Read Microsoft Word - Du_AsymmetricInfo.doc text version

CHNG TRÌNH GING DY KINH T FULBRIGHT

THÔNG TIN BT CÂN XNG TRONG HOT NG TÍN DNG TI VIT NAM*

Nghiên cu tình hung

Hunh Th Du Nguyn Minh Kiu Nguyn Trng Hoài

Tháng 4 nm 2005

ây ch là mt tình hung gi nh c xây dng tho lun trong các lp ca Trng Fulbright mà không nhm ti hoc cp n bt k mt trng hp c th nào. Tình hung này s dng mt s thông tin, ý tng ca bài tp nhóm 1 trong môn Tài chính Phát trin khoá 10 gm các thành viên Uông Th Hnh, Trnh Thuý Hng, Võ Th Thu Hng, H Vn M, Dng Anh Th, Trn Thanh Tùng, Trn Hi Vân.

*

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

THÔNG TIN BT CÂN XNG TRONG HOT NG TÍN DNG TI VIT NAM

Trong quá trình nghiên cu h thng tài chính Vit Nam, nhóm ca ông Ci Cách thy rng ging nh các nc ông Á khác, Vit Nam, các ngân hàng chim t trng cao trong h thng tài chính. Hu ht các giao dch u c thc hin qua h thng ngân hàng, th trng chng khoán có mt vài trò rt khiêm tn. Hn th na, do mi chuyn i t h thng ngân hàng mt cp sang h thng ngân hàng hai cp, công chúng cha có thói quen s dng các dch v tài chính ngân hàng, nên hot ng ca các ngân hàng thng mi Vit Nam còn rt s khai, ch yu là cp tín dng, còn các loi hình dch v ngân hàng khác, nht là các dch v ngân hàng bán l hu nh cha phát trin. Tuy là nghip v kinh doanh chính em li hn 80% doanh thu, nhng hot ng tín dng ca các ngân hàng thng mi Vit Nam dng nh có trc trc mà nó c th hin qua khi lng n xu tng i cao1. Theo kinh nghim ca nhiu nc và t nhiu nghiên cu, tr nhng cú sc bt ng nh khng hong kinh t, thiên tai...nguyên nhân gây ra tình trng n xu nhiu nht là do các ngân hàng không có y thông tin t phía khách hàng ca mình mc dù ã có rt nhiu n lc trong công tác thm nh . Nói mt cách n gin, là do c ch sàng lc cha hiu lc nên các ngân hàng ã "lt" nhng khách hàng có kh nng che y hành vi và thông tin ca kho trong giao dch vay vn thc hin nhng d án có ri ro cao. Chun oán không tt vn thông tin bt cân xng có th là nguyên nhân gây ra nhng trc trc trong hot ng tín dng h thng ngân hàng Vit Nam2, t trc trc này nhóm ca ông Ci Cách ã dành mt ngun lc áng k tìm hiu v nó. Sau mt thi gian nghiên cu vi s giúp tích cc ca các c quan hu quan, nhóm ca ông Ci Cách ã a ra bc tranh tng i sinh ng theo các ni dung di ây.

Theo báo cáo thng niên ca Ngân hàng Nhà nc Vit nam, n cui nm 2003, t l n xu (quá hn) ca các ngân hàng thng mi Vit Nam chim 4,74% trong tng d n cho vay gn 300.000 t VN (tng ng vi 14.200 t VN). Con s này cha k khon n tn ng 21.280 t VN trc ngày 01/01/2001 mi ch x lý c 13.386 t ng. Nu tính s cha c x lý cng vi s n tn ng nêu trên thì s n tn ng ca các ngân hàng thng mi Vit Nam là 22.094 t VN (bng 7,36% d n và 3,4% GDP). Nhng theo ý kin ca bà Susan Adams i din thng trú cao cp ca IMF ti Vit Nam và ông Klaus Rohland - Giám c quc gia Ngân hàng Th gii (WB) ti Vit Nam thì n xu ca h thng ngân hàng Vit Nam vào khong 15-20% (tng ng 45.000-60.000 t VN), chim t 7-10% GDP Vit nam. Theo ánh giá ca mt s chuyên gia thì t l n xu lên n 30% (Thomas 2003) 2 Theo Lut các t chc tín dng Vit Nam, các t chc hot ng theo lut này c gi là t chc tín dng. Tuy nhiên, n gin, trong tình hung nghiên cu này gi là ngân hàng.

1

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

1

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

1. Ti sao các ngân hàng phi x lý vn thông tin bt cân xng? Ngân hàng n thun ch là mt t chc kinh doanh vì mc tiêu li nhun. Cp tín dng là mt trong nhng nghip v kinh doanh chính ca các ngân hàng. Có th hiu cp tín dng mt cách n gin là vic ngân hàng cho khách hàng "vay" mt khon tin hoc uy tín ca mình trong mt khong thi gian nht nh. Sau ó khách hàng có ngha v hoàn tr "khon vay" nên trên cho ngân hàng cng vi khon "lãi" kèm theo3. Vic "vay mn" gia ngân hàng và khách hàng c lp thành hp ng tín dng. Cng ging nh các hp ng tài chính khác, hp ng tín dng là mt dng hp ng không hoàn chnh (incomplete contract). mt hp ng c thc hin y thì các bên liên quan trong hp ng phi thc hin úng ngha v ca mình. Tuy nhiên, không ging nh các hp ng hoàn chnh (complete contract), vic thc hin các hp ng không hoàn chnh gp nhiu khó khn hn vì có rt nhiu tình hung có th xy ra trong quá trình thc thi hp ng mà các bên không lng trc c. Cng do chính vn này mà trong quá trình thc hin hp ng, nu mt bên có nhiu thông tin hn có th có nhng hành vi gây tn hi n bên có ít thông tin hn. ây chính là vn bt cân xng v thông tin trong các hot ng ca nn kinh t. Hai hành vi ph bin nht do thông tin bt cân xng gây ra là la chn bt li (adverse selection) và tâm lý li (moral hazard). La chn bt li là hành ng xy ra trc khi ký kt hp ng ca bên có nhiu thông tin có th gây t hi cho bên ít thông tin hn. Tâm lý li là hành ng ca bên có nhiu thông tin hn thc hin sau khi ký kt hp ng có th gây tn hi cho bên có ít thông tin hn. Trong hot ng tín dng, các ngân hàng luôn là ngi có ít thông tin v d án, v mc ích s dng khon tín dng c cp hn khách hàng. Do ó, m bo an toàn trong hot ng ca mình, bn thân các t chc tín dng phi x lý thông tin bt cân xng hn ch la chn bt li và tâm lý li nhm cho vay úng ngi úng i tng và giám sát cht ch khách hàng vay vn có hành vi úng n nhm m vic thu hi c gc và lãi khon tín dng ã cp ra. Trong mt nn kinh t, hu nh không mt ngân hàng nào có kh nng t mình x lý c vn thông tin bt cân xng mà cn phi có mt c s h tng và nhng iu kin cn thit cho nn kinh t ó nhm tránh xy ra nhng vn v h thng nh hng tiêu cc n toàn b nn kinh t. 2. Các c s h tng và iu kin cn thit trong hot ng tín dng giúp các ngân hàng tìm c "úng" khách hàng, "úng" d án và khách hàng thc hin "úng" nhng hành ng nh ã cam kt thì mt nn kinh t cn phi có các c s h tng và iu kin cn thit gm: 1. Các quy nh pháp lý rõ ràng và cht ch

Lut các t chc tín dng nh ngha "Cp tín dng là vic t chc tín dng tho thun khách hàng s dng mt khon tin vi nguyên tc có hoàn tr bng các nghip v cho vay, chit khu, cho thuê tài chính, bo lãnh ngân hàng và các nghip v khác."

3

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

2

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

2. H thng k toán và báo cáo tài chính minh bch, tin cy phn ánh úng nng lc tài chính ca khách hàng 3. H thng thông tin y , có tin cy và tính chính xác cao 4. Các tiêu chun ánh giá xp loi rõ ràng, minh bch, d áp dng 5. T chc ánh giá, xp loi tín dng c lp 6. H thng ng ký tài sn Nhóm ca ông Ci Cách ln lt xem xét tng ni dung nêu trên trong iu kin thc t ti Vit Nam 2.1.Các quy nh pháp lý Vit Nam, hot ng ngân hàng nói chung, hot ng tín dng nói riêng c quy nh bi vn bn cao nht là Lut các t chc tín dng. Ngoài ra còn có các vn bn hng dn ca Chính ph, ca Ngân hàng Nhà nc Vit Nam và các vn bn liên quan n hot ng tín dng. Các quy nh v hot ng tín dng ti Vit Nam c ánh giá là tng i y và theo thông l chung vi các hng dn rõ ràng, quyn t ch dành cho bên cp tín dng trên c s bo m nhng quy nh v an toàn. 2.1.1. Các iu kin cp tín dng c cp tín dng, bên c cp tín dng phi m bo các iu kin cn thit gm: 1. Có nng lc pháp lut dân s, nng lc hành vi dân s và chu trách nhim dân s theo quy nh ca pháp lut. 2. Mc ích s dng khon tín dng c cp hp pháp. 3. Có kh nng tài chính m bo tr n trong thi hn cam kt. 4. Có d án u t, phng án sn xut, kinh doanh, dch v kh thi và có hiu qu; hoc có d án u t, phng án phc v i sng kh thi và phù hp vi quy nh ca pháp lut. 5. Thc hin các quy nh v bo m tin vay theo quy nh. 2.1.2. Quy nh v m bo tin vay Theo quy nh ca hin hành, các t chc tín dng có th cp tín dng mt khách hàng thông thng theo các hình thc m bo gm: Cm c, th chp bng tài sn ca khách hàng vay; Bo lãnh bng tài sn ca bên th ba; Bo m bng tài sn hình thành t vn vay; Cho vay không có tài sn m bo. có c iu kin c cp tín dng không có tài sn m bo, khách hàng phi có tình hình tài chính lành mnh, chng minh c kh nng tr n ca mình.

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài 3

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

có c iu kin cp tín dng có m bo bng tài sn hình thành t vn vay, khách hàng phi có vn t có tham gia vào d án cng vi tài sm m bo ti thiu là 15% tng mc u t ca d án. 2.1.3. Quy nh v vic thm nh, xét duyt cho vay và giám sát thu hi vn vay Vic thm nh, xét duyt cho cp tín dng và giám sát thu hi khon tín dng c cp phi tuân th các quy nh nh sau: T chc tín dng xây dng quy trình xét duyt cp tín dng theo nguyên tc bo m tính c lp và phân nh rõ ràng trách nhim cá nhân, trách nhim gia khâu thm nh và quyt nh cp tín dng. T chc tín dng xem xét, ánh giá tính kh thi, hiu qu ca d án u t, phng án sn xut, kinh doanh, dch v hoc d án u t, phng án phc v i sng và kh nng hoàn tr khon tín dng c cp ca khách hàng quyt nh cp tín dng. Vic cp tín dng ca t chc tín dng và khách hàng phi c lp thành hp ng tín dng. Hp ng tín dng phi có ni dng v iu kin cp tín dng, mc ich s dng khon tín dng c cp, phng thc cp tín dng, lng tín dng c cp, lãi sut, thi hn cp tín dng, hình thc bo m, giá tr tài sn bo m, phng thc tr n và nhng cam kt khác c các bên tho thun. T chc tín dng xây dng quy trình và thc hin kim tra, giám sát quá trình cp tín dng, s dng khon tín dng c cp và tr n ca khách hàng phù hp vi c im hot ng ca t chc tín dng và tính cht ca khon vay, nhm m bo hiu qu và kh nng thu hi khon tín dng ã cp.

-

-

-

Vi các quy nh pháp lý nêu trên, t chc tín dng c t ch và phi chu trách nhim v hot ng tín dng ca mình, ng thi m bo iu kin ngân hàng có th tìm úng khách hàng, úng d án cp tín dng, và giám sát khách hàng thc hin nhng hành vi úng sau khi c cp tín dng hoàn tr cho ngân hàng khon tín dng c cp. 2.2.H thng thông tin k toán và báo cáo tài chính H thng thông tin k toán và báo cáo tài chính là mt c s cc k quan trng giúp cho các bên có liên quan nm bt c tình hình tài chính ca doanh nghip. Nu mt h thng thông tin k toán và báo cáo tài chính không c t chc tt và không minh bch và có tin cy cao s rt khó có th cn c xem xét "sc kho" ca doanh nghip. Vit Nam, Lut k toán nm 2003 quy nh n v k toán phi thu thp, phn ánh khách quan, y , úng thc t và úng k k toán mà nghip v kinh t, tài chính phát sinh. n v k toán có trách nhim công khai các báo cáo tài chính. Mt khác, các chun mc k toán theo thông l chung ã dn c áp dng ti Vit Nam. Tuy nhiên hin ti, h thng tiêu chun k toán Vit Nam (VAS) vn còn nhng khác bit so vi vi h thng tiêu chun k toán quc t (IAS).

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

4

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

Theo Ngh nh v kim toán c lp, tr mt s loi hình doanh nghip phi thc hin kim toán nh bo him, ngân hàng, các doanh nghip có vn u t nc ngoài, doanh nghip nhà nc, s còn li (ch yu là các doanh nghip hot ng theo lut doanh nghip), nhà nc ch khuyn khích các doanh nghip thc hin kim toán các báo báo tài chính. Mt khác, ti hu ht các t chc tín dng cha yêu cu khách hàng n xin cp tín dng phi có báo cáo tài chính c kim toán. Vic s dng các báo cáo tài chính làm cn c thm nh d án ca các t chc tín dng cha có tin cy nh phát biu ca Phó tng giám c Ngân hàng u t và Phát trin Vit Nam - ông Lê ào Nguyên ''Các DN va và nh thng xây dng báo cáo tài chính mang tính cht i phó vi c quan thu; báo cáo chính thc (báo cáo c pháp lut công nhn) thng thp hn tình trng thc t, không m bo iu kin vay vn ngân hàng''.4 Nhng vn nêu trên ã to ra k h mt doanh nghip có nhiu h thng s sách báo cáo k toán (thng là 3). Mt dùng báo cáo thu (kt qu kinh doanh thp hn thc t). Mt dùng vay vn ngân hàng (kt qu báo cáo thng hn thc t). Mt dùng cho ni b (s liu thc). Vi tình trng nh vy, khi doanh nghip gp khó khn thì ngân hàng rt khó nhn bit tình trng thc ca doanh nghip là nh th nào. 2.3.H thng thông tin và c s d liu 2.3.1. H thng thông tin phc v ánh giá xp loi khách hàng Mt h thng thông tin y v khách hàng nh: lch s hình thành và quá trình phát trin, nng lc tài chính, mc tín nhim, i ng iu hành là c s ht sc quan trng giúp cho vic thm nh,xp loi, la chn khách hàng trong hot ng ca các t chc tín dng. Nu h thng này không y s nh hng rt ln n kh nng ánh giá, thm nh khách hàng ca các ngân hàng. Hin nay, Trung tâm tín dng thuc Ngân hàng Nhà nc Vit Nam (CIC) là t chc duy nht thc hin công tác thu thp thông tin ca các khách hàng có quan h tín dng vi tt c các t chc tín dng. C ch thu thâp thông tin ca CIC theo quy ch hot ng thông tin tín dng do Ngân hàng Nhà nc ban hành. Trong ó quy nh các t chc tín dng theo nh k có trách nhim báo cáo các thông tin liên quan n khách hàng cho CIC và các t chc tín dng c quyn khai thác thông tin ca CIC. Trên thc t, các thông tin hin có ca CIC có cp nht không cao và các ch tiêu còn chung chung. Nhng thông tin cn thit xác nh lch s, tin cy ca ban iu hành doanh nghip hu nh không có. Mt khác, do cha thc s ý thc v tm quan trng ca tính cp nht và chính xác v thông tin nên các t chc tín dng cha có s quan tâm úng mc n các thông tin, d liu khi báo cáo cho CIC. Khi thm nh doanh nghip, rt ít ngân hàng ly thông tin t CIC. H thng thông tin ni b ca tng t chc tín dng: Hin nay, bn thân trong mt t chc tín dng, h thng lu tr, x lý thông tin cng cha hiu qu và tính h thng gn

4

http://www.vnn.vn/kinhte/taichinhnganhang/2003/12/39942/

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

5

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

nh không có. Thm chí vic kim soát tng d n ca mt khách hàng (k c các n v trc thuc hch toán báo s) là mt vn rt khó khn i vi các t chc tín dng. 2.3.2. H thng thông tin phc v cho vic thm nh d án Ngoài h thng thông tin dùng ánh giá khách hàng, khi thm nh d án, phng án kinh doanh, các t chc tín dng cn phi có h thng thông tín nhm xác nh, kim tra các thông s u vào và u ra ca d án, nht là các thông s v th trng các nguyên liu u vào và th trng àu ra ca sn phm... Thc t, hin nay các t chc tín dng thng s dng các thông ly c trên mng internet vi tính h thng không cao. Vic truy cp, tìm kim nhng s liu này ph thuc rt nhiu vào trình ca các b tín dng vi yêu cu phi có kh nng c tt ting anh. Do vn v h thng thông tin phc v cho công tác thm nh d án ca các t chc tín dng hin nay vn ang là vn rt ln. Nhng bin s quan trng nht quyt nh n hiu qu ca d án nh giá nguyên vt liu, giá bán, kh nng tiêu th ... li thiu thông tin nht trong quá trình thm nh. 2.4.H thng các tiêu chun và k thut ánh giá Sau khi có các thông tin vi tin cy cao, iu kin cn thit tip theo là phi có cá tiêu chun và k thut ánh giá phù hp. Chúng ta cùng xem xét thc t này Vit Nam 2.4.1. Các tiêu chun ánh giá nng lc khách hàng Theo quy nh i vi nhng ngi iu hành doanh nghip i hi phi có mt s tiêu chun nht nh nào ó (v bng cp). Nhng thc t nhng quy nh này nng v hình thc hn. Nhng cn c, tiêu chun da vào ó ánh giá kh nng iu hành ca mt doanh nghip, mt t chc gn nh không có. 2.4.2. Các tiêu chun phân tích báo cáo tài chính Hai iu kin c bn nht phân tích báo cáo tài chính nhm a ra các ánh giá, kt lun có tin cy là phi có h thng thông tin báo cáo tài chính tin cy và có h thông các ch tiêu, chun mc ánh giá. Phn th nht ã c trình bày phn trên. Hin nay cha có các tiêu chun, chun mc c cho là hiu qu so sánh ánh giá mt báo cáo tài chính ca mt khách hàng là tt hay không tt, tiêu chun hay cha tiêu chun. Hin nay, B tài chính ã ban hành các thông t hng dn ch tiêu ánh giá hiu qu hot ng tài chính ca t chc tín dng nhà nc, các doanh nghip nhà nc. Ngân hàng Nhà nc Vit Nam ã giao cho Trung tâm thông tin tín dng (CIC) thc hin ánh giá xp loi khách hàng theo mt s tiêu chun. Trên c s nhng tiêu chí ca Ngân hàng Nhà nc a ra, các t chc tín dng cng xây dng h thng ch tiêu nh giá, xo li khách hàng. Nhng vic ánh giá da vào các tiêu chun này ang trong quá trình th nghim cha thc s i vào cuc sng.

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

6

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

2.4.3. Các tiêu chun thm inh d án u t ây là nhng thông s, nhng tiêu chun vô cùng cn thit nh h s chit khu, mc ri ro ...Trong quá trình thm nh mt s án, có rt nhiu tiêu chun ánh giá d án, nhng hai tiêu chun thông dng nht là d vào giá tr hin ti ròng (NPV) và sut thu hi vn ni b (IRR). Mt d án có NPV dng hay sut thu hi vn ni b ln hn mt ngng yêu cu là có th quyt nh u t hoc cp tín dng cho d án ó. Vn khó khn u tiên i vi các t chc tín dng khi tính NPV hoc ánh giá theo tiêu chun IRR thì sut chit khu nào c s dng ây. C th s dng mô hình nh giá tài sn vn (CAPM)5 hoc các mô hình khác xác nh giá tr này. iu này là bt kh thi vì các h s gn nh không th xác nh c hoc nu có xác nh c thì chúng không có ý ngha xác thc ly ó làm cn c. Thc t ti các t chc ang làm là ly lãi sut cho vay trung dài hn ca chính t chc tín dng ó cng (+) thêm mt t l na có c sut chit khu. Vi phng thc này có th tm chp nhn c vì dù sao cng có c s. Nhng c s này là rt cm tính. 2.4.4. Các k thut phân tích báo cáo tài chính, thm nh d án K thut ánh giá, thm nh d án nói riêng, d báo nói chung hin nay c s dng ph bin nht là da vào phân tích mô phng (phân tích ng) tính xác sut có kh nng xy ra các trng hp tt và các trng hp bt li cho d án. Vic nhìn vào biu phân b xác xut ca d án có th bt c xác sut NPV dng là bao nhiêu, âm là bao nhiêu. Hin nay Vit Nam, các k thut phân tích báo cáo tài chính, thm nh d án tiên tin cha c áp dng và ph bin rng rãi ti Vit nam do iu kin v công ngh và nhng ngi am hiu v nó còn rt hn ch. Vì vy vic áp dng i trà gp rt nhiu khó khn. T thc t nêu trên, mt ngi am hiu mt chút v k thut thm nh d án là có th bin mt d án có xác xut NPV dng hay IRR ln hn ngng cn thit t 100%. Khi mun bác mt d án hoc ánh giá mt doanh nghip hot ng không hiu qu là vn ht sc khó khn i vi cán b tín dng. Nht là i vi nhng d án ca nhng doanh nghip có "mi quan h" tt. 2.5.T chc ánh giá tín dng c lp Hin ti Vit nam ã có Trung tâm tín dng CIC ca Ngân hàng Nhà nc và mt s n v khác nh các công ty chng khoán ã làm công tác xp loi khách hàng. Tuy nhiên m bo tin cy, t chc này cn phi có các iu kin sau6:

Theo mô hình nh giá tài sn vn, sut sinh li yêu cu ca mt tài sn tài chính (có th ng nht vi mt d án) c xác nh theo công thc sau: Ri = Rf+(Rm- Rf). Trong ó Rf : sut sinh li ca tài sn tài chính phi ri ro (thng là chng khoán chính ph ngn hn) Rm: Sut sinh li bình quân ca toàn th trng :H s tng quan gia tài sn tài chính Ri và th trng. (Rm- Rf): c gi là phn bù ri ro (Risk Premium) 6 Các iu kin này c nêu trong Hip c Basel II

5

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

7

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

- Tính khách quan: Phng pháp ánh giá tín dng cn phi cht ch, có h thng và phi cn c vào các s liu quá kh theo mt phng pháp ánh giá nào ó. Ngoài ra, các kt qu ánh giá cn phi liên tc c rà soát và iu chnh kp thi theo nhng thay i v tình hình tài chính. c các c quan ch qun ngân hàng công nhn, phng pháp ánh giá i vi mi khu vc th trng, trong ó có vic i chiu li mt cách cht ch (rigorous back testing), cn phi c s dng trc ó ít nht mt nm và nên là ba nm - Tính c lp: T chc ánh giá tín dng c lp cn phi c lp và không chu các sc ép v kinh t hoc chính tr có th nh hng n kt qu ánh giá. Quá trình ánh giá càng ít b nh hng bi nhng mâu thun v li ích có th phát sinh do thành phn ca hi ng qun tr hoc c cu c ông ca công ty gây ra càng tt. - Kh nng tip cn quc t/ Tính minh bch: Các kt qu ánh giá cn c cung cp cho các t chc trong và ngoài nc s dng trong các mc ích hp pháp và vi các iu kin cung cp tng ng nhau. Ngoài ra, phng pháp lun chung ánh giá tín dng ca các t chc ánh giá cn phi c công khai, hu ht các d án vay vn t WB hoc ADB u công khai trên web rõ ràng phng pháp lun c th ánh giá mt d án, iu này s tránh c nhng che y thông tin t bên phía khách hàng t mc tiêu có ngun tín dng bng mi giá. - V vic cung cp thông tin: T chc ánh giá tín dng c lp cn cung cp các thông tin v phng pháp ánh giá, bao gm các khái nim v kh nng không tr c n, khong thi gian ánh giá, ý ngha ca mi bc xp hng; t l không tr c n trong thc t ng vi mi nhóm xp hng; và xu hng thay i các kt qu ánh giá, ví d kh nng t xp hng AA xung xp hng A theo thi gian. - Các ngun lc: Mt t chc ánh giá tín dng c lp cn phi có các ngun lc cn thit thc hin vic ánh giá vi cht lng cao. Các ngun lc này cho phép các t chc này tip xúc thng xuyên vi cán b qun lý và nghip v ti các t chc ang c ánh giá tín dng b sung các thông tin quan trng cho vic ánh giá tín dng. Các kt qu ánh giá cn phi da trên s kt hp các phng pháp nh tính và nh lng. Ngun lc thm nh tín dng cng nên làm vic theo nhóm, có ngha là bn thân ngân hàng cng nên có nhng chuyên gia c lp thm nh t phía nc ngoài nhm áp dng cho nhng d án qui mô ln. - Tính tin cy: Trong mt chng mc nht nh, tin cy ca các kt qu ánh giá t c nh các tiêu chí ã nêu trên. Ngoài ra, lòng tin ca các t chc c lp (nhà u t, nhà bo him, các i tác kinh doanh) i vi các kt qu ánh giá ca mt t chc ánh giá tín dng c lp cng là bng chng ca tin cy ca các kt qu ánh giá này. tin cy ca mt t chc ánh giá tín dng c lp cng th hin vic các t chc này s dng các quy trình ni b nhm tránh không cho các thông tin mt c s dng sai mc ích. c công nhn, mt t chc ánh giá tín dng c lp không nht thit phi ánh giá các công ty hai quc gia tr lên.

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

8

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

Nu cn c vào các tiêu chun nêu trên, rõ ràng hin nay Vit Nam cha có t chc nào iu kin và có kh nng xp hng tín dng mt cách c lp. Tuy nhiên, vi nhng li th ca mình, Trung tâm thông tin tín dng (CIC) là mt t chc có th có kh nng áp ng các iu kin này ti sao. Kh nng trong thi gian ti, khi CIC phát trin có th tr thành mt c quan cung cp thông tin và xp hng tín dng khách hàng tin cy là nn tng cho mt h tng thông tin tt phc v cho hot ng tín dng ca các ngân hàng Vit Nam. Ngoài ra vi mô hình Trung tâm xp hng tín nhim thuc VASC cng có kh nng tr thành mt t chc xp hng tín nhim tin cy. 2.6.H thng ng ký tài sn Mt h thng ng ký quyn s hu tài sn rõ ràng là vô cùng quan trng cho phát nn kinh t nói chung, hot ng tín dng ngân hàng nói riêng. Nu tt c các tài sn c ng ký và xác nhn quyn s hu, thì ngi ch s hu tài sn ó có th em tài sn này th chp, cm c vay vn ngân hàng. Hay nói cách khác, nu tt c các tài sn (nht là các bt ng sn) c ng ký quyn s hu (hay quyn s dng) khi ó mi thc s là tài sn, nu không ch là mt công c ca ngi có nó vì vic chuyn nhng, th chp, cm c s gp nhiu khó khn hn. Hin nay, vic ng ký tài sn ã có quy nh, nhng nhìn chung vic thc hin cha c trit và rng khp. Nguyên nhân ca vn này là do thc t khách quan có rt nhiu loi tài sn không thc hin úng các trình t, th tc và không có y các giy t cn thit nên vic ng ký chng nhn quyn s hu là rt khó. c bit là các bt ng sn ti khu vc nông thôn, rt nhiu h làm nhà t phát mà không có bt k mt giy t nào. i vi nhng loi này, ch là nhng công c, phng tin phc v cho cuc sng hàng ngày ca ngi dân mà rt khó bin thành tài sn a vào chu chuyn trong nn kinh t. Do h thng ng ký tài sn hot ng không hiu qu nên hot ng tín dng Vit Nam ã gp nhiu khó khn. Liu ngân hàng có th tin c khách hàng s m bo có ngun vn "t có" tham gia vào d án nh cam kt. Dù khách hàng có a ra các bng chng nh sau thì tin cy vn rt hn ch: Xác nhn có tin gi ngân hàng: Liu có ngân hàng có tin chc rng bên vay vn không "vay nóng" âu ó ri gi vào ngân hàng nh xác nhn. Thm chí, bên vay có bng chng khon tin gi ó là 5 nm hay 20 nm thì ngân hàng cng rt khó có th tin c ó là tin ca bên vay vì hot ng tài chính ngân hàng Vit Nam có mt ngoi l là bt c loi tin gi nào khách hàng u có quyn rút trc hn. Do ó hôm nay mua mt chng ch tin gi 5 nm ngày mai rút li là iu hoàn toàn có th. Chng minh có li nhun gi li: ây cng là vn rt khó khn i vi ngân hàng vì li nhun ca doanh nghip hoàn toàn ph thuc vào các khon phi thu, các loi chi phí ch phân b ... Vi h thng s sách k toán không minh bch, không có kim toán thì rt khó có th xác nh c doanh nghip lãi tht hay lãi gi. Nói chung, khi thm nh kh nng góp vn t có ca khách hàng trong vic thc hin d án ngân hàng ch yu tín vào s trung thc ca khách hàng. rt khó khng nh là khách

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

9

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

hàng có thc s b vn vào thc hin d án hay toàn b là vn vay. Mt phng thc mà các doanh nghip có th "qua mt" các t chc tín dng là s dng bin pháp nâng giá trong các hp ng. Gi s d án u t ch cn 7 t ng là có th hoàn thành nhng bên vay lp d án tng lên thành 10 t ng. Bng mt vài bin pháp chuyn tin vòng vèo qua li theo mt vài hp ng là bên vay có th chng minh vi ngân hàng là mình ã b ra trc 3 t ng u t d án mà thc t h chng b ra ng nào c. Vi s không minh bch và khó xác nh tính xác thc, hp lý, hp l cng nh giá tr ca các loi tài sn ã gây rt nhiu khó khn cho các ngân hàng trong vic a ra quyt nh cp tín dng ca mình. H thng ng ký giao dch m bo: tránh tình trng khách hàng s dng mt tài sn th chp, cm c vay vn nhiu ngân hàng hoc to iu kin cho khách hàng có mt tài sn có giá tr ln có th vay vn nhiu t chc tín dng, hin nay có các c quan ng ký giao dch bo m bao gm: C quan ng ký quc gia giao dch bo m và chi nhánh; C quan ng ký tàu bin và thuyn viên khu vc; Cc Hàng không dân dng Vit Nam; S a chính hoc Tài nguyên mô trng; y ban nhân dân xã, phng, th trn. Mi c quan nêu trên thc hin ng ký giao dch m bo mi loi tài sn theo quy nh. 3. Mt s vn liên quan n hot ng tín dng ca các ngân hàng 3.1.Vn hoá kinh doanh ca các doanh nghip Vit Nam Vn hoá kinh doanh ca doanh nghip nh hng rt nhiu n hot ng tín dng ngân hàng. Nu cng ng các doanh nghip có mt vn hoá kinh doanh tt, trên c s chin lc phát trin dài hn s là mt thun li rt ln cho hot ng tín dng ngân hàng. Vì khi ó, các doanh nghip rt coi trng ch tín ca mình. Vic xây dng, bo v và phát trin thng hiu là mt trong nhng mc tiêu sng còn ca doanh nghip. Ngc li, nu các doanh nghip không có chin lc phát trin dài hn mà kinh doanh theo kiu "ánh qu" s gây khó khn rt ln cho hot ng tín dng ngân hàng. Vì khi ó, các mi quan h dài hn da trên uy tín dng nh ít c thit lp và các ngân hàng buc phi s dng nhng gii pháp phòng nga ri ro khác. i vi Vit Nam, do nhng iu kin thc tin cng vi thi gian chuyn sang kinh t th trng ch mi khong hai thp k, vn hoá, tp quán kinh doanh ca doanh nghip cha c hình thành. Nhiu doanh nghip có t tng kinh doanh theo kiu "ánh qu". Do ó, ây là mt khó khn rt ln i vi các ngân hàng trong vic sàng lc, la chn khách hàng. 3.2.Nng lc và trình cán b tín dng Kt qu thm nh doanh nghip, d án, giám sát hot ng ca doanh nghip ph thuc rt nhiu vào nng lc và trình ca i ng cán b tín dng. Do cha có iu kin tìm hiu k vn này, nên nhóm ca ông Ci Cách ch nêu ra ý kin nhn xét ca mt s ngi liên quan.

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

10

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

Hp 1 CÁN B TÍN DNG C ÀO TO TH NÀO?7 ào to ngun nhân lc cho các t chc tín dng là vn c quan tâm c bit ti hi tho do Vin Chin lc phát trin ngân hàng và Trng H Ngân hàng TP H Chí Minh t chc. Nng v lý thuyt, ít cp nht Hc vin Ngân hàng ti Hà Ni và Trng H Ngân hàng ti TP.HCM là nhng ni ào to nhân lc ch yu cho ngành ngân hàng. làm vic trong ngành ngân hàng, sinh viên còn có th hc ti mt s khoa tng t ca Trng H Kinh t quc dân, Hc vin Tài chính, H Ngoi thng (Hà Ni), H Kinh t TP.HCM, H Kinh t à Nng, Hc vin Chính tr quc gia TP.HCM... Th nhng, tin s ng Ngc c (H Kinh t quc dân) cho bit ni dung ào to hu ht các c s này ch yu vn là lý thuyt. PGS-TS Nguyn Th Mùi (Hc vin Tài chính) cho rng có quá nhiu môn hc c bn trong khi các môn chuyên ngành li nng v truyn t lý thuyt, thiu các bài tp tình hung cng nh thc hành, giáo trình chm c b sung cho phù hp vi thông l quc t và thc tin nc ta. TS Hà Quang ào (H Ngân hàng TP.HCM) b sung: "Các môn hc quá rng, dàn tri, trong khi li thiu các môn nghip v chuyên sâu, có tính cp nht thc tin hot ng ca các t chc tín dng. Phng pháp ào to vn mang tính nhi nhét, ít khuyn khích tranh lun, nghiên cu và sáng to ca sinh viên". PGS-TS Ngô Hng (Phó hiu trng Trng H Ngân hàng TP.HCM) nhn xét: "Hot ng ngân hàng mang tính quc t rt cao, òi hi phi có s tip cn các phng tin giao dch hin i. Vy mà i ng ging viên ca các trng hu ht c ào to trong nc, nhiu ngi cha mt ln ra nc ngoài tham quan, hc tp, xem xét nhng nhân viên ngân hàng nc ngoài làm vic nh th nào. Sinh viên hin phi hc trên sách v là ch yu vì ly kinh phí âu mua các phn mm k toán và ngoi hi ca nc ngoài có giá t vài trm nghìn n c triu USD!". Vn thc tp ca sinh viên nm cui cng c các i biu cp nhiu. Nhiu ngân hàng thng không nhit tình trong vic tip nhn sinh viên n thc tp. Không c thc hành nhiu, vic thc tp ch mang tính hình thc nên nhiu sinh viên sau khi tt nghip rt b ng vi công vic chuyên môn và nhng tình hung thc t khi i làm. "Theo tôi c bit VN, lc lng cán b tín dng còn mng và nng lc cha cao"8

http://www.thanhnien.com.vn/TinTuc/GiaoDuc/2004/11/21/35276/ Bà Grase Ng, Phó Ch tch Hc vin Thng mi quc t Singapore (ITIS) tr li phng vn báo u t ngày 24/02/2004

8

7

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

11

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

4. Quyt nh cp tín dng ti các ngân hàng Cn c vào quy nh ca Lut các t chc tín dng và các vn bn hng dn kèm theo, tt c các ngân hàng u xây dng cho mình quy trình tín dng tách bch gia khâu thm nh và quyt nh cho vay. Tuy nhiên vi nhng vn thc t nêu trên, vic sàng lc, la chn khách hàng, d án, có hiu qu, tin cy, có mc ri ro thp, m bo kh nng tr n ngân hàng là mt thách thc rt ln i vi các t chc tín dng. tin cy và tính chính xác ca trong kt qu ánh giá, thm nh khách hàng, thm nh d án ti các t chc tín dng còn rt nhiu iu phi bàn. Hu nh không có t chc tín dng nào t tin quyt nh cp tín dng ch da vào bng kt qu này mà không da vào tài sn m bo hoc nhng cn c khác. Nhu cu vn u t phát trin ca nn kinh t vn là thit yu, các t chc tín dng huy ng vn vn phi cung tín dng, nhng quyt nh cp tín dng ca các t chc tín dng cn c vào các tiêu chun nào. Liu các quyt nh này có tin cy, gim thiu vic to ra n xu hay không là câu hi rt ln i vi tng t chc tín dng nói riêng h thng tài chính ngân hàng Vit Nam nói chung? i phó vi nhng khó khn nêu trên, mi t chc tín dng, loi hình t chc tín dng có nhng chính sách, chin lc khác nhau. Trong ó tài sn m bo c coi là mt trong nhng iu kin quan trng nht khi quyt nh cho vay. Riêng i vi các ngân hàng thng mi quc doanh, có mt thi gian thích cho các doanh nghip nhà nc vay hn vì các ngân hàng này ngh rng nu doanh nghip có vn gì thì nhà nc s cu. Tuy nhiên trong thi gian qua, do s hot ng yu kém ca mt s doanh nghip nhà nc ã li khi lng n xu rt ln, tâm lý thích cho các doanh nghip nhà nc vay ã gim i rt nhiu, thay vào ó tiêu chí có tài sn m bo là iu kin tiên quyt trong quyt nh cp tín dng. Tài sn m tr thành iu kin quan trng nht trong quyt nh tín dng ca các ngân hàng phi chng là mt nghch lý trong hot ng tín dng hin nay? 5. Kim tra giám sát, thu hi vn vay ca các t chc tín dng Vi nhng vn nên trên, vic x lý la chn bt li ca khách hàng trong hot ng tín dng ca các t chc tín dng Vit Nam hin nay ang là vn rt ln. ó mi là nhng vn trc khi quyt nh cho vay. Bây gi chúng ta cùng xem xét vn x lý tâm lý li ca các t chc tín dng sau khi cho vay. Hay nói cách khác vic giám sát s dng vn vay, thu hi n vay ca các t chc tín dng. có th kim tra giám sát, m bo vic s dng vn vay úng mc ích òi hi các t chc tín dng phi bit c dòng tin vào và dòng tin ra trong quá trình s dng vn vay ca bên vay. ây là mt vn rt ln ang t ra i vi các t chc tín dngVit Nam vì vic kim soát dòng tin bo m bên vay s dng vn úng mc ích không phi là vn n gin vì khác vi các nn kinh t phát trin, i vi Vit Nam, t l thanh toán bng tin mt vn mc rt cao. ây chính là khó khn rt ln trong vic giám sát chi tiêu ca ngi vay vn.

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

12

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

Mt khác, trong khi h thng thông tin trong ni b các t chc tín dng, gia các t chc tín dng cha c thông sut, mà các doanh nghip c m tài khon rt nhiu các t chc tín dng khác nhau và các hot ng kinh doanh ca doanh nghip ht sc a dng, rt khó phân bit nên vic "qua mt" các ngân hàng trong vic s dng vn vay sai mc ích là iu rt d xy ra. Hoc trng hp mt d án, hp ng có th vay nhiu t chc tín dng là iu rt hay xy ra. Chúng ta cùng xem xét mt s vn mà các ngân hàng có th gp phi trong hot ng tín dng ca mình. Hp 2 MT S KHÓ KHN Doanh nghip nhà nc hot ng không hiu qu -Lý do khách quan? Trong doanh nghip nhà nc, s hu doanh nghip là toàn dân. Nhà nc (Chính ph) i din cho toàn dân qun lý phn vn, tài sn này. Chính ph giao cho hi ng qun tr hay giám c (i vi doanh nghip không có hi ng qun tr) qun lý, s dng phn vn ca nhà nc ti các doanh nghip. Lut doanh nghip nhà nc nm 1995 quy nh ngi iu hành doanh nghip nhà nc có ngha v s dng có hiu qu, bo toàn và phát trin vn do Nhà nc giao, bao gm c phn vn u t vào doanh nghip khác (nu có); nhn và s dng có hiu qu tài nguyên, t ai và các ngun lc khác do Nhà nc giao cho doanh nghip. Nhng Lut doanh nghip nhà nc nm 1995 không quy nh rõ vic bãi min nhng ngi iu hành doanh nghip khi doanh nghip hot ng kinh doanh không hiu qu, Lut doanh nghip nhà nc nm 2003 có quy nh ngi iu hành doanh nghip b min nhim, chm dt hp ng trc thi hn trong các trng hp công ty l hai nm liên tip hoc không t ch tiêu t sut li nhun trên vn nhà nc u t hai nm liên tip hoc trong tình trng l lãi an xen nhau nhng không khc phc c, tr các trng hp l hoc gim t sut li nhun trên vn nhà nc u t c cp có thm quyn phê duyt; l hoc gim t sut li nhun trên vn nhà nc u t có lý do khách quan c gii trình và ã c c quan có thm quyn chp nhn; u t mi m rng sn xut, i mi công ngh. Vi quy nh nh vy, khi hot ng thc t thì "lý do khách quan" thng c chp nht nht nu doanh nghip hot ng không hiu qu. Mt khác, trong lut phá sn doanh nghip quy nh doanh nghip hot ng kinh doanh b thua l liên tc s b làm th tc phá sn. Nhng trong thc t hu nh cha có doanh nghip nào b l liên tc hai nm mà phi phá sn, thm chí nhiu doanh nghip không còn gì vn không th làm th tc phá sn c. Doanh nghip dân doanh - tin cy âu? Lut doanh nghip ra i là mt thành công ngoài mong i, tuy nhiên vi nhng th tc ng ký thành lp d dàng cng có nhng mt trái ca nó. Mt ngi không có ng nào trong tay mun thành lp mt doanh nghip có vn t có khng l là iu không phi là khó khn. Ngi này ch cn "vay nóng" âu ó mt khon tin tng ng vi mc vn t có cn thit em gi vào ngân hàng xin gy xác nhn có tin gi ti ngân hàng là có th n S k hoch và u t xin cp giy phép thành lp doanh nghip sau ó rút s tin nêu trên ra em tr li Trên c s giy phép kinh doanh nêu

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

13

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

trên, doanh nghip có th hot ng "ánh qu" trong mt thi gian, sau ó gii th, xoá hoàn toàn du vt. Sau mt thi gian, nu có c hi, ngi này s thành lp mt doanh nghip mi tip tc mt chu k khác. Lòng vòng vay mn Doanh nghip ABC hot ng sn xut kinh doanh tng hp (xây lp, sn xut vt liu xây dng, u t bt ng sn...) cho rng th trng bt ng sn ang m dn lên, nu u t ngay thì kh nng s có li trong tng lai. Nhng hin ti, ABC không có vn, vic vay vn ngân hàng u t vào bt ng sn là không th c vì ngân hàng ánh giá ây là loi hình kinh doanh quá ri ro. Làm th nào ABC có tin u t vào d án bt ng sn nêu trên? Hin ti ABC ang là nhà thu thi công công trình có quy mô ln. ABC vay vn ngân hàng mua nguyên vt liu ca công ty XYZ (ABC chuyn tin tr cho XYZ). XYZ là nhà phân phi chính ca ABC. XYZ tip tc ký hp ng mua sn phm ca ABC, XYZ chuyn tin ngc tr li cho ABC. Bây gi tin ca ABC là doanh thu ch không phi là vn vay. Vy là ABC có th dùng khon tin này thc hin u t d án bt ng sn nêu trên. iu gì s xy ra nu thi gian sau ó th trng bt ng sn b óng bng. Vic chuyn tin, thanh toán nêu trên có th thc hin tinh vi hn qua mt vài doanh nghip na. ây cng là cách mà mt s doanh nghip có th thc hin thay nhng khon n quá hn bng nhng khon n mi mà trong gii tài chính ngân hàng gi là o n. Mt hp ng có th vay bao nhiêu ngân hàng? Doanh nghip ABC trúng thu xây dng mt công trình h tng H. ABC ký hp ng ph vi các n v thành viên ca mình hoc mt s n v khác làm B' cho mình. Các n v này li ký hp ng tip vi các n v khác na làm B''... Khi ó, tt c các n v có hp ng xây dng công trình H em n các ngân hàng vay vn. Do không có h thng thông tin kim tra mt cách y , kh nng tt c các hp ng thi công nêu trên u c vay vn là có th xy. Nhng khon tin vay c vt quá nhu cu phc v cho vic thi công d án H ã b s dng sai mc ích. Vn này có th mô t theo s sau:

DN thành viên 1 Hp ng ph 1 Doanh nghip Hp ng A

NH 1'

NH 2' DN thành viên 2 Hp ng ph 2

NH n'

Ngân hàng 1

Ngân hàng 2

Ngân hàng n

NH 1"

NH 2"

NH n"

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

14

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

6. Ti sao tài sn m bo là iu kin quan trng nht? Vi nhng vn nêu trên các t chc tín dng không có tin cy và mc chính xác cn thit trong vic ánh giá mc tín nhim, nng lc tài chính ca khách hàng, thm nh tính hiu qu ca các d án u t, phng án kinh doanh, không giám sát c hot ng ca khách hàng mt cách cht ch. iu này ã y các t chc tín dng n la chn quyt nh cho vay ch khi khách hàng có tài sn m bo. Hành vi này ca các ngân hàng có th gii thích rng khi không th nhìn vào nhng cái vô hình và khó phân tích nh giá tr vô hình ca doanh nghip, giá tr ca vn ch s hu, giá tr thc ca các khon phi thu, các khon tn kho... Nht là ln u tiên thit lp quan h tín dng thì vic này càng khó khn hn. Các t chc tín dng Vit nam chn vic làm n gin nht là xem xét nhng cái gì hin hu nht. ó chính là các tài sn hu hình mà ch yu là tài sn c nh dùng m bo cho các khon vay. Các tài sn hu hình là th d xác nh giá tr nht. Vic cp tín dng s cm thy yên tâm hn rt nhiu nu nó c m bo bng tài sn, nht là các loi tài sn có tính thanh khon và giá tr cao. Vic qun lý các loi tài sn cng s d dàng hn khi các t chc tín dng nm gi tài sn hoc gi nhng giy t s hu chúng và c nhà nc xác nhn. ây chính là nguyên gii thích ti sao các t chc tín dng coi tài sn m bo là yu t quan trng rt quan trng trong quyt nh cp tín dng ca mình. ây cng là tr ngi chính i vi nhiu doanh nghip, nht là các doanh nghip ngoài quc doanh trong vic tip cn vn tín dng ngân hàng khi không có tài sn m bo hoc các tài sn cha các giy t hp l. Ch tiêu t l d n cho vay có m bo bng tài sn ang c xem là tiêu chun quan trng ca các t chc tín dng. Trong khi v mt nguyên lý, tài sn m bo ch là mt yu có giá tr tham chiu trong các quyt nh cp tín dng. Tài sn m bo có vai trò rt ln trong quyt nh cp tín dng ca các t chc tín dng Vit nam hin nay. Không n gin vì nó là ch da tin cy trong vic a ra quyt nh cp tín dng mà hn th na, tài sn m bo có tác dng rt tt trong vic ngn nga s xut hin ca tâm lý li sau khi cho vay vì khi thc hin bt c mt hành vi nào, mi cá nhân luôn xem xét h s c gì và mt gì. Nu hành vi luôn mang li li ích mà không b tn tht gì thì h s thc hin, ngc li nu hành vi luôn to ra tn tht mà không có li ích gì cho bn thân thì h s không thc hin. i vi loi còn li, hành vi c thc hin khi li ích ln hn chi phí và ngc li hành vi s không c thc hin. Tác dng ca tài sn m bo nm im này. Khi nhng khon tín dng c cp mà không có tài sn m bo, phn vn ca bên vay tham gia rt ít hoc không tham gia vào d án u t, thì xu hng tt yu là bên vay s thc hin các d án có mc ri ro cao em li li nhun cao vì nu d án tht bi thì cái mà h mt là không áng k, ngc li nu d án thành công thì li ích ca h là rt ln. Hành vi ca bên vay s hoàn toàn ngc li khi h phi em th chp các tài sn hin có ca mình c cp tín dng. Khi tài sn c th chp, cm c ti các t chc tín dng thì ngi vay s b mt nó nu khon vay ca h c u t không cn thn và xy ra ri ro. Chính vì vy mà h phi thn trng hn khi thc hin quyt nh u t ca mình. iu này cng xy ra i vi các doanh nghip có giá tr thc ca vn ch s hu ln, hot ng trong môi trng tng i tt vi lut phát sn c thc thi hiu qu. Trong trng hp này, mc dù c vay vn không cn m bo, nhng ngi vay vn rt thn trng trong quyt nh u t ca mình vì nu xy ra ri ro, dn n tình trng phá sn thì h s b mt nhiu nht vì h là i tng cui cùng c nhn nhng gì còn li trong quá trình thc hin phá sn doanh nghip.

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

15

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

Hp 2 MT VN THC TIN Nm 1996, khi ban hành ngh nh 59/N-CP quy nh v quy ch qun lý tài chính i vi các doanh nghip nhà nc, chính ph có quy nh " ...tng mc d n vn huy ng không c vt quá vn iu l ca doanh nghip ti thi im công b gn nht....". iu này có ngha là t l n/vn t có ca doanh nghip phi luôn nh hn1. Nu thc hin c quy nh này thì hot ng tín dng ca ngân hàng s c m bo rt tt. Mt khác, trong thi gian này, theo quy nh ca Ngân hàng Nhà nc, tt c các t chc, cá nhân khi vay vn ngân hàng phi có tài sn m bo hoc bo lãnh bng tài sn m bo ca bên th ba. Nhng quy nh này có mc ích nâng cao hiu qu hot ng, tránh tâm lý li và la chn bt li ca các doanh nghip. Nhng trong quá trình trin khai thc hin các quy nh này, khó khn ã xy ra là hu ht các tài sn u không iu kin cm c th chp vay vn. mt khác quy mô ca các doanh nghip là quá nh nên không vn hot ng, trong khi các ngân hàng ang ng vn. Các ngân hàng bt u kêu ca rng các iu kin quá cht, không th cho vay. Sau ó do yêu cu khi thông tín dng phc v cho các mc tiêu phát trin kinh t xã hi, iu kin này sau ó ã b bãi b và hin nay, rt nhiu doanh nghip có d n vay chim t l chính trong bng cân i (trên 80%). Chính iu này, cng vi c ch phn nh quyn hn và trách nhim không rõ ràng ã to ra tâm lý li trong nhiu doanh nghip, nht là các doanh nghip nhà nc. Sau mt thi gian ni lng các quy nh v m bo tin vay, tín dng ngân hàng có tc tng trng rt cao (bình quân 25% nm). Tuy nhiên, n thi im hin nay, khi mà t l n xu tng cao, các nguy c ri ro bt u bc l, các ngân hàng li t ra iu kin doanh nghip phi có tài sn m bo và có t l vn t có cao khi tham gia vào các d án u t. Chính iu này có th t ra câu hi cho nhng nhà lp chính sách cng nh cho các ngân hàng phi chng nhng quy nh thi im gia thp niên 1990 là quá sm hay hot ng ca các ngân hàng hin nay ang là mt s tht lùi? Khi cái th yu tr thành quan trng, vic quyt nh cho vay không c cn c trên s s tính kh thi và hiu qu ca d án u t, phng án kinh doanh mà cn c vào tài sn m bo s tác dng không tt n hot ng tín dng ngân hàng và có th tim n nhng nguy c ri ro rt ln. Mt khác, vi nhng bt cp, khó khn trong vic thi hành án, x lý các loi tài sn m bo, thc thi lut phá sn, thc cht, tài sn m bo có th ch là "lá bùa" to ra s yên tâm cho vic quyt nh cp tín dng ca các ngân hàng. ó chính là mt s vn v thông tin bt cân xng và x lý thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng Vit Nam hin nay mà nhóm ca ông Ci Cách ã tìm hiu c. Công vic còn li ca nhóm này là làm sao t vn cho các ngân hàng Vit Nam mt chính sách phù hp nhm x lý tt vn này, góp phn nâng cao cht lng tín

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

16

Chng trình ging dy kinh t Fulbright

Thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng ti Vit Nam

dng m bo mt h thng ngân hàng mnh phc v tt cho phát trin kinh t xã hi Vit Nam. Câu hi gi ý tho lun 1. Theo anh ch nhng vn ln nht trong vic x lý thông tin bt cân xng trong hot ng tín dng Vit nam là gì? 2. H thng ngân hàng Vit Nam cn làm gì gim thiu vn thông tin bt cân xng hn ch la chn bt li và tâm lý li? 3. Vit Nam có nên áp dng ngay các chun mc quc t vào hot ng tín dng ngân hàng trong giai on hin nay?

Hunh Th Du, Nguyn Minh Kiu, Nguyn Trng Hoài

17

Information

Microsoft Word - Du_AsymmetricInfo.doc

18 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

361744


Notice: fwrite(): send of 210 bytes failed with errno=104 Connection reset by peer in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531