqësuesit. Hidrokarburet aromatike policiklike. Derivatet e acidit benzensulfonik, kimioterapeutikët: sulfanamidi, sulfocetamidi, sulfatiazina etj. Izomeria optike: molekulat kirale dhe enantiomerët. Sistemi R-S për emërtimin e enantiomerëve. Vetitë e enantiomerëve, aktiviteti optik. Përzierjet inaktive dhe mënyrat e ndarjes së tyre. Molekulat me disa karbone kirale, sinteza asimetrike. Halogjenuret organike, komponimet organometalike. Halogjenuret organike, zbatimi në mjekësi, toksiciteti (kloroformi, jodoformi, halotani, DDT etj.), reaksionet e zëvendësimit nukleofilike, emërtimi, sintezat. Reaktiviteti i halogjenureve organike. Reaksionet SN dhe E. Reaksionet SN për halogjenuret e vinilit dhe të arilit. Komponimet organometalike të magnezit, të arseniku. Alkoolet, fenolet dhe eteret: struktura dhe emërtimi. Mënyra e përgatitjes së alkooleve, fenoleve dhe etereve. Vetitë fizike dhe kimike të tyre. Alkoolet dhe eteret më të rëndësishme. Fenolet dhe eteret fenolike më të rëndësishme. Tiolet, sulfuret dhe tiofenolet: emërtimi, sinteza dhe vetitë e tyre. Aldehidet dhe ketonet: emërtimi, mënyrat e përgatitjes. Vetitë, reaksionet e atakimit nukleofilik të grupit karbonilik, reaksionet e adicionit që pasohen me eliminim, reaksionet e oksido-reduktimit, reaksioni i haloformimit etj. Përfaqësuesit e aldehideve dhe ketoneve. Acidet karboksilike dhe derivatet e

24

tyre: emërtimi, mënyrat e pregatitjes. Vetitë, aciditeti, reaksionet e atakimit nukleofilik te karboni acilik. Acidet mono dhe dikarboksilike. Halogjenacidet, hidroksiacidet, aldehidacidet, ketoacidet etj. Kloruret e acideve karboksilike, anhidridet, amidet, nitrilet. Derivatet e acidit karbonik: fosgeni, uretanet, urea, guanidini, kreatina, kreatinini, ureidi, acidi barbiturik, barbitani etj. Lipidet, yndyrat, sapunet, fosfatidet. Nitrokomponimet: emërtimi, sinteza, vetitë. Aminat. Emërtimi, mënyrat e pregatitjes, vetitë, baziciteti, reaksioni me acidin nitror, reaksionet SE te aminat aromatike, aminat me interes të veçantë: aminat biogjene (adrenalina, noradrenalina, histamina, triptamina, seratonina). Diaminat. Aminoalkooli (etanolamina, kolin, acetilkolin, sfingol). Kripërat e diazoniumit, kupulimi azoik e komponimet azoike. Ngjyruesit organik: teoria e ngjyrës, ngjyruesit natyror dhe sintetik. Karbohidratet: Monosakaridet, struktura, mutorotacioni dhe glukozidet, konformacionet. Vetitë kimike të monosakarideve: oksidimi, reduktimi, veprimi me acidet, bazat, me komponimet që përmbajnë azot. Konfiguracioni i monosakarideve. Disakaridet: struktura, maltozi, sakarozi, celobiozi, laktozi. Polisakaridet: Amnidoni, glukogjeni, celuloza dhe derivatet. Aminoacidet, proteinat dhe enzimet. Komponimet izoprenoidike: terpenet dhe terpenoidet aciklike, monociklike dhe biciklike. Karotenoidet: likopeni. Steroidet dhe acidet biliare (të tëmthit). Komponimet heterociklike. Klasifikimi dhe emërtimi. Hterociklet me një hetroatom, karakteristikat e përgjithshme, sintezat, vetitë acidobazike dhe ato kimike, derivatet e furanit, pirolit dhe tiofenit, Heterociklet pentagonal me dy heteroatome, struktura tiazoli, dhe penicilinat, imidazoli, pirazoli dhe pirazonelet. Hterociklet hekzagonale me një dhe dy hetroatome. Piridina, Noksipiridat dhe benzopiridinat. Diazinat, struktura, sintezat, pirimidina dhe purina, indoli, kinolina, bazat e tyre. Acidet nukleike: nukleotidet dhe nukleozidet. Struktura primare e ARN dhe AND, ADF, ATF, struktura sekondare etj. Komponimet me aktivitet fiziologjik. Kimioterapia. Antibiotikët, drogat antimalarike, ato që veprojnë në sistemin nervor, antispazomolitikët dhe antihistaminikët. Programi i ushtrimeve: Njohja me teknikën laboratorike. Përcaktimi i temperaturës së shkrierjes së substancave të pastërta dhe të përziera. Metodat ndarëse dhe pastrimi i substancave. Rikristalizimi. Llojet e destilimeve. Sublimimi. Ekstraktimi. Kromatografia. Analiza kimike elementare dhe grupeve funksionare. Polarimetria. Analizat spektrale të disa komponimeve organike. Reaksionet themelore dhe karakteristike të disa komponimeve organike: substituimi nukleofil, adicionimi, eliminimi, esterifikimi, saponifikimi etj. Formimi i modeleve molekulare dhe puna e pavarur seminarike e përdorimi i literaturës. Mënyra e vlerësimit të dijes: Provimi me shkrim në formë të test pyetjeve duke përfshirë tërë lëndën. Nota përfundimtare është rezultat i suksesit të përgjithshëm nga Kimia e përgjithshme dhe Inorganike dhe nga Kimia organike. Literatura e rekomanduar: 1. Dr. P. Troja, Kurs i Kimisë Organike, Tiranë 1997. 2. G.A. Taylor, Organic Chemistry for students of Biology and Medicine. 3. A. Lajçi, V. Kalaj, Kimia për studentët e mjekësisë, stomatologjisë dhe të biologjisë, Prishtinë 1998. 4. Dr. N. Daci, Kimia Organike eksperimentale, Prishtinë 1998. 5. K. Koci, Punë Laboratorike të Kimisë Organike, vëll. I dhe II Tiranë 1994. 6. Të gjitha tekstet tjera të Kimisë Organike dhe praktikumet të kësaj lënde.

25

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

STATISTIKA MJEKËSORE Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive II 1+1 2

Qëllimi i mësimit të lëndës:

Qëllimi i kësaj lënde është që studentët përmes mësimit të statistikës, shkencës që hulumton dukuritë masive, variabile, të aftësohen të bëjnë grumbullimin, përpunimin, dhe pasqyrimin e të dhënave mbi këto dukuri, si dhe përmes metodave shkencore kuantitative të zbulojnë lidhshmëritë e tyre.

Programi i ligjëratave:

Roli dhe rendësia e statistikës dhe metodologjia statistikore. Nocionet themelore në statistikë dhe metodologjia statistikore. Numrat relativ. Madhësitë mesatare. Masat e variabilitetit. Aplikimi i pasqyrës tabelare dhe grafike në prezentimin e shënimeve dhe hulumtimeve. Probabiliteti. Teoria e metodës representative- teoria e shkaqeve. Korelacioni. Studimi i serive kohore me metodën e trendit. Testimi i hipotezëskrahasimi dhe vlerësimi i rezultateve të fituara. Statistika shëndetësore dhe lënda e studimit të saj. Përdorimi dhe rendësia e treguesve shëndetësor (statistika demografike, morbiditetit, ambientit të jashtëm, veprimtarisë dhe institucioneve shëndetësore)

Programi i ushtrimeve: Metodologjia e vrojtimit dhe hulumtimit statistikor. Tabelimi (llojet e tabelave, konstrukcioni, komenti). Prezentimi grafik (llojet e grafikëve, konstrukcioni dhe komenti). Numrat relativ (treguesit e structures, indekset dhe koeficientët statistikor). Madhësitë mesatare ( mesatarja aritmetike, mediana, modi, mesatarja harmonike). Masat e variabilitetit ( intervali i variacionit, devijimi standard dhe koeficienti i variacionit). Mostra (mënyra e zgjedhjes së mostrës, çmuarja e populacionit me mostër). Korelacioni (koeficienti i korelacionit linear, vija e regresionit, ekuacioni i korelacionit, korelacioni i rangut). Trendi linear (paraqitja grafike, llogaritja e ekuacionit linear, parashikimi i vlerave). Testimi i hipotezës ( Hi-testi, t-testi). Llogaritja dhe aplikimi i treguesve (indikatorëve) shëndetësor. Mënyra e vlerësimit të dijes:

Literatura e rekomanduar:

26

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

INFORMATIKA MJEKËSORE Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive II 1+1 2

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ETIKË MJEKËSORE Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive II 2+0 2

Qëllimi i lëndës: Detyrat kryesore të kësaj lënde janë që studenti të njoftohet me qëllimet, caqet, dhe periudhat zhvillimore të lëndës së etikës mjekësore dhe historisë së mjekësisë. Të njohtohen me historinë e mjekësisë, prej mjekësisë antike në përgjithsi dhe mjekësisë shqiptare në veçanti; pastaj zhvillimi i mjekësisë kosovare deri në ditët tona; studentët do të njohtohen me legjislacionin në fushën e etikës dhe deontologjisë mjekësore dhe organet ekzekutive të saj; principet etike në shëndetësinë publike; fshehtësia profesionle mjekësore; betimi i Hipokratit; aspektet etikojuridike të gabimeve mjekësore, shkeljet mjekësore, eksperimentimet me njerëz, vdekja, eutanazia, gjenetika dhe prokreacioni, etj. Studentët do të njihen me rolin e mjekut në shoqërinë moderne, rolin e epidemiologjisë klinike dhe shëndetësisë publike në rritjen e kualitetit të shërbimeve; hulumtimet epidemiologjike dhe etika, relacioni mjek-pacient; shëndeti dhe sëmundja, etj. Programi i ligjëratave: Lënda, qëllimet dhe detyrat e etikës mjekësore.Definicioni, historiku, problemet dhe rëndësia. Ligji, etika dhe sfidat. Politika shëndetësore dhe etika. Historiku i mjekësisë. Mjekësia Antike. Betimi i Hipokratit, Historiku i mjekësisë shqiptare. Zhvillimi historik i mjekësisë kosovare.

27

Legjislacioni në fushën e etikës dhe deontologjisë mjekësore. Organet zbatuese të saj. Legjislacioni shëndetësor. Legjislacioni ndërkombëtar në shëndetësinë publike. Legjislacioni i përgjithshëm juridik. Kodekset dhe Deklaratat në shëndetësinë Publike. Principet etike në shëndetësinë publike. Shëndetësia publike dhe etika mjekësore. Sigurimi i kualitetit në shëndetësinë publike. Relacioni mjek-pacient. Parimet etike dhe juridike. Figura etike dhe profesionale e mjekut dhe personelit tjetër mjekësor. Etika e të sëmurit. Mjeku dhe metodat diagnostifikuese. Shëndeti dhe sëmundja. Hulumtimet epidemiologjike dhe etika. Koha e epidemiologjisë klinike. Kodi i deontologjisë dhe përmbajtja e tij. Roli i mjekut në shoqërinë moderne. Pikat kritike të shoqërisë moderne. Quo Vadis Mjekësi? Gjenetika dhe prokreacioni njerëzor. Fshehtësia profesionale mjekësore. Kuptimi etik dhe juridik, sekreti mjekësor ndaj opinionit publik, sekreti mjekësor ndaj pacientit. Etika dhe deontologjia mjekësore në mjediset ambulatore dhe spitalore. Parimet etike të marëdhënieve midis mjekëve, me personelin tjetër mjekësor dhe autoriteti i institucioneve shëndetësore. Problemet e përgjithshme të etikës dhe deontologjisë mjekësore në praktikën mjekësore. Vlera etike, juridike dhe shkencore e diagnoses dhe mjekimit. Koncepti etiko-juridik i gabimit dhe fatkeqësisë mjekësore. Aspektet etiko-juridike të eutanazisë dhe vetëvrasjeve. Aspektet etiko-juridike mbi vdekjen. Aspektet etiko-juridike të eksperimentimit me njerëz dhe transplatimit klinik. Aspektet etiko-juridike te të sëmurët psikiatrik, kirurgjik, gjinekologjik-obstetrik, pediatrik, etj. Literatura e rekomanduar: 1. Dedushaj I.: Epidemiologjia parimet dhe praktika, UP, Prishtinë 1997. 2. Ramadani N. Epidemiologjia luftarake, praktikum për epror ushtarak, Prishtinë, 1999. 3. Ramadani N. Dedushaj I. Epidemiologjia-logjika e mjekësisë moderne, Prishtinë, 2001 (në shtyp). 4. Detels, R., Holland, W.W., McEwen, J., Omen, S.G.(1997). Oxford Tetbook of Public Health, IIId Edition, Oford University Press, New York. 5. 6. B. Cvjetanovic: Principles and practices of international health, A. Stampar, 7. Cassence,ed.:The national medical series for independent study, Pensylvania, 1992. 8. WHO, Shëndeti për të gjithë deri në vitin 2000, Projekte dhe programe. 9. Dedushaj i. me bashkp: AIDS-SIDA sëmundje që vret,Sec. Ed. Prishtinë 1999. 10.Oxford medical publications, Gray and Aderson. Prevention in general practice, 2nd ed, 1993. 11.David L. Sacket et all.: Clinical Epidemiology, Second ed. Boston,Toronto, London, 1995.

28

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

HYRJE NË STOMATOLOGJI Stomatologji

II 2+0 2

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BIOKIMI Stomatologji Katedra e Biokimisë II 3+3 6

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i mësimit të lëndës së Biokimisë në stomatologji është që nëpërmjet këtij planprogrami të fitohen dituri që doktorit të stomatologjisë ti shërbejnë për të kuptuar dhe shëruar një varg të ndryshimeve që ndodhin gjatë jetës në zgavren e gojës së njeriut, si rezultat i proceseve patometabolike. Programi i ligjëratave: Hyrje në lëndën e biokiomisë dhe rëndësia e studimit të saj.Uji dhe materiet minerale. Struktura molekulare e qelizës:aminoacidet, proteinat, lipidet, acidet nukleike. Enzimat dhe rëndësia e tyre si biokatalizatorë.Struktura e enzimave.Koenzimat. Qendra aktive dhe katalitike e enzimave. Specifiteti i veprimit të enzimave.Faktorët që ndikojnë në aktivitetin e enzimave. Aktivatorët dhe inhibitorët e enzimave. Efektorët alosterik. Mekanizmi i veprimit të enzimave. Emertimi dhe klasifikimi i enzimave. Metabolizmi i karbohidrateve: glikoliza dhe cikli citrik i Krebsit. Bilansi energjetik i zbërthimit të glukozës deri në CO2 dhe H2O.Oksidimi direkt i glukozës. Metabolizmi i heksozave dhe aminosheqernave. Metabolizmi i glikogjenit.

29

Glikoneogjeneza. Rregullimi i metabolizmit të karbohidrateve. Metabolizmi i lipideve: tretja dhe thithja e yndyrnave dhe rëndësia e acideve biliare në këtë proces. Oksidimi i acideve yndyrore të ngopura. Metabolizmi i glicerolit dhe tiacilglicerolit (triglicerideve). Ketogjeneza. Metabolizmi i kolesterolit dhe i lipideve të përbëra. Rregullimi i metabolizmit të yndyrnave. Metabolizmi i proteinave dhe aminoacideve. Rrugët metabolike të aminoacideve. Metabolizmi i veçantë i aminoacideve pa radikalin e azotit. Katabolizmi i amonacideve: dekarboksilimi, transaminimi, desaminimi. Sinteza e uresë, kreatines dhe kreatinines. Metabolizmi i nukleotideve purine, pirimidine dhe porfirinave. Sinteza e proteinave. Biokimia e vitaminave: Vitaminat liposolubile dhe hidrosolubile. Biokimia e hormoneve. Mekanizmi i veprimit të hormoneve-hormonet me natyrë steroide. Hormonet me natyrë proteinike. Biokimia orale. Programi i ushtrimeve: Tretësirat e vërteta dhe koloide. Veçoritë biokimike të monosaharideve, disaharideve dhe polisaharideve. Veçoritë biokimike të lipideve. Veçoritë biokimike të aminoacideve dhe proteinave. Enzimat. Elektroforeza e proteinave dhe imunoelektroforeza. Metodat kromatografike. Puferët e gjakut. Koagulimi i gjakut. Hormonet. Vitaminat. Karakteristikat biokimike të pështymës. Përcaktimi i aktivitetit të amilazës në pështymë. Kariesi. Literatura e preferuar: 1. Harperov pregled biokemije.Savremena administracija Beograd 2 Peter Karlson: Biokemija za studente kemije i medicine-Skolska knjiga Zagreb 3. Bozidar Straus : Medicinska biokemija.Skolska knjiga Zagreb 4 Abdyl R Osmani: Biokimia dinamike .Prishtinë 5 Abdyl R Osmani: Biokimia ­vitaminat dhe hormonet. Prishtinë. 6. LJ. Rakic. Biokimia (Praktikumi me pasqyren teorike).Prishtinë.

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

HISTOLOGJI ME EMBRIOLOGJI Stomatologji Katedra e Histologjisë me Embriologji III + IV (2 + 2) ; (1 + 2) 7

Qëllimi i lëndës: Histologjia i studion strukturat e ndryshme në lidhje të ngushtë me funksionin e tyre. Të gjitha pjesët e ndryshme të organizmit si p.sh. lënda intercelulare, qelizat, indet, organet dhe të gjitha strukturat tjera, Histologjia i studion në tërësi të lidhura dhe të kushtëzuara njëra nga tjetra. Histologjia merr pjesë në disciplinat morfologjike eksperimentale. Ajo lidh ngushtë me një sërë

30

disciplinash të tjera p.sh. anatominë, embriologjinë, fiziologjinë, biokiminë, fiziologjinë patologjike, anatominë patologjike si dhe me disciplinat tjera klinike. Në bazë të studimeve qe kryen histologjinë e ndajmë në histologji përshkruese, histologji krahasuese, histologji eksperimentale, histofiziologji, histokimia, histoautoradiografia. Për lehtësi studimi histologjia ndahet në tri pjesë: Citologjia, Histologjia e përgjithshme dhe Histologjia e veçantë (anatomia mikroskopike). Programi i ligjëratave: Historiku i lëndës së Histologjisë. Ndërtimi i qelizës. Histologjia e përgjithshme - Zhvillimi i indit epitelial. Indi epitelial. Karakteristikat e përgjithshme të zhvillimit të indit embrional. Spermiogjeneza. Ovogjeneza. Zhvillimi i indit lidhor të shkrifët, indit retikular dhe kërcit. Indi lidhor. Indi lidhor i shkrifët, indi dhjamor, indi retikular dhe indi mukoid. Zhvillimi i indit lidhor kompakt. Indi lidhor kompakt. Embriologji. Cikli menstrual dhe cikli i vezores. Fekondimi, gastrulimi dhe inplantimi. Zhvillimi i indit kockor. Indi kockor. Zhvillimi i gjakut. Gjaku dhe përbërja e gjakut. Formula leukocitare. Zhvillimi i indit muskular. Indi muskular. Zhvillimi i indit nervor. Indi nervor. Mbaresat nervore, sinapsi dhe neuroglia. Zhvillimi i sistemit kardiovaskular. Sistemi kardiovaskular. Karakteristikat e zhvillimit gjatë fazës embrionale. Zhvillimi i embrionit nga dita e 21të. Karakteristikat e zhvillimit të fetusit prej javës së VIII deri në lindje. Organet ekstraembrionale: decidua, placenta, saccusi vitelin, alantois, umbilicus. Zhvillimi i aparatit tretës. Aparati tretës. Lindja e binjakëve dhe malformacionet kongjenitale. Gjëndrat e pështymës. Zhvillimi i dhëmbit, dhe ndërtimi i dhëmbit. Zhvillimi i traktit digjestiv. Trakti digjestiv, ezofagu, lukthi, zorra e hollë, zorra e trashë. Zhvillimi i sistemit respirator. Aparati respirator. Zhvillimi i sistemit urinar. Aparati urinar. Zhvillimi i sistemit limfoid. Indi limfoid dhe organet limfoide. Zhvillimi i gjëndrave. Gjëndrat endokrine. Hipofiza, epifiza, tireoidea, paratireoidea, dhe APUD- sistemi. Zhvillimi i organeve gjenitale femërore. Organet gjenitale femërore. Zhvillimi i organeve gjenitale mashkullore. Organet gjenitale mashkullore Zhvillimi i sistemit nervor. Sistemi nervor. Zhvillimi i lëkurës dhe adnekseve të saj. Lëkura dhe adnekset e saj. Zhvillimi i syrit. Syri. Zhvillimi i veshit. Veshi. Përsëritje e lëndës së Histologjisë dhe konsultimi me sudent për provim. Programi i ushtrimeve: Qeliza: forma, madhësia. Ultrastruktura e qelizës. Epiteli njështresorë. Epiteli shumshtresorë. Indi lidhor i shkrifët. Indi dhjamor, indi retikular dhe indi mukoid. Indi lidhor kompakt (fije ngjeshur): tendini kërci hialin, ërci elastik, kërci fibroz. Gjaku: strishoja e gjakut, palca e kuqe e kockës, palca e verdhë e e kockës dhe formula leukocitare. Indi kockor: kocka e gëdhendur, kocka e dekalcifikuar. Osifikimi endesmal, osifikimi enkondral. Indi muskular: muskulatura e strijuar e skeletit, muskulatura e lëmuar dhe muskulatura e strijuar e zemrës. Indi nervor: Neuroni, fija nervore, kryqëzat latin, mbështjellësi mielin, mbaresat nervore. Sistemi i enëve të gjakut: arterjet e tipit muskular, arterjet e tipit elastik dhe aorta. Hapësira e gojës: buza, gjuha, (papilla filiformes, p. cirkumvalate, p. foliate dhe p. fungiformes), dhëmbi në zhvillim. Gjëndrat e pështymës: Glandula parotis, gl. submandibularis, gl. sublinguales dhe pankreasi. Trakti digjestiv: Ezofagu, lukthi (cardia, fundus ventriculi, pylorus). Zorra e hollë: (duodenum, jejunum, ileum). Zorra e trashë: (colon apendix). Hepari, vezika felle, qarkullimi i gjakut në hepar. Sistemi respirator: Epiglotisi, trakea dhe pulmo, enët e gjakut në pulmone. Sistemi urinar: veshket, ureteri, vezika urinaria dhe enët e gjakut në veshke. Organet limfoide: tonsilla, timusi, lieni dhe nyja limfatike. Sistemi endokrin: hipofiza, epifiza,tireoidea me paratireoide, dhe gjëndra suprarenale. Organet gjenitale mashkullore: testis, duktus epididimis, duktus deferens, vezikula seminalis, prostata dhe penis. Organet gjenitale femërore: ovariumi, uterusi, tuba uterina, vagina, corpus luteum . Placenta dhe glandula mame. Lëkura dhe adnekset, thoni. Sistemi nervor qendror: korja e trurit të madh, korja e trurit të vogël, ganglioni spinal dhe medula spinalis. Veshi, aurikula dhe organi i Kortit. Syri: cornea, retina, palpebra.

31

Mënyra e vlersimit të diturisë: Meqenëse lënda zhvillohet në semestrin e III, IV, studentët kanë të drejtë ti nënshtrohen provimit në fund të semestrit të IV, pasi të dëgjojnë në tërësi planprogramin e dhënë. Programi nga Histologjia me Embriologji ndahet në dy pjesë: 1) Provimi praktik i cili përfshinë ekzaminimin mikroskopik të preparateve dhe vizatimin morfologjik të tyre. 2) Provimi (me gojë) do të organizohet në formë të provimit me shkrim me anë të testpyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. - Nota e provimit praktik vlerësohet me 30% të notës, kurse 70% i takon provimit me shkrim të test-pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. -Nota përfundimtare është rezultat i të dy pjesëve të provimit të dhënë. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Histologjia: Bardhi Çako, Elsa Kone, Skënder Çiço Embriologjia: Skënder Çiço Histologjia e njeriut: Adem Limani Histologjia : S. Popoviç me bashkëpunëtor Basic Histology: L.Carlos Junqueira, Jose Carneiro, Robert O. Kelly Histology: A Text and atlas. ROSS, ROMRELL, KAYE.

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIOLOGJI MJEKËSORE Stomatologji Katedra e Fiziologjisë dhe Imunologjisë III + IV (3 + 3) ; (2 + 2) 12

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i zhvillimit të kësaj lënde është pajisja me njohuritë bazë nga fiziologjia e njeriut e studentit të mjekësisë së përgjithshme, si dhe njohja e fuksioneve fioziologjike normale të organizmit të njeriut, që është shumë e nevojshme për studentët e mjekësisë së përgjithshme, gjegjësisht për mjkeun e ardhshëm. Programi i ligjëratave: Hyrje, Fiziologjia si shkencë, qeliza dhe funksioni i saj. Homeostaza, hapësira Brenda dhe jashtëqelizore, ndërtimi dhe funksioni i membranës qelizore, transporti në nivel të membranës qelizore. Indet e ngacmuara (nervat dhe muskujt), ndërtimi dhe vetitë e këtyer indeve, potenciali memmbranor, potenciali i veprimit dhe bartja e impulsive. Pllaka neuromuskulare, sinapsi nervor, kontarksioni i muskujve. Gjaku, përbërja dhe funksioni i gjakut, elementet e

32

figuruara, hemoglobina sinteza dhe funksioni, plazma, grupet e gjakut, hemostaza. Qarkullimi, qarkullimi i madh, struktura dhe funksinoi i enëve të gjakut, rrjedhja arteriale dhe venoze, qarkullimi mushkëror, shtypja arteriale dhe rregullimi i saj. Fiziologjia e zemrës, ndërtimi i muskulaturës së zemrës, ngacmueshmëria e zemrës, mekanizmi i kontrahimit, cikli i zemrës, ligjet e zemrës, vëllimi goditës dhe ai minutor, tonet e zemrës, EKG-ja. Fiziologjia e frymëmarrjes, mekanika e frymëmarrjes, vëllimi pulmonary, shkëmbimi i gazërave,spirometria, frymëmarrja artificiale, rregullimi i frymëmarrjes-qendra bulbare. Fiziologjia e tretjes, përshkrimi i tubit tretës, tretja dhe absorbimi sipas segmenteve të tubit tretës, lëngjet e pankreasit dhe funksioni i tyre në tretje dhe absorbim, mëlqia dhe sistemi portal , bilja dhe roli i saj, refleksi i gëlltitjes dhe defekimit, qendra e rregullimit. Metabolizmi energjetik, metabolizmi bazal, rregullimi i temperaturës dhe qendra termorregulluese. Fiziologjia e veshkës, lëngjet e organizmit, filtri glomerular, absorbimi dhe sekretimi në tubulet renale, refleksi i etjes, rregullimi acido-bazik, roli endikrinologjik i veshkëve, parati jukstaglomerular, refleksi i urinimit. Fiziologjia e hormoneve, struktura dhe mekanizmi i veprimit të hormoneve, receptorët hormonal, hipofiza dhe hormonet e saj, tireidea, paratireidea, gjëndra mbiveshkore, gonadet, pankreasi, hormonet indore. Fiziologjia e sistemit nervor, sistemi nervor periferik, sistemi nervor qendror, subkorteksi, truri i vogël, sistemi limbik, të mbajturit mend dhe të mësuarit, shqisat, analizatori i të parit-syri, analizatori i të dëgjuarit-veshi, analizatori i drejtpeshimit-aparati vestibular. Programi i ushtrimeve: Njohja me mjetet dhe ushtrimoren. Pregatitja e tretjeve fiziologjike, dhënja e injeksioneve. Zgjedhaj e shtazës për eksperiment, narkoza. Pregatitja e preparatit neuromuscular. Kontraksioni muscular (unitarë, tetanik dhe sumimi). Hemataologjia. Rrjedhaj e gjakut arterial dhe venoz. Shtypja arteriale, pulsi arterial. Cikli i zemrës (mekanogrami normal dhe ligjet e zemrës), ektrasis. Tonet e zemrës dhe EKG-ja. Mekanika e frymëmarrjes, spirometria, frym. artificiale. Peristaltika, lëngjet gastrike. Përcaktimi i metabolizmit bazal, përpilimi i racionit ditor. Përcaktimi i diurezës. Përsëritja dhe testimi i njohurive të fituara më parë. Endokrinologjia. Sistemi nervor dhe shqisat. Përsëritje dhe testimi i njohurive të arritura. Mënyra e vlerësimi të diturisë: Studenti ka të drejtë ti nënshtrohet provimit nga Fiziologjia e njeriut për të paren herë në afatin Qershor-Korrik sipas kësaj rregullative: 1. Provim praktik në ekzaminimin e dy ushtrimeve dhe mbrojtjen e tyre. 2. Provim me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota e provimit praktik përbën 30% të notës, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim nga test pyetjet të zgjedhura nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat i pjestim të dy rezultateve. Literatura e preferuar: 1. 2. 3. 4. Arthur C. Guyton, M.D. ­ Medical Physiology 1998 Guard H.- Fiziologjia mjekësore, 1996 Luljeta Cakerri dhe Bregu R.- Fiziologjia e njeriut, 1998 Nysret Ramadani- Praktikumi I Fiziologjisë, 1983

33

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË PARAKLINIKE - PROTEZA PARCIALE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike III 1+2 4

Programi i ligjëratave: Proteza Parciale ­ Hyrje. Llojet e padhëmbësive parciale. Natyra e indeve që e bartin protezën parciale. Proteza parciale pllakore. Planifikimi i protezës parciale pllakore. Fazat e mbarimit të protezës parciale pllakore. Riparimi dhe ribazimi i protezës parciale pllakore. Proteza parciale e skeletuar. Planifikimi i protezës parciale të skeletuar. Mbarimi i protezës parciale të skeletuar Programi i ushtrimeve: Hyrje në protetikën stomatologjike dhe njohja me laboratorin dentar. Aplikimi i paralelometrit në protetikën stomatologjike mobile. Mbarimi i krosheve ekuatoriale dhe Bonihard. Mbarimi i krosheve Xhekson dhe Zhilet. Mbarimi i shabllonave të kafshimit të protezës parciale. Njohja me llojet e artikulatorëve dhe me harkun e fytyrës. Fiksimi i modeleve në artikulatorë. Vendosja e dhëmbëve te proteza parciale. Modelimi i protezës së skeletuar. Muflimi i protezës së skeletuar. Literatura e rekomanduar:

34

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ANATOMI E DHËMBËVE HUMAN ME MORFOLOGJI Stomatologji Mr. sc. Ferid Koçani III + IV (1 + 2) ; (1 + 1) 6

Qellimi i lëndës: Hulumtimi i zhvillimit te organit te dhembit ne aspektin odontogjenetik dhe filogjenetik te njeriut dhe krahasimi me kurizoret tjere do te behet per nevoja te me vonshme te punes klinike dhe hulumtuse.Ne ushtrimet praktike studentet do te fitojne shprehje manuale ne drejtim objekt-sy-tru-dore (aftesimi per te pare dhe verejtur objektin dhe me pastaj te transmetoi ne veprim manuel). Programi i ligjëratave: Te dhenat e pergjithme nga lamia e tudimit. polifiodonciumi, monofiodonciumi, difiodonciumi, pikat orijentuse, shenimi i dhembeve, shenjat dalluse te kendit-harkut-rrenjes. Odontometrija. Karakteristikat e formes se dhembeve te perhershem. Dhembet preres (incisivet), hapsira e palces se dhembeve. Karakteristikat e dhembeve te syrit (kaninet) e perhershem si dhe te paramollareve te eperm. Karakteristikat e formes se paramollareve te poshtem human. Karakteristikat e dhembeve molllare te perhershem. Faqet okluzale (kafshuse) te mollareve te eperm, rendesia e mollareve te poshtem. Faqet kafshuse te mollareve te poshtem. Dhembet preres ne forme bikonvekse (siperle), faktoret gjenetik (gjenotipi ) dhe faktoret e rethit te njeriut (fenotipi) ne formen e dhembeve. Dimenzioni i kunores se mollareve. Dhembet e qumshtit te njeriu. Percaktimi i moshes dhe perkatesisie gjinore permes karakteristikave te dhembeve. Dalja i dhembeve, zhvillimi i okluzionit. Teresia e aparatit mastikatore, njesia funksionale, mekanizmat neuro-muskulare dhe ushqyse. Artikulimi i dhembeve -mekanizmi dhe karakteristikat.Ndertimi histologjik i zmaltit. Shtresa organike mbuluse ne siperfaqe te zmaltit. Ndertimi histologjik i dentines. Dentina dytesore. Cementi i dhembit. Parodonciumi dhe lidhja e elementeve me dhembin. Gingiva dhe mukoza alveolare. Qelizat e epitelit. Odontografija komparative .Evolucioni i nofullave. Evolucioni i dhembeve. Nderimi i dhembeve. Programi i ushtrimeve: Hyrje ne lenden, te dhenat e pergjithshme per dhembet e njeriut, pikat orijentuse, modelimi ne plastelin ne forme te kupolles,majes dhe piramides. Shenja e kendit, harkut dhe rrenjes, shenimi i dhembeve, modelimi i incisivit te pare te maksilles dhe kaninit ne plastelin. Modelimi ne plastelin te paramollarit te pare te eperm dhe te dyte, varijacionet e dhembeve te harkut te perparem te eperm. Karakteristikat e pergjithshme te mollareve, modelimi ne plastelin te mollarit te pare te maksilles. Modelimi i mollarit te dyte te eperm, varijabiliteti i mollareve te eperm. Vizatimi i detaleve te formes se dhembeve te perparem dhe vizatimi i harkut dhembore

35

te eperm dhe te poshtem. Vizatimi i detaleve te dhembeve postkanin dhe vizatimi i dhembeve ne interkuspidim maksimal. Modelimi ne plastelin te incisivit te pare te mandibulles dhe te kaninit, varijabiliteti i dhembeve frontal te poshtem. Modelimi ne plastelin te paramollarit te pare te mandibulles dhe parapregaditja per partamollare te dyte. Varijabbiliteti i paramollareve te nofulles se poshtme. Modelimi ne plastelin te incisivit lateral te mandibulles dhe mollarit te pare te perhershem. Format themelore te vizatimit te siperfaqeve okluzale te mollareve te perhershem te nofulles se poshtme. Modelimi me plastelin te mollarit te dyte te mandibulles dhe varijabiliteti i dhembeve mollare te poshtem te perhershem. Vizatimi i detaleve te formes se dhembeve te perparem ne nofullen e poshtme. Vizatimi i detaleve te formes se dhembeve te regjionit postkanin te perhershem. Vezhgimi i dhembeve human te perhershem sipas grupit dhe prerjes. Pershkrimi i rrenjeve dhe i hapsires endodontike te dhembeve te perhershem. Modelimi i dy dhembeve te perhershem sipas deshires, pa modele komparative. Te dhenat e pergjithshme per dhembet e qumshtit dhe dallimi nga ata te perhershem. Modelimi ne plastelin te incisivit dhe mollarit te eperm te qumshtit. Modelimi ne plastelin te incisvit lateral dhe mollarit te dyte te eperm te qumshtit. Modelimi ne plastelin te kaninit te eperm dhe kaninit te nofulles se poshtme te dhembeve te qumshtit. Modelimi i incisivit qendrore te poshtem dhe mollarit te pare te qumshtit. Modelimi ne plastelin te incisivit lateral dhe mollarit te dyte te nofulles se poshtme te qumshtit. Vizatimi i detaleve te formes se dhembeve te regjionit te perparem dhe postkanin qumshtore. Modelimi kontrolluse pa modele krahasuse i dy dhembeve te qumshtit. Matje te dimenzioneve te dhembeve natyral te denticionit te perhershem. Studim te okluzionit dhe artikulacionit te dhembeve (Klasat sipas Angle-ut. Vetit mbrojtese te dhembeve. Varijacionet e numrit, formes dhe pozites se dhembeve si dhe hargjimi fiziologjik i tyre. Zhvillimi embrional i dhembeve. Nderitmi histologjik i dhembeve te qumshtit. Studim i ndertimit histologjik te zmaltit te dhembit. Prezentimi i membranes se Nasmyth ne dhembet e posa nxjerur. Studim i ndertimit histologjik te dentines dhe pulpes. Ndertimi dhe funksioni i parodontit. Ndertimi themelore i dhembeve dhe nofullave te primatet.Mbeturinat e fosileve te neandertaleve te Krapines. Dalja -erupcioni i dhembeve, fazat e daljes. Koha e daljes se dhembeve te qumshtit dhe te perhershem. Studim i resorbimit te rrenjeve te dhembet e qumshtit. Literatura themelore per mesim( librat dhe tekstet tjera mesimore): 1. Morfologjia e dhembeve, Juraj Hraste, 1981 (Dentalna Morfologija) 2. Permbledhje nga Anatomia e dhembeve, A.Lautrou ,1986 (Abrege D Anatomie Dentaire) 3. Histologjia normale e njeriut. 4. Embriologjia themelore e njeriut. 5. A color atlas and textbook of oral anatomy histology and embriology,sec.ed. Berkovith BKB,1992 6. Kraus dental Anatomy and occlusion ,sec.ed.Jordan RE,1992 Literatura plotesuese mesimore: 1. Dentalna antropologija Juraj Kallay,1974 ZgB. 2. Komparativna odontografija,Juraj Kallay,1977,ZgB.

36

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ANATOMI PATOLOGJIKE Stomatologji Katedra e Anatomisë Patologjike IV + V (2 + 3) ; (2 + 2) 10

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

MIKROBIOLOGJI ME PARAZITOLOGJI Stomatologji Lëndëve Preventive IV + V (1 + 2) ; (1 + 2) 6

Qëllimi i lëndës: Synim i kësaj lënde është njoftimi i studentëve me parimet bazike të lëmisë së Mikrobiologjisë,duke filluar me historikun e zhvillimit të saj për të vazhduar më tej me karakteristikat e përgjithshme të grupeve kryesore të mikroorganizmave. Përmes kësaj lënde mëtohet po ashtu qasja në studimin e antibiotikëve me kimioterapeutikë, imunitetit dhe çrregullimet përcjellëse të tij. Vend i veçantë i është lënë grupeve të mikroorganizmave si bakteret, virusët,parazitët e myshqet duke dhënë njoftime mbi morfologjinë, vetitë kultivuese,ndikimin e faktorëve të jashtëm, strukturën antigjenike,ekologjinë,patogjenezën e sëmundjes që shkaktojnë, patologjinë me imunitet si dhe diagnozën laboratorikemikrobiologjike me parimet e mjekimit. Ndërkaq në pjesën praktike studentët do të njihen me metodat themelore laboratorike në mikrobiologji duke marrë pjesë aktivisht në ecurinë e zbatimit të testeve dhe procedurave të ndryshme praktike mikrobiologjike. Programi i ligjëratave: Hyrje në shkencën e mikrobiologjisë-historiku i zhvillimit të saj. Morfologjia dhe struktura e baktereve. Enzimet e baktereve dhe ushqimi i tyre. Variacioni dhe gjenetika e baktereve. Kimioterapia dhe antibioterapia. Bazat e imunologjisë. Llojet e reaksionit imunologjik. Struktura e antitrupave(imunoglobulinet,formimi i antitrupave). Formimi i antitrupave te

37

shtazët- imunotolerimi. Vaksinimi dhe imuniteti. Hipersensibiliteti i drejpërdrejtë dhe indirekt(shoku anafilaktik). Sëmundja e serumit,Fenomeni i arthusit dhe sëmundjet e shkaktuara nga imunokomplekset. Streptococcus, Staphylococcus. Streptococcus pneumoniae, Neisseriaceae, Branhamela. Corynebacterium, B. anthracis. Clostridium, Mycobacterium. Haemophylus, Legionella, Bordetella, Francisella. Brucellae, Pseudomonas, Listeria, Erisipelothrix. Enterobacteriaceae: E.coli, Klebsiella, Citrobacter, Edëardsiella. Shigella, Salmonella, Proteus, Providentia, Morganella. Yersinia, Vibrio, Campylobacter-Helicobacter. Treponema, Borrelia, Leptospira. Rikettsia, Chlamydia, Mycoplasma. Mikologjia. Karakteristikat e përgjithshme të virusëve dhe ndarja e tyre. ADN virusët. ARN virusët. Parazitologjia mjekësore:protozoat. Trematodet,cestodet. Nematodet. Programi i ushtrimeve: Njohja e punës me mikroskop dhe përdorim i i tij. Përgatitja e lyerjeve bakterike të gjakut dhe shfrytëzimi i ngjyrave të thjeshta. Pika dhe përdorimi i imerzionit. Terrenet ushqyese, Demonstrimi i disa karaktersitikave të kulturave bakterore. Teknika e mbjelljes dhe seleksionimi i kolonive. Teknika selektive për kultivimin e anaerobeve. Karakteristikat morfologjike të mikroorganizmave të caktuar. Përhapja e mikroorganizmave në natyrë. Ngjyrosja sipas Gramit. Ngjyrosja sipas Ziehl-Nielssen. Demonstrimi selektiv dhe diferencial. Ndikimi i faktorëve fizikë dhe kimik në mikroorganizma-sterilizimi. Antibiotikët dhe antibiogrami. Reaksionet serologjike- aglutinimi. Reaksioni i precipitimit dhe difuzioni në agar gel. Reaksioni i lidhjes së komplementit. Përdorimi i vezëve embrionale për demostrimin e virusëve animalë. Marrja e materialit klinik,mënyra ë transportimit dhe përpunimit mikrobiologjik të tij. Mikroorganizmat patogjenë të gojës dhe të aparatit respirator. Mikroorganizmat patogjenë të lëkurës. Mikroorganizmat patogjenë të traktit gastrointestinal. Metodat klinike për identifikimin e një materiali bakteriologjik. Mikroorganizmat patogjenë të aparatit gjenito-urinar. Protozoologjia. Helmintologjia. Karakteristikat e përgjithshme të myshqeve. Kultura indore dhe izolimi i virusëve.

Mënyra e vlerësimit të dijes:

Literatura e rekomanduar: 1. Robert Andoni:Mikrobiologjia 2000,Tiranë,2000. 2. Grup autorësh:Mikrobiologjia për studentë të stomatologjisë, Tiranë,1995 3. Jawetz et al.Medical Microbiology,21th ed.,USA,1999

38

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

IMUNOLOGJI Stomatologji Katedra e Fiziologjisë dhe Imunologjisë IV 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i zhvillimit të kësaj lënde është pajisja me njohuritë bazë nga imunologjia e studentit të mjekësisë së përgjithshme si dhe njohja e mekanizmave imunologjike, që është shumë e nevojshme për studentët e mjekësisë së përgjithshme, gjegjësisht për mjekun e ardhshëm. Programi i ligjëratave: Hyrje, Imunologjia si shkencë. Imuniteti specifik dhe jospecifik, anatomia e sistemit imunitar. Organet limfoide sekondare dhe qelizat limfatike. Limfocitet dhe ndarja e tyre. Antitrupat, sinteza, morfologjia dhe funksioni. Sistemi i komplementit. Reaksionet imunologjike, klasifikimi dhe ndarja e tyre. Reaksioni i tipit të parë. Reaksioni i tipit të dytë dhe tretë. Reaksioni i tipit të katërt dhe transplatimi. Imunogjenetika. Imunologjia e tumoreve dhe e infeksioneve. Programi i ushtrimeve:

Metodat kliniko-laboratorike për detektimin e antigjenit dhe antitrupit. Reaksionet në mjedis të lëngëshëm. Precipitimi dhe difuzioni në gel. Imunodifuzioni i njëanshëm radial ­ metoda e Mancin-it. Imunoelektroforeza. Radioimunotesti. Testi i imunofloreshencës. Metoda encimatike e detektimit të antitrupave. Aglutinimi direkt dhe indirekt. Reaksionet e inhibimit të aglutinimit. Reaksionet e fiksimit të komplementit. Testet për diagnostifikimin e sëmundjeve alergjike. Testet kutane. Testet in vitro (testi I rozetave).

Mënyra e vlerësimi të diturisë: Studenti ka të drejtë ti nënshtrohet provimit nga Imunologjia për të paren herë në afatin JanarShkurt sipas kësaj rregullative: 1. Provim praktik në ekzaminimin e dy ushtrimeve dhe mbrojtjen e tyre. 2. Provim me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota e provimit praktik përbën 30% të notës, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim nga test pyetjet të zgjedhura nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat i pjestim të dy rezultateve.

39

Literatura e preferuar: 1. 2. 3. 4. 5. Hysni Daka me bashk. ­ Baza e Imunologjisë me Alergologji, 2000 Hysni Daka me bashk. ­ Bazat e Imunologjisë, 1996 Ivan Rojt ­ Essential Immunology, 1999 Genc Sylqebe ­ Bazat e Imunolojgjisë, 1995 Dhe çdo literatureë tjetër dhe të dhënat nga interneti

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË PARAKLINIKE - PROTEZA PARCIALE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike IV 1+2 3

Programi i ligjëratave: Proteza totale ­ masat e nofullave pa dhëmbë. Mbarimi i shabllonave të kafshimit te proteza totale. Caktimi i raporteve ndërnofullore te proteza totale. Artikulatorët. Vendosja e dhëmbëve artificialë në proteza totale. Përgatitja e modeleve të punës, të instrimenteve dhe të materialit për vendosjen e dhëmbëve artificialë. Caktimi i pozitës së dhëmbëve frontal në raportin eugnat të nofullave. Caktimi i pozitës së dhëmbëve anësorë në raportin eugnat të nofullave. Caktimi i pozitës së dhëmbëve sipas kërkesave të okluzionit të balancuar. Mbrojtja gjatë punës në laboratorin dentar. Programi i ushtrimeve: Marrja e masës për proteza totale me hidrokoloide dhe me materiale termoplastike. Mbarimi i lugës individuale me rezinë vetpolimerizuese. Mbarimi i shabllonave të kafshimit. Vendosja e modeleve në artikulatorë. Vendosja e dhëmbëve në raport eugnat. Vendosja e dhëmbëve në raport eugnat ­ vazhdim. Vendosja e dhëmbëve në raport eugnat ­ vazhdim. Vendosja e dhëmbëve te anomalitë ortodontike. Modelimi i sipërfaqeve të lira të protezës. Muflimi i protezës totale. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

40

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË PARAKLINIKE - PUNIMET FIKSE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike V + VI (1 + 2) ; (1 + 2) 6

Programi i ligjëratave: Definicioni dhe ndarja e punimeve fikse. Modeli anatomik, modelet për studim dhe luga individuale. Dekortikimi i dhëmbit dhe formimi i kultit. Mbarimi i modelit të punës. Rindërtimet. Modelimi i punimeve fikse. Kurora metalike. Kurora e fasetuar. Deponimi, derdhja dhe përpunimi. Mbarimi i pjesës estetike të kurorës së fasetuar. Kurorat Xheket prej porcelanit. Punimet prej metal-porcelanit. Urat, definicioni dhe karakteristikat kryesore. Ura prej metal-porcelanit. Statika e urës. Higjiena e urës. Fazat e mbarimit të urës. Modelimi i urave frontale. Modelimi i urave të poshtme dhe të sipërme anësore. Përdorimi i paralelometrit në protetikën fikse ­ teknika frez. Programi i ushtrimeve: Përfitimi i modelit anatomik dhe mbarimi i lugës individuale. Mbarimi i kulteve të lëvizshme. Dekortikimi i dhëmbëve frontal. Dekortikimi i dhëmbëve anësor. Rindërtimi. Njohja me instrumentet dhe materialin për modelim. Modelimi i kurorës së plotë. Modelimi i kurorës së fasetuar. Demonstrimi i deponimit, derdhjes dhe përpunimit. Demonstrimi i mbarimit të pjesës estetike të kurorës së fasetuar. Demonstrimi i formimit të fletëzës së platinit. Modelimi i kësulës për kurorën e metal-porcelanit. Njohja me llojet e ndryshme të urave. Modelimi i pjesës metalike të urës prej metal-porcelanit. Demonstrimi i modelimit të urës me porcelan. Modelimi i urës frontale të fasetuar. Modelimi i urës frontale të fasetuar ­ vazhdim. Modelimi i urës të poshtme anësore. Modelimi i urës të sipërme anësore. Demonstrimi i perdorimit të paralelometrit në frez teknikë. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

41

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

SËMUNDJET E DHËMBIT - PARAKLINIKA Stomatologji Katedra e Sëmundjeve të Dhëmbit, Prof.dr.sc. Veton Hoxha V + VI (1 + 2) ; (1 + 3) 7

Qëllimi i lëndës: Aplikimi i njohurive teorike si bazë për punë praktike. Njohja me instrumentet bazë për punë praktike. Aftësimi praktik i preparimeve të kaviteteve sipas klasave në modelet e gipsit dhe në modelet-fantom. Njohja me mjetet bashkëkohore në stomatologjinë konzervative. Njohuritë themelore të aplikimit të vendosjes së materialeve të përkohshme dhe ato të përhershme në kavitet. Programi i ligjeratave: Hyrje, dhëmbi dhe ndërtimi i tij. Kariesi dhe etiopatogjeneza. Teoritë e zhvillimit të kariesit. Zmalti dhe kariesi i zmaltit. dentina dhe kariesi i dentinës. Cementi dhe kariesi i cementit. Pulpa e dhëmbit dhe funksionet e saj. Vendi i punës, pajisja dhe instrumentet themelore për punë. Instrumentet stomatologjike- klasifikimi sipas destininimit. Shenimi i dhëmbëve dhe mënyrat e diagnostifikimit të kariesit. Separimi i dhëmbëve dhe fusha e thatë e punës. Sterilizimi dhe metodat e sterilizimit. Zonat e rrezikshme dhe të parrezikshme sipas Buasonit te dhëmbët, kunjat e dhëmbit. Karieset e thella dhe terapia. Njohuritë e përgjithshme me materialet për mbushje të kavitetit. Principet themelore për preparim të kavitetit dhe mosrespektimi i tyre. Preparimi i kavitetit të klasës së I (parë). Preparimi i kavitetit të klasës së II (dytë). Preparimi i kavitetit MOD. Preparimi i kavitetit të klasës së III (tretë). Preparimi i kavitetit të klasës së IV (katërt). Preparimi i kavitetit të klasës së V (pestë) dhe preparimi kinetik i kavitetit. Mbushja e shkrirë-Inlay. Llojet e preparimit të kavitetit për Inlay. Fluorizimi, impregnimi dhe Ododntomia profilaktike. Metodat e marrjes së masës pë inlay. Laseri në stomatologji. CAD-CAM sistemi. Cerec sistemi. Celay sistemi Programi i ushtrimeve: Vendi i punës dhe instrumentet. Pozita e terapeutit gjatë punës dhe shenimi i dhëmbëve. Njohuritë e përgjithshme të principeve të Black-ut dhe preparimi i kavitetit. Preparimi i kavitetit të kl. së I në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të kl. së II në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të së MOD në modelet e gipsit. Kollokviumi I (parë). Preparimi i kavitetit të kl. së III në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të kl. së IV në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të kl. së IV me kunja pulpar në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të kl. së V në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të kl. së I për inlay në modelet e gipsit. Preparimi i kavitetit të kl. së II për inlay në modelet e gipsit. Metoda direkte e marrjes së masës pë inlay në modelet e gipsit. Kollokviumi II (dytë). Preparimi i kavitetit të kl. së I në modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të kl. së II në modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të së MOD në

42

modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të kl. së III në modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të kl. së IV në modelet e fantomit. Kollokviumi I (parë). Preparimi i kavitetit të kl. së IV me kunja pulpar në modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të kl. së V në modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të kl. së I për inlay në modelet e fantomit. Preparimi i kavitetit të kl. së II për inlay në modelet e fantomit. Metoda direkte e marrjes së masës pë inlay në modelet e fantomit. Kollokviumi II (dytë). Aplikimi i shtresës izoluese në të gjitha kavitetet e preparuara. Aplikimi i matricës në klasën e dytë me mbushje definitive të kavitetit. Aplikimi i kompoziteve në kavitet. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Hoxha, V.: Sëmundjet e dhëmbit-pjesa e parë, Prishtinë, 1999. Kongo,P. me bashkëpunëtor: Terapia stomatologjike. Libri Universitar, Tiranë,1998. Sutalo.J.: Patologija i terapia tvrdih zubnih tkiva, Zagreb,1994. Karadzov, O. i saradnici: Preparacija kaviteta. Beograd, 1989.

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

RADIOLOGJI Stomatologji Katedra e Radiologjisë V 1+1 2

43

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIOLOGJI PATOLOGJIKE Stomatologji Katedra e Fiziologjisë Patologjike V + VI (2 + 2) ; (2 + 2) 8

Hyrje: Fiziologjia Patologjike iu mundëson studentëve përvetësimin e njohurive të domosdoshme për çrregullimet funksionale në nivel: qelizor, indor, organik, sistemi të caktuar, si dhe në organizmin si tërësi. Ajo krijon urën lidhëse në mes të lëndëve paraklinike dhe klinike, duke mundësuar kuptimin më të mirë dhe më të lehtë të proceseve të çrregulluara në organizëm, shkaqet e tyre dhe mekanizmat e përfshirë në to, si dhe ligjëshmërinë e fillimit, ecurisë dhe përfundimit të sëmundjes. Shpjegon mënyrën e përshtatjes dhe të përgjigjes së organizmit të sëmurë. Lënda përbëhet nga dy pjesë: - pjesa e përgjithshme - pjesa speciale. Programi i ligjëratave: Në kuadër të mësimeve teorike, në pjesën e përgjithshme të lëndës jepen përkufizimet për shëndetin dhe për sëmundjen, shqyrtohet etiologjia dhe patogjeneza, ndërveprimi i faktorëve etiologjikë, i mjedisit rrethues dhe faktorëve të brendshëm (trashëgues) në shfaqjen e çrregullimeve patologjike dhe të vetë sëmundjes. Analizohen dhe shpjegohen çrregullimet e biosintezës, parregullësitë në funksionin e makromolekulave, të strukturave subqelizore dhe qelizore. Shpjegohen faktorët etiologjikë fizikë, kimikë, biologjikë dhe social; reaksioni inflamator, çrregullimet e metabolizmit dhe disbalansi i lëngjeve në organizëm, bazat fiziopatologjike të dhimbjes, parregullësit në rregullimin neurovegjetativ; gjendja shok, çrregullimet e vetëdijes; mekanizmat imunologjikë në procesin patologjik; çrregullimet e zhvillimit dhe rritjes; proliferimi qelizor malinj. Në pjesën speciale shqyrtohen: çrregullimet funksionale të sistemeve të veçanta (çrregullimet hormonale, parregullësitë në strukturën dhe funksionin e indit lidhor e eshtëror, fizio-patologjia e gjakut dhe e organeve gjakformuese, çrregullimet e sistemit kardiovaskular, çrregullimet e frymëmarrjes, çrregullimet e sistemit gastrointestinal, të sistemit hepatobiliar, atij urogjenital, të shqisave dhe të sistemit nervor. Programi i ushtrimeve: Në kuadër të mësimeve praktike të lëndës Fiziologjia Patologjike, studenti njihet me pjesën eksperimentale dhe atë klinike. Në pjesën e përgjithshme, në modele eksperimentale,

44

shpjegohen dukuritë përgjegjëse për çrregullimet që ndodhin në organizmin e gjallë. Ndërkaq, në pjesën speciale, shqyrtohen ekzaminimet funksionale të sistemeve të ndryshme, me ndihmën e të cilave zbulohen çrregullimet patologjike. Mënyra e vlerësimit të dijes: Studentet do të vlerësohen nëpërmjet provimit praktik (që ka karakter kualifikues) dhe testit të koduar. Literatura e rekomanduar: 1. S. Gamulin, M. Marushiq, S. Kërvavica Fiziologjia Patologjike (botimi shqip), 2001 2. H. Ahmetaj, N. Rizvanolli, Y. Mekaj, H. Hoxha, H. Kadriu, Sh. Devaja: Praktikumi i Fiziologjisë Patologjike, 2001 3. Musa A. Haxhiu, Halil U. Ahmetaj: Fiziologjia Patologjike e Respiracionit 1985. 4. H. Ahmetaj dhe b.p.: Fiziologjia Patologjike për Studentët e Farmacisë dhe të Stomatologjisë (në përgatitje) 5. LH Smith and S.O. Their: Pathophysiology. 1994 6. Kathryn L. McCansce, Sue E. Huether: Pathophysiology, Mosby, 1998 7. Edward D. Frohlich: Pathophysiology, 1982

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

MJEKËSI INTERNE Stomatologji Katedra e Mjekësisë Interne V + VI + VII (1 + 2) ; (2 + 2) ; (2 + 2) 11

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde është që studentët fillimisht të njoftohen me njohuritë e propedeutikës Interne, si hyrje në lëminë e Mjekësisë Interne, duke i bërë të mundshme që të përvetësojnë njohuri dhe shkakthtësi të nevojshme për studime të suksesshme të lëndëve klinike. Para së gjithash përvetësimin e qasjes të sëmurit, teknikës së marrjes së anamnezës, ekzaminimit fizik dhe të ekzaminimeve laboratorike, pastaj shpjegimin e bazës fizike dhe fiziologjike të simptomave dhe të shenjave të sëmundjes si dhe të bazës së diagnostikës e të terapisë racionale. Studentët gjatë ushtrimeve bëjnë vetë ekzaminimin e të sëmurëve. Propedeutika Interne është gurthemeli i mjekësisë klinike. Qëllimi i Mjekësisë Interne është mësimi i simptomave dhe i shenjave të shumë sëmundjeve internistike, aftësimi i studentit për diagnostikim të hershëm, të saktë e bashkëkohor, për metoda të mjekimit adekuat, për parandalim të sëmundjeve internistike, si dhe njohja me parimet e rehabilitimit e të vlerësimit të aftësisë për punë të të sëmurit nëpërmjet të mësimit teorik dhe praktik.

45

Programi i ligjëratave : Hyrje në propedeutikë: metodat e ekzaminimit objektiv (fizik). Inspeksioni i përgjithshëm; ekzaminimi i kokës dhe i qafës. Anamneza në sëmundjet e sistemit respirator; inspeksioni, palpacioni, perkusioni dhe auskultacioni; ekzaminimet e tjera. Anamneza në sëmundjet e sistemit kardiovaskular; inspeksioni, palpacioni, perkusioni, auskultacioni dhe ekzaminimet e tjera. Anamneza në sëmundjet e sistemit digjestiv; inspeksioni, palpacioni, perkusioni, auskultacioni dhe ekzaminimet tjera. Anamneza në sëmundjet e sistemit lokomotor; ekzaminimi objektiv (fizik) dhe ekzaminimet e tjera. Anamneza në sëmundjet e sistemit hemopoetik: ekzaminimi objektiv (fizik) dhe ekzaminimet e tjera. Anamneza në sëmundjet e sistemit urogjenital; ekzaminimi objektiv (fizik) dhe ekzaminimet e tjera. Anamneza në sëmundjet e sistemit endokrin, ekzaminimi objektiv (fizik). Pulmologji: Inflamacionet akute të mushkërive; inflamacionet kronike të mushkërive dhe të bronkeve. Sëmundjet obstruktive të mushkërive dhe të bronkeve. Astma bronkiale, bronkiektazitë, pneumonitë. Tumorët e mushkërive; sarkoidoza dhe sëmundjet autoimune, insuficienca respiratore akute dhe kronike. Insuficienca respiratore dhe akute dhe kronike. Ftiziologjia: Etiologjia, patogjeneza e tuberkulozit; alergjia dhe imuniteti te tuberkulozi; testet tuberkulinike; vaksina BCG; tuberkulozi primar. Tuberkulozi postprimar; tuberkulozi limfohematogjen; mjekimi i tuberkulozit. Kardiologji: Insuficienca e zemrës; çrregullimet e ritmit dhe të përçueshmërisë. Ethet reumatike; endokarditet. Veset e fituara të zemrës; veset kongjenitale të zemrës. Sëmundja iskemike e zemrës. Sëmundjet e miokardit dhe të perikardit. Hipertensioni arterial; sëmundjet e enëve periferike të gjakut. Gastroenterologji: Sëmundjet e ezofagut. Sëmundjet e lukthit dhe të duodenit. Sëmundjet e zorrëve. Sëmundjet e mëlçisë. Sëmundjet e fshikzës dhe rrugëve biliare; sëmundjet e pankreasit. Reumatologji: Sëmundjet reumatizmale: klasifikimi, artriti reumatoid, poliartriti te ethet reumatike, artriti kronik juvenil, Morbus Sjogren. Spondilartropatitë; spondiliti ankilozant, artriti psoriatik, sindroma Reiteri. artropatia enteropatike; gihti dhe pseudogihti. Sëmundjet sistemike të indit lidhor; lupusi eritematoz sistemik, polimioziti-dermatomioziti. Skleroza sistemike, vaskulitet; sëmundjet reumatike degjenerative, i nyjave periferike; i boshtit kurrizor te sëmundjet e reumatizmit rrethartikular. Hematologji: Sëmundjet e qelizës hematopoetike amzë. Sëmundjet e eritrociteve, sëmundjet e granulociteve, të monociteve dhe të makrofagëve. Sëmundjet e limfociteve, limfomat malinje dhe sëmundjet neoplastike të qelizave që sekretojnë imunoglobulinat: transplantacioni i palcës kockore: sëmundjet e shpëretkës. Sëmundjet nga çrregullimet e hemostazës, sëmundjet e murit të enëve të gjakut. Sëmundjet e numrit dhe të funksionit të trombociteve; çrregullimet e hemostazës. Nefrologji:Anatomia, fiziologjia dhe metodat diagnostike të sëmundjeve të traktit urinar; Sëmundjet glomerulare: parësore, dytësore; sindroma nefrotike. Pamjaftueshmëria kronike e veshkave: Infeksionet e traktit urinar: pielonefriti akut dhe kronik. Sëmundjet e trashëguara të veshkave. Tumorët e sistemit urinar. Nefrolitiaza. Veshka dhe hipertensioni. Veshka dhe shtatzënësia. Sëmundjet vaskulare të veshkave. Dializa dhe transplantimi. Endokrinologji: Aspektet klinike të rregullimit neuroendokrin. Sëmundjet e hipotalamusit dhe të hipofizës. puberteti i parakohshëm. puberteti i vonuar. Sindroma Sheehan. Tumorët e hipofizës. Akromegalia. Gjigantizmi. Sëmundja Basedoë. Hipotireoza parësore. Struma eutireotike endemike. Tireoiditet akute. Tireoiditet kronike. Karcinoma e Tireoidesë. Hiperparatireoidizmi. Hipoparatireoidizmi. Morbus Addisoni. Sindroma Cushing. Sindroma Cohn. Feokromacitoma. Diabeti Insipid. Diabetes mellitus typ I, Diabetes mellitus typ II. Ndërlikimet kronike të diabetit. Ketoacidoza diabetike. Koma diabetike. Koma hipoglikemike. Mjekimi i diabetit. Sëmundjet e metabolizmit: të lipideve, të proteinave, të porfirinave. Crregullimet e metabolizmit të ujit dhe të elektroliteve. Ateroskleroza. Obeziteti. Kaheksia. Helmimet. Programi i ushtrimeve:

46

Hyrje në propedeutikë; metodat e ekzaminimit fizik në sistemin respirator dhe kardiovaskular (inspekcioni, palpacioni, perkucioni dhe auskultacioni); ekzaminimi fizik ne sistemin digjestiv, lokomotor, hemopoetik, urogjenital dhe endokrin. Anamneza dhe ekzaminimi objektiv në pulmologji. Anamneza dhe ekzaminimi objektiv në pacientët me sëmundje të tuberkulozit të mushkërive. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje kardiovaskulare. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje digjestive. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje të mëlçisë dhe rrugëve biliare. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje reumatizmale. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje hematologjike. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje nefrologjike. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje endokrinologjike. Marrja e anamnezës, ekzaminimi fizik te pacientët me sëmundje te shkaktuara nga faktorët kimik e fizik. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Parakusht për dhënjen e provimit nga Mjekësia Interne është dhënia e kolokiumit nga Ftiziologjia e mushkërive Studentët kanë të drejtë t'i nënshtrohen provimit nga Mjekësia Interne sipas kësaj rregullative: Provimi nga pjesa praktike dhe Provimi nga pjesa teorike me test. Nota përfundimtare e cila vehet ne indeks është 30% rezultat i pjesës praktike dhe 70% është rezultat i testit. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Harrison: Parimet e Mjekësisë së Përgjithshme. Përkthim 1984, Tiranë Traktati i sëmundjeve të brendshme. Grup autorësh, Tiranë,1974 Stanoje Stefanoviç: Interna Medicina, Beograd Jusuf Rexhepi: Propedeutika e sëmundjeve të brendshme

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FARMAKOLOGJI ME TOKSIKOLOGJI Stomatologji Katedra e Farmakologjisë me Toksikologji V + VI (1 + 1) ; (3 + 2) 7

Qëllimet e lëndës: Njohja me principet bazë të farmakologjisë së përgjithshme. Aftësimi i studentëve për demonstrimin e njohurive esenciale për grupet kryesore të barnave, sidomos të farmakokinetikës dhe të farmakodinamikës së barnave-prototipë për grupet e mëdha të barnave. Aftësimi i studentëve për përcaktimin kritik të indikimeve dhe të kundërindikimeve për shfrytëzimin e barnave të caktuara. Njohja me rëndësinë e intereaksioneve bari-bari dhe zhvillimi i aftësive për prevenimin e intereaksioneve të tilla, me qëllim të aplikimit të barnave

47

me benefit maksimal. Pajisja e studentëve me njohuri të mjaftuara për efektet anësore dhe toksike të barnave si dhe trajtimi i tyre. Pajisja e studentëve me njohuritë për principet e përgjithshme të prevenimit dhe të trajtimit të gjendjeve toksike, të shkaktuara nga substancat kimike të cilat nuk shfrytëzohen për terapi, si dhe të helmimeve me grupet më të shpeshta të barnave. Programi i ligjëratave: Farmakologjia e përgjithshme ­ Hyrja në farmakologji. Njohuritë fillestare për barnat ­ prejardhja, emërtimi, vendveprimi, dhe vendaplikimi i barnave. Fati i barit në organizëm ­ thithja, shpërndarja, biotransformimi dhe ekskretimi (farmakokinetika). Veprimet e barnave ­ llojet e veprimit, mekanizmat e veprimit, njohuritë elementare për receptorët farmakologjik, faktorët që modifikojnë veprimin e barit, veprimet anësore dhe toksike të barnave. Ndërveprimet e barnave. Hulumtimi i barnave të rinj ­ hulumtimi paraklinik dhe ai klinik i barnave. Vënia e barit në qarkullim ­ ligjet për barnat. Farmakologjia e sistemit nervor vegjetativ ­ Ekscitatorët e receptorëve kolinergjik dhe bllokastorët e tyre. Ekscitatorët e receptorëve adrenergjik dhe bllokatorët e tyre, si dhe bllokatorët e lidhjeve adrenergjike dhe ata të neuroneve adrenergjike. Farmakologji e sistemit nervor qëndror ­ Depresorët e SNQ. Ekscitatorët e SNQ. Barnat psikotrope. Autakoidët dhe farmakologjia e inflamacionit. Farmakologjia e sistemit respirator. Farmakologjia e sistemit kardiovaskular ­ kardiotonikët, antiaritmikët, antihipertenzivët, vazodilatatorët koronar, periferik, cerebral. Vazokonstriktorët lokal. Antihiperlipoproteinikët dhe antisklerotikët. Farmakologjia e organeve hemopoetike dhe e gjakut. Farmakologjia e sistemit urogjenital, elektroliteve dhe lëngjeve. Farmakologjia e sistemit gastrointestinal. Substancat me veprim kryesisht lokal ­ në lëkurë dhe mukoza. Farmakologjia e vitaminave dhe hormoneve. Citostatikët dhe imunofarmakologjia. Substancat antiinfektive. Toksikologjia dhe kontrastet rentgenologjike. Programi i ushtrimeve:

Njohja me format farmaceutike të barnave dhe receptura mjekësore. Sesione diskutimi dhe zgjidhje detyrash nga farmakologjia e SNV dhe SNQ. Sesion diskutimi dhe zgjidhje

detyrash nga antiinflamatorët. Sesione diskutimi dhe zgjidhje detyrash nga substancat që veprojnë në SKV. Seminare nga farmakologjia e organeve hemopoetike, të gjakut, sistemit urogjenital dhe sistemit gastrointestinal. Sesione diskutimi dhe zgjidhje detyrash nga antiinfektivët. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Pjesa e parë e provimit: provimi me shkrim nga receptura dhe testi nga materja e zhvilluar. Literatura: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Goodman and Gilman. The Pharmacological Basis of Therapeutics, 9th edition, 1996. Bertram G Katzung. Basic & Clinical Pharmacology, 8e, 2001. DiPiro et al. Pharmacotherapy. A Pathophysiology Approach, 4e, 1999. Terry L Schwinghammer. Pharmacotherapy. Casebook, 2e, 2000. Desmond R Laurence, Peter N Bennett. Clinical Pharmacology, 1998. Melmon and Morrelli's. Clinical Pharmacology, Basic Principles in Therapeutics, 3e, 1992. 7. Leon Shargel, Andrew BC Yu. Applied Biopharmaceutics & Pharmacokinetics, 4e, 1999. 8. Hilmi Islami, Mentor Disha. Farmakologjia mjekësore. Prishtinë. 9. Hilmi Islami, Mentor Disha. Receptura mjekësore, 2001, Prishtinë.

48

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

SËMUNDJET NGJITËSE Stomatologji

Katedra e Sëmundjeve Ngjitëse

VI 1+1 2

Qëllimi dhe detyrat e mësimit:

Qëllimi dhe detyrat e trupit arsimor janë që me anë të ligjeratave dhe ushtrimeve studentet e mjekësisë t'i pajisin me njohuri të mjaftueshme për karakteristikat etiologjike, epidemiologjike, patogjenike, patologjike dhe klinike te infeksionit dhe te sëmundjeve ngjitëse. Ka qenë dhe mbetet detyrë e trupit arsimor që studentet t'i edukojë të bejnë diagnozë të shpejte dhe te drejte dhe te fillojnë sa me parë mjekim te drejte te infeksioneve dhe semundjëve ngjitëse. Planprogrami i semundjëve ngjitëse perbëhet nga pjesa e përgjithshme dhe nga pjesa speciale e lendes. Nga pjesa e përgjithshme me anë te ligjeratave studentet pajisen me njohuri te mjaftueshme mbi agjenset infeksioze, mbi marrëdhenjet dhe nderveprimet ndermjet mikroorganizmit dhe strehuesit apo makroorganizmit dhe mbi nocionet infeksion, proces infektiv, dhe semundje ngjitese. Po nga kjo pjesë studentët pajisen me njohuri per etiologjine, epidemiologjine, patogjenezen, patologjine, kliniken dhe sindromet klinike malinje gjate semundjeve ngjitëse. Perveç kesajë ata pajisen me njohuri, edukohen, dhe aftësohen per parimet e diagnostikimit, mjekimit, dhe te parandalimit te sëmundjeve ngjitëse. Mësimi zhvillohet ne formë te ligjeratave dhe ushtrimeve. Programi i ligjeratave: Pjesa e përgjithshme. Parimet e mjekimit te sëmundjeve ngjitëse. Mjekimi specifik i semundjeve ngjitese. Mjekimin specifik i sëmundjevë ngjitëse e zbatojmë me anë te kimioterapisë, seroterapisë, dhe vaksinoterapisë. Parimet për parandalimin e sëmundjevë ngjitëse: eliminimi i burimit te infeksionit, nderprerja e rrugëve te përhapjes, rritja e rrezistences me imunizim aktiv, pasiv dhe kimioterapi. Sëmundjet ngjitëse te tubit tretës. Karakteristikat e përgjithshme etiologjike, epidemiologjike, patogjenetike, klinike, diagnostike, terapeutike dhe profilaktike. Infeksionet me salmonela. Kolera, Gastroenterolitet me E.Coli, Campilobacter Jejuni dhe Yersinia enterocolitica. Intoksikacionet me enterotoksinet stafilokoksike, me streptokokus fecalis, me vibri parahemoliticus, dhe clostridium perfringens e botulinum. Gastroenterocolitet virale dhe veçoritë e tyre klinike në moshen e gjirit dhe te qerdhes. Statusi acidobazik. Diarrea e udhtarëve. Semundjet streptokoksike. Difteria, Crupi difteroik, laringjitet infektive mbytese (pseudocrupi). Semundjet akute te frymemarrjes. Karakteristikat e përgjithshme etilogjike, epidemiologjike, patogjenetike, patofiziologjike, patologjike, klinike, varicinoet klinike, diagnoza, diagnoza diferenciale, terapia, ndërlikimet dhe profilaksia e sepsisit dhe shokut gram negativ. Infeksionet purulente të SNQ nga meningokoku, H.influezae, pneumokoku, stafilokoku, streptokoku, bakteret gram negative, listeria monocitogenes. Meningjiti tuberkular. Tetanozi. Sëmundjet egzantematike virale:

49

Fruthi, rubela, megalerithema epidemike, egzantema subitum, variola, vaksinia. Sëmundjet e shkaktuara nga enteroviruset: Poliomiliti, gripi i djallit, herpangina, enterocolitiet nga enterovirozat, sindromi i meningjitit seroz nga enteroviruset, shytat, koriomeningjiti limfocitar. Infeksionet me arboviruse: encefaliti kerpushor, looping ill, dhe rabiesi. Hepatiti A,B,C,D,G,E,F. Iketri febril dhe malinj. Infeksionet e shkatuara nga familja e herpes virideve: Herpes simplex, varicela zoster, mononucleoza infektive, sëmundja e inkluzioneve citomegalike dhe encephaliti herpetik. Zoonozat: Antraksi, brucelloza, erizipeloidi, tularemia, murtaja, dhe maleus. Infeksionet e shkatuara nga leptospirat: ethja rekurente, Lyme disease, sodoku. Infeksionet e shkatuara nga riketsiet: tifoja e morrit, semundja Brill-Zinsser, tifoja e minjve, ethja marsejeve prej kerpushave. Infeksionet e shkaktuara nga protozoat e gjakut: leshmaniaza, malaria, tripanosomiaza, dhe toksoplazmoza. Ethet hemoragjike: ethja e verdhë, ethja papataçi, ethet dengue, ethja me sindrom renal, ethja Krime-Kongo, ethja e Omesë, ethja Boliviane, ethja Lassa, dhe ethja Ebola. Infeksionet parazitare: Fascioloza, lambliaza, amebiaza, balantidiaza, strongiloidiaza, trikinoza, ankilostomiaza, askaridiaza, entrobioza, trikuriaza, dhe Cestodet. Infeksionet kerpudhore: nokardiaza, kriptokokoza, aktinomikoza, kandidiaza, histoplazmoza, sporotrikoza, kriptosporodiaza, dhe infeksionet me pneumocistis carini. Karakteristikat e përgjithshme etilogjike, epidemiologjike, patogjenetike, patofiziologjike, patologjike, klinike, varicinoet klinike, diagnoza, diagnoza diferenciale, terapia, dhe ndërlikimet në te sëmuret me imunitet te ulur dhe ne marrësit e transplantateve. AIDS ­ SIDA. Status febrilis e causa ignota. Infeksionet ne moshen e neonatorit: sepsisi dhe sy. i meningjitit purulent. Infeksionet urinare: Cistiti akut, uretritisi akut, prostatitisi akut, prostatitisi kronik, dhe pielonefritisi. Helmimet me kerpudha (micetizmi). Program i ushtrimeve: Veçoritë e anamnezës dhe te gjendjes objektive si dhe te anketës epidemiologjike në te sëmure me sëmundje ngjitëse. Rendësi e posaçme i kushtohet te dhenave siçe janë, kur, ku dhe si ka filluar sëmundja. Mandej për shkak te specifikes rednësi te posaçme ka mosha, grup mosha, dhe seksi i te semureve me semundje ngjitëse. Rendësia e anamnezës dhe anketës epidemiologjike te cilat se bashku me gjendjën objektive janë veprimet kryesore për venjen e diagnozes klinike e cila qarte hap udhë për venjën e diagnozës serologjike dhe etiologjike. Pjesa praktike kryesisht ushtrohet pranë shtratit te të sëmurit në te cilen studentët bashk me asistentet shiqojne, përshkruajne dhe demonstrojne nje serë sindromesh qe çfaqen gjatë sëmundjeve ngjitëse. Pjesa praktike pason pjesën teorike kryeshishte sipas sistemeve, mirëpo kjo dinamikë e ushtrimeve varet edhe nga frekvenca e sëmundjeve ngjitëse dhe gjendja aktuale e tyre gjatë ditës, javës, dhe muajit, kështu qe jo rrallë herë përcaktimi i pjesës praktike e dikton vetë situatata epidemiologjike aktuale. Kur pjesa praktike pasonë ligjeratat, ushtrimet zhvillohen kryesishtë sipas sistemeve. Keto njoftime dhe dituri praktike studentët i fitojnë pranë shtratit të te sëmurit dhe pjesërisht në sallën e mësimit ku bëhet sublimimi i keture njohurive. Redndesi i jepet edukimit te studentve qe te aftësohen të punojnë dhe veprojnë te pavarur kur te fillojnë te ushtrojnë profesionin e mjekut sa i perket zbulimit, diagnostikimit, mjekimit dhe prandalimit te sëmundjëve ngjitëse. Studentet ushtrojnë dhe praktikojnë pran shtratit të te sëmurit, infeksionet streptokokksike dhe sindromin e anginave duke filluar nga etiologjia e deri te parandalimi i ketyre infeksioneve. Rendësi e veçant u kushtohet parandalimit te ndërlikimeve dhe pasojave te ketyre infeksioneve duke demonstruar me raste konkrete si që janë glomerulonefriti akut, uremia dhe encephalopathia uremica. Ne rast konkret studentëve u demonstrohet sindromi meningjeal në të sëmurë nga meningjitet dhe meningoecephalitet. U flasim për rendësinë e tyre mjekesore, sociale, familiare, për rendësinë e diagnozës së drejtë dhe te shpejtë dhe për mjekimin e drejtë dhe te shpejtë te këtyre sëmundjëve qe jo rrallë herë janë edhe vdekjeprurëse. Me raste konkrete te freskëta apo rekovaleshente studentet njoftohen dhe fitojnë dituri praktike për të gjitha sëmundjet ekgzantematike të te gjitha moshave. Ata njohtohen me risite bashkëkohore mbi keto sëmundje dhe metodat e reja për parandalimin e tyre me masa antiepidemike dhe me vakcinim. Ata gjithashtu njohtohen me anën e rasteve konkrete me kollen e bardhë, dhe me

50

problematiken e mjekimit dhe prandalimit te sajë. Ata gjithashtu njhtohen dhe ushtrojnë në të sëmurë nga infeksionet e traktit respiratorë me etiologji te shumduarshme. Rendësi te veçantë u kushtohet infeksionëve virale te ketij sistemi siç janë sindromet: gripi epidemik, sindomi i katarrit respiratore dhe te korizes akute. Ata njohtohen edhe me entitetet e reja te infeksioneve te frymëmarrjes siçë janë legioneloza. Gjate vitit shkollor studentët njohtohen dhe fitojnë dituri teorike e praktike mbi infeksionet e tubite tretës me enteroviruse dhe demonstrohen sindromet klinike te shkaktuara nga keto viruse siçe janë ai i polomielitit, i sindromit te menigiitis serosa virosa, për diagnozën, mjekimin dhe parandalimin e tyre me masa kunderepidemike, dhe me anë te vakcinimit. Domostrohen raste me encefalite prandveror - veror, herpetike, sëmundje demielinizuese etj. Varësisht nga kazuistika aktuale në klinikë, studentëve u demonstrohen raste me infeksione urinare, me gjendje septike, me shok septik, me te sëmurë nga leptospiroza, nga rikecioza, me AIDS- SIDA etj. Kaptinë e veçante në pjesën praktike është rendësa e pasqyrës klinike te sëmundjeve ngjitëse në te porsalindurit, moshat e shtyera dhe në individe qe lëngojnë nga sëmundjet degjenrative kronike, malinje, dhe ato qe trajtohen me kortizonike, hepatitet, zoonozat, parazitozat. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Pasiqe lënda zhvillohet në vitin e katërt të studimeve studentet kan të drejt t'i nënshtrohen provimit nga Lënda e Infektologjisë pasi qe të kenë përfunduar me provimin e Sëmundjeve Interne. Provimi përbehët nga pjesa teorike dhe ajo praktike. Provimi praktik mbahët në klinikë pran shtratit të të sëmurit dhe ështe eliminator. Në vlerësimin e përgjithshem të studentit merr pjesë me 30% të notës. Pjesa teorike e provimit organizohët në formë test pyetjeve ku përfshihet pjesa kapitale dhe më e rëndësishme e materialit te shtjelluar gjatë vitit në ligjerata dhe ushtrime sipas planprogramit më lartë të përshkruar. Në vlerësimin përfundimtar pjesa teorike merr pjesë me 70% të notës. Nota përfundimtare është si rezultat i përpjestimit të drejtpërdrejt te vlerësimit praktik dhe teorik. Literatura e rekomanduar: 1. Mandell, Douglass, Benett: Principles and practice of Infectious diseases 2. E. Eltari, K. Pano etj.: Sëmundjet ngjitëse, Tiranë. 3. J.Falishevac me bp.: Sëmundjet akute infektive; pjesa speciale dhe e përgjithëshme- Zagreb. 4. O.Imami: Sëmundjet akute infektive.

51

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

DERMATOLOGJIA Stomatologji Katedra e Dermatologjisë VI 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi I njohjes së sëmundjeve lëkurore dhe gjinore është një begati e veçantë e studentit të mjekësisë. Duke u bazuar në standardet tona jetësore është më se e nevojshme hetimi (zbulimi), diagnostifikimi dhe efikasiteti I terapisë. Vend të veçantë kanë metodat laboratorike, citologjike, histopatologjike, radiologjike për verifikimin e saktë të sëmundjes. Prandaj duke u bazuar në këto ne si katedër paraqesim këtë program të ligjëratave dhe ushtrimeve. Programi i ligjëratave: Hyrja në dermatologji. Pigmenti dhe adnekset e lëkurës. Funksionet e lëkurës. Dermatozoonozat. Dermatomikozat. Trichophytosis superficialis capitis. Trichophitosis profunda capitis et barbae. Trichophytosis cutis glabrae. Dermatophytosis inguinalis et pedis. Onychomycosis. Pityriasis versicolor. Candidiasis. Dermatozat bakterore. Tuberkulozi I lëkurës. Dermatozat virale. Dermatozat alergjike. Kolagjenozat lëkurore. Dermatozat bulloze. Dermatozat eritematoze. Dermatozat eritemoskuamoze. Tumoret e lëkurës. Dermatozat seborroike. Dermatozat e fëmijërisë. Sëmundjet e flokëve. Ndryshimet e thonjëve. Çrregullimet e djersitjes. Diskeratozat. Vazopatitë lëkurore. Hipovitaminozat dhe lëkura. Dispigmentimet lëkurore. Dermatozat nga shkaqet fizike. Sëmundjet e mukozës së gojës. Sëmundjet gjinore bartëse. AIDS-shenjat në lëkurë dhe mukoza. Programi i ushtrimeve Marrja e anamnezës nga i sëmuri. Efloreshencat në nivel të lëkurës. Efloreshencat mbi nivel të lëkurës. Efloreshencat nën nivel të lëkurës. Mjetet ndihmëse diagnostifikuese. Egzaminimet laboratorike. Mënyrat e mjekimit. Dermatozoonozat. Dermatomikozat. Dermatozat bakterore. Tuberkulozi i lëkurës. Dermatozat virale. Dermatozat alergjike. Kolagjenozat lëkurore. Dermatozat bulloze. Dermatozat eritematoze. Dermatozat eritemoskuamoze. Tumoret e lëkurës. Dermatozat seboroike. Dermatozat e fëmijërisë. Sëmundjket e flokëve. Ndryshimet e thonjëve. Diskeratozat. Vazopatitë lëkurore. Dispigmentimet. Sëmundjet e mukozës së gojës. Sëmundjet gjinore. Të gjitha ushtrimet do të demostrohen në pacientët e hospitalizuar në klinikën Dermatologjike në Prishtinë dhe te pacientët ambulantor. Në ndërkohë do të përcillen nga interneti dhe nga literature të dhënat më të reja nga kjo lëmi.

52

Mënyra e vlerësimit të diturisë: 1. Provimi praktik ­ ku studentit do t'I ketë së paku tre pacienta për ekzaminim 2. Provimi me gojë ­ ku studenti tani për tani I nënshtrohet provimit klasik me gojë por besojmë që në të ardhmën provimi do të mbahet me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota nga provimi praktik përbën 30% të vlerësimit të lëndës, ndërsa 70% I takon provimit me gojë (ose provimit me shkrim të test pyetjeve) nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat I provimit praktik dhe atij teorik. Literatura e rekomanduar: 1. Fitzpatrick, Eisen, Wolff, Freedberg, Austenb: Dermatology in General Medicine, Vol. I-II, 4th edition McGrawHill, New York, 1993. $ 295 2. Prof.dr.Simë Gjon Dobreci, DERMATOLOGJIA, botimi I tretë, 1998 Prishtinë 3. Prof.dr.Kadri S.Kërçiku, DERMATOLOGJIA DHE VENEROLOGJIA, 1973 Tiranë 4. ATLAS I SËMUNDJEVE TË LËKURËS, NakuçI M, Tiranë: Mihal Duri , 1978. 5. Dhe çfardo literature tjetër që do t'I përshtatet këtij planprogrami

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PEDIATRI Stomatologji Katedra e Pediatrisë VII 1+1 2

Programi i ligjëratave dhe ushtrimeve: Rritja dhe zhvillimi i fëmiut. Ushqimi normal i fëmiut. Sëmundjet e traktit digjestiv ­ enterokolitet. Rachitis ­ çrregullimet e vitaminës D. Çrregullimet akute dhe kronike të ushqimit. Sëmundjet dhe malformacionet e gojës. Sëmundjet respiratore. Sëmundjet alergjike. Veset kongjenitale të zemrës, prevenca e endokarditit bacterial. Gjakderdhjet dhe sëmundjet e gjakut. Hemofilia, trombocitopatitë. Sëmundjet e veshkëve. Endokrinologjia ­ Diabetes mellitus. Sëmundjet neurologjike. Sëmundjet malinje. Aplikimi i medikamenteve dhe dozat e barnave në pediatri. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Provimi nga lënda e pediatrisë për drejtimin e stomatologjisë mbahet në dy pjesë: pjesën praktike, dhe pjesën teorike (me anë të test pyetjeve).

53

Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

KIRURGJI Stomatologji Katedra e Kirurgjisë VII + VIII (1 + 2) ; (1 + 2) 6

Qëllimi i lëndës: Programi i ligjëratave: Historia e zhvillimit te Kirurgjise. Asepsa dhe antisepsa. Infekcionet ne kirurgji. Çrregullimet e metabolizmit te ujit, elektroliteve, ekuilibrit acidobazik dhe ushqimi parenteral te te semuret kirurgjik. Gjakderdhja, çrregullimet e koagulumit dhe hemostaza. Metodat diagnostike ne kirurgji. Traktati mbi kirurgjine- operacionet, nomenklatura. Lendimet Mekanike. Shoku ne kirurgji. Aresti kardiak. Anestezioni. Djegejet, Merdhimjet. Semundjet kirurgjike te lekures dhe indit nenlekuror. Gjakderdhjet nga aspekti kirurgjik, trajtimi. Antibiotiket ne kirurgji. Kirurgjia e murit abdominal (hernite) Abdomeni akut, Pankreatitet, Semundjet e lukthit dhe duodenit. Metodat diagnostike ne neurokirurgji. Malformacionet e lindura te SNQ. Lendimet kraniocerebrale. Proçeset ekspanzive intrakraniale. Tumorët e kokës dhe eshtrave të kafkës. Tumorët e trurit të vogël dhe të madh. Abscesi i trurit. Sëmundjet parazitore në neurokirurg. Sëmundjet kompresive kurrizore. Lëndimet (thyerjet, luksacionet, distorzionet). Tumorët. Kirurgjia e qafes. Lendimet e toraksit dhe kirurgjia e pleures. Kirurgjia e ezofagut, mediastinumit dhe diafragmes. Semundjet e sistemi te vazave periferik e arterieve dhe venave. Kirurgji abdominale. Kirurgjia e zorreve te holla, apendiciti, ileuset. Kirurgjia e kollonit dhe rektumit. Kirurgjia e rrugeve biliare dhe ehinokoku i melqise. Kirurgjia e zemres dhe eneve te medha te gjaku, kirurgjia e perikardit, Kirurgjia e vazave periferike. Kirurgjia plastike, llojet e fllapeve etj. Kirurgjia e femijve. Nocionet e peregjithshme nga kirurgjia e femijve ndryshimet mes femiut dhe te te rrituirit, karakteristikat e te porsalindurit, foshnjeve dhe femiut te vogel.Te metat kongjenitale te qafes dhe krahrorit. Kirurgjia e krahrorit, zemres dhe mushkerive te femijet. Kirurgjia a abdomenit dhe zorreve, ileuset. Kirurgja e zorreve- Megakolloni. Onkologjia kirurgjike te femijet. Metodat diagnostike ne urologji. Nocionet ne urologji. Kalkuloza renale. Kirurgjia renale, e ureterit, prostates dhe uretres. Infeksionet specifike urinare. Ortopedi: Metodat diagnostike ne ortopedi. Anomalit kongjenitale te eshtrave. Ortopedi: Proceset pezmatuese te eshtrave, smundjet e indeve te buta- tetivave. Lendimet e gjymtyreve te siperme dhe te poshtme. Lendimet e pelvikut.Principet e sherimit te thyerjes se eshtrave. Principet e onkologjise kirurgjike.

54

Programi i ushtrimeve: Anamneza ne kirurgji, ekzaminimi fizikal (subjektiv dhe objektiv te te semureve kirurgjik. Endoskopia ne kirurgji. Asepsa dhe antisepsa. Infeksionet ne kirurgji (diagnoza,prevenca, mjekimi). Percjellja e sistemit monitoring ne njesine intenzive. Principet themelore te reanimimit ( ne emergjence). Lendimet e indeve te buta. Lendimet e eshtnave. Njohja me teknikat kirurgjike. Materialet per qepje, llojet e suturave. Fashat, lidhjet tipike. Ingjeksionet, sukcioni, drenazha, lavazha. Perpunimi i djegieve. Njohja me pune ne salle te operacionit. Asistimi ne intervenimet e vogla operative ( ne emergjence). Asistimi ne intervenimet e vogla kirurgjike. Njohja me komplikimet postoperatore. Vendosja e katetereve venoze. Drenazha e toraksit. Politrauma. Anestezioni lokal dhe i pergjithshem. Perpunimi i rasteve nga neurokirurgjia. Malformacionet e lindura, hidrocefalusi, tumoret e trurit. Traumat kraniocerebrale, palces se kurrrizit dhe nervave periferik. Perpunimi i rasteve nga neurokirurgjia. Perpunimi i rasteve nga kirurgjia torakale. Perpunimi i raasteve nga kirurgjia abdominale. Perpunimi i rasteve nga urologjia. Perpunimi i rasteve nga kirurgjia e femijve. Përpunimi i rasteve nga Kirurgjia plastike. Perpunimi i rasteve nga Kirurgjia vaskulare. Perpunimi i rasteve nga ortopedia. Kirurgjia Laparoskopike. Perpunimi i rasteve nga onkologjia kirurgjike. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

NEUROLOGJI Stomatologji Katedra e neuropsikiatrisë VII 1+2 3

Qëllimi i lëndës: Njohja me veçoritë themelore të sistemit nervor qëndror dhe periferik. Dhënjen e informatave themelore për etiologjinë, manifestimet klinike, komplikacionet e çrregullimeve neurologjike të cilat do të shërbejnë si bazë për punën e mëvonshme si mjek. Aftësimi për ekzaminimin neurologjik të sëmurit, të kuptuarit dhe zbatimin e metodave ndihmëse të diagnostifikimit të sëmundjeve të sistemit nervor që mjeku i ardhshëm të jetë i aftë për diagnostifikimin sa më të hershëm të këtyre sëmundjeve. Të mësuarit e principeve themelore të aplikimit të terapisë dhe rehabilitimit të sëmurëve.

55

Programi i ligjeratave: Likuori. Sensibiliteti: sindromet senzitive-Fiziologjia e dhimbjes. Psikologjia e dhimbjes. Kokëdhimbja. Neuralgjitë. Sistemi motor: -sindromi I lezionit të motoneuronit qëndror. Sindromi I motoneuronit periferik. Lloji dhe distribucioni I paralizave.Tonusi I muskujve. Reflekset. Sistemi nervor autonom. Sindromet dhe sëmundjet e sistemit motor autonom. Çrregullimet e gjumit. Insomnitë. Sindromet e gjumit të tepërt: Narkolepsija-Parasomnitë. Çrregullimet e vetëdijes: Format klinike të çrregullimit të vetëdijes. Shkaqet e komës. Veprimet me të sëmurin komatoz. Epilepsia: faktorët të cilët e favorizojnë sulmin. Patologjia. Pasqyra klinike. Sëmundjet e palcës kurrizore: Diagnostifikimi i sëmundjeve të palcës kurizore.Çrregullimet vaskulare. Lëndimet. Siringomijelija dhe siringobulbia. Proqeset inflamatore. Mijellopatitë. Sindromet dhe sëmundjet e trungut nervor: Diagnostika topografike dhe lezionet e trungut trunor. Sindromet e bazës së trurit-të foramen jugullare-Foramen magnum. Proqeset inflamatore. Sindromet dhe sëmundjet e trurit të vogël: Anamolitë e lindura. Ataksitë cerebelare të fituara. Sëmundjet degjenerative të trurit të vogël. Sëmundjet e sistemit ekstrapiramidal. Çregullimet e të folurit. Sëmundjet neuromuskulare. Sëmundjet e brinjve të përparëm të palcës kurizore. Sëmundjet e nervave kranial.Sëmundjet e nervave periferike: Sëmundjet dhe lëndimet e nervave kranial dhe spinal, pexuseve dhe nervave periferik. Polineuropatitë. Tumoret e rënjëve dhe nervave periferik. Sëmundjet inflamatore të SNQ: meningjitet dhe infekcionet e lokalizuara intrakraniale. Abscesi. Encefalitet: Encefaliti viral .Infekcionet e shkaktuara me ndërmjetsimin e reakcioneve imunologjike. Sëmundjet neurotoksike. Sëmundjet e SN të shkaktuara nga spirohetat. Sëmundjet parazitare të SN. Sëmundjet demijelinizuese të SN: Skleroza multiple. Neuromijeliti optik. Sëmundjet tjera demijelinizuese. Çrregullimet vaskulare: Çrregullimet vatrore vaskulare të trurit. Çrregullimet e qarkullimit vertebrobazilar. Çrregullimet difuze të qarkullimit të gjakut të SNQ.Presioni i rritur intrakranial dhe tumoret intrakraniale. Lëndimet e mbyllyra kraniocerebrale. Sindromi i lëndimit të kokës me rritje të persionit intrakranial. Neurologjia e crregullimeve psiqike me bazë organike: Demencat senile dhe presenile. Demencat vaskulare. Demencat paralitike. Çrregullimet psiqike të shkaktuara nga tumoret e trurit. Rretardimi mental: Sëmundjet e shkaktuara me aberacion kromozomal. Paraliza cerebrale e fëmijëve. Disfunkcioni minimal cerebral. Hipotireoidizmi. Programi i ushtrimeve: Anamneza dhe ekzaminimi neurologjik.Metodat ndihmëse të ekzaminimit në Neurologji (punkcioni lumbal, Ekzaminimet rentgenologjike invazive dhe joinvazive). Elektrodiagnostika: EEG, EMNG, ECHO. Sistemi motorik: ekzaminimi i reflekseve, tonusit muskular, forcës muskulare, demostrimi i provave për paralizë dhe parezë, demostrimi i çrregullimeve të sistemit ekstrapiramidal. Ekzaminimi i senzibilitetit sipërfaqsor dhe të thellë, demostrimi te pacienti i sindromeve senzitive dhe çrregullimeve të senzibilitetit. Cerebellumi. Ekzaminimi, provat e Rombergut, për sinergji, dijadohokinezë, Ataksi, dismetri. Çrregullimet e të ecurit, qëndrimit, ekuilibrit. Dhembja. Demostrimi i çrregullimeve të sistemit nervor autonom. Mënyra e vlersimit të njohurive: Njohurit e fituara gjatë vitit shkollor do të vlersohen me anën e provimit praktik dhe test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Literatura e rekomanduar: 1. Raymond D.Adams;Principles of neurology. 2. Radojiqiq: Neurologjia klinike.

56

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

OTORINOLARINGOLOGJI, KIRURGJI E KOKËS DHE QAFËS Stomatologji Katedra e Otorinolaringologjisë VII 2+2 4

Hyrje: Otorinolaringologjia Kirurgjia e kokës dhe qafës bën pjesë në grupin e lëndëve kirurgjike. Ajo merret me studimin e problematikës së përgjithshme të kokës dhe qafës (duke i përjashtuar organet e veçanta me të cilat merren lëndët e cakruara) e në veçanti me pjesën e sipërme traktit digjestiv (goja, faringu, ezofagu), dhe pjesën e sipërme të traktit respirator (hunda, sinuset paranazale, epifaringu, orofaringu, laringu, trakea, bronket), veshin, audiologjinë me vestibulologji dhe foniatrinë. Pjesa cervikale e ezofagut dhe trakesë janë pjesë të cilat trajtohen në kuadër të otorinolaringologjisë, Kirurgjisë së kokës dhe qafës, ndërsa pjesët e tjera të ezofagut dhe trakesë si dhe bronket bien në fushën e kirurgjisë torakale. Programi i ligjëratave: Shkenca mbi Otorinolaringologjinë Kirurgjinë e kokës dhe qafës. Njohuritë e përgjithshme mbi lëmitë e përafërta me lëminë e Otorinolaringologjisë kirurgjinë e kokës dhe qafës. Anatomia, fiziologjia dhe patologjia e kokës dhe qafës. Sistemi limfatik dhe limfadenopatia e kokës dhe qafës. Neuralgjia e n. trigeminus, paralizat e n. facial., neuralgjia e n. glosofaringeus. Gjëndra tiroide dhe gjëndrat paratiroide: anatomia, fiziologjia, metodat e ekzaminimit, çrregullimet funksionale, proceset inflamatore, tumorët dhe ndërhyrjet kirurgjike në gjëndrën tiroide. Goja, faringu, bajamat dhe gjëndrat pështymore: anatomia, fiziologjia, mënyrat e ekzaminimit, keqformimet e lindura dhe lëndimet. Goja, faringu, bajamat dhe gjëndrat pështymore: proceset inflamatore, proceset patologjike të veçanta dhe tumorët. Ezofagu:anatomia, fiziologjia, keqformimet e lindura, lëndimet-korozionet, proceset inflamatore, pengesat funksionale dhe tumorët. Hunda: anatomia, fiziologjia, metodat e ekzaminimit, keqformimet e lindura, lëndimet, proceset inflamatore, proceset e veçanta patologjike dhe tumorët. Sinusët paranazalë: anatomia fiziologjia, metodat e ekzaminimit, keqformimet e lindura, lëndimet , proceset inflamatore, tumorët dhe komplikacionet sinusogjene. Laringu: anatomia, fiziologjia dhe metodat e ekzaminimit, keqformimet e lindura, lëndimet, proceset inflamatore dhe pseudotumorët dhe tumorët beninjë. Tumorët malinjë të laringut. Trupat e huaj në laring, trake dhe bronke. Intubimi, punktimi i laringut, konikotomia, tirotomia, trakeotomia dhe laringektomitë. Foniatria: parezat ose paralizat e laringut, patologjia e zërit dhe rehabilitimi foniatrik. Veshi: anatomia, fiziologjia dhe metodat e ekzaminimit. Audiologjia dhe vestibulologjia. Veshi i jashtëm dhe i mesëm: keqformimet e lindura, lëndimet, proceset inflamatore dhe proceset e veçanta inflamatore. Veshi i brendshëm: keqformimet e lindura, lëndimet , proceset inflamatore, proceset e veçanta patologjike dhe

57

dëmtimet toksike (labirintoksikozat). Komplikacionet otogjene, paracenteza, mastoidektomia, timpanoplastika dhe labirintektomia. Programi i ushtrimeve: Ora hyrëse dhe teknika e ndfriçimit. Orofaringoskopia. Rinoskopia e përparme dhe e pasme (epifaringoskopia). Laringoskopia (indirekte, direkte dhe laringoikroskopia). Sinusoskopia, trakeobronkoskopia dhe ezofagoskopia. Otoskopia dhe provat akumetrike. Audiometria, ekzaminimet e tjera audiologjike dhe ekzaminimet e sistemit vestibular. Përsëritja e lëmive të ushtruara dhe zëvendësimi i ushtrimeve. Patologjia e veshit, shpërlarja e veshit të jashtëm, insuflimi i ajrit në tubat timpanike (Valsalva, Politzeri dhe kateterizimi i tubës). Paracenteza, mastoidektomia, timpanoplastika, trepanacioni radikal i kockës temporale. Patologjia e hundës, tamponada e përparme dhe e pasme e hundës. Punksioni i sinusit maksilar. Patologjia e orofaringut. Incidimi i abscesit peritonzilar. Patologjia e laringut. Endoskopia në Otorinolaringologji Kirurgji të kokës dhe qafës. Intubimi, konikotomia, tirotomia dhe trakeotomia. Puna në sallën e operacionit. Mënyra e vlerësimit të dijes: Provimi përbëhet nga pjesa praktike dhe teorike. Pjesën praktike studenti e jep në bazë të ekzaminimve te pacientët të cilët ia cakton mësimëdhënësi. Pjesa teorike organizohet me anë të testit dhe përgjigjes verbale (me gojë). Nota përfundimtare është rezultat i notës në praktikë dhe me gojë. Literatura e rekomanduar: 1. Limani A.: Kirurgjia e Kokës dhe qafës Otorinolaringologjia, Prishtinë l997. 2. Padovan I. et al.: Otorinolaringologija, Zagreb, 1992. 3. Krajina Z.: Decja otorinolaringologija, Zagreb, 1998. 4. Paparella M. et al.: Otorinolaryngology, third edition, W.B. Saunders company, 1991. 5. Pallska T.: Otorinolaringologjia, Prishtinë, l995

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

OFTALMOLOGJI Stomatologji Katedra e Oftalmologjisë VII 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i zhvillimit të lëndës është pajisja e studentit të mjekësisë dhe stomatologjisë me njohuri nga oftalmologjia, që do t'i shërbejë më vonë gjatë punës së tyre në praktikë me të sëmurët dhe për intervenimet mikrokirurgjike.

58

Programi i ligjëratave: Hyrje në oftalmologji, anatomia e syrit, embriologjia, kokërdhoku i syrit (bulbus oculi), rrugët optike, organet ndihmëse të syrit (organa oculi accessoria). Teknika e ekzaminimit oftalmologjik; ndriçimi, mjetet optike zmadhuese, ekzaminimi i kapakëve të syrit, i aparatit lakrimal, i konjunktivës, i odës së përparme, irisit, bebëzës, regjionit të bebëzës, ndriçimi me oftalmoskop, paralaksa, ekzaminimi i kristalinit, trupit qelqor, ekzaminimi i fundusit, tensioni intraokular, matja e ekzoftalmusit. Kapakët e syrit (palpebrae). Aparati lakrimal (apparatus lacrimalis). Konjunktiva. Konjunktiviti bakterial. Tuberkulozi i konjunktivës. Konjunktiviti klamidial. Konjunktivitet virale. Foliculosis. Konjunktivitet alergjike. Ndryshimet degjenerative të konjunktivës. Kornea. Keratitet bakteriale. Keratitet virale. Keratitet mikotike. Keratitet alergjike. Keratitet trofike. Ndryshimet e lakueshmërisë së kornesë. Distrofitë dhe degjenerimet e kornesë. Intervenimet kirurgjike. Sclera. Inflamacionet e sklerës. Tunica media s. tractus uvealis. Inflamacionet. Inflamacionet e uvesë në tërësi. Inflamacionet purulente ­ endophtalmitis. Tumorët e uvesë. Anomalitë kongjenitale. Ndryshimet patologjike të bebëzës; ndryshimet e formës, ndryshimet e madhësisë, reaksioni i bebëzës. Lens crystalina. Kataraktat. Subluxatio et luxatio lentis. Corpus vitreum. Opacitates. Ablatio corp. vitrei, abscessus corp. vitrei. Haemophtalmia. Parazitet (cysticercus, cellulosae). Retina. Metodat e ekzaminimit. Fundus oculi. Ndryshimet patologjike të retinës. Inflamacionet. Ndryshimet e retinës te hipertensioni arterial. Embolea arteriae centralis retinae. Trombosis venae centralis retinae. Periphlebitis. Rethinopathia diabetica. Retinopathia praematura. Degeneratio maculae luteae (juvenilis, senilis). Retinopathia pigmentosa. Ablatio retinae. Retinoblasthoma. Nervus opticus. Neuritis nervi optici, papillitis n. optici, neuritis retrobulbaris, neuritis optochiasmatica. Papilla stagnans, atrophia n. optici. Dëmtimet e rrugëve optike. Tumorët e nervit optik. Glaukoma. Tonometria aplanative, me impresion, digjitale. Klasifikimi i glaukomës. Glaucoma acutum. Glaucoma simplex. Glaucoma congenitum. Glaucoma secundarium. Refraksioni; Dioptria e syrit.. Miopia. Hipermetropia. Astigmatismi. Mprehtësia e të pamurit. Përcaktimi i refraksionit. Skiaskopia. Akomodimi. Çrregullimet e akomodimit (spazmi, paraliza). Presbiopia. Syzat dhe përshkrimi. Motiliteti i syrit dhe çrregullimet e motilitetit. Orbita. Inflamacionet e orbitës. Tumorët e orbitës. Lëndimet e syrit. Aplikimi i terapisë në oftalmologji. Masart preventive në oftalmologji. Programi i ushtrimeve : Teknika e ekzaminimit në oftalmologji, anamneza. Ekzaminimi i kapakëve, sëmundjet e kapakëve. Ekzaminimi i aparatit lakrimal. Sëmundjet. Prezentim rastesh. Ekzaminimi i konjunktivës. Sëmundjet. Prezentim rastesh. Ekzaminimi i kornesë. Sëmundjet. Prezentim rastesh. Sëmundjet e uvesë. Prezentim rastesh. Ekzaminimi i bebëzës. Ekzaminimi i retinës. Glaukoma, matja e tensionit intraokular. Refraksioni. Skiaskopia. Motiliteti i syrit. Lëndimet e syrit. Ndihma e parë. Orbita. Egzoftalmometria. Aplikimi i terapisë në oftalmologji. Prezentim rastesh. Mënyra e vlerësimit të diturisë : Studentët e mjekësisë së përgjithshme kanë të drejtë t'i nënshtrohen provimit nga oftalmologjia pas përfundimit të semestrit të dhjetë, në afatin qershor-korrik, sipas kësaj rregullative: 1. Provimi praktik : studentit i caktohet pacienti të cilin duhet ta ekzaminojë dhe ta bëjë prezentimin e rastit. 2. Provimi me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota e provimit praktik përbën 30% e notës nga oftalmologjia, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës.

59

Literatura e rekomanduar: 1. M. Bllagojeviq ; Oftalmologjia 2. K. Kristidhi : Syri dhe sëmundjet e tij.

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

SËMUNDJET E DHËMBIT ME ENDODONCION Stomatologji Katedra e Sëmundjeve të Dhëmbit, Prof.dr.sc. Veton Hoxha VII + VIII (1 + 2) ; (1 + 4) 8

Qëllimi i lëndës: Aplikimi i njohurive teorike si bazë për punë me pacient. Njohja me ordinancën stomatologjike dhe personelin ndihmës. Anamneza, diagnostifikimi i kariesit. Njohja me materialet e përkohshme dhe të përhershme për mbushje. Preparimet e kaviteteve sipas klasave dhe mbushja e kavitetit. Programi i ligjeratave: Hyrje, materialet e përkohshme për mbushje të përkohshme, vetitë, indikacionet. Zink oksid sulfat cimentoja (indikacionet, preparatet e gatshme), gutaperka. ZOOK dhe ZOE. Zink fosfat cementi. Zink cement polikarboksilati dhe silikofasfat cimentoja. Shtresat mbrojtëse. Materialet e përhershme(vetitë, indikacionet, preparatet). Akrilatet dhe Silikatet. Glasjonomeret. Kompozitat. Amalgami (përbërja, roli i metaleve në legurë, amalgamizimi raporti i zhivës në legurën e amalgamit). Kondenzimi, triturimi, kontaminimi, përpunimi dhe lustrimi, korozioni, veprimi negativ i zhivës dhe masat preventive. Materialet e përkohshme për obturimin e kanalit të rrënjës (vetitë, preparatet). Materialet e përhershme për obturimin e kanalit (vetitë, preparatet). Masat mbrojtëse gjatë përdorimit të materialeve në stomatologji. Inflamacionet e pulpës-pulpopatitë, klasifikimi. Etiologjia, patogjeneza e pulpopative. Gjendjet iritative të pulpës-caries profunda, hiperestenzioni i dentinës dhe hiperemia e pulpës (etiopatogjeneza, simptomatologjia). Inflamacionet serose akute të pulpës-pulpitis acuta serosa partialis et totalis. Inflamacionet purulente akute të pulpës-pulpitis acuta purulenta partialis et totalis. Inflamacionet kronike - etiopatogjeneza, klasifikimi. Pulpitis chronica aperta: ulcerosa dhe hyperplastica seu poliposa. Pulpitis chronica clausa: alterativa dhe granulomatosa internumgranuloma interne. Nekroza, nekrobioza dhe gangrena e pulpës. Ndryshimet degjenerative të pulpës, pulpolitet-dentiklat. Parodontitet akute apikale (etiologjia, patohistologjia, fazat, simptomatologjia). Parodontitet kronike apikale (etiologjia, patogjeneza, klasfikimi). Parodontitis apicalis chronica fibrosa, parodontitis apicalis chronica progresiva diffusa. Parodontitis chronica apicalis circumscripta-granuloma e pulpës dhe cista. Traumat e dhëmbit (etiologjia dhe klasifikimi)

60

Programi i ushtrimeve: Njohja me vendin e punës-klinika si dhe mënyrat e komunikimit me pacient dhe rregullat e përgjithshme të klinikës. Marrja e anamnezës dhe demonstrimi i përcaktimit të statusit të dhëmbëve. Përcaktimi i statusit të dhëmbëve nga ana e secilit student. Njohja me materialet e përgjithshme në stomatologjinë konzervative. Demonstrimi i preparimit të kavitetit të dhëmbit, aplikimi i shtresës izoluese dhe implantit definitiv. Kollokviumi I (parë). Ushtrime klinike të studentëve me pacientë, punime seminarike. Kollokviumi II (dytë). Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Hoxha, V.: Sëmundjet e dhëmbit-pjesa e parë, Prishtinë, 1999 Kongo,P. me bashkëpunëtor: Terapia stoamtologjike. Libri Universitar, Tiranë, 1998. Njemirovskij.Z.: Klinicka Endodoncija, Globus/Zagreb,1987 Karadzov.O. sa saradnicima: Endodoncija, Decje novine, Beograd, 1987

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË KLINIKE - PROTEZAT PARCIALE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike VII 1+2 3

Programi i ligjëratave: Pasojat e humbjes parciale të dhëmbëve. Planifikimi i protezës parciale klasike. Gjetja e ekuatorit protetik dhe e rrugës së vendosjes së protezës. Përgatitja e dhëmbëve dhe e indeve të buta për pranimin e protezës parciale. Marrja e masës për protezë parciale. Caktimi i ngjyrës së dhëmbëve artificial. Caktimi i raporteve ndërnofullore. Dorëzimi i protezës parciale. Ribazimi i protezës parciale. Riparimi i pllakës së protezës, i dhëmbit të humbur dhe i kroshesë së thyer. Programi i ushtrimeve: Njohja me vendin e punës në klinikë. Njohja me mënyrën e komunikit me pacientin dhe anamneza. Marrja e masës dhe vendosja e modeleve në artikulator. Analiza e modeleve, e okluzionit, e klasës (sipas Angel-it) dhe ndryshimet tjera. Marrja e masës në gojë të pacientit dhe analiza e saj. Caktimi i raportit ndërnofullor dhe i ngjyrës së dhëmbëve. Prova e dhëmbëve artificialë. Dorëzimi i protezës parciale. Vizita kontrolluese. Eliminimi i shkaqeve të dekubiteve.

61

Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

GJINEKOLOGJI ME OBSTETRIKË Stomatologji Katedra e Gjinekologjisë me Obstetrikë VIII 1+1 2

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË KLINIKE - PROTEZAT E SKELETUARA DHE TOTALE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike VIII 1+4 5

Programi i ligjëratave: Planifikimi i protezës parciale të skeletuar. Përgatitja e dhëmbëve dhe e indeve të buta për pranimin e protezës parciale të skeletuar. Marrja e masës dhe analiza e saj. Caktimi i raporteve ndërnofullore te protezat e skeletuara. Dorëzimi i protezave të skeletuara. Marrja e masës anatomike për proteza totale. Marrja e masëa funksionale për proteza totale. Caktimi i raporteve ndërnofullore dhe zgjedhja e dhëmbëve artificialë. Prova e dhëmbëve dhe Fenomeni i Kristenzenit. Dorëzimi i protezave toale, riokludimi dhe riartikulacioni.

62

Programi i ushtrimeve: Diskutime rreth planifikimit të protezës së skeletuar. Caktimi i dhëmbëve bartës që duhet të dekortikohen me qëllim të përmirësimit të pozitës dhe formës së tyre me anë të kurorave artificiale. Marrja e disa masave përnjëherë dhe krahasimi i tyre për nga precisiteti. Diskutime rreth raportevce ndërnofullore të ruajtura ose të humbura te padhëmbësitë parciale. Instruksionet që duhet t'i ipen pacientit gjatë dorëzimit të protezës së skeletuar. Anamneza, inspektimi i padhëmbësisë totale dhe marrja e masës anatomike. Marrja e masës funksionale dhe analiza e gabimeve. Caktimi i raporteve ndërnofullore dhe mënyrat e matjes së relacionit vertikal. Mënyra e përmirësimit të fenomenit të Kristenzenit. Udhëzime që duhet t'i ipen pacientit për mirëmbajtjen e protezës totale Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIATRI Stomatologji Katedra e Kirurgjisë, Reparti i Fiziatrisë VIII 1+1 2

63

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

KIRURGJI ORALE Stomatologji Katedra e Kirurgjisë Orale VIII + IX + X (2 + 3) ; (1 + 2) ; (0 + 3) 11

Programi i ligjëratave: Anestezioni. Definicioni dhe ndarja.Anestezioni terminal në kirurgjinë orale-indikacionet dhe teknika. Anestezioni përcjellës në nofullën e sipërme-indikacioni dhe teknika. Anestezioni përcjellës në nofullën e poshtme-indikacioni dhe teknika e dhënjes. Zgjedhja e mjeteve anestetike dhe mënyra e anestezionit në varësi nga sëmundjet e përgjithshme dhe lokale. Komplikimet. Indikacionet për nxjerrje të dhëmbëve. Kontraindikacionet për nxjerrje të dhëmbëve. Principet e përgjithshme të teknikës së nxjerrjes së dhëmbëve. Zgjedhja e instrumenteve per intervenim. Elementet që ndikojnë në rrjedhën e nxjerrjes së dhëmbëve. Nxjerrja normale e grupeve të caktuara të dhëmbëve. Nxjerrja e komplikuar e grupeve të caktuara të dhëmbëve, nxjerrja e rrënjëve të thyera, separimi i dhëmbëve. Trajtimi i plagës pas ekstrakcionit të dhëmbëve. Nxjerrja kirurgjikale e dhëmbëve. Dhëmbët e impaktuar dhe mbinumërorë. Faktorët etiologjik të paraqitjes s ë dhëmbëve të impaktuar. Klasifikimi i dhëmbëve të impaktuar në bazë të pozitës. Patologjia më e shpeshtë e dhëmbëve të impaktuar dhe mbinumërorë. Mjetet dhe metodat diagnostifikuese për dhemb të impaktuar. Zgjedhja e metodës operative dhe mënyra e punës për nxjerrje të disa dhëmbëve të impaktuar. Mënyra e trajtimit të plagës operative. Terapia ortodontokirurgjike e dhëmbeve të impaktuar. Indikacionet për nxjerrje të dhëmbëve me qëllim të terapisë ortodontike. Intervenimi kirurgjik me qëllim të lehtësimit të daljes së dhëmbit. Ligatura e dhëmbëve te impaktuar me qëllim të tërheqjes aktive. Proceset kronike periapikale-parodontiti dhe cista. Ndarja dhe klasifikimi. Ndërtimi morfologjik i proceseve periapikale. Pasqyra klinike dhe diagnostifikimi i proceseve periapikale. Indikacionet dhe kontraindikacionet për trajtik kirurgjik të këtyre proceseve. Zgjedhja e mënyrës së intervenimit dhe llojet e premjes për operacion. Resekcioni i rrënjëve, disekcioni i rrënjeve. Indikacioni dhe teknika tek mbushjet retrograde të dhëmbit. Cistat dentogjene. Shërimi postoperativ i kockës dhe vlerësimi i suksesit operativ. Tretmani postoperativ dhe kontrolla e pacientit. Trajtimi i plagës pas ekstrakcionit dhe opearcionit gjatë kohës së shërimit të saj. Zgjedhja dhe aplikimi i medikamenteve dhe mjeteve gjatë shërimit të plagës. Shërimi normal i plagës pas ekstrakcionit dhe plagës operative. Shërimi gradual dhe sekondarë i plagës në gojë. Largimi i penjëve dhe kontrolla gjatë shërimit. Komplikimet gjatë dhe pas intervenimeve orokirurgjikale. Lëndimet e indeve të buta gjatë intervenimeve të ndryshme. Lëndimet e indit kockorë gjatë intervenimeve të ndryshme. Luksimi dhe thyerja e nofullës gjatë intervenimit. Hapja e sinusit maksillarë. Futja e trupave të huaj. në plagën pas ekstrakcionit, struktura përreth dhe inde të buta. Alveoliti. Lëndimet e kanalit mandibularë dhe përmbajthes së tij. Infeksionet akute dentogjene dhe inf. Tjera të indeve të buta dhe kockore. Mikroflora e infeksioneve akute në gojë. Rrugët hyrëse të infeksioneve dentogjene. Llojet e infeksioneve. Pasqyra klinike e infeksioneve. Principet e terapisë te infeksionet dentogjene. Terapia e kombinuar e infeksioneve. Transplantimi dhe replantimi i dhëmbëve dhe implantimi.

64

puna operative gjatë autotranspalntimit. Klasifikimi I implantateve në bazë të materialit dhe vendit të implantimit. Kirurgjia preprotetikore e indeve të buta dhe të forta të nofullave. Gjakderdhja dhe hemostaza postoperative. Hemostaza spontane. Sëmundjet nga grupet e sindromeve hemoralgike. Mjetet për hemostazë artificiale. Veprimi me pacienta me sëmundje akute dhe kronike. Veprimi me të sëmurë nga ishemia e miokardit dhe sëmundjët tjera të zemrës. Veprimi me pacientë me sëmundje endokrine. Veprimi me pacientë të ndieshëm në disa mendikamente. Veprimi te nefropatitë-hemodializa dhe sëmundjet tjera të veshkëve. Sëmundjet dhe lëndimet e nervave. Pasqyra klinike dhe diagnostifikimi I neuralgjive dhe neuritit të nervit trigeminal. Rentgenologjia në kirurgjinë orale. Programi i ushtrimeve: Njohja me plan-programin e lëndës. Njohja me vendin e punës dhe sjellja me pacient. Anamneza. Osteologjia e maksillës dhe e mandibullës. Inervimi-zonat e inervimit në nofullën e sipërme dhe të poshtme. Vaskularizimi. Principet e përgjithshme të sterilizimit dhe dezinfektimit-pregaditja e fushës operative dhe e mjekut për punë (larja e duarve). Morfologjia e rrënjëve të dhëmbëve. Instrumentet për anestezion dhe nxjerrje të dhëmbëve. Pleksus anestezioni në nofullën e sipërme. Anestezioni mandibularë për nervin alveolaris inferior dhe nervin lingualis, teknika e dhënjes-metoda intraorale (direkte dhe indirekte) dhe metoda ekstraorale. Anestezioni pleksus infiltrues në nofullën e poshtme dhe anestezioni shtojcë për nervin buccalis. Teknika e nxjerrjes së dhëmbëve. Anestezioni përcjellës në nofullen e sipërme dhe për nervin mentalis. Puna me pacient-dhënja e anestezionit dhe nxjerrja e dhëmbëve. Nxjerrja e komplikuar e dhëmbëve-separimi I kurorës dhe rrënjëve. Njohja më kushtet e punës në sallën operative. Pregaditja e fushës së punës. Pregaditja dhe larja e duarve të mjekut. Diagnostifikimi dhe vendosja e indikacioneve për terapi kirurgjike. Puna praktike e studentëveasistimi gjatë operacionit. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

65

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

MJEKËSI SOCIALE Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive VIII 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Detyrat themelore të mësimit nga mjekësia sociale janë që përmes teorisë dhe punës praktike t'i njohtoj studentët me aspektet socialo mjekësore të shëndetit të njeriut, të cilët jetojnë në kushte të caktuara të rrethit, të ndikuar nga faktorët socialo ekonomik, biologjik dhe fizik. Qëllimi i mësimit të mjekësisë sociale është para së gjithash që studentëve tu ndimoj në formimin e mendimit, i cili do të mundësoj që në punën e tyre të ardhshme të vështrojnë bashkësinë si tërësi e jo në veçanti, duke iu mundësuar që t'i zgjedhin problemet e mbrojtjes shëndetësore që janë të rëndësishme për bashkësinë. Shkurtimisht, studenti duhet të fitoj njohuritë themelore dhe profesionalitetin e duhur në mënyrë që sa më lehtë t'i zgjedh ato probleme shëndetësore që ekzistojnë në shoqërinë bashkëkohore. Rëndësi të posaçme do t'i kushtohet promovimit të shëndetit, menaxhimit dhe planifikimit të sistemit shëndetsor, sistemit të informimit shëndetësor dhe ekonomikës shëndetësore, me qëllim që studentët të aftësohen në drejtim të ruajtjes dhe përparimit të mbrojtjes shëndetësore. Programi i ligjëratave: Definicioni dhe lënda e studimit të mjekësisë sociale, shëndetit dhe mbrojtjes shëndetësore, zhvillimit të mbrojtjes shëndetësore në vendin tonë dhe në botë. Metodologjia e matjes së shëndetit të banorëve. Faktorët më të rëndësishëm të cilët ndikojnë në shëndetin e popullsisë: rrethi i jashtëm, faktorët socialo ekonomik, rëndësia ekonomike e shëndetit, vendbanimet. Karakteristikat themelore të gjendjes shëndetësore të popullsisë: tuberkuloza, sëmundjet akute ngjitëse, sëmundjet e zemrës dhe enëve të gjakut, sëmundjet seksuale transmisive, sëmundjet e varshmërisë, prostitucioni dhe delikuenca, sëmundjet malinje, sëmundjet nga ndotja e rrethit të njeriut, sëmundjet trashëgimtare, lëndimet, çrregullimet shpirtërore, sëmundjet nga të ushquerit e pamjaftuar dhe të tepruar, diabetesi, kariesi. Karakteristikat themelore të mbrojtjes së disa grupacioneve të popullsisë: gratë, foshnjet dhe fëmijët e vegjël, fëmijët shkollor, rinia dhe studentët, punëtorët, të moshuarit. Aplikimi i biometrisë në mbrojtjen shëndetësore të popullsisë (antropometria dhe psikometria). Menaxhmenti në shëndetësi. Sistemi i sigurimit shëndetësor dhe social ( shëndetësor, invalidor dhe pensional). Ekonomika shëndetësore. Vendi dhe roli i mjekëve te mjekësisë familjare në mbrojtjen shëndetësore të popullsisë. Promovimi shëndetësor. Bashkëpunimi ndërkombëtar në shëndetësi. Organizimi i mbrojtjes shëndetësore dhe shërbimit shëndetësor në rastet e jashëzakonshme. Aplikimi i metodave epidemiologjike në punë.

66

Programi i ushtrimeve: Diskutim interaktiv i grupit me temën: "Si e paramendoj veten në profesionin e mjekut". Roli i mjekut, detyrat dhe obligimet e tij. Karakteristikat themelore të popullsisë (elementet e strukures së popullsisë që janë të rendësishme për mbrojtjen shëndetësore, ngjarjet vitale, përcjellja e sëmundjeve dhe burimet e shënimeve që i shfrytëzon mjeku kur dëshiron të njohë karakteristikat themelore të popullsisë). Mbrojtja shëndetësore e grupacioneve të caktuara të popullatës. Sëmundjet dhe problemet e popullatës me rëndësi socialo mjekësore. Mjeku si pjesë e shërbimit dhe pjesë e bashkësisë: të njohurit e gjendjes shëndetësore të territorit më të gjërë; parimet themelore të mbrojtjes shëndetësore dhe shërbimet shëndetësore me vështrim të veçantë të planifikimit, llojet e institucioneve shëndetësore dhe detyrat e tyre; sistemi informativ në shëndetësi, roli, rendësia e shfrytëzimit të dokumentacionit, evidenca dhe klasifikimi ndërkombëtar; legjislacioni shëndetësor; promovimi shëndetësor i mjekëve si arsimues shëndetësor, parimet themelore mjetet dhe metodat e arsimimit shëndetësor, arsimimi shëndetësor në institucione; përpilimi i planprogrameve në lëminë e shëndetësisë. Vlerësimi përfundimtar i njohurisë dhe qëndrimeve të studentëve për mbrojtjen shëndetësore dhe rolin e mjekut. Vërejtje: Gjatë mësimit të rregullt secili student është i obliguar që përmes konsultimit me mësimdhënësin të punoj një nga temat e propozuara nga lëmia e mjekësisë sociale (mbrojtja e grupacionit të caktuar ose ndonjë sëmundje ose problem me rendësi socialo mjekësore), si punë seminarike, temë kjo të cilën do ta mbrojë para grupit. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

SËMUNDJET E DHËMBIT ME ENDODONCION Stomatologji Katedra e Sëmundjeve të Dhëmbit, Prof.dr.sc. Veton Hoxha IX + X + XI + XII (1 + 4) ; (0 + 3) ; (0 + 3) ; (3 javë = 90 orë) 11

Hyrje: Endodoncioni është pjesë e Stomatologjisë që mirret me faktorët etiologjik, diagnozës dhe metodat e ndryshme të shërimit të pulpës së ngacmuar dhe të sëmuar. Kësaj i takon edhe shërimi i hapsirës së parodonciumit apikal.

67

Qëllimi i lëndës: Aplikimi i principeve biologjike për shërimin e pulpës së sëmuar. Njohja me kushtet e asepsës dhe antisepsës. Zbatimi i metodave bashkëkohore të shërimit endodontik të pulpës. Aplikimi i metodave bashkëkohore të kanalit të infektuar. Njohja me tretmanet konzervarive-kirurgjike të parodonciumit apikal të sëmuar. Programi i ligjëratave: Hyrje, pulpa e dhëmbit-ndërtimi histologjik, topografia e pulpës, endodonciumi. Morfologjia e brendshme e sistemit kanalikuar të dhëmbëve të përhershëm. Semiologjia e sëmundjeve të pulpës(simtomet e pulpopative). Trepanimi i kavumit dentar, instrumentet kanalikulare. Desenzibilizimi i përkohshëm dhe i përhershëm i pulpës. Amputimi dhe ekstirpimi vital i pulpës. Amputimi dhe ekstirpimi mortal i pulpës. Puna aseptike gjatë terapisë endodontike, përpunimi mekaniko-medikamentoz i kanalit të rrënjës. Komplikimet lokale dhe të përgjithshme gjatë shërimit endodontik,Odontometria-metodat. Obturimi i përkohshëm dhe i përhershëm i kanalit të rrënjës(mënyrat e obturimit). Obturimi i kanalit të rrënjës me gutaperkëmetodat. Principet e përgjithshme të shërimit të kanalit të infektuar- metodat, mjetet antiseptike. Terapia e parodontiteve apikale akute dhe kronike. Metodat fizikale për shërimin e kanalit të infektuar. Proceset reparative në parodonciumin apikal pas pulpektomisë dhe pas shërimit të kanalit të infektuar, pamja RTG e shërimit histologjik pas tretmanit endodontik. Programi i ushtrimeve: Njohja me kushtet e asepsës dhe antisepsës në endodonci, instrumentet kanalikulare. Demonstrim në pacient i amputimit dhe ekstirpimit vital. Demonstrim në pacient i amputimit dhe ekstirpimit mortal. Ushtrime klinike të studentëve me pacientë, punime seminarike. Kollokviume. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Hoxha, V.: Sëmundjet e dhëmbit-pjesa e parë, Prishtinë, 1999 Kongo,P. me bashkëpunëtor: Terapia stoamtologjike. Libri Universitar, Tiranë, 1998. Njemirovskij.Z.: Klinicka Endodoncija, Globus/Zagreb,1987 Karadzov.O. sa saradnicima: Endodoncija, Decje novine, Beograd, 1987

68

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË KLINIKE - PUNIMET FIKSE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike IX + X (1 + 4) ; (0 + 3) 8

Programi i ligjëratave: Diganoza dhe planifikimi i shërimit me punime fikse. Principet biomekanike të dekortikimit të dhëmbëve për kurora të plota, të fasetuara dhe të metal-porcelanit. Vendosja e penjëve në sulkusin gingival dhe kontrollimi i lëngjeve në gojë. Marrja e masës për punimet fikse. Punimet e përkohshme për ruajtjen e dhëmbëve të dekortikuar. Regjistrimi interokluzal me materiale termoplastike ose elastike. Prova e konstruksionit metalik të punimeve fikse. Cementet në protetikën fikse. Rindërtimet. Dorëzimi i punimeve fikse. Programi i ushtrimeve: Marrja e anamnezës te pacienti te i cili është i indikuar punimi fiks. Dekortikimi i dhëmbëve të nxjerrur. Demonstrimi i mënyrës së vendosjes së penjëve në sulkusin gingival. Marrja e masës me materiale të ndryshme dhe krahasimi i precizitetit të tyre. Demonstrimi i mënyrave të ndryshme të mbarimit të punimeve të përkohshme fikse (direkte dhe indirekte). Regjistrimi i raportit interokluzal me dyll, zink-oksid-eugenol dhe silikon. Demonstrimi i provës së konstruksionit metalik në gojë me theks të posaqëm në sigurimin e hapësirës interokluzale për trashësinë e porcelanit dhe në ruajtjen e integritetit të gingivës margjinale dhe të papilës interdentale. Diskutimi dhe demonstrimi i mënyrës së përzierjes së cementeve. Marrja e masës direkte dhe indirekte për rindërtimet me një, dy dhe tri kanale. Analiza e okluzionit para dhe pas dorëzimit të punimit fiks dhe instruksionet për higjienë. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

69

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PEDODONCI DHE STOMATOLOGJI PREVENTIVE Stomatologji Katedra e Pedodoncisë dhe Stomatologjisë së Fëmijëve IX + X + XI + XII (1 + 2) ; (1 + 2) ; (1 + 3) ; (2 javë = 60 orë) 10

Qëllimi i lëndës: Pedodoncia dhe stomatologjia preventive është disciplinë klinike e stomatologjisë e cila merret me veprimtari preventive e terapeutike dhe ka për qëllim që ta ruaj shëndetin oral te fëmitë që nga lindja e deri në fund të moshës adolescente. Mësimi teorik ka për qëllim që duke i aplikuar mënyrat e ndryshme preventive, edukativo-arsimore dhe terapeutike studenti të fitojë dituri të mjaftueshme për të arritur një shëndet oral optimal te fëmitë. Në këtë bëjnë pjesë dijenia mbi sjelljen e fëmijëve, metodat e ndryshme për prevenimin e kariesit dhe sëmundjeve tjera dentoorale, përvetësimi i metodave të ndryshme dijagnostike e terapeutike për mjekimin e dhëmbëve të qumshtit dhe dhëmbëve të ri permanent, si dhe qëndrimet më bashkëkohore të trajtimit të dhëmbëve të traumatizuar dhe dhëmbëve me të meta gjenetike. Detyrë e mësimit praktik është që studenti të aftësohet që praktikisht t'i aplikojë metodat bashkëkohore të shërimit të kariesit dhe pasojave të tij, sëmundjet e pulpës, traumat e dhëmbëve dhe të bëjë rekonstrukcionin e pjesëve të humbura të dhëmbëve të qumshtit dhe të dhëmbëve permanent. Programi i ligjëratave: Historiku i zhvillimit, roli dhe rëndësia e pedodoncisë dhe stomatologjisë preventive. Format e sjelljes së fëmijëve dhe qëndrimi terapeutik ndaj tyre. Zhvillimi i aparatit mastikator. Fazat e aktivitetit formativ të qelizave embrionale, zhvillimi i kavitetit oral, formimi i pallatumit dhe zhvillimi i mandibullës dhe maksillës. Odontogjeneza, fazat e zhvillimit të folikulit dentar, amelogjeneza dhe dentinogjeneza. Cikli jetësor i ameloblasteve. Zhvillimi i pulpës dhe rrënjës së dhëmbit. Erupcioni i dhëmbëve, fazat e erupcionit të dhëmbëve, teoritë e daljes së tyre dhe kronologjia e daljes. Resorbimi i dhëmbëve të qumshtit, dalja e dhëmbëve permanent. Smalti i dhëmbit, vetitë kimike, fizike dhe struktura histologjike. Dentina dhe cementi, vetitë fizikokimike dhe histologjike. Pulpa dentare. Çrregullimet e zhvillimit të dhëmbëve. Anomalitë e daljes së dhëmbëve të qumshtit dhe resorbimit të tyre. Anomalitë e daljes së dhëmbëve permanent. Anomalitë e numrit, madhësisë, formës, pozitës dhe ngjyrës së dhëmbëve. Anomalitë e strukturës së dhëmbit. Anomalitë e strukturës të shkaktuara nga faktorët lokal dhe faktorëve të përgjithshëm. Anomalitë e strukturës të shkaktuara nga faktorët hereditar. Amelogenesis imperfecta, dentinogenesis imperfecta, displazioni i dentinës. Anomalitë e strukturës të shkaktuara nga intoksikacionet, fluoroza e dhëmbëve, hipoplazionet e tetraciklinës, anomalitë idiopatike të strukturës së dhëmbëve. Anatomia dhe histologjia e dhëmbëve të qumshtit dhe dhëmbëve të ri permanent. Shënimi i dhëmbëve. Premedikacioni te fëmitë. Kariesi i dhëmbëve, etiologjia e kariesit-faktorët favorizues për paraqitjen e tij. Ushqimi dhe kariesi. Ndikimi i ushqimit në dhëmbët në zhvillim dhe ndikimi i tij në dhëmbët në funksion. Teoritë e paraqitjes së kariesit. Koncepcioni bashkëkohor i paraqitjes së kariesit. Veçoritë e indeve të forta të dhëmbit. Roli i karbohidrateve, mikroorganizmave dhe pllakut

70

dentar në paraqitjen e kariesit. Kariesi i dhëmbëve të qumshtit, veçoritë, lokalizimi dhe parimet e preparimit të kavitetit. Kariesi i thellë te dhëmbët e qumshtit dhe permanent, tretmani bashkëkohor. Kariesi cirkular te dhëmbët e qumshtit dhe permanent, tretmani bashkëkohor. Dijagnostika e kariesit. Kriteret për përcaktimin e paraqitjes së kariesit. Klasifikimi i kariesit. Testet e predispozicionit ndaj kariesit. Patohistologjia e kariesit. Kariesi i smaltit dhe dentinës. Pulpitet te dhëmbët e qumshtit dhe te dhëmbët e ri permanent. Klasifikimi i sëmundjeve të pulpës. Dijagnostika dhe dijagnoza diferenciale e sëmundjeve të pulpës. Paradontitet apikale te fëmitë. Mjekimi endodontik i dhëmbëve permanent në zhvillim. Materialet për mbushje në pedodonci: cementet, amalgamet. Kompozitet dhe glass-ionomerët. Ndërhyrjet kirurgjike orale te fëmitë, ekstrahimi i dhëmbëve, instrumentet, intervenimet specifike kirurgjiko-orale te fëmitë. Anestezioni. Traumat e dhëmbëve te fëmitë. Frakturat e dhëmbëve të qumshtit dhe permanent. Klasifikimi i lëndimeve. Terapia e dhëmbëve të frakturuar. Lëndimet e indeve parodontale. Terapia e dhëmbëve të luksuar. Klasifikimi i lëndimeve të dhëmbëve dhe ekspertiza. Pedoprotetika. Qëllimet e rehabilitimit protetik te fëmitë. Parimet e pedoprotetikës. Plotësimi protetik i dhëmbëve të qumshtit dhe dhëmbëve permanent. Ortodoncia interceptive. Ruajtësit e hapësirës. Mioterapia. Gërryerja selektive dhe ekstrakcioni i dhëmbëve si metodë terapeutike. Situatat urgjente në pedodonci. Sinkopa dhe situatat e ngjajshme. Alergjia dhe shoku anafilaktik. Veprimi toksik i anestezionit lokal. Prevenimi i situatave urgjente. Sëmundjet orale te fëmitë. Lëndimet e mukozës orale, heilitet dhe gingivitet. Sëmundjet e gjuhës. Sëmundjet e mukozës orale. Sëmundjet virale në gojën e fëmijëvë: stomatitis herpetica, herpes simplex recidivans, herpes zoster. Sëmundjet infektive në gojën e fëmisë. Sëmundjet mikotike: kandidijazis, akinomikozis, aftet recidive habituale dhe stomatiti aftoz. Dermatozat në gojën e fëmijëve. Ndryshimet orale te hipovitaminozat. Sëmundjet paradontale te fëmitë. Paradontopatia juvenile. Metodat klinike të përcaktimit të gjendjes së paradontës. Etiologjia e sëmundjeve paradontale. Tumoret dhe cistet. Tumorët beninj dhe malinj. Cistat odontogjene dhe cistat e indeve të buta. Aplikimi i radiologjisë në pedodonci. Teknika intra dhe ekstraorale e inçizimit. Mbrojtja e fëmive nga rrezatimi. Higjiena dentoorale. Brushat, pastat për dhëmbë. Mjetet ndihmëse për pastrimin e dhëmbëve. Higjiena dentoorale. Metodat e pastrimit të dhëmbëve. Metodat objektive për dëshminë e pllakut dentar. Epidemiologjia e sëmundjeve dentoorale. Epidemiologjia e kariesit, statistika e kariesit. Përhapja e sëmundjeve paradontale dhe anomalive ortodontike. Karta e WHO për përcaktim dhe planifikim të shëndetit dentooral. Preventiva në pedodonci. Profilaksa dispozitive. Profilaksa ekspozitive. Kontrolli i ushqimit. Programet preventive: programi për gratë shtatzëna, për fëmitë 0-3 vjet dhe për fëmitë parashkollor dhe shkollor. Arsimimi dhe edukimi shëndetësor. Fluori në prevencën e kariesit. Metodat endogjene të fluorizimit. Aplikimi lokal i fluorit. Materialet stomatologjike me fluor. Preparatet organike të fluorit. Gjenetika në stomatologji. Llojet e trashëgimisë. Mekanizmat e malformacioneve. Roli i pedodontit në mbrojtjen shëndetësore të fëmive me të meta në zhvillim. Kategorizizmi i personave me të meta në zhvillim. Kujdesi stomatologjik në shkollë. Parimet elementare gjatë kujdesit stomatologjik në shkollë. Organizimi i kujdesit stomatologjik dhe shërimi i kariesit te fëmitë shkollor. Mollari i parë permanent, zhvillimi dhe veçoritë karakteristike anatomo histologjike, përhapja e kariesit, profilaksa dhe terapia, vulosja e fisurave. Prevenimi i paradontopative. Prevenimi i lëndimeve të dhëmbëve dhe gojës. Prevenimi i kariesit me dietë. Planifikimi dhe programimi në pedodonci. Parimet kryesore për përpilimin e planit dhe programit dhe perspektiva e saj. Evaluimi i suksesit në mbrojtjen pedontologjike. Organizimi i mbrojtjes shëndetësore stomatologjike. Sistemi i informimit. Dokumentacioni medicinal. Format e obliguara të mbrojtjes shëndetësore. Normativi dhe standardizimi i intervenimeve në pedodonci. Klasifikimi ndërkombëtar i sëmundjeve stomatologjike. Programi i ushtrimeve: Njoftimi i studentëve me klinikën. Veçoritë e stabilimenteve dhe instrumentariumi. Njohja me specifikat e punës në pedodonci. Qëndrimi dhe afërsia e stomatologut ndaj pacientit fëmijë. Kategorizimi i fëmijëve sipas sjelljes ­ tipet psikologjike të fëmijëve. Anamneza dhe plotësimi

71

i kartonit klinik. Të dhënat e përgjithshme mjekësore. Historiati stomatologjik. Të dhënat higjienodietetike. Të dhënat për sëmundjen e tanishme. Egzaminimi klinik stomatologjik. Gjendja e përgjithshme e pacientit. Egzaminimi i kokës , buzëve , vestibulumit dhe mukozës orale. Egzaminimi i gingivës , gjuhës , pallatumit. Egzaminimi i marrdhënies së nofullave dhe dhëmbëve. Kontrollimi i dhëmbëve. Regjistrimi i anomalive të numrit, madhësisë, formës, strukturës dhe ngjyrës së dhëmbëve. Regjistrimi i statusit dentar. Morfologjia e dhëmbëve të qumshtit dhe të dhëmbëve të ri permanent. Zbulimi dhe regjistrimi i kariesit dentar. Diagnostifikimi i gjendjes së pulpës dhe parodonciumit. Metodat ndihmëse diagnostike. Diagnostika rëndgenologjike në pedodonci. Testet për matjen e vitalitetit. Përpilimi i planit të terapisë. Faktorët të cilët e përcaktojnë përpilimin e planit të terapisë. Shkallëzimi i intervenimeve urgjente. Aplikimi i përhershëm i masave preventive. Kohëzgjatja e intervenimeve stomatologjike. Veçoritë e preparimit të kavitetit te dhëmbët e qumshtit. Intervenimi pa dhimbje. Eliminimi i depozitimeve të buta dhe të forta nga dhëmbët. Roli i pllakut dentar në etiologjinë e kariesit. Përcaktimi i shkallës së higjienës orale. Kariesi cirkular. Pasojat e kariesit cirkular. Humbja e hapësirës. Rehabilitimi konzervativ-kirurgjik-protetik. Mjekimi i fëmijëve me dhimbje në regjionin orofacial. Diagnoza diferenciale e dhimbjes në regjionin orofacial. Dhimbja akute me origjinë dentogjene. Sinusiti akut. Infeksionet akute të indeve të buta. Limfadeniti akut cervikal. Dhimbja kronike. Mollari i parë permanent, zhvillimi, dalja dhe patologjia që paraqitet në këtë dhëmb. Metodat dhe materialet për terapi. Masat klinike terapeutike për prevenimin e kariesit. Gërryerja preventive e fisurave, impregnimi, vulosja dhe odontomia preventive. Materialet për toaletën e kavitetit. Materialet për mbulimin dhe mbrojtjen e pulpës: cementet, llaqet dhe varnishët në bazë të polistirenit. Pastat për mbulimin e pulpës. Pastat për mjekimin biologjik të pulpës. Pulpitet te fëmitë. Parametrat për përcaktimin e diagnozës. Klasifikimi i sëmundjeve të pulpës. Biologjia e pulpës së dhëmbëve të qumshtit dhe dhëmbëve të ri permanent. Principet themelore për mjekimin e pulpiteve. Metodat endodontike për mjekimin e sëmundjeve të pulpës. Kaufazhi indirekt dhe direkt i pulpës. Mjeki biologjik i sëmundjeve të pulpës. Amputimi vital dhe ekstirpimi vital i dhëmbëve të qumshtit dhe dhëmbëve të ri permanent. Parodontitet apikale te fëmitë. Mjekimi i parodontiteve te dhëmbët e qumshtit. Mjekimi i parodontiteve te dhëmbët permanent me rrënjë në zhvillim dhe me rrënjë të zhvilluara. Mbushja definitive e kanalit të rrënjës. Mjekimi endodontik-kirurgjik i proceseve periapikale. Trauma e regjionit orofacial te fëmitë. Egzaminimi i fëmisë së lënduar. Klasifikimi i lëndimeve të dhëmbëve. Mjekimi i lëndimeve të dhëmbëve dhe indeve të buta. Komplikimet e dhëmbëve të traumatizuar. Rehabilitimi protetik te fëmitë. Parimet e pedoprotetikës. Protezimi te anodoncioni. Punimet protetike në periodën e dhëmbëve të qumshtit dhe në periodën e dhëmbëve permanent. Rëndgenologjia në pedodonci. Interpretrimi i rëngenit të dhëmbëve të qumshtit dhe të dhëmbëve permanent në zhvillim. Rtg diagnostika e kariesit dhe sëmundjeve të pulpës. Rtg diagnostika e cistave, tumorëve etj. Sëmundjet orale te fëmitë. Cheilitet, gingivitet, stomatitet, sëmundjet mikotike. Stomatologjia restaurative në denticionin e qumshtit. Faktorët të cilët përcaktojnë veçoritë në preparimin e kavitetit të dhëmbëve të qumshtit. Mjekimi i lezioneve fillestare kariotike. Kompromiset në restaurimin e dhëmbëve të qumshtit. Restaurimi i mollarëve të qumshtit. Ekstenzimi preventiv i sipërfaqeve okluzale dhe i sipërfaqeve okluzoaproksimale. Forma e qëndresës dhe forma e retencionit te kavitetet e klasës së I dhe II. Modifikimi i kavitetit të kl II te destruimet e mëdhaja të indit të dhëmbit. Matricat që përdoren për adaptimin e amallgamit. Materialet për mbylljen e përkohshme të kavitetit. Materialet për mbushjen definitive. Amallgamet. Kompozitet. Intervenimet kirurgjiko-orale te fëmitë. Përgaditja e fëmiut për intervenim. Anestezioni, komplikimet gjatë dhënies së anestezionit. Ekstrahimi i dhëmbëve të qumshtit dhe i dhëmbëve permanent te fëmitë. Mjekimi kirurgjik i parodontiteve kronike. Incizionet intra dhe ekstraorale të absceseve dentogjene. Anomalitë e strukturës. Klasifikimi. Restaurimi konzervativ dhe protetik i anomalive të strukturës. Aplikimi i Fluorit në prevencën e kariesit dentar. Metabolizmi i Fluorit në organizëm. Mekanizmi i veprimit antikarioz. Aplikimi endogjen i Fluorit. Metodat lokale të aplikimit të Fluorit. Ortodoncia preventive dhe interceptive në praktikën e përgjithshme. Masat preventive dhe interceptive në periodën e foshnjeve dhe fëmive të vegjël. Masat preventive dhe interceptive ortodontike në periodën e

72

dhëmbëve të qumshtit dhe denticionit të përzier. Edukimi dhe arsimimi shëndetsor. Organizimi i mbrojtjes shëndetsore stomatologjike. Organizimi i veprimtarisë shëndetsore stomatologjike. Punime praktike restaurative të kariesit dhe pasojave të tij si dhe punime endodontike në dhëmbët e qumshtit dhe dhëmbët e ri permanent. Mjekimi i sëmundjeve të mukozës orale dhe të parodontës te fëmitë. Punime protetike te fëmitë me denticion të qumshtit dhe denticion të përzier. Punime praktike në mjekimin e traumave të dhëmbëve dhe pasojave të saj. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. Rexhepi R.: Stomatologjia e fëmijëve Stoshiq me bashk.: Stomatologjia e fëmijëve dhe preventive Rajiq me bashk.: Stomatologjia e fëmijëve dhe preventive Shkrinjariq I.: Traumat e dhëmbëve te fëmitë Pinkham J.R. and associates: Pediatric dentistry

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

SËMUNDJET E GOJËS Stomatologji Katedra e Sëmundjeve të Gojës IX + X + XI + XII (2 + 2) ; (1 + 2) ; (1 + 2) ; (45 orë) 10

Qëllimi i lëndës: Në semestrin e nëntë dhe dhjetë studentët do të njoftohen me lëndën Sëmundjet e gojës,do të edukohen dhe aftësohen me të arriturat bashkëkohore në diagnostikimin dhe sanimin e sëmundjeve parodontale dhe problematikën e patologjisë të indeve të buta orale. Programi i ligjëratave: Sëmundjet e gojës. Ndërtimi anatomik dhe histologjik i zgavrës së gojës dhe rëndësia funksionale e mukozës së kavitetit oral. Mekanizmi i mbrojtjes i mukozës së zgavrës së gojës dhe efloreshencat. Parodonciumi. Embriologjia e parodonciumit. Gingiva. Periodonciumi. Çimentoja e rrënjës së dhëmbit dhe kocka alveolare. Sëmundjet e parodonciumit. Parodontopathia. Stadet e zhvillimit të parodontopatisë. Diagnoza diferenciale e parodontopatisë. Rëntgengrafia në parodontopati. Komplikimet e parodontopatisë. Epidemiologjia e parodontopatisë. Parodontopatia si shkaktare e nxjerrjes së dhëmbëve. Përcaktimi i gjendjes së parodonciumit,higjienës orale dhe depozitimeve në dhëmbë sipas indeksëve të : Loe-Silness-it, Schour-Massler-it, Ramfjord-it, Green-Vermilion-it, CPITN. Etiologjia e parodontopatisë: Pllaku dental ( sajimi dhe lokalizimi,përbërja,mekanizmi i veprimit). Faktorët favorizues të sajimit të pllakut dental. Mineralizimi i pllakut dental (guri i

73

dhëmbit, konkrementet subgingivale). Faktorët e përgjithshëm (sëmundjet e gjakut, çrregullimet endokrine, substancat toksike, trashëgimi, pleqëria). Patogjeneza e parodontopatisë. Ndryshimet patogjenetike në gingivë. Mekanizmi mbrojtës i gingivës. Patogjeneza e parodontopatisë. Ndryshimet patogjenetike në periodoncium, çimenton e rrënjës së dhëmbit, kockën alveolare, substancën intercelulare dhe enët e gjakut. Formimi i xhepave parodontal. Veprimi i forcave okluzale në parodoncium: Kuptimi themelor i terminologjisë. Veprimi i forcave okluzale. Cilësitë e forcave. Bartja, shpërndarja dhe ndryshimet në aparatin mbështetës të dhëmbit gjatë shtuarjes apo zvoglimit të funksionit. Veprimi i shtuar i forcave. Roli i okluzionit traumatik në patogjenezën e parodontopatisë. Diagnoza e okluzionit traumatik. Ekuilibrimi okluzal. Indikacionet për aplikim të sharritjes selektive, masave protetike, ortodontike. Splintet-bandazhimi, pllaka terapeutike. Terapia e parodontopatisë. Përcaktimi i prognozës. Roli i faktorëve të përgjithshëm në prognozë të parodontopatisë. Plani i terapisë së parodontopatisë: Terapia bazike, përpunimi i xhepave parodontal-kuretazha,ekuilibrimi i okluzionit dhe artikulacionit, ruajtja e rezultateve të arritura. Terapia kirurgjike e parodontopatisë: Indikacionet dhe kundërindikacionet. Anestezioni. Gingivektomia,operacioni me llambo. Indikacionet dhe kundërindikacionet. Ndërhyrjet kirurgjike mukogingivale (frenulectomia, thellimi i vestibulumit, autotransplantati). Kujdesi postoperativ. Ruajtja e rezultateve të arritura. Preventiva primare, sekondare dhë terciare. Terapia fizikale dhe medikamentoze e parodontopatisë. Dëmtimet e mukozës orale: Dëmtimet mekanike, termike, elektrike, kimike, radiologjike. Dëmtimet me materie toksike. Alergjia: Materiet antigjene,senzibilizimi,tipet e alergjisë. Alergjia orale. Diagnoza e alergjisë orale. Terapia e alergjisë, Antishok terapia. Stomatitet eksudative. Stomatitis ulceromembranacea,gangronosa-Noma. Fetor ex oreHalitosis. Sëmundjet e buzëve-Cheilitis. Sëmundjet e gjuhës. Dermatozat dhe goja. Sëmundjet e gjakut dhe goja. Deficiti i vitaminave dhe goja. Sëmundjet mikotike. Sëmundjet specifike dhë goja. Sëmundjet e gjëndrrave pështymore. Tumoret e gojës. Vatrat orale dhe ekstraorale fokale. Aktivizimi i vatrave dentogjene. Flora bakteriale e vatrës-granulomës. Sëmundjet më të shpeshta konsekutive. Diagnoza e sëmundjeve konsekutive. Caktimi i diagnozës së vatrave orale. Terapia-mënjanimi i vatrave orale. Programi i ushtrimeve: Demonstrimi i principeve të mësimit praktik. Demonstrimi i ekzaminimit të zgavrës së gojës. Klasifikimi i instrumenteve. Anamneza. Ekzaminimi klinik. Dokumentacioni mjekësor i të sëmuarit. Flora orale. Inspekcioni i gingivës. Parodonciumi. Caktimi i diagnozës së parodontopatisë. Diagnoza diferenciale e parodontopatisë. Faktorët etiologjik të parodontopatisë. Mineralizimi i pllakut dental. Indeksët gingival. Indeksët parodontal. Indeksët parodontal. Caktimi i prognozës së parodontopatisë. Plani i terapisë së parodontopatisë. Kyretazha e xhepave parodontal. Indikacionet dhe kundërindikacionet. Instrumentet dhe teknika e kyretazhës. Desenzibilizimi i ndjeshmërisë së rrënjëve të dhëmbit. Terapia fizikale e parodontopatisë. Ruajtja e rezultateve të arritura. Rivendosja e raporteve okluzoartikuluese. Sharritja selektive gjatë lëvizjes protruzive dhe laterale. Faktorët favorizues etiologjik të parodontopatisë. Terapia kirurgjike e parodontopatisë. Principet e kirurgjisë parodontale. Anestezioni në kirurgjinë parodontale. Hemostaza në kirurgjinë parodontale. Demonstrimi i instrumenteve për ndërhyrje kirurgjike. Demonstrimi i aplikimit të suturave. Paketimi kirurgjik. Demonstrimi i metodave të kirurgjisë parodontale. Opercioni me llambo. Ndërhyrjet kirurgjike mukogingivale. Frenectomia. Terapia medikamentoze në patologjinë orale. Demonstrimi i tablos klinike të lezioneve në mukozën orale. Demonstrimi itablos klinike të lezioneve në mukozën orale. Demonstrimi i tabllos klinike të lezioneve në mukozën orale. Demonstrimi i mbështjellësit anatomik të gjuhës. Sëmundjet e buzëve. Diagnoza etiologjike e sëmundjeve konsekutive. Demonstrim i diagnozës së vatrave orale. Në semestrin e XII janë të parapara 45 orë për ushtrime të pavarura të studentëve. Gjatë këtyre ushtrimeve studenti do ta bëjë pranimin e pacientit, do ta marrë anamnezën, ta caktoi diagnozën

74

dhe planin e terapisë. Studenti pacientin e pranuar do ta përpunoi nën mbikqyrjen e përpikët të mentorit, që do të emrohet për secilin grup dhe student. Në këtë semestër secili student është i obliguar që në bashkëpunim me mentorin ta përgaditë një temë nga lënda sëmundjet e gojës, të cilën do tia caktojë mentori. Punimi i kësaj teme ka karakter studiues, në mënyrë që studenti të fitoi përvojë dhe kur të paraqitet në provim nga kjo lëndë nuk do të mungoi suksesi i duhur. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e obliguar: 1. D.Gjajiq, D.Gjukanoviq, R.Ymeri : SËMUNDJET E GOJËS, ETMM i KSAK 2. D.Gjajiq, D.Gjukanoviq, R.Ymeri :PRAKTIKUMI I SËMUNDJEVE TË GOJËS, ETMM i KSAK Literatura plotësuese : 1. F.Carrnza et all.: Glickman`s clinical periodontology, Saunders comp. 2. J.Lindhe: Textbook of Clinical Periodontology 3. D.Djajic dhe bashk.: PARODONTOPATIJE, Decje novine 4. D.Djajic dhe bashk.:OBOLJENJA MEKIH TKIVA USNE DUPLJE,Nis 5. D.Djajic dhe bashk.: ATLAS Oboljenja mekih tkiva usne duplje,Decje Novine 6. D.Djajic dhe bashk.: ATLAS Parodontopatija,Decje Novine

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ORTOPEDI E NOFULLAVE Stomatologji Katedra e Ortopedisë së Nofullave IX + X + XI + XII (2 + 2) ; (1 + 2) ; (1 + 2) ; (45 orë) 10

Qëllimi i lëndës: Mësimi nga kjo lëndë duhet të definoj qartë qëllimin dhe kërkesat që të arsimohen stomatologët, dhe si kuadër i kualifikuar të sigurojnë shërbim të mirë e bashkohorë në trajtimin e anomalive të sistemit orofacial. Njohuritë nga ortopedia e nofullave janë të domosdoshme për evoluimin, diagnostikimin dhe për terapinë te pacientët me çrregullime të dhëmbëve dhe strukturave orofaciale. Programi i ligjëratave: Ora hyrëse, definicioni, detyrat dhe rëndësia mjekësore e Ortopedisë së nofullave. Specifikat e masës ortodontike dhe modeleve. Rëndësia e punimit të modeleve studiuese dhe mënyrat e ndryshme të përpunimit të modeleve. Dallimi i dhëmbëve të qumështit dhe atyre të përhershëm dhe anomalitë e dhëmbëve. Anomalitë e arkadave dentare. Njohuritë për okluzionin normal

75

dhe jonormal. Analiza e modeleve studiuese me ndihmën e kompasit dykrahësh dhe atij tredimenzional, si dhe me ndihmën e ortometrit: metoda e analizës së Schëartz-it dhe përdorimi i tabelës së vlerave mesatare të Pont-it. Analiza e gjerësive dhe lartësisë së harkut dhe krahasimi me vlerat mesatare. Analiza krahasuese e pozitës së dhëmbëve në rrafshin transversal, sagjital dhe vertikal. Analiza e denticionit të përzier sipas Moyers-it. Përcaktimi i raporteve anteroposteriore të harqeve dhëmbore sipas klasifikimit të Angle-it. Specifikat e inqizimeve rentgenologjike në Ortodonci. Rentgendiagnostika. Principet themelore të analizës së fytyrës dhe kafkës. Terminologjia e malokluzioneve dhe metoda diagnostike e malokluzioneve. Metodat e diagnostikimit të malokluzioneve. Planifikimi i mjekimit. Llojet e aparateve ortodontike dhe pjesët përbërëse të tyre. Pjesët përbërëse të aparateve aktive ortodontike. Konstruksioni dhe aplikimi i aparateve funksionale. Konstruksioni dhe aplikimi i aparateve fikse. Përparësitë dhe të metat e aparateve mobile dhe fikse. Parimet biologjike të spostimit të dhëmbëve. Intensiteti i forcës. Ndryshimet histologjike në periodoncium. Historiati i ortodoncisë, rëndësia e ortodoncisë në hulumtimin e rritjes normale dhe jo normale, qëllimi i mjekimit ortodontik, rëndësia e ortodoncisë nga aspekti preventiv e social. Zhvillimi prenatal dhe postnatal i kafkës dhe fytyrës, rritja kockore e kraniumit dhe nofullave. Zhvillimi i nofullave dhe ndryshimi i raportit të tyre gjatë zhvillimit intrauterine, zhvillimi i dhëmbëve të qumështit dhe atyre të përhershëm në këtë periudhë. Zhvillimi i nofullave dhë dhëmbëve në kohën e denticionit të qumështit dhe atij të përzier. Zhvillimi i nofullave dhë dhëmbëve në periudhën e denticionit të përhershëm. Okluzioni normal i dhëmbëve të qumështit dhe atyre të përhershëm, okluzioni normal përkundër atij ideal, okluzioni normal si fenomen individual dhe variacionet e okluzionit normal, individual dhe etnik. Morfologjia dhe funksioni i muskujve orofacial. Roli i muskujve orofacial në zhvillimin e okluzionit normal. Funksionet e mastikacionit, deglutacionit, respiracionit dhe fonacionit, si dhe raporti i tyre ndaj zhvillimit të okluzionit normal dhe jo normal. Etiologjia e malokluzioneve, faktorët e përgjithshëm etiologjik, trashëgimia. Roli i faktorëve trashëgues në zhvillimin e sistemit orofacial, hulumtimi i trashëgimit të malokluzioneve (metodat e familjeve, binjakëve dhe popullatës). Faktorët tjerë të përgjithshëm të malokluzioneve (sëmundjet, disfunksionet endokrine, ushqimi deficitar). Anomalitë kongjenitale. Faktorët lokal etiologjik të malokluzioneve. Humbja e parakohshme e dhëmbëve të qumështit dhe atyre të përhershëm si faktor lokal etiologjik i malokluzioneve. Anomalitë e dhëmbëve në veçanti, anomalitë e numrit të dhëmbëve (hiperodoncioni dhe hipodoncioni), denduria, etiologjia, terapia. Anomalitë e pozitës së dhëmbëve (inklinimi, rotacioni, zhvendosja bodili, ektopia, transpozicioni, supraokluzioni, infraokluzioni), terapia. Anomalitë e formës, madhësisë dhe zhvillimit të dhëmbëve. Anomalitë e arkadave dentare, dendësitë, rrallueshmëritë, anomalitë e formës dhe madhësisë së arkadave dentare. Anomalitë e okluzionit në sagjitale (klasa I, II dhe III). Morfologjia, etiologjia dhe terapia. Anomalitë e okluzionit në transverzale dhe vertikale, terapia. Anomalitë e rënda kongjenitale të sistemit orofacial (heilloshizat, pallatoshizat, sindromet). Analiza e filmave të Rö (intraoral dhe ekstraoral). Ekstrakcioni i dhëmbëve si metodë e mjekimit ortodontik (ekstrakcioni serik, ekstrakcioni i dhëmbëve të përhershëm). Preventiva ortodontike (rëndësia, format e preventivës), ortodoncia interceptive. Plani detal i mjekimeve ortodontike (biomekanika e spostimit ortodontik të dhëmbëve, reakcioni i indeve). Mjekimi i malokluzioneve me aparate aktive, fuksionale dhe fikse. Puna në ekip e tretmanit të malokluzioneve. Retencioni dhe recidivët. Rezultatet e mjekimit ortodontik. Programi i ushtrimeve: Plani i mësimit për studentë të këtij semestri parasheh që ata t'i marrin njohuritë bazë nga modelet studiuese, duke filluar nga demonstrimi i anomalive, njohuritë mbi vetitë e masave studiuese, dallimi i dhëmbëve, anomalitë e dhëmbëve, analiza e modelit, diagnoza, etiologjia, plani i terapisë dhe demonstrimi i aparateve. Konkretizimi i anomalive ortodontike në modele studiuese: Anomalitë e dhëmbëve në veçanti; Anomalitë e arkadave dentare; Anomalitë e raporteve ndërnofullore në rrafshin sagjital; Anomalitë e raporteve ndërnofullore në rrafshin transversal; Anomalitë e raporteve ndërnofullore në rrafshin vertikal; Çarjet e lindura të buzëve

76

dhe qiellëzës; dhe Anomali të tjera të lindura; Vetitë e masave ortodontike dhe punimi i modeleve studiuese: Modelet njëpjesëshe. Modelet dypjesëshe. Dallimi i dhëmbëve të qumështit nga të përhershmit sipas madhësisë, formës, numrit, abrazionit; Shënimi i dhëmbëve të qumështit dhe të përhershëm; Anomalitë e dhëmbëve në veçanti: Në pozitë (vendosje) : inklinimi, rotacioni, spostimi bodili, infrapozicioni, suprapozicioni, transpozicioni dhe ektopia; Në numër: hiperdoncioni i dhëmbëve të qumështit dhe të përhershëm, hipodoncioni i dhëmbëve të qumështit dhe të përhershëm, dhëmbët tipik dhe atipik të tepërt; Në formë: geminacioni, fuzioni, konkrescencioni, dhëmbët e Hutchinson-it, incizivët lateralë konikë dhe llojet e tjera të formave atipike të dhëmbëve tjerë; Në madhësi: mikrodoncioni dhe makrodoncioni; Në zhvillim: hipoplazionet, dhëmbët e Hutchinson-it, dilaceracioni, amelogenesis imperfecta, dentinogenesis imperfecta dhe anomalitë tjera të zhvillimit; Analizat metrike: Sipas Schwarz-it (gjerësia e përparme dhe e pasme dhe lartësia e harqeve dentare, vlerat që janë në modele dhe vlerat e nevojshme sipas tabelës në bazë të shumës së incizivëve të përhershëm maksillar); Analizat metrike: Sipas Moyers-it (vlerësimi i hapësirës së duhur në harqet dentare të denticionit të përzier në bazë të shumës së incizivëve të përhershëm mandibular); Analiza e vendosjes asimetrike të dhëmbëve ndaj rrafshit medial dhe atij tuber, asimetria e harqeve dentare; Çrregullimet në okluzion: Në rrafshin sagjital (kl. I-rë, e II-të dhe e III-të sipas Angleit); Në rrafshin transverzal (kafshimi i kryqëzuar); Në rrafshin vertikal (kafshimi i hapur dhe i thellë); Diagnoza morfologjike; Përcaktimi i etiologjisë; Plani i mjekimit; Demonstrimi i aparateve të ndryshme ortodontike, skica e aparatit ortodontik; Punimi i krosheve në formë të shigjetës dhe në formë trekëndëshi; Punimi i kroshesë sipas Adams-it; Punimi i harkut labial të rëndomtë dhe të modifikuar; Punimi i sustave për mezializim dhe për distalizim (të brendshme dhe të jashtme), për protrudim (të mbyllura dhe të hapura); Punimi i aparatit prej akrilatit vetlidhës nga ana e demonstratorit, ndërsa studentët duhet të punojnë aparatet prej dyllit roze; Vendosja e vidave në aparate (për zgjerim, për distalizim, për vendosje në pozitë bukale të segmentit lateral) si dhe e pllakës kafshuese anësore dhe pllakës kafshuese frontale (e rrafshët dhe e pjerrët); Punimi i aparatit funksional ­ monobllokut; Verifikimi i njohurive oraktike në modele për studim nga ana e asistentit me shënim të notës në karton të studentit. Programi i ushtrimeve (klinike) praktike është i paraparë që studentët t'i udhëzojë për ekzaminim klinik të pacientit, analizën okluzale, analizën rentgenologjike, përcaktimin e diagnozës së anomalive si dhe metodat e mjekimit të tyre.Përpos kësaj, studentët njohtohen me anomalitë e rënda të sistemit kraniofacial, por pa pjesëmarrje në mjekimin e tyre. Pacientët me anomali të thjeshta (anodoncioni parcial, diastema mediana, hiperodoncioni, kafshimi i hapur jo aq i theksuar etj.; Evidentimi i të dhënave të përgjithshme, anamneza (personale dhe familjare); Statusi (zhvillimi i përgjithshëm trupor, tipi i fytyrës, analiza e fytyrës, ekzaminimi funksional, denticioni, pozita e dhëmbëve, madhësia e tyre, gjendja e indeve të buta, forma dhe thellësia e qiellzës, bajamet, madhësia dhe tonusi i gjuhës, përcaktimi i raportit okluzal (central dhe habitual), shkalla incizale, thellësia e kafshimit, raporti bukooral i dhëmbëve; Marrja e masës dhe kafshimit; Shkrirja e modeleve dhe mbarimi i bazës së modelit; Inçizimi i filmave të Rö (intraoral dhe ekstraoral); Analiza okluzale në modele studiuese të pacientëve; Analizat matëse në të tri drejtimet: sagjitale, transversale dhe vertikale; Analiza e filmave të Rö; Diagnoza, plani i terapisë, skica e aparatit ortodontik, marrja e masës për model të punës për mbarim të aparatit ortodontik; Dorëzimi i aparatit pacientit, adaptimi i pllakës, adaptimi i krosheve për fiksim, adaptimi i harkut labial, aktivizimi i sustave; Dhënia e rekomandimit pacientit për vendosje dhe heqje të aparatit nga goja; Rekomandimi për bartje të aparatit; Kontrolli i pacientit nga ushtrimi i kaluar, verifikimi i pozitës së aparatit në gojë, pozitës së krosheve për fiksim, të sustave të aktivizuara dhe higjienës së gojës; Korrigjimet e duhura dhe adaptimet plotësuese; Shënimi i të dhënave të mjekimit në histori të pacientit; Ekzaminimi i pacientit të ri me anomali të thjeshtë, por tjetër nga pacienti i mëparshëm; Marrja e shënimeve të përgjithshme, dhe ekzaminimet e duhura (rrjedha e ngjashme me ushtrimin e I-rë, por me specifitete); Marrja e masës së arkadave dentare dhe kafshimit në dyll. Kontrolli i pacientit që është nën trajtimin ortodontik; Demonstrimi i mjekimit ortodontik me aparate funksionale; Analiza e modeleve studiuese të pacientit të ri në drejtimet: sagjitale, transverzale dhe vertikale si dhe filmave të Rö; Verifikimi i njohurive të çështjes së pacientit të mëparshëm nga ana e asistentit dhe arsimtarit; Diagnoza e

77

malokluzioneve, plani i terapisë, skica e aparatit ortodontik; Përcaktimi i kafshimit konstruktiv; Kontrolli i pacientëve gjatë terapisë; Prova e aparatit funksional në dyll në gojë të pacientit; Demonstrimi i pasojave të humbjes së hershme të dhëmbëve të qumështit dhe atyre të përhershëm te pacienti; Dorëzimi i aparatit funksional pacientit; Adaptimi dhe aktivizimi i elemeneteve të aparatit; Pranimi i paceintëve me dendësi; Kontrolli i pacientëve të mëparshëm; Analiza e modelit, planifikimi i mjekimit me aplikimin e ekstraksionit serik. Dorëzimi i aparateve, kontrolla e pacientëve; Dekortikimi selektiv i dhëmbëve; Preventiva ortodontike; Planifikimi i punimit të ruajtësit të hapësirës mobil të thjeshtë në bazë të modelit të zgjedhur nga ana e asistentit; Kontrolli i pacientëve; Pranimi i pacientëve të rinj; Kontrolla e pacientëve në tretman ortodontik, rregullimi i dokumentacionit të pacientit. Verifikimi i njohurive praktike nga ana e asistentit me shënim të notës në karton të pacientit. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e obliguar: 1. Grupi i autorëve: "Ortodoncija" 2. L. Popovic ­ Ceribasic; D. Kreso ­ Knjezevic: "Ortodontska morfoloska analiza" Literatura plotësuese: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. B. Ozerovic: "Rendgenkraniometrija" Dh. Lira: "Ortodontia" V. Lapter dhe bashkpunëtorët: "Ortodontske naprave" V. Lapter: "Ortodoncija za prakticara" M. Markovic: "Bioloska priroda ortodoncije" M. Markovic: "Urodjeni rascepi lica, usana i nepca" L. Zegorllern ­ Cupak dhe bashkpunëtorët :"Humana genetika" W. Proffit: "Contemporary Orthodontics"

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

EPIDEMIOLOGJI Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive X 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Detyrat kryesore të kësaj lënde janë që studenti të njoftohet me qëllimet, detyrat, përkufizimet , dhe periudhat zhvillimore të kësaj lënde, me rolin e metodave të studimit në epidemiologji, klasifikimin e sëmundjeve ngjitëse dhe jo ngjitëse, vetit epidemiolgjike të sëmundjeve ngjitëse dhe jongjitëse. Të njoftohen drejt me proçesin epidemik, me faktorët e rrenimit të shëndetit, me

78

burimet e infeksionit, me rrugët e transmetimit të sëmundjeve, me portën hyrëse të infeksionit me rolin, sasinë dhe virulencën e mikroorganizmave, me dispozicionin dhe imunitetin. T'i studjojnë drejt faktorët që favorizojnë dhe ndikojnë në rrenimin e shëndetit dhe në paraqitjen e gjëndjeve patologjike. T'i aftësojë studentet në aplikimin e drejtë të masave profilaktike dhe kundërepidemike me qëllim të parandalimit, menjanimit, eliminimit dhe çrrenjosjes së sëmundjeve massive ngjitëse dhe jongjitëse.Rëndësi e veçant do t'i kushtohet imunizimit, mbrojtës me serume, me interferon, Kimioprofilaksisë, Infeksioneve intrahospitalore, Aplikimit të epidemiologjisë Klinike, epidemiologjisë gjenetike dhe evaluimit në epidemiologji. Epidemiologjia e Mjedisit, Roli i epidemiologjisë në shëndetin publik etj. Programi i ligjëratave: Lënda, qëllimet dhe detyrat e epidemiologjisë.Zhvillimet mbi sëmurjet massive ( ngjitëse dhe jo ngjitëse).Epidemiologjia diagnostikë e shëndetit publik. Metoda epidemiologjike e studimit: Deskriptive, Komparative, Analitike, Topografike,historike, sociologjike, Statistikore. Formulimi dhe testimet e Hipotezës, Eksperimenti i terrenit. Vetitë epidemiologjike të sëmundjeve ngjitëse: Infeksioni dhe sëmundja ngjitëse, Rëndësia epidemiologjike e inkubacionit, PROCESI EPIDEMIOLOGJIK, Intensiteit i procesit epidemiologjik, sporadiciteti, endemiciteti, epidemia, pandemia, vatrat epidemike. Definicioni i shëndetit, Faktoret e dëmtimit të shëndetit, modelet epidemiologjike dhe ekologjike (triasi i Gordonit, Zinxhiri i Vogralikut, Modeli i rrotes), Modelet matematikore të hulumtimit në epidemiologji.Burimi i Infeksionit, Rrugët e përhapjes së infeksionit. Kontakti direkt dhe indirekt, karakteristikat epidemiologjike të kontaktit, Ushqimi si rrugë kontakti, Infeksionet alimentare, toksikoinfeksionet, Intoksikacionet, invazionet alimentare dhe karakteristikat epidemiologjike.Uji dhe ajri si rrugë infeksioni dhe karakteristikat e tyre. Vektorët si transmetues të Infeksionit ­ karakteristikat themelore, Biocenoza, biotopet, Vatrat natyrore të infeksionit, kontrolla e insekteve dhe sëmundjeve transmisive. Roli i sasisë dhe virulences së mikroorganizmave, Dispozicioni dhe Imuniteti ­ njohurit bashkëkohore. Përcaktimi i shkallës së imunitetit kolektiv. Puna kërkimore në terren. Faktoret që favorizojnë përhapjen dhe paraqitjen e sëmundjeve ngjitëse ­ Faktori vend, kohë, person. Profilaksia e sëmundjeve ngjitëse dhe jo ngjitëse. Masat e përgjithshme profilaktike. Profilaksia specifike: Vaksinoprofilaksia, seroprofilaksia, kimioprofilaksia, profilaksia me antibiotik. Masat kundërepidemike në raport me burimin e infeksionit, mesin apo ambientin dhe në raport me bujtësin. Epidemiologjia e luftës dhe kushteve tjera të jashtëzakonëshme. Principet themelore të epidemiologjisë klinike. Epidemiologjia e infeksioneve intrahospitalore. Klasifikimi i sëmundjeve ngjitëse: Klasifikimi epidemiologjik, klinik dhe etiologjik. Kontrolla dhe mbikqyrja e sëmundjeve repiratore:Morbillit,Pertusisi, Meningjitet, Varicella, Difteria, Tbc. Parottitit, Rubellës, Inf. Strptokosike, Influenza, Ethet Legjionare. Kontrolla dhe mbikqyrja epidemiologjike e semundjeve të tubit tretës: Ethet tifoide, Diaret me gjak, Poliomieliti, Hepatitet, Diaret pa gjak, kolera, Amebiaza, Parazitozat intestinale. Kontrolla dhe mbikqyrja e Zoonozave: Epidemiologjia e Tetanosit, Tërbimit, Antraksit, Brucellozës, Leptospirozat, Ethet Q, BSE. Etj. Mbikqyrja dhe kontrolla e sëmundjeve ngjitëse transmisive dhe tropikale. Karakteristikat bazike epidemiologjike të sëmundjeve masive Jo ngjitëse. Epidemiologjia e sëmundjeve e sëmundjeve kardiovaskulare, Neoplazmave, sëmundjeve kronike respiratore, sëmundjeve kronike të tubit urinar, ushqyeshmerisë së mangët, traumatizmit të përgjithshëm dhe trafikor, Psikoneurozave, Narkomanisë, alkoholizmit etj. Qasjet bashkëkohore dhe parandalimi. Programi i ushtrimeve: Ligji dhe Rregulloret mbi mbrojtjen e popullsisë nga sëmundjet masive ngjitëse dhe jo ngjitëse. Shëndetësia Ndërkombëtare ­ Konventat ndërkombëtare Rroli i WHO, UNICEF, FAO dhe Organizatave tjera të OKB në parandalimin e sëmundjeve masive, bashkëpunimi, detyrimet dhe integrimi. Paraqitja -Denoncimi operativ i sëmundjeve ngjitëse dhe parazitare, Bazat themelore

79

të statistikës epidemiologjike, Njohja me EPI ­ Info dhe programet tjera kompjuteristike. Mbikqyrja shëndetësore ­ kontrollimet sanitare dhe marrja e materialit bakteriologjik për analizë. Njohurit bazike për PZI në Kosovë. Organizimi dhe zbatimi i Imunizimit të Obliguar në Kosovë, Ndarja dhe klasifikimi i preparateve imunologjike,Skema e Imunizimit të Obliguar, Kundërindikacionet për Imunizim. Mënyra e aplikimit të preparative imunologjike, Mobilizimi social, Roli i zinxhirit të Ftohet (ruajtja e preparative imunologjike), Përcaktimi i vlerave imunogjene të vaksinave. Evidencimi i aplikimit të vaksinave dhe vaksinat e trafikut Ndërkombëtar. Vaksinimi i obliguar kundët Tbc (BCG) Difterisë, Tetanosit, Përtusisit, Poliomielititit. PAF ­ Mbikqyrja dhe kontrolla. Strategjia e çrrenjosjes së Poliomielitit. Vaksinimi i obliguar kundër Morbillit, Parotitit, Rubellës, Gripit, Tifos Abdominale, Hepatitit B. dhe Vaksinat e trafikut Ndërkombëtar Ethet e Verdha, Kolera. Meningjitit. Vaksinimet me vaksina tjera: Pneumokokut, Variçellës, Meningoencefalitit, Antraksit, Brucellozës, Etheve Hemoragjike. Serprofilaksia e obliguar (Mbrojtja antitetanike, Mbrojtja antirabike, Mbrojtja kundëkafshimit të gjarpërit. Kimioprofilaksa dhe profilaksia me Antibiotik). Aplikimi i masave profilaktike dhe kundërepidemike gjatë hulumtimit në terren. Punë seminarike: Kontrolla dhe mbikqyrja e sëmundjeve repiratore: Përpunimi I epidemive të : Morbillit,Pertusisi, Meningjitet, Varicella, Difteria, Tbc. Parottitit, Rubellës, Inf. Strptokosike, Influenza, Ethet Legjionare. Punë seminarike: Kontrolla dhe mbikqyrja epidemiologjike e semundjeve të tubit tretës: Përpunimi i epidemive: Ethet tifoide, Diaret me gjak, Poliomieliti, Hepatitet, Diaret pa gjak, kolera, Amebiaza, Parazitozat intestinale. Puna seminarike: Mbikqyrja dhe kontrolla e sëmundjeve ngjitëse transmisive Zoonozave dhe tropikale tropikale ( Përpunimi i epidemive mbikqyrja dhe përgjegja). Puna kërkimoro ­ shkencore në terren. Aplikimi praktik i vaksinave dhe serumeve, Përpunimi i rasteve të sëmundjeve ngjitëse. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. Isuf Dedushaj, : Vaksinoprofilaksa, FMP, Prishtinë, 1994. Dedushaj I.: Epidemiologjia parimet dhe praktika, UP, Prishtinë 1997. Dedushaj I.: Epidemiologjia speciale e sëmundjeve ngjitëse, Prishtinë 2001. Ramadani N. Epidemiologjia luftarake, praktikum për epror ushtarak, Prishtinë, 1999. Ramadani N. Dedushaj I. Epidemiologjia-logjika e mjekësisë moderne, Prishtinë, 2001 (në shtyp). B. Cvjetanovic: Principles and practices of international health, A. Stampar, Cassence,ed.:The national medical series for independent study, Pensylvania, 1992. WHO, Shëndeti për të gjithë deri në vitin 2000, Projekte dhe programe. Dedushaj i. me bashkp: AIDS-SIDA sëmundje që vret,Sec. Ed. Prishtinë 1999. Oxford medical publications, Gray and Aderson. Prevention in general practice, 2nd ed, 1993. Molecular epidemiology, principles and practice. Schulte AP, Perera PF, ed. Acad. Press. Inc. 1993. David L. Sacket et all.: Clinical Epidemiology, Second ed. Boston,Toronto, London, 1995.

80

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

KIRURGJI MAKSILOFACIALE Stomatologji Katedra e Kirurgjisë Maksilofaciale X + XI + XII (2 + 2) ; (2 + 2) ; (1 javë = 30 orë) 8

Qëllimi i lëndës: Të përvetësohe procedura e diagnostifikimit, marrja e anamnezës, egzaminimi klinik, rentgenologjik, histopatologjik, laboratorik etj. Dhënia e ndihmës së parë te rastet urgjente (traumat, infeksionet etj). Udhëzimi se ku mund të kryhet shërimi definitiv i rasteve të ndryshme. Programi i ligjëratave: Infeksionet e indeve të buta dhe të forta të fytyrës dhe nofullave me prejardhje dentogjene. Cistat e nofullave. Sëmundjet e sinusit maksillarë. Sëmundjet e Nyjes Temporomandibulare. Kirurgjia paraprotetike. Sëmundjet e gjendërravëe pështymore. Anomalitë e nofullave. Traumatologjia. Operacionet rekonstruktive të fytyrës dhe nofullave. Heilognatopalatoshizat. Tumorët beninj dhe malinj të nofullave dhe fytyrës Programi i ushtrimeve: Gjatë mësimit praktik studentët ushtrojnë në këto njësi: Ambulancën specialistike; Repart-te pacientët e hospitalizuar; Lidhtore; Sallë të operacionit. Ushtrojnë marrjen e anamnezës, egzaminimin klinik, diagnostifikimin dhe terapinë. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Lucas: Millofacial Surgery, Mosby Company, 1999 Virag: Maksilofacialna kirurgija- Zagrab, 1994 Gavriq: Maksilofacialna hirurgija-Beograd, 1996 Poajani: Kirurgjia stomatologjike-Tirana, 1994

81

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKË STOMATOLOGJIKE Stomatologji Katedra e Protetikës Stomatologjike XI + XII (0 + 3) ; (3javë = 90 orë) 3

Programi i ushtrimeve: Ribazimi direkt dhe indirekt i protezave parciale dhe totale. Mbarimi i protezave parciale me ataçmen të ndryshëm. Mbarimi i protezave mbuluese me kurora teleskopike. Mbarimi i punimeve fikse te çrregullimet ortodontike. Mbarimi i rindërtimit me tri kanale. Dublimi i protezave totale. Marrja e masës funksionale për protezë të skeletuar me dy shala të lira. Mbarimi i protezës imediate parciale. Mbarimi i protezës imediate totale. Mbarimi i punimit fiks mbi implantat. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

HIGJIENË ­ EKOLOGJI SHËNDETËSORE Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive XI 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Ekologjia Humane (Higjiena) është disciplinë vitale e cila ka për qëllim që studentet ti njoftoj me qendrimet bazike shkencore të higjienës duke filluar nga Higjiena e abientit (Ekologjia e mjedisit) Higjiena Personale, Higjiena Mentale, Planifikim dhe menaxhimi, përparimi i

82

kushtreve të jeteses dhe detektimi i faktorëve të cilet e rrenojnë shëndetin masiv apo publik të popullsisë. Programi i ligjëratave: Hyrje në higjienë, higjiena e ajrit, roli dhe rëndësia. Ndotja akute dhe kronike e atmosferes, masat mbrojtëse të atmosferës. Radiacioni-rrezatimi jonizues dhe efektet e rrezatimit në shëndet. Higjiena e tokës-struktura e tokës, roli dhe rëndësia e saj. Mbeturinat, dispozicioni dhe masat mbrojtëse. Higjiena e ujit, uji, roli dhe rëndësia. Mënyra e furnizimit me ujë. Analiza higjieniko-sanitare e ujit (inspeksioni lokal, zonimi). Kondicionimi i ujit për pije dhe dezinfektimi. Vlerësimi (standardet) i kualitetit të ujit, kategorizimi i ujërave. Furnizimi me ujë në gjendje të jashtëzakonshme. Higjiena e ushqimit, roli dhe rëndësia e ushqimit, materiet energjetike dhe ndërtimore. Materiet mbrojtëse, vitaminat hidrosolubile dhe liposolubile. Planifikimi i ushqimit racional, vlerësimi i ushqyeshmërisë. Çrregullimet e ushqyeshmërisë, hipo dhe hiperalimentacioni. Programi i ushtrimeve: Higjiena e ajrit, roli dhe rëndësia - Detektimi i aerondotësve. Ndotja akute dhe kronike e atmospheres, masat mbrojtëse të atmosferës. Radiacioni-rrezatimi jonizues dhe efektet e rrezatimit në shëndet ­ Trajtimi. Higjiena e tokës-struktura e tokës, roli dhe rëndësia e saj. Mbeturinat, dispozicioni dhe masat mbrojtëse. Higjiena e ujit, uji, roli dhe rëndësia. Mënyra e furnizimit me ujë. Analiza higjieniko-sanitare e ujit (inspeksioni lokal, zonimi). Vlerësimi (standardet) i kualitetit të ujit, kategorizimi i ujërave. Furnizimi me ujë në gjendje të jashtëzakonshme. Higjiena e ushqimit, roli dhe rëndësia e ushqimit, materiet energjetike dhe ndërtimore. Materiet mbrojtëse, vitaminat hidrosolubile dhe liposolubile. Planifikimi i ushqimit racional, vlerësimi i ushqyeshmërisë. Çrregullimet e ushqyeshmërisë, hipo dhe hiperalimentacioni. Mënyra e vlerësimit të diturive: Literatura e rekomanduar:

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

MJEKËSI LIGJORE Stomatologji Katedra e Lëndëve Preventive XI 1+1 2

83

PROGRAMI I LËNDËVE ZGJEDHORE

VITI I PARË SEMESTRI I PARË

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

GJUHË E HUAJ Stomatologji Isa Hoxha ­ Gjuhë angleze Fakulteti Filologjik ­ Prishtinë (gjuhët tjera) I 0+2 2

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

NDIHMA E PARË Stomatologji Dr. sc. Ali Zatriqi, prof. ordinar I 2+2 4

Qëllimi i lëndës Të masovizohet numri i atyre që në mënyrë profesionale dijnë ta ofrojnë ndihmën e pare në vendin ku ndodhë fatkeqësia. Ti ndajm principet e triazhimit të të lënduarve. Të dijhnë principet e imoibilizimit. Të mësojnë metodat e ndaljes së gjakderdhjes (homeostazës) të njohin principet e mbrojtjes ndaj heleve luftarake dhe përdorimin e antidotëve. Të njihen me principet e mbrojtjes ndaj armëve bërthamore dhe mjeteve tjera radiologjike biologjike, kimike. Të njihen me mënyrat e veprimit në situatat e katastrofave elementare. Të njohtohen me principet e ndihmës së pare te helmimi me monoksid karboni. Menagjimi i rasteve me elektrokucion dhe furguracion (rufe) djegje mërdhirje. Ndihma e parë te i mbyturi në ujë etj. .

84

Programi i ligjëratave: Triazhimi i të lënduarve. Imobilizimi. Frymarja e asistuar. Masazha e jashtme e zemrës. Ndalimi i gjakderdhjes. Principet e transportit. Programi i ushtrimeve: Fashat. Imobilizimi i përkohshëm, mjetet e imobilizimit. Plasimi i erway-it. Intubimi endotraheal. Principet e traheostomës. Mënyra e vlerësimit të diturive: Praktik dhe me test Literatura e rekomanduar 1. Mastery of Surgery, third edition , Volume I et II, Boston-New York-Toronto-London, \1997 2. Emergency Medicine, Mosby medical book. 1997. 3. Broshura për Ndihmën e Parë, Kryqi i Kuq i Kosovës.

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BIOLOGJI E QELIZËS Stomatologji Dr. sc. Muharrem Jakupi, docent I 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i mësimit të kësaj lëndë është: 1. Studentët njihen me funksionin dhe organizimin molekular të qelizës, theksi vihet te eukariotet. 2. Përfshihen kapituj nga gjenetika klasike dhe molekulare, të cilat mbështeten në njohuritë e reja mbi molekulat qelizore sinjalizuese. 3. Nga pikëpamja molekulare studentët njihen me diferencimin qelizor dhe zhvillimin e organizmit. Programi i ligjeratave: Nga prokariotet në eukariotë. Metodat e studimit të qelizave. Struktura dhe përbërja kimike e membranës. Zonat e specializuara të membranës. Transporti membranor. Sistemi membranor i

85

brendshëm (rrjeti endoplazmatik, kompleksi i Golxhit, lizozomet dhe peroksizomet. Shndërrimi i energjisë (mitokondriet dhe kloroplastet). Citoskeleti (filamentet, mikrogypat, ciliet). Bërthama qelizore ­ struktura dhe funksioni. Mbështjella bërthamore. Anatomia molekulare e gjeneve dhe e kromozomeve. Bërthamëza. Acidet nukleike. Kodet gjenetike. Sinteza e makromolekulave. Programi i ushtrimeve: Njohuri për ndërtimin e mikroskopit, përdorimin dhe llogaritjen e të dhënave të fituara gjatë të vërejturit me mikroskop. Mikroskopia elektronike. Ndërtimi i qelizave bimore dhe shtazore ­ dallimet. Llojet e qelizave shtazore dhe bimore ­ tipet e indeve. Plastet. Ndarja e pigmenteve. Lizozomet ­ enzimet. Mitokondriet. Izolimi i qelizave. Kulturat qelizore ­ rritja. Seminare. Mënyra e vlerësimit të njohurive: Meqenëse lënda dëgjohet në semestrin e dytë të vitit të parë, studentët kanë të drejtë t'i nënshtrohen provimit nga Biologjia qelizore për herë të prë në afatin e qershorit. Organizimi i provimit bëhet me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Studentët nuk i nënshtrohen provimit nga pjesa praktike.

Literatura e rekomanduar:

1. Charlotte Avers. Cell Biology. 1998. 2. Tefta Rexha. Biologjia qelizore dhe molekulare, 1998. 3. W.K. Puvers, G.H. Orians, H.C. Heller, D. Sadova. Life (The Science of Biology), 1997.

86

VITI I PARË SEMESTRI I DYTË

Lënda: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

GJUHË E HUAJ Stomatologji Isa Hoxha ­ Gjuhë angleze Fakulteti Filologjik ­ Prishtinë (gjuhët tjera) II 0+2 2

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

CITOGJENETIKË HUMANE Stomatologji Dr. sc. Selim Kolgeci, docent II 1+1 2

87

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BIOLOGJI MOLEKULARE Stomatologji

Dr. sc. Selim Kolgeci, docent

II 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i mësimit të kësaj lëndë është: 1. Që studentët të njihen me strukturën molekeulare të ADN-së dhe me mekanizmin e reprikimit semikonservativ të kësaj molekule. 2. Ta kuptojnë mënyrën e përshkrimit të informacionit gjenetikë sekondar përballë njërit zinxhir polinukleotid të ADN-së. 3. Të njoftohen studentët me të gjitha etapat nëpër të cilat kalon biosinteza e proteinave. 4. Të sqarohen mekanizmat e riparimit të molekusës së ADN-së të dëmtuar nga veprimi i agjentëve të ndryshëm fizikë apo kimikë. Programi i ligjeratave: Kodi gjenetik. Acidi dezoksiribonukleik. Replikimi i ADN. Mutacionet në strukturën e ADN. Mutacionet e indukura me mutagjen kimik. Mutacionet e indukuara me mutagjen fizik. Mekanizmat e riparimit të pjesëve të dëmtuara të ADN-së. Teknologjia e ADN-së rekombinante. Struktura dhe llojet e acideve ribonukleike. Transkriptimi ose kopjimi i kodit gjenetik. Translatimi. Sistemi gjenetik i mitokonrieve dhe kloroplasteve. Rregullimi i ekspresionit të gjeneve te prokariotet. Rregullimi i transkriptimit të operonit të laktozës (induksioni negativ). Rregullimi i ekspresionit të gjeneve të eukariotët. Programi i ushtrimeve: Sinteza e ARN përballë molekulës së ADN-së ­ transkriptimi. Biosinteza e proteineve. Rregullimi i aktivitetit të gjeneve -Sistemi i induksionit. Sistemi i korepresionit. Mutacionet gjenike. Tranzicionet. Transverzionet. Riparimi i ADN-së pas rrezatimit me rreze UV. Riparimi prereplikativ. Riparimi postreplikativ. Rekapitullim i lëndës. Mënyra e vlerësimit të njohurive: Meqenëse lënda dëgjohet në semestrin e dytë të vitit të dytë, studentët kanë të drejtë t'i nënshtrohen provimit nga Biologjia molekulare për herë të prë në afatin e qershorit. Mbajtja e provimit bëhet me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Studentët nuk i nënshtrohen provimit nga pjesa praktike. Literatura e rekomanduar: 1. Tefta Rexha. Biologjia qelizore dhe molekulare, 1998. 2. Zyri Bajrami. Gjenetika, 1998.

88

3. Gordana Matiq. Bazat e biologjisë molekulare, 1992. 4. Lilana Zergollern. Gjenetika humane, 1994.

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

GJENETIKË OROFACIALE Stomatologji

Dr. sc. Qamile Jaka, prof. ordinar

II 1+1 2

Qëllimet e lëndës: Njohuritë nga Gjenetika orofaciale janë të domosdoshme për evoluimin, diagnostikimin dhe për terapinë te pacientët me çrregullime gjenetike të dhëmbëve dhe të strukturave orofaciale. Përcaktimi i komponentës gjenetike në etiologjinë e anomalive të këtij regjioni, e sidomos të anomalive të rënda sikurse janë çarjet e fytyrës, buzëve dhe qiellzës është i domosdoshëm për përcaktimin e diagnozës, prognozës dhe për çasje të terapisë racionale. Këto njohuri stomatologut do t'i mundësojnë: - vlerësimin e drejtë të gjendjes dhe udhëzimin e tyre në institucion adekuat; - zbatimin e kujdesit të plotë për pacientët duke inkorporuar diagnostikën, mjekimin dhe prognozën e suksesit të mjekimit; - vlerësimin e rolit të trashëgimisë në çrregullimet e strukturave orofaciale; dhe - zhvillimin e dëshirës për perfeksionimin e njohurive nga gjenetika orofaciale për mundësinë e veprimit preventiv përmes këshillimeve gjenetike. Programi i ligjëratave: Historia, lëmia dhe rëndësia e Gjenetikës humane dhe asaj orofaciale. Gjenetika bashkohore. Bazat biokimike të trashëgimisë. Anomalitë e lindura. Roli i gjenetikës në shëndetin e fëmijëve. Epidemiologjia e malformacioneve kraniofaciale. Bartja e sëmundjeve dhe anomalive të trashëguara. Mënyrat e bartjes së trashëgimisë. Metodat e hulumtimit në Gjenetikën humane. Ndikimi i trashëgimisë në sistemin orofacial. Anomalitë kongjenitale ­ çarjet e lindura të regjionit orofacial. Etiologjia e çarjeve dhe klasifikimi i tyre. Problematika mjekësore e çarjeve dhe tretmani i tyre ekipor. Simptomet më të shpeshta kromozomale të cilat përfshijnë strukturat orofaciale. Këshillimi gjenetik në stomatologji. Programi i ushtrimeve: Fazat e zhvillimit normal të okluzionit. Anomalitë gjenetike të dhëmbëve, nofullave dhe raportit ndërnofullor. Ndikimi i faktorëve trashëgimor dhe jo trashëgimor në disa karakteristika të aparatit përtypës te binjakët. Prioritetet e masave preventive të cilat i kontribuojnë zhvillimit dhe rritjes normale të regjionit dento-maksillo-facial.

89

Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. L. Zegorllern ­ Cupak dhe bashkpunëtorët :"Humana genetika" V. Kuiscik: "Humana Genetika" Grupi i autorëve: "Ortodoncija" Q. Jaka: "Gjenetika orofaciale" ­ dispense

90

VITI I DYTË SEMESTRI I TRETË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIOLOGJI E RESPIRACIONIT DHE EKOLOGJI Stomatologji Katedra e Fiziologjisë ­ Prof .dr. Hysni Daka dhe asis. dr. Hatixhe Pupovci III 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde zgjedhore është që studenti i mjekësisë së përgjithshme dhe ai i stomatologjisë të begatohet me njohuri plotësuese nga lëmia e respiracionit në kohën kur ambienti ynë në aspektin ekologjik po pëson ndryshime. Studentët do të pajisen me njohuri mbi përbërjen e ajrit atmosferik në kushtet ekologjike dhe ato të ndotjes, si dhe me funksionin fiziologjik të respiracionit në kushte ekologjike dhe të ndotjes. Për përmbushjen e këtyre njohurive është e nevojshme njohja me përmbajtjen e titujve të poshtëshënuar për përmbajtjen e lëndës fiziologjia e respireacionit dhe ekologjia. Programi i ligjëratave: Morfologjia e sistemit respirator. Vetitë e ajrit atmosferik në vendet urbane dhe rurale. Shkalla e ndotjes së ajrit atmosferik. Ventilimi mushkëror. Korelacioni i ventilimit mushkëror dhe ndotjes së ambientit. Shkëmbimi gazrave. Korelacioni i shkëmbimit të gazrave me shkallën e ndotjes së ambientit. Mënyra dhe sasia e të ushqyerit dhe respiracioni. Vlerat e spirometrisë në kushtet e ambientit ekologjik dhe të ndotur. Patologjitë më të shpeshta si rezultat i ndotjes së ambientit. Ambienti klimatik dhe respiracioni. Aktiviteti fizik dhe sportiv dhe ndikimi i tyre në vlerat e respiracionit. Respiracioni dhe geriatria. Programi i ushtrimeve: Përcaktimi i vlerave të ajrit atmosferik. Spirometria normale. Spirometria gjatë ngarkesës fizike. Spirometria te patologjitë e kafazit të krahrorit. Mekanika e frymëmarrjes. Frymarrja artificiale. Mënyra e vlerësimi të diturisë: Studenti ka të drejtë ti nënshtrohet provimit nga Fiziologjia e respiracionit dhe ekologjia për të paren herë në afatin Janar-Shkurt sipas kësaj rregullative: 1. Provim praktik në ekzaminimin e dy ushtrimeve dhe mbrojtjen e tyre. 2. Provim me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës.

91

Nota e provimit praktik përbën 30% të notës, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim nga test pyetjet të zgjedhura nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat i pjestim të dy rezultateve. Literatura e preferuar: 1. 2. 3. 4. 5. Arthur C. Guyton, M.D. ­ Medical Physiology 1998 Guard H.- Fiziologjia mjekësore, 1996 Luljeta Cakerri dhe Bregu R.- Fiziologjia e njeriut, 1998 Nysret Ramadani- Praktikumi i Fiziologjisë, 1983 Dhe çdo literaturë tjetër si dhe të dhënat nga interneti.

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ANATOMI KLINIKE E KOKËS DHE QAFËS Stomatologji Dr. sc. Bajram Nuraj, prof. ordinar Dr. sc. Agim Vela, prof. ordinar III 1+1 2

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

CITOLOGJI ­ NDËRTIMI SUBMIKROSKOPIK I QELIZËS Stomatologji Dr. sc. Remzije Belegu, docent III 1+1 2

Qëllimet e lëndës: Studimet citologjike gjejnë sot aplikim të gjërë në lëmin e hematologjisë onkologjisë, citogjenetikës, citofiziologjisë, citoimunologjisë etj. Në citologjinë moderne një kontribut shumë të madh ka dhënë mikroskopia elektronike, përdorimi i izotopeve radioaktive, si dhe centrifugimi i diferencuar, i cili bëri të mundur izolimin e organeleve të qelizës. Metodat e kërkimeve citologjike luajnë një rol të rëndësishëm jo vetëm në zbulimin dhe parandalimin e

92

sëmundjeve, por edhe në përcaktimin e drejtë dhe në baza shkencore të mjekimit. Programi i ligjëratave: Citologjia e qelizës normale ­ organizimi submikroskopik i qelizës. Indi embrional dhe indi lidhorë. Indi muskular. Gjaku, palca e kockës dhe indi limfatik. Enët e gjakur. Sistemi digjestiv. Sistemi i frymëshkëmbimit. Sistemi urinar. Organet gjenitale mashkullore. Organet gjenitale femërore. Sistemi endokrin. Sistemi nervor. Syri. Veshi. Lëkura dhe epitelet tjera. Programi i ushtrimeve: Do të analizohet ndërtimi submikroskopik i qelizave në veçanti të çdo sistemi. Literatura e rekomanduar:

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

MATERIALET NË PROTETIKËN STOMATOLOGJIKE Stomatologji Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar III 1+1 2

Programi i ligjëratave: Struktura e materies. Vetitë e materialeve. Materialet ndihmëse dhe materialet për mbarimin e modeleve të punës. Materialet për modelim dhe materialet termorezistuese. Burimet e nxehtësisë. Materialet ndërtuese. Bashkimi i pjesëve metalike me anë të pikjes dhe saldimit. Shkrirja dhe derdhja e aliazheve dentare. Rëshirat artificiale.Porcelani. Programi i ushtrimeve: Përsëritje nga bazat fizike të strukturës së materies. Vetitë e materialeve, demonstrimi konkret i vetive të materialeve protetike. Procedurat e mbarimit të modelve të gipsit. Njohja me llojet e ndryshme të dyllit dhe me materialet termorezistuese. Njohja me burimet e nxehtësisë. Njohja me materialet ndërtuese për të gjitha llojet e punimeve protetike. Demonstrimi i saldimit dhe i pikjes. Demonstrimi i shkrirjes dhe i derdhjes së aliazheve dentare. Fazat e polimerizimit të llojeve të ndryshme të rezinave. Demonstrimi i pjekjes së punimeve nga metal-porcelani. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Islami, A., Sokoli, D.: Materialet në protetikën Stomatologjike, 1998, Prishtinë 2. O'Brian, W.: Dental Materials and their selection, second edition, Quintessence inc, 1997, Chicago

93

VITI I DYTË SEMESTRI I KATËRT

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIOLOGJIA E SISTEMIT ENDOKRIN Stomatologji Katedra e Fiziologjisë ­ Prof .dr.Natyra Karahoda-Gjurgjeala dhe asis. dr. sc.Ganimete Bejtullahu IV 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde zgjedhore është që studenti i mjekësisë së përgjithshme dhe ai i stomatologjisë të begatohet me njohuri plotësuese nga lëmia e endokrinologjisë mjekësore. Studentët do të pajisen me njohuri mbi endokrinologjinë mjekësore si dhe me funksionin fiziologjik të sistemit hormonal në kushte normale. Për përmbushjen e këtyre njohurive është e nevojshme njohja me përmbajtjen e titujve të poshtëshënuar për përmbajtjen e lëndës Endokrinologjia mjekësore Programi i ligjëratave: Hyrje në sistemin endokrin. Kompleksi hipotalamo-hipofizar. Rritja dhe hormonet. Hormonet hipotallamike. Hormonet e adenohipofizës. Rregullimi hormonal i testisve. Fiziologjia reproductive e femrës. Glukokortikoidet. Mineralokortikoidet. Gjëndrra tiroide. Rregullimi hormonal i metabolizmit intermediar. Rregullimi hormonal i homestazës së kalciumit. Prostoglandinet. Peptidet gastrointestinale. Programi i ushtrimeve: Marrja e materialit dhe pregatitja për përcaktimin e hormoneve. Përcaktimi i hormoneve me metodë enzimatike. Përcaktimi i hormoneve me RIA metodë. Testi i ngarkesës me glukozë dhe përcaktimi i insulinës. Shoku hipoglikemik. Mënyra e vlerësimi të diturisë: Studenti ka të drejtë ti nënshtrohet provimit nga Fiziologjia e respiracionit dhe ekologjia për të paren herë në afatin Qershor-Korrik sipas kësaj rregullative: 1. Provim praktik në ekzaminimin e dy ushtrimeve dhe mbrojtjen e tyre. 2. Provim me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota e provimit praktik përbën 30% të notës, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim nga test pyetjet të zgjedhura nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat i pjestim të dy rezultateve.

94

Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. Arthur C. Guyton, M.D. ­ Medical Physiology 1998 Guard H.- Fiziologjia mjekësore, 1996 Luljeta Cakerri dhe Bregu R.- Fiziologjia e njeriut, 1998 Nysret Ramadani- Praktikumi I Fiziologjisë, 1983 Dhe çdo literatureë tjetër si dhe të dhënat nga interneti

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

IMUNOGJENETIKË Stomatologji

Dr. sc. Hysni Daka, prof. inordinar

IV 1+1 2

Qëllimi i zhvillimit të lëndës: Qëllimi i zhvillimit të kësaj lënde është pajisja me njohuritë bazë nga gjenetika humane e studentit të mjekësisë së përgjithshme si dhe njohja e mekanizmave imunogjenetike, që është shumë e nevojshme për studentët e mjekësisë së përgjithshme, gjegjësisht për mjekun e ardhshëm. Programi i ligjëratave: Hyrje. Bazat historike të gjkenetikës humane dhe imunogjenetikës. Zhvillimi i gjenetikës dhe imunogjenetikës. Imunogjeniteti dhe specifiteti antigjenik. Imunoglobulinet: renditja e gjeneve. Teoria e re kombinante e brezit mëm. Gjenet diskontinuale për inunoglobuline. Renditja somatike e segmenteve gjenetike të imunoglobulineve. Renditja e gjeneve të vargut të lehtë. Teoritë mbi krijimin e antitrupave të ndryshëm. Struktura e gjeneve të regjionit konstant të vargut të rëndë. Kontrolli gjenetik i përgjegjës imunitare. Gjenbet përgjegjëse për MHC. Prezentimi antigjenik dhe kooperimi T-B. Qelizat citotoksike T. Njohja e antigjenit përmes T dhe B qelizave. Cross reaktiviteti ndaj idiotipeve. Programi i ushtrimeve: Përcaktimi i kariotipit. Imunodeficiencat gjenetike. Defektet e B dhe T qelizave. Modelet e sëmundjeve autoimune. Zhvillimi i gjeneve të sistemit imun. Gjenet përgjegjëse non MHC imune. Mënyra e vlerësimi të diturisë:

95

Studenti ka të drejtë ti nënshtrohet provimit nga Gjenetika humane për të paren herë në afatin Janar-Shkurt sipas kësaj rregullative: 1. Provim praktik në ekzaminimin e dy ushtrimeve dhe mbrojtjen e tyre. 2. Provim me shkrim me anë të test pyetjeve nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota e provimit praktik përbën 30% të notës, ndërsa 70% i takon provimit me shkrim nga test pyetjet të zgjedhura nga përmbajtja teorike e lëndës. Nota përfundimtare e cila vehet në indeks është rezultat i pjestim të dy rezultateve. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. Charles Janeway ­ Immunobiology, 1998 Daniel Stites ­ Basic and clinical Immunology, 1994 Dhe çdo literaturë tjetër dhe të dhënat nga interneti Ivan Rojt ­ Essential Immunology, 1999 Ljilana Cupak ­ Zergollern ­ Uvod u medicinsku genetiku s klinickom citogenetikom, Zagreb 1980

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

MIKROBIOLOGJIA E KAVITETIT ORAL Stomatologji Mr. sc. Gjyle Mulliqi - Osmani, ligj. IV 1+1 2

96

VITI I TRETË SEMESTRI I PESTË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

DOZOLOGJI Stomatologji

Dr. sc. Rexhep Hoxha, docent

V 1+1 2

Qëllimet e lëndës: 1. Rekapitulimi i principeve fundamentale matematikore, të cilat gjejnë zbatim në shkencat mjekësore.. 2. Definimi i koncepteve bazë në dozologji. 3. Njohja me rëndësinë dhe mënyrat e individualizimit të regjimit të dozimit.. 4. Zhvillimi i aftësive për zbatimin praktik të të gjitha principeve që ndikojnë në optimizimin individual të strategjisë së dozimit. 5. Njohja me rëndësinë e ndikimit të dozave sakt të kalkuluara në administrimin e drejtë të medikamenteve dhe efikasitetin e terapisë. 6. Njohja me mundësitë e zbatimit të teknologjisë kompjuterike në dozologji. Programi i ligjëratave: Zbatimi i principeve fundamentale matematikore në mjekësi. Sistemi metrik. Sistemet matëse alternative. Metoda e analizës dimensionale në dozologji. Definimi i koncepteve bazë në dozologji. Mënyrat e administrimit të barnave. Kalkulimet e dozave për medikamentet per orale, topike dhe rektale. Kalkulimi i dozave te inxheksionet parenterale. Kalkulimi i dozave te infuzionet intravenoze. Kalkulimi i dozave në pediatri. Klalkulimi i dozave te pleqtë dhe obstetrikë. Kalkulimi i dozave për rastet urgjente. Kalkulimi i dozave te insuficienca renale dhe hepatike. Regjimi i dozimit te pacientët në dializë, të cilët njëkohësisht duhet të marrin terapi medikamentoze për shkak të sëmundjeve tjera. Zbatimi i kompjuterëve në lëmin e dozologjisë njoftim me softverët aplikativë në dozologji. Kërkohet participim aktiv i studentëve në të gjitha sesionet. Programi i ushtrimeve: Sesione në grupe të vogla për zgjidhjen e problemeve klinike

97

Diskutim dhe zgjidhje detyrash praktike nga përmbajtjet fundamentale matematikore. Diskutim dhe zgjidhje detyrash praktike sipas metodës së analizës dimensionale në dozologji. Zgjidhje detyrash praktike për titrimin e dozave për medikamentet per orale, topike dhe rektale. Zgjidhje detyrash praktike për medikamentet parenterale. Zgjidhje detyrash praktike për mënyrat e titrimit të dozave në pediatri. Zgjidhje detyrash praktike për mënyrat e titrimit të dozave te pleqtë, në obstetrikë dhe në rastet urgjente. Zbatimi praktik i mënyrave të titrimit të dozave te rastet klinike me insuficiencë renale dhe hepatike. Përcaktimi i regjimit të dozimit te pacientët me dializë. Punë praktike me programet aplikative të dozologjisë. Kërkohet participim aktiv i studentëve në të gjitha sesionet. Mënyra e vlerësimit të diturive: Provim me test. Literatuar e rekomanduar: 1. Leon Shargel, Andrew BC Yu. Applied Biopharmaceutics & Pharmacokinetics, 4e, 1999. 2. Billie Ann Wilson, Margaret T Shannon. Dosage Calculation. A Simplified Approach, 3e, 1997. 3. Springhouse Co. Dosage Calculations Made Incredibly Easy, 1998.

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës:

FARMAKOKINETIKË KLINIKE Stomatologji

Dr. sc. Hilmi Islami, prof. ordinar Dr. sc. Rexhep Hoxha, docent

V 1+1 2

Semestri: Orët mësimore: ECTS:

Qëllimet e lëndës: 1. Definimi dhe ilustrimi i principeve bazë të farmakokinetikës klinike. 2. Zbatimi praktik i të gjithë parametrave dhe të ekuacioneve farmakokinetike. 3. Aplikimi i njohurive farmakokinetike për zgjidhjen e situatave klinike barë-specifike. 4. Shfrytëzimi i principeve të farmakokinetikës për optimizimin e terapisë me medikamente dhe optimizimin individual të strategjisë së dozimit te të sëmurët me stade të ndryshme të sëmundjes dhe konsideratave specifike të të sëmurit. 5. Njohja me mundësitë e zbatimit të teknologjisë kompjuterike në drejtim të përshpejtimit e të lehtësimit të zgjidhjes së ekuacioneve farmakokinetike si dhe të modeleve farmakokinetike.

98

Programi i ligjëratave: Ndikimi i faktorëve fiziologjikë në absorbimin e barnave. Biodispozicioni dhe bioekuivalenca e barnave. Distribuimi i barnave dhe lidhja për proteinat plazmatike. Metabolizimi dhe biotransformimi i barnave. Eliminimi i barnave dhe koncepti i klirensit. Eliminimi hepatik i barnave. Modeli i hapur me një kompartmen. Modelet multikompartmene. Modelet farmakokinetike të absorbimit oral. Infuzionet intravenoze. Regjimi i dozimit multipël. Farmakokinetika jolineare. Aplikimi i farmakokinetikës në situata klinike. Rregullimi i dozës te sëmundjet renale dhe hepatike nga perspektiva farmakokinetike. Raporti ndërmjet farmakokinetikës dhe farmakodinamikës. Aplikimi i kompjuterit në farmakokinetikë. Kërkohet participim aktiv i studentëve në të gjitha sesionet. Programi i ushtrimeve: Sesione në grupe të vogla për zgjidhjen e problemeve klinike Zgjidhje detyrash praktike të situatave të ndryshme klinike me diskutim aktiv për pyetjet më të shpeshta për çdo tërësi veç e veç. Punë eksperimentale në drjetim të përcaktimit të disa parametrave farmakokinetikë. Punë praktike në kompjuter me bazat e shënimeve për matjet e bëra; njohja e softuerëve për farmakokinetikë dhe interpretimi i rezultateve. Kërkohet participim aktiv i studentëve në të gjitha sesionet. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Provimi praktik (30% të notës) Provimi me test (70% të notës). Literatura e rekomanduar: 1. Goodman and Gilman. The Pharmacological Basis of Therapeutics, 9th edition, 1996. 2. Leon Shargel, Andrew BC Yu. Applied Biopharmaceutics & Pharmacokinetics, 4e, 1999. 3. Bertram G Katzung. Basic & Clinical Pharmacology, 8e, 2001. 4. DiPiro et al. Pharmacotherapy. A Pathophysiology Approach, 4e, 1999.

99

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BAZAT E OKLUZIONIT Stomatologji

Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar

V 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde është njohja e studentëve me llojet e okluzionit, me përparësinë e numrit sa më të madh të kontakteve okluzale gjatë të gjitha lëvizjeve të mandibullës dhe analiza e lëvizjeve të nofullës së poshtme në të gjitha drejtimet. Në kuadër të kësaj lënde studentët aftësohen që t'i identifikojnë çrregullimet okluzale si te dhëmbët natyral ashtu edhe te punimet protetike. Programi i ligjëratave: Hyrje në okluzion, terminologjia okluzale. Qetësia fiziologjike, raporti qendror, okluzioni qendror. Lëvizjet e mandibullës. Okluzioni patologjik. Diagnoza dhe terapia okluzale. Programi i ushtrimeve: Ushtrime nga terminologjia okluzale. Observimi reciprok i elementeve të olkuzionit te studentët. Observimi i lëvizjeve të mandibullës te studentët. Analiza e rasteve me okluzione traumatike dhe kontalte të parakohshme. Eliminimi i okluzionit traumatik me anë të gërruerjes së dhëmbëve. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Suvin, M.:Okluzija u stomatoloskoj protetici, Skolska Knjiga, 1988, Zagreb 2. Tylman, S., Malone, W.: Tylman's theory and practice of fixed prosthodontics, Mosby Com, 1978, Saint Luis 3. Boucher, C.: Prosthodontic treatment for edentulous patients, Mosby Com, 1975, saint Luis 4. Malone, W., Koth, D.: Tylman's theory and practice of fixed prosthodontics, eighth edition, Ishiyaku inc, Saint Luis

100

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

TERMINOLOGJIA MEDICINALE STOMATOLOGJIKE Stomatologji

V 1+1 2

101

VITI I TRETË SEMESTRI I GJASHTË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FIZIOLOGJI PATOLOGJIKE E RESPIRACIONIT Stomatologji

Dr. sc. Halil Ahmetaj, prof. inordinar

VI 1+1 2

Fiziologjia Patologjike e Respiracionit iu dedikohet studentëve të viti të tretë të mjekësisë së përgjithshme, përkatësisht të stomatologjisë dhe farmacisë; për të kuptuar, në mbështetje të dijeve paraprake të marra në histologji, anatomi dhe fiziologji normale, mekanizmat patofioziologjikë të rëndësishëm te çrregullimet e frymëmarrjes. Lënda është e organizuar në katër pjesë. Pjesa e I-rë merret me shqyrtimin e ndërtimit dhe të karakteristikave mekanike të: mushkërive, kafazit të kraharorit dhe rrugëve të frymëmarrjes. Është përfshirë aty mekanika respiratore, sëmundjet obstruktive dhe restriktive të mushkërive, si dhe baza fiziologjike e ekzaminimit funksional. Pjesa e II-të i adresohet shkëmbimit të gazrave në mushkëri dhe transportit të tyre për në indet periferike dhe anasjelltas. Pjesa e III-të është e fokusuar në qarkullimin mushkëror dhe interferimin e tij me procesin e ventilimit. Pjesa e IV-të e rrumbullakson integrimin e funksioneve respiratore, duke përfshirë kontrollin e frymëmarrjes, insuficiencën respiratore, dhe gjimnastikën mushkërore. Secila pjesë ilustrohet me përshkrimin e rasteve tipike klinike. Mënyra e vlerësimit të dijes: Studentet vlerësohen nëpërmjet testit të koduar. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Michael A. Grippi: Pulmonary Pathophysiology 1995. Musa A. Haxhiu, Halil U. Ahmetaj: Fiziologjia Patologjike e Respiracionit 1985. S. Gamulin, M. Marushiq, S. Kërvavica Fiziologjia Patologjike (botimi shqip), 2001 H. Ahmetaj, N. Rizvanolli, Y. Mekaj, H. Hoxha. Sh. Devaja: Praktikumi i Fiziologjisë Patologjike, 2001 5. H. Ahmetaj dhe b.p.: Fiziologjia Patologjike për Studentët e Farmacisë dhe të Stomatologjisë (në përgatitje) 6. LH Smith and S.O. Their: Pathophysiology. 1994 7. Kathryn L. McCansce, Sue E. Huether: Pathophysiology, Mosby, 1998

102

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BAZAT E OKLUZIONIT TE PUNIMET PROTETIKE Stomatologji

Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar

VI 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde është aftësimi i studentit që gjatë mbarimit të punimeve protetike të arrijë okluzion sa më të mirë gjatë të gjitha fazave të punës, e veçanërisht në momentin e dorëzimit të punimit përfundimtar. Rëndësi e posaçme do t'i kushtohet edhe eliminimit të gabimeve të mundshme okluzale të punimeve protetike me anë të riokludimit dhe riartikulacionit në gojë të pacientit dhe në laborator. Programi i ligjëratave: Okluzioni gjatë modelimit të kurorave të plota metalike. Okluzioni te urat. Okluzioni te protezat parciale. Okluzioni te protezat totale. Okluzioni te punimet mbi implantate. Programi i ushtrimeve: Analiza e kontakteve okluzale gjatë modelimit të faqes okluzale të kurorës së plotë metalike. Analiza e kontakteve okluzale gjatë modelimit të faqes okluzale të urës frontale dhe anësore. Vlerësimi i kontakteve okluzale me anë të letrës artikuluese te bartësit e protezave parciale. Vlerësimi i kontakteve traumatike dhe zhvendosëse te protezat totale gjatë lëvizjeve laterale dhe protruzive. Analiza e okluzionit te punimet fikse mbi implantate me anë të observimit dhe letrës artikuluese. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Suvin, M.:Okluzija u stomatoloskoj protetici, Skolska Knjiga, 1988, Zagreb 2. Tylman, S., Malone, W.: Tylman's theory and practice of fixed prosthodontics, Mosby Com, 1978, Saint Luis 3. Boucher, C.: Prosthodontic treatment for edentulous patients, Mosby Com, 1975, saint Luis 4. Malone, W., Koth, D.: Tylman's theory and practice of fixed prosthodontics, eighth edition, Ishiyaku inc, Saint Luis

103

VITI I KATËRT SEMESTRI I SHTATË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

LIGJËRATA TË ZGJEDHURA NGA PEDIATRIA Stomatologji Dr. sc. Fehmi Henci, prof. ordinar VII 1+1 2

Programi i ligjëratave: Denticioni. Zhvillimi dhe çrregullimet e denticionit. Detektimi i malformacioneve të strukturave orodentale. Aplikimi i terapisë dhe shërimi i endokarditit bakterial. Çrregullimet e hemostazës. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar:

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

IMPLANTATET Stomatologji

Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar

VII 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i lëndës është njohja me elementet bazike të implantologjisë siç është: historiku, llojet, fundamenti biologjik i oseointegrimit në nivel qelizor dhe mirëmbajtja e implantateve nga ana e mjekut dhe e pacientit. Studentët njoftohen nëpërmjet pjesës teorike dhe praktike të lëndës me të gjitha fazat operative dhe protetike të vendosjes së implantateve në nofull.

104

Programi i ligjëratave: Historia e implantologjisë. Llojet e implantateve. Çka është oseointegrimi. Fazat kirurgjike të vendosjes së implantatit. Fazat protetike të mbarimit të punimeve fikse mbi implantate. Programi i ushtrimeve: Diskutime rreth historisë së implantologjisë. Njohja me llojet e ndryshme të implantateve. Diskutime rreth afinitetit të kockës ndaj materialeve të ndryshme. Video-demonstrim i fazave të ndryshme kirurgjike të vendosjes së implantatit. Video-demonstrim i fazave protetike të mbarimit të punimeve fikse mbi implantate. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Branemark, P.I.: Tissue-Integrated Protheses Osseointegration in Clinical Dentistry, Quintessence inc. 1985, Chicago

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

SINDROMET HEMORAGJIKE Stomatologji Dr. sc. Ahmet Brovina, prof. ordinar VII 1+1 2

Qëllimi i lëndes: Qëllimi i lëndes së zgjedhur është që studenti-mjeku i ardhëshëm të njihet me këto probleme jo të ralla në të gjitha lëmit e mjekësisë që përcillet me kuader të rëndë klinik ndersa ecuria e zhvillimit të mëtutjeshëm mvaret nga pregaditja dhe intervenimi i shpejtë dhe i drejtë i kuadrit klinik. Në planprogram nga mjekësia interne studenti nuk i ipet mundësi e zgjerimit të kësaj problematike që përfshin kjo lënd' zgjedhore.Prandaj me të do ti qasemi me kuptim të plotë çregullimeve të lartëpermendura. Arritja e objektivave dhe qellimeve te percaktuara në programin e saj do te bëhet më: mesim aktiv teorik dhe ndeshje me problematik në laborator dhe të i sëmur. Sëmundjet e hemostazes (Sindroma Hemoragica) i mundësojn studentit të njihet me parametrat themelor(Scrining testet) te cilat përcaktojn kriteret në diferencimin e diagnozes te i sëmuri,shpesh jo te leht e qe është ngushtë i lidhur më tutje me fatin e tij. Nga e tërë kjo rrjedhë edhe rëndësia e lëndes në fjalë.

105

Programi i ligjëratave: Hemostaza. Mekanizmi i hemostazës normale. Endoteli i enëve të gjakut. Trombocitet. Faktoret e koagulimit në plazmë. Inhibitoret e koagulimit në plazmë. Sistemi fibrinolitik i gjakut. Sëmundjet e shkaktuara nga çregullimet e hemostazës. Sëmundjet e shkaktuara nga anomalit e murit të enëve të gjakutë (Vaskulopatitë), të lindura dhe të fituara. Sëmundjet e shkaktuara nga anomalit e trombociteve. Sëmundjet e shkaktuara nga çrregullimet e faktorëve të koagulimit te gjakut. Trombopatit e trasheguara. Tromboza (Hiperkoagulemia). Mjekimi i trombozës. Manifestimet hematologjike të sëmundjet sistemike (Infekcionet. Sëmundjet malinje. Sëmundjet sistemike, kolagjenozet. Manifestimet hematologjike të insuficienca renale,në uremi. Manifestimet hematologjike të sëmundjet gastroenterologjike dhe ato te mëlçisë. Manifestimet hematologjike te sëmundjet endokrinologjike). Programi i ushtrimeve: Ushtrime në grupe të vogla studentesh. Puna praktike pran të sëmurit. Njohja më ushtrime praktike në laborator. Ekzaminimet rutinore laboratorike. Scrining testet. Ekzaminimet biokimike dhe ekzaminimet tjera. Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. JJ.Berard,J.-P.Leovi,B.Varet.J.-P.Clauvel, J.-D.Rain,Y.Sultan-Hematologjia 1996. B.Labar dhe bashkëpuntoret,Hematologjia,1994 B.Verhovac dhe bashkëpunëtoret,Interna Medicina,1997. S.Stefanoviq dhe bashkëpunëtoret Hematologjia,1986. S.Stefanoviq dhe bashkëpunëtoret,Interna Medicina 1994. Harrison's Principales of Internal Medicine,2000. M.Çolloviq Lampiq, Hematologia,kliniçka i laborat.2000.

106

VITI I KATËRT SEMESTRI I TETË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

HIGJIENA ORALE Stomatologji Dr. sc. Adil Raka, prof. ordinar VIII 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi themelor i mësimit të higjienës orale është aftësimi i studentëve që të kuptojmë se një ndër faktorët më të rëndësishëm në mbrojtjen e shëndetit oral është higjiena e mirë e drejtë dhe e efektshme orale. Detyrat: Detyrat e kësaj lënde janë që përmes zhvillimit historik studentët të njohin rëndësin e higjienës orale dhe mjetet me të cilat kryhet. Të njohim atë se çdo sëmundje stomatologjike kërkon qasje të veqantë ndaj higjienës orale.Është e nevojshme zgjedhja e drejtë e mjeteve për higjienën orale të mjeteve me efekt të njejtë dhe të mjeteve ndihmës më pak të rëndësishme siq janë: peni mëndafshit, rrëmojcat, dentikatorët, sprejat, ujërat etj. Sidomos duhet kushtuar rëndësi mjeteve dhe mënyrës së mbajtjes së higjienës orale te të sëmuarit me sëmundje sistemike dhe me sëmundje të tjera të përgjithshme që shoqërohen me malformime orale. Karakteristikat dhe mënyra e mbajtjes së higjienës orale te të sëmuarit paradontologjik, te fëmijët te të cilët aplikohet mjekimi ortodontik, punime protetike te pacientët në intervenime kirurgjike si dhe tek ata me pamjaftushmëri imunologjike. Duhet përqëndruar vemendjen edhe me karakteristikat dhe në vështirësi në zbatimin e higjienës orale te fëmijët me të meta në zhvillim si dhe te invalidët. Zbatimi dhe domosdoshmëria e testeve përkatëse të higjienës orale. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Test dhe provim praktik. Literatura e rekomanduar: 1. Rajiq sa saradnicima.: Djeqja i Preventivna Stomatologija, Jumena, Zagreb, 1985. 2. Norman O.H., Franklin G.G.I Primary Preventive Dentistry, fifth edition, Appleton&Lange, Texas 1999.

107

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTEZAT MBULUESE Stomatologji

Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar

VIII 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i kësaj lënde është njohja me përparësitë dhe të metat e këtyre protezave. Studentët do të njoftohen se ruajtja e një apo më shumë rrenjëve, apo dhëmbëve, si rezultat do të ketë përcjellje dentare të trysnisë së përtypjes, resorbim minimal të kockës alveolare dhe retension e stabilizim shumë më të mirë se sa proteza totale klasike. Programi i ligjëratave: Protezat mbuluese ­ hyrje. Indikacionet dhe kundërindikacionet për mbarimin e protezave mbuluese. Përparësitë dhe të metat e protezave mbuluese. Ekzaminimet e nevojshme para mbarimit të protezave mbuluese. Llojet e protezave mbuluese. Programi i ushtrimeve: Diskutim rreth protezave mbuluese. Analiza e indikacioneve dhe kundërindikacioneve. Diskutim rreth përparësive dhe të metave të protezave mbuluese. Diskutohet analiza e ecurisë së ekzamineve paraprake. Njohja me llojet e protezave mbuluese ­ fazë demonstruese. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Brewer, A., Morrow, R.: Overdenture, Mosby Co

108

VITI I PESTË SEMESTRI I NËNTË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ESTETIKA NË PROTETIKË Stomatologji

Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar

IX 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi është që të aftësohet studenti për plotësimin e kërkesave specifike të pacientit në planin estetik dhe të jetë i aftë që në bazë të standardeve të caktuara estetike lokale dhe ndërkombëtare, t'i sugjeroj pacientit lloj të caktuar të protezës, e cila më së miri do të përshtatet me fizionominë e tij. Programi i ligjëratave: Bazat e estetikës stomatologjike. Bazat e ngjyrosjes së punimeve protetike. Efekti i dritës në ngjyrë. Ndikimi i cementit në ngjyrën e punimeve të porcelanit dhe të metal-porcelanit. Efekti estetik i pozitës dhe i formës së dhëmbit. Programi i ushtrimeve: Matjet dimensionale të dhëmbëve, gojës, buzëve, hundës dhe fytyrës. Diskutim për varshmërinë e ngjyrës së dhëmbëve nga ngjyra e fytyrës dhe e syve. Ndikimi i burimeve të ndryshme të dritës në ngjyrën e dhëmbëve. Njohja me ngjyrat e ndryshme të cementit që i përgjigjen ngjyrës së punimit fiks. Analiza e efektit estetik të pozitës dhe formëa së dhëmbëve frontal. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Tylman, S., Malone, W.: Tylman's theory and practice of fixed prosthodontics, Mosby Com, 1978, Saint Luis 2. Malone, W., Koth, D.: Tylman's theory and practice of fixed prosthodontics, eighth edition, Ishiyaku inc, Saint Luis 3. Boucher, C.: Prosthodontic treatment for edentulous patients, Mosby Com, 1975, saint Luis

109

4. Boucher, L., Renner, R.: Treatment of partially edentulous patients, Mosby Com, 1982, Saint Luis

110

VITI I PESTË SEMESTRI I DHJETË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PLANIFIKIMI DHE MJEKIMI I MALOKLUZIONEVE ME APARATE ORTODONTIKE MOBILE Stomatologji Dr. sc. Qamile Jaka, prof. ordinar X 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Varësisht nga lloji i anomalisë mjekimi ortodontik mundet me qenë i thjeshtë ose i ndërlikuar. Pasi të vendoset diagnoza dhe të përcaktohen faktorët etiologjik të anomalisë, planifikimi i mjekimit ortodontik është factor kyq i suksesit të mjekimit. Për planifikim të mjekimit duhet të merren parasysh: nëse mjekimi ortodontik duhet të bëhet menjëherë apo duhet të bëhet në një termin më të përshtatshëm; a duhet të bëhen parapërgaditjet sikur se janë përmirësimi i higjienës orale, sanimi i kariesit, ekstrakcioni i dhëmbëve dhe plastika e frenulumit; a duhet vepruar në njërën apo të dy nofullat; a do të aplikohet aparati mono apo bimaksillar; te anomalitë e ndërlikuara duhet ditur cilës fazë të mjekimit me i dhënë përparësi; dhe cila metodë e mjekimit dhe cili aparat mobil do të aplikohet për anomalinë gjegjëse. Programi i ligjëratave: Planifikimi i mjekimit ortodontik ku përfshihen: Të dhënat themelore. Vlerësimi i variacioneve okluzale. Vlerësimi i faktorëve etiologjik dhe kufizimeve për mjekim. Qëllimi i mjekimit. Plani detal i mjekimit. Biomekanika e spostimit ortodontik të dhëmbëve. Reagimi i indeve mbështetëse të dhëmbit në spostimin ortodontik. Aplikimi i forcës së duhur për spostim të dhëmbit. Llojet e spostimit të dhëmbëve. Roli i moshës në spostim të dhëmbëve. Mjekimi me aparate mobile pllakore. Spiranca. Retencioni i aparatit. Elementet e veprimit të aparatit. Mjekimi me aparate funksionale. Programi i ushtrimeve: Ekzaminim klinik të pacientëve. Analiza okluzale. Analizën rentgenologjike. Përcaktimi i diagnozës. a planifikimi i mjekimit. Shema e aparatit ortodontik. Dorëzimi i aparatit me rekomandim për vendosje dhe heqje të aparatit nga goja, si dhe rekomandimi për mbajtjen e aparatit. Kontrolli i pacientëve me readaptim terapeutik. Mënyra e vlerësimit të diturisë:

111

Literatura e rekomanduar: 1. 2. 3. 4. Grupi i autorëve:"Ortodoncija" V. Lapter dhe bashkpunëtorët:"Ortodontske naprave" B. Ozerovic:"Rendgenkraniometrija" Dh. Lira:"Ortodontia"

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

ATAÇMENËT NË PROTETIKË Stomatologji

Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar

X 1+1 2

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i lëndës është njohja me llojet, funksionin dhe mënyrën e përforëcimit të tyre për punimet protetike dhe për dhëmbët shtyllë. Vëmendje e posaqme duhet t'i kushtohet fazave të punës me ateçmen dhe saktësisë, me qëllim të arritjes së përputhshmërisë maksimale të patricës me matricën gjatë vendosjes dhe zhvendosjes së protezës në gojë. Programi i ligjëratave: Çka është ataçmeni. Frez teknika. CE-KA ataçmenët. Traversa sipas Dollderit. Ataçmenët rrëshqitës. Programi i ushtrimeve: Njohja me llojet e ndryshme të ataçmenëve. Demonstrimi i punës së paralelometri me frez. Demonstrimi i saldimit të unazës CE-KA për kurora. Demonstrimi i muflimit të protezës me traversën Dollder. Demonstrimi i përdorimit të ataçmenit rrëshqitës. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Atachments in Dentistry

112

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

FARMAKOLOGJIA KLINIKE NË STOMATOLOGJI Stomatologji

Dr. sc. Rexhep Hoxha, docent

X 1+1 2

113

VITI I GJASHTË SEMESTRI I NJËMBËDHJETË

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

TRAUMAT E DHËMBËVE TE FËMIJËT Stomatologji Dr. sc. Adil Raka, prof. ordinar XI 1+2 3

Qëllimi i lëndës: Traumat e dhëmbëve te fëmijët janë mjaftë të përhapura. Mjekimi i traumave dentare dhe pasojave të sajë kërkon njohuri komplete dhe një tretman adekvat terapeutik si në fazën e parë dhe në të gjitha fazat tjera të mjekimit.Për shkak të frekvencës së lartë, metodave komplekse të mjekimit dhe paraqitjes së pasojave të shumta patologjike, traumat e dhëmbëve vlerësohen si problem serioz shëndetësor. Suksesi në mjekimin e traumave dentare mvaret nga perioda kur ka ndodhë trauma deri te fillimi i mjekimit. Studenti duhet të përvetësoj njohuri për veprim urgjent te të gjitha llojet e ndryshme të traumave. Suksesi i mjekimit mvaret edhe nga dijagnostika, metodat e mjekimit. Për sukses definitive të mjekimit është e domosdoshme njohja e mekanizmit të zhvillimit të dhëmbëve dhe aparatit mbështetës si dhe mundësia e reparimit dhe regjenerimit pas traumave si dhe rekonstruimi definitive i dhëmbëve të frakturuar. Programi i ligjëratave: Zhvillimi i dhëmbëve dhe aparatit mbështetës. Etiologjia e traumave të dhëmbëve. Klasifikimi, ekzaminimi, dijagnoza dhe planifikimi i terapisë së traumave dentare. Traumat e dhëmbëve të qumështit dhe pasojat. Fraktura e Smaltit dhe dentinës. Frakturat e komplikuaratë kurorave dentare. Frakturat e kurorës dhe rrënjës. Lëndimet lluksative të dhëmbit permanent dhe frakturat e aparatit mbrojtës. Lëndimet e kompleksit apeks odontogjen. Avullzioni i dhëmbit. Tretmani endodontik i traumave dentare. Rekonstruimi i dhëmbëve të frakturuar. Aspektet ortodontike të traumave të dhëmbëve. Aspektet juridiko medicinale të traumave të dhëmbëve. Prevenimi i traumave të dhëmbëve. Programi i ushtrimeve: Ekzaminimi i fëmijëve me trauma të dhëmbëve dhe parodont, anamneza. Tretmani në kontaktin e parë. Klasifikimi i traumave. Tretmani i lluksacioneve të dhëmbëve të qumështit. Tretmani i lluksacioneve të dhëmbëve permanent. Frakturat e Smaltit. Frakturat e Smaltit dhe dentinës. Frakturat e dhëmbëve me pulpë të eksponuar. Frakturat e kombinuara kurorë dhe rrënjë. Frakturat e rrënjës. Tretmani endodontik i dhëmbëve të frakturuar. Apeksogjeneza dhe

114

apeksifikimi. Rekonstruimi konzervativ i traumave. Rekonstruimi protetik dhe ortodontik. Mjetet për mbrojtjen nga traumat. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Test dhe provim praktik. Literatura e rekomanduar: 1. Shkrinjariq I.: Traume zuba u djece, Globus Zagreb, 1988 2. Beloica D.:Traumatske povrede zuba, Beograd , 1989 3. Ellis R.G.,Davej, K.W.: The classification and tratment of injuries to the theth of children. Fifth edition. Year Book, Medical Publishers, Inc., Chicago 1970.

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

BIOMEKANIKA E SPOSTIMIT ORTODONTIK TË DHËMBËVE Stomatologji Dr. sc. Hasan Mehmeti, docent XI 1+2 3

Programi i ligjëratave: Çka paraqet anomalia e dhëmbëve dhe nofullave në aspektin funksional dhe estetik? Llojet e forcave vepruese. Kontrolli biologjik i spostimit të dhëmbëve. Ndryshimet biologjike në strukturën e parodonciumit gjatë spostimit biologjik të dhëmbit. Ndryshimet në strukturat e sistemit orofacial pas mjekimit ortodontik të anomalive dentofaciale. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Markovic, M. i sar.: Ortodoncija, 1982, Beograd 2. Proffit, W.: Contemporary Orthodontics, The C. V. Mosby Co., St. Louis ­ Toronto, 1986 3. Bassigny, F: Doracak i ortopedisë dentofaciale, 2001, Pr ­ Tir ­ Te 4. Lira, Dh.: Ortodontia,

115

Lënda zgjedhore: Dega: Bartës i lëndës: Semestri: Orët mësimore: ECTS:

PROTETIKA MAKSILOFACIALE Stomatologji Dr. sc. Agim Islami, prof. inordinar XI 1+2 3

Qëllimi i lëndës: Qëllimi i lëndës është njohuria me etiologjinë e defekteve të sistemit dhëmbë nofull fytyrë dhe me mënyrën e zëvendësimit të indeve të humbura me epiteza dhe me obturatorë të ndryshëm. Studentët marrin njohuri elementare për fazat e mbarimit të tyre dhe për mënyrën e retensionit dhe të mirëmbajtjes. Programi i ligjëratave: Hyrje në protetikën maksilofaciale. Obturatorët. Epiteza e syrit. Hunda artificiale. Epitezat për defektet e mëdha të fytyrës. Programi i ushtrimeve: Njohje me protezat e ndryshme të regjionit maksilofacial. Njohja me obturatorët maksilar. Fazat e mbarimit të protezps së syrit. Materialet e ndryshme për mbarimin e hundës artificiale. Fazate mbarimit të epitezave nga rezina dhe silikoni. Mënyra e vlerësimit të diturisë: Literatura e rekomanduar: 1. Beumer, J.: Maxillofacial Rehabilitation, Mosby Com, 1979, Saint Luis

Information

Microsoft Word - LIBRI I PLANPROGRAMEVE _STOM_.doc

115 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

485211