Read jezyk-polski-rozsz.-IILO.pdf text version

JZYK POLSKI

Tematy prac kontrolnych ramowy plan nauczania

Klasa II liceum ogólnoksztalccego

Ksztalcenie w zakresie rozszerzonym

Warszawa 2009

1

Drogi Licealisto!

Masz za sob nauk w I klasie liceum ogólnoksztalccego. Przedstawione poniej uwagi na temat programu nauczania oraz tematy prac kontrolnych pomog Ci pozna i opanowa material obowizujcy w klasie II. Przed Tob spotkanie z literatur romantyzmu, pozytywizmu i Mlodej Polski. Spróbuj samodzielnie zrozumie i oceni przeczytane teksty. Wanym zadaniem bdzie czytanie ze zrozumieniem i formulowanie trafnych odpowiedzi. Stawiaj pytania, wycigaj wnioski, wyraaj emocje. Nie obiecuj, e bdzie to latwe, ale mam nadziej, e przyniesie Ci satysfakcj i zachci do dalszych poszukiwa w dziedzinie literatury i sztuki. Barwy swojego ycia postaraj si wzbogaci o barwy kolejnych epok literackich.

Powodzenia! Autorka

Podrczniki ­ umoliwiajce realizacj nowego programu np.

1. Witold Bobiski, Anna Janus-Sitarz, Boguslaw Kolcz ­ Barwy epok. Kultura i literatura. Cz II, WSiP SA, Warszawa 2003 2. Jadwiga Kowalikowa, Urszula ydek ­ Bednarczuk - Barwy epok. Nauka o jzyku. Cz II, WSiP SA, Warszawa 2003 Alternatywnie 1. Andrzej J. Makowiecki, Andrzej Markowski, Wlodzimierz Paszyski, Tomasz Wroczyski ­ ,,Pamitajcie o ogrodach..." Kultura. Literatura. Jzyk. Cz II, WSiP SA, Warszawa 2003 2. Andrzej J. Makowiecki, Andrzej Markowski, Wlodzimierz Paszyski, Tomasz Wroczyski ­ ,,Pamitajcie o ogrodach..." Kultura. Literatura. Jzyk. Cz II. Antologia, WSiP SA, Warszawa 2003 Literatura pomocnicza: Marta Makowiecka, Mariusz Pawlowski; Przewodnik po epokach 2. Literatura polska i obca, filozofia, sztuka. Od romantyzmu do wspólczesnoci; wydawnictwo wiat Ksiki, Warszawa 2005.

Charakterystyka programu

1. Uklad treci nauczania wyznaczaj granice historycznoliterackie i konteksty kulturowe, co oznacza poszukiwanie dialogu midzy przeszloci i czasami wspólczesnymi (podobiestwo lub rónice w przeywaniu wiata w rónych epokach, istota korespondencji sztuki, zwizki kultury wysokiej i niskiej). 2. Celem jest wprowadzenie w dziedzictwo literackie i kulturowe Polski i innych krajów oraz przygotowanie do wiadomego i krytycznego poruszania si w wiecie kultury (take masowej). 2

3. Wyklad w podrczniku zostal zastpiony wyborem tekstów ródlowych. 4. Epoki w dziejach kultury ukazane s jako wielobarwne mozaiki wydarze literackich i kulturowych. 5. Ksztalcenie jzykowe jest cile zwizane z ksztalceniem kulturalnym i literackim, ale ze wzgldów praktycznych material nauczania uwzgldniono w osobnym podrczniku, w którym kladzie si nacisk na ksztalcenie sprawnoci jzykowej.

Material nauczania

Uwaga! Pogrubionym drukiem oznaczono teksty, które naley przeczyta. Pozostale utwory poglbiaj wiedz i mog by pomocne w opracowywaniu tematów prac kontrolnych (obowizuje lektura wybranych fragmentów). Nie mona pomin autorów i utworów oznaczonych gwiazdk.

Literatura I. Romantyzm

Barwy epoki

1. Pojcia ­ antynomie romantyczne, czucie i wiara, przeszlo, ludowo, fantastyka, wolno, bunt, prometeizm, indywidualizm, choroba wieku, egotyzm, orientalizm, idealizm, intuicjonizm, mesjanizm, mistycyzm, filozofia dziejów, prowidencjalizm, historyzm 2. Kategoria artysty-wieszcza, tyrteizm, milo, erotyka, emancypacja kobiet, moda 3. Sztuka ­ pejzae malarskie, majestat natury i ruin, mistycyzm, wizjonerstwo, wolno, romantyczny dynamizm; muzyka i malarstwo (typowe elementy, przyklady dziel), korespondencja sztuk, rozwój teatru romantycznego

Dziela ­ arcydziela

Literatura powszechna 1. Johann Wolfgang Goethe a) ,,Cierpienia mlodego Wertera" ­ ,,Weltschmerz", indywidualizm, typ bohatera b) ,,Faust" (fragm.) ­ w poszukiwaniu sensu istnienia c) ,,Król olch" ­ romantyczne widzenie wiata, realizm i fantastyka, poetyka ballady 2. George Byron ,,Giaur" (fragm.) - typ bohatera, poetyka powieci poetyckiej Literatura polska 1. Adam Mickiewicz a) ,,Romantyczno" (dodatkowo przyklady innych ballad) ­ istota przelomu wiatopogldowego, zasady romantycznego poznania, poetyka ballady b) ,,Dziady" cz. IV (fragm.) ­ obraz romantycznej miloci c) ,,Sonety krymskie" (wybór) ­ motyw wdrówki, nostalgia, orientalizm, poetyka sonetu d) ,,Konrad Wallenrod" ­ prometeizm i bunt, problem wiernoci i zdrady, etyka spiskowca, maska historyczna, poezja tyrtejska, powie poetycka e) * ,,Dziady" cz. III ­ przemiana bohatera romantycznego, prometeizm, martyrologia narodowa, dziejowe poslannictwo (mesjanizm), dramat romantyczny 3

f) * ,,Pan Tadeusz" ­ powrót do kraju lat dziecinnych, ,,Jeszcze Polska nie zginla", przemiany bohatera romantycznego, epopeja narodowa g) Wybór poezji np. ,,Liryki lozaskie" ­ refleksyjno, rodki poetyckiego wyrazu 2. Juliusz Slowacki a) ,,Kordian" (wybrane sceny) ­ przemiany bohatera, winkelriedyzm, dramat romantyczny - program rozszerzony b) Wybór poezji (w tym ,,Grób Agamemnona"- patriotyzm bolesny, rozdrapywanie ran, inspiracje antyczne, autotematyzm) 3. Zygmunt Krasiski ,,Nie-Boska komedia" (wybrane sceny) ­ rewizja mitów romantycznych, filozofia dziejów, zwycistwo racji nadrzdnej ­ program rozszerzony 4. Cyprian Kamil Norwid ­ wybór poezji (np. ,,Bema pamici...", ,,Fortepian Szopena") ­ idea walki o wolno i prawa czlowieka, hold zloony wybitnym ludziom, nakaz sluby ojczynie, nowatorstwo ideowe i artystyczne, samotno 5. Aleksander Fredro ,,luby panieskie" ­ warto uczu sentymentalnych i romantycznych, magnetyzm serc, komedia romantyczna czy antyromantyczna, komizm Konteksty, problemy, pytania np. 1. Romantycy w kulturze ­ od antyku do wspólczesnoci (tragizm, indywidualizm) 2. Mit artysty ­ wieszcza, przewodnika narodu (stosunek pisarzy XX w.) 3. Bohater zbuntowany ­ romantyczni szalecy, galernicy wraliwoci 4. Milo romantyczna 5. Motywy tyrtejskie w kulturze 6. Martyrologia narodowa, spiskowcy i buntownicy, w zgodzie z sumieniem czy przeciw sumieniu, literatura i zdrada 7. Tradycja romantyczna w kulturze wspólczesnej, dialog z romantyzmem 8. ,,Czytanie" sztuki romantyzmu 9. Dziela romantyków na scenie i ekranie

Sd nad epok

1. 2. 3. 4.

Romantyzm ­ czy to nas zachwyca? Czy latwo jest by dzi romantykiem? Klska paradygmatu romantycznego? Syntetyzowanie materialu, umotywowane wnioski wlasne

II. Pozytywizm

Barwy epoki

1. Pozytywizm w Europie i w Polsce 2. Filozofia pozytywistyczna na zachodzie Europy (optymizm poznawczy, nawizanie do idealów owiecenia, kult nauki i wiedzy, racjonalizm, empiryzm, scjentyzm, ewolucjonizm, utylitaryzm) 3. Reakcja antyromantyczna, tragizm ,,straconych zludze" 4. Literatura w slubie spolecznej, przemiany w rozumieniu patriotyzmu, praca miernikiem wartoci czlowieka

4

5. Pojcia ­ praca organiczna, praca u podstaw, tolerancja religijna i rasowa, realizm polityczny, emancypacja kobiet 6. Walka z wynarodowieniem, nakaz ,,trzymania si ziemi", powstanie inteligencji pracujcej, wychowanie mlodego pokolenia 7. W sztuce ­ realizm, naturalizm, impresjonizm, sluebno i niezaleno twórcy, tematyka historyczna w akademizmie, wyjcie w plener.

Dziela ­ arcydziela

Literatura powszechna ­ obowizuje lektura wybranej powieci w caloci (zalecana ,,Zbrodnia i kara"), pozostale we fragmentach 1. Honoriusz Balzac ,,Ojciec Goriot" ­ realizm, zwierciadlo epoki, ,,komedia ludzka", starcie ze wiatem ­ program rozszerzony 2. Lew Tolstoj ,,Anna Karenina" ­ psychologia w powieci, prawo do uczu 3. Fiodor Dostojewski ,,Zbrodnia i kara" ­ realizm psychologiczny, motywacja zbrodni, dramat mordercy, pytania o dobro i zlo, win i odkupienie 4. Gustaw Flaubert ,,Pani Bovary" ­ midzy realizmem a naturalizmem, powie psychologiczna, portret kobiecy ­ bovaryzm 5. Emil Zola ,,Nana" ­ naturalizm, powie eksperymentalna, portrety obyczajowo spoleczne, glód i milo, walka o byt Literatura polska 1. Nowelistyka pozytywizmu (wybór np. E. Orzeszkowa ,,Gloria victis", M. Konopnicka ,,Mendel Gdaski", B. Prus ,,Kamizelka", ,,Omylka") ­ male formy prozatorskie, realizacja programu epoki, dialog z romantyzmem, solidaryzm spoleczny, problem nietolerancji, los dziecka 2. * Boleslaw Prus ,,Lalka" ­ powie z wielkich pyta epoki, polscy idealici na tle spolecznego rozkladu, klska romantyzmu i bankructwo pozytywizmu, problemy uniwersalne, motyw ycia-teatru, wartoci psychologiczne),narracja i kompozycja 3. Eliza Orzeszkowa ,,Nad Niemnem" (fragm.) ­ ,,wielka ksiga domu polskiego", ycie po klsce, etos pracy, dwór i zacianek, sakralizacja przeszloci, kwestia kobieca, jzyk ezopowy, warto nurtu aluzyjno-symbolicznego 4. Henryk Sienkiewicz ­ wybrana powie np. ,,Potop" ­ model powieci historycznej, ,,ku pokrzepieniu serc", patriotyzm i zdrada, kreacja bohatera i historii, polemika wokól ,,Trylogii" 5. Wybór poezji (np. M. Konopnicka, A. Asnyk) ­ poezja czasów niepoetyckich, cechy liryki ludowej, milosnej i patriotycznej na tle konwencji epoki, Tatry Konteksty, problemy, pytania np. 1. ,,Czytanie" malarzy scen narodowych i rodzajowych oraz impresjonizmu 2. Obecno tradycji romantyczne w literaturze i sztuce pozytywizmu 3. Literatura w slubie spolecznej, tendencja i niezaleno w sztuce 4. Pisarz ­ nauczyciel, wychowawca, lekarz

prekursorów

5

5. Realizm ­ odzwierciedlanie wiata, powie ­ zwierciadlo ycia 6. Rola naturalizmu w przelomie antypozytywistycznym; spór o E. Zol, gatunki literackie dla mas, zadania publicystyki, rola prasy, felieton i felietonici 7. Kicz i arcydzielo, estetyka brzydoty, naturalizm jako zjawisko ponadczasowe 8. Kobieta w literaturze i mediach (np. femme fatale, emancypantka, Matka - Polka) 9. 9. Wtki ydowskie w kulturze 10. Krzepienie serc i szarganie witoci, mity i demitologizacje, spór o Sienkiewicza 11.Pozytywici na scenie i ekranie

Sd nad epok

1. 2. 3. 4. 5.

Walka pokole i myli ­ spór romantyków z pozytywistami Pozytywizm ­ ywy czy anachroniczny? Co przetrwalo z epoki postyczniowej do dzi? Lektury pod strzechy. Krzepienie serc. Syntetyzowanie materialu, umotywowane wnioski wlasne

III. Mloda Polska.

Barwy epoki

1. Bankructwo idei; wród ­ izmów epoki, twórcy i odbiorcy kultury 2. Kryzys filozofii pozytywistycznej, dekadentyzm i pesymizm, zwizki z romantyzmem 3. A. Schopenhauer a Mloda Polska, intuicjonizm H. Bergsona, F. Nietzsche ­ poza dobrem i zlem, idea nadczlowieka, dionizyjsko i apollisko sztuki 4. Nowa koncepcja teatru, Wielka Reforma, teatr polski na przelomie wieków, rozwój kabaretu literackiego 5. Krytyka wiata mieszczaskiego, walka artysty a filistrem, cyganerie artystyczne 6. Pojcia ­ artysta i sztuka, niezaleno twórcy, sztuka dla sztuki; impresjonizm, ekspresjonizm, symbolizm, secesja, przenikanie si sztuk. Styl literacki

Dziela ­ arcydziela

Literatura powszechna 1. Charles Baudelaire ,,Kwiaty zla" (wybór) ­ prekursor symbolizmu, poeta lku egzystencjalnego, obsesja mierci i nicoci, obrazowanie naturalistyczne 2. Artur Rimbaud ,,Statek pijany" (fragm.), ,,Samogloski" ­ symbolizm, wyzwolenie wyobrani, ucieczka od rzeczywistoci 3. Paul Verlaine, wybór wierszy ­ muzyczno i nastrojowo, synestezja 4. Henryk Ibsen ,,Dzika kaczka" (fragm.) ­ dramat realistyczno ­ symboliczny, elementy naturalizmu, prawda i klamstwo 5. Antoni Czechow ,,Trzy siostry" (fragm.) ­ nowy typ dramatu, analiza psychologiczna, realizm i nastrojowo 6. Tomasz Mann ,,mier w Wenecji" (fragm.) ­ tragiczny los artysty, kres epoki 7. Joseph Conrad ,,Jdro ciemnoci" ­ nowa odmiana powieci, czlowiek w sytuacji dramatycznego wyboru, wina, odpowiedzialno, wierno sobie

6

Literatura polska 1. Artur Górski ,,Mloda Polska" (fragm.), Zenon Przesmycki ,,Wstp do ,,Dramatów" Maeterlincka" (fragm.), Stanislaw Przybyszewski ,,Confiteor" (fragm.) ­ programy literackie, artysta kaplan, artysta ponad wiatem, sztuka dla sztuki 2. Kazimierz Przerwa Tetmajer (wybór wierszy) ­ liryk pokolenia, dekadentyzm, konflikt artysty z filistrem, impresjonizm, rozpaczliwy hedonizm, mitologizacja góralszczyzny, folklor 3. Jan Kasprowicz (wybór wierszy) ­ wobec prdów epoki: w slubie spolecznej, realizm, przelom modernistyczny, symbolizm, prometeizm, katastrofizm, ekspresjonizm, franciszkanizm i pogodzenie ze wiatem 4. Leopold Staff (wybór wierszy) ­ aktywizm yciowy, odrzucenie dekadentyzmu, ,,sen o potdze", klasycyzm i afirmacja ycia 5. * Stanislaw Wyspiaski ,,Wesele" ­ dramat sumienia narodu polskiego, rozrachunek z wadami narodowymi, dramat mlodopolski, wymowa symboli, synteza sztuk 6. Gabriela Zapolska ,,Moralno pani Dulskiej" ­ dramat naturalistyczny, tragifarsa koltuska, dulszczyzna, oskarenie moralnoci mieszczaskiej 7. Stefan eromski a) Wybór opowiada (np. ,,Doktor Piotr", ,,Rozdziobi nas kruki, wrony", ,,Echa lene") ­ problematyka spoleczna, polemika z haslami pozytywizmu, tragizm bohaterów, motyw powstania styczniowego b) ,,Ludzie bezdomni" ­ powie mlodopolska, rozterki doktora Judyma, bezdomno, ,,dlug przeklty", sluba spoleczna a szczcie wlasne, symbole, kompozycja, powie mlodopolska, zwizki z romantyzmem 9. Wladyslaw Stanislaw Reymont a) ,,Chlopi" t. 1 ,,Jesie" ­ realizm i naturalizm, impresjonizm i nastrojowo, bohater zbiorowy, epopeja chlopska b) ,,Ziemia obiecana" (fragm.) ­ panorama miasta, naturalizm, urbanizm 10.Tadeusz Boy eleski ,,Slówka" (wybór) ­ walka z oblud, bunt obyczajowy Konteksty, problemy, pytania np. 1. ,,Czytanie" sztuki modernizmu (impresjonizm, symbolizm, ekspresjonizm, secesja) 2. Symbolizm i symbolika w poezji modernizmu 3. Tendencja a niezaleno, sluebno a wolno, przemiany koncepcji artysty 4. Dekadentyzm i katastrofizm kultury 5. Kabaret literacki (od ,,Zielonego Balonika" do ,,Piwnicy pod Baranami") 6. Artyci i filistrzy, moralno mieszczaska 7. Folklor ­ mitologizacje. S. Wyspiaski i S. eromski po latach. 8. Teatr ogromny ­ od Mlodej Polski do XXI wieku (rónorodno inscenizacji) 9. Powie mlodopolska 10. Modernici na scenie i ekranie

Sd nad epok

1. Co zostalo z idei eromskiego po latach? 2. Mloda Polska w ocenie potomnych (np. Julian Tuwim ,,Dziesiciolecie") 3. Syntetyzowanie poznanego materialu, umotywowane wnioski wlasne.

7

Nauka o jzyku

Nacisk kladzie si na

1. funkcjonalne traktowanie wiedzy o jzyku 2. komunikacyjne podejcie do umiejtnoci 3. integrowanie treci jzykowych z literackimi i ogólnohumanistycznymi

Treci nauczania

1. Budowa jzyka 1.1. sposoby wzbogacania zasobu leksykalnego (konstrukcje slowotwórcze, zapoyczenia, neologizmy, frazeologia) 2. Wypowied jzykowa 2.1. podstawowe gatunki wypowiedzi jzykowej (referat, komentarz, felieton) 2.2. redagowanie tekstów (wypowied pisemna i ustna) 2.3. wartociowane wypowiedzi (np. falsz ­ szczero, perswazja i manipulacja) 2.4. wulgarno w jzyku (unikanie agresji jzykowej, brutalnoci i wulgaryzmów) 3. Retoryczne uycie jzyka 3.1. retoryczne rodki perswazji i ekspresji 3.2. stosowno i skuteczno retoryczna 4. Miejsce jzyka w spoleczestwie 4.1. rozwój jzyka polskiego 4.2. zasób leksykalny i frazeologiczny jzyka polskiego 4.3. sposoby wzbogacania leksyki 5. Spoleczne i terytorialne zrónicowanie jzyka 5.1. jzyk ogólny a gwary 5.2. jzyk rodowiskowy i zawodowy 6. Stylowe odmiany jzyka 6.1. style indywidualne 6.2. praca nad wlasnym stylem 6.3. style funkcjonalne (potoczny, urzdowy, artystyczny, publicystyczno dziennikarski, naukowy) 7. Stylizacja jzykowa 7.1. archaizacja 7.2. dialektyzacja 7.3. stylizacja rodowiskowa 7.4. stylizacja biblijna Uwaga! Obowizuje wyslanie 3 prac kontrolnych w kadym semestrze, zgodnie z terminami podanymi przez Zespól Szkól w Warszawie. W przypadku trudnoci z realizacj materialu literackiego, mona zmieni kolejno i wykona prac nr 6 (nauka o jzyku) w I semestrze, a prac nr 3 (synteza romantyzmu) przesun na II semestr.

8

Praca kontrolna nr 1 Romantyzm

Przeczytaj uwanie zamieszczony poniej tekst i odpowiedz na pytania.

1. Wobec braku pastwa narodowego wiadomo narodowa Polaków czerpala natchnienie z czterech podstawowych ródel: Kociola, Jzyka, Historii i Rasy. (...) Jzyk polski ogromnie rozszerzyl swój zasig, zwlaszcza w zwizku z upowszechnieniem wyksztalcenia. Za czasów dawnej Rzeczypospolitej musial z koniecznoci zajmowa drugorzdne miejsce. Dwór królewski bywal na zmian zitalienizowany, to zloony z frankofilów, to znów z germanofilów, zarówno za kociól, jak i pastwo propagowaly lacin jako najskuteczniejsze narzdzie porozumienia z innowiercami. (...) Propagatorzy rodzimej kultury, poczynajc od Kochanowskiego, osignli niebagatelne rezultaty, starali si jednak nie tyle zastpi lacin jzykiem polskim, ile wynie jzyk polski do poziomu laciny. (...) 2. Na terenie Królestwa decydujca zmiana nastpila dopiero po 1795 r., kiedy mocarstwa rozbiorowe usunly lacin z pozycji oficjalnego jzyka, próbujc wprowadzi w jej miejsce jzyk rosyjski lub niemiecki. W tej sytuacji jzykowi polskiemu narzucono rol, do której nigdy nie pretendowal. Zamiast jak dotychczas dzieli, stal si potn sil jednoczc. (...) Bezkarnie przekraczal wszystkie granice i szybko stal si nonikiem wszelkich idei i uczu, które wladze tak usilnie staraly si zdlawi. Dla tych, którzy nadal sprzeciwiali si skutkom rozbiorów, stal si ,,jzykiem wolnoci". (...) 3. Rodziny, które przestawaly mówi po polsku, przestawaly te by uwaane za Polaków. ,,Ojczyzna" znaczyla teraz tyle co ,,jzyk". Uywajc slynnego zwrotu ukutego przez Juliana Tuwima, byla to ,,Ojczyzna ­ polszczyzna". 4. Jzyk polski stal si furtk dla powstajcej poza oficjalnym obiegiem literatury i niezalenych interpretacji historii. W okresie romantyzmu obie te dziedziny znalazly silne poparcie w panujcej modzie intelektualnej epoki. Pod piórem Adama Mickiewicza (1798 ­ 1855), Juliusza Slowackiego (1809 ­ 1849) i Zygmunta Krasiskiego (1812 ­ 1859) polska poezja i dramat rozkwitly jak nigdy dotd. Autorzy ci powizali typowe romantyczne obsesje cierpienia, strachu, rozlki i mierci ze specyficzn tematyk narodow. Obcemu czytelnikowi uprawiany przez nich rodzaj mesjanizmu moe si czasem wyda mieszny czy nawet ,,niemoralnie pyszny". A jednak ich uczucia ­ jako wygnaców ­ byly autentycznie szczere, ich wiedza na temat publicznoci czytelniczej dokladna, a ich mistrzostwo jzykowe ­ najczystszej próby. Ponadto dziela ich nie ograniczaly si do mesjanistycznych porywów. Poematy Mickiewicza zawieraj tyle elementów klasycystycznych, co romantycznych, a jego epickie arcydzielo ,,Pan Tadeusz" (1834), pelne jest lirycznej pogody, zdolnej przemówi absolutnie do wszystkich. 5. Ludzie ci ­ pionierzy wspólczesnego polskiego pimiennictwa ­ sprawili, e literatura polska dziewitnastego wieku szybko stworzyla równie mocne tradycje i równie obszerny i zrónicowany cenny dorobek, co szerzej znane kultury Niemiec i Rosji, a moe i calej zachodniej Europy. Poczynajc od tego czasu, literatura polska 9

potrafila zaspokaja potrzeby narodu zawsze wtedy, kiedy tej zdolnoci brakowalo polskiej polityce. (Norman Davies ,,Boe igrzysko")

1. Jakie ródla wiadomoci narodowej Polaków w okresie rozbiorów wymienia autor? (po ½ pkt) 1.1......................................................................................... 1.2......................................................................................... 1.3......................................................................................... 1.4.........................................................................................

(2 pkt)

2. O dominacji jakich jzyków i kultur na dworach w dawnej Rzeczypospolitej mówi autor? (po ½ pkt) 2.1......................................................................................... 2.2......................................................................................... 2.3......................................................................................... 2.4......................................................................................... 3. Jakie wydarzenie w historii Polski zmienilo stosunek do jzyka polskiego? Wymie podan dat i nazwij ten fakt historyczny.

(2 pkt)

.............................................................................................

(1 pkt)

4. Z akapitu 2. wybierz zdanie mówice o funkcji jzyka polskiego w okresie rozbiorów i zacytuj je.

............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

5. Autor odwoluje si do (zaznacz wlaciw odpowied) 5.1 Czeslawa Milosza 5.2 Juliana Tuwima 5.3 Zbigniewa Herberta 5.4 Juliusza Slowackiego 6. Wyjanij okrelenie ,,Ojczyzna ­ polszczyzna" (1 ­ 2 zdania)

(1 pkt)

(1 pkt)

............................................................................................. .............................................................................................

10

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

(2 pkt)

7. Autor wymienia nastpujce tematy literatury romantycznej(akapit 4). Zaznacz wlaciwe odpowiedzi 7.1 cierpienie 7.2 tematyka narodowa 7.3 orientalizm 7.4 tsknota i rozlka 7.5 ludowo 7.6 mier

(2 pkt)

8. Poslugujc si podrcznikiem lub wybranym slownikiem wyjanij znaczenie terminu ,,mesjanizm".

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

(3 pkt)

9. W 2 ­ 3 zdaniach odpowiedz, dlaczego , Twoim zdaniem, polski mesjanizm moe wydawa si obcemu czytelnikowi ,,mieszny czy nawet niemoralnie pyszny"?

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

(2 pkt) 11

10. Który polski utwór romantyczny zostal oceniony jako najbardziej uniwersalny i dlaczego? ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(za wymienienie utworu 1 pkt, uzasadnienie 1 pkt)

11. Zacytuj z akapitu 4 zdanie, w którym autor wymienia najwaniejsze umiejtnoci (zaslugi) polskich romantyków. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................

(1 pkt)

12. Do kogo odnosi si zastosowane w akapicie 5 okrelenie ,,pionierzy polskiego pimiennictwa"? ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(1 pkt)

13. Przeczytaj uwanie ostatni akapit tekstu i przedstaw swój komentarz. Jak oceniasz dorobek polskiego romantyzmu? Czy rzeczywicie literatura zaspokajala i nadal moe zaspokaja potrzeby narodu? A moe podejmiesz polemik z Normanem Daviesem? (wypowied na ok.2 strony A4)

Jeli polecenie nr 13 uwaasz za zbyt trudne, moesz napisa prac na jeden z podanych poniej tematów (forma dowolna np. referat, rozprawka). 1.Konwencja literacka romantyzmu i typowe dla niej rodki artystyczne (na wybranych przykladach). 2.Specyfika polskiego romantyzmu na tle romantyzmu europejskiego (na wybranych przykladach). Punktacja wypracowanie (zgodnie z przyjtymi pisemnych) ­ 15 pkt czytanie tekstu ze zrozumieniem ­ 20 pkt Razem 35 pkt kryteriami oceny prac

Proponowane przeliczenie punktów na ocen szkoln Do 12 pkt - ocena niedostateczna 12

13 19 25 31

­ ­ ­ ­

18 24 30 35

pkt pkt pkt pkt

­ ­ ­ ­

ocena ocena ocena ocena

dopuszczajca dostateczna dobra bardzo dobra

13

Praca kontrolna nr 2 Romantyzm

I. Poslugujc si tekstem ,,Wielkiej Improwizacji" (,,Dziady" cz. II akt I, scena II w. 1 ­ 315) oraz wykorzystujc wiadomoci na temat calego dramatu i omawianej epoki, wykonaj nastpujce polecenia. 1. Okrel, w jakich okolicznociach Konrad wyglasza swoj improwizacj 1.1 Miejsce

.............................................................................................

1.2 Powód odosobnienia

(1 pkt)

............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

1.3 Tlo historyczne opisywanych wydarze

(1 pkt)

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

1.4 Kontekst biograficzny powstania III cz. ,,Dziadów" ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(1 pkt)

2. Wyjanij sens symbolicznej przemiany Gustawa w Konrada ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .....................................................................................................................

(1 pkt)

(2 pkt)

3. Podaj dwa przyklady podobnej przemiany wewntrznej bohatera romantycznego, które odnajdujesz w literaturze tej epoki:

14

3.1............................................................................................................ ............................................................................................................. 3.2............................................................................................................ .............................................................................................................

(2 pkt)

4. Wybierz 3 ­ 4 wersy mówice o sytuacji poety w wiecie (podaj ich numery) i krótko j scharakteryzuj. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(2 pkt)

5. Jakich okrele uywa Konrad dla siebie jako twórcy? (Podaj 3 przyklady wraz z odpowiednim wersem) 5.1............................................................................................................ .................................................................................................................. 5.2............................................................................................................ ............................................................................................................. 5.3............................................................................................................ .............................................................................................................

(3 pkt)

6. Spróbuj odnale w wersach 100 ­ 115 uzasadnienie, dlaczego Konrad podejmuje polemik z Bogiem i przedstaw je (2 ­ 3 zdania) ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(2 pkt)

7.Wyjanij swoimi slowami, co oznacza danie ,,Daj mi rzd dusz"? Jak rol chce odegra Konrad w dziejach narodu polskiego?

15

..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ....................................................................................................................

(2 pkt)

8.Zinterpretuj swoimi slowami wersy 257 - 261 ,,Teraz dusz jam w moj Ojczyzn wcielony; Cialem polknlem jej dusz, Ja i Ojczyzna to jedno. Nazywam si milijon ­ bo za milijony Kocham i cierpi katusze." ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(2 pkt)

9. Konrad ponosi klsk, poniewa (podkrel wlaciw odpowied) 9.1 grzeszy pych 9.2 nie rozumie sytuacji politycznej Polski 9.3 rywalizuje z ksidzem Piotrem 9.4 chce wywola powstanie

(1 pkt)

10.Postaw przedstawion w Wielkiej Improwizacji nazywamy (podkrel wlaciw odpowied) 10.1 mesjanizmem 10.2 prowidencjalizmem 10.3 prometeizmem 10.4 ,,chorob wieku"

(1 pkt)

11.Wyjanij znaczenie terminu, który wybrale w poprzednim poleceniu. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

16

(1 pkt)

12.Oce skuteczno jednostkowego powicenia dla Ojczyzny. (3 ­ 4 zdania) ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .....................................................................................................................

(2 pkt)

13.Wizja wyzwolenia Polski zostala objawiona (podkrel wlaciw odpowied) 13.1 Tomaszowi Zanowi 13.2 Ksidzu Piotrowi 13.3 Pani Rollinson 13.4 Cichowskiemu

(1 pkt)

14.Jak rol, zdaniem Mickiewicza, Polska powinna odegra w dziejach wiata? Uyj hasla pojawiajcego si w tekcie. Wyjanij jego sens w 2 ­ 3 zdaniach. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ...................................................................................................................

(2 pkt)

15.Napisz wypracowanie na jeden (wypowied na ok. 2 strony A 4).

z

podanych

tematów

1. ,,Gdy tylko Polak uwierzy, e moe wybiera, wybiera bohaterstwo" (S. Brzozowski). Czy to stwierdzenie mona zastosowa wobec wybranych bohaterów utworów A. Mickiewicza? 2. ,,Dziady" i ,,Pan Tadeusz" ­ dwa arcydziela polskiego romantyzmu, a jake róne. Który z nich polecilby kolegom innej narodowoci

17

do przeczytania? Czy taka lektura pomoglaby im zrozumie nasz histori i mentalno? 3. ,,Poematy Mickiewicza zawieraj tyle elementów klasycystycznych, co romantycznych, a jego epickie arcydzielo ,,Pan Tadeusz" (1834), pelne jest lirycznej pogody, zdolnej przemówi absolutnie do wszystkich" (N.Davies). Czy zgadzasz si z tak ocen twórczoci A.Mickiewicza? 4. Profesor Bladaczka w powieci W.Gombrowicza pt. ,,Ferdydurke", kazal uczniom uzasadni, e ,,Slowacki wielkim poet byl". Czy Ty potrafilby/potrafilaby przekona kolegów, e ,,Mickiewicz wielkim poet byl"? A moe nadszedl czas, by o nim zapomnie? (napisz np. przemówienie na posiedzenie komisji debatujcej nad pomiertnym przyznaniem poecie literackiej Nagrody Nobla lub wybierz inn form wypowiedzi)

Punktacja wypracowanie (zgodnie z przyjtymi kryteriami oceny prac pisemnych) - 20 pkt analiza i interpretacja tekstu ­ 27 pkt Razem 47 pkt Proponowane przeliczenie punktów na ocen szkoln Do 17 pkt - ocena niedostateczna 18 ­ 25 pkt ­ ocena dopuszczajca 26 ­ 34 pkt ­ ocena dostateczna 35 ­ 43 pkt ­ ocena dobra 44 ­ 47 pkt ­ ocena bardzo dobra

18

Praca kontrolna nr 3 Romantyzm - synteza

Napisz wypracowanie na jeden z podanych tematów. Pamitaj o odwolaniach do konkretnych przykladów, stosowaniu cytatów i uzasadnieniu swojego zdania. 1. ,, Milo niejedno ma imi...". Motyw miloci w literaturze romantyzmu i innej wybranej epoki. Porównaj obowizujce konwencje zachowa i sposoby wyraania uczu. 2. Romantycy na scenie i ekranie. Przedstaw recenzj spektaklu teatralnego lub adaptacji filmowej jakiego tekstu romantycznego (np. ,,Lawa" w re. T.Konwickiego, ,,Zemsta" w re. A.Wajdy). Porównaj róne rodki wyrazu (literatura a teatr, literatura a film).Która forma przekazu przemawia do Ciebie silniej?

3. Werter, Giaur, Konrad, Kordian, Hrabia Henryk ... ­ bohaterowie tej samej epoki literackiej, czy jednak tacy sami? Jak oceniasz romantyczne wzorce osobowe z perspektywy wspólczesnoci? 4. ,,Z sumieniem czy wbrew sumieniu"? Rozwa na wybranych przykladach problemy wiernoci i zdrady, buntu, spisku i lojalnoci. Czy sdzisz, e kryteria moralne zmieniaj si w zalenoci od konkretnej sytuacji yciowej (lub historycznej), czy te naley stosowa zawsze te same zasady w ocenie postpowania czlowieka? 5. Czy zgadzasz si z opini wspólczesnej badaczki romantyzmu, Marii Janion? Uzasadnij swoje zdanie. ,,By moe sam romantyzm zmieni swój sposób istnienia. Ju nie bdzie tylko w swej bohaterskiej, tyrtejskiej, martyrologicznej postaci znakiem polskiej tosamoci. Odkryjemy na nowo na miar naszej epoki, jego warto artystyczn, odnajdziemy jego filozofi egzystencji". 6. Romantyczne drogi ku wolnoci Ojczyzny. Omów na wybranych przykladach. 7. Nauczyciel w szkole obcej, do której obecnie chodzisz, poprosil Ci o wypowied na temat polskiej literatury pierwszej polowy XIX wieku.

19

Co chcialby powiedzie swoim zagranicznym rówienikom, aby ich zachci do signicia po utwory romantyczne? Zwró si bezporednio do odbiorców.

20

Praca kontrolna nr 4 Pozytywizm

Napisz wypracowanie na jeden z podanych tematów. Pamitaj o odwolaniach do konkretnych przykladów, stosowaniu cytatów i uzasadnieniu swojego zdania. 1. Rozwi myl Elizy Orzeszkowej, odwolujc si do poznanych utworów pozytywistycznych. ,, Praca zatem, zwracajca zasobowi publicznemu zacignite u niego dlugi; powicenie czci samego siebie na rzecz ogólnego poytku; prawda, poszukiwana na wszelkich drogach i ze wszystkimi trudami umyslu i serca; odwaga na koniec, gloszca i ukazujca t prawd wbrew cierpieniom i niebezpieczestwom osobistym ­ oto obowizki nierozlczne z pojciem patriotyzmu." 2. Badacz kultury J.Huizinga uwaal, e ,,kada epoka tskni za jakim pikniejszym wiatem". Czy mona to stwierdzenie zastosowa równie wobec pozytywistów? Dokonaj wlasnej oceny ich programu dzialania. 3. Czy zgadzasz si z przedstawion poniej interpretacj powieci B. Prusa?

,,Lalce" czas nic nie zrobil. Dziala ona za spraw magicznej podwójnoci, któr maja tylko arcydziela (...) Mówi nam (...), ,,jak bylo", a raczej, ,,jak mogloby by".(...)Z drugiej jednak strony mówi, jak jest. (...) Wlaciwie wszystko, co w ,,Lalce" istotne, mogloby si zdarzy teraz" (...) Wokulski jest czlowiekiem wspólczesnym, czyli odwiecznym"(Olga Tokarczuk).

4. N.Davies twierdzi w ,,Boym igrzysku", e ,, w polskiej tradycji wizerunek historyczny okazal si czym o wiele bardziej przekonywajcym ni historyczne fakty". Czy to zdanie jest trafne wobec powieci historycznych Henryka Sienkiewicza? Oce zaproponowan Ci przez pisarza wizj polskiej historii. 5. Romantyzm czy pozytywizm? Serce czy rozum? Indywidualizm czy sluba innym? Walka czy praca? Poezja czy proza ycia? Idealy której epoki wydaj Ci si blisze i bardziej odpowiadaj wspólczesnoci?

21

Praca kontrolna nr 5 Mloda Polska

I. Napisz wypracowanie na jeden z podanych tematów. Pamitaj o odwolaniach do konkretnych przykladów, stosowaniu cytatów i uzasadnieniu swojego zdania. 1. Dokonaj interpretacji dramatu, biorc pod uwag zacytowan poniej opini historyka literatury F.Ziejki na temat aktualnoci ,,Wesela" S.Wyspiaskiego. ,,W tym niezwyklym wiecie rozgrywa si wielki dramat. Odbija si w

nim, niby w cudownym, magicznym zwierciadle, ,,Polska wspólczesna" z roku 1900. Co jednak jeszcze bardziej zaskakujce ­ odbija si w nim take polska wspólczesna nam, ludziom z koca XX wieku. Okazuje si bowiem, e wiele z cech naszych przodków sprzed stu i wicej lat odkrywamy u siebie dzisiaj. Niestety, ze smutkiem przychodzi skonstatowa, e latwiej nam bylo zakonserwowa wady i przywary ni cnoty naszych ojców i dziadów".

2. Artysta i filister, cygan i koltun, inteligent i mieszczuch. Odzwierciedlenie rónych postaw wobec ycia i sztuki w wybranych utworach Mlodej Polski. 3. ,,Có wic jest, co zostalo nam, co wszystko wiemy..." (K. Przerwa Tetmajer). Poetycki wizerunek zmaga z yciem ,,czlowieka koca wieku" (wykorzystaj utwory rónych poetów, zwró uwag nie tylko na problematyk, ale te rónorodne kierunki poetyckie). 4. Dziki ,,Pieni witojaskiej o Sobótce" Jana Kochanowskiego w literaturze XVI wieku utrwalil si wizerunek ,,wsi spokojnej, wsi wesolej". Czy to okrelenie mona byloby zastosowa równie wobec obrazu wsi w literaturze mlodopolskiej? (wykorzystaj np. znajomo ,,Wesela", ,,Chlopów", poezji).

22

5. Czy pytania i wtpliwoci wyraone w literaturze Mlodej Polski mog skloni do refleksji i zadumy mlodego czlowieka yjcego sto lat póniej? II. Zamiast wypracowania moesz dokona analizy podanego fragmentu, odpowiadajc na postawione pod nim pytania. Bdzie Ci do tego potrzebna znajomo treci i problematyki calej powieci.

- Ja musz rozwali te mierdzce nory. Nie bd patrzal, jak yj i umieraj ci od cynku. Polne kwiaty w doniczce, to tak...To dobrze, ale czy mona? Wzila go za rk, gdy pewne przeczucie wolno jak zimna stal wpychalo si w jej serce. Wyrwal rk i mówil szorstkim, obraajcym glosem, patrzc przed siebie. (...) - Gdybym to mógl slowem nazwa! Ja tak Ci kocham! Nigdy nie mylalem, e moe si z czlowiekiem sta co takiego....Twoje umiechy, które odslaniaj serce, jakby zdejmowaly z niego zaslon. (...) Budz si w nocy i, ju nie pic, widz ci, czuj ci na sercu moim. Minie dluga i wita chwila i dopiero wiem, e nie ma nikogo... A odkd tu przybylem i zaczlem patrze, co we mnie rozdmuchuje ogie.(...) - Otrzymalem wszystko, co potrzeba... Musz to odda, com wzil. Ten dlug przeklty... Nie mog mie ani ojca, ani matki, ani ony, ani jednej rzeczy, któr bym przycisnl do serca z miloci, dopóki z oblicza ziemi nie znikn te podle zmory. Musz wyrzec si szczcia. Musz by sam jeden, eby obok mnie nikt nie byl, nikt mnie nie trzymal. (...) - Ty mnie nie wstrzymasz, ale ja sam nie bd mógl odej. Zakielkuje we mnie przyschle nasienie dorobkiewicza. Ja siebie znam. A zreszt nie ma ju co mówi... Wzdrygnla si, jakby j to slowo w tyl pchnlo. Szli obok siebie w milczeniu, daleko, daleko... Joasia uczula, e rami Judyma wsparlo si o jej rami, widziala jego glow zwieszon na piersi. (...) Siedziala, jakby w twardy sen pogrona, kiedy wypijamy morza boleci, nie majc sily wyda jednego westchnienia. W pewnej chwili Judym uslyszal jej placz samotny, jedyny, placz przed obliczem Boga. Nie dwignl glowy.(...) Joasia wstala. (...) Za chwil stracil j z oczu.(...) Judym zsunl si w zawalisko, eby go nikt nie widzial. Rzucil si na wznak. Pod sob w glbi ziemi slyszal od czasu do czasu huk wystrzalów dynamitu i prochu. W górze widzial obloki sunce po niebie lazurowym. Obloki jasne, wite, zaczerwienione obloki... Tu nad jego glow stala sosna rozdarta. Widzial z glbi swojego dolu jej pie rozszarpany, który ociekal krwawymi kroplami ywicy. Patrzal w to rozdarcie dlugo, bez przerwy. (S. eromski ,,Ludzie bezdomni")

Odpowiedz na nastpujce pytania. 1. Okrel, w jakich okolicznociach odbyla si ta rozmowa.

23

..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .....................................................................................................................

(1 pkt)

2. Co oznacza uyte przez Judyma okrelenie ,,dlug przeklty"? ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... .....................................................................................................

3. Zacytuj z tekstu zdanie okrelajce, jaki cel postawil sobie Judym i skomentuj je wlasnymi slowami. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .....................................................................................................................

(2 pkt)

(2 pkt)

4. Aby uzasadni konieczno pozostania samotnym, Judym uywa nastpujcych argumentów (podkrel wlaciw odpowied) 4.1 pensja lekarza nie wystarczy na utrzymanie rodziny 4.2 tylko samotny czlowiek moe skoncentrowa si na wykonywanej pracy 4.3 Joasia nie rozumie jego pasji spolecznikowskiej

(1 pkt)

5. Jakie dowiadczenia yciowe ma za sob Judym, podejmujc tak decyzj? Podaj trzy przyklady 5.1......................................................................................... 5.2......................................................................................... 5.3............................................................................................................... (3 pkt) 6. Jak rol przypisywal pisarz inteligencji? Jak nazywamy tak postaw?

............................................................................................. ............................................................................................. ............................................................................................. .............................................................................................

(2pkt) 24

7.Jaki symbol pojawia si w analizowanym fragmencie?

............................................................................................. .............................................................................................

8. Podaj definicj symbolu w sztuce ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................

(1 pkt)

(2 pkt)

9.Wyjanij znaczenie tytulu ,,Ludzie bezdomni" ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .....................................................................................................................

(3 pkt)

10.Okrel cechy, które pozwalaj okreli ,,Ludzi bezdomnych" jako powie mlodopolsk. 10.1 .............................................................................................. 10.2........................................................................................ 10.3 ....................................................................................... 10.4........................................................................................

(4 pkt)

11.Wymie 3 przyklady rodków artystycznych pojawiajcych si w podanym fragmencie. Nazwij je i okrel ich funkcj. 11.1............................................................................................................... ................................................................................................................. 11.2............................................................................................................... ................................................................................................................. 11.3............................................................................................................... .................................................................................................................

(3 pkt) 25

12.Napisz wypracowanie na wybrany temat (wypowied na ok. 2 strony A 4) 1. Przedstaw swoje zdanie na temat ,,Czy moliwe jest polczenie

szczcia rodzinnego z dzialalnoci i powiceniem na rzecz innych?"

Wykorzystaj znajomo utworów mlodopolskich i wlasne spostrzeenia. Zastosuj form wypowiedzi skierowanej bezporednio do Judyma lub Joasi albo form artykulu publicystycznego. 2. Dokonaj charakterystyki i oceny postpowania Judyma, biorc pod uwag slowa samego pisarza zamieszczone w ,,Dziennikach": ,,Chc

narysowa tego chybionego pozytywist, tego romantyka realizmu, tego Hamleta dnia dzisiejszego, jakim sam jestem i jakich widz wokól siebie tylu".

3. Moim zdaniem, Judyma do rozstania z Joasi naprawd sklonilo ..... 4. A moe spróbujesz wyobrazi sobie dalsze losy Judyma? Zastosuj np. form pamitnika lub narracj trzecioosobow.

Punktacja Czytanie ze zrozumieniem -24 pkt Wypracowanie (zgodnie z przyjtymi kryteriami oceny prac pisemnych) ­ 18 pkt Razem 42 pkt Proponowane przeliczenie punktów na oceny szkolne do 15 pkt ­ ocena niedostateczna 16 ­ 22 pkt ­ ocena dopuszczajca 23 ­ 29 pkt ­ ocena dostateczna 30 ­36 pkt ­ ocena dobra 37­ 42 pkt ­ ocena bardzo dobra

26

Praca kontrolna nr 6 Nauka o jzyku

1. Uzupelnij podany tekst Podstawow odmian jzyka polskiego, odgrywajc glówn rol w kulturze, jest jzyk .................................. Najbardziej poprawn odmian jzyka ogólnego jest jzyk ..................... Wspólczesn polszczyzn dzielimy na jzyk ogólny i ................................. Na terytorium Polski tradycyjnie wyrónia si pi podstawowych dialektów: ........................................................................................................... ........................................ Jzyk ogólny wystpuje na terenie ..............................., za dialekty i gwary ............................................ Rónice midzy jzykiem ogólnym a gwarami dotycz glównie............................................................................................... Udzial w yciu spolecznym zmusza nas do kontaktów z osobami nalecymi do rónych grup spolecznych i rodowiskowych np................ ................................. Wyznacznikami jzyków rodowiskowych i zawodowych (nazywanych .............................................................) s: charakterystyczne slownictwo, ...............................................oraz .................................... Przykladem jzyka rodowiskowego jest ...................................., natomiast jzyka zawodowego........................ Cech argonu jest............................................................................... Wane s te odmiany stylistyczne polszczyzny. Kady styl (np. .............. ...........................) odznacza si swoistymi cechami, wynikajcymi z doboru okrelonych rodków jzykowych. Wybierajc styl wypowiedzi, musimy wzi pod uwag .................................................................... ...........................................................................................................

(4 pkt)

2. O tym, e jzyk yje odpowied) 2.1 uboenie slownictwa 2.2 rozwój literatury 2.3 zapoyczenia

i rozwija si wiadczy (podkrel wlaciw

(1 pkt)

3. Jakie znasz sposoby bogacenia slownictwa, podaj po 1 przykladzie 3.1............................................................................................................... ...................................................................................................................... 3.2............................................................................................................... ......................................................................................................................

27

3.3............................................................................................................... ...................................................................................................................... 3.4............................................................................................................... ......................................................................................................................

(4 pkt)

4. Okrel, jaki styl reprezentuj podane fragmenty. Wymie, na podstawie jakich cech doszedle do takiego wniosku. 4.1 Na podstawie § 85 ust. 1 Statutu, zarzd spóldzielni mieszkaniowej zwoluje doroczne zebranie czlonków. Zebranie odbdzie si 20 maja o godz. 18.00 w lokalu spóldzielni. Porzdek dzienny zebrania przewiduje 1) Otwarcie zebrania i wybór Prezydium 2) Wybór komisji Skrótacyjnej i Wniosków 3) Informacja na temat dzialalnoci Rady Nadzorczej w okresie sprawozdawczym 4) Podjcie uchwal w sprawie wniosków i postulatów 5) Zamknicie zebrania. Ze wzgldu na wano tematów, uprasza si Pastwa o niezawodny udzial w zebraniu. Dodatkowe informacje udzielane s w godzinach urzdowania spóldzielni. Jest to styl .......................................................................................... wiadcz o tym nastpujce cechy np. a).................................................................................................................. b).............................................................................................................. c)..............................................................................................................

Zawiadomienie.

(1 pkt)

(3 pkt)

4.2 Obydwie strategie pomiaru sprawdzajcego ­ analityczna i holistyczna ­ s oparte na starannej analizie treci ksztalcenia, to jest na rozwaeniu treci ksztalcenia w wymiarach celów, materialu i wymaga dla uchwycenia jej struktury. Rónica midzy strategiami dotyczy wtórnej analizy treci ksztalcenia, która moe by mniej lub bardziej zaawansowana.(...) Opisowy plan testu jest zbiorem charakterystyk wizek zadaniowych ­ jednorodnych grup bada lub pojedynczych zada. Charakterystyka zadania moe by w pewien sposób sformalizowana, jako schemat zadania (ang. item form), moe by take swobodna, literacka"

28

(B. Niemierko, ,,Pomiar dydaktyczny")

Jest to styl .......................................................................................... wiadcz o tym nastpujce cechy np. a)............................................................................................................. b)............................................................................................................. c).............................................................................................................

(1 pkt)

(3 pkt)

4.3 ,,Noc listopadowa; w chacie, w wietlicy. Izba wybielona siwo, prawie blkitna, jednym szarawym tonem pólblkitu obejmujca i sprzty, i ludzi, którzy si przez ni przesun. Przez drzwi otwarte z boku, ku sieni, slycha huczne weselisko, buczce basy, piskanie skrzypiec, niesforny klarnet, hukania chlopów i bab i przygluszajcy wszystk nut jeden melodyjny szum i rumot tupoccych tancerzy, co si tam krc w zbitej masie w takt jakiej gincej we wrzawie piosenki..."

(S. Wyspiaski, ,,Wesele")

Jest to styl .......................................................................................... wiadcz o tym nastpujce cechy np. a).............................................................................................................. b).............................................................................................................. c)..............................................................................................................

(1 pkt)

(3 pkt)

5. Jakie inne odmiany stylu poznale? 5.1 ...................................................................................... 5.2 ......................................................................................

(3 pkt)

6.Wybierz jeden z wymienionych w punkcie 5 i wykonaj polecenia 6.1 wymie 3 cechy charakteryzujce go

a) ................................................................................................... b) ................................................................................................... c) ....................................................................................................

(3 pkt) 29

6.2 Podaj krótki przyklad oraz wykorzystane ródlo ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... .................................................................................................................

(3 pkt)

7. Okrel, jaki typ stylizacji zostal zastosowany w podanych poniej fragmentach. Napisz, na podstawie jakich cech rozpoznale typy stylizacji 7.1 Kmicic, gdy wszystko myl ogarnl, porwal si po raz drugi za glow. - Zdrajcam dla Radziwillów, zdrajca dla Oleki, zdrajca dla konfederatów, zdrajca dla króla! Zgubilem slaw, cze, siebie, Olek!... (...) Z kad chwil roslo w Kmicicu poznanie, w jak straszne i haniebne popadl terminy. Im dluej w nie patrzyl, tym janiej ich okropno widzial. (...) I porwal go al jak wicher. Hej! eby tak sobie mógl powiedzie: Szwedzi przeciw ojczynie, ja na nich; Radziwill przeciw królowi ­ ja na niego! Dopiero byloby mu w duszy jasno i przejrzysto! Dopiero by kup zabijaków zebral (...) i podchodzil Szwedów (...), dopiero by w slawie, jako w slocu, stanl kiedy przed Olek i rzekl: - Ju ja nie banit, ale defensor patriae, miluje mnie jako ja ciebie miluj... (H. Sienkiewicz, ,,Potop") a) jest to stylizacja............................................................................... wiadcz o tym np. a).............................................................................................................. b).............................................................................................................. c)..............................................................................................................

(3 pkt) (1 pkt)

7.2 - Nie bucz, glupia! Ojcowa krowa to nie nasza strata! ­ powiedzial Antek ze zloci do ony i zabral si do wyprzgania i rozbierania koni, które ju Witek cignl za grzywy do stajni. - Ziemniaków w polu duo? ­ zagadnl Boryna, myjc pod studni rce. - A boga tam malo, bdzie ze dwadziecia worków.

30

- Trzeba dzisiaj zwie. - Hale, zwocie se sami, ju ja kulasów nie czuj ni krzya ... a i licowy kuleje na przedni. - Józka, zwolaj no Kub do kopania, niech róbk zaloy za licowego i trza dzisiaj zwie. Deszcz ano by moe. Ale wrzal zloci i zmartwieniem, bo coraz przystawal przed krow i kll siarczycie, a potem lazil po podwórzu i zagldal to do obory, to do stodoly, to pod szop i sam nie wiedzial, czego szuka, arla go ano taka strata.

(W. S. Reymont, ,,Chlopi")

a) jest to stylizacja...............................................................................

(1 pkt)

wiadcz o tym np. a).............................................................................................................. b).............................................................................................................. c)...............................................................................................................

(3 pkt)

7.3 Pewnego razu pan Leim wchodzc do klasy ujrzal na tablicy wypisane nazwisko Borowicza i obok niego zaskarenie ,,cigle glono mówi po polsku". Pan Leim (...) zwrócil si do klasy i zapytal - Kto jest dyurnym? - Ja ­ rzekl pucolowaty chlopiec, nazwiskiem Makowicz - To ty napisale, e Borowicz cigle glono mówi po polsku?

-

- Bije si z tob? - Ja z nim nie zaczynam! Niech wszyscy powiedz! On przyszedl pierwszy i powiada: oddawaj mi zielon okladk... Ja mu nie dalem, bo to nie jest jego okladka, tylko moja i za to kopnl mnie w brzuch... (...) W klasie zlegla trwoga (...). Wszyscy widzieli, e ,,stary" jest ,,wciekly". Kady powtarzal w myli wyjtki, (...) kocówki deklinacyjne i przepowiadal drewniane sentencje tlumaczenia. Nauczyciel z wolna podniósl oczy i rzekl: ­ Borowicz! Marcinek porwal ksik z tlumaczeniami laciskimi Szulca, maly kajecik slówek i na drcych nogach udal si do katedry. Stanwszy tu przy jej stopniu (...) otworzyl ksik i zaczl czyta rosyjskie zdania i tlumaczy je na lacin. (...) Pan Leim przerwal ten jego wyklad i rzekl

Tak ja. On, panie profesorze, cigle wrzeszczy po polsku i bije si.

31

- Za to, e glono w klasie rozmawiasz po polsku, zostaniesz na dwie godziny w kozie, slyszysz? (...) - Slysz, Panie Profesorze... ­ rzekl ze skruch Borowicz. a) jest to stylizacja...............................................................................

(S. eromski, ,,Syzyfowe prace") (1 pkt)

wiadcz o tym np. a)............................................................................................................... b)................................................................................................................... c)..............................................................................................................

(3 pkt)

8. Okrel intencj poszczególnych aktów mowy (po ½ pkt) 8.1 Czy móglby mi jutro pomóc w zakupach? ..................................................................................................................... 8.2 Natychmiast wracaj do domu. ................................................................................................................... 8.3 Powiniene teraz odrobi lekcje. .................................................................................................................. 8.4 Mam nadziej, e jutro bdzie ladna pogoda. ................................................................................................................... 8.5 Jeli nie zaczniesz czyta lektur, nie uzyskasz pozytywnej oceny z jzyka polskiego. .................................................................................................................. 8.6 Tak mi przykro, e nie przyszedle na moje urodziny. .................................................................................................................

(3 pkt)

9. Uzupelnij tabel Zapoyczony wyraz Kancelaria, kociól Burmistrz, majster jzyk niemiecki jzyk wloski Giermek, kontusz

32

Jzyk, z którego dokonano zapoyczenia

Okres dokonania zapoyczenia redniowiecze

wiek XVI

jzyk wgierski jzyk turecki i tatarski Dama, fryzjer Kolchoz, gulag jzyk rosyjski jzyk angielski Wspólczenie

(po ½ pkt, 4 pkt)

wiek XVII wiek XVII, XVIII

10. Popraw poniszy tekst, zastpujc tam, gdzie uznasz to za uzasadnione, wyrazy obce wyrazami polskimi. Moesz zmieni tre, ale musisz pozostawi ten sam sens. 10.1 ­ Sorry ­ powiedzial Maciek ­ wchodzc spóniony na casting, ale nie wzruszylo to hostessy, która nie chciala go wpuci. ..................................................................................................................... ..................................................................................................................... 10.2 Jutro rano musz zrobi zakupy w supermarkecie, potem id do fitness clubu i na lunch. ........................................................................................................... ........................................................................................................... 10.3 Optymalnych rozwiza naley szuka w kreatywnoci pracowników. ..................................................................................................................... ................................................................................................................. 10.4 Pasywny ucze nie ma nawet minimalnej szansy na dobre notowania w rankingu klasowym. ........................................................................................................... ...........................................................................................................

(4 pkt)

33

11. Jak oceniasz rol zapoycze jzykowych? Kiedy s one uzasadnione, a kiedy niepotrzebne? (3-4 zdania) ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... ........................................................................................................... ...........................................................................................................

(2 pkt)

Punktacja ­ razem 53 pkt Proponowane przeliczenie punktów na ocen szkoln Do 18 pkt ­ ocena niedostateczna 19 ­ 27 pkt - ocena dopuszczajca 28 ­ 36 pkt ­ ocena dostateczna 37 ­ 45 pkt ­ ocena dobra 46 ­ 53 pkt ­ ocena bardzo dobra

34

Information

34 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

539197