Read 112011.pdf text version

motoryzacji

n

www.swiatmotoryzacji.com.pl

n

11/2011 listopad

n

Te c h n o l o g i e

n

Wy p o s a e n i e

Czci zamienne

n

Urzdzenia

Narzdzia

n

Rynek

Wtryskiwacze

benzyny

Wtryskiwacze stosowane w silnikach benzynowych generalnie s bardzo trwale i niezawodne, jednak i one niekiedy wymagaj wymiany. str. 12

Wolne kolo

alternatora

Coraz czciej na osi alternatora montowane jest kolo pasowe ze sprzglem jednokierunkowym. Wymiana kola na zwykle, ale take na wolne kolo niewlaciwego

Awarie DKZ

­ ich przyczyny i diagnostyka

W dwóch poprzednich wydaniach ,,wiata Motoryzacji" sporo miejsca powicilimy dwumasowym kolom zamachowym (DKZ), albowiem przedstawiona zostala zarówno ich geneza jak i historia rozwoju. Zarazem pokazane zostalo, e kola te staj si coraz bardziej skomplikowane i jednoczenie w coraz wikszym stopniu to wlanie od nich zaley dlugotrwala i niezawodna praca innych elementów ukladu przeniesienia napdu, szczególnie za skrzyni biegów. Systematycznie zwikszajcy si stopie komplikacji DKZ oraz rosnce ich znaczenie ma niestety swoje konsekwencje. Takie otó, e kola te wymagaj odpowiedniej kultury technicznej uytkowania i utrzymania pojazdu, gdy ich trwalo i bezawaryjna praca zaley od wielu czynników zazwyczaj nie majcych nic wspólnego z wad technologiczn, konstrukcyjn, czy materialow. Glówny problem ley w sposobie eksploatacji skomplikowanego urzdzenia mechanicznego, jakim jest DKZ. Ponadto na ywotno kola istotny wplyw maj zespoly z nim wspólpracujce. Jednoczenie coraz wiksza komplikacja DKZ sprawia, e znaczna jest liczba jego elementów, które mog ulec uszkodzeniu. To z kolei powoduje, e diagnostyka DKZ jest nieporównywalne trudniejsza ni klasycznego kola zamachowego.

MARIUSZ KASPRZAK, Beru ­ Rónice midzy wiecami arowymi najwyszej jakoci, a ich marnymi podróbkami sprowadzaj si niekiedy do kilku, czasem latwych do przeoczenia szczególów, które jednak maj wielkie znaczenie. To od nich bowiem moe zalee, czy nie dojdzie do powanej awarii calego silnika. str. 10

typu, grozi bardzo istotnym zmniejszeniem trwaloci calego napdu osprztu silnika. Liczy si wic wtedy naley z przedwczesn awari paska wieloklinowego, wzgldnie jego napinacza.

str. 14

WOJCIECH SLOJEWSKI, Wocar ­ Podczas diagnozowania przyczyn nietypowej awarii dobrze jest przestudiowa histori serwisow auta. Zapewnienia wlaciciela samochodu o tym, e pojazd byl profesjonalnie obslugiwany, w wielu przypadkach bywaj nieprawdziwe. Mog wic sprawi, e powód niesprawnosci jest poszukiwany zupelnie nie tam, gdzie trzeba.

str. 16

str. 24

Wicej ni tester ­ str. 8

n

Tylko jakoci OE ­ str. 21

NR INDEKSU 382981 ISSN 1731-5468

wiat

Starocie na drogach ­ str. 6

Cztery razy dluej ­ str. 7

Tw ó j d o r a d c a w w a r s z t a c i e

wiat Motoryzacji 11/2011

AKTUALNOCI

Z liciem

W rozmaitych krajach przepisy dotyczce ruchu drogowego zawieraj dziwne zapisy, które jak si wydaje, zostaly wymylone przez grup Monty Python. Pono w Alabamie prawo zabrania prowadzenia pojazdów z zaslonitymi oczami, za w Wielkiej Brytanii uregulowano kwesti oddawania moczu w sytuacji, kiedy kierowc przypili. W Polsce ustawodawca zobowizal wieo upieczonego kierowc do umieszczania na szybach samochodu nalepek przedstawiajcych zielony li, z którymi bdzie musial jedzi przez osiem miesicy. Ponadto nie bdzie mógl w tym czasie przekracza prdkoci 50 km/h na obszarze zabudowanym, 80 km/h poza obszarem zabudowanym oraz 100 km/h na autostradzie i drodze ekspresowej dwujezdniowej. W zapisach tych wida triumf dobrych intencji nad zdrowym rozsdkiem. No bo co zrobi w przypadku, kiedy np. delikwent zaczl jedzi samochodem dopiero rok po otrzymaniu ,,prawka"? Zgodnie z ustaw nie bdzie wówczas zobowizany do naklejania licia, ani przestrzegania ogranicze prdkoci, mimo e jego kwalifikacje bd jeszcze mniejsze ni w dniu, w którym otrzymal uprawnienia do prowadzenia samochodu. A co w przypadku, kiedy wlacicielem auta jest tatu, a pojazdem od czasu do czasu jedzi równie syn, który dopiero co zrobil prawo jazdy? Teoretycznie nalepka z liciem musi by przyklejona i trudno sobie wyobrazi, e prawowity wlaciciel pojazdu bdzie j za kadym razem zdrapywal. Z drugiej strony, jedc z liciem i przekraczajc prdko dozwolon dla nowicjusza, naraa si bdzie niepotrzebnie na zatrzymanie przez drogówk. Oczywicie dywagacje owe maj charakter czysto akademicki, bowiem jak latwo si domyli, nikt tych listkowych przepisów nie bdzie przestrzegal, ani ich egzekwowal. Polski system prawny wzbogaci si za o kolejny martwy przepis. Jego twórcom mona przypomnie stare powiedzonko: z przodu li, z tylu li, a w rodku... Grzegorz Kacalski

OLEJE COMMA w nowej szacie

n

Oleje Comma, których wylcznym dystrybutorem w Polsce jest firma Inter Cars SA, bd sprzedawane w nowych opakowaniach. Producent zdecydowal si na zmian szaty graficznej opakowa olejów PMO (Performance Motor Oil). Otrzymaly one etykiety przypominajce hologram 3D. Dodatkowo na odwrocie kadego opakowania znajduje si albo znajduj si (w zalenoci od pojemnoci opakowania) naklejki, na których mona wpisywa dat wymiany oleju. Kolejn nowoci, któr wprowadzila Comma, jest zaktualizowany program przeznaczony do doboru olejów i plynów eksploatacyjnych. Jest on dostpny równie w jzyku polskim na stronie www.commaoil.com/ products/international Warto przy okazji wspomnie, e grupa oddzialów Inter Cars po raz kolejny si powikszyla. Dolczyly do nich filie w Pultusku, Pulawach, Boleslawcu i w Lublinie, gdzie klienci IC maj ju trzy adresy do wyboru. Firma dysponuje obecnie 148 oddzialami w Polsce i 98 za granic.

WLACIWE cinienie

n

Firma BorgWarner BERU Systems znana jest przede wszystkim jako producent wiec zaplonowych i arowych, cho nie jest to jedyna dziedzina jej aktywnoci. I tak np. firma dostarcza równie systemy kontroli cinienia w oponach TSS (Tire Safety System). W urzdzenia te wyposaonych jest wiele modeli samochodów sprzedawanych na rynku amerykaskim. Systemy dostpne s równie w Europie jako wyposaenie dodatkowe. Od 2014 roku uklady kontroli cinienia bd obowizkowym wyposaeniem nowych samochodów sprzedawanych na rynkach Unii Europejskiej. Nieodpowiednie cinienie w oponach pogarsza przyczepno kól i wydlua drog hamowania. Wiksze opory toczenia powoduj za wzrost zuycia paliwa. Utrzymanie wlaciwego cinienia w oponach jest wic kwesti bezpieczestwa i ekonomiki jazdy. System trzeciej generacji TSS BorgWarner BERU Systems sklada si z jednostki kontrolujcej, anteny oraz czterech czujników cinienia i temperatury umieszczonych w kolach. Kierowca informowany jest o zbyt niskim cinieniu, kiedy spadnie ono o 0,2 bara poniej przewidzianej normy.

FILTRY DPF od Delphi

Oferta Delphi wzbogaci si niebawem o gam nowoczesnych filtrów czstek stalych (DPF) skierowanych na rynek wtórny, odpowiadajcych jakoci wyposaeniu fabrycznemu. Elementy te bd spelnialy norm Euro 6. Filtr DPF wykonany jest z wglika krzemu i jest wystarczajco wytrzymaly, by mona go bylo podda wielokrotnym cyklom regeneracji. Jego konstrukcja sklada si z kanalików o porowatych ciankach, które pozwalaj przenika gazom, lecz zatrzymuj sadz. Kiedy czujniki filtra DPF wykryj spadek jego dronoci, sterownik silnika aktywuje proces regeneracji, polegajcy na wypaleniu sadzy nagromadzonej w komórkach filtra. Takie usterki jak: lejce wtryskiwacze, niewlaciwe cinienie paliwa czy zablokowane czujniki powoduj radykalne skrócenie ywotnoci filtra DPF i mog przyczyni si do awarii zwizanych z nim komponentów, takich jak ECU,

n

NOWE NUMERY TELEFONóW

Informujemy, e zmianie ulegly numery redakcyjnych telefonów. Aktualne to: tel. (22) 490 82 40, 490 82 41 fax. (22) 490 82 42

zawór EGR, turbosprarka, sondy lambda. Delphi oferuje równie narzdzie diagnostyczne Delphi DS, które umoliwia zdiagnozowanie usterki filtra czstek stalych. Moliwoci oprogramowania obejmuj równie regeneracj systemu i wyczyszczenie historii bldów poprzez zresetowanie czujnika cinienia. Wymuszona regeneracja jest niezbdna w sytuacjach, kiedy system DPF pojazdu zostal zablokowany w wyniku jazdy w cyklu miejskim. Wiele samochodów osobowych nie osiga bowiem w trakcie codziennej eksploatacji odpowiednio wysokiej temperatury, umoliwiajcej automatyczn regeneracj filtra. Za pomoc urzdzenia DS mona równie zdiagnozowa uklad paliwowy, a parametry silnika mog by monitorowane V w czasie rzeczywistym.

wiat Motoryzacji 3

AKTUALNOCI

V NOWE

wiat Motoryzacji 11/2011

chlodnice

Po raz kolejny poszerzyla si oferta produktów firmy Nissens. Wród nowoci s trzy chlodnice cieczy dedykowane do Suzuki Grand Vitara (05-), do jednostek napdowych 1.6, 2.0 i 2.4 z automatyczn skrzyni biegów oraz do wersji 1.9 DDiS. Na uwag zasluguj równie chlodnice przeznaczone do Mazdy 6, które swym zastosowaniem obejmuj zarówno poprzedni jak i najnowszy model. Wszystkie wymienione pozycje produkowane s przez dusk firm w technologii 5 mm, która zapewnia wysok wydajno

n

przy niewielkich gabarytach oraz wadze chlodnicy. Gama produktów wzbogacila si

ponadto o chlodnice cieczy do Hondy C-RV (06-), VW Polo (09-) z silnikiem 1.4 TSI oraz o chlodnic do samochodu dostawczego LDV Maxus (05-). Linia elementów klimatyzacji samochodowej poszerzona zostala o kondensery dedykowane do Forda Fiesty (08-) 1.6TDCi, Volvo: V70 (06-), XC70 (06-) oraz S80 (06-), a take o dwa skraplacze przeznaczone do samochodów ciarowych Iveco Eurocargo (04-) i Scania R-P (09-). Wród omiu nowych referencji osuszaczy na uwag zasluguj pozycje przeznaczone m.in. do modeli: Alfa Romeo 159 (05-), Mercedes Sprinter (06-) czy Nissan Qashqai (07-).

KATALOG i program

Do oddzialów firmy Fota trafil nowy katalog z produktami wyposaenia warsztatowego a take chemi warsztatow marki Kager. Wród wielu nowoci jakie zostaly w nim ujte znalazly si m.in. nowe montaownice i wywaarki ItalEQUIP produkowane z zachowaniem wszelkich norm jakociowych i gwarantujce precyzyjn, wydajn oraz komfortow prac. Urzdzenia te oferowane s w wielu wersjach o rónym poziomie zaawansowania, przeznaczonych zarówno do obslugi kól pojazdów osobowych, jak i dostawczych oraz motocykli. Nowoci jest równie tester diagnostyczny AutoBoss V30 scanner dostpny jedynie w oddzialach firmy Fota. Lista dzialów katalogu rozszerzona zostala o kolejny, powiecony urzdzeniom do ustawiania geometrii kól. Znalazlo si w nim wszystko, co jest potrzebne, by warsztat mógl wiadczy t uslug. Jednoczenie firma Fota ruszyla z programem ,,Wyposa swój warsztat za zlotówk". Skierowany jest on do wszystkich chccych wyposay lub zmodernizowa swój warsztat bez zbdnych inwestycji.

TELEFON ci powie

KLIMATYZACJA równie zim

Wikszo kierowców korzysta latem z klimatyzacji, jednak niewielu wie, e jej uywanie jest wskazane równie zim. Przede wszystkim jest to najlepszy sposób na poradzenie sobie z zaparowanymi szybami. Co prawda wiele urzdze sterujcych systemem AC automatycznie wlcza klimatyzacj, kiedy aktywna jest funkcja ,,odmraanie". Jednak w innym przypadku klimatyzacj naley wlczy rcznie. Idealnie suche szyby poprawiaj widoczno, a tym samy bezpieczestwo jazdy. Regularne uywanie klimatyzacji ma równie korzystny wplyw na trwalo ukladu, zapewniajc obieg czynnika chlodzcego i smarowanie sprarki. Dlatego eksperci z Behr Hella Service zalecaj wlczanie klimatyzacji chocia kilka razy w miesicu na par minut równie w sezonie jesienno-zimowym. Oczywicie, kluczowe komponenty klimatyzacji, takie jak sprarka, skraplacz, parownik czy zawór rozprny powinny by regularnie sprawdzane i serwisowane w warsztacie. Najlepiej robi to przy okazji corocznego serwisu klimatyzacji. Dodatkowo zaleca si przeprowadzanie dokladnego serwisu klimatyzacji raz na dwa lata. Obsluga taka obejmuje uzupelnienie iloci czynnika w ukladzie, sprawdzenie uszczelnie oraz wymian filtraosuszacza.

n

n

Wraz ze startem drugiego etapu pilkarskiej promocji konsumenckiej Castrol ,,Wygraj bilety na UEFA Euro 2012 i zagraj z Dudkiem", na wybranych materialach dotyczcych kampanii pojawil si specjalny kod ulatwiajcy dobór wlaciwego oleju. Z elektronicznego kodu skorzysta moe kady posiadacz telefonu komórkowego, wyposaonego w specjaln aplikacj do odczytu kodów, jak np. i-nigma, która jest dostpna za darmo w Anroid Market lub w iTunes. Teraz konsumenci mog sami, za pomoc swojego telefonu zeskanowa symbol 2D, co poprowadzi ich bezporednio do mobilnej aplikacji ­ narzdzia doboru oleju. Po podaniu marki i modelu auta system wygeneruje rekomendacj najbardziej odpowiedniego oleju Castrol dla wybranego modelu silnika. Nowym produktem firmy wprowadzanym obecnie na polski rynek jest Castrol EDGE z Fluid Strength Technology. Jak informuj przedstawiciele firmy, jest to najbardziej wytrzymaly olej w jej 112-letniej historii.

n

4 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

AKTUALNOCI

ZMIANA nazwy

HART TWO BLACK na 8. rocznic

n

Dzialajce w naszym kraju Przedstawicielstwo ZF Services zmienilo sw nazw na ZF Friedrichshafen AG Przedstawicielstwo w Polsce. Krok ten jest konsekwencj restruktyzacji, jaka dokonala si w grupie ZF. Oto polczyla ona swoje spólki zalene (lcznie 12 podmiotów, w tym m.in. ZF SACHS AG i ZF Lemförder GmbH) w cztery dywizje biznesowe. Dodatkowo w nowej strukturze wyrónione zostaly: ZF Services (sprzeda i serwis produktów koncernu) oraz ZF Lenksysteme (przedsiwzicie joint venture, w którym po 50% udzialów posiadaj ZF Friedrichshafen AG oraz Robert Bosch GmbH, zajmujce si produkcj ukladów kierowniczych). ,,Wprowadzone zmiany bd mialy pozytywny wplyw na wspólprac wewntrz koncernu, midzy poszczególnymi zakladami. Nazwy znanych na calym wiecie marek ZF, takich jak SACHS, czy Lemförder oczywicie nadal bd stosowane" ­ powiedzial Stefan Sommer, czlonek zarzdu ZF.

n

Mija wlanie 8 lat od premiery polskiej wersji urzdzenia do geometrii kól MUNSTER 3008. Cho rocznica to niezbyt okrgla, jednak firma Hartmann wspólnie z WERTHER Polska postanowila z tej okazji wprowadzi na rynek krótk seri urzdzenia w kolorze czarnym i nazwie zmienionej na HART TWO BLACK. Odmiana ta ma by sprzedawana po stalej, niezalenej

od kursu walut cenie 27,5 tysica zlotych. Oprogramowanie nowej wersji jest prawie identyczne jak poprzednich, natomiast estetyka wykonania wyranie wysza. Urzdzenie bazuje na czterech bezprzewodowych glowicach z omioma cyfrowymi kamerami CCD. Pozwala ono m.in. na regulacj zbienoci przy skrconych kolach, kompensacj bldów stanowiska pomiarowego (pami 3 stanowisk ), kompensacj bicia obrczy kól przy przetoczeniu pojazdu. Na urzdzenie udzielana jest 3-letnia gwarancja.

HELLA na rajdach

n

Hella Polska zostala partnerem technicznym teamu rajdowego RMF Caroline Team, w sklad którego wchodz m.in.: Adam Malysz, Albert Gryszczuk, Rafal Marton i Rafal Pluciennik. Samochody rajdowe i serwisowe zostaly wyposaone w reflektory dodatkowe Hella, a na materialach promocyjno-informacyjnych oraz

autach serwisowych teamu pojawilo si logo firmy. Hella dostarczyla równie owietlenie wspomagajce i warsztatowe oraz kamery cofania. Reflektory Helli mialy okazj si sprawdzi podczas padziernikowego rajdu terenowego RMF Morocco Challenge.

wiat Motoryzacji 5

RYNEK

wiat Motoryzacji 11/2011

Starocie na drogach

­ prawda czy mit?

Od pewnego ju czasu w rónych mediach powtarzana jest informacja, e rednia wieku aut osobowych eksploatowanych w naszym kraju przekracza 15,5 roku. Czy mona wierzy tym publikacjom? Czy podawane w nich dane s wiarygodne?

si przed wiatlami rozejrzyjmy si po prostu wokól siebie i oszacujmy wiek pojazdów stojcych obok. Gdyby prawd byla do czsto podawana informacja, e przecitny samochód uytkowany w naszym kraju liczy sobie 15,5 roku, wówczas na kade ,,mlode" auto (a nie jest ich malo) musialby przypada jeden pojazd w wieku okolo 30 lat. Tymczasem trzeba naprawd dobrze si rozglda, by dostrzec tak stary pojazd. W miastach, gdzie sil rzeczy zarejestrowana jest wikszo samochodów, dominuj pojazdy kilkuletnie. Prawie zupelnie znikly z ulic pojazdy, które królowaly na pocztku lat 90. ubieglego stulecia. Wikszo z nich, zwlaszcza rodzimej produkcji, trafila dawno na zlom, gdy byly to pojazdy po prostu nietrwale i podatne na korozj. Tylko pojedyncze s nadal normalnie uytkowane, chyba wicej jedzi z óltymi tablicami jako oldtimery. Nawet wiecznie niedoinwestowana polska policja pozbyla si ostatnich Polonezów w 2009 roku.

tem najtaszych, a przez to starych i mocno ju zuytych samochodów pochodzcych glównie z Niemiec. Zapominaj jednak, e ,,auta za 500 euro" majce wicej ni 10 lat stanowily wikszo w prywatnym imporcie tylko w latach 2004-2006, gdy od 2007 roku zaczly ju przewaa samochody mlodsze ni 10-letnie, a zatem z rocznika 1997 i póniejszych. Dzi wikszo uywanych samochodów sprowadzanych do Polski spelnia norm emisji spalin Euro 3, nie sposób wic w ogóle nazwa ich wrakami. Tym samym cala ta wrakowa teoria upada. Upada ona tym bardziej, e najstarsze i sprowadzone najwczeniej pojazdy doyly ju kresu swojej eksploatacji. Samochód 12-letni cignity do Polski w roku 2005 mialby dzi a 18 lat. Celowo uyty tu zostal tryb warunkowy, gdy w wielu przypadkach auta te albo trafily do stacji demontau, albo zostaly nielegalnie rozmontowane na czci. Ten drugi sposób wlaciciele chtnie wybierali, i wybieraj z dwojakich powodów. Po pierwsze mog dziki temu odzyska cho troch pienidzy zainwestowanych w auto, po wtóre w zasadzie nie musz si obawia konsekwencji z tytulu lamania prawa.

Nie wyrejestrowalem i co mi zrobicie?

Z

Zastanawiajc si nad rednim wiekiem samochodów poruszajcych si po polskich drogach warto zacz od prostego eksperymentu, który kady moe wykona. Otó zatrzymujc

Teoria wrakowa

Zwolennicy ,,teorii wrakowej" zwracaj uwag, e po przystpieniu Polski do Unii Europejskiej nasz kraj zostal zalany indywidualnym impor-

I tak dochodzimy do glównej slaboci polskiego systemu rejestracji pojazdów. Zgodnie z prawem ostatni wlaciciel auta powinien przekaza je do stacji recyklingowej, po czym wyrejestrowa samochód w powiatowym wydziale komunikacji. Bardzo czsto tak si jednak nie dzialo ­ auta cho fizycznie znikaly z dróg, wci pozostawaly w elektronicznych bazach danych i funkcjonuj w nich do dzi. Wlaciciele tych samochodów, pomimo e s zobowizani do wykupienia polisy OC na pojazd, jednak nie robili tego, albowiem pozostawali praktycznie bezkarni. A to dlatego, e cho Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny ma baz zawartych polis OC, to jednak s w niej bldy oraz, co waniejsze, wci nie jest ona porównywana z list samochodów figurujcych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. W praktyce jedynym sposobem wykrycia, e dane auto nie ma wykupionego OC jest wic rutynowa kontrola drogowa. Z tym, e policjanci sprawdzaj tylko samochody... poruszajce si po drogach, my za mówimy o autach, które ju nie jed, bo w ten czy inny sposób fizycznie przestaly istnie. UFG prowadzi co prawda wyrywkowe kontrole osób nie majcych cigloci ubezpieczenia, ale w razie wykrycia przypadku nieoplacenia polisy OC, wlaciciel auta jest karany wylcznie za brak polisy w biecym okresie. Zgodnie z ustaw o ubezpieczeniach obowizkowych, OC przedlua si automatycznie i towarzystwa ubezpieczeniowe mog same dochodzi platnoci za skladki OC od kierowców, którzy przestali placi po tym jak pozbyli si samochodów. ,,Roszczenie jednak przedawnia si po 3 latach, a ubezpieczyciele zaczli korzysta z tej

6 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

RYNEK

tych ubieglego wieku! W polczeniu z opisanymi wyej nieszczelnociami systemu ubezpieczeniowego potwierdza to tez, e s to samochody, które zniknly z naszych dróg nawet 10 lat temu, ale pozostajc w oficjalnych statystykach podnosz znacznie redni wieku.

moliwoci dopiero od 2 do 4 lat temu. Wczeniej uwaali, e jest to nieoplacalne, a pracy nie ulatwial im brak komputerowych baz danych ­ kartoteki klientów byly papierowe" ­ tlumaczy Marcin Z. Broda, ekspert brany ubezpieczeniowej i redaktor naczelny ,,Miesicznika Ubezpieczeniowego". Do tego wszystkiego dochodz jeszcze bldy w bazie CEPiK. Nie tylko figuruj w niej samochodywidma, które rozmontowano na czci lub po prostu porzucono (uprzednio zdejmujc tablice rejestracyjne), ale take zdarzaj si, i to czsto, zwykle pomylki ­ na przyklad dany egzemplarz auta odnotowany jest kilka razy. Bldy takie powstawaly dlatego, e na pocztku lat dziewidziesitych ubieglego wieku po sprzeday auta na rynku wtórnym, zarówno sprzedajcy jak i kupujcy musieli zglosi ten fakt w swoim Wydziale Komunikacji ­ oddzielnie bowiem rejestrowano sprzeda i kupno. W efekcie nierzadko wpis w ewidencji dotyczcy danego egzemplarza byl dublowany. Potwierdzenie tego znale mona m.in. na portalu internetowym firmy badawczej Samar. Otó w wiadomoci z 8 wrzenia 2011 czytamy tam, i ,,zdaniem analityków rynku liczba wyrejestrowanych samochodów jest niewspólmiernie niska w porównaniu z liczb pojazdów rejestrowanych w Polsce (ok. 1,5 mln sztuk). Szacuj oni, e nieaktualnych rejestracji (aut, które fizycznie nie istniej) moe by nawet kilka milionów. Cz pojazdów mogla zosta wykorzystana do legalizacji kradzionych samochodów, z innych wymontowano wartociowe czci, a reszt pocito na zlom. Stosunkowo niewielka grupa niesprawnych pojazdów, niszczeje na osiedlowych parkingach i prywatnych posesjach." W efekcie nawet ok. 3 mln wpisów do bazy CEPIK moe nie mie pokrycia w rzeczywistoci. Z oczywistych wzgldów liczba ta dotyczy przede wszystkim pojazdów najstarszych, co wprost przeklada si na zawyenie redniego wieku aut. Trudno przecie traktowa powanie informacj, e po polskich drogach porusza si milion samochodów liczcych sobie wicej ni 30 lat, czyli wyprodukowanych jeszcze w latach siedemdziesi-

Cztery razy dluej

Jednoczenie, co podkrela Philips, za spraw 4-krotnie zwikszonej trwaloci arówki LongLife EcoVision s bardziej przyjazne dla rodowiska, poniewa w trakcie ich eksploatacji powstaje a o 75 procent mniej odpadów zwizanych z wymian przepalonych arówek. LongLife EcoVision przyczyniaj si ponadto do redukcji emisji dwutlenku wgla, gdy ich opakowanie zostalo bardzo uproszczone i powstaje z minimalnej iloci materialów. Warto w tym miejscu podkreli, e popraw trwaloci udalo si uzyska bez pogorszenia innych parametrów arówki, w tym tak istotnego, jak ilo emitowanego przez

Ewidencja z bldami

Doganiamy Europ

Na szczcie s te inne sposoby oceny redniego wieku samochodów w Polsce. Z bada przeprowadzonych na duych próbach wynika, e wiek ten wynosi od 11 (wedlug MotoFocus) do 12 lat (wedlug EurotaxGlass's). Potwierdza to te obserwacja rynku oglosze sprzeday aut. rednia wieku aut wystawionych do sprzeday w kwietniu 2011 na portalu Otomoto.pl wyniosla 8,7 roku. Dla porównania, w Europie redni wiek zarejestrowanego samochodu to 8 lat, czyli nie zostajemy tak bardzo w tyle, pomimo e polscy kierowcy maj o wiele mniej zasobne portfele w porównaniu do swoich zachodnioeuropejskich kolegów. Paradoksalnie ów niezbyt wielki dystans zawdziczamy po czci importowi uywanych samochodów z zagranicy. Auta te z reguly maj bowiem mniej lat ni wynosi wiek przecitnego pojazdu eksploatowanego w naszym kraju, dziki czemu nasz park samochodowy powoli, ale jednak si odmladza. Poprawia si take bezpieczestwo, gdy samochody przywoone z zagranicy s zwykle dobrze wyposaone (praktycznie wszystkie maj system ABS, a coraz wicej take bardziej zaawansowany ESP).

Prawidlowoci ju si niemal stalo, e im nowszy model samochodu, tym trudniej wymieni w nim arówki, w tym take wiatel mijania i drogowych. W niektórych autach operacja ta jest na tyle skomplikowana, e nie sposób przeprowadzi jej na drodze, a bywa nawet, e nieodzow-

Badania techniczne s kluczem

W tym miejscu nie od rzeczy bdzie podkreli, e z punktu widzenia bezpieczestwa równie wany jak wiek samochodu jest jego stan techniczny. Tu decydujc rol maj do spelnienia Stacje Kontroli Pojazdów, których zadaniem jest eliminowanie z ruchu aut nie nadajcych si do jazdy. Zgodnie z prawem corocznemu obowizkowemu badaniu podlegaj samochody osobowe po 3 latach eksploatacji. Jeli auto nie przejdzie pomylnie testu, wlaciciel musi je naprawi lub nie bdzie mógl nim si porusza po t drogach. ródlo: SDCM

na okazuje si wizyta w serwisie. Przy takim stanie rzeczy coraz wikszego znaczenia nabiera wic to, by arówki montowane w pojedzie cechowaly si jak najwiksza trwaloci. Dziki temu mona wszak unikn niepotrzebnych klopotów w trakcie eksploatacji samochodu. Problem ten dostrzegla firma Philips naleca do czolowych wytwórców ródel wiatla stosowanych w motoryzacji. Zaowocowalo to opracowaniem przez ni arówki LongLife EcoVision. Wedlug zapewnie producenta, arówka ta, dziki wzmocnionej skrtce oraz specjalnej domieszce gazu halogenowego, charakteryzuje si czterokrotnie wiksz ywotnoci w porównaniu ze standardowymi arówkami H4 czy H7. Powinna zatem pozwoli na przejechanie nawet 100 tys. kilometrów bez koniecznoci jej wymiany.

ni wiatla. Wrcz przeciwnie LongLife EcoVision zapewniaj o 10 procent wicej wiatla na drodze ni standardowe arówki. Dodajmy jeszcze, e nowe arówki, tak jak i wszystkie inne wytwarzane przez firm Philips, wykonywane s ze szkla kwarcowego i wykorzystuj zaawansowan technologi blokowania promieniowania UV, która zapobiega matowieniu reflektorów.

wiat Motoryzacji 7

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

Wicej

ni tester

Polczy si on automatycznie z testerem i pozwoli na przeniesienie go w dogodne dla mechanika miejsce, nawet na znaczn odlegloci od pojazdu. Dziki temu unika si niebezpieczestwa przypadkowego uszkodzenia kabli, czy wylamania styków. Moliwo ta znakomicie poprawia komfort pracy. Mega macs 66 standardowo wyposaony jest take w modul lcznoci bezprzewodowej podlczany do komputera warsztatowego, dziki czemu uytkownik testera moe zyska dostp do internetu, co z kolei pozwala korzysta z dodatkowych uslug, które znakomicie poszerzaj moliwoci warsztatu. Lczno z komputerem mona realizowa równie za pomoc kabla USB lub interfejsu Wi-Fi. Pozostale wolne gniazda przeznaczone do podlczenia modulów funkcjonalnych slu do opcjonalnej rozbudowy testera o funkcje pomiarowe. Modul ST 66 to modul pomiarowy zawierajcy multimetr, 2-kanalowy oscyloskop (rozdzielczo 10 MHz, próbkowanie 64MS/s) i interfejs do cg amperowych slucych do pomiarów prdów w instalacji elektrycznej samochodu. Oprogramowanie testera pozwala na jednoczesn prac z dwoma modulami pomiarowymi, daje to moliwo pracy z 4-kanalowym oscyloskopem, co pozwala na bardzo zaawansowan i precyzyjn diagnostyk.

N

Nowe urzdzenie to modulowy tester diagnostyki szeregowej. Mega macs 66 zbudowany jest na aluminiowej ramie pokrytej trwalym tworzywem, która zabezpiecza wewntrzne uklady elektroniczne przed uszkodzeniami. Tester powinien bez szwanku znie upadek z wysokoci jednego metra, czyli np. po przypadkowym upuszczeniu. Warsztatowa praktyka pokazuje, e parametr ten, cho na ogól nie jest brany pod uwag w pierwszej kolejnoci, czsto okazuje si w trakcie eksploatacji bardzo wany.

Urzdzenie wyposaono w dotykowy, kolorowy, 12-calowy ekran pozwalajcy na komunikacj z testerem i wewntrzny akumulator zapewniajcy kilkugodzinn, niezaklócon prac. W tylnej czci obudowy znajduj si trzy gniazda przeznaczone do podlczenia modulów funkcjonalnych oraz porty komunikacyjne: LAN ­ RJ45, USB, DVI-D oraz zasilania zewntrznego. Urzdzenie wyposaono take w interfejs Wi-Fi. W wersji podstawowej tester wyposaony jest w jeden modul funkcjonalny zapewniajcy pod-

Nowoczesny i wygodny

Rodzina testerów mega macs oferowanych przez Hella Gutmann Solutions wzbogacila si o kolejny model. Nowe urzdzenie oznaczone jako mega macs 66 jest nie tylko nowoczesnym testerem, ale take ródlem informacji technicznych, wspomagajcych prac warsztatu.

lczenie urzdzenia do gniazda OBD (16-stykowego) pojazdu i komunikacj ze sterownikami. Modul ten realizuje take system bezprzewodowej komunikacji ulatwiajcej poslugiwanie si urzdzeniem. Pracujcy modul mona wyj z obudowy testera, podlczy do gniazda OBD pojazdu i pozostawi w badanym samochodzie.

W wewntrznej pamici testera zachowywane s dane uzyskiwane podczas badania 500 pojazdów. Informacje te mona wywietli na ekranie, wydrukowa lub skasowa. W wersji podstawowej mega macs 66 realizuje wszystkie typowe dla tego typu urzdze funkcje: komunikacj ze sterownikami, odczyt kodów bldów, kasowanie bldów, kasowanie inspekcji przegldowej, odczyt parametrów pracy komponentów (jednoczenie do 16 parametrów graficznie lub 32 cyfrowo), wysterowanie podzespolów, adaptacj podzespolów, kodowanie sterowników.

ródlo wiedzy

Mega macs 66 to nie tylko bogate i nowoczesne urzdzenie diagnostyczne, to take baza nowatorskiej platformy diagnostycznej opracowanej przez specjalistów z Hella Gutmann Solutions. Platforma ta to z kolei tester wzbo-

8 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

gacony o wybierane przez uytkownika opcje dodatkowych licencji. S to: t UPDATE - aktualizacja oprogramowania diagnostycznego, t DATA - dostp on-line do bazy danych technicznych, t REPAIR - korzystanie on-line z bazy danych opisu usterek i sugerowanego postpowania przy ich usuwaniu, dostp do interaktywnych schematów polcze instalacji elektrycznej pojazdu, dostp do opisu komponentów, ich budowy, wlaciwoci, sposobu diagnozowania, t REPAIR FLAT - REPAIR plus infolinia pozwalajca uzyska konkretn pomoc od fachowców z Centrum Pomocy Technicznej Hella Gutmann Solutions w czasie naprawy samochodu.

Akumulatory na medal

Akumulatory GALAXY Hybrid produkowane przez mieleck firm AUTOPART zostaly uhonorowane Medalem Europejskim. Wyrónienie to z rk Grayny Bernatowicz, wiceminister Spraw Zagranicznych, odebrala podczas uroczystej gali Monika Bk, prezes zarzdu AUTOPART

W niedalekiej przyszloci, jeeli uytkownik urzdzenia mega macs 66 wybierze maksymaln opcj pomocy, bdzie on mógl w przypadku trudnoci z rozwizaniem problemu przesla automatycznie ze swojego testera bezporednio do Centrum Pomocy dane badanego pojazdu, odczytane kody bldów, zmierzone parametry pracy komponentów.

Na tej podstawie otrzyma wskazówki dotyczce dalszego postpowania. Ju dzi interaktywne schematy polcze instalacji elektrycznej pozwalaj na odczyt na ekranie testera wymaganych i rzeczywistych parametrów pracy kontrolowanych komponentów. Mona take uzyska informacje o budowie danego zespolu, jego wlaciwociach, usterkach, sposobie diagnostyki. W kocu mona otworzy katalog on-line i odnale cz potrzebn do naprawy auta, a w przyszloci nawet j zamówi. Jak podkrelaj przedstawiciele Hella Gutmann Solutions, takich moliwoci dotychczas nie oferowal aden producent i dostawca urzdze diagnostycznych. Platforma diagnostyczna z baz w postaci testera mega macs 66 wyznacza ich zdaniem nowy standard diagnostyki samochodowej, a take wsparcia warsztatu. Urzdzenie mega macs 66 wraz ze wszystkimi opcjami sprztowymi oraz dodatkowymi uslugami platformy diagnostycznej jest ju dostpne w ofercie handlowej oficjalnych dystrybutorów produktów Hella Gutmann Solutions na t rynku polskim. polczeniowych do popularnych na polskim rynku pojazdów. Zestaw gratisowych adapterów polczeniowych obejmuje czternastopinowe zlcze do Mercedesa Sprintera oraz VW LT, dwudziestopinowe, okrgle zlcze do BMW i trzybiegunowe zlcze do Fiata. Przy okazji wypada wspomnie, e wychodzc naprzeciw oczekiwaniom uytkowników urzadze, którzy nie dokonywali aktualizacji oprogramowania na bieco, Hella Gutmann przygotowala specjaln ofert. Otó do koca stycznia przyszlego roku, kupujc najnowsze oprogramowanie w formie licencji Update, niezalenie od aktualnie uytkowanej jego wersji, klient dodatkowo placi jedynie za dwie ostatnie aktualizacje.

Licencje na rok, walizka z adapterami, aktualizacje

Przy zakupie testera mega macs 66 nabywca urzdzenia otrzymuje na jeden rok dostep do bezplatnego korzystania ze wszystkich licencji Hella Gutmann. Pod pojciem ,,licencji" rozumiana jest moliwo korzystania z infolinii Hella Gutmann, bazy danych Hella Gutmann oraz aktualizacji oprogramowania. Dodatkowo do kadego testera kupionego w grudniu klient bezplatnie dostaje praktyczn walizk z wysokiej jakoci tworzywa sztucznego wraz z dodatkowym zestawem przewodów

Ide jaka przywiecala pomyslodawcom Medalu Europejskiego bylo wspieranie na unijnym rynku polskich produktów, które spelniaj europejskie standardy i odpowiadaj stosownym europejskim normom. Mona powiedzie, e nagroda jest rekomendacj wystawian przez Business Centre Club bdcy organizatorem konkursu (przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych i honorowym patronacie Europejskiego Komitetu EkonomicznoSpolecznego z siedzib w Brukseli). O przyznaniu nagrody akumulatorom GALAXY Hybrid niewtpliwie zadecydowaly ich zalety takie jak doskonale parametry rozruchowe, podwyszona trwalo, zmniejszone zuycie wody podczas eksploatacji, wyposaenie we wskanik naladowania. Slowo Hybrid w nazwie baterii oznacza, e akumulator jest wykonywany w technologii hybrydowej, czyli jego plyty dodatnie sporzdzane s ze stopu niskoantymonowego (metod odlewania grawitacyjnego), natomiast ujemne wytwarza si ze stopu wapniowego (metod cito-cignion). Rodzina GALAXY Hybrid obejmuje 12-woltowe akumulatory o pojemnoci od 45 do 205 Ah przeznaczone do samochodów osobowych i dostawczych a take do pojazdów ciarowych i autobusów.

wiat Motoryzacji 9

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

Liczy si

kady szczegól

Rónice midzy wiecami najwyszej jakoci, a ich podróbkami sprowadzaj si niekiedy do kilku, czasem trudnych do zauwaenia szczególów, które jednak maj wielkie znaczenie.

MARIUSZ KASPRZAK BERU

J

ako musi swoje kosztowa ­ zasada ta sprawdza si w wielu dziedzinach, w tym oczywicie i w przypadku samochodowych czci zamiennych. Mona przy tym poda dlug list motoryzacyjnych przykladów potwierdzajcych ow regul, czy raczej pokazujcych, e tanie, bezmarkowe czci potrafi przysporzy powanych klopotów i spowodowa znaczne straty. Tak te si sklada, e bardzo wiele problemów dotyczy elementów, na oko wygldajcych na godne zaufania, do wntrza których nie sposób jednak zajrze, gdy s nierozbieralne.

Kupujc wiece arowe nieznanego pochodzenia, nieznanej jakoci lub z nieznanych ródel trzeba mie swiadomo, e mog one szybko ulec awarii. Pól biedy jeszcze, gdy przestan tylko grza. Duo gorzej, jeli si przepal, gdy moe to doprowadzi do powanych uszkodze w silniku.

Niepelnowartociowe wiece arowe

10 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

wieca arowa Beru

Bardzo latwo przyplaci to zaufanie klopotami. Zdarza si wic, e po wymianie wiec arowych uklad podgrzewania nadal nie dziala. Albo te nowe wiece przestaj funkcjonowa zaledwie w kilka tygodni po ich zamontowaniu. Niestety wiele warsztatów spotyka si z podobnymi sytu-

Najczciej spotykane mankamenty wiec arowych marnej jakoci

t Spirale grzejne za grube i pozbawione funkcji regulacji t Wadliwy spaw na czubku trzpienia grzejnego t Brak niezawodnego polczenia spirali grzejnej z przylczem prdowym t Brak lub niedostateczne wypelnienie rurki arowej materialem izolacyjnym t Spirale grzejne skonie uloone w rurce arowej acjami, w dodatku niekiedy dopiero po mudnych poszukiwaniach udaje si ustali, co jest przyczyn takiego stanu rzeczy. Diagnoza potrafi mocno przecign si, gdy mechanikom po prostu do glowy nie przychodzi, i nowe wiece mogly by fabrycznie niesprawne lub popsuly si doslownie po kilkunastokrotnym uyciu. Pól biedy jeszcze, gdy okae si, e aby usun awari, wystarczy zaloy komplet sprawnych wiec, gdy ndznej jakoci elementy nie przysporzyly powaniejszych szkód. Znacznie gorzej, jeli w konsekwencji dojdzie take np. do zniszczenia sterownika lub powanego uszkodzenia silnika. Wówczas stra ty, jakie warsztat ponosi, wielokrotnie przewyszaj oszczdnoci uzyskane dziki zakupowi tanich komponentów nikomu nieznanej marki. t Niedostateczna odporno termiczna zastosowanych materialów t Uszczelki nieodporne na dzialanie ciepla i oleju t Brak technologii 2-spiralnej t Wadliwy spaw lczcy obie spirale t Brak lub niewlaciwa szczelina powietrzna t Mala odporno na korozj zewntrznej powierzchni wiecy Kupujc wiece arowe, a take wszelkie inne nierozbieralne czci, lepiej wic nie ryzykowa i wybiera wyroby uznanych producentów. Oczywicie nawet produkty najbardziej renomowanych marek nie daj absolutnej pewnoci, e wszystko bdzie dzialalo jak naley, ale prawdopodobiestwo klopotów jest wówczas znikome. Skd bior si jakociowe rónice midzy elementem pochodzcym od renomowanego producenta, a produktem typu ,,no name", który jest do oryginalu jedynie podobny, tlumaczy dokonane przez firm Beru porównanie jej wiecy i kilku wiec, które gro montujcym je warsztatom powanymi konsekwencjami. Z zewntrz wszystkie prezentowaly si calkiem niele, jednak zdjcia rentgenowskie obnayly t ich slabe punkty.

W nowoczesnych silnikach stosowane bywaj wiece arowe, które oprócz swej tradycyjnej funkcji, pelni take rol czujnika cinienia panujcego we wntrzu cylindra. Informacje z nich plynce wykorzystywane s do zarzdzania prac jednostki napedowej, w adnym przypadku wiece te nie mog by wic zastpowane wiecami bez czujnika.

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

wadzi najpierw ,,ledztwo" w innych, bardziej prawdopodobnych kierunkach. I dopiero gdy okae si, e w obrbie le pracujcego cylindra wszystko wyglda na sprawne oraz wlaciwie dzialajce, wówczas zgodnie z zasad dedukcji wielokrotnie objanian przez Sherlocka Holmesa, z wielka doz prawdopodobiestwa wnioskujemy, e przyczyn niedomaga jest jednak wtryskiwacz.

Dwa przypadki

Sigajc glbiej do skarbnicy warsztatowych dowiadcze przedstawmy teraz procedur diagnostyczn w dwóch standardowych sytuacjach. 1. Silnika nie sposób uruchomi pomimo, e wszystko pozornie dziala jak naley - jest benzyna, slycha, e zalcza si pompa paliwa, iskra przeskakuje midzy elektrodami wiec, w pamici ,,komputera" brak bldów itp. W tym, chyba najpopularniejszym przypadku najczciej dochodzi do kompromitacji mechaników. Otó bywa, e zarzdzaj oni wymian kompletu wtryskiwaczy, ale nie przynosi to jakiegokolwiek rezultatu. Przyczyna calego zamieszania moe by bowiem taka, jak w znanym autorowi przypadku, gdy w jednym z serwisów przez dwa tygodnie uruchamiano samochód po naprawie powypadkowej. Wymiany kolejnych czci, w tym oczywicie wszystkich wtryskiwaczy nic nie daly. Pomoglo natomiast, i to natychmiast, dolanie pól kanistra benzyny. Serwisanci byli otó przekonani, i paliwo jest, poniewa wskanik pokazywal dobre 20% stanu. Nikt nie zauwayl, e dzialo si tak równie przy wylczonym zaplonie! Po prostu wskanik, w wyniku uderzenia podczas wypadku, zablokowal si. Aby unikn podobnej wpadki, zawsze gdy trafiamy na silnik, który uporczywie nie chce zapali, naley zmierzy cinienie w listwie zasilajcej wtryskiwacze. Jeeli okae si ono zdecydowanie za niskie trzeba najpierw ustali i usun tego

Kiedy i one

zawiod

W

W znakomitej wikszoci samochodów pojawiajcych si obecnie w niezalenych serwisach ródlem napdu jest czterocylindrowy silnik benzynowy z wielopunktowym wtryskiem paliwa. A poniewa auta te licz sobie zazwyczaj kilka ladnych lat, nierzadko powodem ich wizyty w punkcie naprawiajcym pojazdy s wlanie problemy z silnikiem. Do standardowych objawów nale: trudny rozruch, ,,strzaly" w dolot lub wylot, dymienie, nierówna praca na wolnych obrotach, ale spotka si mona take z wieloma innymi. Z uwagi na ich liczb i rozmaito w trakcie diagnozowania le pracujcych silników popelniane bywaj wic bldy, które niekiedy skutkuj niepotrzebn wymian wtryskiwaczy paliwa, lub odwrotnie, prowadzi si prace przy zaplonie lub tzw. mechanice, podczas gdy przyczyn niedomaga (czy nawet niemoliwoci uruchomienia silnika) okazuje si na koniec nieodwolalnie zniszczony komplet wtryskiwaczy sklejonych cudownym rodkiem do ich... czyszczenia pochodzcym z nieznanego ródla.

Awarie wtryskiwaczy benzynowych nie zdarzaj si co prawda czsto, niemniej jednak s sytuacje, kiedy nie pozostaje nam nic innego jak je po prostu wymieni.

Generalnie bardzo trwale

Praktyka warsztatowa dowodzi zarazem, e generalnie wtryskiwacze benzyny s bardzo trwale i na ogól wytrzymuj caly przebieg samochodu, od wyjazdu auta z fabryki do ostatniej jego podróy na zlomowisko. Nie oznacza to oczywicie, i awarie wtryskiwaczy si nie zdarzaj. Owszem, zdarzaj, ale bardzo rzadko, wic w celu ustalenia czy nieprawidlowo w pracy silnika jest rzeczywicie spowodowana wadliwym wtryskiwaczem, slusznie bdzie przepro-

Przyrzd do pomiaru cinienia w przewodzie zasilajcym wtryskiwacze obowizkowo powinien by na wyposaeniu kadego warsztatu zajmujcego si naprawami silników. Nie kosztuje duo, a mona unikn dziki niemu unikn wielu bldnych diagnoz.

12 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

ni, czy usterka wypadania zaplonu ,,przeniosla si" wraz z zamienionymi kompletami czci, czy te pozostala w cylindrze, w którym zostala zidentyfikowana. Jeeli si przeniosla, to sprawa jest prosta, jeli za nie, moemy wówczas wnioskowa, e problem tkwi w ,,mechanice" wadliwego cylindra albo skryl si gdzie glboko przed nasz dociekliwoci. Owych ukrytych przyczyn jest niestety tak wiele, e na ich opisanie potrzebnych byloby co najmniej kilka wyda ,,wiata Motoryzacji". Wymiemy wic cho kilka, niekoniecznie najbardziej typowych: t zapowietrzenie listwy paliwowej; t nagar na trzonkach zaworów; t wadliwe rozpoznanie spalania stukowego za spalanie stukowe uznawane s drgania powodowane przez nadmiernie wycignity lacuch rozrzdu); t wadliwe oprogramowanie sterownika ­ niezdolne do zarzdzania prac zuytego mechanicznie silnika. W tym miejscu trzeba jasno powiedzie, i niezaleny warsztat z powodu braku dostpu do wiarygodnych informacji serwisowych moe by po prostu bezradny w wielu przypadkach zwizanych z wypadaniem zaplonów. No chyba, e pracownicy serwisu znajd jaki sposób na pozyskanie owych informacji. Zauwamy te jeszcze, e jeli silnik ma instalacj zaplonow w postaci jednolitej listwy zaplonowej, to aby upewni si czy zaplon we wszystkich cylindrach jest prawidlowy, naley na prób zamontowa listw, o której wiadomo, i na pewno jest sprawna. Otwartym pozostaje oczywicie pytanie, skd tak sprawn listw pozyska. Inaczej ma si sprawa z niedomagajcym autem liczcym sobie ju ladnych kilka lat. Cena kompletu oryginalnych wtryskiwaczy do takiego samochodu moe by porównywalna z rynkow wartoci pojazdu. W tym przypadku jedynym sensownym wyjciem wydaje si wic kupno czci regenerowanych albo po prostu uywanych. Tu jednak pojawia si klopot, jak dobra wlaciwe, a jest to niezwykle wane. Identyczne geometrycznie i elektrycznie wtryskiwacze mog bowiem róni si charakterystykami, pod które napisane zostalo oprogramowanie sterujce. Uycie nieodpowiednich grozi wic zaklóceniami w pracy silnika, przechodzeniem w stan awaryjny, zapalaniem si lampki ,,check engine".

przyczyn. Przy prawidlowym cinieniu bez ocigania wymontowujemy listw wraz z wtryskiwaczami, po czym trzymajc listw (polczon z instalacj elektryczn i paliwow) nad kawalkiem szmaty prosimy kogo, aby na chwil uruchomil rozrusznik. Brak wytrysku benzyny jednoznacznie dowodzi, e wtryskiwacze s sklejone. Jeli si zdarzy, e opisywana procedura wykae, i paliwo jednak dochodzi do cylindrów a jednoczenie na wiecach przeskakuje iskra, wracamy wówczas do diagnozy mechaniki silnika sprawdzajc przede wszystkim cinienie sprania. Kolejna praktyczna wskazówka do przypadków ,,nie mona uruchomi silnika" jest taka, by spyta klienta, czy problem nie pojawil si czasem krótko po zatankowaniu auta. Jeeli tak, wymieniamy wówczas to co jest w zbiorniku (bo to raczej nie benzyna) oraz filtr paliwa. Silnik pewnie za drugim, trzecim razem zaskoczy. Spraw klienta jest ju wyjanienie co i z czyjej winy zostalo nalane do zbiornika. 2. Jeden lub kilka cylindrów nie pracuje prawidlowo, jednoczenie z pamici bldów sterownika silnika mona wyczyta zapisy wskazujce na osignicie granicy regulacji skladu mieszanki oraz, jeeli oprogramowanie jest odpowiednio zaawansowane, na zaklócenie spalania w postaci tzw. wypadania zaplonów (w niemieckojzycznym oprogramowaniu takie zaburzenie okrelane jest terminem ,,Zuendaussetzer", a po angielski ,,misfire"). Poniewa podpowiedzi testera zawsze w takich przypadkach sugeruj wtryskiwacz jako jedn z moliwych przyczyn niedomaga silnika, malo dowiadczony diagnosta widzc podobn wskazówk (szczególnie jeeli jeszcze dzialanie zaplonu nie budzi specjalnych zastrzee i nie wida niczego innego podejrzanego), niejako automatycznie podejmuje decyzj o wymianie wtryskiwacza. Czasem wymiana taka rzeczywicie pomaga, czciej jednak nie przynosi pozytywnego skutku. Pojawia si wtedy najpierw problem co powiedzie klientowi (zaplacil przecie za now cz, która miala pomóc), a nastpnie co w ogóle dalej pocz. Gdy wic tester sygnalizuje zaklócenia w regulacji skladu mieszanki (plus ewentualnie dodatkowo wypadanie zaplonów), wlaciwym dzialaniem bdzie nie pochopna wymiana wtryskiwaczy, lecz sprawdzenie najpierw czy powodem niedomaga jest w ogóle jaka usterka ukladu zaplonowego lub wtryskowego. Najlatwiej ustali to w ten sposób, e ze sprawnego cylindra wymontowuje si komplet w postaci wtryskiwacza oraz wiecy (równie przewodu zaplonowego bd indywidualnej cewki, gdy takowa jest) i przeklada si ów zestaw do cylindra, który wedle sterownika pracuje wadliwie. Nastpnie po wykasowaniu bldów naley uda si na jazd próbn lub, jeli usterka pojawia si sporadycznie, zaprosi klienta na nastpn wizyt za kilka dni. Powtórny odczyt pamici sterownika wyja-

Dobór i wymiana

Podkrelajc raz jeszcze, e wtryskiwacze s bardzo trwale, naley równie ponownie powiedzie, i nie s one wieczne. W uzasadnionych, dobrze zdiagnozowanych przypadkach niezbdna bywa wic ich wymiana.

Mog to by jednoznaczne sytuacje jak np. podczas naprawy po wypadku w trakcie którego doszlo do uszkodzenia listwy i jednego albo kilku wtryskiwaczy. Gdy mamy platnika (ubezpieczalnia) zobowizanego do sfinansowania dziala, które przywróc sprawno samochodu, sprawa jest bardzo prosta. Najzwyczajniej w wiecie dobieramy z katalogu producenta wlaciwe czci i montujemy je.

Najwlaciwszym rozwizaniem, jeli chodzi o wtryskiwacze uywane, jest zatem osobiste ich pozyskanie z silnika, który jeszcze ,,siedzi" w samochodzie. Mona wtedy rozpozna typ auta i silnika (najlepiej pospisywa z tabliczek stosowne dane) i sprawdzi w katalogu czy wtryskiwacze, które zamierzamy wymontowa to ,,crossy" tych, które s nam potrzebne. Równie dobór wtryskiwaczy regenerowanych jest, jak powiedzielimy, trudny i niepewny. Najlepiej byloby si domówi si ze sprzedawc, co do moliwoci zwrotu czci, które po wmontowaniu oka si niewlaciwe. Argument, e krótka praca podczas sprawdzania silnika nie uczyni wtryskiwaczom uszczerbku, powinien przekona kadego sprzedawc rozsdnie mylcego i chccego zarabia. Wymiana wtryskiwaczy benzynowych w porównaniu z wymian wtryskiwaczy w systemach common rail to zupelny drobiazg. Pamitajmy tylko, by zawsze stosowa nowe uszczelniacze i calo (tzn. listw i wtryskiwacze) montowa bez uycia nadmiernej sily. Nie zapomnijmy te o odpowietrzeniu listwy zasilajcej przez kilkakrotne wlczenie i wylczenie zaplonu z jednoczesnym wciniciem zaworka znajdujcego si przy listwie oraz o sprawdzeniu podczas pracy silnika na wolnych obrotach, czy gdzie nie ma wycieków. I ju na sam koniec uwaga porzdkowa: zawsze podczas wszelkich prac przy ukladzie wtryskowym silnika benzynowego naley zachowa du ostrono i jednoczenie trzeba mie rk kilkukilogramow (sprawn !!!) t ganic.

wiat Motoryzacji 13

Fot. Bosch, Delphi

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

ne jest kolo pasowe z tlumikiem drga. Kolo takie opisywalimy w poprzednim wydaniu ,,wiata Motoryzacji", tym razem wic nieco bliej zajmiemy si drugim sposobem stabilizacji naprenia paska polegajcym na uyciu specjalnego kola pasowego montowanego na osi alternatora.

Dwa rodzaje

Kolo takie moe by dwojakiego rodzaju, a mianowicie: t typu OWC (od angielskich slów One Way Clutch) ­ obraca si ono swobodnie w jednym kierunku i natychmiast blokuje w kierunku odwrotnym (fot. 1);

1

Wolne

kolo pasowe alternatora

Coraz czciej na osi alternatora montowane jest kolo pasowe ze sprzWymiana takiego kola na zwykle sprawi, e bardzo istotnie zmniejszy si trwalo calego napdu osprztu silnika.

14 wiat Motoryzacji

t typu OAD (od angielskich slów Overruning Alternator Decoupler) - obraca si swobodnie w jednym kierunku i pozwala na niewielki kt obrotu w kierunku przeciwnym (fot. 2).

2

J

glem jednokierunkowym.

ednym z podstawowych warunków dlugiego i niezawodnego dzialania kadego paska slucego do napdu osprztu silnika jest jego praca z odpowiednim i nie zmieniajcym si napreniem. Niestety zmiany naprenia, co prawda niewielkie, lecz powtarzajce si ze znaczna czstotliwoci i przez bardzo szkodliwe, z natury rzeczy towarzysz pracy paska. Wynikaj one bowiem z nierównomiernej prdkoci walu korbowego powodowanej m.in. jego drganiami skrtnymi oraz s efektem zmiennego oporu, jaki stawia alternator. By zminimalizowa wysoce niepodane skutki obu tych zjawisk, nawiasem mówic majce negatywny wplyw nie tylko na sam pasek, ale take na loyskowanie napdzanych paskiem urzdze, wykorzystywane s dwa rozwizania. Po pierwsze na wale korbowym stosowa-

W obu przypadkach mamy wic do czynienia ze sprzglem jednokierunkowym, z tym e w drugim, ze sprzglem zmodyfikowanym i dzialajcym nieco inaczej. Rozwizanie takie zostalo wymylone, by zminimalizowa zmiany naprenia paska, które w naturalny sposób pojawiaj si zarówno wtedy, gdy spada prdko obrotowa silnika (np. podczas wylczania silnika lub zmiany biegów), jak i wówczas, gdy zmniejsza si prdko obrotowa wirnika alternatora (np. przy wlczaniu kolejnego odbiornika prdu).

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

pasek moe si lizga, co bdzie skutkowalo zmniejszon moc alternatora, moe te prowadzi do sygnalizacji bldu na desce rozdzielczej. Nie od rzeczy bdzie równie przedstawi jakie s moliwoci oceny sprawnoci kola ze sprzgielkiem jednokierunkowym. Otó metoda postpowania zaley tu od tego, czy kolo jest zamontowane w pojedzie, czy zostalo z niego wymontowane. I tak, gdy trzeba dokona diagnostyki kola znajdujcego si w samochodzie, naley wówczas: t przy silniku pracujcym na biegu jalowym sprawdzi, czy napinacz paska nie wykonuje czasem nadmiernych ruchów. Jeli tak, kolo moe wymaga wymiany; t przy silniku pracujcym na wysokich obrotach wylczy silnik i nasluchiwa nietypowych dwików dobiegajcych z okolic alternatora. Jeeli si one pojawi, moe to wiadczy o zuyciu wewntrznych elementów kola OWC/OAD. Jeli kolo jest z samochodu wyjte, testy majce okreli jego stan zale od typu kola i przebiega powinny nastpujco: t OWC - przytrzymujemy zewntrzny piercie kola jedn rk, za piercie wewntrzny drug (kciukiem i palcem wskazujcym), po czym próbujemy obróci piercienie wzgldem siebie w obu kierunkach. Jeli istnieje moliwo przemieszczenia piercienia wewntrznego tylko w jedn stron kolo jest zapewne sprawne, gdy za jestemy w stanie obróci go take w przeciwna stron, kolo z cala pewnoci nadaje si do wymiany; t OAD - wlaciwym sposobem sprawdzenia kola typu OAD jest zaloenie na starego paska, zamocowanie kola z paskiem w szczkach imadla, a nastpnie obracanie (delikatnie i plynnie) wewntrznym piercieniem (walkiem) kola przy uyciu odpowiedniego narzdzia (klucz/bit). Jeli piercie obraca si swobodnie w jedn stron, za w drug daje si wyczu sprysty opór, mona sdzi, e kolo dziala poprawnie. Przystpujc do próby pamita naley o dwóch bardzo wanych sprawach: q w adnym razie nie wolno zaciska samego kola (bez paska) w imadle, gdy z pewnoci dojdzie wtedy do uszkodzenia kola; q wewntrzna spryna OAD jest na tyle mocna, e wyczu czy dziala ona mona tylko wtedy, gdy uyjemy odpowiedniego klucza. t jeeli kolo OWC lub OAD obraca si swobodnie w kierunku pracy (a wic w tym, w którym powinno stawia twardy opór), zapewne powodem tego stanu rzeczy jest pknite sprzgielko. Alternator wówczas nie laduje, jednoczenie kolo zaczyna si grza i dochodzi do jego uszkodzenia cieplnego, czego oznak s przebarwienia elementów kola (fot. 4). Pierwotn przyczyna takiej awarii jest zazwyczaj uycie niewlaciwej, nieprzewidzianej do danego auta czci, nie zastosowanie oslon kola, wzgldnie usterka sprzgielka;

Wspomnie tu jeszcze wypada, e kola typu OAD wystpuj w dwóch wersjach: starszej, suchej oraz nowszej, mokrej (wypelnionej olejem). Sucha ma zwykle plastikow oslon chronic przed zanieczyszczeniami, mokra z kolei dostarczana jest z gumowan oslon stalow i z t oslona (nieuszkodzon) naley kolo montowa. Dodajmy take, e kola OAD s zazwyczaj czarne, natomiast OWC maj zwykle kolor stali wolnej od rdzy.

W aucie i poza nim

Wplyw na inne elementy

Pora teraz na kilka ogólnych spostrzee dotyczcych wplywu kól pasowych ze sprzglem jednokierunkowym na dzialanie innych elementów. Otó trzeba zauway, e: t przedwczesne zuycie napinacza paska napdzajcego osprzt silnika moe by spowodowane wadliwie funkcjonujcym kolem OWC/OAD lub zastosowaniem pelnego (zwyklego) kola pasowego zamiast kola OWC/ OAD. Równie uycie kola OWC, tam gdzie fabrycznie przewidziano kolo OAD grozi pojawieniem si przedwczesnych uszkodze napinacza i samego paska; t zuyte kolo OWC/OAD bywa przyczyn pkania elementu napinajcego (fot. 3). Gdy bowiem kolo ze sprzgielkiem jednokierunkowym traci sprawno, wówczas podczas pracy silnika na biegu jalowym mona zauway nadmierne ruchy napinacza, które wlanie czsto prowadz do jego uszkodzenia.

4

3

t czasem wydaje si, i alternator przestal funkcjonowa poprawnie, tymczasem w rzeczywistoci uszkodzone jest kolo OWC/OAD.

Wane zalecenia

Z uwagami tymi cile wi si zalecenia, których naley przestrzega przy obsludze samochodów wyposaonych w kolo pasowe ze sprzgielkiem jednokierunkowym. Brzmi one nastpujco: t kola OWC/OAD naley wymienia przy kadej wymianie paska wieloklinowego; t równie przy wymianie alternatora naley zamontowa nowe kolo OWC/OAD; t kola OWC/OAD naley stosowa tylko tam, gdzie zostalo to fabrycznie przewidziane; t tak jak w przypadku aut ze zwyklymi kolami pasowymi naley regularnie sprawdza naprenie paska. Jeli bdzie ono zbyt male,

t jeeli walek nie obraca si w adnym kierunku, przyczyn tego jest zwykle pknicie znajdujcej si we wntrzu kola spryny lub tulei. Powodem tych uszkodze zazwyczaj okazuje si uycie niewlaciwej (nieprzewidzianej do danego zastosowania) czci. Bywa równie, e jest to skutek silnych drga skrtnych wywolanych np. nie dzialaniem jednego z cylindrów. Ju na sam koniec trzeba jeszcze raz podkreli, e oba systemy, tzn. OWC i OAD, nie s wzajemnie wymienne, wic nigdy nie naley uywa OWC w miejsce OAD lub odwrotnie. Warto te wspomnie, e firma Gates w swym katalogu zdecydowala si nie umieszcza kól OWC i OAD razem ze zwyklymi kolami. Wspólnie tworz one odrbn kategori OAP od angielskich slów Overruning Alternator Pulley oznaczajcych wolne kolo pasowe alternatora. S te pakowane w pudelka z takim wlanie napisem (fot. 5). t Na podstawie materialów firmy Gates.

5

Wzajemnie nie zamienne

Podsumowujc, naley powiedzie, i testy przeprowadzone poza autem pozwalaj wycign nastpujce wnioski: t jeeli walek kola OAD obraca si swobodnie w obu kierunkach lub w kierunku, w którym powinien si zablokowa caly czas stawia tylko pewien opór, kolo naley wymieni;

wiat Motoryzacji 15

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

Awarie DKZ

­ ich przyczyny i diagnostyka

Jerzy Horbaty Product Manager - Szkolenia dla Klientów Schaeffler Polska Sp.z o.o.

W

W dwóch poprzednich wydaniach ,,wiata Motoryzacji" sporo miejsca powicilimy dwumasowym kolom zamachowym (DKZ), poniewa przedstawiona zostala zarówno ich geneza jak i historia rozwoju. Zarazem pokazane zostalo, e kola te staj si coraz bardziej skomplikowane i jednoczenie w coraz wikszym stopniu to wlanie od nich zaley dlugotrwala i niezawodna praca innych elementów ukladu przeniesienia napdu, szczególnie za skrzyni biegów. Systematycznie zwikszajcy si stopie komplikacji DKZ oraz rosnce ich znaczenie ma niestety swoje konsekwencje. Takie otó, e kola te wymagaj odpowiedniej kultury technicznej uytkowania i utrzymania pojazdu, gdy ich trwalo i bezawaryjna praca zaley od wielu czynników zazwyczaj nie majcych nic wspólnego z wad technologiczn, konstrukcyjn, czy materialow. Glówny problem ley w sposobie eksploatacji skomplikowanego urzdzenia mechanicznego, jakim jest DKZ. Ponadto na ywotno kola istotny wplyw maj zespoly z nim wspólpracujce.

nierównomierno pracy jednostki napdowej na biegu jalowym, ewentualnie w trakcie przypieszania. Czasem dochodzi nawet do tego, e auto w okrelonym, wskim przedziale prdkoci obrotowej silnika po prostu nie chce przyspiesza. Dodajmy jeszcze, e przy duym luzie na loysku DKZ slyszalne zwykle bywa wyrane grzechotanie plynce z okolic sprzgla szczególnie tu po jego zalczaniu.

Technika jazdy

Najczciej zglaszanymi przez uytkowników samochodów oznakami zuycia DKZ (zarówno przedwczesnego, jak i zgodnego z zaloeniami konstruktorów) s wczeniej nie wystpujce drgania karoserii. Do popularnych symptomów nieprawidlowoci w pracy dwumasowego kola zamachowego nale take: odglos grzechotania dobiegajcy z okolic skrzyni biegów podczas pracy silnika na biegu jalowym, stuki pojawiajce si podczas uruchamiania lub/i gaszenia silnika, przypieszania lub pocztku hamowania silnikiem. Uszkodzenie elementów tlumico-rozpraszajcych drgania moe równie w niektórych przypadkach powodowa siln

Niepokojce oznaki

Gdy ju wiadomo jakie s objawy wskazujce na niesprawno DKZ, wypada powiedzie, co sprzyja przedwczesnemu pojawieniu si tych symptomów. I tak niewlaciwa technika jazdy, konkretnie za jazda z mal prdkoci na wysokim biegu (tzw. jazda z dlawieniem silnika) oraz jazda o charakterze sportowym (tzn. z gwaltownym puszczaniem sprzgla), prowadzi do przecienia dynamicznego spryn lukowych skutkujcego trwalym ich odksztalceniem (skróceniem) lub nawet pkniciem zmczeniowym. W konsekwencji powoduje to nieprawidlowe rozpraszanie i tlumienie drga. Z kolei przecianie pojazdu czy holowanie przyczep o masie przekraczajcej przewidzian dla danego samochodu granic oznacza wprowadzenie momentu oporów ruchu znacznie przekraczajcego zaloony przez konstruktorów ukladu napdowego moment obrotowy. To za równie koczy si czsto trwalym odksztalceniem lub pkniciem spryn i w efekcie nieprawidlowym rozpraszaniem oraz tlumieniem drga skrtnych.

cylindrach, problemów z ukladem paliwowym, zaplonowym itp. Take o drgania wystpujce jedynie w fazie rozgrzewania silnika wysokoprnego spowodowane najczciej uszkodzeniem wiec arowych lub ukladu sterujcego ich zalczeniem. Zauway ponadto naley, i silniki, które maj problemy z ukladem zasilania, bd maj slabe cinienie sprania, wymagaj zazwyczaj dlugotrwalego rozruchu zanim zaczn pracowa. Dla DKZ oznacza to dlug prac przy prdkociach obrotowych niszych od prdkoci biegu jalowego, czyli w zakresie duych drga skrtnych, które powoduj przyspieszone zmczenie materialowe spryn.

Grona temperatura

Kondycja silnika

Wielce prawdopodobne jest take, e zblionego typu uszkodzenie spryn (lukowych lub cylindrycznych) nastpi, gdy kondycja silnika budzi, mówic najogólniej, zastrzeenia. Chodzi tu w pierwszym rzdzie o nadmiern nierównomierno biegu, czyli due (ponadnormatywne) drgania skrtne wynikajce z nierównomiernego cinienia sprania w poszczególnych

Wielce negatywny wplyw na trwalo i sprawno dwumasowego kola zamachowego ma równie jego silne przegrzanie wynikajce na przyklad z przegrzania lub spalenia sprzgla. Nadmierny wzrost temperatury moe bowiem spowodowa zmian charakterystyki elementów tlumico-rozpraszajcych (spryn) oraz uszkodzenie wkladek ciernych, a z pewnoci doprowadzi do zmiany konsystencji smaru, w którym zanurzone s spryny lukowe. W rezultacie po wylczeniu silnika splynie on w kierunku piasty kola (w stanie normalnym tj. nieprzegrzanym pozostaje w komorze spryn lukowych) i po ponownym uruchomieniu jednostki napdowej wydostanie si przez otwory technologiczne w kole na obudow lub tarcz sprzgla. Jeli ubytek ten bdzie wikszy ni 20 gramów (a wic bardzo nieznaczny) kwalifikuje to DKZ do wymiany. Dodajmy jeszcze, e zmiana wlaciwoci smaru spowodowana jego przegrzaniem musi skutkowa nieprawidlowym smarowaniem spryn, co z kolei jest przyczyn przyspieszonego wycierania si tych elementów oraz ich nadmiernego rozgrzewania si grocego zmian parametrów. Jednoczenie utrata smaru moe oznacza gloniejsz prac DKZ.

16 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

Cinienie oleju Skutki zlego tlumienia

Szkodliwe przeróbki

Nastpnym moliwym powodem przyspieszonego zuycia dwumasowego kola zamachowego i jego zwikszonej awaryjnoci s ponadnormatywne drgania wynikajce z niektórych zmian konstrukcyjnych dokonywanych w silniku. Do zmian takich naley zaliczy np. zastpienie zwyklego walka rozrzdu tzw. sportowym, modyfikacj ksztaltu i objtoci komory spalania, czy zmian tloków. Jest ni take przeprowadzenie modyfikacji sterowania silnikiem poprzez wprowadzenie nowych parametrów w oprogramowaniu jednostki sterujcej, czyli mówic inaczej zmiany w mapie wtrysku powodujce wzrost mocy i momentu jednostki napdowej. Generalnie mona powiedzie, e na trwalo DKZ wplyw maj wszelkie przeróbki majce poprawi osigi silnika poprzez zwikszenie iloci powietrza zasysanego do komory spalania oraz dawki podawanego do paliwa. Take poprzez zmian momentu, w którym dawka ta jest wtryskiwana do cylindra. Gdy bowiem np. podwyszone zostanie cinienie doladowania oraz stosownie do tego skorygowana bdzie dawka paliwa, spowoduje to i wiksze opory przy spraniu ladunku i wikszy przyrost cinienia w chwili zaplonu. W efekcie tlok najpierw doznaje wikszego opónienia, a nastpnie wikszego przyspieszenia liniowego, co z kolei za spraw ukladu korbowego przeklada si na zwikszone przyspieszenia i opónienia ktowe walu korbowego. To z kolei oznacza, e znacznie rosn drgania skrtne walu. Gdy s one blisko górnej granicy zapasu konstrukcyjnego DKZ (tzn. przyjtego przez konstruktora kola trzydziestoprocentowego zwikszenia drga wynikajcego z naturalnego zuywania si silnika oraz z krótkotrwalych stanów nieustalonych) lub zapas ten przekraczaj, wówczas ywotno kola ulega dramatycznemu skróceniu.

ywotno zmniejsza si te na skutek poprzecznych drga walu korbowego pojawiajcych si, gdy silnik jest eksploatowany pomimo spadków cinienia oleju. Mamy bowiem wówczas do czynienia z takim oto zjawiskiem, i tlok, który doznaje np. przypieszenia liniowego wywiera poprzez korbowód nacisk na czop korbowodowy walu, wal za uderza bezporednio w panewk glówn, albowiem, przy spadku cinienia oleju, walu od panewki nie oddziela tzw. poduszka olejowa. Powtarzajce si uderzenia wywoluj drgania poprzeczne walu korbowego przez co dochodzi do odchylenia masy pierwotnej DKZ polczonej z kolnierzem walu od poloenia konstrukcyjnego (tzn. w plaszczynie prostopadlej do osi walka sprzglowego). Oznacza to zarazem odchylanie si masy pierwotnej od jej równoleglego poloenia wzgldem masy wtórnej, co prowadzi do uszkodzenia loyska DKZ. Taki sam efekt moe by równie skutkiem niesprawnoci loyskowania walka sprzglowego (uszkodzone loysko podporowe). W obydwu tych przypadkach szczególnie latwo o awari loyska DKZ , szczególnie lizgowego.

Niesprawno loyska

Awaria loyska DKZ spowodowana moe by przez duy luz pomidzy piast tarczy sprzglowej i walkiem sprzglowym. Wówczas przy zalczaniu sprzgla tarcza odchyla si od prostopadlego poloenia w stosunku do osi walka sprzglowego i przesuwa na nim skokowo. W wyniku tego, w kocowej fazie zasprzglenia dochodzi do odchylenia si masy wtórnej wzgldem pierwotnej. Dlatego przy wymianie DKZ, naley równie zaloy nowe, kompletne sprzglo (tarcz, docisk, loysko wyciskowe). W przeciwnym razie trzeba si spodziewa, e awaria loyska DKZ szybko si powtórzy.

Dodajmy tu po raz kolejny, e uytkowanie pojazdu z uszkodzonym, niesprawnym lub nieprawidlowo dobranym DKZ, a take z kolem sztywnym zastosowanym zamiast przewidzianego fabrycznie kola dwumasowego, sprawia, i drgania skrtne walu korbowego nie s naleycie rozpraszane i tlumione. Przenosz si one wic do kolejnych elementów tzw. lacucha napdowego groc powstaniem uszkodze kól zbatych w skrzyniach biegów, mechanizmach rónicowych i przekladniach glównych, uszkodze przegubów napdowych i przegubów kardana na walach napdowych, elementów polcze klowych w skrzyniach biegów itd. Ponadto uderzenia zbów kól zbatych na walku sprzglowym i zdawczym (np. w dwuwalkowej skrzyni biegów) powoduj drgania poprzeczne walków, co czsto doprowadza do uszkodzenia ich loysk. Wymienilimy tu tylko niektóre z awarii zwizanych z DKZ, które mog wystpi po bliej nieokrelonym przebiegu, a wic zarówno po 3000 km, jak i 10 000 km, czy 25 000 km. Drgania powodowane przez niesprawne kolo dwumasowe bywaj odczuwane na karoserii i potrafi spowodowa równie jej pknicia, jak te s przyczyn luzowania si polcze elementów z ni zwizanych.

Wane informacje

Po chiptuningu lub innych przeróbkach silnika jego moment napdowy moe wzrosn na tyle, i osignita lub przekroczona (jak na wykresie) zostanie rezerwa bezpieczestwa DKZ. W rezultacie kolo dwumasowe bdzie regularnie przeciane, co musi prowadzi do pracy spryn lukowych na tzw. pelnym docisku wielokrotnie czciej, ni zostalo to dla nich przewidziane. Skutek tego moe by tylko jeden ­ przewdczesna awaria DKZ.

Wypada teraz zaj si kwesti, jak ustali czy objawy wskazujce na niesprawno DKZ rzeczywicie s spowodowane awari lub zuyciem kola dwumasowego, jeli nie mamy bezporedniego dostpu do DKZ. Otó naley wówczas zacz od odpowiedzi na nastpujce pytania: t czy problem wystpuje cigle, czy sporadycznie? t w jakich okolicznociach si pojawia: · przy silniku zimnym czy gorcym? · podczas jazdy w miecie czy poza miastem? · przy jedzie do przodu czy na wstecznym biegu? · przy szybkim czy przy spokojnym ruszaniu · gdy pedal sprzgla na jalowym biegu silnika jest wcinity czy puszczony? t czy pojazd jest wykorzystywany do przewoenia duych ciarów lub cignicia przyczepy? t czy dokonany zostal tuning silnika? t czy auto jest wykorzystywane jako taksówka, nauka jazdy, samochód flotowy czy jest pojazdem uytkowanym prywatnie? t czy objaw wystpil po wymianie sprzgla lub DKZ? t czy s problemy z uruchamianiem silnika? t czy przy uruchamianiu lub/i gaszeniu silnika slycha jakie stuki? Jak wida naley zebra moliwie wiele informacji przed prób ustalenia przyczyny zglaszanego przez klienta problemu (np. stukania podczas pracy silnika na biegu jalowym i towarzyszcych temu drga karoserii). Wynika to V

wiat Motoryzacji 17

WARSZTAT

Vz komplikacji funkcji kola zamachowego oraz rosncego wplywu DKZ na inne podzespoly. nujemy ogldzin pod ktem przegrzania, wyplywu smaru, pkni, zablokowania, zbyt duego luzu na loysku. Nastpnie, w celu oceny efektywnoci rozpraszania/tlumienia drga przez DKZ, dokonujemy pomiaru kta swobodnego obrotu, który moemy okreli w stopniach lub liczbie zbów wieca rozrusznika. Do pomiaru kta w stopniach niezbdny nam bdzie specjalny przyrzd, na przyklad firmy LuK, za pomoc którego moemy równie okreli stan loyska

wiat Motoryzacji 11/2011

Od najprostszych przyczyn

Diagnostyka dwumasowego kola zamachowego na podstawie wygldu jego elementów

Resztki spalonej okladziny widoczne na zewntrznych krawdziach DKZ w obszarze pomidzy obiema masami

Diagnostyk zacz naley od wyeliminowania najprostszych przyczyn mogcych dawa niepokojce klienta objawy. Jeli na przyklad s nimi drgania elementów karoserii, kontrolujemy wówczas w pierwszej kolejnoci poduszki zawieszenia zespolu napdowego oraz sprawdzamy czy elementy ukladu wydechowego nie stykaj si gdzie z nadwoziem lub s bardzo blisko niego poloone. Naley przy tym bra pod uwag przyczyny niestandardowe, takie jak nieprawidlowo wykonana naprawa blacharska, po której skrzynia biegów dotyka do karoserii itp. Gdy dodatkowo wystpuj zaklócenia w pracy silnika na biegu jalowym, wzgldnie podczas przypieszania lub hamowania z uyciem jednostki napdowej, zagldamy wtedy obowizkowo do pamici bldów sterownika silnika i skrzyni biegów (jeli przekladnia jest sterowana elektronicznie). Jeeli znajdziemy tam zapisane bldy, eliminujemy ich przyczyny. Trzeba jednak mie na uwadze, e oprogramowanie komputera sterujcego (zwlaszcza starszej generacji) moe nie by w stanie wylapa usterek. Wówczas ich powodów szukamy dokonujc kontroli poszczególnych ukladów i zespolów. Sprawdzamy zatem uklad paliwowy, zaplonowy, ustawienie rozrzdu, luz zaworowy, cinienie oleju silnika, cinienie sprania na cylindrach, drono ukladu wydechowego. W przypadku jednostek wysokoprnych przy stukach dobiegajcych z okolicy sprzgla kontrolujemy uklad gaszenia silnika (moe nie domyka si przepustnica zasadnicza lub gaszenia silnika). Jeli stuki te pojawiaj si tu po rozruchu i jeszcze towarzyszy im nierównomierna praca silnika, jest z kolei wielce prawdopodobne, e doszlo do awarii ukladu podgrzewania komór spalania lub przyczyn tego stanu jest uklad zasilania silnika. Niepokojce odglosy przy uruchamianiu zarówno silnika wysokoprnego jak i benzynowego mog dla odmiany by spowodowane niesprawnoci rozrusznika, wzgldnie spadkami napicia zasilajcego (akumulator, przewód zasilajcy), za drgania na biegu jalowym w autach z automatyczn skrzyni biegów bywaj zwizane z nieprawidlowym, zbyt wysokim cinieniem oleju w teje przekladni lub np. nieprawidlowym sterowaniem silownika zalczajcego bieg podczas zatrzymania pojazdu (oczywicie przy wlczonym silniku i poloeniu manetki na D).

Do precyzyjnego okrelenia stanu dwumasowego kola zamachowego nieodzowny jest specjalny przyrzd slucy do pomiaru kta swobodnego obrotu oraz luzu krawdziowego.

DKZ mierzc tzw. luz krawdziowy (odchylenie masy wtórnej od jej równoleglego poloenia wzgldem masy pierwotnej).

Przyczyna: Przegrzanie tarczy sprzgla. Skutek: Resztki okladziny mogly przedosta si do rodka DKZ, co grozi nieprawidlow prac znajdujcego si tam mechanizmu. Naprawa: Wymie DKZ. Rysy na powierzchni ciernej

Coraz bardziej skomplikowane

Koczc ju cykl artykulów powiconych dwumasowym kolom zamachowym i tlumieniu drga skrtnych przy ich uyciu naley powiedzie, e wszystko wskazuje na to, i wraz ze zmianami konstrukcyjnymi silników bdzie postpowal równie rozwój DKZ. Jednoczenie postpujca komplikacja kól dwumasowych sprawi, e coraz wiksze znaczenie bdzie odgrywala wlaciwa eksploatacja pojazdu. Rozwój DKZ spowoduje take, i diagnozowanie ich niesprawnoci stanie si bardziej skomplikowane.

Ogldziny i pomiary

Jeli przeprowadzona diagnostyka wskazuje na zle dzialanie DKZ lub jeli tylko chcemy sprawdzi stan kola dwumasowego przy okazji innej naprawy wymagajcej demontau skrzyni biegów, to badanie kola przeprowadzamy, gdy jest ono zamontowane na silniku. Najpierw doko-

Przyczyna: Zuycie okladzin tarczy sprzgla (naturalne lub spowodowane czst jazd na pólsprzgle, wzgldnie zl regulacj sprzgla) do tego stopnia, e mocujce j nity zaczly mie kontakt z powierzchni ciern DKZ. Skutek: Uszkodzona, nierówna powierzchnia cierna sprawia, e sprzglo moe nie przenosi wymaganego momentu i dodatkowo szybciej si zuywa. Naprawa: Wymie DKZ.

18 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

Dobrze widoczne fioletowo-niebieskie zabarwienie na bocznej lub tylnej powierzchni DKZ i/lub uszkodzenia (np. pknicia) okresie obcienia termicznego DKZ pracowalo dalej. Skutek: W zalenoci od intensywnoci obcienia termicznego DKZ moe dziala prawidlowo lub szwankowa. Naprawa: Wymiana nie jest wymagana jedynie wówczas, jeli DKZ spelnia nastpujce warunki: q stokowato powierzchni ciernej nie przekracza 0,5 mm w stosunku do wartoci pocztkowej; q nie pojawily si pknicia masy wtórnej DKZ (Uwaga! Na powierzchni tarcia pknicia mog by zupelnie niewidoczne). Wyciek smaru z loyska kulkowego, brak uszczelki, loysko zatarte, uszkodzone lub brzowo zabarwione

Pknicia na powierzchni ciernej

Przyczyna: Przecienie cieplne powierzchni ciernej. Skutek: Moe powodowa zle dzialanie DKZ. Naprawa: Wymie DKZ. Ciemne lady miejscowego przygrzania na powierzchni ciernej, take bardzo liczne

Przyczyna: Bardzo wysokie obcienie cieplne. Skutek: Zniszczone DKZ. Naprawa: Wymie DKZ. Lekkie odbarwienie powierzchni ciernej, nieobejmujce okolicy nitów i zewntrznego jej pasa

Przyczyna: Objaw naturalny. Skutek: Bez wplywu na dzialanie DKZ. Naprawa: Nie jest wymagana. Zlotawo-ólte zabarwienie powierzchni ciernej, nieobejmujce okolic nitów

Przyczyna: Niewielkie obcienie cieplne. Skutek: Bez wplywu na dzialanie DKZ, odbarwienia takie s zjawiskiem normalnym. Naprawa: Nie jest wymagana. Przebarwienia w okolicy nitów oraz/lub na zewntrznym pasie powierzchni ciernej

Przyczyna: Przecienie cieplne lub uszkodzenie mechaniczne ­ zwykle wynikajce z tego przecienia. Skutek: Nieodpowiednie smarowanie loyska i ­ w konsekwencji ­ zle dzialanie DKZ. Naprawa: Wymie DKZ. Zuyte (wytarte) loysko lizgowe

Przyczyna: rednie obcienie cieplne, powodujce chwilowy wzrost temperatury powierzchni ciernej do 220°C. Skutek: Bez wplywu na dzialanie DKZ, odbarwienia takie s zjawiskiem normalnym. Naprawa: Nie jest wymagana.

Przyczyna: Znaczne obcienie cieplne, powodujce chwilowy wzrost temperatury powierzchni ciernej do 280°C. Uwaga! Sama powierzchnia cierna moe nie by zabarwiona, jeli po

Przyczyna: Naturalne zuycie. Skutek: W nowym DKZ luz poprzeczny loyska nie jest wikszy ni 0,04 mm, dopuszcza si, by w trakcie eksploatacji wzrósl do 0,17 mm. Jeli przekroczy t warto, moe doj do zbytniego nachylenia masy wtórnej DKZ i ­ w konsekwencji ­ jego zlego dzialania. Naprawa: Gdy luz nie przekracza 0,17 mm, naprawa nie jest potrzebna, powyej tej wartoci naley wymieni DKZ. V

wiat Motoryzacji 19

WARSZTAT

V Zniszczone lub uszkodzone loysko lizgowe Obluzowany ciarek wywaajcy lub jego brak (wida po nim lady) lady smaru na DKZ od strony silnika

wiat Motoryzacji 11/2011

Przyczyna: Nadmierne obcienie mechaniczne, zmczenie materialu, naturalne zuycie. Skutek: Wszelkie uszkodzenia loyska lizgowego sprawiaj, e DKZ dziala wadliwie. Naprawa: Wymie DKZ. Stopiony piercie kontroli tarcia

Przyczyna: le wykonane mocowanie ciarka, uszkodzenie mechaniczne. Skutek: Glone buczenie dobiegajce z okolic sprzgla. Naprawa: Wymie DKZ. Skrajne zuycie wieca rozrusznika

Przyczyna: Wycieki smaru z wntrza DKZ poprzez otwory lub uszczelki Skutek: Niewielkie wycieki nie powoduj adnych konsekwencji, wiksze (powyej 20 g), sygnalizowane pojawieniem si smaru na obudowie sprzgla, sprawiaj, e mechanizm znajdujcy si we wntrzu DKZ jest niedostatecznie smarowany, co odbija si na jego pracy. Naprawa: Przy niewielkich wyciekach niewymagana, przy wikszych ­ konieczna wymiana DKZ. Spalona tarcza sprzgla

Przyczyna: Wysokie obcienie cieplne powodujce nadmierny wzrost temperatury wewntrz DKZ. Skutek: Zle dzialanie DKZ. Naprawa: Wymie DKZ. Wzajemne ocieranie si mas DKZ

Przyczyna: Nadmiernie zuyty lub uszkodzony rozrusznik. Skutek: Halas w trakcie rozruchu silnika. Naprawa: Wymie DKZ, doprowad rozrusznik do porzdku. Odksztalcony zb wieca czujnika obrotów silnika

Przyczyna: Zuyty piercie cierny loyska lizgowego. Skutek: Glona praca DKZ. Naprawa: Wymie DKZ.

Przyczyna: Uszkodzenie mechaniczne. Skutek: Silnik pracuje nierówno. Naprawa: Wymie DKZ.

Przyczyna: Nadmierne rozgrzanie si okladzin tarczy ­ spowodowane polizgiem sprzgla, wynikajcym np. z dlugotrwalej jazdy na pólsprzgle, nadmiernego zuycia okladzin, usterki spryny talerzowej docisku itd. Skutek: Wzrost temperatury elementów DKZ. Naprawa: Sprawd, czy nastpily termiczne odbarwienia DKZ i jeli pojawily si niebieskie czy fioletowe naloty na zewntrznym pasie powierzchni ciernej, zmierz stokowato masy t wtórnej.

20 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

FIRMY

Eksperci wyjaniaj

F Z

Tylko jakoci OE

,,Spryny rubowe utrzymuj mas samochodu, dlatego te musz by mocne i wytrzymale" -- wyjania Denis Pincet, ekspert TRW. ,,Sila spryny zaley w pewnej mierze od liczby zwojów, ale producenci pojazdów d do zwikszania funkcjonalnoci bez zwikszania masy, dlatego te powstaly komponenty pracujce pod duym naciskiem, zawierajce stosunkowo niewiele zwojów. W zwizku z tym konieczne jest stosowanie take innych technologii i cech konstrukcyjnych". Zamontowanie spryn o wlaciwociach odbiegajcych od specyfikacji OE moe skutkowa pogorszeniem komfortu jazdy oraz zmniejszeniem sterownoci pojazdu. Moe to take zmniejszy skuteczno hamowania nawet o 5%. Zdarza si równie, e pknita spryna powoduje przebicie opony. Dlatego warto korzysta ze spryn znajdujcych si w ofercie TRW, gdy wszystkie one w stu procentach odpowiadaj jakoci OE. Jednoczenie TRW oferuje szeroka gam spryn Miniblock, które formowane s na ksztalt pilki do rugby, co zapewnia progresywne ugicie, tzn. spryna stat je tym mocniejsza, im bardziej jest cinita. Zima to niesprzyjajcy czas dla samochodów. W tym równie dla ich elementów tak, wydawaloby si, niewraliwych na warunki eksploatacji, jak spryny rubowe stosowane w zawieszeniu. Rzecz w tym, i woda z topniejcego niegu w polczeniu z sypanym na drogi piaskiem i sol tworz wysoce agresywn past ciern, która silnie oddzialuje zwlaszcza w miejscu kontaktu spryny z jej gniazdem. Efektem tego jest szybko postpujca korozja, która potrafi doprowadzi nawet do pknicia spryny. Najczciej wlanie w okolicach dolnego koca, czyli tam gdzie glównie gromadz si wszelaki zanieczyszczenia. Aby niebezpieczestwo to zminimalizowa, naley dokonywa regularnej kontroli stanu spryn i gdy budzi on wtpliwoci, bez zbdnej zwloki wymienia je na nowe, koniecznie o jakoci OE.

Firma TRW na wiele sposobów stara si wspiera swych klientów zwizanych z sektorem napraw samochodów. Jedn z form jest udzielanie odpowiedzi na pytania natury technicznej.

Pytanie: Prowadz pomoc drogow i zostalem wezwany do samochodu z zasilanym elektrycznie hydraulicznym ukladem kierowniczym (EPHS). Ze wzgldu na okolicznoci nie mialem moliwoci odholowania pojazdu na tzw. motylku i musialem to zrobi korzystajc ze sztywnego holu. Na szczcie warsztat, który mial zaj si napraw nie byl daleko, bo w odleglosci kilku kilometrów. Gdy tam dotarlimy, mechanik niestety stwierdzil, e ze wzgldu na sposób holowania oraz to, e silnik byl wylczony, doszlo do uszkodzenia pompy EPHS. Czy to moliwe? Odpowied: Nie mona uszkodzi pompy EPHS holujc pojazd z wylczonym silnikiem. Pompy te dzialaj tylko wtedy, gdy dziala alternator, czyli jedynie przy pracujcym silniku. Nie s one zasilane z akumulatora. Zapewniane przez pomp wspomaganie zaley od kilku czynników, w tym glównie od prdkoci pojazdu i kta skrcenia kól. Im wiksza predko, tym mniejsze wspomaganie przez pomp. Holowanie pojazdu bez dzialajcego silnika oznacza, e pompa nie daje adnego wspomagania (tak jak przy duej szybkoci), ale warunki takie nie prowadz do jej uszkodzenia. t Samochodem jedynie trudniej kierowa.

F

Dostawca roku

Firma TRW Automotive Aftermarket uhonorowana zostala tytulem ,,Dostawca Roku 2011" przyznanym przez belgijski oddzial Doyen Auto, czyli zaloonej w roku 1922 firmy dzialajcej w brany czci samochodowych na terenie Belgii, Francji i Holandii i osigajcej 135 mln euro rocznych obrotów. Wyrónienie to, jak podkrelaj przedstawiciele TRW, stanowi wyraz uznania dla zaangaowania si ich firmy oraz jej zdolnoci do niezawodnego dostarczania najlepszej jakoci czci zamiennych wchodzcych w sklad Corner Module (ukladu hamulcowego, kierowniczego i zawieszenia). Czci, które s w pelni testowane pod ktem zgodnoci z surowymi normami oryginalnego wyposaenia (OE). Jednoczenie nagroda jest kolejnym dowodem na to, e TRW dotrzymuje swoich obietnic i dysponuje aktualn, stale powikszajc si ofert czci przeznaczonych do samochodów tworzcych europejski park pojazdów dostawczych i osobowych. Jest równie wiadectwem uznania dla rozwoju TRW, a take strategii cenowej firmy i wsparcia handlowo-technicznego przez ni udzielanego. Francois Augnet, wiceprezes TRW Automotive Aftermarket, przy tej okazji powiedzial: ,,Doyen Auto to mistrz profesjonalizmu w swojej dziedzinie, a status jego dostawcy roku to prawdziwy

zaszczyt. Jest to dowód uznania dla nieustajcych wysilków pracowników TRW, by oferowa peln obslug. Odzwierciedla take zaangaowanie TRW na rzecz cislej wspólpracy i jak najlepszych relacji z klientami". Z kolei Didier Schicks, wrczajcy nagrod w imieniu Doyen Auto, zauwayl: ,,Doyen Auto Belgium przyznaje TRW nagrod dostawcy roku, poniewa TRW byla przez ostatnie 12 miesicy po prostu najlepsz firm w swojej klasie". Nagroda ,,Dostawcy Roku" dla firmy TRW zostala wrczona podczas dorocznego spotkania organizowanego przez belgijski oddzial Doyen Auto, w którym udzial wzili przedstawiciele t 300 warsztatów i 50 dystrybutorów.

wiat Motoryzacji 21

Opisan cz zamienn jak i inne do tego modelu mona znale w katalogu

Blue Print LIVE! na stronie:

www.blue-print.com

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

nowe oprogramowanie do sterownika, a take zmierzono dokladnie osigi na hamowni. Gwarantowalo to, e podrasowany silnik nie rozleci si, co czsto przydarza si amatorom duej mocy za male pienidze. Audi A6 przejechalo szczliwie i bez usterek 160 tysicy kilometrów i dopiero po tym niewygórowanym przecie przebiegu co zaczlo w nim szwankowa. Problem pojawial si po przekroczeniu zupelnie niewinnej, jak na moliwoci tego auta, prdkoci 100 km/h. Podczas dynamicznego przyspieszania samochód dostawal zadyszki, po czym zaczynal gwaltownie szarpa. Kiedy jednak kierowca ujmowal gazu, pojazd powracal do równowagi. Co ciekawe, objaw ten wystpowal dopiero wtedy, kiedy auto bylo ju porzdnie rozgrzane. Nagla niemoc ogarniajca Audi podczas przyspieszania, byla dla kierowcy nie tylko powodem do frustracji, ale równie o maly wlos nie doprowadzila do nieszczcia, kiedy pojazd nagle stracil moc podczas wyprzedzania. Po tej bardzo nieprzyjemnej przygodzie pan Mariusz musial na chwil zjecha na przydrony parking, by ochlon. Podjl wówczas decyzj o jak najszybszym udaniu si warsztatu, celem usunicia awarii. Poniewa zalealo mu na profesjonalnej naprawie, skorzystal z oferty autoryzowanej stacji obslugi.

Niespodziewane drgawki

Szarpice

Audi

P

Pewnego razu do sporego niezalenego warsztatu przyjechal niejaki pan Mariusz, wlaciciel bardzo eleganckiego samochodu Audi A6 TDI z ekonomicznym silnikiem wysokoprnym. Przy czym pod nazw TDI kryl si nie klasyczny motor z pompowtryskiwaczami, do jakich przywykli milonicy aut koncernu VAG, ale ,,normalny" common rail, który stal si ju dieslowskim standardem. Trzydziestoletni na oko pan Mariusz zajmowal si handlem sprztem audio w internecie, a e interes szedl mu coraz lepiej, postanowil sprawi sobie bardziej zbytkowny samochód. Audi kupil od pierwszego wlaciciela, pojazd mial udokumentowan histori serwisow, która zapewniala, e wszystkie przegldy okresowe zostaly przeprowadzone zgodnie z przewidzianymi przez producenta przebiegami. Auto zostalo te przez pierwszego wlaciciela elektronicznie ,,podkrcone", co sprawilo, e do 140 KM, którym Audi dysponowalo po wyjedzie z fabryki, dodano kolejnych 60 koni, dziki czemu kierowca mógl si rozkoszowa niemal sportow dynamik. Tu trzeba od razu

Zapewnienia o tym, e auto bylo profesjonalnie serwisowane naley traktowa z rezerw. Podczas diagnozowania przyczyn nietypowej awarii dobrze jest przestudiowa histori serwisow auta. Moe si bowiem okaza, e szukamy zupelnie nie tam, gdzie trzeba.

WOJCIECH SLOJEWSKI WOCAR

Ekspertyza autoryzowanych

nadmieni, e ów tuning nie polegal na ordynarnej wymianie oryginalnego chipa na element kupiony za stów na internetowej aukcji, lecz zostal profesjonalnie przeprowadzony w specjalistycznej firmie, w której wgrano

W ASO podlczono samochód do testera, który nie znalazl adnych bldów w pamici sterownika auta. Mechanicy co tam posprawdzali, a nastpnie orzekli, e trzeba wymieni komplet sprzgla z dwumasowym kolem zamachowym. Operacj t sugerowaly bowiem karty technologiczne producenta pojazdu, które dla mechaników z autoryzowanej stacji stanowily prawdziw ksig prawd objawionych. Wlaciciel zapytal wic roztropnie, ile ta wymiana go ,,wyniesie", po czym, kiedy ju zdyl lekko ochlon, podzikowal za przegld, uicil i wyjechal struty, bowiem kosztorys opiewal na kwot wysz ni wynosila cena zagranicznych wakacji, na które mial zamiar wyjecha wraz z narzeczon. Wówczas to, jako czlowiek biegle poslugujcy si internetem, rozpoczl poszukiwanie taszej alternatywy. Dziki informacjom z sieci, dowiedzial si nie tylko tego, kto jest rzeczywistym producentem sprzgla i kola dwumasowego zamontowanego w jego samochodzie, ale równie, gdzie rzeczone elementy mona kupi znacznie taniej ni to przewiduje cennik stosowany w ASO. Buszujc w internecie wynalazl take niezaleny warsztat, polecany na jednym z forów przez wlaciciela takiego samego Audi. Pan Mariusz zadzwonil, ustalil cen wymiany dwumasowego kola zamachowego i nastpnego dnia stawil si tam ze swoim samochodem. Tu trzeba nadmieni, e wlaciciel Audi nie wyjawil od razu, co go sklonilo do pofatygowania si do warsztatu. Powiedzial jedynie, e podczas

24 wiat Motoryzacji

wiat Motoryzacji 11/2011

WARSZTAT

dala. Wówczas te opowiedzial szczególowo o klopotach z autem. Zapytany, dlaczego nie wyjanil od razu w czym rzecz, rozloyl rce tlumaczc si, e przekazal to, co uslyszal w autoryzowanym serwisie.

przegldu w autoryzowanym serwisie stwierdzono konieczno wymiany zespolu: kolo dwumasowe ­ sprzglo, a e tam chc go przy okazji, jak to plastycznie ujl, ,,oskórowa", postanowil poruczy t czynno niezalenemu, lecz profesjonalnemu warsztatowi.

Dalej szarpie

Szukamy przyczyn

Klient nasz pan ­ mówi porzekadlo. Faktycznie sprzgla od nowoci nie wymieniano, tak wic przy przebiegu 160 tysicy kilometrów byla ju na to pora, tym bardziej, e auto mialo, jak powiedzial wlaciciel, podrasowany silnik. Wymontowano zatem DKZ i sprzglo. Elementy nosily na sobie lady dynamicznej jazdy ­ tarcza byla przytarta za docisk i masa wtórna dwumasowego kola zamachowego mialy przebarwienia wynikajce z wysokiej temperatury, cho kolo wcale nie bylo przegrzane, a luz, cho znajdowal si w górnych granicach normy, jeszcze jej nie przekraczal. Prawd mówic caly zestaw, mimo e samochód byl ostro traktowany, wygldal lepiej ni to si zdarzalo w wielu autach ze znacznie niszym przebiegiem, których wlaciciele jednak oszczdzaj paliwo toczc si 70 km/h na pitym biegu, bd przegrzewaj DKZ jedc notorycznie na ,,pólsprzgle", by jako opanowa znaczny moment obrotowy oferowany przez wspólczesne diesle ju przy niewielkich obrotach. Taki styl jazdy jest jak wiadomo niezawodnym sposobem ,,zalatwienie" dwumasowego kola. Tak czy owak, samochód byl ju rozgrzebany, a DKZ i sprzglo warto bylo mimo wszystko wymieni, co te, zgodnie z zasadami sztuki, uczyniono. Wlaciciel szczliwy, e auto zostalo naprawione, i to za znacznie mniejsze pienidze, ni si pocztkowo zapowiadalo, poegnal si i odjechal. Wrócil nastpnego dnia. Stwierdzil, e pojazd nadal szarpie tak jak szarpal i wymiana nic nie

Rozpoczla si najbardziej niewdziczna czynno warsztatowa, czyli poszukiwanie nieuchwytnych przyczyn usterki. Na ,,dzie dobry" podlczono tester diagnostyczny. Podobnie jak w ASO, okazalo si, e pami bldów sterownika jest czysta jak lza. Podczas jazd próbnych objawy usterki nie ujawnialy si, wic postanowiono da autu w ko i wykonano dynamiczn 40 kilometrow jazd próbn, podczas której podwieziono klienta do domu. Wówczas to, podczas gwaltownego przyspieszania auto zaczlo szarpa, dokladnie tak, jak to opisal wlaciciel. Ponowne podlczenie testera równie nie rzucilo na spraw wiatla ­ bldów nadal nie bylo. Wlaciciel samochodu przypomnial sobie wówczas, e w ASO powiedziano mu, e by moe konieczna bdzie równie wymiana pólosi, wic moe to wlanie one s przyczyn usterki. Szczerze mówic, koncepcja ta nie wydawala si trafna, lecz dla witego spokoju mechanik wymontowal pólosie, zdjl oslony i dokladnie sprawdzil stan tych elementów. Nie bylo si do czego przyczepi, pólosie byly w stanie idealnym. Trzeba bylo zatem szuka dalej. Cho badanie auta za pomoc testera ­ jak ju wspomnielimy ­ nic nie dalo, postanowiono go uy jeszcze raz. Tym razem jednak badanie zostalo przeprowadzone podczas jazdy próbnej. Bingo! W sie systemu diagnostycznego, niczym jaki wyjtkowo rzadki a pikny motyl, zapltal si bowiem bld ukladu ABS/ESP - niedostateczny moment obrotowy.

Dowiadczenie podpowiadalo, e przyczyna usterki tkwi gdzie w ukladzie zasilania. Zapowiadala si dlusza zabawa z diagnostyk systemu common rail. Pierwsze podejrzenia padly za na wtryskiwacze. Poinformowany o tym wlaciciel samochodu pobladl, bowiem dobrze znal z internetu opowieci o padajcych jeden po drugim wtryskiwaczach, zatartych pompach i kosztach zwizanych z wymianami tyche. Samochód zostal w warsztacie, gdy na nastpny dzie zaplanowano wnikliwe badanie ukladu zasilania, które przewidywalo równie demonta wtryskiwaczy. Na sam myl o tym mechanikom jeyly si wlosy na plecach. Zdarza si przecie, e operacja ta zmienia si w dramat, którego ostatnim aktem jest obróbka lusarska glowicy. Szef warsztatu dlugo tego wieczoru rozmylal, przypominajc sobie podobne awarie, z którymi mial do czynienia. Mial wielk ochot przestudiowa ksik serwisow auta, ale ta, jak na zlo, gdzie si wlacicielowi zawieruszyla. Przypuszczal, e w owej ksice znalazlby odpowied na pewne nurtujce go pytanie. Nastpnego dnia szef zlecil mechanikowi przeprowadzenie pewnej operacji. Kwadrans póniej auto wyruszylo w dlug jazd próbn. Okazalo si, e wszelkie dolegliwoci ustpily jak rk odjl, samochód przyspieszal jak rakieta w kadym zakresie prdkoci, nawet po przejechaniu 100 kilometrów. Poinformowany o sukcesie klient omal nie poplakal si ze wzruszenia i nie chcial odjecha, nim nie wyciskal calego personelu. - Gdyby mial pan ze sob ksik serwisow, pewnie od razu zorientowalibymy si, co si dzieje ­ powiedzial na odchodnym szef warsztatu. - Ba! ­ zakrzyknl klient i obiecal, e znajdzie zagubion ksik i doniesie przy okazji kolejnego przegldu, który postanowil przeprowadzi w tym samym niezalenym warsztacie. Co wymieniono i czego spodziewal si nie znale (tak, tak, to nie pomylka) w ksice serwisowej szef warsztatu to kolejna zagadka w naszym cyklu powiconym niebanalnym awariom. Odpowiedzi prosimy przysyla na adres: redakt [email protected]

Przytomno szefa

wiat Motoryzacji 25

WARSZTAT

wiat Motoryzacji 11/2011

Narzeczona besserwissera

W poprzednim numerze ,,wiata Motoryzacji" opisalimy awari Citorena C4 oraz towarzyszce jej problemy w porozumieniu na linii warsztat-klient. Wlacicielk auta byla atrakcyjna trzydziestolatka, która do warsztatu przybyla w towarzystwie swojego narzeczonego-mdrali, domoroslego znawcy techniki samochodowej. Z opowieci klientki wynikalo, e auto zostalo niedawno kupione z drugiej rki, a nowa wlacicielka za namow narzeczonego postanowila odda samochód na przegld do autoryzowanej stacji obslugi. Tydzie po przegldzie, podczas którego pono wszystko zostalo dokladnie przejrzane i zbadane komputerem, samochód zaniemógl. Zaczl szarpa i zgasl, po czym nie dal si uruchomi. Poszukiwania przyczyny problemów mechanicy zaczli od podlczenia do auta testera diagnostycznego, który wykazal nastpujc nieprawidlowo: wypadanie zaplonów w rónych cylindrach. Nastpnie przeprowadzona zostala rutynowa diagnostyka. Zbadano wic czy na poszczególnych wiecach jest iskra, czy cinienie paliwa jest takie jak trzeba, czy wtryskiwacze dzialaj tak, jak si tego od nich oczekuje. Wszystko wydawawalo si w jak najlepszym porzdku. Wówczas jednego z mechaników tknlo pewne przeczucie, które kazalo mu zajrze pod pokryw rozrzdu. Okazalo si, e pasek zostal niemal calkowicie starty z boku, a z oryginalnej szerokoci zostala mniej wicej jedna trzecia i tylko cudownym zrzdzeniem losu nie skoczylo si kolizj tloków z zaworami, a co za tym idzie ­ calkowit demolk silnika. Z prawdopodobiestwem graniczcym z pewnoci mona bylo przypuszcza, e przy okazji ostatniej wymiany rozrzdu popelniono grube bldy montaowe. Klientka zdecydowala si na wymian rozrzdu, cho nie mogla si wewntrznie pogodzi z ustaleniami poczynionymi przez mechanika. Po dokonaniu naprawy silnik od razu zapalil i samochód o wlasnych silach wyjechal z warsztatu. Auto wrócilo do warsztatu par dni póniej przywleczone na sznurku, klientka zarzucila za, e mechanicy zakladajc nowy rozrzd popelnili fuszerk. Po zdjciu pokrywy okazalo si jednak, e rozrzd jest caly i zdrowy. Mechanik stwierdzil wic, e przyczyna awarii ley zupelnie gdzie indziej. Do samochodu ponownie podpito tester diagnostyczny, który tym razem ujawnil ze dwadziecia rónych usterek. Ich rozmaito wskazywala, i system samodiagnostyczny pojazdu dostal regularnego kota i przyczyna awarii tkwi gdzie w instalacji elektrycznej. Kasowanie bldów nic nie wnosilo, bo bldy powracaly. Rutynowe czynnoci diagnostyczne wykazaly ponadto, e brak jest zasilania cewki zaplonowej i ukladu wtryskowego. Powiadomiona o tych ustaleniach klienta uznala, e mechanicy musz si myli i postanowila zabra auto, by naprawi je w innym serwisie. Minly kolejne dwa tygodnie i kiedy ju wspomnienia pechowego Citroena zaczly si rozwiewa, do warsztatu dodzwonila si wlacicielka pojazdu. Tym razem odezwala si w tonie proszalnym. Okazalo si bowiem, e Citroen wci nie jedzi. W wybranym przez ni serwisie wymieniono ju cewk zaplonow, wiece, czujnik poloenia walu korbowego ­ wszystko na próno. Czas mijal, koszty postoju auta i wynajmu samochodu zastpczego rosly, a widoków na szczliwy final nie bylo. ­ Czy ja mog wróci do pastwa warsztatu? ­ zapytala zrozpaczona klientka. cignito wic Citroena na lawecie i przystpiono do naprawy. Podejrzenia nabrane przez mechanika przy okazji poprzedniej wizyty samochodu w warsztacie okazaly si sluszne. Usterk usunl warsztatowy elektryk ­ mlody, lebski chlopak, który czsto naprawial elementy teoretycznie ,,nienaprawialne". Okazalo si, e przyczyn awarii byla skrzynka bezpieczników, w której upalil si jeden ze styków. To wlanie z tego powodu nie bylo zasilania cewki i wtryskiwaczy. Poprawnej odpowiedzi udzielili: Mariusz Jeroslawski z Olawy i Andrzej Barcik z Bialegostoku. Obydwu panom gratulujemy. Wszystkich czytelników zachcamy za do lektury kolejnych tekstów w naszym kciku powiconemu klopotliwym awariom.

motoryzacji

Tw ó j d o r a d c a w w a r s z t a c i e

www.swiatmotoryzacji.com.pl

wiat

Redaktor naczelny: Krzysztof Rybarski e-mail: [email protected] Sekretarz redakcji: Grzegorz Kacalski e-mail: [email protected] Projekt graficzny: Studio Atlantis Wojciech Cesarz Grafik: Andrzej Wasilewski

Wspólpracownicy: Grzegorz Chmielewski, Rafal Chmielewski, Jerzy Pomianowski Reklama, marketing: Magdalena Blaejczyk, tel. (22) 490 82 41 faks (22) 490 82 42 e-mail: [email protected] Za tre oglosze redakcja nie odpowiada Drukarnia: Invest Druk

WYDAWCA

SM

Media Sp. z o.o.

04-228 Warszawa, ul. Tytoniowa 20 tel. (22) 490 82 40, faks (22) 490 82 42

Redakcja: 04-228 Warszawa, ul. Tytoniowa 20 tel. (22) 490 82 40, faks (22) 490 82 42 [email protected] www.swiatmotoryzacji.com.pl

Prezes Zarzdu

Grzegorz Kacalski

Przedruk materialów w caloci i we fragmentach dozwolony jest za zgod redakcji.

26 wiat Motoryzacji

Information

28 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

82498