Read Microsoft Word - SKKN Tien.doc text version

Mét sè gi¶i ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n cã néi dung h×nh häc ë líp 4 A- §Æt vÊn §Ò

C¸c ®èi tîng h×nh häc ®îc ®a vµo m«n To¸n ë TiÓu häc ®Òu c¬ b¶n, cÇn thiÕt vµ thêng gÆp trong ®êi sèng nh ®iÓm, ®o¹n th¼ng, ®êng th¼ng, h×nh vu«ng, h×nh ch÷ nhËt, h×nh tam gi¸c, h×nh trßn, h×nh lËp ph¬ng, h×nh trô,... D¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc gãp phÇn cñng cè kiÕn thøc sè häc, ®¹i lîng vµ phÐp ®o ®¹i lîng, ph¸t triÓn n¨ng lùc thùc hµnh, n¨ng lùc t duy ®èi víi häc sinh TiÓu häc. §ång thêi d¹y c¸c yÕu tè h×nh häc lµ mét biÖn ph¸p quan träng g¾n häc víi hµnh, nhµ trêng víi ®êi sèng. MÆt kh¸c, nhËn thøc cña häc sinh TiÓu häc ë c¸c líp ®Çu cÊp lµ n¨ng lùc ph©n tÝch tæng hîp cha ph¸t triÓn, tri gi¸c thêng dùa vµo h×nh d¹ng bªn ngoµi, nhËn thøc chñ yÕu dùa vµo c¸i quan s¸t ®îc, cha biÕt ph©n tÝch ®Ó nhËn ra c¸i ®Æc trng , nªn khã ph©n biÖt c¸c h×nh khi thay ®æi vÞ trÝ cña chóng trong kh«ng gian hay thay ®æi kÝch thíc. §Õn c¸c líp cuèi cÊp, trÝ tëng tîng cña häc sinh ®· ph¸t triÓn nhng vÉn phô thuéc vµo m« h×nh vËt th©t; suy luËn cña häc sinh ®· ph¸t triÓn song vÉn cßn lµ mét d·y ph¸n ®o¸n, nhiÒu khi cßn c¶m tÝnh. Do ®ã viÖc nhËn thøc c¸c kh¸i niÖm to¸n häc cßn ph¶i dùa vµo m« h×nh vËt thËt. V× vËy, viÖc nhËn thøc c¸c kh¸i niÖm h×nh häc kh«ng ph¶i dÔ dµng ®èi víi c¸c em. To¸n 4 ngoµi viÖc tËp trung bæ sung hoµn thiÖn, tæng kÕt, hÖ thèng ho¸, kh¸i qu¸t ho¸ vÒ sè tù nhiªn cßn giíi thiÖu s©u h¬n vÒ c¸c yÕu tè h×nh häc. D¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc ®ãng vai trß quan träng trong ch¬ng tr×nh To¸n 4, nã gióp häc sinh rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n liªn quan ®Õn néi dung h×nh häc. ViÖc d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc rÊt khã, häc sinh tiÕp thu bµi chËm vµ thêng hay nhÇm lÉn nªn hiÖu qu¶ cha cao. 1

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Qua thùc tÕ gi¶ng d¹y, dù giê ®ång nghiÖp t«i rót ra ®îc mét sè gi¶i ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n cã néi dung h×nh häc.

B- Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

I- Mét sè vÊn ®Ò vÒ c¸c yÕu tè h×nh häc trong to¸n 4.

1- C¸c m¹ch kiÕn thøc To¸n 4: To¸n 4 më ®Çu cho giai ®o¹n häc tËp s©u. Cã thÓ coi To¸n 4 lµ sù bæ sung hoµn thiÖn, tæng kÕt, hÖ thèng ho¸, kh¸i qu¸t ho¸ kiÕn thøc cña giai ®o¹n tríc vÒ 5 m¹ch kiÕn thøc sau: - Sè häc. - §¹i lîng vµ ®o ®¹i lîng - YÕu tè h×nh häc - YÕu tè thèng kª - Gi¶i to¸n 2- Vai trß cña d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc trong To¸n 4 - Néi dung d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc hç trî " h¹t nh©n sè häc" vµ c¸c m¹ch kiÕn thøc kh¸c trong To¸n 4. Ch¼ng h¹n: + Khi häc sinh vËn dông c«ng thøc tÝnh chu vi, diÖn tÝch c¸c h×nh häc sinh ®îc cñng cè c¸ch tÝnh gi¸ trÞ biÓu thøc cã chøa ch÷ . + Khi gi¶i c¸c bµi to¸n cã néi dung h×nh häc, c¸c em ®îc cñng cè vÒ kü n¨ng thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh trªn c¸c sè ®o ®¹i lîng hoÆc ®æi c¸c ®¬n vÞ ®o ®¹i lîng. MÆt kh¸c, häc sinh ®îc cñng cè c¸ch gi¶i vµ tr×nh bµy bµi to¸n cã lêi v¨n.

2

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

- D¹y häc yÕu tè h×nh häc gãp phÇn cñng cè kiÕn thøc to¸n häc, ph¸t triÓn n¨ng lùc thùc hµnh, n¨ng lùc t duy, ph¸t huy ®îc sù nç lùc cña häc sinh do t×m tßi kh¸m ph¸. - D¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc lµ mét biÖn ph¸p quan träng g¾n häc víi hµnh, nhµ trêng víi ®êi sèng. 3 ­ Néi dung vµ thêi lîng d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc ë líp 4 * Néi dung: - Gãc nhän, gãc tï, gãc bÑt - Hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song song - VÏ hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song - Thùc hµnh vÏ h×nh ch÷ nhËt vÏ h×nh vu«ng - Giíi thiÖu h×nh b×nh hµnh, diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh - Giíi thiÖu h×nh thoi, diÖn tÝch h×nh thoi * Thêi lîng: - Gãc nhän, gãc tï, gãc bÑt : 1 tiÕt - Hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song song: 2 tiÕt - VÏ hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song: 2 tiÕt - Thùc hµnh vÏ h×nh ch÷ nhËt vÏ h×nh vu«ng: 4 tiÕt - Giíi thiÖu h×nh b×nh hµnh, diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh: 3 tiÕt - Giíi thiÖu h×nh thoi, diÖn tÝch h×nh thoi: 4 tiÕt 4- Møc ®é yªu cÇu: a- Gãc nhän, gãc tï, gãc bÑt: - NhËn biÕt ®îc gãc nhän, gãc tï, gãc bÑt b- Hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song song: - NhËn biÕt ®îc hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song song 3

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

- BiÕt vÏ hai ®êng th¼ng vu«ng gãc, hai ®êng th¼ng song song - BiÕt vÏ ®êng cao cña mét h×nh tam gi¸c trong trêng hîp ®¬n gi¶n c- H×nh b×nh hµnh, h×nh thoi: - NhËn biÕt ®îc h×nh b×nh hµnh, h×nh thoi vµ mét sè ®Æc ®iÓm cña nã. - BiÕt c¸ch tÝnh chu vi, diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh vµ h×nh thoi. 5- C¸c d¹ng to¸n cã néi dung h×nh häc trong To¸n 4: - D¹ng to¸n nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc - D¹ng to¸n c¸t, ghÐp h×nh - D¹ng to¸n vÏ h×nh - D¹ng to¸n liªn quan ®Õn c¸c ®¹i lîng h×nh häc - D¹ng to¸n chia h×nh theo yªu cÇu 6 ­ Ph¬ng ph¸p d¹y häc: - Ph¬ng ph¸p trùc quan - Ph¬ng ph¸p gîi më- vÊn ®¸p - Ph¬ng ph¸p d¹y häc nªu vÊn ®Ò - Ph¬ng ph¸p thùc hµnh luyÖn tËp - Ph¬ng ph¸p gi¶ng gi¶i minh ho¹ - Ph¬ng ph¸p «n tËp vµ hÖ thèng ho¸ kiÕn thøc to¸n häc

II ­ Thùc tr¹ng d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc trong ch¬ng tr×nh to¸n TiÓu häc nãi chung vµ to¸n 4 nãi riªng

1- ¦u ®iÓm: - Gi¸o viªn ®îc tËp huÊn ch¬ng tr×nh thay s¸ch, ®îc trang bÞ vÒ môc tiªu, néi dung ch¬ng tr×nh vµ PPDH To¸n 4 nãi chung, c¸c yÕu tè h×nh häc nãi riªng

4

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

- Tr×nh ®é gi¸o viªn ®¹t chuÈn, ®©y lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc tiÕp cËn ch¬ng tr×nh. - C¸c yÕu tè h×nh häc kh«ng x©y dùng thµnh ch¬ng riªng ®©y lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc d¹y häc cña gi¸o viªn vµ häc sinh. - C¸c yÕu tè h×nh häc ë líp 4 cã sù kÕ thõa bæ sung vµ ph¸t triÓn c¸c kiÕn thøc to¸n ®· häc ë c¸c líp 1, 2,3. 2- Tån t¹i: - Do míi tiÕp cËn ch¬ng tr×nh nªn mét sè gi¸o viªn vµ häc sinh cßn gÆp khã kh¨n trong d¹y- häc, nhÊt lµ ph¬ng ph¸p tæ chøc cho häc sinh kh¸m ph¸ kiÕn thøc míi . - C¸c yÕu tè h×nh häc lµ m¹ch kiÕn thøc khã vµ trõu tîng nªn trong qu¸ tr×nh d¹y häc gi¸o viªn míi chØ tæ chøc cho häc sinh h×nh thµnh kh¸i niÖm mµ cha rÌn ®îc kü n¨ng gi¶i to¸n ( hÇu hÕt c¸c bµi tËp mang néi dung h×nh häc häc sinh ®Òu kh«ng lµm ®îc hiÖu qu¶ häc tËp cha cao).

- Trong qu¸ tr×nh häc tËp häc sinh cßn m¾c nhiÒu sai lÇm nh : nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc, vÏ h×nh, gäi tªn h×nh, m« t¶ h×nh, ... - Häc sinh kh«ng thuéc c¸c qui t¾c, c«ng thøc tÝnh chu vi vµ diÖn tÝch c¸c h×nh h×nh häc.

III- Nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng

1- VÒ gi¸o viªn: - Cha n¾m b¾t mét c¸ch ®Çy ®ñ, cha hiÓu s©u vÞ trÝ, vai trß cña c¸c yÕu tè h×nh häc trong To¸n 4. - Trong d¹y häc míi chØ quan t©m tíi kÕt qu¶ bµi lµm cña häc sinh mµ cha quan t©m tíi ph¬ng ph¸p t×m tßi, kh¸m ph¸ ®Ó ®i ®Õn kÕt qu¶ ®ã.

5

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

- D¹y häc cßn nÆng vÒ ¸p ®Æt, cha ph¸t huy tÝnh tÝch cùc chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh. 2- VÒ häc sinh: - Cha n¾m ch¾c kiÕn thøc vÒ m¹ch kiÕn thøc c¸c yÕu tè h×nh häc ë líp díi hoÆc cßn n¾m b¾t kiÕn thøc mét c¸ch m¬ hå. - Thô ®éng, lêi suy nghÜ. - ThiÕu ®å dïng häc tËp - Kü n¨ng thao t¸c víi c¸c ®å dïng häc tËp cßn thÊp. - Cha n¾m ch¾c c¸c bíc vÏ, c¸c bíc gi¶i bµi to¸n mang n«i dung h×nh häc, c¸c qui t¾c ­ c«ng thøc tÝnh chu vi, diÖn tÝch c¸c h×nh h×nh häc. - Kh«ng hiÓu ®îc b¶n chÊt, ®Æc ®iÓm cña c¸c yÕu tè h×nh häc do ®ã trong häc tËp cßn nhiÒu nhÇm lÉn.

IV- Mét sè gi¶i ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n mang néi dung h×nh häc ë líp 4.

- T¨ng cêng tù häc tù båi dìng ®Ó n¾m ch¾c môc tiªu, néi dung ch¬ng tr×nh, ph¬ng ph¸p gi¶ng d¹y tuyÕn kiÕn thøc nµy. - CÇn ®æi míi ph¬ng ph¸p d¹y häc trªn tinh thÇn ph¸t huy tÝnh tÝch cùc, chñ ®éng, s¸ng t¹o cña häc sinh. - Trong qu¸ tr×nh d¹y häc ph¶i cho häc sinh n¾m ch¾c mét sè ®Æc ®iÓm, c¸c bíc vÏ cña c¸c yÕu tè h×nh häc th«ng qua h×nh ¶nh trùc quan. Ph¶i ®Æc biÖt chó träng rÌn kü n¨ng thùc hµnh ( nhËn diÖn, vÏ h×nh, c¾t ghÐp h×nh, gi¶i to¸n mang néi dung h×nh häc,...). Muèn vËy gi¸o viªn cÇn n¾m ch¾c c¸c bíc tiÕn hµnh d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc. Cô thÓ lµ h×nh thµnh biÓu tîng (kh¸i niÖm) vÒ c¸c h×nh h×nh häc, ®Ó h×nh thµnh c¸c biÓu tîng h×nh häc cho häc sinh líp 4 gi¸o viªn kh«ng nªn ¸p dông ph¬ng ph¸p ®Þnh nghÜa theo quan ®iÓm l«gic h×nh thøc (nªu c¸c dÊu hiÖu) mµ 6

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

th«ng qua m« t¶, minh ho¹ b»ng h×nh vÏ hoÆc ®èi chiÕu, so s¸nh víi c¸c biÓu tîng ®· cho - §æi míi c¸c h×nh thøc d¹y häc, kiÓm tra ®¸nh gi¸, nghiªn cøu c¸ch s ö dông ®å dïng cã hiÖu qu¶, dù kiÕn nh÷ng sai lÇm cña häc sinh trong tõng bµi häc. - Tæ chøc d¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc: NhËn d¹ng h×nh, vÏ h×nh, m« t¶ h×nh, gi¶i c¸c bµi tËp cã néi dung h×nh häc muèn cã hiÖu qu¶ gi¸o viªn cÇn t×m hiÓu nghiªn cøu kü môc tiªu bµi d¹y ®Ó lËp kÕ hoach bµi häc. Cô thÓ 1- D¹ng to¸n nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc: ViÖc nhËn d¹ng h×nh rÊt ®a d¹ng, møc ®é phøc t¹p kh¸c nhau, yªu cÇu kh¸c nhau. NhËn d¹ng h×nh lµ mét kÜ n¨ng quan träng ë tiÓu häc. Yªu cÇu ®Æt ra lµ trong mçi trêng hîp cô thÓ häc sinh nhËn d¹ng ®îc c¸c h×nh h×nh häc ®· häc b »ng c¸ch sö dông c¸c biÖn ph¸p thÝch hîp . BiÖn ph¸p: §Ó gi¶i bµi to¸n vÒ nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc gi¸o viªn híng dÉn häc sinh tiÕn hµnh qua c¸c bíc sau: Bíc 1: X¸c ®Þnh yªu cÇu cña bµi to¸n lµ nhËn d¹ng h×nh dùa vµo h×nh d¹ng, ®Æc ®iÓm cña h×nh hay nhËn d¹ng h×nh b»ng ph©n tÝch ­ tæng hîp h×nh. Bíc 2: Nh¾c l¹i ®Þnh nghÜa c¸c h×nh liªn quan tíi bµi to¸n ( b»ng c¸ch m« t¶ hoÆc b»ng mÉu vËt) vµ ®Æc ®iÓm cña c¸c h×nh ®ã. Ngoµi ra cã thÓ vÏ h×nh- vÏ h×nh lµ biÖn ph¸p quan träng ®Ó nhËn d¹ng h×nh, dïng thíc, ª- ke ®Ó kiÓm tra. Quan s¸t nhËn d¹ng tæng thÓ b»ng trùc quan. BiÖn ph¸p quan träng lµ lu«n thay ®æi c¸c dÊu hiÖu kh«ng b¶n chÊt cña h×nh (mµu s¾c, chÊt liÖu, vÞ trÝ,...) ®Ó häc sinh tù ph¸t hiÖn dÊu hiÖu b¶n chÊt cña h×nh ®ã. 7

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

* C¸c gi¶i ph¸p thêng sö dông ®Ó nhËn d¹ng h×nh trong trêng hîp phøc t¹p lµ:

- §Õm trùc tiÕp trªn h×nh vÏ hoÆc trªn ®å vËt. - Sö dông s¬ ®å ®Ó ®Õm råi kh¸i qu¸t thµnh c«ng thøc tÝnh sè h×nh cÇn nhËn d¹ng. - §¸nh sè thø tù (hoÆc t« mµu) c¸c h×nh riªng lÎ ®Ó nhËn biÕt. ChØ ghi sè h×nh ®¬n mµ kh«ng cÇn c¾t rêi h×nh ra. (§èi víi häc sinh yÕu cã thÓ c¾t råi ghÐp l¹i ®Ó nhËn d¹ng h×nh) - Sö dông c¸c ph¬ng ph¸p suy luËn l«gic. Tuú tõng t×nh huèng cô thÓ híng dÉn häc sinh nhËn d¹ng h×nh mét c¸ch khoa häc, hîp lÝ, kh«ng trïng lÆp , kh«ng bá sãt. Ch¼ng h¹n: NhËn d¹ng h×nh nhê c¸c yÕu tè vµ ®Æc ®iÓm cña h×nh Tríc hÕt cÇn giíi thiÖu c¸c yÕu tè, ®Æc ®iÓm cña h×nh h×nh häc. Lu«n thay ®æi dÊu hiÖu kh«ng b¶n chÊt ®Ó häc sinh tù ph¸t hiÖn dÊu hiÖu b¶n chÊt (®Æc ®iÓm h×nh d¹ng h×nh häc cña h×nh). Sau khi n¾m v÷ng häc sinh sÏ c¨n cø vµo ®ã ®Ó nhËn d¹ng h×nh (mµ kh«ng cÇn ®èi chiÕu vËt mÉu ) b»ng ®Õm, ®o, c¾t ghÐp h×nh, kiÓm tra b»ng dông cô h×nh häc. Chó ý lµ, trong lo¹i trõ, khi chØ cÇn mét ®Æc ®iÓm bÞ vi ph¹m th× kh¼ng ®Þnh ®ã lµ kh«ng ph¶i lµ h×nh cÇn nhËn d¹ng. ë líp 4 ®Ó nhËn d¹ng h×nh thoi häc sinh kiÓm tra xem h×nh ®ã cã ph¶i lµ h×nh b×nh hµnh kh«ng (hai cÆp c¹nh song song), c¸c c¹nh b»ng nhau kh«ng. NÕu vi ph¹m mét trong c¸c ®iÒu kiÖn ®ã th× kh«ng ph¶i lµ h×nh thoi. Cßn trong trêng hîp phøc t¹p thêng sö dông thao t¸c ph©n tÝch ­ tæng hîp h×nh . Tøc lµ cã thÓ v©n dông mét trong c¸c thao t¸c ®· nªu ë trªn ( 4 thao t¸c ). VÝ dô 1 : ( N©ng cao To¸n 4 ).

8

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Cho tam gi¸c ABC, trªn c¹nh BC lÊy hai ®iÓm bÊt kú E, F kh«ng trïng víi 2 ®Ønh B, C. Nèi A víi E vµ F. Cã bao nhiªu tam gi¸c ®îc t¹o thµnh? Híng dÉn: C¸ch 1: Sö dông s¬ ®å B E F C A A

E

F

C

F

C

B

E

F

C

Tõ s¬ ®å trªn suy ra sè tam gi¸c ®îc t¹o thµnh lµ: 3 +2 + 1 = 6 (tam gi¸c) C¸ch 2: Ph¬ng ph¸p suy luËn l«gic Ta nhËn thÊy ®Ønh A nèi víi 2 ®Çu mót cña mét ®o¹n th¼ng bÊt kú trªn BC b»ng 2 ®o¹n th¼ng ta sÏ ®îc mét tam gi¸c. Do ®ã ®Ó x¸c ®Þnh sè tam gi¸c ®îc t¹o thµnh ta chØ cÇn ®Õm sè ®o¹n th¼ng ®îc t¹o thµnh trªn c¹nh BC. Sè ®o¹n th¼ng trªn BC lµ: 3 + 2 + 1 = 6(®o¹n th¼ng) VËy sè tam gi¸c ®îc t¹o thµnh lµ 6 tam gi¸c . C¸ch 3: T« mµu ( hoÆc ghi sè) tõng h×nh råi c¾t rêi h×nh ®· cho thµnh 3 tam gi¸c cã mµu kh¸c nhau. GhÐp tõng ®«i mét ta ®îc thªm 2 h×nh tam gi¸c. Cuèi cïng ghÐp 3 h×nh tam gi¸c ®ã l¹i ®îc mét tam gi¸c. VËy tÊt c¶ cã 6 h×nh tam gi¸c ®îc t¹o thµnh. VÝ dô 2: ( Bµi 2 ­ trang 49 ­ To¸n 4) : Trong c¸c h×nh tam gi¸c sau : - H×nh tam gi¸c nµo cã 3 gãc nhän? 9

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

- H×nh tam gi¸c nµo cã gãc vu«ng? - H×nh tam gi¸c nµo cã gãc tï? A M D

B (Ha)

C

N (H b)

P

E (H c)

G

+ B»ng quan s¸t tæng thÓ cã tÝnh trùc gi¸c häc sinh nhËn ra h×nh tam gi¸c cã 3 gãc nhän lµ h×nh a, cã gãc vu«ng lµ h×nh c, cã gãc tï lµ h×nh b. + Dïng ª ke ®Ó nhËn biÕt gãc nhän, gãc vu«ng, gãc tï b»ng c¸ch ¸p gãc vu«ng cña ª ke vµo mçi gãc tõng h×nh, tõ ®ã nhËn ra c¸c h×nh theo yªu cÇu bµi to¸n. 2- D¹ng to¸n c¾t, ghÐp h×nh: C¾t, ghÐp h×nh lµ (kÜ n¨ng) ho¹t ®éng h×nh häc rÊt cÇn ®îc chó ý rÌn luyÖn ë häc sinh. V× nã phï hîp víi ®Æc ®iÓm t©m lÝ løa tuæi, cã t¸c dông tèt ph¸t triÓn t duy , n¨ng lùc ph©n tÝch- tæng hîp , trÝ tëng tîng kh«ng gian cña häc sinh. Cã nhiÒu d¹ng c¾t, ghÐp h×nh tuú thuéc vµo nhiÖm vô ®Æt ra: C¾t ghÐp h×nh ®Ó nhËn d¹ng h×nh h×nh häc, ®Ó x©y dùng c«ng thøc diÖn tÝch, ®Ó t¹o thµnh h×nh míi cã h×nh d¹ng theo yªu cÇu..... a- C¾t ghÐp h×nh ®Ó t¹o ra h×nh míi cã d¹ng theo yªu cÇu: §©y lµ bµi to¸n biÕn ®æi h×nh d¹ng c¸c h×nh h×nh häc, ®ßi hái c¾t vµ ghÐp theo nh÷ng ®iÒu kiÖn nµo ®ã ®Ó ®îc h×nh cã d¹ng theo yªu cÇu. Thao t¸c cã khi ®¬n gi¶n nhng còng cã khi phøc t¹p, ph¶i thö nhiÒu lÇn míi thµnh c«ng. Gi¸o viªn cÇn cã kiÕn thøc n©ng cao, tõ ®ã biÕt c¸ch híng dÉn häc sinh c¾t ghÐp h×nh. 10

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

* BiÖn ph¸p : Bíc 1 : Nh¾c l¹i ®Æc ®iÓm vµ mét sè tÝnh chÊt cña nh÷ng h×nh h×nh häc liªn quan. Bíc 2 : Nªu nh÷ng dù kiÖn ®· cho vµ yªu cÇu cÇn thùc hiÖn. ThiÕt lËp mèi quan hÖ gi÷a c¸c dù kiÖn ®· cho vµ yªu cÇu cÇn thùc hiÖn. Bíc 3 : X¸c ®Þnh diÖn tÝch h×nh míi (b»ng diÖn tÝch h×nh cò ®· biÕt) sau ®ã t×m c¹nh h×nh míi (nhê c«ng thøc diÖn tÝch). Bíc 4 : X¸c ®Þnh ph¬ng ph¸p c¾t, ghÐp h×nh tho¶ m·n bµi to¸n. Cuèi cïng gi¸o viªn quan s¸t uèn n¾n nh÷ng sai lÇm häc sinh cã thÓ m¾c ph¶i. VÝ dô 1: H·y c¾t mét h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 16cm, chiÒu réng 9cm thµnh 2 m¶nh sao cho khi ghÐp l¹i ta ®îc mét h×nh vu«ng.

Híng dÉn:

A E B

F

G

H

L

D

(H1)

M

C

Bíc 1: DiÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt ®· cho lµ: 16 x 9 = 144(cm2) V× 144 = 12 x12 nªn h×nh vu«ng cÇn t×m cã c¹nh 12 cm. Bíc 2 : §Ó cã h×nh vu«ng cÇn t×m, ta cÇn gi¶m chiÒu dµi h×nh ch÷ nhËt 4 cm, t¨ng chiÒu réng 3 cm. 11

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Bíc 3 : C¾t h×nh ch÷ nhËt ®· cho ABCD däc theo ®êng gÊp khóc EFGHLM sao cho BE = 12 cm, c¸c ®o¹n song song víi chiÒu réng dµi 3 cm, song song víi chiÒu dµi dµi 4 cm (h×nh vÏ) Bíc 4: GhÐp 2 m¶nh trªn thµnh h×nh vu«ng

E B

A=F

G

H

L

M

C

(H 2) VÝ dô 2: (bµi 3 ­ trang ­ 143 ­ To¸n 4): Cho 4 h×nh tam gi¸c, mçi h×nh nh h×nh díi ®©y. H·y ghÐp 4 h×nh tam gi¸c ®ã thµnh mét h×nh thoi. A

2 cm B Híng dÉn: Bíc 1: Nªu ®Æc ®iÓm h×nh thoi (hai cÆp c¹nh ®èi diÖn song song víi nhau vµ b»ng nhau, hai ®êng chÐo vu«ng gãc víi nhau,..) 12

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

C 3 cm

Bíc 2: Nªu d÷ kiÖn ®· cho (4 h×nh tam gi¸c nh h×nh vÏ) Nªu yªu cÇu cÇn thùc hiÖn (ghÐp 4 h×nh tam gi¸c ®ã thµnh mét h×nh thoi) ThiÕt lËp mèi quan hÖ gi÷a d÷ kiÖn ®· cho vµ yªu cÇu cÇn thùc hiÖn. Bíc 3: DiÖn tÝch h×nh thoi sÏ b»ng diÖn tÝch 4 h×nh tam gi¸c. Do ®ã c¹nh h×nh thoi lµ c¹nh AC Bíc 4: Ta ghÐp ®îc h×nh thoi nh sau: A

C B

b. C¾t ghÐp h×nh ®Ó x©y dùng c«ng thøc tÝnh diÖn tÝch * BiÖn ph¸p: Bíc 1: Chia c¾t h×nh A ®· cho thµnh c¸c phÇn rêi nhau. Bíc 2 : GhÐp c¸c phÇn ®ã (theo mét c¸ch kh¸c) ®Ó ®îc h×nh B ®· biÕt c«ng thøc diÖn tÝch Bíc 3: Tõ c«ng thøc diÖn tÝch cña h×nh B suy ra c«ng thøc diÖn tÝch cña h×nh A VÝ dô: X©y dùng c«ng thøc tÝnh diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh (To¸n 4 ­ trang 103) - Gi¸o viªn vÏ h×nh b×nh hµnh ABCD - VÏ AH vu«ng gãc víi CD råi giíi thiÖu chiÒu cao AH vµ ®¸y DC - Yªu cÇu häc sinh tÝnh diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh ABCD

Gîi ý:

Bíc 1 : C¾t phÇn h×nh tam gi¸c ADH Bíc2 : GhÐp l¹i ®Ó ®îc h×nh ch÷ nhËt ABIH. DiÖn tÝch h×nh b×nh hµnh 13

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

ABCD = diÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt ABIH

Bíc 3: DiÖn tÝch h×nh ch÷ nhËt ABIH lµ a x h. VËy diÖn tÝch h×nh b×nh hµnh

ABCD lµ a x h

A B A B

D

H

C

H

C

I

a c- C¾t ghÐp h×nh ®Ó nhËn d¹ng h×nh h×nh häc * BiÖn ph¸p:

a

Bíc 1: Chia c¾t h×nh ®· cho thµnh c¸c h×nh ®¬n

Bíc 2: GhÐp c¸c h×nh ®¬n thµnh c¸c c¸ch kh¸c nhau ®Ó ®îc h×nh hîp VÝ dô: Cã bao nhiªu tam gi¸c trong h×nh vÏ sau:

1 Híng dÉn :

2

3

- Bíc 1: C¾t h×nh trªn thµnh 3 h×nh ®¬n: h×nh1, h×nh 2, h×nh 3.(Ta cã 3 tam gi¸c). - Bíc 2: GhÐp hîp lÝ tõng cÆp tam gi¸c ®¬n ®îc 2 tam gi¸c hîp lµ : h×nh1,2; h×nh 2,3. Nh vËy cã tÊt c¶ : 3 + 2 + 1 = 6 (tam gi¸c)

3- D¹ng to¸n vÏ h×nh: VÏ h×nh lµ mét kÜ n¨ng h×nh häc quan träng , cÇn ®îc rÌn luyÖn thêng xuyªn theo c¸c møc ®é thÝch hîp, tõ thÊp ®Õn cao. §iÒu quan träng 14

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

lµ häc sinh biÕt sö dông c¸c dông cô thêng dïng, lùa chän dông cô phï hîp, x¸c ®Þnh ®îc qui tr×nh vÏ ®Ó vÏ ®îc c¸c h×nh t¬ng øng ®· häc. * BiÖn ph¸p: Cho häc sinh quan s¸t h×nh vÏ c¸c thao t¸c - Híng dÉn häc sinh t×m hiÓu c¬ së cña c¸ch vÏ ®ã - Yªu cÇu häc sinh thùc hiÖn lÇn lît c¸c thao t¸c vÏ theo híng dÉn To¸n 4 gåm 2 d¹ng bµi tËp vÏ h×nh: · VÏ theo c¸c yÕu tè cho tríc: Lóc nµy viÖc vÏ h×nh cã nh÷ng yªu cÇu gÇn nh viÖc dùng h×nh . Gi¸o viªn cÇn híng dÉn häc sinh vÏ h×nh theo mét qui tr×nh gåm nhiÒu bíc vµ sö dông c¸c dông cô h×nh häc nh thíc, e ke,...®Ó vÏ. VÝ dô 1: . VÏ 2 ®êng th¼ng song song ( Bµi 1 trang 53 To¸n 4) H·y vÏ ®êng th¼ng AB ®i qua ®iÓm M vµ song song víi ®êng th¼ng CD

Híng dÉn:

- Tríc hÕt cho häc sinh quan s¸t h×nh vÏ c¸c thao t¸c - Cho häc sinh quan s¸t t×m hiÓu c¬ së cña c¸ch vÏ hai ®êng th¼ng song song.

Ch¼ng h¹n: Quan s¸t h×nh ¶nh hai ®êng th¼ng AB vµ CD lµ hai c¹nh ®èi diÖn

cña h×nh ch÷ nhËt ABCD kÐo dµi, ta thÊy hai ®êng th¼ng ®ã cïng vu«ng gãc víi ®êng th¼ng CD vµ ®îc gäi lµ hai ®êng th¼ng song song vãi nhau. - Tõ c¬ së trªn ta cã thÓ vÏ hai ®êng th¼ng song song nh sau: + VÏ ®êng th¼ng PQ ®i qua ®iÓm M vµ vu«ng gãc víi CD + VÏ ®êng th¼ng AB ®i qua ®iÓm M vµ vu«ng gãc víi PQ ta ®îc ®êng th¼ng AB song song víi ®êng th¼ng CD. Nh vËy CD vµ AB cïng vu«ng gãc víi MN vµ song song víi nhau. 15

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

P A M B

Error! A B

C Q VÝ dô 2:

D

D

C

. VÏ h×nh ch÷ nhËt ABCD cã chiÒu dµi 4 cm, chiÒu réng 3cm.( Bµi 2- trang 54 To¸n 4)

Híng dÉn:

- Cho häc sinh quan s¸t h×nh ch÷ nhËt ABCD cã chiÒu dµi 4cm, chiÒu réng 3cm. - Qui tr×nh vÏ h×nh ch÷ nhËt trªn nh sau: Bíc 1: VÏ ®o¹n th¼ng DC = 4cm Bíc 2: VÏ ®êng th¼ng vu«ng gãc víi CD t¹i D. Trªn ®êng th¼ng ®ã lÊy ®o¹n th¼ng DA = 3cm Bíc 3: VÏ ®êng th¼ng vu«ng gãc víi DC t¹i C. Trªn ®êng th¼ng ®ã lÊy ®o¹n CB = 3cm. Bíc 4: Nèi A víi B ta ®îc h×nh ch÷ nhËt ABCD cÇn vÏ

A 3 cm D . VÏ thu nhá trªn giÊy:

B 3 cm C

ë líp 4, häc vÏ thu nhá trªn giÊy theo tØ lÖ xÝch. 16

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Quy tr×nh vÏ tiÕn hµnh nh sau : -ChuyÓn sè ®o thùc tÕ thµnh sè ®o vÏ trªn giÊy(theo tØ lÖ xÝch) -TiÕn hµnh c¸c bíc vÏ nh vÏ h×nh theo c¸c yÕu tè cho tríc. VÝ dô : (Bµi 1- trang 159- To¸n 4): ChiÒu dµi b¶ng cña líp häc lµ 3m. Em h·y vÏ ®o¹n th¼ng biÓu thÞ chiÒu dµi b¶ng ®ã trªn b¶n ®å cã tû lÖ 1: 50.

Híng dÉn:

Bíc 1: Yªu cÇu häc sinh t×m ®é dµi c¸i b¶ng trªn b¶n ®å (®æi 3m = 300cm ; 300: 50 = 6cm) Bíc 2: VÏ ®êng th¼ng cã ®é dµi 6cm trªn b¶n ®å 6 cm A A Tû lÖ 1 :50 B

4- D¹ng to¸n liªn quan ®Õn c¸c ®¹i lîng h×nh häc BiÖn ph¸p: - Gi¸o viªn gióp häc sinh n¾m v÷ng c«ng thøc tÝnh chu vi, diÖn tÝch c¸c h×nh h×nh häc, c¸c qui t¾c c¬ b¶n vµ cã kü n¨ng vËn dông chóng thµnh th¹o. - Víi mçi bµi to¸n cô thÓ cÇn: Bíc 1: N¾m yªu cÇu cña bµi to¸n( yÕu tè ®· biÕt, cÇn t×m) Bíc 2: LËp kÕ ho¹ch gi¶i ( c«ng thøc ¸p dông, c¸c qui t¾c liªn quan) Bíc 3: Tr×nh bµy bµi gi¶i Bíc 4: KiÓm tra ®¸nh gi¸ VÝ dô 1: (Bµi 4- trang105 ­ To¸n 4): Mét m¶nh ®Êt trång hoa h×nh b×nh hµnh cã ®é dµi ®¸y lµ 40dm, chiÒu cao lµ 25dm. TÝnh diÖn tÝch m¶nh ®Êt ®ã. 17

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Híng dÉn gi¶i:

Bíc 1: N¾m yªu cÇu cña bµi to¸n - Häc sinh ®äc bµi to¸n - Hái: Bµi to¸n cho biÕt g×? (M¶nh ®Êt h×nh b×nh hµnh cã ®é dµi ®¸y 40 dm, chiÒu cao 25dm) Bµi to¸n hái g×? ( T×m diÖn tÝch m¶nh ®Êt ®ã) - Häc sinh tãm t¾t bµi to¸n: H×nh b×nh hµnh: a = 40dm, h = 20dm s...dm 2? Bíc 2: LËp kÕ hoach gi¶i Muèn tÝnh diÖn tÝch m¶nh ®Êt h×nh b×nh hµnh ta lµm thÕ nµo?( LÊy ®¸y nh©n chiÒu cao) Bíc 3 : Tr×nh bµy bµi gi¶i Bµi gi¶i DiÖn tÝch m¶nh ®Êt ®ã lµ; 40 x 20 = 800( dm2) §¸p sè: 800 dm2 Bíc 4: KiÓm tra ®¸nh gi¸ * §Ó kh¾c s©u kü n¨ng gi¶i d¹ng to¸n nµy, dùa trªn bµi to¸n ban ®Çu t«i thay ®æi gi¶ thiÕt ®Ó ph¸t triÓn thµnh c¸c bµi to¸n míi (d¹y t¨ng buæi) Bµi to¸n 1: Mét m¶nh ®Êt trång hoa h×nh b×nh hµnh cã ®é dµi ®¸y lµ 4m. DiÖn tÝch m¶nh ®Êt ®ã lµ 100m2. TÝnh chiÒu cao m¶nh ®Êt ®ã. C«ng thøc gi¶i: ChiÒu cao = DiÖn tÝch : ®¸y Bµi to¸n 2: Cho h×nh b×nh hµnh cã chiÒu cao 15m, diÖn tÝch lµ 600m2. TÝnh ®é dµi ®¸y h×nh b×nh hµnh ®ã. 18

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

C«ng thøc gi¶i: §é dµi ®¸y = DiÖn tÝch : ChiÒu cao VÝ dô 2: (Bµi 4 trang 177- To¸n 4) : Mét thöa ruéng h×nh chò nhËt cã chiÒu dµi 120m, chiÒu réng b»ng 2/3 chiÒu dµi. Ngêi ta cÊy lóa ë ®ã, tÝnh ra cø 100m2 thu ho¹ch ®îc 50 kg thãc. Hái thöa ruéng ®ã thu ho¹ch ®îc bao nhiªu thãc?

Híng dÉn gi¶i:

Bíc 1: T×m hiÓu yªu cÇu bµi to¸n - Häc sinh ®äc bµi to¸n - Bµi to¸n cho biÕt g× ? (h×nh ch÷ nhËt cã chiÒu dµi 120m, chiÒu réng b»ng 2/3 chiÒu dµi, cø 100 m2 thu ho¹ch ®îc 50kg thãc) - Bµi to¸n hái g× ? (Thöa ruéng thu ho¹ch ®îc bao nhiªu thãc?) Tãm t¾t bµi to¸n + H×nh ch÷ nhËt cã : b 1 00 m2 a = 120m = 2/3 a : 50kg thãc

Th öa ruéng : .....kg thãc? Bíc 2: LËp kÕ ho¹ch gi¶i: - §Ó biÕt thöa ruéng thu hoach ®îc bao nhiªu thãc ta ph¶i biÕt g×? ( diÖn tÝch thöa ruéng) - TÝnh diÖn tÝch thöa ruéng b»ng c¸ch nµo? (LÊy chiÒu dµi nh©n chiÒu réng) - T×m chiÒu réng dùa vµo d÷ kiÖn nµo? (chiÒu réng b»ng 2/3 chiÒu dµi) - Khi tÝnh ®îc diÖn tÝch thöa ruéng ta ph¶i lµm g×?( TÝnh sè thãc thu ho¹ch ®îc) Bíc 3: Tr×nh bµy bµi gi¶i: Bµi gi¶i ChiÒu réng thöa ruéng lµ: 19

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

2/3 x 120 = 80(m) DiÖn tÝch thöa ruéng lµ: 120 x 80 = 9600(m2) Sè thãc thu ho¹ch ®îc lµ: 9600:100 x 50 = 4800(kg) §¸p sè: 4800kg thãc Bíc 4: KiÓm tra ®¸nh gi¸ 5- D¹ng to¸n chia h×nh theo yªu cÇu (Dµnh cho häc sinh giái) * BiÖn ph¸p: Víi d¹ng to¸n nµy, gi¸o viªn nªn híng dÉn häc sinh t×m tßi lêi gi¶i theo c¸c bíc sau: Bíc 1: Quan s¸t nhËn xÐt ®Ò to¸n, hiÓu râ yªu cÇu cña bµi Bíc 2: Mß mÉm dù ®o¸n lêi gi¶i Bíc 3: Thö nghiÖm b¸c bá trêng hîp sai, kh¼ng ®Þnh trêng hîp ®óng, bao qu¸t c¸c trêng hîp cã thÓ x¶y ra trong ®iÒu kiÖn cã thÓ. VÝ dô: Cho tam gi¸c ABC. H·y kÎ thªm 2 ®o¹n th¼ng ®Ó cã 5 h×nh tam gi¸c. Cã mÊy c¸ch kÎ?

Híng dÉn gi¶i:

Víi bµi to¸n nµy häc sinh cha thÓ ¸p dông ngay bµi to¸n mÉu mµ ph¶i tiÕn hµnh thao t¸c mß mÉm, thö nghiÖm. Mçi lÇn thö nghiÖm lµ mçi lÇn cã thÓ rót ra cho m×nh mét kÕt qu¶ nµo ®ã cã thÓ lµ thÊt b¹i nhng ®ã còng chÝnh lµ yÕu tè t¹o ra høng thó trong viÖc ®i t×m lêi gi¶i kh¸c.

Lêi gi¶i:

Cã nhiÒu c¸ch kÎ ®Ó t¹o thµnh 5 h×nh tam gi¸c.

V- Mét sè biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng sai lÇm thêng gÆp khi gi¶I to¸n mang néi dung h×nh häc

20

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Trong ch¬ng tr×nh m«n to¸n, c¸c yÕu tè h×nh häc cã vai trß chuÈn bÞ cho viÖc häc tËp h×nh häc mét c¸ch hÖ thèng vµ cñng cè c¸c kiÕn thøc kh¸c vÒ m«n to¸n. Do tÝnh trõu tîng cña c¸c yÕu tè h×nh häc vµ ®Æc ®iÓm nhËn thøc cña løa tuæi nªn viÖc tiÕp thu c¸c kiÕn thøc h×nh häc cña häc sinh rÊt khã kh¨n. Qua trùc tiÕp gi¶ng d¹y t«i thÊy häc sinh thêng m¾c mét sè sai lÇm sau: 1- Sai lÇm khi nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc

a- Sai lÇm khi thay ®æi vÞ trÝ c¸c h×nh

VÝ dô: Khi quan s¸t h×nh b×nh hµnh, h×nh thoi ë vÞ trÝ kh«ng ngay ng¾n häc sinh kh«ng nhËn d¹ng ®óng h×nh ®ã Nguyªn nh©n: Do nhËn thøc cña häc sinh cßn dùa vµo trùc gi¸c c¶m tÝnh. C¸c h×nh mµ c¸c em quan s¸t ®îc thêng ®Æt ë vÞ trÝ ngay ng¾n. Khi h×nh thµnh biÓu tîng vÒ h×nh h×nh häc gi¸o viªn cã thÓ chØ cho häc sinh quan s¸t ë mét vÞ trÝ nhÊt ®Þnh BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Gi¸o viªn ®a ra m¶nh b×a h×nh thoi, h×nh b×nh hµnh cho häc sinh quan s¸t ë nhiÒu vÞ trÝ kh¸c nhau ®Ó häc sinh nhËn d¹ng. Sau ®ã ®a ra mét sè h×nh kh¸c ®Ó häc sinh so s¸nh

b- Sai lÇm khi gäi tªn c¸c h×nh

VÝ dô : Häc sinh thêng nhÇm lÉn tªn gäi gi÷a h×nh trßn vµ ®êng trßn, ®o¹n th¼ng vµ ®êng th¼ng... Nguyªn nh©n : Do kh¶ n¨ng ghi nhí cña häc sinh cßn h¹n chÕ, khi quan s¸t häc sinh cha chó ý tíi dÊu hiÖu ®Æc trng, thuËt ng÷ m« t¶ tõng h×nh, ... BiÖn ph¸p kh¾c phôc : Gi¸o viªn cÇn chó träng ®Õn qu¸ tr×nh h×nh thµnh kh¸i niÖm vÒ c¸c h×nh h×nh häc nh: - Quan s¸t vµ thao t¸c trªn c¸c ®å vËt ®Ó thu thËp th«ng tin, tÝch luü kinh nghiÖm c¶m tÝnh ®Ó h×nh thµnh kü n¨ng 21

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

- Cho häc sinh lµm quen tõng bíc víi ng«n ng÷ h×nh häc th«ng qua viÖc tËp m« t¶ vµ lËp luËn - §a ra m« h×nh thùc ®Ó häc sinh quan s¸t vµ thao t¸c. Tõ ®ã ph¸t hiÖn ra dÊu hiÖu ®Æc trng tõng lo¹i h×nh b»ng c¸ch nªu nhËn xÐt vÒ ®iÓm gièng nhau , kh¸c nhau gi÷a chóng. c- Sai lÇm khi ®Õm sè h×nh Nguyªn nh©n : Do kh¶ n¨ng tëng tîng cßn kÐm, cha n¾m ch¾c dÊu hiÖu ®Æc trng vµ c¸c yÕu tè t¹o thµnh h×nh häc t¬ng øng... BiÖn ph¸p kh¾c phôc : Cho häc sinh gi¶i nhiÒu bµi tËp vÒ nhËn d¹ng c¸c h×nh h×nh häc tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, híng dÉn häc sinh ph©n lo¹i c¸c h×nh vµ vËn dông thµnh th¹o c¸c qui t¾c tÝnh (Xem môc 1- IV) 2- Sai lÇm trong viÖc vÏ h×nh

a- Sai lÇm khi vÏ h×nh víi d÷ kiÖn cho tríc

Thùc tÕ : Mét sè em thêng ®Æt lÖch thíc, ®äc sai sè ®o ®é dµi trªn thíc... Nguyªn nh©n: Do häc sinh kh«ng cÈn thËn, cÈu th¶ khi thùc hiÖn c¸c thao t¸c ®o hoÆc do gi¸o viªn kh«ng híng dÉn tû mØ, kh«ng nhÊn m¹nh t¸c h¹i cña viÖc ®Æt thíc lÖch... BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Gi¸o viªn cÇn lµm mÉu tû mØ, híng dÉn häc sinh c¸ch sö dông cô phï hîp víi tõng lo¹i h×nh. Khi d¹y h×nh thµnh biÓu tîng gi¸o viªn cÇn kh¾c s©u cho häc sinh c¸c yÕu tè t¹o thµnh h×nh h×nh häc t¬ng øng, ®ång thêi båi dìng cho häc sinh kh¶ n¨ng ph©n tÝch tæng hîp b»ng c¸ch thiÕt lËp mèi quan hÖ c¸c yÕu tè trong tõng h×nh

b- Sai lÇm khi vÏ h×nh trong gi¶i to¸n

22

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

VÝ dô: Khi gi¶i c¸c bµi to¸n b»ng s¬ ®å ®o¹n th¼ng hoÆc gi¶i c¸c bµi to¸n mang néi dung h×nh häc, häc sinh thêng vÏ kh«ng dóng tû lÖ hoÆc vÏ h×nh r¬i vµo c¸c trêng hîp ®Æc biÖt nªn dÉn ®Õn sù ngé nhËn kh«ng cã c¨n cø l«gic. Nguyªn nh©n: Do kh¶ n¨ng íc lîng ®é dµi ®o¹n th¼ng cña häc sinh cßn h¹n chÕ, nhËn thøc cña c¸c em thêng dùa vµo trùc gi¸c, c òng cã thÓ do néi dung d¹y häc tû lÖ kh«ng ®îc coi träng nªn gi¸o viªn d¹y qua loa. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Gi¸o viªn nªn thêng xuyªn t¹o cho häc sinh luyÖn tËp íc lîng ®é dµi ®o¹n th¼ng d¹y cÈn thËn néi dung tû lÖ, cho häc sinh lµm nhiÒu bµi tËp liªn quan, híng dÉn häc sinh c¸ch thiÕt lËp t û lÖ thÝch hîp ®Ó chuyÓn sè ®o trong bµi to¸n vÒ d¹ng m« h×nh, vÏ h×nh, lu ý häc sinh tr¸nh vÏ h×nh r¬i vµo c¸c trêng hîp ®Æc biÖt. C- kÕt luËn D¹y häc c¸c yÕu tè h×nh häc lµ mét biÖn ph¸p quan träng g¾n häc víi hµnh, nhµ trêng víi ®êi sèng. N¨m häc 2006 ­ 2007, t«i trùc tiÕp d¹y líp 4B (31 em). Trong qu¸ tr×nh d¹y häc m«n to¸n t«i ®· ¸p dông c¸c gi¶i ph¸p trªn vµ ®¹t ®îc kÕt qu¶ cao so víi nh÷ng n¨m tríc : Häc sinh tiÕp thu bµi tèt, n¾m v÷ng kiÕn thøc vµ rÌn ®îc kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n. D.bµi häc kinh nghiÖm Qua thùc tÕ gi¶ng d¹y c¸c yÕu tè h×nh häc, ®Ó n©ng cao chÊt lîng d¹y häc c¸c tiÕt d¹y gi¸o viªn cÇn: -VÒ viÖc h×nh thµnh biÓu tîng vÒ c¸c h×nh h×nh häc cã hiÖu qu¶ gi¸o viªn cÇn chó ý : +CÇn cho häc sinh tiÕp cËn c¸c biÓu tîng mét c¸ch ph ï hîp víi sù ph¸t triÓn t©m lý cña c¸c em khi sö dông c¸c ®å dïng d¹y häc, c¸c m« h×nh hoÆc h×nh vÏ quy íc. 23

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

+ KÕt hîp quan s¸t víi hµnh ®éng ho¹t ®éng trªn c¸c ®å d ïng d¹y häc kÕt hîp thu thËp th«ng tin víi kinh nghiÖm c¶m tÝnh nh»m dù ®o¸n kh¶ n¨ng thùc tÕ nh÷ng hµnh ®éng tiÕp theo, kÕt hîp trõu tîng ho¸ h×nh häc. + T¨ng cêng d¹y häc c¸c ho¹t ®éng h×nh häc nh nhËn d¹ng, v Ï h×nh, c¾t ghÐp h×nh,... - VÒ nhËn d¹ng c¸c h×nh, ®Çu tiªn gi¸o viªn giíi thiÖu cho häc sinh c¸c h×nh ®¬n gi¶n, c¸c h×nh h×nh häc ®îc tri gi¸c g¾n liÒn víi h×nh d¹ng cña chóng, cha chó ý ph©n tÝch c¸c yÕu tè vµ ®Æc ®iÓm cña h×nh. TiÕp theo gi¸o viªn rÌn luyÖn cho häc sinh kü n¨ng nhËn d¹ng chÝnh x¸c c¸c h×nh nhê c¸c yÕu tè vµ ®Æc ®iÓm cña h×nh b»ng c¸ch c¾t, ghÐp, sö dông dông cô ®Ó kiÓm tra,... - VÏ h×nh lµ biÖn ph¸p quan träng ®Ó nhËn d¹ng c¸c h×nh. Gi¸o viªn giíi thiÖu vµ gióp häc sinh biÕt lùa chän dông cô thÝch hîp víi viÖc vÏ h×nh. §èi víi mçi h×nh ®· vÏ, gi¸o viªn híng dÉn häc sinh c¸ch ghi tªn, gäi tªn tõng ®iÓm b»ng c¸c ch÷ c¸i vµ tËp cho häc sinh thãi quen tù kiÓm tra. - Gi¸o viªn híng dÉn häc sinh c¸ch m« t¶ c¸c h×nh h×nh häc(nãi hoÆc vÏ) Khi m« t¶ gi¸o viªn nªn kÕt hîp vÏ h×nh vµ chØ râ tõng yÕu tè cña h×nh. Tõ ®ã båi dìng vµ ph¸t triÓn n¨ng lùc ph©n tÝch, tæng hîp vµ s¸ng t¹o ë mçi häc sinh. - Gi¸o viªn híng dÉn häc sinh gi¶i c¸c bµi tËp cã néi dung h×nh häc, qua ®ã cñng cè nhËn thøc cho häc sinh. Trªn ®©y lµ nh÷ng gi¶i ph¸p rÌn kü n¨ng gi¶i c¸c d¹ng to¸n mang yÕu tè h×nh häc. Tuy nhiªn do tr×nh ®é cña b¶n th©n cßn h¹n chÕ, nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. RÊt mong nhËn ®îc sù gãp ý cña héi ®ång khoa häc nhµ trêng vµ phßng GD Thanh Ch¬ng. T«i ch©n thµnh c¶m ¬n! 24

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Thanh Têng, ngµy 25 th¸ng5 n¨m 2007

Ngêi viÕt

NguyÔn Gia TiÕn

25

PDF created with FinePrint pdfFactory Pro trial version http://www.fineprint.com

Information

Microsoft Word - SKKN Tien.doc

25 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

94519


Notice: fwrite(): send of 212 bytes failed with errno=104 Connection reset by peer in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531