Read Microsoft Word - SKKN Hoai Thanh.doc text version

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶I c¸c d¹ng to¸n vÒ phÐp ®o ®¹i lîng trong To¸n 5

A- §Æt vÊn ®Ò - To¸n 5 cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng trong ch¬ng tr×nh to¸n TiÓu häc. NÕu coi To¸n 4 lµ sù më ®Çu th× To¸n 5 lµ sù ph¸t triÓn tiÕp theo vµ ë møc cao h¬n, hoµn thiÖn h¬n c¶ giai ®o¹n d¹y häc c¸c néi dung c¬ b¶n nhng ë møc s©u h¬n, trõu tîng vµ kh¸i qu¸t h¬n, têng minh h¬n so víi giai ®o¹n c¸c líp 1, 2, 3. Do ®ã, c¬ héi h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c n¨ng lùc t duy, trÝ tëng tîng kh«ng gian, kh¶ n¨ng diÔn ®¹t( b»ng ng«n ng÷ nãi vµ viÕt ë d¹ng kh¸i qu¸t vµ trõu tîng) cho HS sÏ nhiÒu h¬n, phong phó h¬n vµ v÷ng ch¾c h¬n so víi c¸c líp tríc. Nh vËy, To¸n 5 sÏ gióp HS ®¹t ®îc nh÷ng môc tiªu d¹y häc to¸n kh«ng chØ ë To¸n 5 mµ toµn cÊp TiÓu häc. - Trong c¸c tuyÕn kiÕn thøc cña m«n To¸n th× " §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng" lµ tuyÕn kiÕn thøc khã d¹y v× tri thøc khoa häc vÒ ®¹i lîng vµ ®¹i lîng vµ tri thøc m«n häc ®îc tr×nh bµy cã kho¶ng c¸ch. - ViÖc d¹y häc gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ ®¹i lîng trong thùc tÕ nhiÒu gi¸o viªn cßn lóng tóng, cha n¾m v÷ng kiÕn thøc khoa häc cña tuyÕn kiÕn thøc nµy vµ cha khai th¸c ®îc quan hÖ gi÷a tri thøc khoa häc vµ tri thøc m«n häc, häc sinh cßn hay nhÇm lÉn trong qu¸ tr×nh luyªn tËp nªn hiÖu qu¶ häc tËp cha cao. Qua nhiÒu n¨m trùc tiÕp d¹y líp 5, tríc thùc tÕ ®ã t«i m¹nh d¹n nghiªn cøu, t×m gi¶i ph¸p rÌn luyÖn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng ®ång thêi kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm khi gi¶i d¹ng to¸n nµy bëi ®©y lµ viÖc cÇn thiÕt vµ cÊp b¸ch trong giai ®o¹n hiÖn nay ®Ó n©ng cao chÊt lîng d¹y häc.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

1

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

B- gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

I- T×m hiÓu mét sè vÊn ®Ò ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong ch¬ng tr×nh to¸n TH nãi chung vµ cña líp 5 nãi riªng.

1- Mét sè vÊn ®Ò vÒ d¹y häc ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong to¸n TiÓu häc:

- §¹i lîng lµ mét kh¸i niÖm trõu tîng . §Ó nhËn thøc ®îc kh¸i niÖm ®¹i lîng ®ßi hái häc sinh ph¶i cã kh¶ n¨ng trõu tîng ho¸, kh¸i qu¸t ho¸ cao nhng HSTH cßn h¹n chÕ vÒ kh¶ n¨ng nµy. V× thÕ viÖc lÜnh héi kh¸i niÖm ®¹i lîng ph¶i qua mét qu¸ tr×nh víi c¸c møc ®é kh¸c nhau vµ b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau. - D¹y häc ®o ®¹i lîng nh»m lµm cho HS n¾m ®îc b¶n chÊt cña phÐp ®o ®¹i lîng, ®ã lµ biÓu diÔn gi¸ trÞ cña ®¹i lîng b»ng sè. Tõ ®ã HS nhËn biÕt ®îc ®é ®o vµ sè ®o.Gi¸ trÞ cña ®¹i lîng lµ duy nhÊt vµ sè ®o kh«ng duy nhÊt mµ phô thuéc vµo viÖc chän ®¬n vÞ ®o trong tõng phÐp ®o. - D¹y häc ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng nh»m cñng cè c¸c kiÕn thøc cã liªn quan trong m«n to¸n,ph¸t triÓn n¨ng lùc thùc hµnh, n¨ng lùc t duy. 2- Vai trß cña viÖc d¹y häc §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong ch¬ng tr×nh To¸n 5: Trong ch¬ng tr×nh to¸n häc ë TiÓu häc, c¸c kiÕn thøc vÒ phÐp ®o ®ai lîng g¾n bã chÆt chÏ víi c¸c kiÕn thøc sè häc vµ h×nh häc. Khi d¹y häc hÖ thèng ®¬n vÞ ®o cña mçi ®¹i lîng ®Òu ph¶i nh»m cñng cè c¸c kiÕn thøc vÒ hÖ ghi sè( hÖ thËp ph©n). Ngîc l¹i, viÖc cñng cè nµy cã t¸c dông trë l¹i gióp nhËn thøc râ h¬n mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o cña ®¹i lîng ®ã cã kiÕn thøc vÒ phÐp tÝnh sè häc lµm c¬ së cho viÖc d¹y häc c¸c phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng, ngîc l¹i viÖc d¹y häc phÐp tÝnh trªn c¸c sè. ViÖc chuyÓn ®æi c¸c ®¬n vÞ ®o ®¹i lîng ®îc tiÕn hµnh trªn c¬ së hÖ ghi sè; ®ång thêi viÖc ®ã còng gãp phÇn cñng cè nhËn thøc vÒ sè tù nhiªn, ph©n sè, sè thËp ph©n theo ch¬ng tr×nh to¸n TiÓu häc. ViÖc so s¸nh vµ tÝnh to¸n trªn c¸c sè ®o ®¹i lîng gãp phÇn cñng cè nhËn thøc vÒ kh¸i niÖm ®¹i lîng, tÝnh céng ®îc cña ®¹i lîng céng ®îc, ®o ®îc.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

2

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

Nh vËy d¹y häc ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong ch¬ng tr×nh to¸n TiÓu häc nãi chung vµ to¸n 5 nãi riªng rÊt quan träng bëi: - Néi dung d¹y häc ®¹i l¬ng vµ ®o ®¹i lîng ®îc triÓn khai theo ®Þnh híng t¨ng cêng thùc hµnh vËn dông, g¾n liÒn víi thùc tiÔn ®êi sèng. §ã chÝnh lµ cÇu nèi gi÷a c¸c kiÕn thøc to¸n häc víi thùc tÕ ®êi sèng. Th«ng qua viÖc gi¶i c¸c bµi to¸n HS kh«ng chØ rÌn luyÖn c¸c kü n¨ng m«n to¸n mµ cßn ®îc cung cÊp thªm nhiÒu tri thøc bæ Ých. Qua ®ã thÊy ®îc øng dông thùc tiÔn cña to¸n häc. NhËn thøc vÒ ®¹i lîng, thùc hµnh ®o ®¹i lîng kÕt hîp víi sè häc, h×nh häc sÏ gãp phÇn ph¸t triÓn trÝ tîng tîng kh«ng gian, kh¶ n¨ng ph©n tÝch ­ tæng hîp, kh¸i qu¸t ho¸ - trõu tîng ho¸, t¸c phong lµm viÖc khoa häc, ... 3- Néi dung d¹y häc ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong To¸n 5. a. ¤n tËp b¶ng ®¬n vÞ ®o ®é dµi, b¶ng ®¬n vÞ ®o khèi lîng. b. DiÖn tÝch: - Bæ sung c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch: dam2, hm2, mm2 vµ ha. B¶ng ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch. - Thùc hµnh chuyÓn ®æi gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o th«ng dông. c. ThÓ tÝch: - Giíi thiÖu kh¸i niÖm thÓ tÝch. Mét sè ®¬n vÞ ®o thÓ tÝch: mÐt khèi, ®Ò xi mÐt khèi, xen ti mÐt khèi - Thùc hµnh chuyÓn ®æi gi÷a mét sè ®¬n vÞ ®o th«ng dông d. Thêi gian; - B¶ng ®¬n vÞ ®o thêi gian. Thùc hµnh chuyÓn ®æi gi÷a mét sè ®¬n vÞ ®o thêi gian th«ng dông. - Thùc hµnh c¸c phÐp tÝnh víi sè ®o thêi gian. - Cñng cè nhËn biÕt vÒ thêi ®iÓm vµ kho¶ng thêi gian. g. VËn tèc: - Giíi thiÖu kh¸i niÖm vËn tèc vµ ®¬n vÞ ®o vËn tèc. - BiÕt tÝnh vËn tèc cña mét chuyÓn ®éng ®Òu.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

3

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

e. ¤n tËp tæng kÕt, hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc vÒ §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng toµn cÊp häc. 4- Møc ®é cÇn ®¹t: a. B¶ng ®¬n vÞ ®o dé dµi , ®o khèi lîng. - BiÕt tªn gäi, ký hiÖu, mèi quan hÖ cña c¸c ®¬n vÞ ®o trong b¶ng. - BiÕt chuyÓn ®æi c¸c ®¬n vÞ ®o. - BiÕt thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh víi c¸c sè ®o ®é dµi, ®o khèi lîng. b. B¶ng ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch: - BiÕt dam2, hm2, mm2, ha. - BiÕt ®äc,viÕt c¸c sè ®o diÖn tÝch theo ®¬n vÞ ®o ®· häc. - BiÕt tªn gäi, kÝ hiÖu, mèi quan hÖ cña c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch. - BiÕt chuyÓn ®æi c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch. - BiÕt thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh víi c¸c sè ®o diÖn tÝch. c. ThÓ tÝch; - BiÕt cm3, dm3, m3. - BiÕt ®äc, viÕt, mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ thÓ tÝch th«ng dông. - BiÕt chuyÓn ®¬n vÞ ®o thÓ tÝch trong trêng hîp ®¬n gi¶n. d. Thêi gian: - BiÕt mèi quan hÖ, ®æi ®¬n vÞ ®o thêi gian. - BiÕt c¸ch thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh sè ®o thêi gian g. VËn tèc: - NhËn biÕt vËn tèc cña mét chuyÓn ®éng. - BiÕt tªn gäi, kÝ hiÖu cña mét sè ®¬n vÞ ®o vËn tèc. - BiÕt tÝnh vËn tèc cña mét chuyÓn ®éng ®Òu.

II- Thùc tÕ vÒ d¹y häc To¸n 5- ch¬ng tr×nh 2000 nãi chung vµ d¹y häc §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong To¸n 5 nãi riªng.

1- VÒ d¹y häc To¸n 5- ch¬ng tr×nh 2000. * ThuËn lîi:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

4

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

- Gi¸o viªn ®îc tËp huÊn ch¬ng tr×nh thay s¸ch gi¸o khoa ®Çy ®ñ. - Néi dung, PPDH cã tÝnh kh¶ thi- ph¸t huy ®îc tÝnh tÝch cùc chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh( Gi¸o viªn còng ®½ n¾m b¾t ®îc). - KiÕn thøc, kü n¨ng c¬ b¶n thiÕt thùc, phï hîp víi tr×nh ®é vµ ®iÒu kiÖn häc tËp cña häc sinh, qu¸n triÖt ®îc quan ®iÓm PCGD. ThuËn lîi cho viÖc gi¶ng d¹þ cña gi¸o viªn, häc sinh dÔ tiÕp thu bµi. - ThiÕt bÞ d¹y häc kh¸ ®Çy ®ñ. * Khã kh¨n: - ViÖc n¾m b¾t PPDH míi cña gi¸o viªn cßn khã kh¨n, cßn phô thuéc nhiÒu vµo tµi liÖu híng dÉn. - Trong d¹y häc mét sè gi¸o viªn cha chó ý, tËp trung vµo rÌn kü n¨ng cho häc sinh. - §å dïng häc tËp cña häc sinh kh«ng ®Çy ®ñ. - Häc sinh tiÕp thu bµi cßn chËm, hiÖu qu¶ häc tËp cha cao. 2- VÒ d¹y häc §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong To¸n 5. - HÇu hÕt gi¸o viªn kh«ng cã høng thó d¹y tuyÕn kiÕn thøc nµy. - Gi¸o viªn cha ®Çu t thùc sù vµo viÖc nghiªn cøu bµi, lËp kÕ ho¹ch bµi d¹y. - PPDH cña mét sè gi¸o viªn cßn h¹n chÕ, cha phï hîp, cha rÌn ®îc kü n¨ng gi¶i to¸n... hiÖu qu¶ cha cao. ThÓ hiÖn: c¸c ®Ò kiÓm tra thêng cã mét ®Õn hai c©u thuéc tuyÕn kiÕn thøc nµy phÇn lín häc sinh ®Òu lµm sai do c¸c em kh«ng hiÓu b¶n chÊt cña bµi tËp nªn trong qu¸ tr×nh lµm bµi thêng hay nhÇm lÉn. Qua thùc tÕ gi¶ng d¹y t«i thÊy häc sinh thêng m¾c nh÷ng sai lÇm trong gi¶i to¸n phÐp ®o ®¹i lîng lµ: Sö dông thuËt ng÷, suy luËn, thùc hµnh ®o, so s¸nhchuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o, thùc hiÖn phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng,...

III- Mét sè nguyªn nh©n vµ biÖn ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶I c¸c d¹ng to¸n vÒ phÐp ®o ®¹i lîng trong To¸n 5 . C¸ch kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm thêng gÆp.

1- Nguyªn nh©n:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

5

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

* VÒ gi¸o viªn: - Lµ tuyÕn kiÕn thøc khã d¹y nªn kh«ng ®îc mét sè gi¸o viªn chó träng vµ quan t©m. - Mét sè gi¸o viªn cha n¾m b¾t ®îc néi dung, PPDH míi ­ cha ®æi míi PPDH. - Khi lËp kÕ ho¹ch d¹y häc cha dù kiÕn nh÷ng sai lÇm häc sinh thêng gÆp... * VÒ häc sinh: - TiÕp thu bµi thô ®éng lêi suy nghÜ ­ N¾m b¾t kiÕn thøc h×nh thµnh kü n¨ng chËm. - Häc sinh cßn cã nh÷ng h¹n chÕ trong viÖc nhËn thøc: tri gi¸c cßn g¾n víi hµnh ®éng trªn ®å vËt, khã nhËn biÕt ®îc c¸c h×nh khi chóng thay ®æi vÞ trÝ, kÝch thíc, kho ph©n biÖt nh÷ng ®èi tîng gÇn gièng nhau. Chó ý cña häc sinh chñ yÕu lµ chó ý kh«ng cã chñ ®Þnh nªn hay ®Ó ý ®Õn c¸i míi l¹, c¸i ®Ëp vµo tríc m¾t h¬n c¸i cÇn quan s¸t. T duy chñ yÕu lµ t duy cô thÓ cßn t duy trõu tîng dÇn dÇn h×nh thµnh nªn häc sinh rÊt khã hiÓu ®îc b¶n chÊt cña phÐp ®o ®¹i lîng. - Mét sè ®¹i lîng khã m« t¶ b»ng trùc quan nªn häc sinh khã nhËn thøc ®îc. PhÇn lín häc sinh kh«ng thÝch häc tuyÕn kiÕn thøc nµy. - Trong thùc hµnh cßn hay nhÇm lÉn do kh«ng n¾m v÷ng kiÕn thøc míi. 2- Mét sè biÖn ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong To¸n 5. - Ph¶i gióp häc sinh hiÓu ®îc b¶n chÊt cña phÐp ®o ®¹i lîng.Gi¸o viªn cÇn thùc hiÖn theo quy tr×nh sau: . Lùa chän phÐp ®o thÝch hîp: ®o trùc tiÕp hoÆc ®o gi¸n tiÕp. . Giíi thiÖu ®¬n vÞ ®o vµ h×nh thµnh kh¸i niÖm ®¬n vÞ ®o. . Thùc hµnh ®o, ®äc vµ biÓu diÔn kÕt qu¶ ®o b»ng sè kÌm theo ®¬n vÞ. . D¹y hÖ thèng ®¬n vÞ ®o, c¸ch chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o: Gi¸o viªn cÇn lµm cho häc sinh thÊy ®îc sù cÇn thiÕt cña viÖc x©y dùng hÖ thèng ®¬n vÞ ®o, mèi quan hÖ gi÷a

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

6

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

c¸c ®¬n vÞ ®o, quan hÖ cña ®¬n vÞ míi víi ®¬n vÞ cò, gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o. . D¹y tÝnh to¸n trªn sè ®o vµ rÌn luyÖn kh¶ n¨ng íc lîng sè ®o: Gi¸o viªn cÇn cho häc sinh thÊy mèi c¸ch chän ®¬n vÞ ®o nhËn ®îc mét sè ®o kh¸c nhau trªn cïng mét gi¸ trÞ ®¹i lîng. Do ®ã, tríc khi thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh häc sinh ph¶i kiÓm tra c¸c sè ®o cã ®¬n vÞ ®o phï hîp hay kh«ng. -CÇn dµnh thêi gian ®Ó nghiªn cøu bµi d¹y, lËp kÕ ho¹ch vµ dù kiÕn nh÷ng sai lÇm häc sinh thêng m¾c trong tõng bµi d¹y. Ph©n tÝch, t×m nguyªn nh©n cña nh÷ng sai lÇm ®ã ®Ó ®Ò ra nh÷ng biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi. Cô thÓ: a. D¹ng to¸n chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o:

* BiÖn ph¸p:

- Gi¸o viªn yªu cÇu häc sinh ph¶i n¾m ch¾c(thuéc) b¶ng hÖ thèng ®¬n vÞ ®o, hiÓu ®îc mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o. Quan t©m rÌn kü n¨ng thùc hiÖn phÐp tÝnh trªn sè tù nhiªn vµ sè ®o ®¹i lîng. - Ph¶i n¾m ®îc c¸c gi¶ ph¸p vµ thao t¸c thêng dïng trong chuyÓn ®æi sè ®o. . Gi¶i ph¸p: Thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh, sö dông c¸c hÖ thèng ®¬n vÞ ®o. . Thao t¸c: + ViÕt thªm hoÆc xo¸ bít ch÷ sè 0. + ChuyÓn dÞch dÊu phÈy sang tr¸i hoÆc sang ph¶i 1,2,3,.. ch÷ sè. Cã 2 d¹ng bµi tËp thêng gÆp vÒ chuyÓ ®æi c¸c ®¬n vÞ ®o ®ai lîng: D¹ng 1: §æi sè ®o ®¹i lîng cã mét tªn ®¬n vÞ ®o. + §æi tõ ®¬n vÞ lín ra ®¬n vÞ bÐ.

VÝ dô 1: (Bµi 3 trang 153): ViÕt sè thÝch hîp vµo chç chÊm:

0,5 m = ...cm ; 1,2075km = ... m ; 0,064kg = ...g. Khi chuyÓn ®æi tõ ®¬n vÞ mÐt sang ®¬n vÞ cm th× sè ®o theo ®¬n vÞ míi ph¶i gÊp lªn 100 lÇn so víi sè ®o theo ®¬n vÞ cò. Ta cã: 0.5 x 100 = 50. VËy : 0,5m = 50 cm. + §æi tõ ®¬n vÞ bÐ ra ®¬n vÞ lín:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

7

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

VÝ dô 2: (Bµi 3 trang 154): ViÕt sè thÝch hîp vµo chç chÊm:

3576m = ...km ; 53cm = ...m ; 5360kg = ...tÊn Khi chuyÓn ®æi tõ ®¬n vÞ cm sang ®¬n vÞ m th× sè ®o theo ®¬n vÞ míi ph¶i gi¶m ®i 100 lÇn so víi sè ®o theo ®¬n vÞ cò. Ta cã: 53 : 100 = 0,53. VËy 53cm = 0,53m. Trong thùc tÕ khi chuyÓn ®æi sè ®o ®¹i lîng ( trõ sè ®o thêi gian) häc sinh cã thÓ dïng c¸ch chuyÓn dÞch dÊu phÈy: Cø mçi lÇn chuyÓn sang hµng ®¬n vÞ liÒn sau ( liÒn tríc) th× ta dêi dÊu phÈy sang ph¶i(sang tr¸i): . 1 ch÷ sè ®èi víi sè ®o ®é dµi vµ khèi lîng . 2 ch÷ sè ®èi víi sè ®o diÖn tÝch. . 3 ch÷ sè ®èi víi sè ®o thÓ tÝch.

VÝ dô:

dam

a. 4,3256km = ...m hm m ) nªn ta giêi dÊu phÈy sang ph¶i 3 ch÷ sè. b. 156mm2 = ...dm2

Tõ km ®Õn m ph¶i qua 3 lÇn chuyÓn sang ®¬n vÞ (®é dµi) liÒn sau (km 4,3265km = 4325,6m

Tõ mm2 ®Õn dm2 ph¶i tr¶i qua 2 lÇn chuyÓn sang ®¬n vÞ (diÖn tÝch) liÒn tríc ( mm2 cm2 dm2) nªn ta dêi dÊu phÈy sang tr¸i 2 x2 = 4 ( ch÷ sè ) 156mm2 = 0,0156dm2. Khi thùc hµnh häc sinh viÕt vµ nhÈm nh sau: 56mm2 ( chÊm nhÑ ®Çu bót sau ch÷ sè 6 tîng trng cho dÊu phÈy ) 01cm2 ( ViÕt thªm 0 tríc ch÷ sè 1 vµ chÊm nhÑ ­ chÊm kh«ng ®Ó l¹i vÕt mùc trªn giÊy ®Çu bót sau ch÷ sè 1 ) 0dm2 ( ®¸nh dÊu phÈy tríc ch÷ sè 0 viÕt thªm mét ch÷ sè 0 n÷a tríc dÊu phÈy ). Ta cã: 156 mm2 = 0,0156 dm2. D¹ng 2 : §æi sè ®o ®¹i lîng cã tªn 2 ®¬n vÞ ®o. -§æi tõ sè ®o cã 2 tªn ®¬n vÞ sang sè ®o cã 1 tªn ®¬n vÞ ®o.

VÝ dô : ViÕt sè thÝch hîp vµo chç chÊm :

5 tÊn 7 kg = .......kg ; 17dm2 23 cm2 = .......dm2; 2cm25mm2 =...cm2

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

8

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

Häc sinh cã thÓ suy luËn vµ tÝnh to¸n: 5tÊn 7 kg = 5 tÊn + 7kg = 5000kg + 7kg = 5007kg. HoÆc cã thÓ nhÈm: 5(tÊn) 0(t¹) 0(yÕn) 7(kg). VËy 5 tÊn 7 kg = 5007kg. T¬ng tù häc sinh cã thÓ suy luËn: 2cm2 5mm2 = 2

5 cm2 = 2,05cm2. 100

Riªng víi sè ®o thêi gian thêng chØ dïng c¸ch tÝnh to¸n :

VÝ dô: ViÕt sè thÝch hîp vµo chç chÊm: 4 ngµy 18 giê =....giê.

Ta cã: 4 ngµy 18 giê = 4 ngµy +18 giê = 24 giê x 4 + 18 giê = 114 giê. ViÕt sè thÝch hîp vµo chç trèng : a. 5285m = ...km...m. Ph©n tÝch : 1m =

1 km. 1000 5285 285 km = 5 km = 5km 285m. 1000 1000

-§æi tõ sè ®o cã mét tªn ®¬n vÞ ®o sang sè ®o cã 2 tªn ®¬n vÞ ®o.

VÝ dô :

5385m = C¸ch ghi:

5285m = 5km 285m b. 3,4 giê =...giê...phót. 1 giê = 60 phót.

Ph©n tÝch (c¸ch lµm):

3,4giê = 3,4 x 60 phót = 204 phót. 240 phót = 60 phót x 3 + 24 phót = 3 giê + 24 phót. C¸ch ghi: (HoÆc : 3,4 giê = 3 giê 24 phót. 3,4 giê = 3

4 4 giê = 3 giê + giê. 10 10

4 4 giê = 60 phót x = 24 phót. 10 10

C¸ch ghi:

3,4 giê = 3 giê 24 phót.

Lu ý häc sinh: CÇn chó ý ®Õn quan hÖ ®Õn gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o cña tõng lo¹i

®¹i lîng ®Ó cã thÓ chuyÓn ®æi ®óng c¸c sè ®o ®¹i lîng theo nh÷ng ®¬n vÞ x¸c

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

9

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

®Þnh, ®Æc biÖt lµ trong nh÷ng trêng hîp ph¶i thªm hay bít ch÷ sè 0. §èi víi viÖc chuyÓn ®æi sè ®o thêi gian cÇn lu ý häc sinh n¾m v÷ng quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o thêi gian vµ kü n¨ng thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh víi c¸c sè tù nhiªn hoÆc sè thËp ph©n trong viÖc gi¶i c¸c bµi tËp. §èi víi diÖn häc sinh ®¹i trµ kh«ng nªn ra nh÷ng bµi tËp vÒ chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o liªn quan ®Õn nh÷ng ®¬n vÞ ®o c¸ch xa nhau hoÆc xuÊt hiÖn tíi 3 ®¬n vÞ ®o cïng 1 lóc.

VÝ dô:

5ngµy 8 giê =...phót.

b. D¹ng to¸n so s¸nh hai sè ®o :

*BiÖn ph¸p: §Ó gi¶i bµi to¸n so s¸nh hai sè ®o gi¸o viªn cÇn híng dÉn häc

sinh tiÕn hµnh c¸c bíc sau: .Bíc 1: ChuyÓn ®æi 2 sè ®o cÇn so s¸nh vÒ cïng mét ®¬n vÞ ®o. .Bíc 2: TiÕn hµnh so s¸nh 2 sè nh so s¸nh 2 sè tù nhiªn hoÆc ph©n sè hoÆc sè thËp ph©n. .Bíc 3: KÕt luËn. Thay cho bíc 1 vµ bíc 2 ®· nªu, gi¸o viªn cã thÓ híng dÉn häc sinh lËp c«ng thøc tÝnh c¸c gi¸ trÞ cÇn so s¸nh råi so s¸nh c¸c yÕu tè trong c«ng thøc võa lËp. Trong bµi to¸n tÝnh tuæi lu ý häc sinh ®«i khi cÇn chän 1 thêi ®iÓm chung th× míi so s¸nh ®îc.

VÝ dô: (Bµi 1 trang 155) §iÒn dÊu thÝch hîp vµo « trèng.

< > = a/8m25dm2 b/6hm215dam2 c/3kg 2hg 805dm2. 1350dam230m2 2300 g.

Híng dÉn gi¶i:

Bíc 1: ChuyÓn ®æi 2 sè ®o so s¸nh vÒ cïng mét ®¬n vÞ ®o: a/8m25dm2= 805dm2. b/6hm215dam2 = 61500m2.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

10

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

1350dam2 30m2 = 135030m2 c/3kg 2hg = 3200g. Bíc 2: TiÕn hµnh so s¸nh nh so s¸nh hai sè tù nhiªn. a/805 = 805. b/61500 < 135030. c/3200 > 2300. Bíc 3: KÕt luËn: a/ §iÒn dÊu =. b/§iÒn dÊu <. c/§iÒn dÊu > c. D¹ng to¸n thùc hiÖn phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng. §Ó d¹y häc c¸c phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng tríc hÕt gi¸o viªn cÇn luyÖn tËp cho häc sinh thµnh th¹o 4 phÐp tÝnh: +, -, x, : trªn tËp hîp sè tù nhiªn vµ n¾m ch¾c quy t¾c chuyÓn ®æi c¸c ®¬n vÞ ®o ®¹i lîng theo tõng nhãm. -NÕu bµi to¸n cho díi d¹ng thùc hiÖn phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng th× ta tiÕn hµnh qua c¸c bíc sau: .Bíc 1:§Æt ®óng phÐp tÝnh (nÕu thÊy cÇn thiÕt cã thÓ chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o). Riªng c¸c phÐp +, - ph¶i lu ý häc sinh viÕt c¸c sè ®o cïng ®¬n vÞ th¼ng cét däc víi nhau. .Bíc 2: TiÕn hµnh thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh. §èi víi c¸c sè ®o ®é dµi, diÖn tÝch, thÓ tÝch, khèi lîng, dung tÝch ®îc thùc hiÖn nh trªn c¸c sè tù nhiªn; ®èi víi c¸c sè ®o thêi gian c¸c phÐp tÝnh ®îc thùc hiÖn nh trªn sè tù nhiªn chØ trong cïng mét ®¬n vÞ ®o v× sè ®o thêi gian ®îc ghi trong nhiÒu hÖ. .Bíc 3: ChuyÓn ®æi ®¬n vÞ (nÕu cÇn thiÕt) vµ kÕt luËn.

VÝ dô 1: Thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh sau:

a.9m75cm +2m43cm b.1dam25m2- 36m2.

Híng dÉn :

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

11

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

.Bíc 1 : §Æt tÝnh theo cét däc( mçi cét ph¶i cïng tªn ®¬n vÞ ®o). .Bíc 2 : Thùc hiÖn tÝnh nh c¸c sè tù nhiªn vµ gi÷ nguyªn tªn ®¬n vÞ ®o ë tõng cét. a. 9m75cm + 2m43cm 11m118cm = 12m18cm. Khi d¹y häc vÒ c¸c phÐp tÝnh víi sè ®o thêi gian cÇn chó ý rÌn luyÖn cho häc sinh c¸ch thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh nh sau: . Céng, trõ c¸c sè ®o thêi gian: Lu ý: + §èi víi c¸c sè ®o cã 1 tªn ®¬n vÞ ®o: häc sinh lµm gièng nh ®èi víi c¸c sè tù nhiªn hoÆc sè thËp ph©n. VÝ dô: 3 giê + 14 giê = 17 giê 3,4 giê + 1,6 giê = 5 giê 3,5 ngµy ­ 1,2 ngµy = 2,3 ngµy + §èi víi c¸c sè ®o cã tªn 2 ®¬n vÞ ®o: häc sinh cã thÓ lÇn lît tiÕn hµnh c¸c thao t¸c nh ®· nªu ë trªn. . §Ó thùc hiÖn phÐp tÝnh nh©n(chia) 1 sè ®o thêi gian víi(cho) mét sè tù nhiªn cÇn lu ý häc sinh c¸ch tr×nh bµy, thùc hiÖn tÝnh vµ viÕt kÕt qu¶ tÝnh, nÕu cÇn thiÕt cã thÓ chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o. VÝ dô: 3 giê 15 phót x 5 15 giê 75 phót = 16 giê 15 phót *NÕu bµi to¸n kh«ng cho díi d¹ng thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng th× tríc hÕt ta lËp mèi liÖn hÖ gi÷a c¸c yÕu tè ®· cho, gi÷a c¸c yÕu tè ®· cho víi c¸c yÕu tè cha biÕt(cÇn cho viÖc gi¶i to¸n) hoÆc c¸c yÕu tè cÇn t×m; sau ®ã ®a bµi to¸n vÒ d¹ng thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh trªn sè ®o ®¹i lîng. d. D¹ng to¸n chuyÓn ®éng ®Òu. b. 1dam2 5m2 36m2 0dam2105m2 36m2 0dam269m2

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

12

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

*BiÖn ph¸p : Khi d¹y d¹ng to¸n chuyÓn ®éng ®Òu t«i ®· híng dÉn häc sinh t×m tßi lêi gi¶i(t×m hiÓu bµi to¸n vµ lËp kÕ ho¹ch gi¶i) theo c¸c bíc sau: Bíc 1: Nh¾c l¹i c«ng thøc tÝnh hoÆc c¸c kiÕn thøc cÇn thiÕt cã liªn quan. Bíc 2: LiÖt kª nh÷ng d÷ kiÖn ®· cho vµ ph¶i t×m. Bíc 3: Quan s¸t d÷ kiÖn nµo thay ®îc vµo c«ng thøc, cßn d÷ kiÖn nµo ph¶i t×m tiÕp. Bíc 4: LËp mèi liªn hÖ gi÷a c¸c yÕu tè ®· cho vµ c¸c yÕu tè ph¶i t×m, cã thÓ lËp mèi liªn hÖ gi÷a c¸c yªu tè ®· cho ®Ó t×m c¸c yÕu tè cÇn cho c«ng thøc hoÆc cÇn cho nh÷ng yÕu tè ph¶i t×m. Bíc 5: Thay c¸c yÕu tè ®· cho vµ c¸c yÕu tè t×m ®îc vµo c«ng thøc tÝnh ®Ó tÝnh theo yªu cÇu bµi to¸n. Sau khi híng dÉn häc sinh t×m hiÓu bµi to¸n, lËp kÕ ho¹ch gi¶i theo c¸c bíc trªn t«i cho häc sinh tr×nh bµy bµi gi¶i vµ kiÓm tra ®¸nh gi¸ - khai th¸c lêi gi¶i. Song cÇn lu ý:

*VÒ tr×nh bµy bµi gi¶i:

CÇn ph¶i x¸c ®Þnh vÒ mÆt kiÕn thøc vµ chÝnh x¸c vÒ ph¬ng diÖn suy luËn. Mçi phÐp to¸n cÇn cã lêi gi¶i kÌm theo. Cuèi cïng ph¶i ghi ®¸p sè ®Ó tr¶ lêi c©u hái ®óng.

*VÒ kiÓm tra ®¸nh gi¸ vµ khai th¸c lêi gi¶i:

- KiÓm tra nh»m ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãt nhÇm lÉn trong qu¸ tr×nh tÝnh to¸n hoÆc suy luËn. Thay c¸c kÕt qu¶ cña bµi to¸n võa t×m ®îc vµo bµi to¸n ®Ó t×m ngîc l¹i c¸c d÷ kiÖn ®· cho. -So s¸nh kÕt qu¶ víi thùc tiÔn. -Gi¶i theo nhiÒu c¸ch xem cã cïng kÕt qu¶ kh«ng. §©y lµ mét viÖc lµm rÊt quan träng, sau khi tiÕn hµnh xong 3 bíc häc sinh thêng hay bá qua bíc nµy. V× thÕ nhiÒu em cßn hay nhÇm lÉn kh«ng biÕt chÝnh x¸c bµi lµm ®óng hay sai.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

13

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

D¹ng to¸n chuyÓn ®éng ®Òu lµ mét trong nh÷ng d¹ng to¸n ®iÓn h×nh do ®ã gi¸o viªn võa rÌn ®îc kü n¨ng gi¶i d¹ng to¸n nµy võa rÌn ®îc kü n¨ng gi¶i to¸n. Mét sè ®iÓm cÇn lu ý lµ ph¶i chän ®¬n vÞ ®o (thø nguyªn) thÝch hîp trong c¸c c«ng thøc tÝnh. Ch¼ng h¹n nÕu qu·ng ®êng chän ®o b»ng km, thêi gian ®o b»ng giê th× vËn tèc ph¶i ®o b»ng km/giê. NÕu thiÕu chó ý ®iÒu nµy häc sinh sÏ gÆp khã kh¨n vµ sai lÇm trong tÝnh to¸n.

VÝ dô: Mét « t« ®i tõ A ®Õn B víi vËn tèc 30km/giê, sau ®ã tõ B quay vÒ A víi

vËn tèc 40km/giê. Thêi gian ®i tõ B vÒ A Ýt h¬n thêi gian ®i tõ A ®Õn B lµ 40 phót. TÝnh qu·ng ®êng A B?

Híng dÉn:

-Nh¾c l¹i c«ng thøc tÝnh qu·ng ®êng: s = v x t -LiÖt kª c¸c d÷ kiÖn ®· cho: vA = 30km/giê ; vB = 40km/giê ; Thêi gian vÒ Ýt h¬n thêi gian ®i 40 phót =

2 giê. 3

LËp mçi liªn hÖ gi÷a c¸c yÕu tè ®· cho vµ c¸c yÕu tè ph¶i t×m: s = vA x tA = vB x tB ; tA = tB + Suy ra c¸ch gi¶i.

2 . 3

Lêi gi¶i:

C¸ch thø nhÊt: Thêi gian « t« ®i tõ A lµ: Thêi gian « t« ®i B vÒ A lµ :

s 30 s 40

Thêi gian chªch lÖch gi÷a hai lÇn ®i, vÒ lµ:

s s ­ 30 40

=

2 s 2 (giê) hay = (giê) 3 120 3

Qu·ng ®êng A B lµ: (120 x 2) : 3 = 80 (km) §¸p sè: 80 km

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

14

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

C¸ch thø hai: Gi¶ sö « t« ®i tõ A ®Õn B chØ hÕt sè thêi gian b»ng sè thêi gian mµ « t« trë vÒ tõ B ®Õn A. Khi ®ã, « t« cßn c¸ch B lµ: 30 x

2 = 20(km) 3

VËn tèc « t« trë vÒ h¬n vËn tèc cña nã khi ®i lµ : 40 ­ 30 = 10 (km) Nh vËy mçi giê khi vÒ « t« ®i nhanh h¬n khi ®i 1 0 km. V× khi vÒ « t« ®i nhanh h¬n khi ®i 20 km nªn thêi gian « t« ®i tõ B ®Õn A lµ : 20 : 10 = 2(giê) Qu·ng ®êng A B lµ: 40 x 2 = 80 (km) §¸p sè : 80 km C¸c bµi to¸n vÒ chuyÓn ®éng ®Òu cã nhiÒu d¹ng, møc ®é phøc t¹p kh¸c nhau ®iÒu quan träng lµ n¾m v÷ng c«ng thøc gi¶i, nhËn d¹ng ®óng bµi to¸n, ¸p dông ®óng c«ng thøc ®· biÕt. Ch¼ng h¹n: * Lo¹i ®¬n gi¶n: XuÊt ph¸t tõ c«ng thøc trong chuyÓn ®éng ®Òu lµ : s = v x t, nÕu biÕt 2 trong 3 ®¹i lîng th× sÏ x¸c ®Þnh ®îc ®¹i lîng cßn l¹i. Ta cã 3 bµi to¸n c¬ b¶n sau:

Bµi to¸n 1: Cho biÕt vËn tèc vµ thêi gian chuyÓn ®éng, t×m qu·ng ®êng:

C«ng thøc gi¶i: Qu·ng ®êng = vËn tèc x thêi gian ( s = v x t ) VÝ dô: (Bµi 2 trang 141 ­ To¸n 5): Mét ngêi ®i xe ®¹p trong 15 phót víi vËn tèc 12,6km/ giê. TÝnh qu·ng ®êng ngêi ®ã ®i ®îc.

Bµi to¸n 2: Cho biÕt qu·ng ®êng vµ thêi gian chuyÓn ®éng, t×m vËn tèc :

C«ng thøc gi¶i: VËn tèc = qu·ng ®êng : thêi gian (v= s : t ) VÝ dô: (Bµi 1 trang 139 To¸n 5 ): Mét ngêi ®i xe m¸y trong 3 giê ®îc 105 km. TÝnh vËn tèc ngêi ®i xe m¸y ®ã.

Bµi to¸n 3 : Cho biÕt vËn tèc vµ qu·ng ®êng chuyÓn ®éng, t×m thêi gian.

C«ng thøc gi¶i: Thêi gian = qu·ng ®êng : vËn tèc ( t = s : v )

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

15

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

VÝ dô: (Bµi 3 trang 143 to¸n 5): VËn tèc bay cña mét con chim ®¹i bµng lµ 96km/giê. TÝnh thêi gian ®Ó con ®¹i bµng ®ã bay ®îc qu·ng ®êng 72km. * Lo¹i phøc t¹p: Tõ c¸c bµi to¸n c¬ b¶n trªn ta cã c¸c bµi to¸n phøc t¹p sau.

Bµi to¸n 4a: (ChuyÓn ®éng ngîc chiÒu, cïng lóc )

Hai ®éng tö c¸ch nhau qu·ng ®êng S khëi hµnh cïng lóc víi vËn tèc t¬ng øng lµ v1, v2, ®i ngîc chiÒu nhau ®Ó gÆp nhau. T×m thêi gian ®Ó gÆp nhau vµ vÞ trÝ gÆp nhau. C«ng thøc gi¶i: Thêi gian ®Ó gÆp nhau lµ: t = s:(v1 + v2). Qu·ng ®êng ®Õn chç gÆp nhau lµ: s1 = v1 x t ; s2 = v2 x t VÝ dô: (Bµi 1 trang 144) Qu·ng ®êng AB dµi 180 km. Mét « t« ®i tõ A ®Õn B víi vËn tèc 54km/giê, cïng lóc ®ã mét xe m¸y ®i tõ B ®Õn A víi vËn tèc 36 km/giê. Hái kÓ tõ lóc b¾t ®Çu ®i sau mÊy giê « t« gÆp xe m¸y ? Chç gÆp c¸ch A bao nhiªu km ?

Bµi to¸n 4b: (ChuyÓn ®éng ngîc chiÒu kh«ng cïng lóc)

Hai ®éng tö c¸ch nhau qu·ng ®êng S, khëi hµnh kh«ng cïng lóc víi vËn tèc t¬ng øng lµ v1 vµ v2, ®i ngîc chiÒu nhau ®Ó gÆp nhau. T×m thêi gian ®Ó gÆp nhau vµ vÞ trÝ ®Ó gÆp nhau.

C¸c bíc gi¶i:

Bíc 1: T×m qu·ng ®êng ®éng tö khëi hµnh tríc: s1 = v1 x thêi gian xuÊt ph¸t tríc. Bíc 2: T×m qu·ng ®êng mµ hai ®éng tö khëi hµnh cïng lóc: s2 = s ­ s1. Bíc 3: T×m thêi gian gÆp nhau: t = s2 : (v1 + v2). Bíc 4: T×m vÞ trÝ ®Ó gÆp nhau. VÝ dô: Hai ngêi ë 2 thµnh phè A vµ B c¸ch nhau 170 km. Mét ngêi ®i tõ A ®Õn B víi v = 40km/giê, mét ngêi ®i tõ B ®Õn A víi v = 30km/giê. Ngêi ®i tõ B

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

16

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

xuÊt ph¸t tríc 1 giê. Hái sau bao l©u hai ngêi gÆp nhau? (kÓ tõ lóc ngêi ®i tõ A xuÊt ph¸t).

Bµi to¸n 5a: (ChuyÓn ®éng cïng chiÒu, cïng lóc, ®uæi nhau)

Yªu cÇu t×m thêi gian ®i ®Ó ®uæi kÞp nhau vµ vÞ trÝ gÆp nhau. C«ng thøc gi¶i: Thêi gian ®Ó gÆp nhau lµ: t = s : (v1 ­ v2) VÝ dô: (Bµi 1 trang 145 To¸n 5) (v1> v2) Qu·ng ®êng ®Õn chç gÆp nhau lµ: s1 = v1 x t ; s2 = v2 x t.

Bµi to¸n 5b: (ChuyÓn ®éng cïng chiÒu, kh«ng cïng lóc, ®uæi nhau)

Yªu cÇu t×m thêi gian ®i ®Ó ®uæi kÞp nhau vµ vÞ trÝ gÆp nhau

C¸c bíc gi¶i:

Bíc 1: T×m qu·ng ®êng ®éng tö khëi hµnh tríc ( tõ lóc xuÊt ph¸t ®Õn lóc ®éng tö khëi hµnh sau xuÊt ph¸t): s1 = v1 x t xuÊt ph¸t tríc. C¸c bíc tiÕp theo gi¶i nh bµi to¸n 5a. VÝ dô: (Bµi 4 trang 175 To¸n 5): Lóc 6 giê mét « t« chë hµng ®i tõ A víi v = 45km/giê. §Õn 8 giê mét « t« du lÞch còng ®i tõ A víi v = 60km/giê vµ ®i cïng chiÒu víi « t« chë hµng. Hái ®Õn mÊy giê « t« du lÞch ®uæi kÞp « t« chë hµng. §Ó n©ng cao chÊt lîng mòi nhän, trong d¹y häc tuyÕn kiÕn thøc nµy gi¸o viªn cÇn giíi thiÖu cho häc sinh d¹ng to¸n sau: D¹ng to¸n chia ®¹i c¬ng:

BiÖn ph¸p:

-Khi gi¶i d¹ng to¸n nµy ®ßi hái häc sinh ph¶i biÕt suy luËn ®óng ®¾n, chÆt chÏ trªn c¬ së vËn dông nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vµ kinh nghiÖm sèng cña m×nh. Bëi thÕ gi¸o viªn cÇn luyÖn cho häc sinh ãc quan s¸t, c¸ch lËp luËn, c¸ch xem xÐt kh¶ n¨ng cã thÓ x¶y ra cña mét sù kiÖn vµ vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· häc vµo trong cuéc sèng hµng ngµy. -Ph¬ng ph¸p gi¶i bµi to¸n d¹ng nµy thêng lµ:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

17

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

+Ph¬ng ph¸p suy ngîc tõ díi lªn.

C¸c bíc:

. Gi¶ sö ®· chia ®îc thµnh c¸c phÇn tho¶ m·n ®iÒu kiÖn bµi to¸n. . Cho häc sinh quan s¸t s¬ ®å m« h×nh ®· chia xong. .C¨n cø vµo s¬ ®å, m« h×nh híng dÉn häc sinh t×m lêi gi¶i b»ng mét lo¹t c©u hái gîi më. VÝ dô: CÇn chia 5 kg g¹o thµnh 2 phÇn sao cho 1 phÇn cã 2 kg, 1 phÇn cã 3 kg mµ chØ cã 1 c¸i c©n ®Üa vµ 1 qu¶ c©n 1 kg. Ph¶i c©n nh thÕ nµo ®Ó chØ 1 lÇn c©n lµ c©n ®îc.

Híng dÉn:

- Gi¶ sö ®· chia xong. - Cho häc sinh quan s¸t c©n vµ nhËn xÐt. - Nªu c©u hái lµm thÕ nµo ®Ó c©n th¨ng b»ng? (cho thªm qu¶ c©n 1kg vµo bªn ®Üa 2 kg g¹o). - Häc sinh quan s¸t c©n th¨ng b»ng vµ nªu c¸ch gi¶i. +T¸ch nhãm phÇn tö : Chia A thµnh c¸c nhãm phÇn tö råi quan s¸t.

VÝ dô: Cã 24 c¸i nhÉn gièng hÖt nhau vÎ bÒ ngoµi nhng cã 23 c¸i nÆng b»ng

nhau, cßn 1 c¸i nhÑ h¬n. H·y nªu c¸ch t×m ra nhÉn nhÑ h¬n b»ng c©n hai ®Üa. +LËp mçi liªn hÖ gi÷a c¸c d÷ kiÖn ®· cho víi ®iÒu cÇn t×m.

VÝ dô: Víi 1 can 5 lÝt vµ 1 can 3 lÝt.

a. Lµm thÕ nµo ®Ó ®ong ®îc 2 lÝt níc? b.Lµm thÕ nµo ®Ó ®ong ®îc 1 lÝt níc? c. Lµm thÕ nµo ®Ó ®ong ®îc 4 lÝt níc?

Híng dÉn:

- Cho häc sinh nªu c¸c d÷ kiÖn ®· cho: can 5 lÝt, can 3 lÝt. - §iÒu cÇn t×m: §ong ®îc 2 lÝt, 1 lÝt, 4 lÝt. - T×m mçi liªn hÖ.

Lêi gi¶i :

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

18

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

a.V× 5 - 3 = 2 nªn lÊy can 5 lÝt níc ®æ vµo can 3 lÝt, cßn l¹i 2 lÝt níc trong can 5 lÝt. b.V× 3 x 2 -5 = 1 nªn ®ong 2 lÇn níc vµo can 3 lÝt lÇn lît ®æ vµo can 5 lÝt cßn l¹i 1 lÝt níc trong can 3 lÝt. c. V× 3 x 2 ­ 5 + 3 = 4, nªn häc sinh nghÜ tiÕp ®æ mét lÝt níc trong can 3 lÝt vµo can 5 lÝt(sau khi ®· ®æ hÕt níc trong can), råi ®ong mét can 3lÝt níc ®æ tiÕp vµo can 5 lÝt níc ta ®îc 4 lÝt níc trong can 5lÝt. 3. Mét sè biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm thêng gÆp khi gi¶i to¸n phÐp ®o ®¹i lîng. Khi gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ ®¹i lîng vµ phÐp ®o ®¹i lîng häc sinh thêng m¾c mét sè sai lÇm. Bëi thÕ gi¸o viªn cÇn ph©n tÝch, t×m biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm ®ã dùa trªn nh÷ng hiÓu biÕt s©u s¾c vµ nh÷ng kiÕn thøc liªn quan vÒ to¸n häc. Häc sinh thêng m¾c nh÷ng sai lÇm sau: a. Sai lÇm khi sö dông thuËt ng÷.

*Ph©n biÖt kh¸i niÖm ®¹i lîng vµ vËt mang ®¹i lîng. VÝ dô: Mét sè häc sinh cho c¸i bót ch× lµ ®é dµi, c¸i mÆt bµn lµ diÖn tÝch, c¸i

chai lµ dung tÝch, bao g¹o lín h¬n gãi ®êng.... Nguyªn nh©n: Nguyªn nh©n nh÷ng sai lÇm trªn lµ do häc sinh cha n¾m ch¾c b¶n chÊt kh¸i niÖm ®¹i lîng, nhËn thøc cña c¸c em cßn phô thuéc h×nh d¹ng bªn ngoµi cña ®èi tîng quan s¸t nªn cha t¸ch ®îc nh÷ng thuéc tÝnh riªng lÏ cña ®èi tîng ®Ó gi÷ l¹i thuéc tÝnh chung. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: BiÖn ph¸p kh¾c phôc tèt nhÊt lµ gi¸o viªn ®a ra nhiÒu ®èi tîng kh¸c nhau, nhng cã cïng mét gi¸ trÞ ®¹i lîng ®Ó häc sinh so s¸nh vµ nhËn ra thuéc tÝnh chung. §ång thêi gi¸o viªn thêng xuyªn uèn n¾n c¸ch nãi, c¸ch viÕt hµng ngµy cña häc sinh.

*Ph©n biÖt thêi ®iÓm vµ thêi gian. VÝ dô: Mét häc sinh nãi:- Thêi gian em thøc dËy lµ 6 giê, thêi gian em ¨n c¬m

tra lµ 10 giê, c¸c thêi gian trong tuÇn lµ thø 2, thø 3....

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

19

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

C¸c c©u nãi trªn lµ kh«ng chÝnh x¸c do häc sinh kh«ng biÖt ®îc thêi ®iÓm vµ thêi gian. Häc sinh cÇn ph¶i nãi lµ: - Em thøc dËy lóc 6 giê, em ¨n c¬m tra lóc 10 giê.... BiÖn ph¸p kh¾c phôc: §Ó kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm trªn, gi¸o viªn nªn ph©n tÝch nguyªn nh©n cña nh÷ng sai lÇm ®ã lµ häc sinh cha hiÓu thêi gian lµ ®¹i lîng v« híng céng lîng, cßn thêi ®iÓm chØ ®¬n thuÇn lµ ®¹i lîng v« híng. V× vËy gi¸o viªn ph¶i biÕt g¾n chuyÓn ®éng víi kho¶ng thêi gian, g¾n kh«ng gian víi thêi ®iÓm; kÕt hîp khai th¸c vèn sèng cña häc sinh trªn c¬ së tõng bíc n©ng cao vµ chÝnh x¸c ho¸ khi h×nh thµnh kh¸i niÖm thêi gian cho häc sinh. §Ó h×nh thµnh cho häc sinh kh¸i niÖm kho¶ng thêi gian 1 ngµy gi¸o viªn cÇn chØ cho häc sinh c¸i mèc thêi ®iÓm cña mÆt trêi kÕt hîp víi c¸c ®å dïng d¹y häc nh qu¶ ®Þa cÇu, m« h×nh mÆt ®ång hå,...gi¸o viªn cÇn ph©n biÖt cho häc sinh thÊy c¸c ngµy trong mét tuÇn lÔ: Thø 2, thø 3, thø 4, ... kh«ng ph¶i lµ nãi ®Õn kho¶ng thêi gian mµ chØ thø tù s¾p xÕp tªn gäi c¸c ngµy trong mét tuÇn lÔ. - §Ó häc sinh thÊy ®îc nh÷ng tÝnh chÊt quan träng nhÊt cña thêi gian lµ ®¹i lîng ®o ®îc, céng ®îc, so s¸nh ®îc, gi¸o viªn tæ chøc nhiÒu h×nh thøc ho¹t ®éng ®îc cho häc sinh nh cho häc sinh quan s¸t chuyÓn ®éng nµo ®ã cña vËt chÊt, ®a ra c¸c s¬ ®å, c¸c biÓu b¶ng biÓu diÔn thêi gian, c¸c bµi to¸n g¾n víi thêi gian. - §Ó häc sinh hiÓu thêi ®iÓm lµ ®¹i lîng v« híng so s¸nh ®îc, nhng kh«ng céng ®îc, gi¸o viªn cho häc sinh kÓ c¸c mèc thêi ®iÓm trong mét ngµy: Buæi s¸ng dËy lóc nµo, ®i häc lóc nµo, ¨n c¬m tra lóc nµo, ®i ngñ lóc nµo...HoÆc cho häc sinh xem lÞch vµ ®¸nh dÊu nh÷ng ngµy lÔ, ngµy kû niÖm trong mét n¨m. Gi¸o viªn còng cã thÓ ®a ra ph¶n vÝ dô.

* Ph©n biÖt chu vi vµ diÖn tÝch. VÝ dô: H·y chØ ra sai lÇm trong lËp luËn sau ®©y cña mét häc sinh vµ gi¶i thÝch

t¹i sao ? Mét h×nh vu«ng cã c¹nh dµi 4cm, mét häc sinh ph¸t hiÖn mét ®iÒu thó vÞ:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

20

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

Chu vi cña h×nh vu«ng: 4 x 4 =16. DiÖn tÝch cña h×nh vu«ng : 4 x4 = 16. Häc sinh ®ã kÕt luËn : H×nh vu«ng nµy cã chu vi b»ng diÖn tÝch. BiÖn ph¸p kh¾c phôc : Khi ph©n tÝch sai lÇm nµy gi¸o viªn cÇn chØ râ chu vi lµ ®¹i lîng ®é dµi, cßn diÖn tÝch lµ ®¹i lîng diÖn tÝch, hai ®¹i lîng nµy kh«ng thÓ so s¸nh ®îc víi nhau. MÆt kh¸c gi¸o viªn còng cÇn chØ râ phÐp ®o mçi ®¹i lîng. §Ó ®o chu vi h×nh vu«ng nµy, ta lÊy ®¬n vÞ ®o ®é dµi 1 cm(®o¹n th¼ng cã ®é dµi 1 cm) vµ ®Æt däc theo mét c¹nh, ®îc 4 ®¬n vÞ ®é dµi v× h×nh vu«ng cã 4 c¹nh b»ng nhau, nªn tæng ®é dµi cña 4 c¹nh x¸c ®Þnh b»ng phÐp tÝnh : 4 x 4 vµ chu vi h×nh vu«ng lµ 16 cm. §Ó ®o diÖn tÝch h×nh vu«ng nµy, ta lÊy ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch 1 cm 2 (h×nh vu«ng cã c¹nh 1 cm) vµ ®Æt däc theo 1 c¹nh ®îc 4 ®¬n vÞ diÖn tÝch : V× h×nh vu«ng cã 4 c¹nh b»ng nhau nªn ®Æt ®îc 4 hµng nh thÕ, tæng diÖn tÝch cña h×nh vu«ng ®îc x¸c ®Þnh b»ng phÐp tÝnh : 4 x 4 = 16 vµ diÖn tÝch cña h×nh vu«ng lµ 16 cm2. V× thÕ kh«ng thÓ nãi h×nh vu«ng trªn ®©y cã chu vi vµ diÖn tÝch b»ng nhau. b. Sai lÇm khi suy luËn. VÝ dô : H·y chØ ra sai lÇm trong lËp luËn sau ®©y cña häc sinh vµ gi¶i thÝch t¹i sao ? Häc sinh A nãi víi häc sinh B: - S¾t nÆng h¬n B«ng. - Hai h×nh b»ng nhau th× cã diÖn tÝch b»ng nhau. Häc sinh B kh¼ng ®Þnh: vËy th×: - 1kg s¾t ph¶i nÆng h¬n 1 kg b«ng. - Hai h×nh cã diÖn tÝch b»ng nhau th× b»ng nhau. C¸ch suy luËn nh häc sinh B kh«ng ph¶i lµ c¸ biÖt. Nguyªn nh©n: Nguyªn nh©n cña sai lÇm nµy lµ häc sinh cha hiÓu b¶n chÊt kh¸i niÖm ®¹i lîng vµ phÐp ®o ®¹i lîng, nhËn thøc cßn c¶m tÝnh.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

21

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

BiÖn ph¸p kh¾c phôc : §Ó kh¾c phôc sai lÇm trªn gi¸o viªn nªn ®a ra vÝ dô hoÆc cho häc sinh thùc hµnh ®o trùc tiÕp. Ch¼ng h¹n ®Ó phñ ®Þnh kh¼ng ®Þnh thø nhÊt gi¸o viªn cã thÓ cho häc sinh c©n trùc tiÕp b»ng c©n ®Üa. §Ó phñ ®Þnh kh¼ng ®Þnh thø hai gi¸o viªn ®a ra mét tam gi¸c vµ 1 h×nh vu«ng cã diÖn tÝch b»ng nhau nhng kh«ng trïng khÝt lªn nhau. c. Sai lÇm trong thùc hµnh ®o. VÝ dô: Khi ®o ®é dµi ta thêng thÊy c¸c hiÖn tîng: - Häc sinh kh«ng ®Æt 1 ®Çu vËt cÇn ®o trïng víi vËt sè 0 cña thíc mµ vÉn ®äc kÕt qu¶ dùa vµo ®Çu kia cña vËt ë trªn thíc. - Trêng hîp ph¶i ®Æt thíc nhiÒu lÇn häc sinh kh«ng ®¸nh dÊu ®iÓm cuèi cña thíc trong mçi lÇn ®o trªn vËt cÇn ®o dÉn ®Õn kÕt qu¶ ®o cã sai sè lín. Nguyªn nh©n: TÊt c¶ nh÷ng sai lÇm trªn ®Òu do häc sinh cha hiÓu vµ cha n¾m ch¾c c¸c thao t¸c kü thuËt ®o. BiÖn ph¸p kh¾c phôc : §Ó kh¾c phôc hiÖn tîng nªu trªn gi¸o viªn chó ý lµm mÉu, kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng hiÖn tîng sai lÇm, uèn n¾n vµ gi¶i thÝch lý do sai cho häc sinh. d. Sai lÇm khi thùc hiÖn phÐp tÝnh, so s¸nh chuyÓn ®æi ®¬n vÞ ®o trªn sè ®o ®¹i lîng:

* Sai lÇm do kh«ng hiÓu phÐp tÝnh

VÝ dô: Tõ ®Þa A ®Õn ®Þa ®iÓm B, mét ngêi ®i xe ®¹p mÊt 12 giê, mét ngêi ®i xe m¸y mÊt 3 giê. Hái thêi gian cña ngêi ®i xe ®¹p gÊp mÊy lÇn cña ngêi ®i xe m¸y? Mét häc sinh lµm nh sau: Thêi gian ngêi ®i xe ®¹p so víi thêi gian ngêi ®i xe m¸y nhiÒu gÊp: 12 giê : 3 giê = 4(lÇn) Trong c¸ch lµm trªn häc sinh cho r»ng tû sè lµ th¬ng cña 2 ®¹i lîng thêi gian. C¸ch hiÓu nh thÕ lµ hoµn toµn sai.

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

22

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

ë ®©y ta ph¶i hiÓu: Thêi gian cña ngêi ®i xe m¸y lµ 3 giê, thêi gian cña ngêi ®i xe ®¹p lµ: 3 giê x 4 = 12 giê, do ®ã thêi gian ngêi ®i xe ®¹p nhiÒu gÊp 4 lÇn thêi gian ngêi ®i xe m¸y. V× vËy, häc sinh ph¶i tr×nh bµy nh sau: Thêi gian ngêi ®i xe ®¹p so víi thêi gian ngêi ®i xe m¸y nhiÒu gÊp: 12 : 3 = 4 (lÇn) Nguyªn nh©n: Do häc sinh kh«ng hiÓu b¶n chÊt c¸c kh¸i niÑm ®é dµi, diÖn tÝch, thêi gian ... vµ b¶n chÊt c¸c phÐp to¸n trªn c¸c sè ®o ®¹i lîng. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: §Ó kh¾c phôc lo¹i sai lÇm nµy, gi¸o viªn cÇn cho häc sinh lµm nhiÒu bµi tËp vÒ c¸c phÐp tÝnh trªn c¸c sè ®o ®¹i lîng, chØ cho häc sinh thÊy râ b¶n chÊt cña c¸c phÐp tÝnh trªn c¸c sè ®o ®¹i lîng. Ch¼ng h¹n trong vÝ dô trªn, thùc chÊt cña phÐp tÝnh lµ t×m tû sè gi÷a 2 kho¶ng thêi gian chø kh«ng ph¶i tû sè cña 2 ®¹i lîng thêi gian. Gi¸o viªn còng cÇn lu häc sinh; Trªn c¸c sè ®o ®¹i lîng cã thÓ thùc hiÖn ®ñ 4 phÐp tÝnh + , - , x , : cßn ®¹i lîng chØ cã tÝnh chÊt céng ®îc, so s¸nh ®îc.

* Sai lÇm khi ®Æt c¸c phÐp tÝnh

3 giê 15 phót 12 phót 30 gi©y 12m 3dm + 7 dam

C¸ch ®Æt 2 phÐp tÝnh trªn lµ sai, v× c¸c sè ®o trong mçi cét däc kh«ng cïng ®¬n vÞ. Nguyªn nh©n: Do häc sinh kh«ng chó quan s¸t gi¸o viªn lµm mÉu hoÆc häc sinh cã quan s¸t nhng l¹i quªn v× kh«ng hiÓu nghÜa cña viÖc ®Æt ®óng phÐp tÝnh. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: §Ó kh¾c phôc lo¹i sai lÇm nµy, gi¸o viªn cÇn gióp häc sinh biÐt ®Æt tÝnh ®óng cét däc, c¸c sè ®o trong mçi cét däc ph¶i cïng ®¬n vÞ vµ lu y häc sinh: PhÐp céng, phÐp trõ chØ thùc hiÖn ®îc ®èi víi 2 ®¹i lîng víi sè ®o cïng mét ®¬n vÞ. Víi vÝ dô trªn häc sinh cÇn ®Æt tÝnh nh sau:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

23

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

3 giê 15 phót 12 phót 30 gi©y + 12 m 3 dm 7dam

Sau ®ã häc sinh thùc hiÖn phÐp tÝnh nh ®· häc

* Sai lÇm khi tÝnh to¸n vµ chuyÓn ®æi ®¬n vÞ

VÝ dô 1: Khi thùc hiÖn phÐp tÝnh: 5 giê 30 phót ­ 4 giê 40 phót Mét häc sinh thùc hiÖn nh sau: 5giê 30 phót 4giê 40 phót 0 giê 90 phót VÝ dô 2: Khi thùc hiÖn phÐp tÝnh: A = 5 giê 30 phót + 2,5 giê ­ 4 giê 15 phót ­ 1,2 giê Mét häc sinh thùc hiÖn nh sau: 5 giê 30 phót = 5,3 giê 4 giê 15 phót = 4,15 giê §a phÐp tÝnh vÒ: A = 5,3 giê + 2,5 giê ­ 4,15 giê ­ 1,2 giê A = 7,8 giê ­ 2,95 giê A = 4,85 giê C¸c kÕt qu¶ trong 2 vÝ dô trªn ®Òu sai. Nguyªn nh©n: Do häc sinh ®· coi sè ®o thêi gian ®îc viÕt trong hÖ thËp ph©n nh c¸c sè thùc vµ kh«ng thuéc qui t¾c thùc hiÖn d·y c¸c phÐp tÝnh. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: §Ó kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm trªn gi¸o viªn cÇn cho häc sinh n¾m v÷ng mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o thêi gian, c¸ch chuyÓn dæi sè ®o thêi gian vÒ sè thËp ph©n vµ ngîc l¹i, n¸m v÷ng qui t¾c thùc hiÖn mét d·y c¸c phÐp tÝnh. Víi 2 vÝ dô trªn häc sinh cÇn ph¶i lµm nh sau:

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

24

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

VÝ dô 2: A = 5 giê 30 phót + 2,5 giê ­ 4 giê 15 phót ­ 1,2 giê Ph©n tÝch: 5 giê 30 phót = 5,5 giê 4giê 15 phót = 4,25 giê C¸ch ghi: A = 5,5 giê + 2,5 giê ­ 4,25 giê ­ 1,2 giê A= 8 giê ­ 4,25 giê ­ 1,2 giê A = 3,75 giê ­ 1,2 giê A = 2,55 giê VÝ dô 1: 5giê 30 phót 4giê 40 phót 4giê 90 phót 4giê 40 phót 0giê 50 phót . VÝ dô 3: Khi chuyÓn ®æi c¸c sè ®o: 12579 m2 = ... km2 ....hm2... dam2... m2 9 m2 4cm2 = ...m2 7 m3 5dm3 = ...m3 Mét häc sinh ®· lµm nh sau: 12579 m2 = 12 km2 5 hm2 7 dam2 9 m2 9 m2 4cm2 = 9,4 m2 7 m3 5dm3 = 7,5 m3 C¸c kÕt qu¶ trªn ®Òu sai: Nguyªn nh©n: Do häc sinh kh«ng n¾m v÷ng mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch, thÓ tÝch. Häc sinh ®· coi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch còng nh quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o thÓ tÝch vµ gièng quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o ®é dµi. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Gi¸o vien cÇn cho häc sinh n¾m v÷ng mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch (hai ®¬n vÞ ®o diÖn tÝch kÒ nhau gÊp kÐm nhau 100 lÇn. Mçi

-

-

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

25

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

®¬n vÞ ®o diÖn tÝch øng víi 2 ch÷ sè). Mèi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o thÓ tÝch (hai ®¬n vÞ ®o thÓ tÝch kÒ nhau gÊp kÐm nhau 1000 lÇn. Mçi ®¬n vÞ ®o thÓ tÝch øng víi 3 ch÷ sè). Cho häc sinh so s¸nh mèi quan hÖ gi÷a c¸c®¬n vÞ ®o diÖn tÝch, ®o thÓ tÝch víi quan hÖ gi÷a c¸c ®¬n vÞ ®o ®é dµi. Ra nhiÒu bµi tËp vÒ phÇn nµy ®Ó häc sinh lµm vµ ghi nhí. Nh vËy kÕt qu¶ ®óng cña vÝ dô 3 ph¶i lµ: 12579 m2 = 0 km2 1hm2 25 dam2 79 m2 9 m2 4cm2 = 9,0004m2 7 m3 5dm3 = 7,005m3 NÕu trong qu¸ tr×nh d¹y häc, gi¸o viªn n¾m b¾t ®îc nh÷ng sai lÇm, t×m hiÓu nguyªn nh©n cña nh÷ng sai lÇm ®ã vµ ®Ò ra biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi th× hiÖu qu¶ d¹y häc ch¾c ch¾n sÏ cao. C- bµi häc kinh nghiÖm §Ó n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc tuyÕn kiÕn thøc §¹i lîng vµ ®o §¹i lîng ë líp 5 nãi riªng vµ m«n to¸n nãi chung gi¸o viªn cÇn: -N¾m ch¾c quy tr×nh d¹y häc ®o ®¹i lîng ®Ó gióp häc sinh hiÓu ®îc b¶n chÊt cña phÐp ®o. N¨m ch¾c quy tr×nh h×nh thµnh kh¸i niÖm §¹i lîng, ph¬ng ph¸p d¹y häc phÐp ®o c¸c ®¹i lîng h×nh häc(®o ®é dµi, ®o diÖn tÝch, ®o thÓ tÝch), phÐp ®o khèi lîng, dung tÝch, phÐp ®o thêi gian. -N¾m ch¾c vµ hiÓu s©u néi dung, møc ®é cña néi dung, PPDH cña tuyÕn kiÕn thøc ®¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng. - Ph¶i ®æi míi PPDH trªn c¬ së ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh. §©y lµ viÖc lµm ®ßi hái gi¸o viªn ph¶i kiªn tr× trong nhiÒu n¨m vµ ph¶i cã quyÕt t©m cao. - KhuyÕn khÝch t¨ng cêng c¸c h×nh thøc d¹y häc ( C¸ nh©n, nhãm, tËp thÓ, trß ch¬i häc tËp,...), t¨ng cêng sö dông c¸c ph¬ng tiÖn d¹y häc, ®æi míi c¸ch ®¸nh gi¸, kiÓm tra...

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

26

Mét sè biÖn ph¸p rÌn kÜ n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i l-îng vµ ®o ®¹i l-îng ë líp 5

- Dµnh thêi gian ®Ó nghiªn cøu bµi, lËp kÕ ho¹ch bµi d¹y, dù kiÕn nh÷ng sai lÇm thêng gÆp. Ph©n tÝch, t×m nguyªn nh©n cña nh÷ng sai lÇm ®ã ®Ó ®Ò ra nh÷ng biÖn ph¸p kh¾c phôc kÞp thêi. - Cïng häc sinh x©y dùng m«i trêng häc tËp th©n thiÖn cã tÝnh s ph¹m cao, ®éng viªn vµ híng dÉn häc sinh ch¨m häc, trung thùc, khiªm tèn, vît khã trong häc tËp. -Theo dâi, quan t©m, hç trî mäi ®èi tîng häc sinh ®Ó c¸c em ®îc ho¹t ®éng thùc sù- t×m ra kiÕn thøc míi, nh vËy c¸c em sÏ nhí l©u, ph¸t triÓn ®îc t duy, ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña mäi häc sinh. D. KÕt luËn Trªn ®©y lµ mét sè biÖn ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n vÒ §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng trong ch¬ng tr×nh To¸n 5 vµ mét sè biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm mµ häc sinh thêng m¾c ph¶i khi häc tuyÕn kiÕn thøc nµy. B¶n th©n t«i ®· ¸p dông trong qu¸ tr×nh d¹y häc m«n To¸n ( ®Æc biÖt lµ n¨m häc 2006 - 2007 ë líp 5B ­ Trêng TiÓu häc Thanh Têng ) vµ ®¹t ®îc nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan, thÓ hiÖn râ ë tõng tiÕt häc vµ qua c¸c bµi kiÓm tra chÊt lîng cuèi kú. C¸c biÖn ph¸p trªn ®· ®îc th¶o luËn ë tæ, khèi, chuyªn m«n trêng vµ ®îc ®¸nh gi¸ cao. Tuy nhiªn do tr×nh ®é chuyªn m«n cña b¶n th©n cßn h¹n chÕ nªn trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt vµ rÊt cÇn ®Õn sù gãp ý, bæ sung cña Héi ®ång khoa häc Trêng TiÓu häc Thanh Têng, Phßng Gi¸o dôc huyÖn Thanh Ch¬ng vµ b¹n ®äc.

T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Thanh Têng, ngµy 20 th¸ng 5 n¨m 2007. Ngêi viÕt Hoµng ThÞ Hoµi Thanh

Hoµng ThÞ Hoµi Thanh - Tr-êng TiÓu häc Thanh T-êng ­ Thanh Ch-¬ng

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

27

Information

Microsoft Word - SKKN Hoai Thanh.doc

27 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

293579