Read ÁNH THU THU NHP VI C TC: THC TIN TH GII VÀ GI Ý I VI VIT NAM text version

ÁNH THU THU NHP VI C TC: THC TIN TH GII VÀ GI Ý I VI VIT NAM

Báo cáo chuyên s 2/2011

4/25/2011

Phòng Phân tích và D báo th trng Trung tâm NCKH-TCK (UBCKNN)

NI DUNG

1.

Thc tin vic ánh thu thu nhp c tc trên th gii và Vit Nam .................... 03 1.1 Tình hình thu thu nhp c tc các nc trên th gii ....................................... 03 1.2 Quy nh ánh thu trên c tc ti Vit Nam ........................................................ 05 1.3 Các quan im v thu thu nhp c tc ti Vit Nam ............................................ 08

2. Kt lun và gi ý chính sách ...................................................................................... 11

2

1.

Thc tin vic ánh thu thu nhp c tc trên th gii và Vit Nam 1.1. Tình hình áp dng thu thu nhp c tc các nc trên th gii

Ti M, thu ánh vào thu nhp t c tc c bt u áp dng vào nm 1895. Cho n nay vn có nhiu ý kin v vic không nên áp dng thu c tc ti M. Nm 2003, Chính ph M - ng u là Tng thng George W. Bush cam kt s loi b thu ánh vào thu nhp ca các nhà u t c phiu vi lun im chính là s ánh trùng hai loi thu trên cùng mt c s thu nhp chu thu. Tuy nhiên, sau ó vic bãi b thu này cng không c thc hin mà Quc Hi M ch thông qua sc lnh gim nh thu (Jobs and Growth Tax Relief Reconciliation Act of 2003 - JGTRRA) sau nhiu tháng tranh lun. Mc tiêu ca sc lnh thu này là nhm tng nhu cu lao ng, gim t l tht nghip và hng ti các mc tiêu tng trng kinh t. Mc thu sut khi im là 10% c áp dng cho hu ht các nhà u t vi c tc thông thng (ordinary dividend). Mt s nhà u t áp ng các iu kin v thu nhp c tc tiêu chun (qualified dividend) s c áp dng mc thu u ãi thp hn. Quy nh v thu nhp c tc tiêu chun c áp dng n 31/12/2008 nhng sau ó c gia hn hai ln, n 31/12/2012 (ln gia hn u tiên kéo dài thi hn áp dng n 31/12/2010). Bng 1: Biu thu thu nhp c tc ti M t nm 2003 2003 - 2012 2013 2003 - 2007

Thu nhp thông thng 10% 15% 25% 28% 33% 35% C tc thông thng 10% 15% 25% 28% 33% 35% C tc tiêu chun 5% 5% 15% 15% 15% 15%

2008 - 2012

C tc thông thng 10% 15% 25% 28% 33% 35% C tc tiêu chun 0% 0% 15% 15% 15% 39.6% 15% 39.6% 39.6% Thu nhp thông thng 15% 28% 31% 36% C tc thông thng 15% 28% 31% 36% C tc tiêu chun 15% 28% 31% 36%

Ngun: IRS Ti Nht Bn, theo chính sách min gim thu, mc thu sut áp dng cho thu nhp t c tc i vi các c phiu niêm yt là 10% trong giai on t u nm 2009 n ht nm 2012. Sau thi gian này, tt c các khon thu nhp t c tc u phi chu thu vi mc thu sut là 20%. Chính sách gim thu này ch áp dng cho các nhà u t cá nhân nm gi c phiu niêm yt và vi t l nm gi i vi mt công ty là không quá 5%. Nu t l nm gi ca mt nhà u t cá nhân i vi mt công ty vt quá 5% hoc u t vào c phiu cha

3

niêm yt thì các khon thu nhp c tc t nhng khon u t ó u phi chu mc thu sut chung là 20%. Canada cng áp dng chính sách thu i vi thu nhp t c tc. Tuy nhiên, các nhà làm chính sách ti ây cng có nhng chng trình h tr tín dng thu nhm h tr cho các nhà u t nm gi c phiu ca các công ty trong nc. Bt u t nm 2005, Canada còn áp dng chính sách thu sut u ãi i vi các khon thu nhp c tc tiêu chun (eligible dividend). Các khon thu nhp c tc tiêu chun là c tc mà nhà u t cá nhân Canada nhn c t các công ty Canada và có ch nh bng vn bn t các công ty ó. Các khon thu nhp c tc loi này c hng mc thu sut thp hn vi mc ích làm gim tác ng ánh trùng thu, c bit i vi các công ty có t l chi tr c tc cao. Bng 2: Biu thu thu nhp c tc ti Canada nm 2010 và 2011

Thu sut nm 2011 Thu nhp chu thu Thu nhp Lãi nm 2011 khác vn 41.544$ u tiên 41.544$ - 83.088$ 83.088$ - 128.800$ Trên 128.800$ C tc Thu sut nm 2010 C tc Tiêu Không tiêu chun chun 2.08% 10.83% 15.83% 19.58%

Thu nhp chu thu Thu nhp Lãi nm 2010 Tiêu Không tiêu khác vn chun chun 2.08% 40.970$ u tiên 10.83% 40.970$ - 81.941$ 15.83% 81.941$ - 127.021$ 19.58% Trên 127.021$

15.0% 7.5% -2.02% 22.0% 11.0% 7.85% 26.0% 13.0% 13.49% 29.0% 14.5% 17.72%

15.0% 7.5% -4.28% 22.0% 11.0% 5.80% 26.0% 13.0% 11.56% 29.0% 14.5% 15.88%

Ngun: Taxtips.ca Ngoài mc thu Chính ph Liên bang thu theo biu thu sut trên, các bang cng có mc thu riêng ánh trên thu nhp t c tc ca các nhà u t. Tuy nhiên, có th thy mt im là thu sut thu c tc thp hn khá nhiu so vi các mc thu thu nhp khác nh lng, thng... Trên thc t ây cng là mt gii pháp mà Chính ph Canada áp dng nhm h tr các nhà u t nhng cng ng thi dung hòa nhng ý kin chiu hng ngc li cho rng không nên ánh thu vào c tc. Ngoài ra, còn rt nhiu các nc khác cng áp dng hình thc thu c tc vi nhng mc thu sut khác nhau và tùy thuc vào tng ngành ngh, loi hình công ty. Bng 3: Bng t sut thu c tc mt s quc gia Quc gia Anh Áo n Mc thu sut 10 ­ 32,5% 25% 20 ­ 25%

4

B Bulgary ài Loan

15 ­ 25% 5% 0% vi NT trong nc 20% vi NT nc ngoài

c Hà Lan Hàn Quc Hng Kông Indonesia Italia Malaysia Pháp Philippines Singapore Thái Lan Trung Quc Úc

25% 15% 6 ­ 35% 0% 15% 12,5% 0% 5% 10% 0% 10% 10% 0 ­ 15% Ngun:Taxrates.cc

Nhìn chung, hu ht các quc gia trên th gii u ánh thu trên thu nhp t c tc. Tuy nhiên, trong nhng trng hp kinh t gp khó khn, các nc này ã có nhng chính sách u ãi nh gim thu, tín dng thu nhm h tr các nhà u t trên TTCK. Ch mt s ít các nc không áp dng chính sách thu c tc nh Hng Kông, Singapore, Malaysia vi quan im ch o là ch ánh thu mt ln trên mt khon thu nhp. 1.2. Quy nh ánh thu trên c tc ti Vit Nam Ti Vit Nam, thu thu nhp c tc c coi là mt loi trong thu thu nhp. Theo Lut Qun lý thu ca Quc hi khóa XI, k hp th 10, s 78/2006/QH11 ngày 29/11/2006 và có hiu lc thi hành t ngày 01/07/2007 thì thu là ngun thu ch yu ca ngân sách nhà nc, np thu theo quy nh ca pháp lut là ngha v và quyn li ca mi t chc, cá nhân. Nu phân loi theo hình thc thu thì thu c chia thành hai loi là thu gián thu và thu trc thu. Thu gián thu là thu mà ngi chu thu và ngi np thu không cùng là mt,

5

ví d thu VAT, nhà nc ánh thu vào công ty ­ công ty np thu và công ty li chuyn s thu ó vào chi phí ca hàng hóa, dch v - ngi tiêu dùng phi chu và nh vy ngi tiêu dùng mi là ngi chu thu cui cùng. Thu trc thu là thu mà ngi chu thu và ngi np thu là mt, ví d nh thu thu nhp cá nhân (TNCN) hay thu thu nhp doanh nghip (TNDN). Thu thu nhp là thu ánh vào thu nhp ca cá nhân và pháp nhân. C s tính thu là thu nhp và hin nay có nhiu cách xác nh thu nhp chu thu. Có th ó là mi khon thu nhp; hoc nhng khon thu nhp c xác nh là thu nhp tiêu dùng; hoc là nhng khon thu nhp thng xuyên (thu nhp nht thi, thu nhp ngoài k hoch không b ánh thu)... Thi gian xác nh thu nhp chu thu thng là mt nm tài chính. Thu thu nhp c tính bng cách ly thu nhp chu thu nhân vi thu sut thu thu nhp. Vit Nam hin nay, thu TNCN c xác nh theo Lut thu Thu nhp cá nhân ca Quc hi khóa XII, k hp th 2, s 04/2007/QH12 ngày 21/11/2007 và có hiu lc thi hành t ngày 01/01/2009. Theo ó, thu nhp chu thu bao gm 14 loi thu nhp và có quy nh rõ biu thu i vi các trng hp. Thu nhp t u t vn (là mt trong 14 loi thu nhp chu thu TNCN) áp dng biu thu toàn phn vi t l thu sut là 5%. Sau khi Lut thu TNCN chính thc ra i, B Tài chính ã ban hành Thông t s 84/2008/TT-BTC hng dn thi hành mt s iu ca Lut Thu thu nhp cá nhân, trong ó có quy nh i vi hot ng chuyn nhng chng khoán (CK) ca các NT nh sau: Cn c tính thu i vi hot ng chuyn nhng CK là thu nhp tính thu và thu sut. Trong ó thu nhp tính thu c xác nh bng giá bán CK tr giá mua và các chi phí liên quan n vic chuyn nhng. Thu sut: có th áp dng 1 trong 2 cách tính Np thu theo biu thu toàn phn vi thu sut 20%. Cá nhân chuyn nhng chng khoán ã ng ký np thu theo thu sut 20% vn phi tm np thu theo thu sut 0,1% trên giá chuyn nhng chng khoán tng ln. Cách tính thu thu nhp cá nhân phi np nh sau: Thu thu nhp cá nhân phi np = Thu nhp tính thu x Thu sut 20%

-

Trng hp cá nhân chuyn nhng chng khoán không ng ký np thu theo biu thu toàn phn vi thu sut là 20% thì áp dng thu sut 0,1% trên giá chuyn nhng chng khoán tng ln. Cách tính thu phi np nh sau: Thu thu nhp cá nhân phi np = Giá chuyn nhng x Thu sut 0,1%

6

-

Thi im xác nh thu nhp tính thu t hot ng chuyn nhng chng khoán c xác nh nh sau: i vi chng khoán niêm yt là thi im Trung tâm hoc S giao dch chng khoán công b giá thc hin. i vi chng khoán cha niêm yt nhng ã thc hin ng ký giao dch ti Trung tâm Giao dch chng khoán là thi im Trung tâm công b giá thc hin. i vi chng khoán không thuc trng hp nêu trên là thi im hp ng chuyn nhng chng khoán có hiu lc. Trng hp không có hp ng chuyn nhng chng khoán thì thi im tính thu là thi im ng ký chuyn tên s hu chng khoán.

Cng theo Thông t 84, thu nhp ca cá nhân t c tc cng c coi là thu nhp chu thu vi mc thu sut toàn phn là 5%. Trng hp nhà u t nhn c tc bng tin mt, thu TNCN c tính bng c tc mi ln tr nhân vi thu sut 5%. Trng hp nhn c tc bng c phiu hoc nhn c phiu thng, nhà u t cha phi np thu khi nhn c phiu. Khi chuyn nhng c phiu này, nhà u t mi phi thc hin ngha v thu và c áp dng tng t nh trng hp chuyn nhng chng khoán và thu nhp t u t vn. Ngày 6/2/2009, B Tài chính ã ban hành Thông t s 27/2009/TT-BTC v vic Hng dn thc hin vic giãn thi hn np thu TNCN, theo ó các cá nhân c giãn np thu t ngày 01/01/2009 n ht ngày 31/5/2009. S thu c giãn np (i vi thu nhp t chuyn nhng chng khoán) là s thu TNCN phi kê khai hoc n v chi tr thu nhp khu tr theo tng ln phát sinh thu nhp. Trình t giãn np thu c quy nh nh sau: các t chc, cá nhân tr các khon thu nhp phi khu tr thu thu nhp cá nhân cho các i tng c giãn np thu, khi tr thu nhp vn tính s thu phi khu tr và thông báo cho cá nhân nhn thu nhp bit s thu khu tr c tm giãn np; hàng tháng vn phi lp t khai s thu ã khu tr theo quy nh hin hành và np t khai cho c quan thu c quan thu nm c s thu phát sinh nhng c giãn np thu. Các cá nhân thuc i tng c giãn np thu có các khon thu nhp theo quy nh phi khai thu trc tip vi c quan thu vn phi lp và np t khai thu theo quy nh hin hành. Thông t cng quy nh, i vi s thu c giãn np, cá nhân có thu nhp c gi li trong thi gian c giãn. Trong thi gian c giãn np thu, t chc, cá nhân khu tr thu, cá nhân có các khon thu nhp thuc i tng c giãn np thu không b coi là vi phm chm np thu và không b x pht hành chính v hành vi chm np tin thu i vi s thu c giãn np.

7

Tuy nhiên, theo Ngh quyt s 32/2009/QH12 ngày 19/6/2009 ca Quc hi, B Tài chính ã ban hành Thông t s 160/2009/TT-BTC Hng dn min thu thu nhp cá nhân nm 2009. Trong ó quy nh i tng c min thu thu nhp cá nhân t ngày 01/01/2009 n ht ngày 31/12/2009 bao gm cá nhân c trú và cá nhân không c trú có thu nhp t u t vn; t chuyn nhng vn (bao gm c chuyn nhng chng khoán). T ngày 01/01/2010 các i tng trên np thu thu nhp cá nhân theo quy nh Thông t s 84/2008/BTC-TCT ngày 30/9/2008 ca B Tài chính. Tip theo ó, Tng cc Thu - B Tài chính ra công vn s 451/TCT-TNCN ngày 8/2/2010 v quyt toán thu TNCN, quy nh nu chi tr các khon thu nhp t chng khoán ca nm 2009 trc ngày 01/7/2010 thì các khon thu nhp này thuc thu nhp c min thu, nu chi tr sau ngày 30/6/2010 thì phi tính thu. ng thi, theo công vn s 15286/CH-HTr ngày 23/8/2010 ca Tng cc Thu thì trong trng hp t chc phát hành mun tr c tc cho nhà u t thì t chc phát hành phi khu tr thu Thu nhp cá nhân t li tc mà nhà u t nhn c. Vì vy, các khon c tc, trái tc nhà u t c nhn k t ngày 01/07/2010 ã b khu tr thu TNCN là 5% trên tng giá tr c tc, trái tc. Nh vy, bt u t ngày 01/01/2010, nhà u t bt u phi chu thu theo quy nh ti Thông t s 84/2008/TT-BTC, ngoi tr các khon thu nhp t u t vn ca nm 2009 c tr trong 6 tháng u nm 2010 nh cp trên. 1.3. Các quan im v thu thu nhp c tc ti Vit Nam Ti Vit Nam, t khi D Lut thu TNCN ra i ã có rt nhiu ý kin xung quanh vic ánh thu TNCN i vi hot ng chuyn nhng chng khoán cng nh vic áp dng thu i vi thu nhp ca nhà u t t c tc. Trc ht là cách tính thu TNCN i vi hot ng chuyn nhng chng khoán. Nu NT chn cách np thu vi thu sut 20% thì phi ng ký vi c quan thu trc ngày 31/12 ca nm lin trc; phi lp, hoàn thin chng t và chng minh v nhng chi phí hp lý, hp l vi c quan thu; phi có s sách k toán ghi chép c th v giá mua ­ giá bán; bên cnh ó vn phi tm np 0,1% trên tng giá tr mi ln chuyn nhng chng khoán và cui nm mi thc hin quyt toán thu, nu s thu ã np còn thiu thì np b sung và nu tha thì c nhn li. Chính s phc tp và rt khó thc hin ca cách np thu này ã khin phn ln NT u chn cách np thu tính 0,1% trên tng giá tr mi ln chuyn nhng. Bi vì hu ht NT là NT cá nhân nh l nên vic thc hin ch s sách k toán cng nh vic thu thp chng t, hóa n chng minh chi phí b ra trong quá trình u t, mua bán chng khoán là rt khó, thm chí là không th. Bên cnh ó, vic giao dch qua internet, qua tin nhn hay in thoi hin nay rt ph bin, vic thu thp các hóa n in t là rt khó kh thi. Mc dù hin nay Vit Nam ã có Lut và Ngh nh v

8

giao dch in t ng thi B Tài chính cng ã có Thông t hng dn v hóa n in t trong lnh vc tài chính nên có th áp dng hóa n in t vào vic tính toán thu i vi hot ng chuyn nhng chng khoán. Tuy nhiên, thc t cho thy, hóa n in t không th phn ánh y và chính xác tng chi phí (gm c chi phí hu hình và vô hình) mà NT ã b ra. Hn na, vic xác nh giá mua, bán chng khoán trên th trng niêm yt cng khá phc tp do c ch khp lnh to ra nhiu mc giá thc hin khác nhau trong khp lnh liên tc. Chính vì vy mà c quan thu ã a thêm cách np thu th hai, ó là hình thc thu khoán (np 0,1% trên tng giá tr chuyn nhng chng khoán mi ln giao dch) và i a s các NT chn (hoc b buc phi chn) cách óng thu này. Nu NT chn cách np thu này thì ch vic np và thu thu n gin hn rt nhiu vì các công ty chng khoán ch cn trích 0,1% giá tr ca mi ln chuyn nhng và np cho c quan thu. Cách np thu này giúp cho vic tính và np thu c thc hin dt im sau mi ln giao dch, không cn lu h s giy t và không phi thc hin quyt toán thu vào cui nm. Tuy nhiên, thc t này ã dn ti mt im bt hp lý, không nht quán vi tinh thn ca Lut thu TNCN là trong hot ng chng khoán có lãi mi phi np thu. Mi ln giao dch chng khoán, NT b tính thêm 0,1% tng giá tr giao dch (tng ng vi vic công ty chng khoán tng thêm phí giao dch 0,1%) dù giao dch ó mang li lãi hay l cho NT. Trong thi gian qua, các NT b thua l không ít do tình hình i xung chung ca th trng chng khoán thì vic vn phi np thu ã gây tâm lý bc xúc cho các NT, h cho rng kinh doanh thua l mà vn phi np thu là mt im rt bt hp lý. Vi các NT có tng giá tr giao dch ln trong nm (t vài chc n c trm t ng), dù t l thu 0,1% thì khon thu h phi np cng không h nh. Khi th trng thun li thì khon thu 0,1% có th là không áng k, nhng khi th trng chng khoán có din bin m m nh thi gian va qua, khon tin thu phi np khi thua l cng tr thành gánh nng cho các NT. Vic áp thu khi NT thua l ã không khuyn khích NT b thêm vn vào TTCK, hn ch giao dch dn n nh hng tiêu cc i vi s phát trin ca th trng. Ông Hunh Anh Tun ­ Tng giám c CTCK SJC ã khng nh nu c quan thu cho NT la chn li thì s có rt nhiu ngi chn cách óng thu vi thu sut 20% ly li nhng khon tin ã mt do u t thua l trong thi gian va qua. Th hai là vic ánh thu 5% trên c tc. Hu ht các nhà u t u cho rng vic ánh thu trên c tc là "thu chng thu". Cha nói ti mc thu sut 5%, nhiu ý kin ã cho rng ánh thu c tc là có s chng chéo trong chính sách thu, ánh thu hai ln và ây là s tn thu cha công bng. Khi NT nm gi c phiu ca mt doanh nghip, ng ngha vi vic h là c ông hay là mt ch s hu ca doanh nghip ó. Vì vy, khi doanh nghip chu thu TNDN cng có ngha là NT phi chu. Doanh nghip tr c tc ngha là doanh nghip trích mt phn

9

trong tng thu nhp ca mình tr cho nhng ngi có tên trong danh sách c ông, nh vy thì c tc ã phi chu mt ln thu TNDN. Vy thì khi c ông nhn c tc và phi chu thêm mc thu 5% s b thu chng lên thu và không úng vi thu TNCN. Vic phi chu thu tính trên c tc gây tâm lý bt bình cho các NT hn là chi phí thu mà h phi gánh chu. Bên cnh ó, nu ánh thu TNDN chính là ã ánh thu vào ch s hu ca DN hay chính là c ông ca công ty ­ các NT. Vì vy không nên phân bit rch ròi gia hai ch th là DN và c ông trong trng hp này. Tuy nhiên, t c s thng nht ca i tng chu thu vi c quan qun lý cng nh các chuyên gia v vn này là không n gin. Vì vy có th a ra gii pháp nu ánh thu c tc thì có th gim thu thu nhp doanh nghip xung, nht là trong giai on TTCK ang cn nhng yu t tích cc khuyn khích phát trin và tr thành mt trong nhng kênh dn vn quan trng, minh bch cho nn kinh t. Khi TTCK phát trin n mt quy mô ln hn thì có th xem xét tng thu tng ngun thu cho ngân sách. Mt bt cp na trong vic ánh thu c tc là vic thu thu TNCN ca các NT ch yu các doanh nghip niêm yt, trong khi giao dch t do, mua bán trao tay và ch yu bng tin mt thì không ai kim soát và cng không phi óng thu nên nu ánh thu rt d dn n vic NT s không tham gia th trng giao dch chính thc, làm chm tin c phn hóa, hn ch các doanh nghip niêm yt trên sàn giao dch chng khoán. Ngoài ra, vic tính thu không công bng, không hp lý s làm cho th trng không phát trin mà còn có kh nng b suy thoái nh mt s nc trc ây ã vp phi. Mt im na cng c em ra bàn lun nhiu, ó là s cha công bng khi ánh thu i vi c tc. Nu so sánh vi tin gi tit kim, tính bo toàn vn cao, lãi sut cng tng i cao (tính t thi im a ra D tho Lut thu TNCN, lãi sut trên di 10%/nm ti nay, lãi sut có nhng lúc ã tng lên 18,19%/nm) mà cha b ánh thu trên lãi tin gi tit kim. Trong khi c tc có t l ri ro cao hn, ph thuc nhiu vào tình hình sn xut kinh doanh ca DN, NT phi b nhiu thi gian và chi phí nht nh tìm nhng a ch u t vi t l c tc sinh li cao, nhng phn ln các công ty c phn vn a ra mc c tc hàng nm di 15%. Bên cnh ó, c ông còn phi i mt vi tình hình lm phát liên tc tng cao. Xét tng quan thì nh vy là không công bng gia hai ngành ngân hàng và chng khoán. Phn hi li các ý kin trái chiu là các ý kin ca nhng ngi trong ngành, và có kinh nghim lâu nm. Các ý kin c a ra nêu rõ, ây là vic óng thu ca hai ch th khác nhau, doanh nghip thì óng thu TNDN còn cá nhân thì óng thu TNCN. iu này cng ging nh ngi mua hàng vn phi chu thu VAT hoc thu tiêu th c bit. Các sc thu này khác nhau nên không th coi là ánh thu trùng thu. Nu xét trên khía cnh kinh t vi cách nhìn nhn n gin, tách bch, ct khúc quá trình kinh t hay các chu k sn xut,

10

kinh doanh ca DN, thì qu tht là phn c tc c chia cho các c ông chính là mt phn thu nhp ca công ty và ã c xác nh trong tng thu nhp chu thu ca công ty khi tính thu và np thu thu nhp DN. Tc là phn thu nhp này thc t ã b ánh thu. Tuy nhiên, quá trình kinh t ca doanh nghip là s liên tc ca nhng chu k sn xut kinh doanh, và nu quan nim nh theo kiu ct khúc nói trên thì còn có th suy ra nhiu khon thu nhp hay ngun vn khác cng b ánh thu hai ln, thm chí là rt nhiu ln. Trên thc t áp dng Lut Thu thu nhp cá nhân i vi u t chng khoán ã bc lc mt s im bt hp lý, nên B Tài chính ang nghiên cu tìm bin pháp khc phc. Vic a ra mc thu hp lý hn so vi hin ti, vic b sung các quy nh v công nhn hóa n in t, hay áp dng mc thu khoán theo thông l ca nhiu nc nhng có tính n c thù ca NT trên TTCK Vit Nam u s c cân nhc sao cho Lut thu sa i s th hin c t duy quan trng ca ngi làm chính sách thu, ó là không vì ngun thu trc mt mà cn phát trin ngun thu n nh và bn vng v dài hn. B Tài chính ã chính thc kin ngh Chính ph a ni dung sa i, b sung mt s iu ca Lut Thu TNCN vào Chng trình xây dng lut ca Quc hi nm 2012, nhng B T pháp mun trình Quc hi xem xét sa i ngay trong nm nay. 2. Kt lun và gi ý chính sách Thu thu nhp c tc là mt loi hình thu thu nhp mà mt quc gia ánh vào c tc mà mt công ty tr cho c ông ca công ty ó. Thu c tc hin nay vn còn nhiu tranh cãi xung quanh vn thu kép (hay thu chng thu) mà các quc gia ang thc hin gp phi, c bit là phn ng t các c ông ­ ngi nm gi c phiu do các công ty ã phi np thu thu nhp doanh nghip trc khi li nhun c chia cho c ông. Các quan im ng tình vi thu thu nhp t c tc cho rng các doanh nghip là nhng pháp nhân c lp, có quyn s hu tài sn. Vì vy, nó c phân bit so vi ch s hu và ây là hai ch th riêng bit. Vic ánh thu vào c tc ca các c ông không phi là s ánh thu trùng. Ngc li, các quan im chng li thu thu nhp c tc cho rng là s bt bình ng khi thu nhp t c tc b ánh thu sau khi ã mt ln phi chu thu thu nhp doanh nghip. Có th khng nh rng vn tn ti song song hai lung ý kin v vn thu thu nhp c tc. Mt phía ng h vic ánh thu i vi thu nhp t c tc ca các nhà u t vi quan im là thu thu nhp c tc s tng cng tính công bng gia các nhà u t trên TTCK. Ngc li, lung ý kin phn i vic ánh thu này li cho rng vic áp dng thu là không công bng và ánh thu hai ln i vi khon thu nhp ca các nhà u t. Tuy nhiên có mt thc t là mc dù lung ý kin th hai c nhiu các nhà u t ng h nhng hu ht các nc trên th gii vn áp dng vic ánh thu i vi c tc ca các nhà u t.

11

Có th thy mt tn ti là s không rõ ràng gia hai quan im ánh thu trùng hoc không trùng khi áp dng thu thu nhp c tc. Ti Vit Nam, xác nh nguyên tc ca vic ánh thu c xem nh là mt khon phí cho vic s dng các ngun lc xã hi to ra li nhun. Nh vy, khi mt công ty hot ng sn xut kinh doanh, h phi tr thu thu nhp doanh nghip cho vic s dng cho vic s dng các ngun lc nói trên. Vic các công ty trong quá trình hot ng phi tr thu VAT, thu TTB, thu XNK... ch là thu gián thu và không phi là các công ty tr mà h ch tr h cho ngi tiêu dùng. Nh vy, thu TNDN là tr cho vic s dng ngun lc xã hi ca ch th công ty. n lt các c ông, tt c trong s h u ch u t vn vào nhn c li nhun là c tc. Rõ ràng, nu theo quan im v nguyên tc ánh thu, h cng phi tr phí cho vic s dng các ngun lc xã hi trong vic u t vn. Ít nht, các nhà u t cng hot ng trong mt th trng c t chc và qun lý bi Nhà nc. Hai ch th công ty và c ông cùng hai hot ng sn xut kinh doanh và u t vn rõ ràng là phân bit, mc dù cùng phi nm trong mt quy trình chung. Nh vy, khó có th nói vic ánh thu trên thu nhp c tc là "ánh thu trùng" hay ánh thu hai ln. Do ó, trc ht có th khng nh vic áp dng thu thu nhp c tc là có c s. Tuy nhiên, vn áp dng thu thu nhp c tc Vit Nam cn phi xem xét các mc tiêu khi s dng loi thu này nh: phân phi li và công bng v thu nhp, nh hng kinh t v mô. Th nht, xét v khía cnh phân phi li và công bng thu nhp. Gia nhà u t trái phiu, nhà u t c phiu, ngi gi tin rõ ràng có mc ích và ng c tng t nhau là gim thiu ri ro và tìm kim li nhun. Vì vy, nu ch ánh thu trên thu nhp t c tc và lãi vn (capital gains) thì s là không công bng gia các nhà u t cùng hot ng trên th trng vn ­ tin t. Nu ã áp dng thì cn phi áp dng cho tt c các i tng trên và ngc li. nh hng mc tiêu cho tng mng th trng có th c thc hin thông qua các chính sách u ãi khác min, gim thu, tín dng thu. Trong iu kin thu nhp t lãi tin gi (hay ngoi t trên th trng không chính thc) ca các cá nhân không b ánh thu thì mc thu sut ánh vào c tc càng cao s càng làm mt dn ng c tham gia vào TTCK ca các nhà u t. Dòng tin vào TTCK s b hn ch và b các kênh u t khác thu hút. Tuy nhiên, nu tt c các hình thc u t vn u phi chu thu thu nhp thì có th s dng vai trò ca thu nh mt công c h tr cho mt mng th trng riêng bit nào ó, ví d nh nh hng mc tiêu th trng vn thông qua min, gim thu thu nhp c tc và chuyn nhng chng khoán ti tng thi im. Mt vn khác liên quan n s bình ng gia các i tng np thu ó là trong khi các nhà u t cá nhân mua c phiu phi chu thu trên c tc nhn c thì các doanh nghip có thu nhp c tc t hot ng u t liên doanh liên kt li không phi chu thu

12

cho phn thu nhp t hot ng ó. Theo thông l ti M và các nc OECD, các doanh nghip u c hng nhng u ãi v thu thu nhp t c tc. Tuy nhiên, không có quc gia nào trong s này min toàn b thu ánh trên c tc cho các doanh nghip (Damodaran, 2003). Th hai là vic nh hng mc tiêu kinh t v mô t s phát trin ca các th trng tài chính, trong ó có th trng c phiu. V mt lý thuyt, vic chi tr c tc cao nh tác ng ca thu thu nhp c tc gim s làm gim li nhun gi li, tng chi phí vn c phn ca các doanh nghip và vì vy làm gim hot ng u t cho sn xut kinh doanh tng lai ca các doanh nghip. iu này c gii thích bi s tng lên ca t l chi tr c tc s làm tng chi phí vn c phn hin hành ng thi làm cho ngun vn tái u t b thu hp, c bit trong iu kin kh nng tip cn vi các ngun vay n b hn ch. Tuy nhiên, t l c tc cao cng s khuyn khích các nhà u t ngoài doanh nghip tham gia TTCK và các doanh nghip s d dàng hn trong vic huy ng vn c phn (c v thi gian và chi phí) thông qua phát hành trên th trng s cp. Nh vy, nhng doanh nghip có nhiu c hi u t s sn sàng m rng hot ng sn xut kinh doanh, to nhiu vic làm hn cho nn kinh t. Vit Nam là nn kinh t ang phát trin, hu ht các doanh nghip u có nhiu c hi u t và tìm kim t sut li nhun cao hn so vi nhiu nc và khu vc khác. Vì th, s là thun li hn cho các công ty niêm yt nu huy ng c ngun vn c phn thông qua TTCK, c bit là trong iu kin tht cht tín dng ng thi th trng trái phiu cha phát trin nh hin nay. Nh vy, vic chi tr c tc cao s có tác ng hai mt bù tr nhau và cn phi tin hành các kho sát chi tit có nhng ánh giá chính xác. Trên th trng M, vn này có th c tham kho qua các bài nghiên cu v mi quan h gia vic ct gim thu thu nhp c tc ti M nm 2003 và chính sách c tc ca các công ty niêm yt (Jabbour và Liu (2003), Chetty và Saez (2005) và Cc d tr Liên bang M (FED ­ 2005). Qua các phng pháp kim nh thc nghim, các nghiên cu trên ã rút ra kt lun v mi tng quan ngc gia thu thu nhp c tc và t l chi tr c tc cng nh giá c phiu. Tc là, chng trình gim thu thu nhp c tc bt u t nm 2003 ca Chính ph M ã khin các công ty M tng t l tr c tc cho các nhà u t, c bit là các công ty có t sut li nhun cao. Cùng vi ó, giá c phiu trên TTCK M cng tng lên. Tuy nhiên có th thy t l chi tr c tc cao không luôn luôn ng ngha vi thu sut thu thu nhp c tc thp bi t l phân chia li nhun và tái u t còn ph thuc vào môi trng kinh t ca các quc gia, chin lc kinh doanh ca mi doanh nghip và do i hi ng c ông quyt nh. Do vy, di góc nhìn v mô, hiu ng có th thy rõ rt nht là h qu ca vic áp dng mc thu thu nhp c tc cao. Trong môi trng này, thu sut cao ánh trên thu nhp t c tc có th làm gim ý mun ca các nhà u t trên TTCK, c bit là trong iu kin

13

th trng i xung và kèm theo nhng khó khn ca nn kinh t khin các công ty bt li trong vic huy ng vn c phn và phi tìm kim các ngun vn vay thay th khác (vay ngân hàng, phát hành trái phiu) hn là vn c phn cho vic m rng hot ng kinh doanh. Mc vay n cao thng dn ti vic sa thi công nhân nhiu hn trong nhng thi im kinh t gp khó khn so vi nhng công ty s dng nhiu vn c phn. Ngoài ra, khi cp n vic ánh thu trên c tc, mt vn liên quan cng vp phi khá nhiu quan im i chi nhau là ánh thu vào c phiu thng. Di góc nghiên cu, chúng tôi cho rng cn xác nh rõ c phiu thng là c tc bng c phiu hay là c phiu tách nh mt s ý kin trên th trng v tên gi. Nu xét v ngun tài tr phát hành c phiu thng, rõ ràng c phiu thng xut phát t ngun thng d vn hoc li nhun. Do ó c phiu thng chính là mt tên gi khác ca c tc bng c phiu nu dùng ngun li nhun (hoc trong trng hp khác s là c phiu tách nu dùng ngun thng d vn). Khi ó, vn ánh thu trên c tc chc chn s phi bao gm ánh thu trên c phiu thng vì c tc có th c coi gm hai hình thc: tin mt hoc c phiu. Tuy nhiên, do vn cha có mt nh ngha rõ ràng v c phiu thng nên nhng tranh lun v ánh thu trên c tc s vn còn tip din. Tóm li, xét v mt c s lý lun, vic ánh thu trên thu nhp t c tc là có c s và có th c áp dng nhm mc tiêu phân phi li thu nhp và tng ngun thu cho ngân sách. Tuy nhiên, t khía cnh phát trin các th trng tài chính nhm phc v các nh hng mc tiêu kinh t v mô, c bit là phát huy y vai trò ca th trng chng khoán nh là mt kênh huy ng vn dài hn cho doanh nghip và tr thành mt thc o cho sc khe ca nn kinh t, mt s ni dung sau ây có th c lu ý trong quá trình hoch nh chính sách thu thu nhp trên c tc: Vn có th tip tc ch trng áp dng thu ánh trên thu nhp t c tc, nhng cn cung cp thông tin liên quan và có gii thích y cho các i tng nhà u t khác nhau nhm t s ng thun ca th trng. c bit, các c quan qun lý cn nêu rõ quan im, nguyên tc ánh thu và l trình d kin áp thu c tc trong tng lai giúp các doanh nghip có thêm c s hoch nh c chin lc kinh doanh và huy ng vn, ng thi nhà u t có góc nhìn bao quát hn v vn này. Cn xác nh rõ li khái nim và tính cht c bn ca c tc trên c phiu làm c s tính thu, trong ó xác nh rõ c phiu thng là c tc bng c phiu hay c phiu tách; c s ca s phân chia này là vic xác nh c loi hình thu nhp chu thu ch là c phiu thng phát hành t li nhun sau thu ca doanh nghip mà thôi (không ánh thu trên c phiu tách).

-

14

-

Có th nghiên cu phân nh ra hai loi i tng nhà u t khác nhau là c ông ln và nhà u t nh l; trong ó c ông ln là nhà u t nm gi t 5% c phiu có quyn biu quyt ca doanh nghip và nhà u t nh l là di 5%. Khi ó, thu sut ánh trên thu nhp t c tc có th áp khác nhau gia hai loi nhà u t này theo hng nhà u t ln c u ãi thu hn. Tác dng ca vic này là khuyn khích u t, huy ng vn cho doanh nghip và hn ch hot ng "lt sóng"; ng thi cng khc phc tâm lý cm thy thit hi vì b ánh thu trùng ca các c ông ln. Tt nhiên, s phân bit hai loi c ông này có th xung t vi nguyên tc qun tr công ty tt, song các mc thu sut khác nhau nh trên có th c áp dng trong nhng giai on thích hp nhm mc tiêu khuyn khích phát trin th trng chng khoán nói chung./.

15

Tài liu tham kho 1. Chetty R. và Saez E. (2005), "The Effects of the 2003 Dividend Tax Cut on Corporate Behavior: Interpreting the Evidence", University of California, Department of Economics, 2005 2. Damodaran A. (2003), "Dividends and Taxes: An Analysis of the Bush Dividend Tax Plan", Stern School of Business, March 2003 3. FED (2005), "How did the 2003 Dividend Tax cut Affect Stock Price and Corporate Payout Policy", Finance and Economics Discussion Series, Divisions of Research & Statistics and Monetary Affairs, 2005 4. Jabbour G., M. và Lui Y. (2006), "The Effect of Tax Rate change on Dividend Payout", Journal of Business and Economics Research, 2006 5. Torrez Z. (2006), "The effect of Dividend Tax Policy on Corporate Investment", Forum empresarial, 2006 6. u t Chng khoán, ""Kêu tri" vì thu chng khoán bt hp lý", 2011 7. Kinh t u t, "Thu thu nhp chng khoán: L vn phi np?", 2010 8. VnEconomy, "Thu chng khoán: Làm sao l không phi np?" 9. VnExpress, "Thu chng khoán ,,bòn rút vn u t" 10. www.gdt.gov.vn 11. www.irs.gov 12. www.mof.gov.vn 13. www.taxrates.cc 14. www.taxtips.ca

16

Information

ÁNH THU THU NHP VI C TC: THC TIN TH GII VÀ GI Ý I VI VIT NAM

16 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

97893