Read Microsoft Word - Makale10.doc text version

Yüzüncü Yil Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarim Bilimleri Dergisi (J. Agric. Sci.), 2001, 11(1):63-68

Geli Tarihi: 20.11.2000

Bazi ki Sirali Arpa ve Ekmeklik Buday Çeitlerinde Azot ve CCC Dozlarinin Tane Verimine Etkileri

Mustafa GÜLER(1)

Özet: Bu çalimada arpa ve budayin tane verimi üzerine farkli azot ve CCC dozlarinin etkileri incelenmitir. Tarla denemeleri 1997-1999 yillari arasinda Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasinda yürütülmütür. Deneme materyali olarak Bezostaja 1, Gün 91 ve Gerek 79 ekmeklik buday çeitleri ile Tokak 157/37, Bülbül 89 ve Obruk 86 iki sirali arpa çeitleri kullanilmitir. Azot dozlari 0, 5, 10 ve 15 kg/da saf N olarak; CCC dozlari ise 0, 150, 300 ve 450 g/da olarak uygulanmitir. Aratirma sonuçlarina göre; tüm çeitlerde tane verimi yönünden artan azot ve CCC dozlarina bali olarak istatistiki yönden önemli artilar gözlenmitir. Ekmeklik budayda en yüksek tane verimi deerleri genellikle yüksek dozdaki azotlu gübre (15 kg/da saf N) ile birlikte uygulanan 300 g/da CCC dozundan elde edilmitir. Arpada en yüksek tane verimleri yüksek dozdaki azotlu gübre (15 kg/da saf N) ile birlikte uygulanan 450 g/da CCC dozundan elde edilmitir. Tane verimi yönünden özellikle ekmeklik buday çeitleri arasinda yillara göre farkliliklar belirlenmitir. Anahtar kelimeler: Arpa, ekmeklik buday, azot dozu, CCC, tane verimi

Effects of Nitrogen and CCC Doses on Grain Yield of Some Two-Rowed Barley and Common Wheat Cultivars

Abstract: In this study, the effects of various nitrogen and CCC doses on grain yields of barley and common wheat varieties were evaluated. The experiments were performed at the Experimental Field of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, University of Ankara between 1997 and 1999. Bezostaja 1, Gün 91, Gerek 79 cultivars of common wheat and two-rowed barley cultivars Tokak 157/37, Bülbül 89 and Obruk 86 were used as the study materials 0, 5, 10, 15 kg/da nitrogen doses and 0, 150, 300 and 450 g/da CCC doses were applied. According to the results of the research; significant grain yield increases in all cultivars were observed depending on increasing nitrogen and CCC doses. The highest grain yield values were generally obtained from 300 g/da CCC dose with the high nitrogen dose (15 kg/da N ) in common wheat. The highest grain yields were obtained from 450 g/da CCC dose with the high nitrogen dose (15 kg/da N) in barley. Differences in grain yields were particularly determined among common wheat cultivars depending on years. Key words: Barley, common wheat, nitrogen dose, CCC, grain yield

Giri Artan dünya nüfusunun besin ihtiyacinin karilanabilmesi yeterli üretimle salanabilir. Yeterli üretim ise, verim ve kalitenin yükseltilmesi ile mümkün olabilmektedir. Tüm bitkilerde olduu gibi tahillarda da verim ve kaliteyi artirmak için çeitli çalimalar yapilmaktadir. Özellikle kisa boylu, hastaliklara dayanikli ve yüksek verimli çeitlerin elde edilmesi yaninda gübre kullaniminin artmasi, yabanci ot, hastalik ve zararlilarla mücadelenin younlatirilmasi gibi islah ve kültürel çalimalar ile öncelikle verimin yükseltilmesi yoluna gidilmitir. Nitekim uygun olmayan çeit, ekim zamani ve siklii, gübre ve dier faktörlerle meydana gelebilecek yatmanin tahillarda %80'e yakin verim düüüne neden olabilecei bildirilmektedir (Ceylan, 1974). Tahillarda verim ve kaliteyi olumsuz yönde etkileyen yatmaya kari islah ve kültürel çalimalar yaninda

(1)

hormonsal çalimalar da önemli yer tutmaktadir. Son yillarda bitki islahçilarinin yaptiklari çalimalarda, kisa boylu ve salam sapli tahil çeitlerinin elde edilmesiyle yatmaya kari önemli ilerlemeler kaydedilmitir. Yetitirme tekniklerinde salanan olumlu gelimler de yatmayi önemli oranda azaltmitir. Yatmaya kari alinan bu önlemlerin yanisira hormonsal maddelerin tahil yetitiriciliinde kullanimi da önemli yer tutmaktadir. Hormonsal maddelerin bitkilerin gelime fizyolojilerine olan etkilerinin sonucu olarak tahillarda yatmayi azaltici ve buna bali olarak birim alan verimini artirici birtakim kimyasal maddeler kullanilmaktadir. Bu maddelerden biri de, bitkilerde bitki boyunu kisaltici ve bitki-su ilikisini düzenleyici olarak bilinen CCC'dir. lk olarak Tolbert

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü-ANKARA

M. GÜLER

isimli aratirici tarafindan bulunan CCC'nin özellikle buday üzerindeki olumlu etkilerinin saptanmasindan sonra arpada yapilan çalimalarda CCC uygulamasinin arpanin ilk gelime devrelerinde gözle görülebilen bir kisalma salamasina karilik, daha sonraki dönemlerde sap kisalmasinin ortadan kalktii belirlenmitir (Ceylan, 1973). Tahillarda CCC ile yapilan aratirmalarin çounda bu maddenin bitki boyunu kisaltarak yatmaya engel olduu, verim unsurlarindan özellikle baaktaki tane sayisini artirarak tane verimini önemli ölçüde artirdii saptanmitir. Bununla birlikte birçok aratirici da CCC `nin tahillarda verimi artirmasini, yatmayi önlemesi yaninda daha iyi gelien kök sistemlerinin topraktan daha fazla su ve besin maddelerini alabilmelerine balamaktadirlar (Genç,1977). Dier taraftan CCC uygulamalarinin tahillarda kullanimi ile ilgili yapilan aratirmalarda farkli sonuçlar elde edilmitir. Ruszkowski (1968), eski buday çeitlerinde CCC uygulamasinin tane verimini artirdiini buna karin yeni kisa sapli çeitlerde tane verimini etkilemediini bildirmektedir. Milica ve ark. (1969), budayda yüksek dozdaki azotla birlikte uygulanan CCC'nin yatmaya dayaniklilii artirdiini ve hektardan 300 kg daha fazla tane verimi elde edildiini belirtmektedirler. Atanasiu ve ark. (1970), budayda yaptiklari saksi denemelerinde azotla birlikte uygulanan CCC'nin tane verimini pek fazla etkilemediini, buna karin tarla denemelerinde tane veriminin ortalama %48 oraninda arttiini belirlemilerdir. Aydeniz ve Dinçer (1973), Ankara koullarinda CCC'nin buday üzerine etkilerini aratirdiklari çalimalarinda CCC'nin Yektay-406 ekmeklik buday çeidinin tane verimini çok az artirdiini, Bezostaja 1 çeidinin tane verimini ise çok az düürdüünü bu yüzden CCC etkisinin belirgin olmadiini saptamilardir. Aydeniz ve Dinçer (1983), ç Anadolu'da çeitli etkenlerin buday verimine etkilerini aratirdiklari çalimalarinda CCC uygulamasinin kullanilan çeitlerden birinin tane verimini artirirken dierinin verimini düürdüünü bildirmektedirler. Kirtok ve ark. (1987), Çukurova koullarinda farkli doz ve zamanda verilen CCC'nin budayin çeitli özellikleri üzerine etkilerini aratirdiklari çalimalarinda en yüksek tane veriminin genellikle düük dozdaki CCC (150 g/da) uygulamasindan elde edildiini belirlemilerdir. Kirtok ve ark. (1990), Çukurova koullarinda deiik dozlardaki azot ve CCC'nin arpanin çeitli özelliklerine etkilerini aratirdiklari çalimalarinda en düük tane veriminin CCC'siz uygulamalarda, en yüksek verimin ise 350 g/da CCC uygulamasindan elde edildiini saptamilardir. Akçin ve ark. (1993), misir bitkisinde yaptiklari çalimada CCC uygulamasinin kontrole göre tane verimini önemli oranda artirdiini bildirmektedirler. Tahillarda CCC'nin uygulama ekli ve zamani konusundaki aratirmalarin yanisira uygulama miktarinin da bilinmesi önem taimaktadir. Bu konuda yapilan çalimalarda dekara 0.05-30 kg arasindaki CCC uygulamasinin uygun olduu saptanmitir (Ceylan, 1975).

Ankara koullarinda yürütülen bu çalimada arpa ve budaya farkli dozlarda azot ve CCC uygulamasinin tane verimine etkileri aratirilmitir. Materyal ve Yöntem Aratirma, arpa ve budayda farkli azot ve CCC dozlarinin tane verimine etkilerini belirlemek amaciyla 1997-1999 yillari arasinda Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasinda yürütülmütür. Denemede materyal olarak Bezostaja 1 (Ç1), Gün 91 (Ç2) ve Gerek 79 (Ç3) ekmeklik buday çeitleri ile Tokak 157/37 (Ç4), Bülbül 89 (Ç5) ve Obruk 86 (Ç6) iki sirali arpa çeitleri kullanilmitir. Aratirma, tesadüf bloklari deneme planinda bölünen bölünmü parseller düzenlemesine göre üç tekrarlamali olarak yürütülmütür. Denemede çeitler ana parsellere, azot dozlari alt parsellere ve CCC dozlari da altin alti parsellere tesadüfi olarak yerletirilmitir. Her bir parselde sekiz sira olmak üzere 15x2 cm bitki sikliinda ekim yapilmitir. Ekim sirasinda gerekli olan azot diamonyum fosfat (DAP) gübresiyle, ilkbaharda vejetatif gelime döneminde gerekli olan azot ise amonyum nitrat gübresiyle verilmitir. Azotlu gübre uygulamalari olarak 0 (N0), 5 (N5), 10 (N10) ve 15 (N15) kg/da saf N dozlari uygulanmitir. CCC dozlari ise 0 (C0), 150 (C1), 300 (C2) ve 450 (C3) g/da olarak uygulanmitir. CCC uygulamasi ilkbaharda bitkilerin 4-5 yaprakli olduu dönemde yapilmitir. Aratirma sonunda elde edilen veriler Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'nde deerlendirilerek varyans analizleri yapilmi, uygulamalar arasindaki farkliliklar belirlenmitir (Düzgüne ve ark., 1987). Bulgular ve Tartima Arpa ve budayda farkli azot ve CCC dozlarinin tane verimine etkilerini belirlemek amaciyla 1997-1998 ve 1998-1999 yetitirme dönemlerinde Ankara koullarinda yürütülen bu çalimada, aratirma sonucunda elde edilen tane verimine ilikin veriler ve deerlendirmeleri her yetitirme dönemi için ayri ayri incelenmitir. 1. Yil tane verimi (1997-1998)

Farkli dozlarda azot ve CCC uygulanan ekmeklik buday çeitlerinin tane verimine ilikin verilerle yapilan varyans analizi sonucunda; çeitler, azot ve CCC dozlari arasinda 0.01 düzeyinde farkliliklar belirlenmitir. Bununla birlikte çeit x azot, çeit x CCC, azot x CCC ve çeit x azot x CCC interaksiyonlari da 0.01 düzeyinde önemli bulunmutur. Bezostaja 1 (Ç1) çeidinde azot x CCC interaksiyonu ekil 1'de verilmitir. ekil 1'de görüldüü gibi, Bezostaja 1 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

64

Bazi ki Sirali Arpa ve Ekmeklik Buday Çeitlerinde Azot ve CCC Dozlarinin Tane Verimine Etkileri

önemli olup azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar

Ortalama verim (kg/da) 600 550 500 450 400 350 300 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da) N0 N5 N10 N15

ekil 1. Bezostaja 1 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

Ortalama verim (kg/da)

600 550 500 450 400 350 300 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

N0 N5 N10 N15

ekil 2. Gün 91 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

Ortalama verim (kg/da)

600 550 500 450 400 350 300 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

N0 N5 N10 N15

genellikle C0 dozunda gözlenmitir. ekil 3'te Gerek 79 (Ç3) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu gösterilmitir. Gerek 79 çeidinde de azot x CCC interaksiyonu önemli olup, dört farkli azot ve CCC dozunda ortalama tane verimleri arasinda önemli farkliliklar gözlenmektedir. Bezostaja 1 ve Gün 91 çeitlerinde olduu gibi Gerek 79 çeidinde de en yüksek ortalama tane verimleri azot dozlarinin tümünde C2 dozundan en düük ise C0 dozundan elde edilmitir. Dört farkli azot ve CCC dozu uygulanan Tokak 157/37 (Ç4), Bülbül 89 (Ç5) ve Obruk 86 (Ç6) iki sirali arpa çeitlerinin tane verimlerine ilikin verilerle yapilan varyans analizi sonucunda; çeitler, azot ve CCC dozlari arasinda 0.01 düzeyinde farkliliklar belirlenmitir. Bununla birlikte çeit x azot, çeit x CCC, azot x CCC ve çeit x azot x CCC interaksiyonlari da 0.01 düzeyinde önemli bulunmutur. Tokak 157/37 (Ç4) çeidinde azot x CCC interaksiyonu ekil 4'te verilmitir. ekil 4'te görüldüü gibi, Tokak 157/37 çeidinde azot x CCC interaksiyonu önemli olup azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Tokak 157/37 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler C3 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise C0 dozunda gözlenmitir. Bülbül 89 (Ç5) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu ekil 5'te verilmitir. ekil 5'te görüldüü gibi, azot x CCC interaksiyonu önemli olup, Tokak 157/37 çeidinde olduu gibi azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Bülbül 89 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler C3 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise C0 dozunda gözlenmitir. ekil 6'da Obruk 86 (Ç6) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu gösterilmitir. Obruk 86 çeidinde de azot x CCC interaksiyonu önemli olup, dört farkli azot ve CCC dozunda ortalama tane verimleri arasinda önemli farkliliklar gözlenmektedir. Tokak 157/37 ve Bülbül 89 çeitlerinde olduu gibi Obruk 86 çeidinde de en yüksek ortalama tane verimleri azot dozlarinin tümünde C3 dozundan en düük ise C0 dozundan elde edilmitir.

Ortalama verim (kg/da) 450 400 350 300 250 200 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

N0 N5 N10 N15

ekil 3. Gerek 79 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

gözlenmektedir. Bezostaja 1 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler genellikle C2 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise genellikle C0 dozunda gözlenmitir. Gün 91 (Ç2) çeidinde azot x CCC interaksiyonu ekil 2'de verilmitir. ekil 2'de görüldüü gibi, azot x CCC interaksiyonu önemli olup, Bezostaja 1 çeidinde olduu gibi azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Gün 91 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler genellikle C2 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise

ekil 4. Tokak 157/37 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

65

M. GÜLER

Ortalama verim (kg/da)

450 400 350 300 250 200 C0 C1 C2 C3

N0 N5 N10 N15

ekil 9'da Gerek 79 (Ç3) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu gösterilmitir. Gerek 79 çeidinde de azot x CCC interaksiyonu önemli olup, dört farkli azot ve CCC dozunda ortalama tane verimleri arasinda önemli farkliliklar gözlenmektedir. Bezostaja 1 ve Gün 91 çeitlerinde olduu gibi Gerek 79 çeidinde de en yüksek ortalama tane verimleri azot dozlarinin tümünde C2 dozundan en düük ise C0 dozundan elde edilmitir.

Ortalama verim (kg/da) 600 550 500 450 400 350 300 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

ekil 7. Bezostaja 1 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

N0 N5 N10 N15 N0 N5 N10 N15

CCC dozlari (g/da)

ekil 5. Bülbül 89 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

N0 N5 N10 N15

Ortalama verim (kg/da)

450 400 350 300 250

Ortalama verim (kg/da)

200 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

600 550 500 450 400 350 300 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

ekil 6. Obruk 86 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

2.

Yil tane verimi (1998-1999)

Farkli dozlarda azot ve CCC uygulanan ekmeklik buday çeitlerinin tane verimine ilikin verilerle yapilan varyans analizi sonucunda; çeitler, azot ve CCC dozlari arasinda 0.01 düzeyinde farkliliklar belirlenmitir. Bununla birlikte çeit x azot, çeit x CCC, azot x CCC ve çeit x azot x CCC interaksiyonlari da 0.01 düzeyinde önemli bulunmutur. Bezostaja 1 (Ç1) çeidinde azot x CCC interaksiyonu ekil 7'de verilmitir. ekil 7'de görüldüü gibi, Bezostaja 1 çeidinde azot x CCC interaksiyonu önemli olup azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Bezostaja 1 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler genellikle C2 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise genellikle C0 dozunda gözlenmitir. Gün 91 (Ç2) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu ekil 8'de verilmitir. ekil 8'de görüldüü gibi, azot x CCC interaksiyonu önemli olup, Bezostaja 1 çeidinde olduu gibi azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Gün 91 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler genellikle C2 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise genellikle C0 dozunda gözlenmitir.

ekil 8. Gün 91 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

Ortalama verim (kg/da)

600 550 500 450 400 350 300 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

N0 N5 N10 N15

ekil 9. Gerek 79 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

Dört farkli azot ve CCC dozu uygulanan Tokak 157/37 (Ç4), Bülbül 89 (Ç5) ve Obruk 86 (Ç6) iki sirali arpa çeitlerinin tane verimlerine ilikin verilerle yapilan varyans analizi sonucunda; çeitler, azot ve CCC dozlari arasinda 0.01 düzeyinde farkliliklar belirlenmitir. Bununla

66

Bazi ki Sirali Arpa ve Ekmeklik Buday Çeitlerinde Azot ve CCC Dozlarinin Tane Verimine Etkileri

birlikte çeit x azot, çeit x CCC, azot x CCC ve çeit x azot x CCC interaksiyonlari da 0.01 düzeyinde önemli bulunmutur. Tokak 157/37 (Ç4) çeidinde azot x CCC interaksiyonu ekil 10'da verilmitir. ekil 10'da görüldüü gibi, Tokak 157/37 çeidinde azot x CCC interaksiyonu önemli olup azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Tokak 157/37 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler C3 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise C0 dozunda gözlenmitir. Bülbül 89 (Ç5) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu ekil 11'de verilmitir. ekil 11'de görüldüü gibi, azot x CCC interaksiyonu önemli olup, Tokak 157/37 çeidinde olduu gibi azot dozlarina göre deimekle birlikte her CCC dozunda ortalama verimler arasinda farkliliklar gözlenmektedir. Bülbül 89 çeidinde azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama verimler C3 dozundan elde edilmitir. En düük ortalama verimler ise C0 dozunda gözlenmitir. ekil 12'de Obruk 86 (Ç6) çeidine ilikin azot x CCC interaksiyonu gösterilmitir. Obruk 86 çeidinde de azot x CCC interaksiyonu önemli olup, dört farkli azot ve CCC dozunda ortalama tane verimleri arasinda önemli farkliliklar gözlenmektedir. Tokak 157/37 ve Bülbül 89 çeitlerinde olduu gibi Obruk 86 çeidinde de azot dozlarinin tümünde en yüksek ortalama tane verimleri C3 CCC dozundan en düük ise C0 CCC dozundan elde edilmitir.

Ortalama verim (kg/da)

N0 N5 N10 N15

Ortalama verim (kg/da)

450 400 350 300 250 200 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

N0 N5 N10 N15

ekil 12. Obruk 86 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

450 400 350 300 250 200 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

ki yillik aratirma sonuçlari topluca deerlendirildiinde; hem buday hem de arpada tane verimi yönünden çeitler arasinda farkliliklar gözlenmitir. Her iki yilda da azot dozlarinin artii, gerek ekmeklik buday gerekse arpa çeitlerinde tane verimini olumlu yönde etkilemitir. Ancak CCC dozlarinin ekmeklik buday ve arpa çeitlerine etkisi farklilik göstermitir. Arpa çeitlerinde en yüksek tane verimleri yüksek CCC dozundan (C3) elde edilmitir. Buna karin ekmeklik buday çeitlerinde CCC dozlarinin artii tane verimini belli bir noktaya (C2) kadar artirmi, bu noktadan sonra CCC dozunun artmasi tane veriminin azalmasina neden olmutur. Aratirmamizdan elde edilen bulgular; Ruszkowski (1968), Milica ve ark. (1969), Atanasiu ve ark. (1970), Aydeniz ve Dinçer (1973), Aydeniz ve Dinçer (1983), Kirtok ve ark. (1987), Kirtok ve ark. (1990) ve Akçin ve ark. (1993)'nin bulgulariyla genel olarak benzerlik göstermektedir. Aratirmalarin sonuçlari arasindaki farkliliin; çalimalarda kullanilan çeitlerin farklilii yaninda, denemelerin farkli ekolojilerde kurulmasi ile birlikte özellikle CCC uygulama zamani ve dozlarinin farkliliindan kaynaklandii söylenebilir. Sonuç Farkli azot ve CCC dozlarinin ekmeklik buday ve iki sirali arpa çeitlerinin tane verimine etkilerinin aratirildii çalimamizda, gerek azot gerekse CCC dozlarinin çeitlerin tane verimine genellikle olumlu etkide bulunduu gözlenmitir. Denemenin birinci yilinda en yüksek tane verimi ekmeklik budayda Bezostaja 1 (Ç1) çeidinde, arpada genellikle Tokak 157/37 (Ç4) çeidinde; denemenin ikinci yilinda ise en yüksek tane verimi ekmeklik budayda Gün 91 (Ç2) çeidinde, arpada çounlukla Tokak 157/37 (Ç4) çeidinde elde edilmitir. Tüm çeitlerde azot dozlarinin artii tane verimini belirgin bir biçimde artirmi ve en yüksek tane verimleri N15 dozunda elde edilmitir. CCC dozlarinin buday ve arpanin tane verimine etkileri ise farklilik göstermitir. Arpa'da en yüksek tane verimi

ekil 10. Tokak 157/37 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

N0 N5 N10 N15

Ortalama verim (kg/da)

450 400 350 300 250 200 C0 C1 C2 C3 CCC dozlari (g/da)

ekil 11. Bülbül 89 çeidinde azot x CCC interaksiyonu

67

M. GÜLER

yüksek CCC dozunda (C3) gözlenmiken; budayda CCC dozunun artmasi belli bir noktaya kadar (C2) tane verimini artirmi, bu noktadan sonra CCC dozunun artmasi tane veriminin dümesine neden olmutur. Sonuç olarak, arpada yüksek dozdaki CCC uygulamasi ile tane verimini artirmak mümkün olduu halde budayda CCC dozunun belli bir noktadan sonra artirilmasi tane verimine olumsuz etkide bulunabilmektedir. Kaynaklar Akçin, A., B. Sade, M. Mülayim, A. Topal ve A. Tamkoç, 1993. Farkli Cycocel (CCC) uygulama zamani, dozlari ve bitki sikliinin "TTM-813" melez misir çeidinin (Zea mays L.) verim, verim unsurlari, ham protein orani ve morfolojik özellikleri üzerine etkileri. Doa-Türk Tarim ve Ormancilik Dergisi, 17(4): 1097-1109. Atanasiu, N., A. Wesphal, und . Demir, 1970. Wirkung von CCC-(Chlorcholinchlorid)anwendung im weizenbau, unter spezieller brücksichtigung von Türkischen weizensorten. Yearbook of the Faculty Agriculture of Ege University, 1(1): 77-98. Aydeniz, A. ve D. Dinçer, 1973. Ankara artlarinda cycocel'in çeitli etkenlerle birlikte buday ürününe etkisi. Tübitak IV. Bilim Kongresi, 5-8 Kasim 1973, Ankara. Aydeniz, A. ve D. Dinçer, 1983. ç Anadolu'da çeitli etkenler (Azot-su-nadas-çeit-cycocel)'in buday verimine etkileri. T.C. Köy leri ve Kooperatifler Bakanlii Topraksu Genel Müdürlüü Merkez Topraksu Aratirma Enstitüsü Müdürlüü Yayinlari, Genel Yayin No:92, Rapor Yayin No:35, 139s. Ceylan, A., 1973. Sentetik hormon Chlorcholinchlorid (CCC)'in zafer arpasinin çeitli özelliklerine tesirleri

üzerinde aratirma. Ege Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(1): 45-68. Ceylan, A., 1974. Chlorcholinchlorid (CCC)'in Menemen ekolojik koullarinda budayin çeitli özelliklerine etkileri üzerinde aratirma. Bitki Dergisi 1(2):154-162, zmir. Ceylan, A., 1975. Farkli doz ve devredeki CCC aplikasyonlarinin budayda etkileri üzerinde aratirma, Bitki Dergisi, 2(3): 263-294. Düzgüne, O., T. Kesici, O. Kavuncu ve F. Gürbüz, 1987. Aratirma ve Deneme Metodlari (statistik Metodlari II.), Ankara Üniv. Ziraat Fak., Yayin No: 1021, Ankara, 295. Genç, ., 1977. CCC'nin tahillarda tarimsal ve kalite karakterleri üzerine etkileri. Çada Tarim Teknii 2 (Ayri basim). Kirtok, Y., . Genç, T. Yabasanlar ve M. Çölkesen, 1987. Farkli doz ve zamanda verilen CCC'in Çukurova koullarinda cumhuriyet-75 buday çeidinin kimi özelliklerine etkileri üzerinde bir aratirma, Türkiye Tahil Simpozyumu, Bursa. Kirtok, Y., . Genç ve M. Çölkesen, 1990. Çukurova koullarinda deiik dozdaki azot ve chlorcholinchlorid (CCC)'in gem arpasinin çeitli özelliklerine etkileri üzerinde aratirmalar. Dicle Üniv. Ziraat Fakültesi Dergisi 15s. Milica, C.L., A.M. Juncu and L. Pirjol, 1969. Results from the application of chlormequat in relation to fertilizer norms for winter wheat. Problems Agric., 21/11: 23-34. Ruszkowski, M., 1968. The influence of the CCC on growth and yielding ability of different varieties of cereals, Euphytica, 1: 259-265.

68

Information

Microsoft Word - Makale10.doc

6 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

336969


You might also be interested in

BETA
Microsoft Word - Makale10.doc