Read Microsoft Word - NHAT_BAN.doc text version

NHT BN

Trích 4 chng trong 55 chng ca B Nht Bn Di Mt Nguòi Vit, n bn 1

gm 950 trang, n bn 2 khong 2.000 trang (s in). Phn không c c là ch Hán.

CHNG 48 LCH S QUAN H NHT-VIT

Ai cng bit Vit Nam và Nht Bn cách nhau mt i dng xa xôi hay khong 4.000 km và hai múi gi, thì chc là không có h hàng gì vi nha Nhng chúng tôi ã gp mt s ngi Nht không ngh nh vy, h cho rng, Vit Nam và Nht Bn có ít nhiu liên h huyt thng. Có mt s thuyt cho rng dân tc Nht ngày nay mt phn là do di dân t phng Nam lên, trong ó có c nhng ngi Bách Vit min nam Trung Hoa hay x Nht Nam thuc min trung Vit Nam. Trong truyn thuyt Nht Bn, chuyn i xung thy cung ci v tiên... c hiu là i v các o hay vùng t phng Nam trong ó có c Vit Nam. Phng Nam luôn vô tình phát "tín hiu" v phía Nht, càng thôi thúc ngi Nht i tìm cái mi l hay v ngun. Tht vy, khi xa, nhng trái da theo sóng trôi dt n b bin phía nam ca Nht, hoc có khi ngi Nht nht c nhng thân cây trôi dt em nu nng, khi làn hng thm ngào ngt bc ra, t ó h mi ý n th trm hng (jinko / chinko) quý giá mà ngi Nht còn gi là trm thy hng (jinsuiko). Bin c tuy ngn cách, nhng cng là con ng giao thông thun tin. Khi thuyn bè di chuyn tr nên thun li hn, ngi Nht ã y mnh vic giao dch vi Trung Hoa cng nh các nc phng Nam. NGI NHT BN U TIÊN TI VIT NAM Nht Bn và Vit Nam ã có giao lu t khong hn 1.000 nm trc. ó là thi i "Nara" (Ni Lng Thi i) ti "Heian" (Bình An Thi i) Nht Bn và thi nhà ng (618-907) Trung Hoa. Khi ó, các s gi c Nht Bn gi i Trung Hoa hc gi là "Kentoshi" (Khin ng S). Vì thuyn b gió bão nhiu ngi b cht hay trôi dt v phng Nam ti min bc hoc trung Vit Nam hin na Trong s nhng ngi phiêu dt y có các nhà s nh: "Kukai" (Không Hi) và "Kanjin" (Giám Chân). Theo tài liu lch s, ngi Nht Bn u tiên ti Vit Nam là ông Nakamaro Abeno (A Bi Trng Ma L) và Kiyokawa Fujihara (ng Nguyên Thanh Hà)... Nm 716,

ông Nakamaro sang Trung Hoa du hc vào thi nhà ng, tc thi Nara, Heian Nht, có tên Trung Hoa là Triu Hàng, sau li i là Triu Hoành. Trên ng v nc, thuyn ca ông b git vào An Nam ô h x (Vit Nam), sau ông tr li Trng An, Trung Hoa. Nm 753, Triu Hoành 55 tui, làm Bí Th Giám ph trách th vin ca Hoàng , kiêm V Úy Khanh ch huy i cm vê.. Nm 761, niên hiu Thng Nguyên, ông c c sang An Nam làm Tit S hay Chn Nam ô H, tc ngi ng u trông coi x Vit Nam (lúc bt gi mi ch có na phía bc) và có công trong vic hòa gii tranh chp gia các dân tc thiu s biên gii Vân Nam. Ti nm 767, ông tr v Trung Quc và sau ó mt ti Trng An. T cui th k 14, vng quc Lu Cu (Ryukyu, tc qun o Okinawa (Xung Thng), gn ài Loan, sau b sát nhp vào Nht Bn) ã gi mt vn th sang Vit Nam. T cui th k 16, vào nm 1583, ã có tàu Nht ti Hi An, à Nng và sau ó ti Ca Vit thuc Qung Tri.. àng Trong, ã có th trao i gia Chúa Nguyn Hoàng và Mc Ph Tokugawa Ieyasu (c Xuyên Gia Khang) cng nh th ca Nguyn Hoàng vit nm 1604 gi Thiên Hoàng Hy Tôn Hiu Vn. àng ngoài, Chúa Trnh cng có th vit nm 1610 v vic tàu buôn Nht Bn n Ngh An nm 1609 b sóng gió, phi lánh nn và ch tìm ng v nc. S buôn bán tr nên thng xuyên hn vào u th k 17, các tàu Nht Bn i buôn hi ngoi gi là "Goshuinsen" (Ng Chu n Thuyn), là các thuyn có giy phép óng du (shuin, chu n) ca "Shogun" tc Tng Quân thi by gi, t các ph cng Nagasaki (Trng K) thuc Kyushu (Cu Châu), Sakai (Cnh) thuc Osaka (i Phn)... thng ghé Ma Cao ri ti Hà Ni, Hi An, Thanh Hà... buôn bán. Hi An khi ó là cng nm trên con ng "t la bin" ni lin ông-tây, nm trên sông Thu Bn, gn Ca i, phía Nam à Nng, thuc tnh Qung Nam. H em bán vàng, bc, gm, ao, mành xp, qut xp, nhng ng tin bng ng và s "Hizen" (Phì Tin, tên mt nc c vùng Kyushu)... ri mua v t tm, san hô, ngà voi, da hu, gm... Ni bt trong s các thng gia n buôn bán àng Ngoài, mà ngi Nht thi ó gi là An Nam (Annam), là hai cha con ông Ryoi Suminokura (Giác Thng Liu D, 1554-1614, sau c dng tng Sagano) và Ryoi Suminokura (Giác Thng D Nht, 1571-1632), c k là hào thng (thng gia có tài trí hn ngi) thi ó. Vi t cách s gi mu dch, h là ngi u tiên nhn giy phép i Vit Nam ca Tng Quân Tokugawa Ieyasu (c Xuyên Gia Khang). Giy phép là mt t giy ch có ghi hàng ch (Ji Nippon To Tokyo, T Nht Bn áo ông Kinh, ngha là T Nht Bn n ông Kinh, ông Kinh là tên gi Hà Ni thi ó, còn ông Kinh ca Nht thi ó là Giang H (Edo)) và óng du . H khi hành chuyn u tiên vào cui thu nm 1603 và tr li Nht tháng

6/1604. Các thuyn buôn thi ó u phi ch gió bc vào tháng 10 n 11 ging bum xuôi nam và sau ó ch gió nm (nam) vào tháng 7, mùa hè nm sau tr lên hng bc, v Nht. Vì vy h ã lp ra khu Cm Ph c ng lâu dài, trong khi ngi Hoa thì có ph Minh Hng. Cuc hành trình tt nhiên rt gian nan và vt v, kéo dài c 8 tháng. Nhng bù li, li nhun c phng oán là li 100 n 200%. T nm 1603 n 1634 (là nm Tng Quân ra lnh b môn ta cng), h ã i Vit Nam tt c 17 ln, trung bình c hai nm mt chuyn. H ch yu mua dc liu, trm, t si, la, hng liu nh h tiêu, ngh, ri chì, á tiêu (dùng làm n và ch thuc súng) và th tch (các sách t Trung Quc a vào). Và h bán qut, dù, m un thuc bng kim loi, tin ng, súng n, ao kim, khoáng sn nh lu hunh, thic, ng, bc... Kim Nht ni ting là sc bén, nên là mt trong nhng món hàng c ngi Vit thi ó a thích nht. Nm 1999, khu ph c Hi An... ã c công nhn là di sn vn hóa th gii, vi 1.310 di tích, trong s ó có hn 20 di tích ca ngi Nht và Ho Có th Nht Bn và Vit Nam ã có giao thng t c trc th k 16, 17, c th qua các gm men Hi Dng, Bát Tràng. Tht vy, ngày nay, các nhà kho c Nht Bn tìm thy rt nhiu gm Vit Nam thuc các niên i t th k 14 n 15 Dazaifu (áÉâ, Thái T Ph) nh các bát tráng men trng c và trng vàng xám trong lòng thng trang trí hoa vn màu xanh lam nht. H cng khám phá thy mt s gm khác niên i th k 15 n 17 ti Hakata (Bác a, là thng cng c ln nht ca Nht Bn, sau tàn li và t th k 17 chuyn sang cng Nagasaki) thuc Kyushu (Cu Châu). Tuy Vit Nam ã dùng tin úc bng ng t nhà inh th k th 10, nhng thng gi là Hng Bo, Thông Bo, Nguyên Bo... và chia ra quan, tin... Nhng chính trong thi k này, ch "ng" (t loi tin bng ng () ca Nht Bn, ting Nht c là "do") bt u ph cp và sau ã tr thành n v tin t ca Vit Nam cho n na Hin vn còn di tích mt ph c ã có thi khong 700 ngi Nht Bn c ng, vi Chùa Cu xây nm 1593 và mt s m c. Chùa Cu là kin trúc c áo, ngôi chùa nm ngay trên cu, bc qua con rch chy ra sông Thu Bn, vi s óng góp phn ln ca ngi Nht và các ph n Vit ly chng Nht, còn gi là Cu Nht Bn. Nm 1719, Chúa Nguyn Phúc Chu n thm Hi An và t tên cu là "Lai Vin Kiu". Nht Bn cng tài tr trùng tu nhiu di tích vn hóa ti Hi An cng nh n ài ti Hu... Chùa Cu còn gi là Cu Nht Bn hay Lai Vin Kiu. Vua Thành Thái cng ã tng gi quc th n Thiên Hoàng Nht lúc ó là Minh Tr nhân dp Nht Hoàng mi nhà Vua d l chin thng Nga sau trn i Mã (Tsushima) nm 1905. Nhà vua mun i d, nhng b Toàn Quyn P. Beau ngn cn. Vua Thành Thái ã bí mt c mt Hoàng Thân i tha Trc khi i, nhà vua gi Hoàng Thân

y vào và dn dò: "Trong cái nón có ghép th gi Nht Hoàng, mong c hi thng quc giúp Vit Nam chng Pháp". Nhng s kin b ni gián tit l, nên khi s gi sp xung tàu à Nng thì b Công S Qung Nam ti gi ngay chic nón y li và khám phá c quc th u th k 20, Nht Bn hùng mnh, các nhà cách mng Vit Nam ti Nht Bn cu cu và a khong 200 du hc sinh n. Nhng ri Nht vì quyn li, ã cu kt vi Pháp trc xut các nhà cách mng và du hc sinh Vit. Cùng vi vic Nht b ri nhà cách mng Trn Trung Lp và lúc thì xua ui, lúc thì nuôi dng K Ngoi Hu Cng u cho thy Nht Bn t quyn li ca h lên trên ht, iu ó làm ã làm nhiu ngi Vit tht vng và au lòng không ít. Thi Th Chin Th 2, cui nm 1940, quân i Nht do Tng Tsuchihashi (Th Kiu) ch huy ã ti Vit Nam vi quân s khong 80.000 ngi và lc lng hu cn khong 200.000 ng Quân Nht ép nhà cm quyn Pháp hp tác, trong ó có vic thu mua lúa go bán cho Nht nuôi quân ti ch, d tr go cho Quân oàn 38 ca Nht ông Dng, d trù xut cng qua Nht 1.000.000 tn go trong v mùa nm 1942-43 và bt nông dân trng ay t 18.850 mu nm 1942 lên 42.546 mu nm 1944... ó là mt trong nhng yu t gây nên nn ói nm t Du 1945, khin khong 1 triu ngi Vit b thit mng (con s 2 triu là con s thi phng). Yu t khác là b bão và mt mùa, chin tranh nên không ch go t nam ra bc c. Các tài liu và s gia ã a ra nhiu con s khác nhau v ngi cht trong nn ói t Du, t 100.000 n 2.000.000. Theo suy lun tng hp ca chúng tôi thì s ngi cht ói khong 1.000.000, con s 2.000.000 do quc hi u tiên nm 1945 a ra và ông H Chí Minh nói trong tuyên ngôn c lp là con s quá ln, nhm tuyên truyn và kích ng u tranh lúc ó hn là thc t. Ông Nguyn Mnh Côn khi ó là i biu Vit Nam Cách Mng ng Minh Hi trong quc hi này ã tng k li vi nhà vn Hoàng Hi Thy i ý là "Chúng tôi quyt nh là 2.000.000 ngi cht, âu có làm thng kê mà bit chc con s... con s 2.000.000 do chúng tôi t ra tr thành s liu lch s". (Hoàng Hi Thy trong "Sng Và Cht Sài Gòn", Ting Quê Hng xut bn nm 2002). Ngày 3/9/1945, h bt thn làm cuc o chánh ch thc dân ca Pháp Quc thành công. Trong lúc Nht Bn bt u yu và sp thua mà làm o chánh vì nhà cm quyn Pháp ang thuc chính ph Pétain thân c chuyn qua thuc Charles de Gaulle là ngi lãnh o kháng chin Pháp chng c ã cùng quân i ng Minh tin vào Paris ngày 23/8/1944. H nêu cao danh ngha "i ông Á" (Daitoa), giúp các dân tc nhc tiu vùng lên giành c lp và "trao quyn" cai tr t nc li cho ngi Vit. Nht Bn ã a kín áo nói vi vua Bo i a c Trn Trng Kim lên làm Th Tng, thành lp chính ph

mà không có b Quc Phòng, không có quân i nên mt an ninh và ng li vn phi da vào quân Nht. Nhng sau khi thua trn Th Chin Th 2 thì quân i Nht rút i, ch còn mt s ngi gii ng l H hp tác giúp các nhóm kháng chin chng Pháp hoc lp gia ình vi ngi Vit. Sau có mt s tr v Nht, mt s nh c luôn Nam Vit Nam, nhng sau nm 1975, hu nh tt c s ngi còn li mim Nam ã b ép tr v nc cùng gia ình (v Vit và con cái). CÙNG CHNG QUÂN MÔNG C Vào th k 13, quc Mông C do Hoàng Ht Tt Lit là cháu ca Thành Cát T Hãn cm u tr nên rt hùng mnh, chi phi Trung Hoa và mt phn Châu  Ht Tt Lit ã ba ln xua quân Mông C (Moko, còn gi là quân Nguyên) ánh Vit Nam vào các nm 1258, 1285 và 1286, nhng c ba ln u b quân Vit ánh cho i b Trong khi ó, quân Mông C cng dùng thuyn i ánh Nht Bn, ngi Nht gi là Moko Shurai (Mông C Tp Lai). T nm 1268, nhà Nguyên nhiu ln gi S Gi sang Nht bt thn phc, cui cùng 5 Gi b Nht chém Tc gin, nhà Nguyên cho quân qua ánh Nht. Ln th nht nm 1274, gm 28.000 quân và 900 chin thuyn và v khí ti tân thi ó nh tên tm thuc c, súng... ti ánh b bin Hakata (Bác a) phía tây o Kyushu (B , Cu Châu), ã b và kch chin khin phía Nht rt lo s, nhng h mi ánh thm dò và vì gp bão nên rút lu Ln th hai nm 1281, nhà Nguyên huy ng lc lng hi quân mnh nht thi by gi quyt ra ta S d nhà Nguyên có hi quân mnh là do thôn tính ca nhà NamTng. Quân vin chinh gm hai o quân, mt o là ông L Quân vi 40.000 quân và 900 chin thuyn xut phát t nam Cao Ly (tc Triu Tiên) cùng mt o là Giang Nam Quân vi 100.000 quân và 3.500 chin thuyn xut phát t vnh Hàng Châu, Thng Hi. Nhng chính vì có hai o quân mà li n không cùng lúc nên không hp sc c, ông L Quân n trc ánh ti a im c, không sc, ngày 27/7, Giang Nam Quân mi ti n Dù bit khó khn, nhng phía Nht vi 40.000 quân nht quyt chng li bng cách xây chin ly (bng t á, cao 3 mét, dy 2 mét, nay vn còn di tích) t ó dùng cung n bn ra và na êm còn dùng thuyn nh ra tp kích tu chin gây khn n cho quân Mông C. Khin sut 70 ngày tn công mà quân Mông C không b c, lng thc cn dn. Bt ng n êm 30/7, oàn thuyn ca quân Mông C li b bão ln nên càng tan nát, ã b quân Nht ánh cho i b Nm 1285, nhà Nguyên ra lnh óng nhng chin thuyn ln hn nh tn công t 3, nhng ri Hoàng Ht Tt Lit mt nm 1289 nên k hoch b b d.

Nhìn vào niên biu chúng ta s thy ngay, vào thi ó, Vit Nam hay Nht Bn c yên hay b xâm chim là tùy thuc quân Mông C tn công â Hai dân tc vô hình trung ã có s h tng trong vic chng gic, bo v t nc. BANG GIAO VIT-NHT Trc 1945, Vit Nam còn b ô h nên mi vic ngoi giao ca Vit Nam do Pháp quyt i.nh. Nm 1945 n 54, chin tranh tip din, bang giao chính thc b gián on. Tuy vy, tòa i S Vit Nam ti qun Shibuya (Sáp Cc), ông Kinh c xây nm 1947, xây li nm 2002 và khánh thành nm 2003. Sau khi Vit Nam b chia ôi nm 1954, Nht Bn ã ch t liên h ngoi giao chính thc vi Vit Nam Cng Hòa tc min Nam cho ti nm 30/4/1975. Ngày 21/9/1973, song song vi Hip nh Paris v Vit Nam c ký kt, Nht Bn ã t liên h ngoi giao chính thc vi min Bc tc Vit Nam Dân Ch Cng Hòa (nhng cha trao i i s và cha có c s). Tháng 10/75, Nht Bn ký hip nh vin tr không bi hoàn 49 triu MK cho Vit Nam và m Tòa i S ti Hà N Nm 1976, phía Vit Nam mi c i S u tiên ti Nht Bn và dùng c s Tòa i S c ca Vit Nam Cng Hòa qun Shibuya (aÊJ , Sáp Dch), ông Kinh. Nm 2002, c s này ã c xây li thành tòa nhà mi 3 tng. V vic ving thm Vit Nam, có các v Th Tng Murayama (Thôn Sn) nm 1994, Th Tng Hashimoto (Kiu Bn) nm 1997, Th Tng Obuchi (Tiu Uyên) nm 1998, Th Tng Koizumi (Tiu Tuyn) nm 2002, khi ó ông ã c gii thiu thng thc nhc truyn thng Vit Nam và i nón quai thao ng gia các n ngh s mc áo t thân... V vic ving thm Nht Bn ca nhà nc CSVN, có các Th Tng Võ Vn Kit nm 1993, Tng Bí Th Mi nm 1995, Ch Tch Quc Hi Nông c Mnh nm 1995, Th Tng Phan Vn Khi nm 1999, 2004 và Tng Bí Th Nông c Mnh nm 2002... L HI VIT -NHT NM 2003... Nhân k nim 30 nm bang giao gia hai nc, mi nc Vit và Nht u t chc l hi ti quc gia i tác. Phía Vit Nam ã t chc "Vietnam Festival 2003" t ngày 19 n 20/9/2003 ti công viên Hibuya, Tokyo vi khong 50 gian hàng t các công ty trong nc và Nht nh th công ngh và thc phm. Mt s ngh s và ngi mu cng t Vit nam qua trình din ca v nhc dân tc, thi trang áo dài trong dp này. Phía Nht Bn ã có phn nói chuyn ngày 4/10, v vn hóa m thc và gii

thiu 18 món n c thù nh "Sashimi (gi cá sng), Sushi (cm cá sng), Tenpura (ln bt rán/chiên), Shabushabu (lu)"... Bp Trng ca nhà hàng Toranomon Pastoral, mt nhà hàng ni ting bc nht Nht ã biu din x tht mt con cá ng (maguro) nng khong 50 kg. Tòa i S Nht và Dàn Nhc Giao Hng Vit Nam (VNSO) ã phi hp t chc chng trình hòa nhc Viê.t-Nht ti Nhà Hát Ln Hà Ni ngày 15, 16/10. Phía Nht có Nhc Trng Honna Tetsuji, Ngh S v cm Urushihara Keiko và 98 ngh s khác. Nhc Trng Honna Tetsuji là c vn cho Dàn Nhc Giao Hng Vit Nam, ã có sáng kin phi hp hòa tu trên và ang giúp nâng cp dàn nhc Vit qua vin tr 50 triu Yen (450.000 M Kim) ca chính ph Nht trang b toàn b nhc c mi. Ngày 19/10, ti Hà Ni có bui thi hùng bin ting Nht, sáng tác, ngâm th Haiku (Bài Cú) và Senryu (Xuyên Liu). Th Bài Cú có 1 âm vn theo th 5 - 7 - 5, thng din t thiên nhiên. Th Xuyên Liu cng tng t nhng có 17 âm vn và hng v tình ngi, phong tc, thng dùng li vn bình dân, châm bim. oàn kch "Nô" Kita-Ryu (H a Lu, 1 trong 5 phái Nô tnh) vi các ngh s th h th 14 ca tp oàn Roppeita (Nht) ã trình din ti i Ni Hu ngày 3, 4/9 và Nhà Hát Ln Hà Ni ngày 6, 7/9. Kch "Nô" có t th k 14, là mt loi "nhc kch = opera" c in ca Nht, ã c c quan UNESCO ca Liên Hip Quc công nhn là di sn vn hóa phi vt th th gii t tháng 5/2001. Ngày 20/10, Hi Hu Ngh Viê.t-Nht Nht ã h tr n o din Tú Mai t thc hin v kch hin thc "Matsu, K Sng Ngoài Vòng Pháp Lut" (Muho Matsu No Issho, Vô Pháp Tùng Nht Sinh) ã tng c óng thành phim nm 1943 và 1958 ca c nhà vn ni ting Iwashita Shinsaku (Nham H Tun Tác), vi các din viên Vit Nam ti Nhà Hát Ln Hà N "Matsu" là tên nhân vt chính, mt thanh niên trng o lý, nhng vì hay chng i nhng bt công, nên b gt ra ngoài xã hi và coi nh "k sng ngoài pháp lut" cng nh cuc tình ngang trái ca anh... phn ánh xã hi Nht thi u th k 20. Có l ây là ln u tiên kch "Nô" và kch Nht c trình din Vit Nam. Dp này, phía Nht Bn cng ã cho chiu min phí mt s phim gii thiu khoa hc k thut ca Nht Hà Ni, H Long, Hu, à Nng, Sài Gòn, nh: "Mt xe ô tô làm c th gii phi ngc nhiên (Honda), Tàu tc hành c sinh ra t s tn ty (Shinkansen = Bullet train chy 240 km / gi và nay loi Nozomi 700 mi nht vi mi hình u vt lên ti 270 km / gi), Nhà máy a phng vn ra th gii (Sony). Cng trong dp này, công ty xe hi Toyota (Phong in) ã tài tr t chc bui hòa tu ngày 12/10 ti Nhà Hát Ln Hà Ni, do dàn nhc giao hng ông Bc c trình din, di s ch huy ca Nhc Trng Koji Kawamoto và Ngh S dng cm ng Thái

Sn (ngi Á Châu u tiên c gii thng Chopin ln th 10 nm 1980 ti Ba Lan, hin nh c Gia Nã i và nm 2005 c mi tr li làm Giám Kho cuc thi Chopin). Ngày 30/10, Hip Hi Xúc Tin Hin i Hóa Vn Hóa Truyn Thng Nht Bn (J-Art) ã t chc bui ca v to nhiu n tng ti Nhà Hát Ln Hà N Gii thiu chng trình "The Savior 3" (Cu Tinh 3) da trên các câu chuyn huyn thoi, truyn thuyt c i Á Châu, mang thông ip "Ai cng có s mng tác dng n hòa bình th gii" vi li nhc và nht là iu múa, trang phc l mt nhm to cho khán thính gi nhng n tng khác nha B Giáo Dc ào To Vit Nam ã hp tác vi Tòa i S Nht th nghim vic a ting Nht vào ging dy trong chng trình ph thông. Thí im u tiên là trng Trung Hc C S Chu Vn An Hà Ni và sau ó là các trng Sài Gòn... Hi ch "Vietnam Festival 2004" Yokohama do Air Vit Nam b ra 600.000 M Kim, t chc t 4 n 6/6/2004, vi s tham d ca 50 gian hàng Vit và Nht. Rt nhiu tit mc vn ngh vi các nhc c c truyn nh trng, àn t'rng, àn u, àn tranh, v và trình din thi trang áo dài... Có l ây là hi ch Vit Nam ln nht t trc n nay Nht vi tng cng khong 10.000 ngi tham d.. L Hi "Giao Lu Vn Hóa Du Lch Viê.t-Nht" do S Du Lch, Air Vit Nam... b ra 600.000 M Kim, t chc t ngày 19 n 21/11/2004 ti Sài Gòn. Có 10 oàn biu din ngh thut và khong 3.000 ngi Nht qua tham d.. L mt iu là trong khi Th Tng nhà nc Vit Nam Phan Vn Khi ti Nht, thì ngày 2/6, ln u tiên chính ph Nht qua i S Nht ti Hà Ni loan báo Nht s gn lin vn vin tr vi nhân quyn ti Vit Nam. Coi nhân quyn là 1 trong 5 yu t cu xét vin tr.. Ngày 2/10/2004, Dàn Nhc Giao Hng Quc Gia Vit Nam (VNSO) hoàn chnh vi 82 thành viên ã ti Nht Bn tham d Tun Dân Nhc Châu Á (Asia Orchestra Week). VNSO ã mi Nhc Trng Tetsuji Honna ch huy và anh Bùi Công Duy ang hc ti Nhc Vin Tchaikovsky làm ngi c tu (soloist). Toàn b kinh phí c na triu M Kim do phía Nht ph m. VNSO biu din Tokyo êm ngày 4/10 và Osaka ngày 6/10. Ti 28/9/2004, mt chng trình biu din c bit ca nhóm trng n t Nht Bn, Renkyo-Kazegumi (mang ý ngha "Âm thanh ca trông ta nh ting gió thi vô tn") ã c gii thiu ti Nhà hát ln Hà Ni và sau ó ti Sài Gòn nhân Hi Ngh Thng nh ASEM (Kinh t Âu-Á) ln th 5. VIN TR Nm 1959, Nht Bn ã ký hip c bi thng chin tranh vi Vit Nam Cng

Hòa qua vic tài tr xây p a Nhim... và các vin tr khác cho ti nm 1975. Nm 1999, li vin tr tái thit p a Nhim. Sau 1975, Nht Bn m li vin tr cho Vit Nam. S tin vin tr không bi hoàn là 28 triu M Kim nm 1975 và 17 triu M Kim nm 1976... Nm 1977, Nht Bn ha hn chng trình vin tr khong 140 triu M Kim trong 4 nm. Nhng nm 1978 ã ình ch vì nhà cm quyn Vit Nam m cuc tn công Cam Bt. Nm 1986, sau khi nhà cm quyn Vit Nam rút quân khi Cam Bt, Nht Bn m li vin tr.. Nm 1987, khi nhà cm quyn Vit Nam quyt nh "i mi" (hCC) chuyn sang kinh t th trng, Nht Bn ã cùng Pháp Quc... giúp Vit Nam thanh toán các n c, m ng vay tin t các qu tin tê.. S tin vin tr ca Nht Bn lúc u ng th hai sau Thy in. Nhng t nm 1992, Nht Bn là nc vin tr nhiu nht cho Vit Nam, c bit nhm ti các công trình xây ct h tng nh bn cng, xa l, cu cng, nhà máy lc du, phi trng, hm m, vin thông, khai thác than á... S tin vin tr t khong vài chc triu MK lúc u, lên khong 700 triu MK nm 1998, ri 850 triu MK nm 1999, 1 t MK nm 2002, sau ó gim xung... ch ng th 2 sau Nam Dng. Cho ti nm 2002, tng cng trong 10 nm khong 7 t MK tc 40% tng s vin tr mà Vit Nam nhn c. Nht Bn vin tr cho Vit Nam không nhng tài chính, thit b (hard) mà còn vin tr ng li (soft), tc c vn v chính sách kinh t, lut pháp nh Lut Dân S.. Lut pháp ca Vit, Nht và Pháp tng t nhau vì cùng da trên b lut Napoleon. Theo lut này, tòa án không dùng bi thm oàn và hình pht chiu theo ti chung (không tính riêng nh Hoa K), tng i phi chng không quá áng. Cho ti nm 2005, có khong 1.350 du hc sinh ti Nht, phn ln lúc u c hc bng ca chính ph Nht trong 3 nm (3 nm hc Nht ng và 2 nm hc chuyên môn, mi tháng khong 180.000 n 200.000 Yen) hay 5 nm (3 nm hc Nht ng và 4 nm i Hc). Sau ó có mt s t túc hc lên i Hc hay Cao Hc. Sau này nhà nc Vit Nam cng cp mt s hc bng. Trong s trên có khong 100 ngi i t túc do gia ình hoc nhng ngi Nht quen bo lãnh. Hàng trm ngi khác c hc bng ca chính ph Nht i tu nghip chuyên môn v y khoa, ng nghip, hm m... Mt s t chc thin nguyn cng giúp ngi mù qua hc v châm c Cho ti nm 2000, tc trong mi nm qua, chính ph Nht ã vin tr không bi hoàn khong 100 triu M Kim, xây khong 250 trng Tiu Hc ti 17 tnh thng xuyên b bão lt Vit Nam, bao gm khong hn 3.000 lp hc. Hàng chc làng cho ngi khuyt tt... Phía Vit Nam có Hi Hu Ngh Viê.t-Nht thành lp nm 1965 Hà Ni, kt

hp cht ch vi Hi Hu Ngh Nhâ.t-Vit NGHIÊN CU, HI THO

thành lp nm 1955...

Nht Bn cng góp phn tài tr thành lp và vn hành Trung Tâm Nghiên Cu Nht Bn ti s 37 Kim Mã Thng, Công V, Ba ình, Hà Ni t nm 1993, nm 2004 có khong 50 nhân viên làm vic. Trung Tâm tm thi kiêm c ông Bc Á tc Nam-Bc Triu Tiên, dch và biên son nhiu sách, t nm 1995, phát hành tp chí chuyên môn hai tháng mt k, 80 trang và ngày 8/1/2004, ã làm l khai trng trang nhà ti a ch: http://www.ncnb.org.vn Trang nhà Nghiên Cu Nht Bn ng ti khá chi tit các tin tc liên quan n Nht Bn hay quan h gia hai nc Nhâ.t-Vit, các n phm, tài liu ã phát hành... Ti nm 2004, Vit Nam có khong 100 chuyên gia nghiên cu v Nht Bn. Cuc Hi Tho Quc T v Vit Hc do i Hc Quc Gia Hà Ni và Vin Khoa Hc Xã Hi Vit Nam ng t chc, ln th nht ti Hà Ni nm 1998. Sau ó d nh c hai nm t chc mt ln, nhng vì vn ni dung nhng nhng bài phát biu ca các chuyên gia làm phía Vit Nam ngi ngùng, trì hoãn nhiu ln. Cuc Hi Tho Quc T v Vit Hc ln th hai mang ch "Vit Nam trên ng phát trin và hi nhp: Truyn thng và hin i", ã c t chc ti Sài Gòn trong ba ngày 14-16/7/2004 vi s tham gia ca nhiu chuyên gia trong nc và quc t. Có 316 bn báo cáo c trình bày ti cuc hi tho, gm 212 báo cáo ca các chuyên gia Vit Nam và 104 báo cáo ca các chuyên gia n t 26 quc gia, tt nhiên bao gm c Nht. Cuc hi tho tp trung vào 5 tài chính: ch ng hi nhp kinh t quc t ca Vit Nam di tác ng ca toàn cu hóa kinh t, nhng vn i mi và phát trin kinh t ca Vit Nam, các vn v xã hi, dân s và dân tc, nhng vn lch s vn minh và phát trin vn hóa Vit Nam và nhng nghiên cu khu vc. Cuc Hi Tho ln này ã ngh thành lp "Hi ng Quc T Vit Nam" gm khong 30 thành viên. Ln th ba d trù t chc ti mim Trung, nm 2009. CÁC TÀI OÀN... Các tài oàn c lp hành chính... là nhng c quan ngoi vi ca chính ph Nht, thng nhn tài tr ca chính ph và hp tác vi các c quan khác và các công ty liên h thc thi các chng trình vin tr các nc ca chính ph. Xin lit kê mt s tài oàn chính (có th ánh tên tt tra tìm trên Liên Mng (Internet): - AOTS (The Association for Oversea Technical Scholaship = Hip Hi ào Ta.o/Tu Nghip K Thut Gia Hi Ngoi = Kaigai Gijutsusha Kenshu Kyokai) chuyên

thc hin các chng trình a chuyên viên Vit Nam... qua tu nghip k thut nh ng nghip, hm m, y t... và qun tr xí nghip. - Japan Foundation (Kokusai Koryu Kikin, Quc T Giao Lu C Kim) là qu tài tr rt nhiu công trình vn hóa cho Vit Nam... c bit tài tr thit b cho Hc Vin Âm Nhc Hà Ni và Sài Gòn... - JETRO (Japan External Trade Organization = T Chc Chn Hng Mu Dch Nht Bn = Nihon Boeki Shinko Kiko), chuyên thúc y tìm hiu, hp tác trao i thng mi gia Nht Bn và Vit Nam... - JICA (Japan International Corporation Agency = C Quan Hp Tác Quc T = Kokusai Kyoryoku Kiko), thuc B Ngoi Giao, liên h cp chính ph, chuyên a các chuyên gia, thng là nhn tu nghip sinh t Vit Nam và a nhng ngi tr tt nghip i Hc tình nguyn qua Vit Nam... giúp v k thut, nông nghip, y t, xã hi... - JOCV (Japan Overseas Corporation Volunteers = i Tình Nguyn Hp Tác Hi Ngoi = Seinen Kaigai Kyoryokutai), thng hp tác vi JICA, a nhng ngi tr tt nghip i Hc tình nguyn qua Vit Nam... giúp v k thut, nông nghip, y t, xã hi... - OFCF (Overseas Fishery Corporation Foundation = Tài oàn Hp Tác Ng Nghip Hi Ngoi = Kaigai Gyogyo Kyoryoku Zaidan), thuc B Nông Lâm Thy Sn, liên h cp chính ph nhng ch yu là các xí nghip t, nhn tu nghip sinh t Vit Nam và a các chuyên gia ng nghip và thit b qua Vit Nam... CÁC TR GIÚP T NHÂN Ngoài ra còn khong 50 oàn th phi chính ph (NGO) cng ng ra tr giúp Vit Nam v giáo dc, y t, xã hi nh: - Hi Hu Ngh Nhâ.t-Vit (Nihon Vietnam Yuko Kyokai), thành lp nm 1955, tài tr xây dng trng Nht Ng ti Hà Ni, cha c 400 hc sinh. ang xin nâng lên cp i hc ting Nht. - Toyota Foundation, Sumitomo Foundation... là các qu ca các i côgn ty, ã tài tr nhiu công trình vn hóa cho Vit Nam nh trùng tu, xut bn sách... - Hip Hi Xây Dng Nht Bn cng vin tr 5 triu M Kim xây trng K Thut Viê.t-Nht ào to chuyên viên xây dng ti ngoi ô Sài Gòn. - Hip Hi Vn Hóa Nht Vit (Nichietsu Bunka Kyokai) m lp dy ting Nht u tiên Sài Gòn nm 1991, ri Hu, à Nng. Ti nm 2001 thì ngng chng trình dy vì ht tài chính cp hc bng. Trong thi gian 10 nm, trng ã ào to khong 300 n 400 ngi tt nghip khóa hc 2 nm ting Nht.

- Junko Association, do các sinh viên i hc Meiji Gakuin Daigaku (Minh Tr Hc Vin i Hc) thành lp. Nm 1995, ã tài tr xây dng trng Tiu Hc Junko vi tên Vit Nam là Hoàng Hoa Thám ti à Nng. S kin khi i t mt cô gái tr Nht là Junko Takahashi (Cao Kiu Thun T), mun giúp các tr em nghèo Vit Nam nhng không may b tai nn cht sm, nên gia ình và bn hc ã c gng thc hin c vng ca c Trng có 26 lp, thu nhn khong 1.000 hc sinh và Junko Association cp hc bng cho khong 50 hc sinh nghè - Qu Lá Xanh (Aoba Kikin, Thanh Dip C Kim) ti Vit Nam và Qu Tr Em Vit Nam (Betonamu Kodomo Kikin, Vit Nam T Cung C Kim) tr s ti (Asia Bunka Kaikan), cp hc bng cho khong 1.200 hc sinh nghèo Vit Nam và giúp mt s du hc sinh Vit Nam n Nht Bn. Mt s cu sinh viên du hc Nht nh c Hoa K cng giúp qu nà Nm 2003, li lp thêm Qy Mai Vàng (Obai Kikin, Hoàng Mai C Kim), b khong 5 triu Yen vào ngân hàng Vit Nam, ly tin li giúp các em nghèo nhng vùng x - Hi Ym Tr Nhà Tr Em Vit Nam (Betonamu No Kodomo No Ie O Sasaeru Kai) có tr s ti Chiba (t, Thiên Dip) và vn phòng ti Hu, ã xây dng c s dng dc cho các tr em m côi hoc nghèo. - Tài oàn nh Bridge Asia Japan và Ounkai hng dn chuyên môn và tài tr m phòng m bóp sng. - Hip Hi Giúp Ngi Mù Quc T (Quc T Th Giác Chng Hi Gi Vin H Hip Hi tc IAVI, International Association For The Visually Impaired) giúp a ngi mù qua Nht du hc v m bóp và châm cu sau này v Vit Nam ch dn li cho nhng ngi ng cnh ngô.. - Các trng Nht Ng Shinjuku (Tân Túc), Shizuoka (Tnh Cng), nhiu t chc khác và các thanh niên tình nguyn... cng giúp dy ting Nht hay cung cp tài liu cho các trng Nht Ng ti Vit Nam... - Nm 1993, Hi Hu Ngh Okinawa - Vit Nam ã a ra chng trình trng cây Anh ào (tên khoa hc là Prunus sumonobeaty) Hà Ni. - Nm 1998, mt hi oàn Nht khác cng ã tng Vit Nam cây Anh ào con t th hai, trng à Lt. Nht Bn ã tng t th nht nm 1963, trng quanh H Xuân Hng... cây ã ln, cho hoa rt p, nhng nghe nói mt s ngi yêu thích ã ly làm ca riêng nên nay không còn my n - Hi Nghiên Cu Vn T Kính (Mojikyou Kenkyu Kai) và AI-Net tng nhu kin ánh Hán, Nôm và giúp thc hin chng trình ánh ch Hán, Nôm bng Quc Ng. ti s trng mù nh Nguyn ình Chiu Sài Gòn, các trng Cn Th, à Nng, Hu, Ban Mê Thut... nhm giúp ngi mù có th t kim tin sinh

H TR CA GHÉP GAN U TIÊN VN Ngày 31/1/2004, ã din ra ca ghép gan u tiên ti Vit Nam Hc Vin Quân Y, Hà Ni vi s tip tay trc tip ca phái oàn Bác S Nht gm 5 ngi do Bác S Giáo S Masatoshi Makuuchi, Ch Nhim Khoa Gii Phu Gan-Mt, thuc trng i Hc Y Khoa Tokyo hng dn và em theo các thit b ti tân nht. Cm u phía Vit Nam là các Bác S Lê Trung Hi, Nguyn Thanh Liêm, Tt Cng... và rt nhiu chuyên gia liên h, có 8 kíp làm vic thng xuyên, k c thay ca là 20 kíp, quy t 120 Giáo S và Bác S ca 3 bnh vin ln nht VN là bnh vin trên cùng vi Vin Nhi Trung ng và Ch R Cháu Nguyn Th Dip 10 tui, b s h gan và nhn 1/2 lá gan trái t b là ông Nguyn Quc Phòng 32 tui ghép thay vào ch gan c b h Ca phu thut thuc loi khó khn bc nht này ã phi mt ti 5 nm chun b, nhiu chuyên gia Vit Nam ã c c i ra nc ngoài hc thêm v chuyên môn và thc tp 2 ln trên l.n/heo. Ca m dùng loi dao siêu âm chuyên dng "Cusa", rch n âu thì hút và cm máu n ó, kéo dài trong 18 gi (thay vì d nh 12 gi) vi 70 loi thuc và 23 lít máu d phòng nhng ch phi dùng 4 lít tip cho cháu Dip. Riêng phn ly gan ca ông Phòng mt 8 gi ng h và ly gan h ca cháu Dip ra mt 7,30 gi ng h vì gan b dính vi màng rut, khó nht là vic ct và ghép các vi mch... Ca ghép tin hành cùng lúc ti 4 phòng, phòng ly gan và ra gan, phòng ghép gan và vi phu thut ni ng mch gan, phòng sau m và hi sc cho ngi hin và nhn gan. Chi phí mt ca ghép gan c lng phí tn khong 1 t ng Vit Nam (hn 60.000 M Kim), ln này có tính cách th nghim nên bnh nhân c min phí, các nc nh Nht và Âu-M thng tn khong t 150.000 n 200.000 M Kim. Theo Bác S Lê Th Trung, 78 tui, ngi u tiên ghép thn thành công ti Vit Nam nm 1992, sau khi ni mch máu, gan hng hào, tt, coi nh bc u thành công. Ca m ch c coi là thành công nu bnh nhân trong tình trng n nh sau khi ghép khong 15 ngà Ông Phòng s xut vin sau 1 tháng, còn cháu Dip thì phi cn ti 3 tháng theo dõi. Hình nh ca phu thut ã c truyn ra ngoài cho các chuyên gia và gii truyn thông theo dõ Mt s trang nhà Vit Nam ã nhanh chóng lên tin hàng gi v ca ghép gan. K tip v này, Bác S Giáo S Masatoshi Makuuchi cng ã nhn li s tip tay ca ghép gan th hai bnh vin Ch Ry, Sài Gòn. Sau khi ghép xong, phái oàn Nht dù thc sut êm ã bay v ngay sáng 1/2, ch có ông Takashi Niiya là chuyên gia v hu gii phu l theo dõi bnh nhân. Ca ghép gan u tiên din ra ti Hoa K nm 1963, ti nay ã có hàng chc ngàn ca ghép din ra, t l thành công là 67-79%, tng i thp hn các loi ghép khác

nh võng mc, tim, thn. T l bnh nhân c ghép gan sng c sau 1 nm là 88%, sau 5 nm là 70% và sau 10 nm là 61%. Sau các ca ghép thn, gii phu tách ôi song sinh dính nhau, tuy v k thut và thuc men vn hoàn toàn phi da vào máy móc ca Nht... nhng v mt kin thc thì ngành y khoa Vit Nam cng ã tin c mt bc quan trng. Ông Phòng ã ri bnh vin vào nhà ngh dng sc t cui tháng 2. Em Dip ã tri qua 2 ln phi ng thi gan ghép (reject reaction) cp tính ngày 13-24/2 nhng u vt qua c, sc khe ca em hi phc tt nên ã c a ra phòng bnh thng t ngày 10/3/2004. THNG MI GIA HAI NC T nm 1976, mu dch gia Vit Nam và Nht Bn ch ng th hai sau Liên X T thp niên 80, khi Vit Nam khai thác c du ha và bán hu ht cho Nht Bn thì Nht Bn tr thành nc ngoi thng ln nht ca Vit Nam, dn dn du c bán rng cho nhiu nc. Nm 2002, Vit Nam sn xut khong 16,4 triu tn du thô tr giá khong 2,8 t M Kim, trong s ó có 80% là t m Bch H. Hu ht du thô c xut cng, qua Hoa K 27,78%, Nht Bn 23,89%, Trung Quc 22,2%, Tân Gia Ba (Singapore) 21,67%... Cho ti nm 2005, có khong 2.000 công ty Nht m chi nhánh hot ng ti Vit Nam (có khong 20.000 công ty Nht m chi nhánh hot ng ti Trung Quc). Nm 1997, Nht Bn nhp t Vit Nam khong 2 t MK (90% du thô, hi sn, qun áo và mi ây c rau ca Vit Nam), xut qua Vit Nam khong 1,2 t MK gm các máy móc, xe gn máy, xe hi, nguyên liu ã ch bin, hóa cht... Ngi Vit Nht Bn góp phn quan trng trong vic xut cng sn phm c hay ph thi ca Nht Bn qua Vit Nam, áng k nht là t các in nh máy hát, TV, t lnh... cho n xe gn máy, xe hi, máy tàu, xe xây dng, máy cy, máy tin... Nm 2005, mc ngoi thng hai chiu gia Vit Nam và Nht Bn lên hn 5 t M Kim, th hai sau mc ngoi thng hai chiu gia Vit Nam và Hoa K là khong 6 t M Kim. Ti nm 1997, Nht Bn ã u t vào Vit Nam 3,145 t M Kim cho khong 150 d án, ng hàng th ba sau ài Loan và Hng Kông. Chú trng vào vic thit lp các nhà máy sn xut, lp ráp, dùng nhân công r ca Vit Nam... Nm 1999, hai nc ã ng ý thc thi ch quan thu ti hu quc vi nha D trù nm 2004, ký Hip c Xúc Tin và Bo V u T. Nm 2000, s u t ca Nht lên hàng th 2 và s d án thc thi lên hàng Thng v trao i gia hai nc tng cng lên 4,30 t MK (500 t Yen), qua nm 2002 lên mc 5 t MK. Có ng bay trc tip Tokyo - Sài Gòn, s du khách Nht ti Vit

Nam là gn 150.000 ngi. Nm 2002, có ng bay trc tip Tokyo - Hà Ni. Nm 2003, có ng bay th ba ni phi trng Fukuoka (Phúc Cng) và Vit Nam. Tng cng nm này có khong 270.000 du khách Nht ti Vit Nam. Nm 2005, có thêm ng bay th t ni phi trng Vit Nam. K t 1/1/2004, ngi Nht i du lch và buôn bán Vit Nam trong 2 tun không cn xin chiu khán, vic gia hn tng i cng d dàng. Nm 2005, có khong 400.000 ngi Nht ti Vit Nam. D trù t nay, s ngi Nht ti Vit Nam s tng mi nm t 50.000 n 100.000 ng Hin công dân Thái, Phi và Mã Lai... cng ang hng quy ch này Vit Nam. Trong khi ó, s ngi Vit ti Nht mi nm ch khong mt vài ngàn ngi, vì mun du lch phi có thân nhân bo lãnh, th tc khá khó khn. DU HC NHT BN T nm 1905, c Phan Bi Châu, Tng Bt H ã m ra Phong Trào ông Du, a hn 200 du hc sinh Vit Nam qua Nht. Ngay gia thi Th Chin Th 2 cng có khong 10 ngi Vit ti du hc. T sau Th Chin Th 2 ti nay, vn có liên tc nhng t sinh viên Vit Nam du hc Nht Bn. Con s cao nht trc 1975 là khong 900 ngi sau ó a s i nc th ba, li Nht khong 150 ngi và v nc khong 10 ng Con s du hc sinh mi t khong nm 1990 ti nm 2006 khong 2.000 ngi và ã có khong 200 ngi v nc. (Xin xem chng Lch S Ngi Vit Nht). DU HC VIT NAM? Nghe nói ngi Nht du hc Vit Nam thì chc nhiu ngi Vit cng hi ngc nhiên, h qua nc mình hc cái gì v Thc hc t thi Th Chin Th 2 ti na t 1: Thi Th Chin Th 2, nhm ào to mt s ngi thc hin mc tiêu "Cng tn, cng sinh ca ngi ông Dng và phát trin Nht Bn", B Giáo Dc và Ngoi Giao Nht Bn ã thành lp mt trng c bit ti Vit Nam và cp hc bng cho các hc sinh trung hc Nht c tuyn chn qua du hc, coi nh hc trng trung hc chuyên nghip ( nh cp/cp 3). Chính thc khai ging t nm 1942, ã có 3 khóa tng cng 112 ngi Nht qua Vit Nam du hc Nam Dng Hc Vin (Nanyo Gakuin, dành riêng cho ngi Nht), thng gi tt là "Nam Hc" ti ng Trn Hng o, qun 5, Ch Ln. t h cng mun hc ting Vit tìm hiu vn hóa, lch s, kinh t... và m ng phát trin t nc h nên ã có chng trình du Nagoya (Danh CTht) và

Chng trình hc dy ting Vit, ting Pháp, ting Nht, nông nghip... Vào nm 1945, các hc sinh này b ng viên ti ch, b sung cho quân i Nht và cng tham gia chin Chng trình này ch kéo dài ti nm 1945 (chm dt Th Chin Th 2) thì trng b óng c Nhng ngi này nm 2000 u ã tui 75. H ã thành lp Hip Hi Vn Hóa Nht Vit (Nichietsu Bunka Kyokai) nm 1991, quy t hn 40 ngi còn sng sót. Hi Trng là ông Toranojo Ando (An ng Dn Chi Tha), là mt trong nhng thy dy nhng hc sinh Nht khi ó, nay ã ngoài 90 tu "tr n" nhng gì h ã n hc ti Vit Nam, hip hi ã t mc tiêu giao lu vn hóa mc dân s bng cách ym tr thành lp lp dy Nht ng ti trng i Hc Tng Hp TP HCM (sau i là i Hc Khoa Hc Xã Hi và Nhân Vn) t nm 1991. Hc viên c cp hc bng, chng trình hc toàn thi gian trong 2 nm, mi lp 20 ngi, trang b phòng thính th ti tân, nên trình ting Nht ca hc viên rt khá. Khóa u, iu kin hc lc là tt nghip trung hc ph thông, s ngi ghi tên thi rt ông o, lên n 2.000. Các khóa sau nâng iu kin hc lc t i Hc tr lên và s ngi ghi tên thi khong 400 ng Nm 1993, chng trình dy ting Vit c m thêm i Hc Hu. Cho ti nm 1999, tng s ngi Vit theo hc khong 250 ngi, mt s ngi sau ó ã du hc Nht Bn. t 2: T thp niên 70 cng có mt s ít ngi Nht qua du hc. H là sinh viên trng i Hc Ngoi Ng ông Kinh (Tokyo Gaigo Daigaku)... nh ông Kazuo Minagawa (Giai Xuyên Nht Phu), qua nm 1972-74. Ngay sau khi hc xong ông li làm vic cho Tòa i S Nht ti Sài Gòn và tip tc làm vic ti B Ngoi Giao Nht ti na t 3: T cui thp niên 80, u 90 ngi Nht li qua hc, theo thi gian, s ngi du hc khá ông nên c k nh mt t m Mt s ln là sinh viên ang hc ting Vit ti trng i Hc Ngoi Ng Tokyo (Tokyo Gaigo Daigaku, ông Kinh Ngoi Ng i Hc) hay i Hc Ngoi Ng Osaka (Osaka Gaigo Daigaku, i Phn Ngoi Ng i Hc), i Hc Ngoi Ng Kyoto (Kyoto Gaigo Daigaku, Kinh ô Ngoi Ng i Hc), i Hc Ngoi Ng Kanda (Kanda Gaigo Daigaku, Thn in Ngoi Ng i Hc)... Hu ht là sinh viên du hc t túc, không nm trong mt chng trình rõ rt nà T nm 1999, thng xuyên có khong 300 sinh viên Nht du hc v ng hc, mt s ngi hc v m thut, nu n... phn ln Sài Gòn và Hà N Nht, tng cng có khong 5.000 ngi Nht hc ting Vit. Ngày 6/4/1999, qua s gii thiu ca chúng tôi, tài oàn Hip Hi Kim nh Nng Lc Hán T Nht Bn (Nht Bn Hán T Nng Lc Kim nh Hip Hi), mt tài oàn c B Giáo Dc công nhn phát hành sách hc thi ting Nht và t chc các k

thi ting Nht, ã trao tng 100.000 cun sách hc ch Hán trong ting Nht. Vic phân phi ã do Tòa Tng Lãnh S Nht Bn Sài Gòn trao tng trc tip n 20 trng Nht ng trong vùng. Ông Tng Giám c Nobori Okubo (i Cu Bo Thng) và Yoshihide Yamori (Th Sâm Ngha Anh), Cc Trng ông Kinh ca tài oàn này ã ti Sài Gòn d bui l trao tng. u nm 2000, ti Nhà Bè, Sài Gòn có trng Gobic chuyên dy hàm th ting Anh và ting Nht, cng c nhiu ngi hng ng. AI-NET TNG CHNG TRÌNH ÁNH CH NÔM Hi Nghiên Cu Vn T Kính (Mojikyo Kenkyukai) và AI-Net ã có nhã ý trao tng cho ngi Vit công trình tim óc nà Ngày 20/10, ti Tokyo Kokusai Forum, ông Tadahisa Ishikawa (Thch Xuyên Trung Cu) Hi Trng Hi Nghiên Cu Vn T Kính ã trao tng i din trong nc là Vin Tng Vin Nghiên Cu Hán Nôm Trnh Khc Mnh cùng Giáo S Hán-Nôm Nguyn Quang Hng, K S in Toán Ngô Trung Vit. Có khong 50 ngi tham d bui trao tng này, a s là ngi Nht thuc gii hc gi, chuyên gia hoc nhng ngi liên h mt thit vi Vit Nam. Dp này nhóm sinh viên Tokyo Gaigo Daigaku (ông Kinh Ngoi Ng i Hc) là ba cô Yoshiko Aikawa ánh àn bu, Shimizu Akane ánh àn tranh và Oguri Kumiko ánh àn t'rng giúp vui, c s tán thng ca mi ngi tham d.. Nht báo Asahi ln th hai Nht ã long trng gii thiu chng trình ánh ch Nôm trong t báo phát hành cùng ngà Ngày 21/10, trong bui sinh hot giao lu Viê.t-Nht vi món n Vit Nam do tp chí song ng Plaza2 t chc ti Câu Lc B Giao Lu Vn Hóa thuc Mekong Center, ông Tsuneo Yatagai (Cc in Bi Thng Phu) và Tokio Furuya (C Gia Thi Hùng) ã i din hi trao tng riêng chúng tôi chng trình ánh ch Nôm tng trng thay cho ngi Vit hi ngoi. Sau ó, chúng tôi s thêm phn t in tra tìm khong 20.000 ch Hán, Nôm bng ch Quc Ng dng Vietnet (VIQR) vào Kim Tích Vn T Kính và ph trách phân phi n ngi Vit hi ngoi kèm "Cm Nang ánh Vit, Nht, Hán, Nôm" bng ting Vit... do chúng tôi biên son. Vi chng trình này, có th ánh ch Quc Ng, Hán, Nôm... trên h thng vn hành Windows phiên bn ting Nht. Do ó, cho ti nay, dù h thng vn hành Windows 2000 phiên bn ting Anh là phiên bn a ngôn ng (dùng mt tên chung cho hu hét mi ngôn ng) nhng cha th cài t chng trình này và dùng chung vi các b ch Vit UNICODE i ng vi Windows 2000.

------

CHNG 49 TNG QUAN VN HÓA NHT-VIT NH HNG NHT BN I VI VIT NAM

nh hng Nht Bn Vit Nam bin i theo tng giai on lch s, nên không liên tc, có th chia làm nm giai on. - Giai on buôn bán t cui th k 16 cho ti khi Pháp ô h Vit Nam. - Giai on Nht Bn ti và chim óng Vit Nam (1940 n 1945), nng v chính tri.. - Giai on bang giao vi Vit Nam Cng Hòa min Nam (1954-1975), bi thng, vin tr và buôn bán. - Giai on bang giao vi Vit Nam Dân Ch Cng Hòa min Bc (1973-1976), cha chính thc trao i i S. Sau là Vit Nam thng nht (1976-1986), trao i i S, nhng Vit Nam óng ca, nên ch mc rt thp. - Giai on phát trin toàn din t 1986, nht là t u thp niên 90 n na ã thc hin rt nhiu nhng chng trình trao i nhân s, vn hóa, k thut... Hin nay, Nht Bn là quc gia hàng u vin tr cho Vit Nam (nm 2000 là 1 t M Kim), nên tt nhiên có nh hng ln v kinh t... Ngi Vit yêu chung và dùng khá nhiu hàng hóa Nht, nht là in gia dng, máy hình, xe gn máy, xe hi... V mt tinh thn, nói chung, ngi Vit Nht có l cng hc c tính chm ch, cn thn, àng hoàng. Th h du hc sinh chúng tôi thi trc hay thi này cng vy, khi so vi tp th du hc sinh Vit Nam các nc khác thì thy có im ni bt ch ó là mt tp th tng i có trên di nh quan h àn anh - àn em (tin bi - hu bi) ca Nht. Nht Bn qua các Giáo S Kinh T ã c vn trong vic hoch nh ng li kinh t và Giáo S Lut cng c vn trong vic son tho B Lut Dân S ca Vit Nam. Nói chung nh hng vn hóa gia hai dân tc cha nhiu, mt s phim võ s o thi thp niên 60 vn còn xa l vi ngi Vit, nhng xét cho k thì thy cng có mt s tng quan khá c bit. Do trao i thng mi t th k 17 mà ngi Vit thy tin ng ca Nht ri ly ch "ng" làm n v tin t ca mình, dù trc ó ngi Vit ã dùng tin ng. Và t thi y, ngi Vit ã thích nhng cây kim tht sc ca ngi Nht. V mt ngh thut,

t u thp niên 1940, ã có hai ph n Vit i Nht hc cm hoa (ikebana, sinh hoa), sau này mt s ngi ln tui thích chi "bonsai" (bn tài, loi cây king thu nh), ngi Vit cng bit vn Nht Bn (Nihonniwa, Nht Bn ình) ni ting là p. Không bit t bao gi, ngi Vit ã truyn tng vi nhau câu: "n cm Tàu, nhà Tây, ly v Nht". Ngi v Nht ni ting chiu chng, c coi là mu ngi lý tng ca ngi Vit. ó là quan nim ca ngi Vit, nên khi gp ngi Nht, dù là nam hay n, ngi Vit hay hi là có bit là ngi Vit ngh nh vy không. Vi ph n Nht thì nh vy, nhng vi àn ông Nht, ngi Vit ngh h có v e dè vì tính k lut, lnh lùng và hi phong kin. HIN TNG PHIM "OSHIN" Mi nm trc, có mt hin tng ã n sâu vào tâm trí ngi Vit thi nay ó là phim b "Oshin", k v cuc i cô bé nhà nghèo i b hành h, gp không bit bao nhiêu iu khn kh và nhng chuyn y tình ngh Nguyên tác truyn phim ca Sugako Hashida (Kiu in Th Gia T). Phim do ài NHK s 1 thc hin, chiu hàng ngày, mi ngày 15 phút, sut t tháng 4 nm 1983 qua tháng 3 nm 1984, tng cng 298 ln. Phim k v hoàn cnh ca cô bé Oshin sng min quê thuc tnh Yamagata (Sn Hình), phía tây Bn Châu (Honshu, o ln nht), thi Minh Tr nm 40 (tc nm 1907), mi 7 tui ã phi i , cng ging hoàn cnh ca khá nhiu ngi Vit. Ban u Oshin s lm, nht nh không i, vì còn quá bé, không dám ri xa gia ình. Nhng sau khi thy vô phng, vì c nhà thì cht ói, Oshin ành chp nhn Khi thy m và bà quá lo lng và khóc vì không bit a bé 7 tui s làm c vic gì và làm sao i phó vi i... thì Oshin ngc li ly ht can m quay ra an i, bà và m yên tâm, cháu, con s làm c. Oshin ra i bng chic bè chòng trành, quay li gào thét gi m, b... Ngi b ngoài mt cng rn, c oán nhng trong lòng cng thng con vô hn, lén ra tin con trong tâm trng bt lc hay có lúc p chn cho con ng. Va ti ni làm vic, Oshin ã b cm, sáng hôm sau dy tr lin b ngi làm la mng. Oshin có nhim v lo vic vt trong nhà cho ti git qun áo và cõng em. Có ln thy tr con trong vùng i hc, Oshin tò mò i theo n trng, lén ng ngoài hc ké. Ông thy bt gp, thy ti nghip nên nói s giúp cho Oshin i hc. Nhng vì mi hc lén, Oshin v nhà tr, c nhà lo lng i tìm, trong khi ó thì em ói khóc nên b la mt trn. Oshin âm ra s không còn dám ngh n vic i hc. Nhng cui cùng thì ông thy cng n nhà thuyt phc c gia ch cho Oshin i hc, vi iu kin Oshin vn phi cõng em. Oshin vào lp hc, ht em khóc, ri em i.... b hc trò chung quanh phn i, chê c Có lúc phi Oshin ra khi lp thay tã cho em, nghe trong lp c toán cng 6+5 thành "juichi" (11), ngoài hành lang Oshin cng ngóng c c theo "juichi",

cnh tng tht cm ng... B bn bè hm da, bt ngh hc, th mà Oshin vn c gng t hc, nhiu lúc lén hc, vì hc là mt i thì gi làm vic, sau này Oshin vit c th bng ký t Katakana nh ngi a v cho gia ình khin c gia ình ai cng ngc nhiên không tin ni... Thi ó, là con bé i , nhim v gi em, mà c c ch, nh c bn phép toán cng tr nhân chia cn bn là iu không ai ng. Oshin còn quá bé có th c tín nhim trong bt c vic gì, do ó, luôn luôn b ngi ln la mng, nghi ng, thm chí b ánh. nhà có ngi mt tin cng nghi ng Oshin l Bt Oshin ci áo cho xét, khi thy ng tin cc 50 Sen (K = 1/100 Yen) thì cho úng là Oshin n cp, dù Oshin phân trn là tin bà Ngoi cho nhng không ai tin. Xa nhà, nh m, nh bà, mi khi ngi git áo bên sông, Oshin hay tâm s vi m và bà, vì tin rng ting nói ca mình s theo dòng sông n vi m và bà. Có ln Oshin phi git qun áo gia mùa ông lnh cóng tay, b cho là git không sch, bt i git li, ut c quá, Oshin b i gia cn bão tuyt và ngt xu... Khi v c n nhà, m và bà ra mng, còn b thì ánh, vì Oshin b i nên phía ch ã ti òi li go!!! Nhà quá nghèo, gp lúc mt mùa, bà Ngoi già, ngh mình vô dng, sng ch tn cm nên ra b sông nh t t, Oshin thy hai em khóc, không thy bà âu vi chy i tìm và cu c bà. Cháu Oshin thng mng bà là "Kh quá!". M Oshin cng phi ra tnh làm gái bán ba... Câu chuyn là c cuc i trôi ni ca Oshin, kéo dài t nm 1900 n 1983, là nm thc hin phim. Oshin phi i phó vi không bit bao nhiêu là nghch cnh, xã hi luôn có ngi tt xu, nên Oshin tuy b y a, c hip mà cng c giúp nhiu, phim rt cm ng và Oshin din xut tht tài tình, khin ngi xem khó mà cm c nc mt. Phim quay quanh nhân vt chính là Oshin vi bi cnh là xã hi Nht trong gn sut th k 20, nên phi có ti ba n tài t thay nhau óng vai này theo tng thi k, th t t nh n ln là Ayako Kobayashi (Tiu Lâm Lng T), Nobuko Otowa (t V Tín T), Yuko Tanaka (in Trung D T). T l khán gi xem lúc u là 40%, và lúc cao nht lên ti 62,9%. ng thi, cun phim có nh hng tc khc và mnh m n chính gii, tài gii, giáo dc và th thao... tc toàn th xã hi Nht Bn. âu âu cng thy ngi ta dn dng t "Oshin". "Oshin" ting Nht ch vit bng ch Hiragan, không rõ ngha, nhng da theo câu chuyn, c hiu theo mt ngha c bit. Vi "O" dùng nh mt cách nói kính ng quen thuc ca ngi Nht nh "Okane" là tin. Còn "Shin" là "Shin" trong "Shinbo" tc (tân bão), nguyên ngha là ôm s ng cay, ý ch s nhn ni, kiên trì. Tác gi truyn phim cho rng thi ó, ngi xem không my hiu ý ngha mà bà mun nói, chính lúc này (nm 2003), kinh t cc k khó khn mi là lúc hiu rõ phim hn. Nm 2003, ài

NHK cng phát hành y b phim di dng DVD, nh thiên Thiu N 4 a giá 15.200 Yen, thiên Thanh Xuân 5 a giá 19.000 Yen... Phim "Oshin" c chuyn âm ra nhiu th ting, ti nm 2003, tng cng ã chính thc chiu ti 59 quc gi Phiên bn ting Vit c ài truyn hình Vit Nam chiu t mùa hè nm 1994 kéo dài khong mt nm, và Vit Nam là quc gia th 41 chiu phim nà Mi ln chiu mt gi, ngi Vit rt hâm m nên khi ó mi ngi tp trung nhà xem, ngoài ng vng hn bóng ngi, là hin tng hu nh cha tng có Vit Nam. Phim còn c yêu cu chiu ti ln th hai và trc khi xem, nhiu ngi bo nhau chun b khn lau nc mt! Có iu, nhiu ngi Vit Nht nhng không xem trên ài NHK nm 1983 hay không Vit Nam thi nm 1994, thì li không bit gì v "Oshin". Nay mun xem phi ra tim thuê bng loi hot ha hay DVD do NHK va phát hành nm 2003 hay tìm phiên bn ting Vit thu t truyn hình ti Vit Nam. Ngày nay, ngi Vit hay nói ùa vi nhau: - "Nhà có Oshin không?", có ngha là nhà có nuôi ngi làm không? - "Oshin kìa", mi khi gp ph n Nht Vit Nam. - "i Oshin", có ngha là i làm lao ng Nht bt k là n hay nam. - Khi ly chng ngi Nht, các cô và bà m rut u ngh ti "Oshin", vì cng s ri vào hoàn cnh b i x tàn t nh i vi m con "Oshin"... Vì "Oshin" quá ni ting, nên có tim n Nht ng Tam, Sài Gòn cng ly tên là "Oshin". Tuy nhiên, phim "Oshin" chiu ã khong 20 nm trc, li liên tc nhiu k nên vn có rt nhiu ngi Nht không bit n phim nà Nhân k nim 50 nm truyn hình Nht Bn và phim "Oshin" c 20 nm, ài NHK s 1 ã chiu li tóm lc b phim "Oshin" th theo li yêu cu ca nhiu khán thính gi. B phim ni ting "Oshin" thiên Thiu N c chiu liên tip 4 k t ngày 17 n 20/3/2003, t 7:30 n 8 gi 45 t Chng trình v tinh BS2 ca NHK thì chiu toàn b t ngày 31/3, mi tun t th Hai n th By, t 7:30 n 7 gi 45 t Tt nhiên rt nhiu ngi Nht và c ngi ngoi quc háo hc ón xem. VI TR VIT Riêng i vi tr em Vit thì chúng say mê các truyn bng tranh n bn ting Vit nh "ôrêmon" (ting Nht là Doraemon, Con Mèo), gm 65 tp. ây là tác phm trng thiên ni ting làm say mê bit bao nhiêu triu tr em Nht và th gii ca nhà danh ha Fujio Fujiko (Bt Nh Hùng ng T, mt nm 1996). u thp niên 90, khi tác gi còn sng, ông ã tng sang thm Vit Nam và c tip ón nng nhit. Truyn "Thám T Lng Danh Conan" (Meitantei Konan, Danh Thám Trinh...) ca nhà danh ha Gosho Aoyama (Thanh Sn Cng Xng), gm 25 tp, cng rt thu hút... Nhà xut bn

Kim ng ã chính thc c nhà xut bn Shogakukan (Tiu Hc Quán) nhng tác quyn in các cun trên, mi cun mi ln in khong 25.000 n 30.000 bn. Ngoài ra, qua ó còn có Câu Lc B "ôrêmon", Câu Lc B Thám T... thúc y các hot ng ca tr em. Nht Bn cng mun ph bin Vit Nam loi kch tranh liên hoàn gi là "Kamishibai" (Chí Chi C) nên ã có nhng phái oàn qua Vit Nam cng nh mi phái oàn ha s tranh thiu nhi Vit Nam qua tham quan nhng bui trình din Nht Bn. ây là mt loi kch v bng nhiu bc tranh dành cho tr em, rt thông dng nhà tr và Tiu Hc Nht. Ngi hng dn s ln lt nói da theo câu truyn din t bng nhng bc tranh liên tc nhau. THC N Món n Nht nói chung khó n i vi ngi Vit, nhng không nhng ngi Vit Nht mà khp ni trên th gii ang bt u làm quen vi "sushi" (cm nm cá) và "sashimi" (gi cá). i vi nhiu ngi, cá sng tht khó n, nhng vi nhiu ngi khác, khi ã vt qua c ngi ngùng ban u thì mi khi nghe n cá sng là sáng mt ra nh ngi Vit nghe n tht chó vy, cng mê wasabi, nht là gng mu Các ch Vit Nam Hoa K nay cng thy bán món gi cua, ting Nht gi là "kani kamaboko" (gii b mâu, ch làm bng cá nhng có v cua). Có tin là món "cao lu" (bún si ln màu vàng n vi tht heo và tng) ni ting ca Hi An ngun gc t Ise Udon (Y Th ôn n) ca Nht, c truyn qua thi thng thuyn Nht ti ây. Nm 1997, ngi Nht còn em lúa ca h qua Vit Nam và khuyn khích trng. ã có 300 nông dân trng Long Xuyên... theo hp ng vi công ty Angimex Kitok Nm 2002, canh tác din tích 460 ha, sn xut c 1.200 tn, huê li cao hn trng lúa Vit. Giá lúa thng 2.400 ng/1kg và lúa ging 3.000 ng/1kg. Ngi Vit trng lúa t ngàn nm ri, nhng ây là ln u tiên trng lúa Nht và hc bit c quy trình chm sóc lúa cc k khoa hc, rt tinh vi và công phu ca ngi Nht luôn t hiu nng tt nht. Nm 2003, ã có khong 100 tim n và tp hoá Nht Vit Nam. c bit ti Sài Gòn có c mt tim bách hoá Nht Nam (Nht Nam Bách Hoá im), vào ây thì tha h xem hàng Nht, có iu giá rt t so vi mc sng ca ngi Vit. Ngày nay, mt s tim n Vit Nam Hoa K cng dùng loi a tách ôi kiu Nht, dùng mt ln ri b. Y PHC, M NGH, NHC KCH... Có im l lùng là y phc Nht cng va vi ngi Vit, nhng ngi Vit không

chung thi trang Nht mà li thích thi trang Hng Kông và nay là Nam Triu Tiên, còn Nam Triu Tiên thì li thích thi trang Nht! Ngi Vit cng nh các dân tc khác, cng thích trang trí trong nhà mt s th công ngh, m ngh ca Nht, to vn Nht Bn... Bên cnh hoa giy, hoa vi, cô Yumiko, ngi Nht gc Vit ã ti Vit Nam m lp dy làm hoa bng t xét. t xét màu trng nh bt mì do, thc ra là mt loi t xét pha thêm hóa cht khin cho sau khi khô có th gi c lâu không b nt n gi là "pando". Nh mm do, d to hình dáng và khi tô sn du rt p nên thng c dùng làm hoa gi gi là "pan flower" hay trang sc, trang trí... Bt u xut hin Nht khong gia th k 20 và nay khá ph bin. V nhc, ngi Vit không chu nh hng nhiu nhc ca Nht, nhng thnh thong có dch mt s nhc Pob nh "Ngi Tình Mùa ông" t bài "Rouge"... Nm 1996, có ch Hng Kim Nhung (v anh Vn Dng) qua Nht hc v hi ha và làm hoa bt (thng là mt loi bt mì, nn thành hoa, lá ri dùng sn du sn lên). Nm 1997, ch li qua nghiên cu v âm nhc và nhc c c truyn ca Nht, ngc li ã gii thiu nhc Vit Nam vi ngi Nht. Nm 1999, ch Nhung v Vit Nam sáng tác hi ha và âm nhc, trin lãm và trình din các n Mt s Nhc Trng Nht nh Honna Tetsuji, Koji Kawamoto qua iu khin dàn nhc giao hng Vit Nam và nm 2003 giúp trang b nhc c mi cho dàn nà Ngoài ra có "Hanoi International Choir" là ban hp xng tài t quy t khong 30 n 40 ngi, gm ngi Vit, Nht và ngoi quc khác. oàn kch "Nô" Kita-Ryu (H a Lu, 1 trong 5 phái Nô tnh) vi các ngh s th h th 14 ca tp oàn Roppeita (Nht) ã trình din ti i Ni Hu ngày 3, 4/9 và Nhà Hát Ln Hà Ni ngày 6, 7/9. Kch "Nô" có t th k 14, là mt loi "nhc kch = opera" c in ca Nht, ã c c quan UNESCO ca Liên Hip Quc công nhn là di sn vn hóa phi vt th th gii t tháng 5/2001. Ngày 20/10, Hi Hu Ngh Viê.t-Nht Nht ã h tr n o din Tú Mai t thc hin v kch hin thc "Matsu, K Sng Ngoài Vòng Pháp Lut" (Muho Matsu No Issho, Vô Pháp Tùng Nht Sinh) ã tng c óng thành phim nm 1943 và 1958 ca c nhà vn ni ting Iwashita Shinsaku (Nham H Tun Tác), vi các din viên Vit Nam ti Nhà Hát Ln Hà N "Matsu" là tên nhân vt chính, mt thanh niên trng o lý, nhng vì hay chng i nhng bt công, nên b gt ra ngoài xã hi và coi nh "k sng ngoài pháp lut" cng nh cuc tình ngang trái ca anh... phn ánh xã hi Nht thi u th k 20. Có l ây là ln u tiên kch "Nô" và kch Nht c trình din Vit Nam. T 19 n 21/11/2004, L hi giao lu vn hoá, du lch Viê.t-Nht ã din ra ti khuôn viên hi trng Thng Nht, Sài Gòn, vi 4 khu vc chính là "L hi", "Du lch

bin, "Sông nc Nam b" và "Con ng di sn min Trung". V phía Nht có ca s Hiramatsu Eri, oàn ca nhc dân tc Nht Bn, các ngh nhân gii thiu ngh thut cm hoa, v phong cnh và nhip nh... Ngi Nht cng nh nhiu ngi ngoi quc khác thích i do ph bng xích-lô Vit Nam, nu qua Nht, ngi Vit ving thm chùa và n Asakusa (Thin Tho) Tokyo thì cng nên i th xe kéo gi là "jinrikusha" (nhân lc xa), bánh ln hn xe kéo ngày xa ca Vit Nam và m kn bóng loáng, giá i 10 phút nm 2001 là 3.000 Yen. VÕ THUT, TH THAO Nht ni ting v võ thut, tuy ngi Vit Nht ít ai hc võ vì thy tp cc quá, nhng t thp niên 60 cng ã có mt s võ s Nht ã qua Vit Nam m võ ng "Judo" (Nhu o), "Aikido" (Hp/Hip Khí o), "Karatedo" (Không Th o), "Kendo" (Kim o), sau này nhiu ngi Vit t ng ra m võ ng. T cui thp niên 90, có thêm mt s ngi Nht qua Vit Nam làm vic, ri m các câu lc b th thao nh dã cu (yakyu, bóng chày), bóng bu dc... Ngi Vit qua Nht hc võ thi thp niên 60, 70 thì có Thng Ta Thích Tâm Giác hc Nhu o, võ s ng Thông Phong hc Hip Khí o, võ s Vn Bình hc Không Th o... Mt s ngi Nht cng mun a dã cu tc bóng chày (base ball) vào Vit Nam. Khong nm 1996, 97, ã có hai ngi Vit c qua Nht hc vài tháng v dã cu, nm 2002 li có hai ngi khác qua hc. Nm 2001, ông Matsui (Tùng Tnh), thân ph ca tuyn th lng danh Matsui và Hi Rotary thành ph Nabari, tnh Mie (ÈOd , Tam Trng) ã tng trng Trung Hc cp hai Nhân c C Chi và mt trng Tây Ninh dng c chi dã c BÍ N B BÀI T TÔM Có mt chuyn cng l, liên quan ti c Nht và Vit, ó là b bài T Tôm. Bài T Tôm thì nhiu ngi min Bc và mt s ngi trí thc Vit Nam hay chi, nên cng ã bit. B bài gm 120 lá, có 30 hình v, chia u mi hình v 4 lá, c bit có 7 hình v có thêm du ... Li chi T Tôm cn bn ngi, có nhiu nc, khá ca Ngi không quen có th chi theo kiu ánh Chn (b bt hàng nht) cn nm ngi hoc m s nh "xì dách (ti a 21 nút tc im, black jack)" ca bài Tây gi là ánh Bt (ti a 11 nút) thì my ngi chi cng c. Nhng ngi mi chi, không c c s bng ch Hán thì nh ngi bit c vit s bng La Tinh trên lá bà L ch là b bài này ch có ngi Vit chi, ngi Nht không chi, ngi Hoa cng không chi (tr mt s ít Hoa Kiu Vit Nam và Hng Kông). Nhng nhng ch

vit trên lá bài là mt loi ch Hán (Kanji) kiu cách, hi ging L Th (Reisho) vi nét cng mnh, gm có bn loi ch là "vn, vn, sách, thang, không bit có liên h gì vi mt chc, ting Nht gi là "majan" (ma tc) không? Còn các hình v u là hình v ca Nht, có l gc là mt li tranh mc bn (mokuhan, hc t Trung Hoa nhng tr thành nh cao m thut c áo ca Nht) n gin và nay thng do ngi Hoa in ra bán. c trng có l Nht Bn rõ rt nht là tt c các nhân vt u mc "Kimono" (Trc Vt) thi Edo (Giang H), trong s này có 18 hình àn ông (có 8 ngi bó chân), 4 hình ph n và 4 hình tr em. Các hình cá chép (koi, lý), trái ào (momo), thành (shiro), thuyn (une) cng là nhng hình nh Nht? Ti nay, ã có mt vài ngi nêu vn xut x ca b bài t âu, lu lc th nào mà li mt du tích "bí n" nh v Nu ai bit xin lên ting hô.. Phn trên c tôi chính thc a lên nguyt san Mekong s 53, tháng 11/1999. Trong khi báo còn ang in, thì ngày 1/11/1999, tình c xem TV ài NHK bng tn s 3, thy Giáo S Yumio Sakurai (Anh Tnh Do Cung Hùng) thuc i Hc Todai (ông Kinh i Hc) trình bày trong chng trình Rekishi De Miru Sekai, Th Gii Nhìn Bng Lch S cng ã cp n "bí n" ca b bài T Tôm. Tôi liên liên lc hi thm, thì c bit: - Ông Nguyn Vn Vnh ã cp ti vn này trong "Le To Tom, L'Annam Nouveau", 1932, vol. 125 - vol 143. - Giáo S Kim Vnh Kin (có l là mt ngi gc Triu Tiên) bit n T Tôm qua cun trên và ln u tiên cp ti Nht trong cun n Chi Na - Nht Bn Quan H tc Quan H Nht Bn Và ông Nam Á do nhà xut bn Fuzanbo (Phú Sn Phòng), ông Kinh, nm 1943). Giáo S ã c gng tra tìm nhng không bit gì hn chc chn ó là nhng hình thun túy Nht. - Giáo S Yumio Sakurai ã gii thiu trong cun Nihon No Kinsei 1, Nht Bn Cn Th, tp 1, do nhà xut bn Chuo Koron Sha, Trung ng Công Lun Xã xut bn nm 1992. Theo Giáo S, loi ch ghi trên ó cng l, không hn là ch Hán bình thng, mt s ch có th là ch Nôm? Thc ra, tt c ch là nhng ch Hán kép (2 ch hình ch nht theo th t t phi qua trái, ng cnh nhau thành hình vuông) vit kiu cách (cách iu) Tôi có a cho mt s ngi Nht c th, h c không c hoc va c va oán. c bit lá bài "nht vn" tc "chi chi", "nht vn" tc "nht ông c" dùng ch nht c rt khó c và quân "nht thang" (vit theo li c ngc li là) có hình bà m cho con bú, nét vit rt l (b ba chm thy vit thành hình s 8, ch nht dng c cng khó nhn ra) thì hu nh không ai c c. Thêm mt im cng l là ngi Vit chi bài và c hu nh không bit ch Hán,

nhng nhn din quân C Tng, Mt Chc và quân bài Tam Cúc hay T Tôm vit bng ch Hán thì không sa Ca tim Mekong Center chúng tôi Nht Bn thng bán bài T Tôm cho ngi Vit (thanh niên min Bc) và cho ngi Nht, h không bit chi, nhng mua nghiên cu tìm hiu ngun gc. Hàng ngày có khong 40 ngi Vit chi bài T Tôm ti tr s hi Cao Niên M-Á, Little Saigon thuc Cali, Hoa K. CHÚT ÁNH SÁNG V GC B BÀI T TÔM Gia nm 2002, tình c chúng tôi gp mt ngi Trung Quc tên Vu Thc Quyên sinh trng Thiên Tân. Khi cho bà y xem b bài t tôm thì bà y nói rng nh mang máng hi nh ã thy trong phim nh Trung Quc. Theo bà, có l ây là b bài gc t min nam Trung Quc, thuc các vùng nh Phúc Kin, H Nam, Qung ông... Các trang phc ca hình v ó thuc thi ng là thi vn hóa thnh t nht, nhng chính bà y lúc u cng không c c các ch Hán trên b bà Cng theo bà, nguyên thy b bài làm bng th tre, sau này mi làm bng giy cho tin. Chúng tôi ã tng bà y mt b và nh truy tm thêm hô.. Riêng tôi suy lun cng thy có lý phn nào, vì có th thì ngi Hoa mi in b bài này và mt s ngi ch Nht Bn là mt nc bo tn vn hóa rt k, mà ây là mt b bài thì s ngi chi phi khá ông, nên nu gc ca Nht thì dù có b mai mt, cng không th không li du vt nà Chúng tôi vn mang thc mc v ngun gc b bài, nên ngày 24/12/2003, nhân dp gp li cô Vu Thc Quyên, tôi yêu cu cô gi in trc tip qua hi công ty sn xut b Bài Tô Tôm (ch ghi tên ting Vit rt ln mà không có tên nào khác) Hng Kông thì c bit gc gác t phía nam Trung Quc và có tên ting Hoa là Vân Nam Bài. NH HNG VIT NAM I VI NHT BN Nht Bn vn có nhiu quan tâm ti Vit Nam, ngoài vic trao i thng mi, ã có rt nhiu tác phm vit v Vit Nam, có th chia ra làm nm thi k. - Thi Edo (Giang H), Nht Bn ã có nhng nghiên cu v Vit Nam, qua tác phm "An Nam K Lc Kho" và "Nam Biu Ký" xut bn thi Khoan Chính (1789-1801). - Thi Minh Tr 19 (1880), ã có cun "Pháp-Vit Giao Binh Ký" và "Lch S An Nam Và Quan H Pháp-Vit". Nm 1885, toàn tp "i Vit S Ký Toàn Th" và "An Nam S Lc" ã c sp ch và in li Nht. Các sách ca c Phan Bi Châu nh "Vit Nam Vong Quc S, Ngc Trung Th, Thiên H H" c dch sang ting Nht nm

1029-32... - Thi k Nht Bn m rng nh hng ông Á trong Th Chin Th 2, vi cun "An Nam Thông S" dày 500 trang phát hành nm 1941, "Lch S Dân Tc Vn ng Vit Nam" phát hành nm 1944, a khong 200 du hc sinh qua Vit Nam nm 1942. - Thi chin tranh Vit Nam (1960-1975), gn 400 tác phm liên quan n chin tranh, lch s... ra i, phn ln thiên t. Nm 1961, m phân khoa ting Vit ti i Hc Ngoi Ng Tokyo và nm 1971, ti i Hc Ngoi Ng Osaka. - Thi hin i (1975-), c bit t 1990 tr i, phát hành rt nhiu sách v thng mi, vn hóa, du lch, thc phm, m nghê... Nay Nht có Hi Các Nhà Nghiên Cu Vit Nam, quy t khong mt trm chuyên gia Nht v Vit Nam, hu ht là nhng ngi nghiên cu Vit Nam trc tip bng ting Vit. V các nhân vt lch s ca Vit Nam, ngi Nht bit n thi hào Nguyn Du qua Truyn Kiu, Lê Li qua i l Sài Gòn, Phan Bi Châu ã qua Nht vn ng t nm 1905, H Chí Minh, Võ Nguyên Giáp qua chin tranh Vit Nam... Ngày nay, mi thành phn ngi Nht ti Vit Nam, nm 1999: 110.000 ngi, nm 2000: 150.000 ngi, nm 2002: 200.000 ngi, nm 2002: 250.000 ngi, nm 2003: 300.000 ng Có im l là hu ht phái nam thuc chính quyn hay gii thng mi, i lo nhng vic "ln", k c vic ln nht i ngi là tìm v Vit, vì h mê cái dáng gy mc áo dài ca ph n Vit Nam lm. C nói ti ph n Vit Nam là luôn luôn i ôi vi tính t "p". Không có thông kê v s ngi Nht ly v Vit, nhng chc chn là không ào t nh bên ài Loan, ti nay c khong vài trm. Sau lng các bà v Vit, các ông chng Nht thng to nh "Coi vy ch ph n Vit d lm", có v khip vía các bà v Vit. Còn phái n ông o hn thì a s qua Vit Nam may áo dài, mua sm th công ngh và n thc n Vit Nam, trái cây... mt s ngi tr còn t lo hc ting Vit qua Vit Nam nói chuyn xã gia Ngi Nht bit nhiu nht n bánh tráng và nc mm Vit Nam. H thích nht là gi cun gi là "nama harumaki" (sinh xuân quyn) và ch giò gi là "age harumaki" (dng xuân quyn), ngi rành hn thì bit c bánh cun gi là "mushiharumaki" (chng xuân quyn), ri gi bì, bò bía cho n bánh tráng r (dng li) mi ch ra t khong nm 1998... Ngày 29/11/2000, trong chng trình giáo dc ca ài NHK s 3, ã gii thiu vic trng lúa và làm bánh tráng Vit Nam qua câu chuyn mt em gái Nht qua Vit Nam làm bn vi mt em gái Vit Nam. Ngày 11/6/2001, cng ài này gii thiu v cách làm gi cun. Ngày 22/3/2002, ông Ota Ryo (Thái in Lng) thuc ài NHK s 1 ã n Mekong Center hi thm v bánh tráng cun (a nem) và

vua Quang Trung. S d hai iu ó liên h vi nhau vì có thuyt cho rng khi vua Quang Trung hành quân thn tc em 100.000 quân t nam ra bc ánh thng 200.000 quân Thanh, chim li thành Thng Long ngay mùng 5 Tt nm K Du 1789, tit kim thi gian nu nng, quân s ã dùng bánh tráng cun thay cm. Chng trình này ã phát ngày 30/4/2002, t 11:15 n 11:45 êm. Nht Bn hay Trung Quc ch có bánh tráng sng làm bng bt mì, mun n phi chiên hay hp, ch không th n sng nh ca Vit Nam. Loi bánh tráng xut cng t Thái Lan cng là do ngi Vit ông-bc Thái làm ra. Ngi Nht mê gi cun n công ty SBHP ã sn xut mt loi khoai vi tôm, rau nghin chiên (pha trn gia potato chip và phng tm) óng bao mà cng qung cáo là có hng v gi cun. Nhiu ngi n th thì thy ngon, nhng chng thy hng v gi cun ch nà Nht nay có tim n bán 9 loi, có tim bán 10 loi gi cun, là iu ngay Vit Nam chc cng không có. H dùng bánh tráng Vit Nam cun tôm, tht heo, tht gà, trng tráng thái si và nhiu th khác nh bin nh cá hi hun khói... do h t ch r c bit có tim cun bng bánh tráng Vit Nam chung vi rêu bin Nht Bn, ting Nht gi là nori (hi ài, rêu c cán mng phi khô nh t giy). Không bit cuc tình gia nam-n Nhâ.t-Vit m thm nh th nào, nhng coi b hai th này "giao duyên" nh vy thì tht là khng khít. Nm 2002, công ty thc phm hàng u ca Nht là Aji No Moto (V T) ã tung ra th trng "ph gà n lin" mt gói 60 gam giá 100 Yen, vì ph là mt trong nhng món ni ting nht ca Vit Nam. Mt s ngi Vit (các cô tr mc áo dài trng) và Nht c mi thc hin qung cáo món n mi này Nht. Nm 2003, công ty Kanebo (Chung Phng) sn xut gi cun ông lnh, vt liu và nc chm c cho vào tng bao riêng, hng dn cách dùng, ngi dùng ch cn thêm rau thô T tháng 5/2005, mt công ty thc phm hàng u khác là Nisshin Shokuhin (Hi, Nht Thanh Thc Phm) ã qung cáo tô ph gà n lin giá khong 140-150 Yen, vi 5 cô mc áo dài nh chiêu ãi viên hàng không Vit Nam trên TV. Có th xem trong a ch: http:www.nisshinfoods.co.jp/produc/cm/shocm.html?cmtype=B&cmid=124 Ti nm 2003, ã có hn 15 cun sách dy nu món n Vit Nam và 4, 5 cun v du lch vit bng ting Nht Nht, mà nm 2001 Vit Nam mi thy có cun u tiên gii thiu mt s món n Nht, nhng vn cha có cun nào v du lch Nht bng ting Vit nào Vit Nam. Ngi Nht không ch tìm n ngi Vit Nht hc nu n mà ôi khi h qua tn Vit Nam tìm hiu chính gc luôn, nht là mt s ngi nh m tim n. Nh cô

Mari Tsuno, t nm 1998, mi nm qua Vit Nam vài tháng hc nu n. Cô ã i khá nhiu ni, khp Vit Nam tìm hiu c các món n a phng na. Vit Nam nay có nhiu trng dy nu n cho du khách, nht là du khách Nht, nh: La Fenetre Soliel, Over Land Club (dy ti 400 món), Bo, Song Ng... Các ni này u có thông dch, xe a ón, nhn dy t 2 ngi tr lên và trung bình dy t 2 n 3 gi ng h vi giá khong 35 n 50 M Kim/1 ngi. Ngày 4/10/2003, ài Fuji TV s 8, chiu ngh s tr p Yamaguchi Moe (Sn Khu) qua Vit Nam hc nu n tài t, món cô hc u tiên là ph bò. Cô ã i xuyên khp bc nam, tuy không th thng thc tt c món n Vit Nam, nhng qua nhng món cô ã thng thc thì cô thích 3 món sau: 1- Bún ch (món Bc). 2- Xôi chiên phng (sticky rice ball, go np trn u xanh thêm chút nc ct da, ng... ri giã hay xay nhuyn, sau ó nn thành viên ri chiên/rán, s phng lên tng t nh bánh rán mè, nhng to nh trái bi nh, ct ra n vi gà quay...) (món Nam). 3- Cá tai tng chiên xù, n bánh tráng cun (món Nam). Theo mt cuc thm dò Vit Nam nm 2004, v mc quan tâm ca du khách Nht khi i Vit Nam: - Thc phm: 80%. - Cnh quan: 53%. - Mua sm: 41%. Khong 400 ca tin bán n, th công ngh và thc phm, sách nhc... ca Vit Nam Nht cng ã góp phn áng k trong vic y mnh giao lu gia hai dân tc. NGI NHT N TRNG GÀ LN!!! Ngi Nht rt thích món n Vit Nam, hu nh món nào h cng thích, c mi n h mng lm. Có l h ch s trng vt ln và trng gà ln thôi, nhng ri cng có mt s ngi n th và mê luôn. Ngày Ch Nht 3/10/2004, úng hn 12 gi, ký gi Yoshinori Hashida (Kiu in Hân in) ã kéo c hai ông xp là Chi Cc Trng Tokyo Satoshi Fujiwara (ng Nguyên Thông) và "Th Trng" (Jicho, tng ng Phó Giám c) Yugata Yano (Th Dã D) thuc hãng thông tn Kyodo (Cng ng) n Mekong Center th n trng/ht gà ln vi mui, tiêu và c và rau rm (ting Nht gi là "tade", Nht cng có nhng không thy bán ch nên ngi Nht hu nh không n, không bit ti). Ngi Vit hay nói "mt lá rm", là mt nh và dài nh lá rau rm, nhng tranh c Nht Bn v

ph n thng v "mt lá rm". Trong khi ch i luc trng khong 20 phút, chúng tôi ã nói nhng chuyn liên quan ti gà Vit Nam. Trng có trng (th tinh) p ra con thì gà mt 21 ngày, còn vt mt 30 ngà Nhng thc ra gà mái nào cng p, còn vt thì ba bãi và không p, may sao mà không tuyt ging, ngi nuôi vt phi i lm trng ngoài ng ri em v lò p. Gà thng mt la khong 15 trng, nhng trng u không bo qun tt nên thng không n ra con c. Thng ngi nuôi gà cho 2, 3 con gà mái , ri gom 15 trng mi nht cho 1 con p thô Hu ht gà không phân bit c âu là trng ca mình âu là trng gà khác, nhng cng có con phân bit c thì m phá trng gà khác. Gà mái lo p, ít n, ngi gy nh hn i, gà m nuôi con ti khong 3, 4 tháng sau mi la trng m Còn gà mái không c cho p thì ch 1 tháng sau s la m Gà mái thng rt hin, nhng khi có con, mt ôi khi chúng tr nên d, có khi dám ánh nhau vi c ngi bo v con. Vit Nam ôi khi mua thêm gà mi n ch v cho gà mái nhà va p la con nuôi chung. Thng thì gà m nhn bit c ui gà con l i, nhng cng có con không phân bit gì c, con nào cng là con, có khi c gà M con, vt con cng chp nhn tut cho tin s sách. Nhìn cnh mt gà m chm chút nuôi mt àn có khi lên ti 30 hay 40 gà vt con cng vui. Loi trng ln n là loi p c khong 2/3 thi gian cn cho gà n, tc gà thì 2 tun, vt thì 3 tun. Khi ó con bên trong va n và ngon nht, nh quá thì cha ngon, mà ln quá thì xng cng, nhiu lông nhìn cng thy n n. Nm 1978, ài truyn hình ln nht nc Nht là NHK s 1 ã thc hin phim b "V Và Con Gái n T Sài Gòn" (Saigon Kara Kitta Tsuna To Musume, nguyên tác ca c ký gi Kondo Koichi (Cn ng Hoành Nht) thuc nht báo Sankei (Sn Kinh). Nam din viên óng vai Koichi Kondo phi n t t và còn phi cha cái chân gà ra thu hình. Ông s mun ói luôn, nên va óng xong là ông phi chy ù i xúc miê.ng. Khong nm 1999, có mt cô Nht có b là ngi Vit n Mekong Center chi, chúng tôi mi cô n th trng gà ln. Ban u cô nht nh t chi nhng sau c n, cô cng ráng n th. Cô va nhìn va s, c rt rè mã Khi b vào ming, ngi cô rùng lên, s hãi n cc , thy tht ti nghip! Nhng ôi vi ngi Vit thì vic n cá nh còn ang bi li hay n cá sng ( sashimi), gp ming cá t con cá "tai" (õ, iêu) nm há ming ngáp ngáp chm xì du ri b vào ming li áng s hn! Rt nhiu ngi Nht ã tng i Vit Nam thì cng mê trng vt ln hay gà ln lm. Ngi mình có câu: "Nht phao câu, nhì u cánh", là nhng th khoái khu trong con gà và tt nhiên cng thích c "lòng gà"... Nghe nói n u gà, my ngi Nht ngc nhiên hi n làm sao, có n mào gà không? Chúng tôi nói thng là b ôi theo

chiu dc, n óc và mt rt ngon, ging nh ngi Nht n "trng cá non" và mt cá ng (maguro) v Còn mào gà cng n ch, nó hi dòn, st st. Nhng ngi Nht thì nhm cái "ùi gà", ri mi ti "cánh gà". Ngi Vit hay n gà luc vi lá chanh thng chm mui tiêu hay nc mm, ngoài ra có gà kho gng, gà xào x t... tim Y-Saigon Shibuya có món "gà nng lá chanh". Ngi Nht thì thích xâutht gà nng (yakitori, thiêu iu). Chúng tôi ã nói v mt s ca dao hay ng ngôn liên quan ti gà nh: Gà trng nuôi con (nh cnh b nuôi con vy) Gà mái gáy g (gà mái mà gáy là im g) M gà con vt (m mt ng, con mt no, nh vt con thy nc thì nhào xung còn gà m ch bit ng trên b ngó) u gà ít vt (ý nói không hp nhau) Luýnh quýnh nh gà mc (lu bu, ri c lên) Hay mt bài hc thuc lòng Vit Nam: Con gà cc tác lá chanh, Con ln n n mua hành cho tôi, Con chó khóc ng khóc ngi, Bà i i ch mua tôi ng ring... Vit Nam, khi làm gà cúng thì luc gà trng vì gà trng có mào trông oai, ep. c bit mt s ni còn xem chân gà bói tt xu... Còn ngi i thi thì "tuyt i" không nên n trng, s xui, im bài mà là 1 hay 2 qu trng nh "0" hay "00" thì khn ri! C ba ông thuc hãng thông tn Kyodo bt chc chúng tôi p nh u ln qu trng, bóc v và màng, cho mui tiêu... húp nc, n th, ông nào cng không ng là ngon hn d tng, li nhm vi chút bia na thì tht là tuyt. Mi ông làm mt hi 2 trái trng gà ln, n rt t nhiên và khen ri rít nht là khi húp nc, ri li thêm rau rm... S d h kéo ti Mekong Center vì ông Yoshinori Hashida mun tìm hiu và vit bài v nhng chuyn gà Vit Nam... nm ti 2005 là nm t Du mà. NGI NHT VÀ HNG V XA: "NC MM" Ngi Nht hu nh ch dùng xì du ch không dùng nc mm, nhng rt thích nc mm Vit Nam. Nay ch có tnh Akita (Thu in) phía bc Nht Bn sn xut ít nc mm gi là "shotsuru" (diêm ng chp), "gyosho" (ng tng) hay "iwashi gyoju" (nhc ng chp: nc mm cá mòi), các ch tht ln mi thy bán.

Ngi Vit thng làm nc mm bng cá cm, cá lc (mt loi cá mòi), trn mui cho lên men trong khong 6 tháng cho cá t phân hy mà không cn gia nhit hay thêm bt c hóa cht nào, và nc mm chy ra chính là axit amin. Vit Nam, ni ting v ngh làm nc mm là Phú Quc, Phan Thit, Nam Ô thuc à Nng, Ca Lò thuc Ngh An và Vn Vân, Cát Hi thuc Hi Phòng... Truy nguyên ra thì t xa, các nc ông Á nh Trung Quc, Nht Bn, Phi Lut Tân, Vit Nam, Mã Lai, Thái, Min in, Nam Dng... u có sn xut và dùng nc mm. Theo tài liu ca Nht Bn ghi chép du tích vào nm 927, ngi Nht ã làm nc mm bng cá mòi (iwashi, nhc). Nht, các tnh làm nhiu nc mm nht u vùng bin phía tây tc bin Nht Bn ca Bn Nhng vì lng cá và loi cá mòi thu hoch không n nh, nên t thi Edo (Giang H) cách nay khong 200 n 300 nm, ngi Nht bt u dùng xì du (làm bng u nành, mui và khun "koji") thay nc mm và nay thì ã coi nh thay hoàn toàn, nên nhiu ngi Nht không bit là chính Nht Bn ã tng sn xut nc mm. S d thay th c nh vy vì thành phn và hng v tng i gn nha Thc ra thì v nc mm Nht Bn nht và ít hc hn nc mm Vit Nam, nhng nc mm Trung Quc còn nng mùi hn nc mm Vit Nam. Nay thì ch còn li Akita sn xut nc mm nh mt cách bo tn vn hóa và nh li hng x Ngày nay, nu ngi Vit mi ngi Nht dùng nc mm Vit Nam, cng là cách a h v vi nc chm quá kh, và h tip nhn d dàng. Ba tôi k rng, khi còn trong quân i, khi ra công tác ông Hà, có gp mt Trung Tá Hoa K gc Nht. Ông ta cho bit, mi ngày ông y ung mt ly nc mm nh (loi ly c ngón tay cái) và khi gp s quan Vit Nam, ông chào: "Nc mm muôn nm!". NGI NHT VÀ HNG MI: CÀ PHÊ VIT Ngày 7/8/2002, nht báo kinh t Sankei (Sn Kinh) có ng mt bn tin dài cho hay là cà phê Vit Nam có v thm ngt ang c a thích Nht Bn, nht là gii ph n. Ti nhiu ca hàng bách hóa (-pa-tô), cà phê Vit Nam có s bán vt qua cà phê Ba Tây (Brazil) và Ý. Nói n cà phê Vit Nam là nói n li pha c bit, mi ly mt cái lc, tuy không có gì là ti tân, nhng có cái lãng mn, tình t riêng ca nó. Cho mt thìa cà phê bt vào cái lc ri vn np trong cho cht, chút nc sôi cho thm u và bt cà phê n ra nc khi chy xung nhiu quá, sau ó mi y nc sô Ch khong 4, 5 phút, nc chy xung ht em theo hng v cà phê lan ta khp ni. Tu theo cách ung, cà phê en, cà phê á hay cà phê sa... nhng ngi Nht

cng b li ung cà phê vi sa c ca Vit Nam chinh phc. Song song vi cà phê, cho úng gu, sa c Ông Th ca Vit Nam cng c nhp vào Nht, bán giá 580 Yen (gn 5 MK) trong khi Nht cng có sa c ch bán giá khong mt na, tc 300 Yen. Công ty Daitsu ca Nht ã hp tác vi Cà Phê Trung Nguyên ni ting vi 3 n 400 tim Vit Nam, m tim cà phê trong tng la Ti tim Printemps Ginza, trong mùa hè nm 2002, cà phê ht ca Vit ã vt qua Expesso ca Ý. Cà phê Vit Nam bán c ti 60% trong s khong 20 loi cà phê bán â i công ty thc phm n lin (fast food) là Mos Food Service cng ã thêm vào thc n món thch cà phê Vit Nam, bán giá 200 Yen. Nm 2000, có công ty Yokohama sn xut cà phê sa Vit Nam óng hp giy 500 cc, qua nm 2002 công ty N 1 Kohi sn xut cà phê en Vit Nam óng hp giy 1 lít. Nm 2004. công ty Azumino (An Vân Dã) tnh Nagano (Ê , Trng Dã) sn xut cà phê sa Vit Nam thêm bt báng óng hp giy 220 gram. Công ty Esu Cook Osaka (É , i Phn) sn xut min hp n lin, nhng trúng gii là 10 cp vé i Vit Nam 4 ngày và tin mt tiêu vt là 10 triu ng Vit Nam (khong 65.000 Yen hay 600 M Kim) và 3.000 gii trúng gm Vit Nam. RU NHT LÀM VIT NAM!? Nm Minh Tr th 38 tc nm 1905, di thi Pháp Thuc, ã có mt Hi Ch Quc T c t chc ti Hà Ni, khi ó công ty bia Asahi, gm ca Nht... ã em hàng qua trin lãm. Thi nay, khi tính v thc t th trng, nhiu công ty sn xut không cn gi kh kh truyn thng n Làm Nht t thì em qua Vit Nam... làm, nh khâu "Kimono", bàn si "kotatsu" (loi bàn vuông thp, có b phn si in di, dùng ngi trên chiu hay thm không cn gh), trng "wasabi", làm ru... Mt công ty Nht Kumamoto ã b vn u t 100%, lp nhà máy làm ru ti Hu, vi thit b hu nh hoàn toàn ca Nht. Khong 20% sn phm c bán ra th trng Vit Nam, còn li xut cng tr qua Nht. Ban u là ru trng, loi "sake" (Èú, tu) mang tên "Thp T Tinh" (Jujisei) sau i ra là "Vit Nht" (Etsuichi) bng chai thy tinh màu xanh ve, và loi "shochu" (thiêu tru/tr) tc loi ru mnh nu bng khoai kiu Nht mang tên " Vng" (Teio) trong bình gm Bát Tràng... Mt công ty khác là Tanaka (in Trung) thì ch ru "sake" ngay ti Sài Gòn cùng vi mt s ru trái cây khác nh nho... cng xut cng ngc v Nht. u tiên Roppongi u hè 2002, bán c thc n nh ca Vit Nam nh gi cun, bánh mì tht... và hy vng s lp thành h thng tim

ÁO DÀI Trong cun t in quc ng Kojien (Qung T Uyn) ni ting ca Nht Bn có các t "Hà Ni, Sài Gòn, áo dài...". Qung cáo trên TV ca hãng phim Konica, Ajinomoto hay trên báo ca công ty hàng không ANA là hình nh ph n Vit mc áo dài... Ngi Nht rt thích áo dài Vit Nam, s ph n Nht có áo dài rt nhiu, có ngi có hai, ba cái, và k lc c bit là 15 cá Mi khi i du lch Vit Nam, h thng r nhau may áo dài và din trong các sinh hot giao lu vi ngi Vit hoc ôi khi trong l hi hoàn toàn trong không khí Nht. Ngày 31/12/2002, ài TV Tokyo s 12 chiu sinh hot vn ngh Kitaro Silk Road ca ông Kitaro (H a Lang) Bc Kinh và Tây An, Trung Quc nhân k nim 30 nm t bang giao gia Nht Bn và Trung Quc. Trong nhóm trình din có mt cô àn v cm màu trng, c bit là cô này mc áo dài Vit Nam màu xanh rêu m và qun trng. Nm 2001, hai nhà v kiu Liên Hng Vit Nam và Pascal Valéry Tùng Lâm c ng Pháp ã có cuc trin lãm ti Tour và c bit ngay ti tr s UNESCO, trc khong 40 v i S các nc khu vc Á Châu và hàng trm quan khách. Qua cuc trin lãm này, áo dài ang c a ra nh mt ng viên "Di Sn Vn Hóa Phi Vt Th". Kch "No" ca nhn ã tng c công nhn là di sn thuc loi nà Ngày 26/7/2001, nhân dp tham d Din àn An Ninh Khu Vc ASEAN ti Hà Ni, trong "nhc kch" chàng cao bi Texas yêu cô gái Vit, NT Hoa K Collin Powell óng chung vi NT Nht Makiko Tanaka (in Trung Chân K T) mc áo dài Vit Nam, tay cm nón lá, b iu hi õng Trong khi ông Powell va hát va nm ln di t thì bà Tanaka nhào ti hôn ông rt thm thit... khin mi ngi ci vang. ây cng là chuyn l xy ra ngay trên mt din àn quc t. Có l sau nhng giây phút cng thng vì quc gia i s, mi ngi cng mun c thoi mái hn. Nhà thit k thi trang Sawamura Takayuki (Trch Thôn Hiu Chi) nm 1994 ã n và li Vit Nam hot ng v thit k qun áo, gi xách, giày dép xut cng i Nht, Hoa K, Anh... cng nh cho th trng Vit vi nhãn hiu Opla và Thac Anh có c ca hiu riêng ti Sài Gòn. Tng tham d Tun L Thi trang nm 2002 Sài Gòn. Cô Naomi Misawa (Tam Trch Trc M) ã n nh Mekong Center chúng tôi giúp và qua Vit Nam vit lun vn tt nghip i Hc Tokyo Joshi nm 2003 vi tài "Áo Dài". Có l ây là bài kho cu t m nht v áo dài c vit bng ting Nht. Trong chng trình TV Asahi s 10 ngày 25/5/2003 vi hai ngh s ni ting là danh hài Cha Kato (Gia ng Trà), Haruhiko Kato (Gia ng Tình Ngn) và n tài t tr p ni ting Shoko Aida (Tng in Tng T) thm Sài Gòn, Nha Trang và Hu, gp ngi mu Võ Th Thu Trâm... Cô Shoko ã t may và mc chic áo dài ct tay màu .

Trong chng trình TBS TV s 6 ngày 1/8/2004, n tài t Noriko Nagagoshi ni ting vi phim Kokoro (Tm Lòng)... ã qua Vit Nam trong chng trình gii thiu cách p chè sen, dp này cô ã may mt b áo dài trng thêu hoa tht p. Nu nhìn cnh nhng cô gái mc áo dài ngi bán tp hóa Vit Nam trong dp l hi chc không ai tng tng c ó là nhng sinh viên Nht thuc Junko Association trng Meiji Gakuin Daigaku (Minh Tr Hc Vin i Hc). Nhóm này ã tng i Vit Nam nhiu ln, có khong 20 cô có áo dà Không ch ngi Nht mc áo dài mà ôi khi thy c ngi ngoi quc ây mc áo dà Nh hôm 28/6/2003, tình c ài TV NHK s 3, trong chng trình thi hùng bin bng ting Nht dành cho ngi ngoi quc Sapporo, Hokkaido (Trát Hong, Bc Hi o), chúng tôi rt ly làm ngc nhiên và thích thú khi thy cô Trisha Lamers, mt ngi M trng mc áo dài trong phn phim tài li Cô qua Nht nm 1999, dy ting Anh ti trng Fukui-Shi Jinai Joshi Koko, mi 4 nm mà nói ting Nht rt lu loát. Trong cnh dy các n sinh Trung Hc cp 3 v nhc M, thy cô mc áo dài tím thêu hoa trng ngi àn và hát. Nhip nh gia Alao Yokogi, sinh nm 1949, ã qua Vit Nam 12, 13 ln, ã m cuc trin lãm hình nh Vit Nam ti Tokyo Photographic Culture Center, Tokyo, t ngày 28/5 n 21/7/2003 vi ch " An Early Afternoon of Saigon 1994-2003", tm dch là "Sài Gòn Chiu Xung". B 5 bc hình c áo chp mt cô gái Vit mc áo dài và qun dài trng toát ang bc vi ngang ng mà ông tình c chp c nm 1994 rt sng ô.ng. Sau ó chính ông c gng tìm mà không gp ngi p. Bc hình ã c gii thiu trên NHK hi u nm 2003. Cnh ó là các hình nh sinh hot, phong cnh và nhiu ngi p là các tài t, ca s, ngi mu... nh Hng Nhung, Thanh Lam, Dim Hng, M Duyên, M Tâm, Hà Kiu Anh, Ngc Anh, Thanh Xuân, M Uyên, Minh Thu, Mai Thu Nguyên, Phan Lan, Hng Giang... Ông Alao Yokogi còn vit ký s "Sai Gon No Hirusagari" vi nhiu hình do Shinchosha (Tân Triu Xã) phát hành nm 1999 và tiu thuyt cng bt u t s gi hng ca bc hình cô gái bc ngang ng mang tên " Netsu O Hamu, Hada No Kajitsu" (tm dch là "Nhng Trái Cây Trn n Nng") do Kodansha (Cu àm Xã) phát hành nm 2003... D trù tháng 4/2004, ông s làm mt cuc hành trình bng xe gn máy xuyên nam-bc, t mi Cà Mau ra ti Móng Cá Cui tháng 12/2003, nhà thit k thi trang Minh Hnh ã có bui trình din 60 b áo dài c bit vi ch "Tr Li Thiên ng" trc khong 100 v khách và hàng ngàn ngi Nht ti cnh chùa Kiyomizu (Thanh Thy) Kyoto (Kinh ô), ct trên sàn g, cheo leo vách núi, rt ni ting Nht. gii thiu các kiu mu ti Nht, ln này

Minh Hnh ã chn ng nét phi hp c bit gia áo dài Vit Nam và "Kimono" ca Nht nên có nhiu chic rt l mt và mu ch là mu nâu, vàng... Các ngh s Nht khi qua Vit Nam thng ti các nhà may ni ting t may áo dà Ngày nay, du khách ti Vit Nam có th sáng t may áo dài, ti ly (ngày xa, ph n Vit t may thng phi mt mt tun). Ngoài ra mt s tim cng nhn thit k t hoa vn trên ví, trên nhn... theo ý khách. Mt nhóm nhip nh gia và ký gi Nht cng ang tính thc hin tuyn tp hình "Nh Qunh Và Áo Dài" mà ngi mu chính là Nh Qunh... ây s là tuyn tp u tiên thuc loi này và nim vinh d ln cho ngi Vit. Nh Qunh nh ã xut hin trong và ngoài nc mi nm qua, hu ht vi chic áo dài dân tc. Vóc dáng Nh Qunh th hin ng nét rt Vit Nam mà mi ngi Vit Nam u hãnh din. Nh Qunh không nhng c ngi Vit mà còn rt nhiu ngi Nht ái mô.... T u thp niên 90, mt s công ty "Kimono" Nht ã em vi qua Vit Nam thuê ngi Vit ráp áo và sau ó thêu c hoa vn. HOA VIT NHT Công ty Dalat Hasfarm do Hà/Hòa Lan u t, sau 10 nm hot ng ã có h thng khong 400 tim hoa Dalat Hasfarm khp nc, tr thành công ty hàng u ông Nam Á. Có 35% s hoa ca công ty bán ta th trng quc ni và 65% bán ra th trng hi ngoi nh Nht Bn, Úc, Tân Gia Ba (Singapore), Thái Lan, Gia Nã i (Canada), Saudi Arabia... Ti Nht, hoa c phân phi qua h thng tim Clover Hill Fresh Cut Flower... ÂM NHC H ái m các ngh s nh "Khánh Ly, Trnh Công Sn, Phm Duy, Ái Vân, Nh Qunh, Hng Lan, Hng Nhung, Thanh Lam, Tam Ca Áo Trng, M Linh, Hng Hnh, Lam Trng, M Tâm...", bit n các bn nhc nh "Dim Xa (Utsukushii Mukashi, M Tích), H Trng (Gekka Bijin, Nguyt H M Nhân)...", nhc khí nh "àn tranh, àn bu, àn t'rng, àn cò..." cho ti "múa ri nc "mà h gi là "thy thng kch trng" (suijo gekijo). N ca s ni ting Midori Satsuki (Ng Nguyt), sinh nm 1039, ã qua Vit Nam nm 1958 và hát ti Hi Ch Th Nghè bài Nng Chiu ca nhc s Lê Trng Nguyên (1926-2004, http://www.letrongnguyen.com). Phi chng ây là ca s Nht u tiên hát nhc Vit. Bà Nguyn Nga Cali, v nhc s Lê Trng Nguyên ã nh tôi tìm, và giúp cho hai bên liên lc vi nhau, nhc li k nim 47 nm trc...

Nhc S c d lun bit và ái m nht là Trnh Công Sn. Cô Michiko Yoshii (Cát Tnh M Tri T), sinh viên i Hc Kyoto (Kinh ô) v Pháp Vn. Khi qua Pháp du hc, có dp tip xúc vi ngi Vit, ch bt u mê nhc Vit, nht là nhc ca Trnh Công Sn, ch nh c khong 100 bà Ch ã chn vit lun án tt nghip bc Cao Hc khi hc Vit Vn ti i Hc 7 Paris, Pháp vi tài "Nhc Trnh Công Sn" nm 1991. Khin có tin là hai ngi rt "thm thit" vi nha Sau này, Michiko ã lp gia ình vi ngi Vit, hai v chng tham gia "Chng Trình Bn Tr Em Bi i", m trng cho tr m côi, có 8 c s Sài Gòn, quy t khong 1.700 em. Michiko thng xuyên i li gia Nht Bn và Vit Nam nên vn thng ghé thm gia ình Trnh Công Sn. Tháng 4/2004, nhân gi Trnh Công Sn, Michiko cng có t Nhân dp này, các em gái Trnh Công Sn ã công b bn nhc trích trong "Album Michiko", vit riêng tng Michiko, cha h c hát. Nm 2004, Michiko Yoshii tr li Nht theo hc khóa trình Tin S ti i Hc Tokyo Daigaku Daigakuin (ông Kinh i Hc i Hc Vin). Ngày 1/10/2004, bà ghé Mekong Center mua CD có bài "Tr Li Em Yêu" ca Nhc S Phm Duy, do Thanh Lan hát nghiên cu, b túc cho lun án Tin S ca bà. Nm 1970, ca s Khánh Ly ã hát bài Dim Xa ln u tiên ti Nht nhân hi ch quc t Osak Cng nm ó, hãng a Myrica Music ã mi Khánh Ly sang Tokyo thu bài "Dim Xa và Ca Dao M (ting Nht là Nen Nen Boya, Nim Nim Phng)" ca nhc s Trnh Công Sn bng hai li Vit và Nht. K ó, hãng a Columbia ã thu Khánh Ly hát 10 bài ca nhc S Trnh Công Sn bng ting Vit và Nht. Nm 1992, trung tâm Làng Vn Little Saigon, Cali, Hoa K ã phát hành li di tên a "t Mi". Nm 1978, c ài truyn hình ln nht nc Nht là NHK chn làm nhc phm chính cho phim b "V Và Con Gái n T Sài Gòn" (Saigon Kara Kitta Tsuna To Musume, nguyên tác ca ký gi Kondo Koichi (Cn ng Hoành Nht) thuc nht báo Sankei (Sn Kinh) chiu nhiu k và c tái chiu, ni dung v nhng khác bit vn hóa trong gia ình gia mt ngi àn ông Nht ly v Vit Nam. Nm 1997, ài NHK ã c mt toán chuyên viên và ông Norio Kato (Gia ng Tc Phu, Trng Ban Vit Ng ài phát thanh NHK) qua Hoa K và i Vit Nam thc hin mt phim tài liu dài khong mt gi ng h mang ta: "Ca S Sài Gòn: T Quc 22 Nm Qua". Chng trình này ã c tái chiu nhiu ln. o Din Hideo Kaku (Giác Anh Phu, thuc ài NHK) ã vit mt cun sách v cuc i ca Khánh Ly, do NHK phát hành cùng nm. Nm 1998, n ca nhc s ni ting Tokiko Kato (Gia ng ng Ký T) ã mi Khánh Ly qua trình din chung và hát chung bài Dim Xa - Utsukushii Mukashi ti công viên Hibiya, ngay cnh Hoàng Cung. Chng trình ã c ài NHK thu hình và

chiu nhiu ln. Bà Tokiko Kato cng ã hát thu a bài "Dim Xa" bng ting Nht, và xp u tiên trong a 12 bài "TOKIKO-CRY". N ca s enka (din ca) ni ting Tendo (Thiên ng), 44 tui, ã chn bài Dim Xa bng ting Nht hát trong chng trình Hng Bch (Hng ch bên n và Bch ch bên nam) ti ngày 31/12/2003, t 7 gi 30 n 11 gi 45, do ài NHK s 1 t chc. Ca s Tendo ã i Vit Nam, hát bài này cùng vi Hng Nhung tháng 8/2002 cng do NHK thu và phát hình. Chng trình Hng Bch (Kohaku) là chng trình vn ngh v i nht, coi nh tng kt thành tích ngh s thành 27-27. Bà Tendo ã hát và thu a bài Utsukushi Mukashi phiên bn 1 tháng 9/2003 và tháng 2/2004 ã ra phiên bn 2 vi li hòa âm d hát Karaoke hn. C hai phiên bn u lt vào vòng 10 bài hay nht theo thm dò ca Oricon Entertainment Site ngày 1/3/2004. ây là chuyn l cha tng có Nht và có l khp ni trên th gi Cùng mt bài hát mà hai phiên bn cùng lt vào "top 10". Tht là him có bài hát nào nh bài Dim Xa tip tc c lan truyn và gây xúc ng cho ngi Nht t 1970 ti tn ngày na Ngày 6/8/2004, tôi th tra trên mng ch "Dim Xa (Utsukushii Mukashi, M Tích), thy có ti c ngàn tài liu bng ting Nht v bài này. Bài Dim Xa ni ting nh vy Nht nên i Hc Kansai Gakuin (Quan Tây Hc Vin) thành ph Nishimiya (Tây Cung) và Kobe (_ , Thn H), tnh Hyogo (Binh Kh) ã chn dy trong môn vn hóa Vit Nam t niên khóa 2004. Ngoài tài liu vit v bài hát, còn kèm theo DVD, sinh viên hc tp c d dàng. ài RFA, Hoa K, trong chng trình Vit Ng ngày 20/7/2004, Thy Nga ã phng vn ca s Khánh Ly v chuyn này... CÔ "DIM" TRONG "DIM XA" LÀ AI? Có l ai cng bit bài "Dim Xa", nhng chc rt ít ngi bit nhân vt "Dim" mà Trnh Công Sn say m là ai, huyn thoi chng? Xin tha ó là nhân vt có tht, Ngô V Bích Dim hin ang sinh sng ti Little Saigon, nam Cali, Hoa K (2005). ----Nm 1999 và 2000, Tam Ca Áo Trng c mi hát và thu a nhc Pob ca Nht và Vit mang tên "Chào". Có mt bài hát nhi ng rt ni ting ca Nht tên là "Akatombo, Xích... , Chun Chun " do Kosaku Yamada (Sn in Canh Tc) sáng tác, ã c nhc s Minh Thành trình din bng àn bu Sài Gòn, Vit Nam khong nm 1993. Ting àn bu trong nm. Nm nay là ln th 54, c tip vn ti khong 50 quc gia khác trên th gi Nm nay phái nam thng, t s chung t trc n nay

tu khúc nhc Nht khi ó ã làm say mê tm hn Shino Midori, là mt Giáo S dy ting Nht ti i Hc Khoa Hc Xã Hi và Nhân Vn, và bà quyt nh hc àn bu và tr thành hc trò "khó dy" nht ca nhc s Minh Thành. Bà ã phi vt qua bit bao khó khn tr ngi v vn hóa và ngôn ng. Do tip xúc vi vn hóa Vit, bà cng có dp gp g các nhc s hàng u nh Giáo S Trn Vn Khê, Nguyn c Thành, Nguyn Vnh Bo, Phan Chí Thanh, các Giáo S ting Vit và Nht nh Tô ình Ngha, Lý Kim Hoa... ri gn mi nm sau, nm 2003, bà gii c àn bu (có bng trung cp) và ting Vit, ã phát hành a CD "Làng Tôi" vi ting àn bu u tiên ca bà gm 12 bài nh Bèo Dt Mây Trôi, Hòn Vng Phu, Làng Tôi và có c bài "Akatombo"... Ting àn cha hoàn m lm, nhng cng khá, và n lc ca mt ngi ngoi quc n vi nhc khí c truyn Vit nh vy áng k là tuyt. Nm 2003, bà Midori Thúy tr v Nht, và có ai ng âu sau ó bà li tr thành Giáo S dy àn bu cho ngi Vit Nht. Nam ca s Ryo Sasaki (Tá Tá Mc Lng) ra mt ti Vit Nam ch không phi Nht Bn. Anh ã hát nhc Vit chung vi Lam Trng, Phng Thanh trong các nm 2000, 2001 và vi Nh Qunh (@ò) nm 2001, 2002... ti Nht. ây là ln u tiên công ty nhc Nht Toho và Victor (JVC, hàng u th gii ca Nht) mi Nh Qunh hát nhc Nht, li Nht bài "Ame No Yokohama" (V Hoành Tân, Yokohama Trong Ma) loi Enka (din ca, nhc mùi), coi nh mt Teresaten (ng L Quân gc ài Loan) th hai... Nhân k nim 10 nm hot ng vn ngh (1991-2001), ngày 14/1/2002, Nh Qunh ra mt Single CD u tiên vi bài trên cùng nam ca s Ryo Sasaki ti khách sn Shinagawa Prince Tokyo. Hai nam ca s Tsuneharu Sakai (Cnh Hng Xuân) qua Vit Nam nm 2001 lúc 22 tui, làm t ca s Ngc Sn, ã i hát vi Ngc Sn c trm ln... H u khi u cuc i ca s ca mình ti Vit Nam và Wada Shogo (Hòa in Thng Ng) qua Vit Nam nm 2002 lúc mi 18 tui, làm t ca s Ngc Sn ri i hát vi Lam Trng. H phát âm ting Vit rt khó khn, nhng c gng c 6 tháng hay mt nm hc và hát c nhiu bài hát ting Vit. Tháng 8/2002, Sakai ra mt a n (single CD) "Li T Tình D Thng" ca Ngc Sn bng ting Vit và Nht trong ó có c ting hát Ngc Sn cng bng ting Vit và Nht. Chúng tôi ã giúp Sakai tp luyn thêm v phát âm ting Vit khi thâu, t ging l l 70% hy vng nâng lên t 90 n 95%. Tháng 7/2003, anh ã t may b áo dài àn ông màu xanh dng vi hoa vn ch th và qun trng ngay ti Mekong Center và hát ra mt b qun áo này ti thành ph Mito (Thy H), tnh Ibaraki ngày 9/8/2003 trc khong 250 quan khách. Sakai thnh thong xut hin trên TV, báo chí Nht. Gia nm 2004, anh Sakai ã i Vit Nam cùng hát vi Ngc Sn trên TV trong chng trình "Vi Ngôi Sao" bài "Li T Tình D Thng" li 1 và 2 ca Ngc

Sn bng ting Vit và Nht, thu hình qung cáo cho nhà xut bn Byakuya Shobo (Bch D Th Phòng) ca Nht... Tháng 7/2005, Sakai và Wada ã cho ra mt a "First Impression", gm 9 bài, trong s ó c 4, 5 bài ca Ngc Sn nh êm Cui, am Mê, Vng Trng Cô n, Oh! Baby... Sakai, còn tr, c thân, i hát khp các quán n, ni hi hp... Ngày 20/3/2003, Hng Hnh ã có bui ra mt CD "Hng Hnh First Memorial Album 2003" vi cm ti rt trnh trng ti khách sn sang trng Nikko Tokyo Daiba (ài Ba), qun Minato, Toky Giá vào ca lên ti 50.000 Yen (415 ô la M), vi s tham d ca khong 200 quan khách. Hng Hnh ã trình bày liên tip khong hn 10 bài hát Vit và Nht, hu ht bng c hai th ting Vit và Nht vi ban nhc Line Up ca Nht. khong gia, có lúc Hng Hành ã t m àn ghi ta và hát bài Dim Xa. Nht Bn ang vào thi k "boom (phong trào) Vit Nam". Ln th nht khong nm 1990 n 1997 là "boom u t", và ln th hai t nm 2000 ti nay là "boom vn hóa, du lch". Ch riêng trong tháng 3/2001, chúng tôi ghi nhn có khong 10 cun sách và tp chí chuyên v hay ch v Vit Nam. Trên TV qung cáo phim Konica là hình nh ph n Vit mc áo dài ngi xích lô... Nh Qunh ã ti trong bi cnh ó, nên d thu phc khán thính gi Nht. Nhc n xe xích lô mi nh mt chuyn l lùng c nht báo Asahi (Ê , Triu Nht) cui tháng 5/2001 nói t Vit Nam nhp hàng triu xe ca Nht Bn, vy liu có xut cng c chic nào không? Vit Nam ã xut cng mi chic xích lô i mt s nc, trong ó có mt chic chng trc tim n Vietnamse Cyclo ngay Tokyo, nhng ông Okumura (c Thôn) nhp my chic v tn Hokkaido (Bc Hi o) không phi chng mà ch ngi thc s, ông ch trng dùng xích lô khi gây công h Khi mùa ông có tuyt thì có th chuyn vùng xung Okinawa (Xung Thng)?... Ti Sài Gòn, có tim K Cafe mà ch là ngi Nht, ã hot ng vi c thuyn loi 45 tn, có mái và trang trí nh mt "yakatabune" (c hình thuyn, mt loi thuyn nh có treo èn lng, ch du khách n ti trên sông hay vnh) ti Nht. Thuyn hot ng vào bui ti vi nhng ngi chy bàn mc "Kimono" loi n gin và phn trình din nhc c truyn Vit Nam bi các ph n Vit mc áo dài, i khn... Ngoài nhiu tim cá sng hay các món n kiu Nht, i công ty hamburger (bánh mì tht bm kiu c) Lotteria vi h thng tim khp nc Nht cng qua Vit Nam, nm 2002 ã có 4 tim Sài Gòn. Ca s Khánh Ly ã chinh phc ngi Nht t nm 1970, tc sut trong 35 nm qua vi nhc Trinh Công Sn, có l nay là lúc ca s th h tr hãy c gng tip ni bng nhng bn nhc Vit chuyn li Nht mi cng nh nhng bài hát ca chính ngi Nht... Có mt s ngi Nht ti Vit Nam dy ting Nht hay hc ting Vit... ri hc

thêm nhc khí c truyn ca Vit Nam nh àn tranh, àn bu, t bà, àn nh, àn t'rng... Nh bà Shino Midori (tên Vit là Thúy), nguyên Giáo S ca i Hc Jochi (Thng Trí) qua Vit Nam hc ting Vit, dy ting Nht ri hc àn bu t nm 1996 và ra c sách "àn Bu - Nhc Khí Dân Tc Ca Ngi Vit" do nhà xut bn Tr phát hành. Nh bà Keiko Todoroki (ng ng Lc) hc ti Nhc Vin Hà Ni, ánh àn bu rt t Ri Ging S i Hc Mejiro (Mc Bch) là Akihiko Hiyoshi (Nht Cát Chiêu Ngn) chi c c àn bu, tranh, t bà và nhi.. Anh ã i Vit Nam khong 15 ln và nm 1998, qua c Hoa K ch nghe nhc trình din sng nhc Vit và tham d bui vn ngh k nim 15 nm thành lp ca trung tâm Thúy Nga ti Long Beach, Cal Ngày 23/8/2003, anh ã i d bui vn ngh k nim 20 nm thành lp ca trung tâm Thúy Nga ti San Jos Trong sut 1, anh c MC Nguyn Ngc Ngn mi lên phng vn bng ting Vit và anh ã ánh àn bu bài "Qua Cu Gió Bay", c 2.500 khán thính gi Vit hng ng nhit lit. Trong Vn Ngh Magazine s 20, 2003 và tun báo Tr ca anh K Phát Hoa K..., ã ng bài ký s ca chúng tôi v chuyn i xem chng trình Thúy Nga K Nim 20 Nm ca chúng tôi cùng anh Hara và Hiyoshi , ngày 23/8/2003 San Jose, thêm nhiu hình nh, tng cng là 7 trang, coi nh bài gii thiu v DVD Thúy Nga 71 luôn. Trong DVD Thúy Nga 72 mi nht nm 2004, ch "Ting Hát T Nhp Tim", sau bài Mùa ông Hoa Trng do Tâm oan và các v công trình din, nhà vn Nguyn Ngc Ngn khi gii thiu v Nht Bn ã trích dn nhng tài liu do chúng tôi thu thp. Các cô Yoshiko Aikawa (Hi Xuyên Quý T) chi àn bu, Akane Shimizu (Thanh Thy Thin) chi àn tranh và Kumiko Oguri (IvÈq, Tiu Lt Cu M T) chi àn t'rng. C ba cô u hc khoa Vit Ng ti Tokyo Gaigo nên ting Vit khá rành. Nu ch nhìn các cô gái mc áo dài chi àn c truyn Vit Nam, không ai có th bit c ó là nhng ngi Nht. Nm 2004, cô Kumiko Oguri ang hc Cao Hc ting Vit thì xin ngh mt nm i Vit Nam tu nghip ri mi tr li làm lun vn tt nghip. Cô chi c trng thng trong ban nhc và nht là mc cm. Là hi viên ca Bc Tinh Hi (Hokusei), Hip Hi Mc Cm Nht Bn (Nihon Mokkin Kyokai) ca Nht và hi viên danh d ca Hi Mc Cm Bc Kinh (Beijing Marimba Kyokai), ã tng qua Trung Quc biu din c chc ln. Cô thng c nhiu ni Nht mi i biu din àn t'rng. Vi thân hình thon nh nh ph n Vit, khi cô mc áo dài biu din, trông cô hoàn toàn nh ngi Vit. Ti nm 2001, bên cnh khong 5.000 ngi Nht hc ting Vit, còn có khong 20 ngi hc chi nhc c c truyn Vit Nam. Lâu lâu h li c mi i trình din âm nhc, ôi khi c trình din áo dài, ã óng góp rt tính cc trong các sinh hot giao lu Viê.t-Nht.

Anh Hara (Tomohiko Adachibara, An t Nguyên Tri Ngn) cng i Vit Nam hn 10 ln, không chi nhc c nào, nhng rt rành v các ngh s, nhng bng hình mà anh thích, anh xem i xem li khong vài chc ln. T nm 2000, anh tình nguyn ph trách Trang Ting Nht trong nguyt san Mekong làm nhp cu giao lu Viê.t-Nht. Tháng 4 nm 2003, anh ã theo chúng tôi qua thm sinh hot ca cng ng ngi Vit nam và bc Cali, Hoa K. Qua tháng 8/2003, anh li i ln th hai d chng trình vn ngh k nim 20 nm thành lp trung tâm Thúy Nga San Jos Anh Hara c k là ngi Nht chp hình ngh s Vit Nam nhiu nht. LI SEA GAME 22 BNG TING NHT Cô Izumi Takahashi (Cao Kiu Tuyn), mt sinh viên Khoa Vit Ng ca i Hc Tng Hp Hà Ni và sau ó là sinh viên nm th 1 Khoa Ng Vn trng i Hc S Phm Sài Gòn ã dch bài hát SEA (South East Asia = Th Vn Hi ông Nam Á) GAME 22 "Vì Mt Th Gii Ngày Mai = For The World of Tomorow" ca nhc s Quang Vinh ra ting Nht. SEA GAME 22 ln u tiên t chc ti Vit Nam ã c long trng khai mc u tháng 12 ti sân vn ng M ình va hoàn tt ngoi ô Hà Ni. NHC S TRN QUANG HI TRÌNH DIN Nhc s nhc dân tc ni ting Trn Quang Hi t Pháp qua ã có các bui hp v nhc dân tc Kyoto, Nara và mt bui trình din c bit cùng vi Shuji Okayama (Cng Sn Th Tr) và Leo Tadagawa (Chân Xuyên L Ch). Nhc s Trn Quang Hi qua Pháp sinh sng t nm 1961, ã i khp th gii khong 200 ln, qua khong 65 quc gia. ây là ln th 7 hay 8 Nhc s Trn Quang Hi ti Nht và là ln th 2 trình din Toky Ngày Th Nm 8/4, ba ngi ã trình din ti phòng nhc "Shakkyo" Yotsuya, Tokyo vi khong 100 ngi tham d.. M u, anh Hi mc áo dài en ra trình din 3 loi àn môi ca Nga, Nam Dng và Vit Nam qua bài "i Ving Min Thng" do chính anh sáng tác. Vi li dn gii gin d và biu din tht xut sc anh ã thu hút s chm chú lng nghe ca tt c mi ng àn môi là mt loi àn ngm môi thi, thng bng kim thuc hay tre..., kích thc khong 5-20 cm, cn bn thng gm 1 thanh un hình ch "Omega" nhng 2 u thng dài ra và 1 thanh gia dùng tay gt và bin i ca li phát ra nhng âm khác nhau... dân gian các nc Á Châu trong có c ngi sc tc VN nh Mong, Êdê, Bana.. và Âu Châu dùng, tt c có n hàng loi àn mô Ting Nht gi là kokin (khu cm) hay loi bng tre có dây kéo ca ngi Inu Hokkaido (Bc Hi o) gi là "mukkuri". Mi cht nghe àn môi, chúng tôi hi liên tng n ting kêu u u ca "ng ng" hay "cóc nhái", nhng càng nghe càng thy nhiu âm thanh l, mà bình

thng có th cha bao gi nghe th Ngi iêu luyn nh anh Hi có th to ra nhng âm thanh phong phú và bin hóa vô lng. Sau ó anh gii thiu v cách gõ mung do anh sáng ch, ch vi 2 cái mung n gin, tùy theo tc và gõ lên ùi, tay, mt... s cho ra nhng âm khác nhau nh giai in mt bn nhc. V àn môi thì phái nam và n s dng nh nhau, nhng v hát ng song thanh thì phái nam phát âm d hn phái n vì có thanh i c (phn yt hu) dài hn. K n là anh Leo Tadagawa cng biu din àn môi, cho ti nhc c n gin là thìa và dao n bng nha, ngha là bt c vt dng nào, nu chúng ta khéo léo s dng u có th bin chúng thành nhc cu.. Sau phn u nh hút c hn ngi nghe ri bây gi anh Hi mi biu din hát ng song thanh và nói mi ngi th tp. Thng chúng ta ch nói hay hát ln lt tng âm mt, nhng hát ng song thanh là 1 ngi hát 1 lúc 2 âm, li hát gc Mông C, thí d ban u phát âm ch "i", rng chm nhau và ming bè ra, sau ó trong u vn ngh ti âm "i", vn gi rng chm nhau nhng hãy thu môi tròn li chuyn dn sang "u", khi ó s nghe thy 2 âm cùng lúc, âm nn "i" và ni lên âm "u", tng t anh ch cho mi ngi tp âm "o" i sang "a" và "ngu" i sang "a" ri "ôm" hay "ru" i sang "lng" ri "long"... Anh Hi t t ch dn và iu ngc nhiên thích thú là hu nh ai cng tp c nhng âm n gin. My ngi Nht c mi lên hát th u thành công ngoài tng t.ng. Ngi quen hát có th ly hi và bin iu âm "u" này lên xung thành giai iu bn nhc. Ting Nht gi là "baion shoho" (bi âm xng pháp). Mi ngi u cm thy thích thú nên anh Hi ã c khán thnh gi v tay nhit lit. Thc ra, "bi âm" nguyên ngha là gp bi âm, tc to ra âm có tn s gp gi lên... Anh Shuji Okayama ra biu din c àn môi, c hát ng song thanh, anh mi tp 4 nm, nhng ting hát rt iêu luyn. Anh Hi tr li gii thiu nhng nét c áo ca àn bu (chic àn ca anh Leo), qua bài dân ca "Cò L". Cui cùng c ba anh hp tu àn môi rt nhp nhàng và chm dt chng trình lúc 9 gi. Sau ó khong 30 ngi tip tc li dùng tic trà và vây quanh anh Hi hi thm và ó ây vn có ting "nh ng" cho ti khong hn 10 gi 30 mi gii tán. V nhc c in, ngi Nht bit n danh th dng cm ng Thái Sn. Sau khi chim gii nht Chopin ti Ba Lan nm 1980, anh ã qua Nht sinh sng và dy nhc trong nhiu nm. Nm 2003, ngi Nht cng qua Vit Nam trình din nhc giao hng... NHC NHÂ.T-VIT

Ông Hiroya Terakawa (T Xuyên Bác Dã) ã qua Vit Nam làm vic v xây dng, nhng cng ng thi là mt nhc s tài t, ã sáng tác và thc hin a n (single CD) li Nht và dch sang li Vit mang tên "Nh ã Thân Quen - Du Khách Trong Hà Ni" c gii thng ca Tòa i S Nht và phát trên ài phát thanh Ting Nói Vit Nam chng trình ting Nht do ca s tr ang lên H Qunh Hng Vit Nam hát. Ông Hiroya Terakawa rt mong có dp ra mt a nhc này và a Qunh Hng qua Nht hát. NGI NHT DIN NHC KCH V VIT NAM "MISS SAIGON" Ngi Nht ã tng din các v nhc kch "Miss Saigon", "Bích Câu K Ng", "Bài Ca Tm Bit" bng ting Nht và qua Vit Nam gii thiu trng Nht, nhc "Nô", nhc Okinawa... vi ngi Vit. "Miss Saigon" ã tng c công ty Toho (ông Bo) din Nht ln u nm 1992 và tái din t gia tháng 8/2004 ti Teikoku Gekijo ( Quc Kch Trng, hi trng hàng u Nht) ga Yurakucho (Hu Lc inh), cnh Hoàng Cung, công viên Hibiya (Nht T Cc), giá vé 4.000 Yen-13.500 Yen. Ln này tng cng 81 ngh s c tuyn trong s 12.000 ngi ghi tên và chi phí cho v nhc kch c 3 t Yen, gn 30 triu M Kim. Ni dung k chuyn mt ôi nam n sinh ra vùng quê, cha m hai bên ha hôn vi nhau, nhng chàng ln lên i theo Cng Sn, còn nàng thì v Sài Gòn làm gái bán ba tên Kim nên mi có tên "Miss Saigon". T ó cô ta quen vi mt anh lính Hoa K, anh này thng và ci làm v.. Hai ngi có vi nhau mt a con tra Ngày 30/4/1975 n, anh lính Hoa K c gng a v con di tn nhng bt thành. Ngi bn trai mà gia ình ha hôn theo oàn quân Công Sn chin thng tr v, mun ci cô bn c nhng cô không chu vì ã có chng con... Khi v Hoa K, sau này anh lính Hoa K ly v.. Trong khi ó "Miss Saigon" sng vt v, không lo c cho con, ngh n tng lai ca con, cô ã theo oàn ngi tìm ng vt biên. Anh cu chin binh Hoa K có ngi bn làm ti c quan thin nguyn Thái, nên khi thy phong trào vt biên lên cao, ã cùng ngi v mi bay qua tìm vi hy vng gp c Miss Saigon. Miss Saigon li ngay tri ca anh bn, khi hay tin chng c ti Thái, cô n tìm thì anh ta i vng, ch gp mt ngi àn bà, hi ra mi bit là bà v mi ca chng mình! Bit nói gì bây gi!? Khi hiu chuyn bà v mi cng mun giúp m con Miss Saigon, nhng Miss Saigon t ngh s hin din ca mình s phá hng hnh phúc ca v chng Hoa K này nên cô ã trao con trai nh nuôi nng h ri t sát!!!

Tuy là v kch, nhng cng không xa vi thc t my, nói kt qu bi thm ca con ngi trong chin tranh... ã làm ri nc mt ca mi ngi xem. Có ngi Nht ã i xem ti 5 ln. thc hin nhc cnh này, thng phi m cuc tuyn la nam và n ca s chính, tuy mt vai nhng cn ti hai và có khi bn ngi, vì nh th mi có th din hai sut và th nhau khi cn, công ty t chc phi m c mt trng hun luyn trong khong mt nm tr ây là loi nhc giao hng, phi có ging tht cao (tenor) và các ca s chính chia nhau nh khong 25 bà Nên tuy là kch bi cnh Vit mà mt s ni nói ting Anh, cng không có ca s Vit nào hát ting Anh lt vào, trong khi có ca s Phi Lut Tân... c chn, còn nh Nht thì ca s Nht hát. Nm 1992, Minako Honda (cÈq, Bn in M Ni T) là mt trong hai n ca s chính. Quý c gi có th tng tng không, trong thi gian din mt nm ri, nhiu khi cô ch nói và hát trên sân khu còn ra ngoài thì không nói na vì s khn gio.ng. Cn ti 3 em trai trong v kch, vì các em còn bn i hc hoc d cm cúm, mc bnh... Vì có nhiu ca s mt vai, nên khán thính gi còn chn la i xem úng ngi mình ái m, vic ly vé ôi khi cng khó, thng phi gi ch trc c mt vài tháng. Còn ban nhc là c mt dàn giao hng, chi nhc sng. Thông thng, các nhà vit kch bn phi da theo sân khu xây dng khung cnh, nhng riêng nhc kch này, sây khu phi c sa cho thích hp vi ni dung. Trong ó có cnh máy bay trc thng áp xung bc ngi di tn ngày 30/4/1975... Chic máy bay trc thng gi khá ln, có kích thc ln nh tht. ây là v nhc kch tm vóc quc t, nu ngi Vit có dp thì cng nên i xem cho bit. "BÀI CA TM BIT" ó cng là tên bài ca ch , mt trong tng cng 24 bài ca ca nhc kch Nht ly bi cnh Vit Nam nhng thp niên cui th k 20 và biu tng là hoa sen do TS Music Foundation thc hin ti Tokyo và Osaka trong tháng 4/2004. Hai din viên ca s ni bt nht là cô Mire Aika và Yuko Doi, trong tm qung cáo u thy mc áo dài tuyt p cùng vi khong 15 din viên nam n hkác. ây là mt v nhc kch ã c chun b trong sut mt nm tri, hi tng t nh v nhc kch "Miss Saigon" nhng nh hn, dài 2 gi 30 phút. Ct chuyn nhc kch "Bài Ca Tm Bit" do bà Shatamae (T Châu Vinh) vit và kch bn do bà Wakagiefu vit. Chuyn k v hai ch em, chia tay và hn gp li nhau vào mt ngày mai ti sáng hn, trong lúc chin tranh ang thi k khc lit cao ô.. Cô em sau ó i Anh Quc, sng cuc sng an bình, 20 nm sau tr v vi quc tch Anh nh

mt ngi xa la.. Thi im chia tay thì trong nc din ra nhng nghch cnh, chém git và khi ht chin tranh ngi em tr v ã gp nhng chuyn vui bun, c bit nht là li gp nhng nghch cnh khác!!! Ht chin tranh, nhng ngi Vit vn cha thc s c bình an vì b nhng nghi ng và cuc sng y khó khn... Tóm li, thân phn ngi dân chu th tai ng, t nhng ngi M hng hách n nhng ngi chin thng hà hip. Trc hi tng, có ba cô Nht mc áo dài, tay cm óa sen n, gia cm hng/nhan t cháy ta mùi thm bay phng pht, to ngay mt không khí c bit thu hút ngi n d.. Hi trng cha c khong hn 400 ng Ba mt sân khu c thit k chính bng nhng dây thng, phông cnh b gii hn nhng cng c gng thay i thng xuyên cùng vi vic thay i ánh sáng. Có c mt chic xích lô làm bi cnh cho bài ca "Xích Lô". Phi hp nhc Nht-Vit và nhc Tây Phng, xen ln vi ting bom, n, trc thng, hò hét... khá ha Hu ht các din viên u n mc y phc Vit, ph n mc tng cng khong 10 áo dài, phái nam thì mc áo cánh kiu min Nam, din xut sôi ng, khá công ph úng ra ây là ca v kch, các din viên u múa hát, c bit là cô Shinki Fujimori (ng Sâm Chân Quý), nguyên là v công Ba-Lê, mc áo dài trng và i vng min, múa rt p. Th theo li yêu cu ca nhiu khán thính gi, nhóm thc hin d trù s din li trong nm 2004 hay 2005. V nhc kch này ã c gii thiu trong tp chí kch ngh "Musical" s tháng 4/2004. "SAIGON HOTEL CA TCH DNG " Nhc kch "Saigon Hotel Ca Tch Dng " (Akai Sekiyo No Saigon Hotel) c trình din ti Tokyo, Osaka, Nagoya t u tháng 8 n cui tháng 9/2005. Vai n chính là cô Naomi Fujiyama (ng Sn Trc M) ng nhiên là mc áo dài, óng chung vi nam din viên Kiyotaka Imai (Kim Tnh Thanh Long). Giá vé ng hng 10.000 Yen. NGI VIT DIN KCH NHT "HC CHIU" V kch ni ting "Yuzuru" (Tch Hc tc "Hc Chiu") ca ông Junji Kinoshita (Mc H Thun Nh, sinh nm 1914). ây là tác phm rt ni ting, trong tp truyn in ln u nm 1954, nay ã tái bn khong 60 ln, c dch ra nhiu th ting và din kch, ph nhc... c hu ht ngi Nht bit n. Nhân vt chính là con hc hóa thân làm m n th lòng ngi, ã ly lông hc dt áo bán nuôi ngi yêu... Chúng tôi ã tìm mua tác phm "Yuzuru" và gi mt b "Kimono" àn ông qua cho anh Hi Triu din v kch nà c bit ti Sài Gòn cng din v kch tng t vào tháng 2/2005 vi các din

viên Nht và dn chng trình bi ngh s Vit. Trên truyn thông ca Nht còn thy có qung cáo kêu gi ngi Nht du lch Vit Nam nhân dp nà PHIM VIT NHT Ti nm 2004, ã có khong 30 phim liên quan ti Vit Nam c chiu ti Nht nh "Tri và t, Trung i, Xích Lô, Ba Mùa, Li Dao, Li Th, Thng Nh ng Quê, H Chí, V Khúc Con Cò...". CHUYN L: "VÂN SN IN TOKYO"!!! Ngày 5/9/2004, toàn th lc lng trung tâm Vân Sn và các ca s thng thng ã kéo qua Nht trình din. Bên hài có Vân Sn, Vn Chung, Bo Liêm, Chí Tài, Quang Minh, Hng ào, Lê Tín, Lê Hunh, Trang Thanh Lan, nam ca s có Ch Linh, Tun Ngc, Trng V, Nguyn Thng, Nguyn Khang, Minh Trí, bên n ca s có Thái Tho, Cát Tiên, H Vi, Dim Liên, Nhã Thanh, Vy Nguyn... và 20 v công. Gii thiu chng trình vn là " nht MC" Vit Th Chng trình do Charlie Nguyn o din. H ã bay qua Nht trình din chung vi mt s ngh s Nht ti hi trng Kyurian, ông Kinh. Phía ngi Nht có v công ni ting Mizuho Asano (Thin Dã Thy Tu), kimono vi 4 ph n Nht và Hoa Hu - Á Hu nh Nht Bn 2004 là Thiên Vân và Minh Trinh (sau khi trình din kimono Nht Bn ã ci ra l chic áo dài Vit Nam bên trong), samurai vi Sakai và Wada và l hi vi Edo Kabukiren (Giang H Ca V K Liên) gm 40 ngi, n ca s tr Asuka Hayashi (Lâm Minh Nht Hng). ây c coi là mt chng trình vn ngh giao lu Viê.t-Nht ln nht và thành công nht t trc ti nay, li mt du n khó quên trong lòng ngi Vit và ngi Nht quan tâm n Vit Nam. Có khong 1.200 khán thính gi Vit và Nht tham d trong hi ó, có khong 400 ngi không có vé vào ã phi ra v. Tng cng c ngh s và chuyên viên Vit, Nht, Hoa K, Phi Lut Tân và Tân Gia Ba (Singapore) tham gia lên ti 200 ng ây là ln u tiên mt chng trình quy mô cha tng có nh vy c t chc thu hình Nht (Vn Sn 29), nhm giao lu vn hóa Viê.t-Nht và phóng s v vn hóa, du lch ca Nht cng nh v i sng ca ngi Vit â Tht là mt chuyn c áo ít ai dám ngh t Th nên chng trình tn kém 50 triu Yen (450.000 M Kim), gm 25 tit mc kéo dài trong 5 gi ng h này ã li du n không th quên trong lòng ngi Vit và Nht ây cng nh ngi Vit khp ni trên th gi HI HA Nm 1994, n ha s Mika Toba (M Qu iu V) qua Vit Nam, thc hin

loi tranh dán và tô màu phong cnh Vit Nam, thành qu 10 nm ca cô sau c trin lãm ti Vit Nam và Nht Bn. Nm 2000, n ha s Motoko Uda (V in T T) qua Vit Nam nghiên cu v hi ha và m phòng tranh "Moco" thng trc. Nm 2001, có ngi Nht qua hc sn mài Vit Nam ri thc hin tranh sn mài, trin lãm 40 tm Nht nh bà Saiko Ando (An ng Thái Anh T)... Tim La Fenêtre Soleil Sài Gòn do ngi Nht làm ch, là ni bán cà phê, thc n nh và nht là trin lãm tranh cng nh t hp ngh s Vit Nam và th gii... Rt nhiu nhip nh gia Nht ã i Vit Nam thi trc hay sau chin tranh và ã m rt nhiu cuc trin lãm. Mt s ha s hay nhip nh gia Vit Nam cng ã có trin lãm Nht nh Bé Ký, Nguyn ình ng, Lê Vn Xuân... NHT BN IN TEM HÌNH NH VIT NAM Ngày 16/6/2003, nhân nm giao lu gia Nht Bn và khi ASEAN, Bu in Nht Bn ã phát hành lot tem k nim 10 quc gia thuc khi ASEAN. Trn b có 10 con tem. mi con tr giá 80 Yen, con tem s 10 là hình Vn Miu, xây dng thi nhà Lý nm 1070, ni c coi là i hc u tiên ca Vit Nam, chuyên ào to quan l ÁM CI NHT TI VIT NAM Quan h vn hóa gia hai nc càng lúc càng tng. u nm 2003, anh Shinji Mtasumoto và ch Rio Kusano ã quyt nh ti Vit Nam t chc ám ci theo phong tc Vit. C hai mc áo dài khn ng, còn phù dâu và phù r, hai h thì ly âu ra ngi, nên mn tm nhân viên ca công ty mà h nh ng ra t chc là Bn Thành Tourist. 300 NM TRC VOI VIT Ã TI NHT Ngày 30/11/2002, ài truyn hình Nht TBS s 6 ã c bit thut li chuyn a mt con voi t Vit Nam qua Nht thi Ed Tài liu ca Nht ã ghi và v li câu chuyn k l c áo nà Tht vy, th theo c mun ca S Quân Yoshimune Tokugawa (c Xuyên Cát Tôn(g) 1684-1751), nm 1728, mt con voi ã c ch bng thuyn t Vit Nam ti cng Nagasaki (ÊÉ , Trng K). Sang nm sau, ã phi mt n 74 ngày dn chú voi i b mt on ng dài khong 1.500 km, t Nagasaki lên ti Edo tc Tokyo ngày na Trên ng i, chú voi cng ã c ghé Kyoto ra mt Thiên Hoàng, vì thi ó, voi là mt ng vt ln nht mà Nht Bn không có nên rt quý. c oán hin ti Vit Nam còn khong 200 con voi rng. TÂM TÍNH NGI VIT-NHT

Hu ht ngi Nht cm thy gn gi, thoi mái và rt vui khi i du lch Vit Nam, mc du a s gp tr ngi bt ng ngôn ng, mt ôi khi thì b trm cp hay làm khó d phi trng. H thy nhiu ngi Vit nghèo, nhng ngc nhiên thy ngi Vit luôn ti ci, ít có b mt khó m m nh nhng ngi Nht giàu có. H mun tip thu cái tinh thn lc quan và vui ti y ca ngi Vit. iu này cng ging nh truyn ng ngôn "Thng Bm (và ông Phú H)" ca Vit Nam v Có ngi nhn xét rng: "Ngi Nht ngoài i thì nghiêm trang nhng lên TV thì hay ci, ngi Vit ngc li, ngoài i hay ci mà lên TV li nghiêm trang.". Bn c ngh gì v im nà Theo chúng tôi, nhn xét này có im úng nhng cha chính xác. Ngi Nht trên TV thng là ngi gi vai trò to nim vui, và ngi c mi lên thì cng vi mc ích góp vu Còn ngi Vit bình thng vui v t nhiên, nhng khi t nhiên c a lên TV là phng tin truyn thông i chúng thì thng mc c, nên khn trng hoc s h ngi khác ci nên âm ra nghiêm trang. Thêm im na mà nhiu ngi Vit Nam cng d nhn ra là sau thi gian dài làm quen vi ngi Vit thì ngi Nht d lây cái máu tiu lâm ca ngi Vit, h lt b c cái v cng rn bên ngoài mà chính h hay gi là cái mt n ci ùa nhiu hn. Và ngi Vit hay nói ùa, nói hai ngha, nên h không ch ý ngha en mà suy ngm v c ngha bóng n Khi hiu ra h ci nghiêng ng. Khi chúng tôi hi cô Yoshiko Aikawa (Hi Xuyên Quý T), mt sinh viên tt nghip trng i Hc Ngoi Ng Tokyo ban ting Vit, ngh gì v ngi Vit, thì cô cho bit: "Tôi thích sinh hot vi ngi Vit Nam vì ngi Vit Nam t t, hiu khách, thoi mái và không khách sáo lm. Nhng im tôi không thích lm (hi xa) là mi gp nhau mà c xen vào chuyn riêng t cá nhân và im không chính xác v thi gian (không úng gi) lm. Nhng hin nay, tôi không ch ã quen nhng im tôi không thích y, mà tôi còn b nh hng nhi "Tri i!". Cô Yukiko Henmi (Dt Kin Hu K T) ã tng qua Vit Nam bn ln, ang hc ting Vit, thì cho rng: "Xng hô trong ting Nht ging nh ting Anh và Pháp nên phn ln ch có watashi - anata (tôi - anh, ch), nhng khi qua Vit Nam, tôi c gi là con, cháu, ch, em... tôi cm thy mình nh liên h vi mi ngi và ang trong mt gia ình rt rng ln, tôi thy tht gn gi và rt thích". Tuy nhiên, ngi Vit còn có nhng cách xng hô thân mt, mà nu không quen thì d nhm ln, nh_ngi Bc thì cha m ôi khi gi con r là "anh", con dâu là "ch", nhiu ngi Bc tr gi bn gái là "cu", ngi Nam hay gi ngi ngoài hàng cháu là "con", v gi chng là "b", chng gi v là "m" hay ch "mình" có ngha là "thân mình", "chính mình" và còn có ngha là "ngi phi ngu"... Cng nh ngi Nht hay gi tr con là "chan", nhng h cng dùng ch này mt cách thân mt vi ngi già hay ngi h ái mô..

Ông Hiroya Terakawa (T Xuyên Bác Dã), ngi sáng tác bài "Nh ã Thân Quen - Du Khách Trong Hà Ni" ã nói vi chúng tôi i ý rng: "Ngi Vit không ý chi tit, sng ó thoi mái, còn Nht sng b nhiu câu thúc (cùng khut). Ngi Vit gi quan h gia ình và bn bè thân thit, tt hn ngi Nht. Nhng ngi Vit không oàn kt làm vic nh ngi Nht.". Ông Sarashi Furukawa (C Xuyên Canh T) ã tng i khong 30 quc gia trên th gii, ban u ch nh qua Vit Nam tìm hiu vn hóa mà ri yêu thích Vit Nam, ông ã tng li trong 8 nm và ly v Vit. Theo ông, phê bình mt dân tc khác là iu nên tránh, nhng khi nói chuyn vi tôi, vì thy tôi mun bit thc s ông nhn xét ra sao thì ông ã thng thn nói rng: "Ngi Vit Nam vui ti, giao tip vi ngi Vit thy thoi má Nhng nói là ngi Vit cn cù thì thng ch chu ng khi gp khó khn, khi ã có n hay có chút tin là phn ln buông li không c gng na. Ngi Vit hay than "mt ri, ngh, không làm na", là iu tôi rt ngc nhiên vì ngi Nht rt him khi kêu ca nh vy". Nhân tin, xin k hu quý c gi nhng câu chuyn v leo núi ca ngi Nht, th hin ý óc mo him và ý chí c bit ca ho.. Ti nay, ã có hàng chc ngi Nht leo lên n nh núi cao nht th gii là Everest. Nhng k lc cao tui nht v tay c Yuichiro Miura (Tam Ph Hùng Nht Lang) khi c ã 70 tui mà leo lên én nh ngn núi Everest cao nht th gii 8.848 mét ngày 22/5/2003. Nu chúng ta bit rng s ngi leo lên nh Everest còn ít hn s phi hành gia bay vào không gian thì mi thy rng leo lên nh Everest là c mt k công, không da trên k thut mà da trên ôi chân và nht là ý chí ca ngi leo. C Miura ã tng trt tuyt sn dc Everest vi dù và b té lao i rt nguy him. Nm 65 tui, c mun leo lên nh Everest nhng bác s nói là th lc c không sc chu ng vi ôn -30 C và không khí loãng vi lng oxygen ch bng 1/3 di mt t. Th là c b ra sut 5 nm tp, i âu thì lng cng eo ba lô nh khi leo núi... C càng già càng tr, ã thc s "hoàn ng", th nghim sc khe cho thy, tui 70 mà c có sc khe ca ngi 39,6 tu C ã leo cùng vi ngi con trai th hai ca mình và i leo núi Nht, lên n nh núi Everest, phá k lc trc ó cng ca mt ngi Nht là c Ishikawa (Thch Xuyên) 65 tui, leo lên nh Everest tháng 5/2002. Ngày 28/12, nht báo Yomiuri (c Mãi) ã a lên câu chuyn ca mt ngi leo núi l lùng, ó là c Narao Higashiura (78 tui), quê tnh Mie (Tam Trùng). Nm 1960, lúc còn tr, c có dp cùng gia ình leo lên ngn i Norikura (Tha Ngoa), t trên nh nhìn thy bin mây và nhng ngn núi trng hùng v... khin c cc k cm ô.ng. Th nên, t ó, c ti ngày ngh làm vic là c i leo nú Và ri ngay hôm sau ngày v hu 26/10/1984, c quyt chí mi ngày u leo núi, vi mc tiêu "mi ngày

mt ngn núi". Ban u, c tính leo liên tc 1.000 ngày tc gn 3 nm, nhng ri c c tip tc leo và sau khi leo liên tc nh vy n ngày th 2.000 thì c thy t tin hn và nht nh leo tip... và nay ã n ngày th 7.000 khi c leo lên ngn núi Horizaka (Qut Phn) cao 757 mét thành ph Matsuzaka (Tùng Phn) thuc tnh Mie, nh vy là liên tc gn 20 nm. Và mc tiêu ca c bây gi là leo n ngày th 10.000, tc thêm hn 8 nm n C leo liên tc, không ngh ngày nào, ht ni gn ti ni xa, thng là c i xe in ti các ni vào bui ti ri hôm sau leo, dù có lúc b tai nn xe c, b thng chân, th mà ngay hôm sau c vn chng gy leo nú Tt nhiên, núi Phú S cao 3.776 mét, nht nc Nht, thì không th không có bc chân ca c. Ngi Nht có câu nói i ý: "Trong i ngi, nên mt ln leo lên nh núi Phú S, còn leo hai ln là di". Ti sao th, vì t trên nh núi cao nht Nht Bn nhìn mt tri mc, hay quang cnh bên di tht là p, có th nh i, do ó, nên leo cho bit thng cnh ni ting vi ngi ta và tha tính tò mò. Nhng leo núi Phú S vt v lm, nên ch di mà leo hai ln. Nu th thì c Higashiura di, quá di là ng khác, vì cho ti nay, c ã leo ti mc k lc không ai dám ngh ti là 362 ln. Mi nm có hàng trm ngàn ngi Nht leo lên nh núi Phú S, trong khi ó hu nh không nghe ngi Vit nào leo lên nh ngn núi cao nht nc ca mình là Fansipan cao 3.134 mét. Vit Nam dù vi 2.500 km b bin và khong 2/3 t ai là núi, mà hu nh không nghe nói ti mt nhà thám him Vit Nam nào! Cùng lm là i cm tri hay hành hng núi Bà en, Châu Thi mà thôi, nu lên Sapa thì b tin nh quân "cu vn" (ting min Bc ch phu khuân vác, da theo tên quân bài T Tôm) mang hành lý h! Hình nh mt c già nh con, eo kính lão, chng gy leo núi tht áng cm kích và kính phc. Nhân chuyn này chúng tôi mi nh là khi nói chuyn vi ông Furukawa Sarashi, ông k rng có ln à Lt, thy có ngn núi cao nên mun leo, nhng khi hi thm ngi a phng thì hu nh không ai bit ng lên núi c, h hi ngc li: "Leo lên núi làm chi vy, trên ó âu có gì âu!?". Sau ông phi nh mt ngi chuyên làm rng dn ng leo lên ti nh. Ông ã tng leo 25 trong s 100 ngn núi ni ting nht ca Nht và 4 ngn núi à Lt, Hu. Theo ông, có l ngi Vit không thích leo núi (úng ra là không có tinh thn mo him). Ông nói rng, leo núi là vn vn hóa ln ca Nht. Nc Nht là ni thuc hàng có nhiu ngi leo núi nht th gii và c bit là rt nhiu ngi già vn leo nú Nh núi Phú S, chia ra làm 10 nc, thng xe hi a n nc th 5, gi là "Gogome" ri t ó i b lên, ti nh là nc th 10, gi là "Jugome". Vi ngi Nht, iu ó có hai ý ngha, mt là tui th, thí d ti "Gogome" là coi nh na i ngi, nhng quan trng là

ngha th hai vi ý là mc tiêu ln trong cuc i, nu nói "Gogome" tc là mi t mt na mc tiêu, phi lên n "Jugome" mi là t mc tiêu ti hu, cao nht. Cng theo ông, trong lúc leo núi, tt nhiên là rt cc nhc, nguy him, có khi cô n và nht là phi bng chính sc ca mình, thì ó là s th thách v ý chí và sc lc vi chính mình (ó cng là mt cách làm thc t thay vì ch lý thuyt hay nói suông?), khi lên n nh ri coi nh t c mc tiê Cnh ó, khi ngi leo núi vt lên trên các tng mây, nhìn xung th gian bên di hay phong cnh tuyt p chung quanh còn cho ta cm giác cao c, thoát tc, lâng lâng khó t... và tt nhiên là rt khó quên. Ngi Nht thng t ra mc tiêu cao và khó khn, ri h c gng thc hin cho bng c. Khi t c thì h nói: "ã vt qua mt ngn núi". Ông cho rng, ngi Vit không thích leo núi và "lúc nào cng nc th 2, 3 trong 10 nc!!!". Nht, hu nh i Hc nào cng có câu lc b leo núi, ngoài xã hi rt nhiu t chc leo núi chuyên nghip. Bt c ngn núi, vùng bng tuyt hay sa mc nào trên th gii, dù him tr n âu cng có bc chân ngi Nht (mi nm thit mng khong 10-20 ngi). Ngi Nht coi ngn núi là ni th thách, là nc thang leo, h vt ht th thách này n th thách khác, còn ngi Vit hu nh ch coi ó là ng t á vô hn tr khi có vàng hay á quý, còn thng ch là ni rng thiêng nc c, ni dành cho các sc tc thiu s kém vn minh. Mt s ngi cho là ti mình nghèo, ti chin tranh... Th hi hn 2 triu ngi Vit hi ngoi, không còn nghèo và không còn chin tranh thì 30 nm qua cng âu có gì khác âu, có thy xut hin nhà thám him nào âu!? DÃ CU: NGUYN TRN PHC AN Nguyn Trn Phc An, 16 tui, là ngi Vit nh tui nht và ni ting Nht Nht Bn. Ln u tiên có mt ngi Vit chính thc tham d trn dã cu "Zenkoku" (Trung Hc Toàn Quc ln th 83) quy t 49 i Koshien, Osaka, ó là em Nguyn Trn Phc An, mang s áo cng là 16, hc sinh lp 10, vi t cách chính là tuyn th ném banh ca trng Trung Hc Toyodai Himeji (ông Dng i C L). Tr thành hc sinh nh tui nht và mang trách nhim khó khn nht. Trc ó, trong tháng 7, em Phc An ã góp công ln trong vic a i Toyodai Himeji dn u hn 160 i trong tnh c i din tnh i d gi Và 49 i tham d là kt qu tranh ua ca 4.163 i trên toàn quc. Vì vy, c i tranh Koshien ã là mt vinh d ln, c m ca thanh niên Nht.

(Mt phn bài này ã c trình bày tóm lc trong bui nói chuyn ngày 20/1/2001 Little Saigon, 3/2/2001 ti San Jose, ngày 14/7/2001 bng ting Nht vi sinh viên i Hc Meiji Gakuin Daigaku..., ng trên nhiu báo)

-------

CHNG 50 TNG QUAN VN HIN NH NHT-VIT

Cho ti nm 2000, Vit Nam ã có khong mt trm nhà nghiên cu v Nht Bn, a s gc t chuyên ngành khác. Nhng cng có nhng lp ngi tng du hc Nht Bn hay tt nghip C Nhân Nht Bn Hc, có cn bn vng vàng. Nht Bn có khong hai trm nhà nghiên cu v Vit Nam. Trung Tâm Nghiên Cu Nht Bn ã ra i Hà Ni nm 1993, nay phát hành tp chí Nghiên Cu Nht Bn hai tháng mt ln, dch mt s tác phm... Ngoài ra còn có Hi ng Phi Hp Nghiên Cu Nht Bn... T khong 1990, các i Hc ln u có phân khoa ting Nht. Cho ti nm 2000, ti Vit Nam ã dch ra ting Vit khong 100 tác phm vn hc ni ting và mt s ít v kinh doanh... ca Nht. Theo tài liu "Modern Written Vietnamese" mi vit ây ca Sonny Nguyn thuc UCLA, Hoa K, thì nm 1548, mt ngi Nht ci o theo Thiên Chúa Giáo là Yajiro ã bt u La Tinh hóa ch Nht. Và khi ph Nht thành lp Hi An th k th 16, 17, có v Linh Mc ã dùng sách loi này ó ging o cho ngi Nht â Phi chng ó là mt "bc ngn" gi ý, dn ti vic La Tinh hóa ch Vit? Nht Bn qua các Giáo S Kinh T ã c vn trong vic hoch nh ng li kinh t và Giáo S Lut cng c vn trong vic son tho B Lut Dân S ca Vit Nam. NGI NHT VÀ SÁCH VIT Nhng ngi Nht hc ting Vit hai, ba nm hu nh ai cng bit qua v Truyn Kiu, ch Nôm là gì... Mt s sách vit v Vit Nam cng thng trích dn Truyn Ki Qua vic bán sách, chúng tôi nhn thy, trc ây ngi Nht quan tâm nhiu n các truyn nh Truyn Kiu, Bích Câu K Ng, Chinh Ph Ngâm, T Thc Gp Tiên, Hn Bm M Tiên, on Tuyt, S Tích Cây Nêu, Tm Cám... là các sách ã c dch

ra ting Nht cng nh nhng sách liên quan n chin tranh Vit Nam. BN BN DCH TRUYN KIU c bit là có ti bn, nm ngi dch Truyn Kiu (Kim Vân Kiu hay ò_âV , Kim Vân Kiu Tân Truyn ca Nguyn Du) t ting Vit ra ting Nht. Truyn Kiu gc t bên Trung Hoa, ngi Nht cng tng dch t bn gc ra ting Nht nhng không ni ting. Thy Truyn Kiu Vit Nam là tác phm vn hc hàng u nên h li mt ln na dch t bn phóng tác bng vn Nôm ting Vit ra ting Nht. 1- Ngi u tiên dch là hc gi Kiyoshi Komatsu (Tiu Tùng Thanh), ông ã dch t bn ting Pháp. 2- Ngi th hai dch là hc gi Yonosuke Takeuchi (Trúc Ni D T Chi Tr), ông ã dch mt phn. 3- Ngi th ba là ông Tokio Akiyama (Thu Sn Thi Phu), tác gi dành ra 6 nm phiên dch ra vn suôi nhng vn iu nh th c k là bn dch xut sc nht, ông t b tin in và phát hành ch có 600 cun nhân k nim sinh nht th 80 ca dch gi. 4- Ngi th t và nm là ông Seiji Sato (Tá ng Thanh Nh) và bà Kuroda Yoshiko (Hc in Giai T) dch toàn b ra vn suôi, cng t b tin in và phát hành nm 2005. ----T khong 1990, các th vin Nht thì thích mua sách v giáo dc, tiu thuyt, truyn bng tranh. Còn gii trí thc Nht thích c sách kho cu vn hc ca Võ Phin, Nguyn Hng Quc, sách ca các nhân vt phn kháng nh Dng Thu Hng, Bùi Tín, Trn , Bo Ninh, Chân Tín và các tác phm biên kho v dân tc hc, gm... Thi i in t, trên Liên Mng (Internet), c tính có tng cng khong 100 trang nhà bng ting Nht có liên quan ti Vit Nam. Các trang nhà này chú trng ti tin tc, vn hóa, du lch, gii thiu sn phm... Trong s ó có c nhng trang nhà do ngi Nht và Vit hp tác thc hin ngay ti Vit Nam nh các c quan du lch, khách sn, Mekong Agency gii thiu áo dài Sài Gòn, cà phê Mt Hà Ni... T nm 2000, Vit Nam có t nguyt san "Sketch" (Phác Ha) vit bng ting Nht, chuyên v gii thiu vn hóa và qung cáo các lãnh vc nh thc n, tp hóa, du lch bng ting Nht do ban biên tp Nht và Vit thc hin. Qua gia nm 2002, thy có thêm t tp chí "Hachiyon = 84 (s in thoi quc t quc gia Vit Nam)" cng bng ting Nht và hng ti du khách Nht. C hai t u phát hành c Vit Nam và Nht Bn. "Little Tokyo"? âu? Vâng "Little Tokyo", ó là tên quen thuc dùng ch nhng

khu ph Nht hi ngoi nh Los Angeles, Cali, Hoa K. Nhng Vit Nam cng ã có khu các tim Nht bt u c gi là "Little Tokyo" nm ngay trên ng Lê Thánh Tôn, Sài Gòn. Cho ti nm 2001, ghi nhn ã có 24 tim Nht ti â Nh vy, vn hóa Nht cng bt u du nhp mnh vào Vit Nam. Trong mi giao lu Nhâ.t-Vit, v phía Nht Bn, có th nói cp cao thì công ca phái nam, còn cp i chúng thì là công ln ca phái n. V phía Vit Nam, thì không bit bên nào công ln hn? Hay là bng nha TNG QUAN NGÔN NG Thi Th Chin Th 2, ngi Vit bit n các t "Arigato" (cám n), "Sayonara" (tm bit) v.v... Ngày nay, ngi Vit bit ting Nht qua các nhãn hiu xe c nh "Honda, Suzuki, Yamaha, Toyota, Matsuda, Mitsubishi, Hitachi, Sony, Sanyo, Canon, Nikkon, Ajinomoto, Itochu, Nisho Iwai...", ri "Kimono (Trc Vt), Judo (Nhu o), Akido (Hp/Hip khí o), Karatedo (Không Th o), Sumo (Tng Bc)...", các a danh "Tokyo, Osaka, Kyoto, Kobe, Hiroshima, Nagasaki, Fuji...", sau này bit thêm shogun (tng quân), samurai (th, võ s o), geisha (ngh gi, n tip viên ru), koi (lý, cá chép), sushi (th ty, cm nm cá), sashimi (thích thân, gi cá), wasabi (mù tt xanh), ofuro (phong l, nhà tm), tatami (ip, chiu vi ngi hc Judo), bonsai (bn tài,trng cây trong chu) và mi nht có l là tsunami (tân ba, sóng thn)...". Ngi Vit cng m trng t dy kèm kiu Nht gi là Kumon (Công Vn, là tên ca ông Toru Kumon, ngi ch trng li dy hc này t nm 1958, nay ph bin khp nc Nht) nh ti Staton, Cali, Hoa K và ti Úc... Còn ngi Nht bit n ting Vit qua các t "áo dài, nón lá, bánh tráng, nc mm, ch giò, gi cun, ph bò, ph gà, nc mm..., i mi", các a danh "Hà Ni, Sài Gòn, Hu, H Long, Hi An, M Tho, Cn Th, Hi Phòng, Sapa, Phú Quc...". Có d kin cho rng ông Yajiro (Di Th Lang) ã vit ch Nht bng La Tinh u tiên nm 1548. Ri th k 17 em vào ph Nht Hi An. Linh Mc ngi Pháp là Alexandre de Rhodes thy vy mi ngh n vic vit ting Vit bng Ta Tinh (Trc ó, Linh Mc Tây Ban Nha cng ã làm nh v). Nm 1885, Bác S Nhãn Khoa ngi Hoa K là ông James Curtis Hepburn là ngi u tiên ã công b bng 46 ký t Nht bng La Tinh và dùng trong t in. Sau này, chính ph Nht... ã công b tng cng 9 cách vit bng La Tinh hi khác nhau, nhng bng ca Hepburn vn là thông dng nht. Và nu i sâu hn, thì chúng ta thy hai dân tc không ch bit nhau có v Ngi Vit ã dùng hàng trm t Hán-Vit trong lãnh vc khoa hc t nhiên và khoa hc "Joto" (thng ng, tt), "Jotonai" (thng ng (vô), không tt) ca quân i Nht, nay him khi dùng và

nhân vn do ngi Nht ghép các ch Hán n thành ch Hán kép mà c tng do ngi Hoa t r Nh các t "T Do, Dân Ch, Cng Sn, trit hc, xã hi, kinh t, chính tr, din àn, vn , phng pháp, lp trng, din thuyt..." và khong 30 n 40 % s các thut ng toán trong bc Trung Hc là do ngi Nht ch ra, du nhp vào Trung Hoa, c dùng trong Tân Th ri truyn vào Vit Nam. Giáo S Hoàng Xuân Hãn khi son cun T in Danh T Khoa Hc khong 60 nm trc, tìm t i dch, ông ã tham kho chính các t in Trung Hoa và Nht Bn. Nay ngi Vit còn bit thêm "Oshin, ôrêmon, nam ca s Ryo Sasaki...". Di thi Quân Ch, khi dch t "Democracy", các hc gi Nht ã bn khon không ít, h hiu khái nim mi m này, nhng có lúc ã phi tránh dùng t "Dân Ch" (ÙÈ = Minshu) vì s ng chm. Cng may vào thi Minh Tr bt u có Quân Ch Lp Hin, nên vic dùng ch Dân Ch không còn là ti "khi quân" nh trc n Ti nm 2004, có khong 150.000 ngi hc ting Nht Vit Nam và 14.000 ngi Vit Nht, thì chc chn còn tip tc du nhp thêm rt nhiu t n Ngc li, s ngi Nht qua Vit Nam khá nhiu, t nm 2001, mi nm khong 170.000 ngi, nên h bit khá nhiu a danh Vit nh "Biên Hoà, Cn Th, M Tho, Nha Trang, chùa Hng, Lng Sn, Sapa, Bát Tràng, à Lt, C Chi, Tân Sn Nht, Ni Bài...". Nhng thc n, sn phm th công ngh Vit Nam c gii thiu Nht, nên ngi Nht bit n các t "ph bò, ph gà, nem, bánh chng, bánh tét, bánh dy, bánh cun, bún bò hu, giò la, tht chó, bia, ru , mm tôm... ", trái cây nh "u , mít, soài, thanh long, vú sa, mng ct, nhãn, rau mung...". Chúng tôi nh su tp khong mt ngàn t loi này và a vào trong cun T in Nhâ.t-Vit do chúng tôi biên son y mnh thêm s giao lu vn hoá gia hai dân tc (s hoàn tt trong vài nm ti). Tôi có dy ting Vit cho mt s ngi Nht, bao gi cng vy, bt u bng màn giáo u kéo dài khong mt gi ng h gii thiu s v ting Vit và tng quan gia ting Vit, Nht và Ho Mc ích là ngi hc có khái nim c bn v ngôn ng h hc, thy gn gi hn vì chúng vn có nhiu quan hê.. Qua ó, h bit rõ th nào là âm Nôm (tng ng vi âm kun ca Nht), âm Hán-Vit (tng ng vi âm ON ca Nht), ch Hán và ch Nôm (tng ng vi Quc T ca Nht), c trng phát âm ca 12 mu âm Vit so vi 5 mu âm Nht và 6 du thinh Vit so vi hu nh không có du thinh ca Nht v.v... ra sao. Thi Bc thuc (nm 111 trc Tây Lch n nm 939), khi Trung Hoa cai tr Vit Nam, ngi Vit có ting nói nhng cha có ch vit (tr mt vài dân tc thiu s nh Mng, Chàm... có ch vit kiu Khoa u còn thô s là bin dng ca vn t n ). Thí d: 1, 2, 3, là "mt, hai, ba...".

Ngi Hoa a vào ch Hán và âm c i ng: và "dách, dì, xám...". Trí thc Vit thi ó hc ch Hán và nói ting Ho Nhng t thi Ngô Quyn giành c lp, ngi Vit bt u có khuynh hng b ting Hoa và quay ra c ch Hán theo phiên âm Hán-Vit. Qua th k 13, vit ting Vit, bt u to ra ch Nôm da trên ch Hán din t "mt, hai, ba...". Có tng cng khong 7.000 ch thun Nôm (do ngi Vit ch ra, ngi Hoa và Nht không c c) và 5.000 ch trùng hình vi ch Hán. Trong khi ó, ch Hán vào Nht Bn qua ng Triu Tiên hay trc tip vào th k th 5. Khi ó ngi Nht cng có ting nói mà không có ch vit. Thí d: 1, 2, 3... là hitotsu, futatsu, mitsu...", ban u h mn ch Hán có cùng âm phiên gi là Van Dip Gi Danh (ManyoKana), t ó ting Nht t khu ng c ghi li thành bút ng, nh ngi Tây Phng dùng ch La Tinh phiên ting Vit, sau thy phc tp quá mi i ra Hiragan Du nhp vào: và c theo âm Hán-Nht (ON) là " ichi, ni, san...". Qua th k th 8, 9, vit ting Nht, h ã da vào ch Hán to ra thêm 46 ký âm Hiragana (Bình Gi Danh, theo li mn ch Hán vit tháu dùng âm cho bình d hn) và 46 ký âm Katakana (Phin Gi Danh, theo li mn ly mt phn ch Hán nên gi là phin) gn gàng và tin dng hn. Thí d: 1, 2, 3... = .... 1, 2, 3... = ... (nét mm do vit tháu ch Hán). (nét cng do ly mt phn ch Hán).

T th k th 10, h bt u to ra Quc T (Kokuji, nu theo ngha rng thì bao gm c Hiragana và Katakana), còn gi là Wasei Kanji (Hòa Ch Hán T, ch Hán do ngi Nht ch ra), có tng cng khong 5.000 Quc T nhng nay ch thông dng 5, 7 ch, s d nh vy vì h ã có ký âm Hiragana và Katakan Nh vy, Vit Nam và Nht Bn (k c Triu Tiên) có hoàn cnh khá ging nhau, cùng thuc khi vn hóa Hán, có âm Hán-Vit và Hán-Nht c gn ging nhau vì cùng da trên âm c ca Trung Ho Nh "quc k - kokki, quc ca, kokka, trà - cha (Ê) (ting Hoa nhiu vùng cng cng c y nh vy)...", còn âm Nôm và âm Nht thì hoàn toàn khác nha Ting Vit n âm, ting Nht a âm (ting Hán-Nht cng thuc loi n âm, âm th hai nu có là âm câm). T ó, có s quan h c bit sau ( ây thí d bng La Tinh phiên âm Bc Kinh hay Quan Thoi ca ting Hoa, âm Qung ông v.v... cng tng t): - Ting Vit và Hoa ít nét (3 mu t tr xung) thì ting Nht là on âm. = c - gu - ko

= s - suo - sho = t - zu - so = ô - du - to - Ting Vit và Hoa nhiu nét (3 mu t tr lên) thì ting Nht là trng âm (lý do là ting Nht không có "tn cùng bng ng, mu âm kép, du thinh..." nên ã thay bng trng âm). = công - gong - kò = thng - sang - shò = tng - xiang - sò = ông - dong - tò - Ting Vit và Hoa 3 mu t thì ting Nht có th là on âm, có th là trng âm. = cu - gou - kò = th - shu - sho = tôn(g) - zong - shù (nguyên là tông, nhng vì k húy tên vua nên i là tôn) Quy lut trên úng khong 95%. Có mt s ngoi l vì ting Hoa có nhiu âm mà ting Vit và Nht khi phiên ã da trên nhng âm khác nhau. = s - shu - sù, ting Nht có c su nhng rt ít dùng. Trong khi Vit Nam to tng ch Nôm, thì ngi Nht cng to ra ký t Hiragana, Katakana và sau ó thêm Quc T (Kokuji) tc Hòa T (Waji) là th ch Hán do ngi Nht ch r Cho ti nay, ngi Vit thng ch vit tay ch Nôm, nhng t nm 2000, vi chng trình ánh ch Nôm ca Nht thì ngi Vit có th ánh ch Nôm dng TrueType tht là p chung vi ch Hán và ch Quc Ng. Câu ting Vit cn bn là: danh t - tính t - ng t - túc t, ting Nht là: tính t - danh t - túc t - ng t. Ting Vit khi dùng âm ghép Hán-Vit thì hu ht cng là: tính t - danh t nh ting Nht. c bit ting Vit không chia ng t và tính t nh ting Nht. TNG D TING VIT - TING NHT Nhân nói v cu to ting Vit, xin trình bày mt chút v ting Nht. Nh biu "Cây Vn T" ni trang 7, chúng ta thy bi cnh hình thành vn t Nht cng có nhiu im tng t nh Vit Nam, vì vy h cng dùng ch Hán, ri t to ra "Quc T" hay "Hòa T" tng t ch Nôm, có âm "ON" (âm Hán-Nht tng t âm Hán-Vit) và "kun" (âm Nht tng t âm Nôm). Tt nhiên, trong ting Nht cng có nhiu pha trn vi ting Hoa nh trng hp ting Vit vi ting Hoa v vn t cng nh âm c. Hu nh ngi Nht ch thu dng ch Hán, c theo âm "ON", nhng khác vi

Vit Nam là h ghép c âm "kun" vào ch Hán, do ó, có khi nh ch "nht" mà có ti 20 âm c (2 cách c "ON" là: ichi, itsu và 18 cách c "kun" là: hajime, hajimu, hide, hiji, hito, hitoshi, hitotsu, kata, katsu, kazu, kuni, makoto, masashi, moto, nobu, osamu, susumu, tada), ch "minh" có ti 25 âm c, phc tp nh vy nên chính ngi Nht cng khó mà nh ht c. H có vn phm riêng nh Vit Nam ch không dùng vn phm Hoa, vì vn phm thuc ting nói, có trc khi có ch vit, tc trc khi du nhp ch Hán. Tuy rng th t danh t và tính t (hình dung t) thì trùng hp vi ting Hoa, tính t ng trc danh t, danh t riêng ng trc danh t chung. Nhng h li chia ng t và tính t là iu không có trong vn phm Vit và Hoa. Thêm na, trong khi ting Vit và Hoa là ting n âm tit (mt ch mt âm) thì ting Nht thuc loi a âm tit (mt ch nhiu âm) riêng nh "ohayò, arigatò, sayonara, samurai"... 1- Vn t Nht. Thng ch Hán i vi Hán. kagaku, khoa hc shakai, xã hi Nhng cng ôi khi ch Hán i vi Quc T.. rodo, lao ng (ch ng có b nhân ng trc là Quc T ca Nht) (kake)ko(mu), khu vào (chy vào, ch vào là Quc T ca Nht) 2- Âm c Nht. Thng ON i vi ON. Nihon = Nippon, Nht Bn Tokyo, ông Kinh shokubutsu, thc vt (cây) kun i vi kun. Hiroshima, Qung o Yokohama, Hoành Tân/Banh egao, tiu nhan (khuôn mt ci) c bit cùng là ch Hán mà có khi t n c theo ON ng thi cng có kun và t ghép c theo ON-ON ng thi cng có kun-kun. shoku(suru) và (taberu), n shokumotsu và (tabe)mono, thc vt (thc n) ichigen, ichigon và hitokoto, nht ngôn (mt li)

ichinen và hitotose, nht niên (mt nm) Nhng cng ôi khi pha trn. ON-kun. Shinbashi, Tân Kiu (a danh) daisu(ki), i hiu (rt thích) kun-ON. omoyaku, trng dch (trách nhim nng n) và juyaku (Giám c) Thng thì t n c theo kun. katachi, hình hito, nhân (ngi) Thng thì t ghép c theo ON. keishiki, hình thc ningen, nhân gian Do hoàn cnh tng ng nh ã trình by trong "Cây Vn T Nht - Hoa - Vit" (Chng: Bc Vào Th Gii Ch Nôm), ngi Vit ã to ra ch Nôm, trong khi ó ngi Nht to ra ch Quc T ( = Kokuji) hay còn gi là Wasei Kanji ( , Hòa Ch Hán T, ch Hán do ngi Nht ch ra). Ngi Vit c gng to ra ch Nôm viêt tt c nhng âm Nôm ca mình, còn ngi Nht to ra Quc T vit nhng âm Nht không có ch Hán ch ngha ó nh "dò, hataraku" (ng nh trong lao ng "", là làm vic, ch không phi lay ô.ng. Phi chng vì ngi Nht ch ra ch ng này nên h ã ni ting là ngi chu khó lao ng nht trên th gi Có l thy ch này hay nên t lâu ã c a vào dùng trong t in ch Hán). Ri có các ch "en" (coi nh bin th ca Ô nên âm Hán-Vit cng c là viên, n v tin yen ca Nht) và "komu" (vào...)... Hoc có ch Hán nhng không dùng mà to ch riêng ca mình nh "tako" (diu), ch Hán là (ch diên) và "tòge" (èo), ch Hán là (i o)... Tuy nhiên im khác bit chính là ngi Vit chia ra c ch Hán bng âm Hán-Vit nh là nht, còn ch Nôm bng âm Nôm nh v là mt, còn ngi Nht c mt ch Hán bng c âm "ON" và "kun" nh cùng là ch va c âm "ON" là ichi, itsu vàva c âm "kun" là hito, hitotsu...

CH NÔM VÀ QUC T GING NHAU? "Chí ln" hai dân tc gp nhau trong vic to ch Nôm và Quc T b sung cho vn t ca mình. Trong khong 7.000 ch thun Nôm và 5.000 Quc T, nghe nói có mt s ch ging ht nhau nên chúng tôi c gng tra tìm và giai on u ã thy c ba ch ging ht nha Ch th nht là "", ting Nôm là "mi", (loi hài thanh, vi ch thp ""

tng ý mi và sc là tng thanh cho âm "mi"), Quc T có âm là "" (loi hi ý, vi ch "" là ch giao nhau và "sc" cht i cht dng) và ngha "ngã t". Ch th hai là "", ting Nôm là "èn", (loi hài thanh, vi ch ha "" tng ý ngn la và in "" là tng thanh cho âm "èn"), Quc T có âm là "hata, hatake" (loi hi ý, vi ch "" tng ý dùng la t rng làm rung "" khô) tc "ry", cùng âm và ngha vi mt Quc T khác là ", vn". Ch th ba là "", ting Nôm là "tre", (loi hài thanh, vi ch mc "" tng ý cây và tri "" là tng thanh cho âm "tre"), Quc T có âm là "nagi" là tên mt loi thông, cùng ngha "" có âm "Nagi, da, na, ting Hoa gi là "" (chikuhaku / trúc bách), Chinese black pine. Nhng coi k vn t gia hai nc, còn hai ch áng nói hn vì va ging dng va ging ngha. Ch th nht là ch "", (loi tng ý kiêm hài thanh, vi ch n "" tng ý con gái và th "" tng ý i ch và cho thanh "ch"), Quc T có âm là "SHI, dùng thay cho ch t ", ý ch cô ln i ch tc ngha "ch". Ch th hai là nc (loi hài thanh, vi b ba chm thy tng ý nc và nhc " " tng thanh cho âm "nc"), Quc T có âm là "mizu, shitamizu" (nc, nc thi ra), ý ch "nc". AI Ã DCH CÁC THUT NG KHOA HC NHÂN VN VÀ T NHIÊN? Trong giai on khong u th k 20, các t nh: t do , dân ch , t bn , cng sn (communist, úng ra phi dch là ch ngha cng ng), trit hc , kinh t , din àn , pháp nhân ... ngi Vit thng bit các t này di dng âm Hán-Vit, và cho là do ngi Hoa dch, nhng thc ra các t này là do ngi Nht ghép t n ting Hoa dch các thut ng Âu-M. Khong u th k 20, du hc sinh ngi Hoa Nht em các t này v nc, dùng trong Tân Th (), ri truyn vào Vit Nam. TI SAO CH CÓ CH VIT I RA LA TINH? Trong các ngôn ng thuc h ch Hán nh Trung Hoa, Nht Bn, Triu Tiên, Mãn Châu và Vit Nam, ch có Vit Nam i ra dùng mu t La Tinh. Ting nói các nc trên u có th ghi bng La Tinh, có phn còn d hn ting Vit, nhng mi quc gia có hoàn cnh riêng nên không thay i c. Vit Nam, do b Pháp ô h hoàn toàn, nên nm 1911 nhà cm quyn Pháp ra ngh nh dùng ch Quc Ng và nm 1945 nhà cm quyn c hai min Nam Bc c ng dùng. Nhng cng do yu t quan trng là ting Vit có ti khong 15.000 âm, nên ít b

ng âm d ngh V các ch Hán ng âm và d ngha, nhiu nht là âm "k" có 22, ch "hoàng" có 17, ch "hoa" có 10, ch "kiu" có 7, ch "minh" có 5... còn a s mt âm có ch mt hay hai ngha. Nht Bn do ch có 120 âm, nên ng âm d ngha rt nhiu, nh âm "kò" có khong hn 400 ch Hán, "yoshí hay "shò" mi âm có khong 300 ch Hán, nên nu vit bng La Tinh thì không rõ ngha. Trung Hoa, ting Bc Kinh hay Quan Thoi có 1.300 âm, còn Qung ông, Phúc Kin cng 5.000 n 7.000 âm. Nhng nu vit La Tinh theo ting Bc Kinh hay Quan Thoi thì các vùng khác không hiu c. Vì Trung Hoa rng ln, có 8 ting nói chính và hng trm ting nói ca ngi thiu s. Ch vit bng ch Hán thì c nc mi có th c và hiu c, do ó, ch Hán là vn t duy nht có th dùng thng nht cách vit, còn vùng nào cng vn c c theo ting vùng ó. VIT NG, NHT NG Ti nm 2003, Vit Nam ã có tng cng khong 150.000 ngi Vit hc ting Nht. Riêng trng Seinendan (Thanh Niên oàn) t nm 1989 n nay, ã dy khong 40.000 ngi. Cha k khong hn 10.000 ngi Vit Nht cng bit ít nhiu ting Nht. Trng Nht ng c lp ra khá nhiu Vit Nam. Riêng Sài Gòn có khong 20 trng, ri Cn Th, à Nng, Hu, Hà Ni... tng cng khong 50 trng, lp. Mi khóa, trng ln nht là ông Du khong 4.000 hc sinh (nm 2005); Seinendan có 150 lp, vi khong 1.500 hc sinh; Sakura khong 600 hc sinh... ti Sài Gòn, các trng ln Hà Ni khong 400 hc sinh. V viêc du hc Nht Bn, cho ti nm 2002, trng ông Du ã có hn 150 sinh viên, trng Sakura cng có khong 100 sinh, a s thuc din t túc. Ngoài ra còn có mt s lp dy cp tc cho khong 1.000 tu nghip sinh thc th và ngi lao ng di danh ngha thc tp sinh qua Nht. Ti Sài Gòn, có thành lp câu lc b nói ting Nht gi là "Tonichi" (ông Nht), dành cho nhng ngi mun có dp nói chuyn thng xuyên bng ting Nht, do Giáo S Tin S Lý Kim Hoa làm c vn. Ngoài ra còn có câu lc b Hán-Nôm do nhng ngi yêu thích nhng vn t này thành lp, nghiên cu, hc hi cng nh truyn bá. Khong nm 1997, là nm cao im ca vic hc Nht ng, có trng tuyn hc sinh mà phi bt u làm vic t 5 gi sáng vn không gii quyt ht các n xin nhp hc. Tháng 12/1996, ln u tiên Vit Nam có k thi ting Nht, vi 319 ngi tham d.. Qua nm 1997, riêng Hà Ni có 400 ngi d thi, t nm 2000 Sài Gòn cng

t chc th K thi có các cp 4 , 3, 2, 1, t chc cùng ngày vi k thi Nht Bn. T nm 2000 có k thi "Toichi Shiken" (Thng Nht Thí Nghim) bao gm Nht Ng, Anh Vn và Toán, tng ng vi Trung Hc cp 3. Thành tích k thi này là c s xin thi vào thng i Hc Nht mà không cn qua Nht hc ting Nht nh trc. T tháng 7/1997, ti Vit Nam có chng trình dy ting Nht trên ài truyn hình và sau ó trên ài phát thanh "Ting Nói Vit Nam" vi s ym tr ca tòa i s Nht Bn. T u nm 2000, Sài Gòn còn có trng Top Globic Training Centre chuyên dy Anh ng và Nht ng theo li hàm thu.. Nm 2003, B Giáo Dc ào To Vit Nam ã hp tác vi Tòa i S Nht th nghim vic a ting Nht vào ging dy trong chng trình ph thông. Thí im u tiên là trng Trung Hc C S Chu Vn An Hà Ni và sau ó là các trng Sài Gòn... ài NHK (Nihon Hoso Kyokai, Nht Bn Phóng Tng Hip Hi) thành lp nm 1935, có chng trình phát thanh ting Vit t nm 1961. Nay phát hàng ngày, mi ngày ba bui, bui sáng 20 phút, chiu và ti mi bui 30 phút. Mi tun có bn ln phát chng trình dy Nht ng. Nhng vì ch hng v Vit Nam nên ngi Nht hu nh không nghe c. Nay bc vào thi i Liên Mng (Internet) ngi ta có th nghe c t mi n T tháng 2/2000, ài ã có chng trình "Radio On Line" phát thanh qua Liên Mng, gm 22 ngôn ng, trong s ó có ting Vit. Ngi nghe nu có máy in toán và ni vi Liên Mng thì bt c âu và bt c lúc nào cng có th nghe qua a ch: http://www.nhk.or.jp/rj/ Ngi Nht dùng ch Hán nên không gp khó khn nhiu trong vic c các vn kin c ca Vit Nam. Mt s nhà nghiên cu còn hc c ch Quc Ng và Nôm có th c tng tn. Do s quan tâm n ch Nôm và nh k thut cao, Nht có ch Nôm bng cc chì hay loi True Type trên máy in toán rt p. Vào cui thp niên 90, ti Hà Ni, Hu, Sài Gòn n r phong trào vit và thng thc nét bút rng bay phng múa gi là th pháp, ngi Nht gi là th o (shodo).. Khong 50% th pháp ca Vit Nam là ch Hán, nên chúng tôi cho hin tng này có quan h rt cht ch vi phong trào hc ting Nht và ting Hoa, hay nói cách khác là s thng hoa t nn tng nhng ngi hc ch Hán t trc và khong hn 200.000 ngi hc hai th ting trên trong 15 nm qu TING VIT CNG LÀ MT LI KHÍ KIM TIN Song song vi phong trào thích món n, th công ngh Vit Nam, s ngi kh nng in

Nht hc ting Vit cng gia tng theo vi thi gian. Sách hc ting Vit s cp và trung cp bng ting Nht ã có trên 10 cun (có cun tái bn n 20 ln), nhng vn cha có các t in Nhâ.t-Vit hay Viê.t-Nht tng i y . Cho ti nm 2005, c tính có khong 50 trng hay lp dy ting Vit Nht và ã có khong 5.000 ngi Nht hc ting Vit. T nhng trng chuyên môn ni ting lâu i nh Tokyo Gaigo Daigaku (ông Kinh Ngoi Ng i Hc, t cui nm 1999 ã di v thành ph Chufu thuc Tokyo), Osaka Gaigo Daigaku (i Phn Ngoi Ng i Hc), Kyoto Gaikokugo Senmongakko (Kinh ô Ngoi Ng Chuyên Môn Hc Hiu), Asia Africa Gogakuin (Á Phi Ng Hc Vin), Waseda Hoshien (To o in Phng S Viên), mt s i hc có lp ting Vit nh i Hc Keio Gijuku (Khánh ng Ngha Thc), Waseda Daigaku (To o in i Hc), Kanda Gaigo Daigaku (Thn in Ngoi Ng i Hc), Daito Bunka Daigaku (Thn in Ngoi Ng i Hc); Daigaku Shorin (i Hc Th Lâm, thc ra là mt nhà xut bn ngoi vn, nhng cng m lp ting Vit)... cho ti nhng hi oàn cng m lp dy ting Vit. a s sinh viên Nht hc bn nm i Hc hay thêm hai nm Cao Hc v ting Vit u i Vit Nam ít nht mt nm hc thêm cng nh nghiên cu vit lun án. Nói chung, ngi Nht rt chm hc, nhng vì phát âm ca h vn quá n gin, nên khi h phát âm ting Vit vi 12 mu âm, nhiu mu âm kép và 6 du thinh thì cm thy rt khó khn. Ngi dy là ngi Vit cng nh Nht, trong s ó, ch có mt ít là chuyên môn, còn a s là tay ngang, nh Nht lâu nm hay du hc ri i dy thêm kim tin, mt gi trung bình 1.500 n 2.500 Yen (14 n 23 M Kim), tính ra cao gp hai i làm bình thng. Trong khi ó, ngi Nht qua Vit Nam dy ting Nht thng vi tính cách thin chí, mc tr cp ch khong 100 n 200 M Kim/1 tháng. V SÁCH HÁN, NÔM VIT NAM TI NHT BN Lâu nay, thnh thong chúng tôi vn c mt vài thân hu hi thm v sách Hán, Nôm ca Vit Nam Nht nh th nà Chúng tôi không th tr li rõ ràng vì trình còn non kém không c thông và nht là vì không c phép vào các th vin xem. Sau mt thi gian liên lc thu thp tin tc, chúng tôi c bit, Nht có tng cng khong 500 cun sách Hán, Nôm ca Vit Nam, phn ln c em v thi trc và sau Th Chin Th 2. Các ni lu tr loi sách này nh Th Vin Quc Hi (Kokkai Toshokan), Vn Kh Matsumoto (Tùng Bn Vn Kh) thuc i Hc Keio (Khánh ng), Th Vin Nghiên Cu Vn Hóa ông Dng thuc i Hc Tokyo (ông Kinh), nhng quan trng

nht là ông Dng Vn Kh (Toyo Bunko) Tokyo. Nm 1939, ã có bng lit kê các sách Hán, Nôm ông Dng Vn Kh, thy c 106 cun. Nm 1993, bà Nguyn Th Oanh thuc Vin Hán-Nôm Vit Nam ã c c qua Nht làm bng lit kê sách Hán, Nôm vin này thy có 234 cun k c vi phim hoc t bn (bn chép)... và ã lit kê ra 193 cun, trong s này có 13 cun Vit Nam không có. Các sách mà Vit Nam không có gm: 1- Dã S Tp Biên, bn chép tay, ghi li lch s Vit Nam t thi Hng Bàng n Gia Long và nói s v các nc lân cn nh Cao Miên, Min in... 919 trang. 2- i Nam ng Án, bn chép tay, sách do các quan B L son nm 1892. 3- i Nam Hi in Toát Yu, bán chép t vi phim. Do các quan li Lc B son. Hi in triu Nguyn, gm các ch d, ngh nh v thu, công vic ca Lc B, ô Sát Vin, Ni Các, Hàn Lâm Vin... 424 trang. 4- i Nam Pháp Lnh Tp, bn chép tay, 122 trang. 5- Hình B iu L Vng Biên, bn chép tay, 150 trang. 6- Hi ng Thích Ci Ngh, bn chép tay nm 1901, 4 quyn. 7- Khâm nh An Nam K Lc, bn sao t bn chép tay, có quyn 28, 30. 8- Lng Thành K Thng, bn chép tay, th vnh Lng Sn ca Ngô Thì S, bài vnh nm Cnh Hng 40 ca Hà ình Nguyn Thut Hiên, vn bia ghi li sc phong Gia Long tng Khâm Mc Bá a Lc... 9- Lê Quý Ký S, bn chép tay, lch s Vit Nam t nm Cnh Hng th 38 (1777) n Chiêu Thng th 3 (1788), 241 trang. 10- Nh Tây Nht Trình, bn chép tay, V Vn Báo, Nguyn Trng... son nm Thành Thái th 1, 146 trang. 11- Ông Phán Trinh Th Bình An B, bn chép tay, son nm Bính Dn, không rõ niên hiu, s biên lai ghi s tin và ngày tháng nhn tin ca ông Phán Trinh. 12- Toàn Ht Quan Li L Tng Lý Lý Lch Sách, bn chép tay, son nm Duy Tân th 6 (1920), 206 trang. 13- Vit S Tit Yu, Trn ình Lng vit ta, tng t v cng vc diên cách, in nm Duy Tân th 2 (1908), 260 trang. Nm 1998, Bà Nguyn Th Oanh c c qua Nht ln th hai cùng vi ông Trn Ngha c và vit tóm lc ni dung các sách Hán, Nôm lu tr trong ông Dng Vn Kh. Xem nh vy thì s sách Hán, Nôm do Vit Nam biên son hin có Nht Bn không nhiu lm so vi Pháp, Ý, Hoa K ( i Hc Cornell có khong 550 cun Hán, Nôm)... Nhng sách Vit Nam không còn thì các c quan thm quyn Vit Nam có th yêu cu c sao li.

Nm 1964, sau khi ông Dng Vn Kh in li bn Vit Nam thi Hng c ã trao tr bn chnh v li cho vin bo tàng Hà Ni. u hu thp niên 70, có ngi Nht phát hin ti mt tim bán c Nht mt cái chuông ng ca Vit Nam thuc chùa Ng H, làng Kim Thôi, min Bc. Chuông hình ng, cao 1 mét, ng kính 42 cm, nng khong 120 kg, bên trên có trm hình con rng hai u, bn phía có khc bn ch " Ng H T Chung". Nhiu ngi Nht ã ng ra quyên góp tin mua li chuông này gi tr v Vit Nam, c gii truyn thông ng hô.. Phía tim c òi giá 5 triu Yen, trong khi ó tin quyên góp c ti 9,6 triu Yen. Ngày 14/6/1978, ã có mt bui l trao tr chuông ti chùa Quán S và sau ó em v chùa Bút Tháp tnh Bc Ninh (tên c là Hà Bc). T ó, ting chuông li vang vng Vit Nam, quê hng ca chính cái chuông ó! TH VIN NHT CÓ SÁCH VIT Nht, áp ng vi s ngi Vit và Nht tìm n ting Vit gia tng, mt vài th vin có c sách báo Vit. - Gunma Kenritsu Toshokan T371-0017 Gunma-Ken, Maebashi-Shi, Hiyoshi-Cho 1-9-1 Tel: 027- 231-3008, Fax: 027-235-4196 http://www.library.preg.gunma.jp (hng dn ting Vit) - Kawasaki Shiritsu Saiwai Toshokan T212-0023 Kanagawa-Ken, Kawasaki-Shi, Saiwai-Ku, Totehoncho 1-11-2 Tel: 044-541-3915, Fax: 044-541-4747 - Kokuritsu Kokkai Toshokan T169-0073 Tokyo-To, Chiyoda-Ku, Nagata-Cho 1-10-1 Tel: 03-3581-2331 <4802> - Osaka-Fu Yao Shititsu Toshokan T.581Osaka-Fu, Yao-Shi, Hon-Machi 2-1-12 Tel: 0729-93-3606, Fax: 0729-23-2923 http://www.city.yao.osaka.jp (hng dn ting Vit) - Toyo Bunko (lu tr mt s sách Hán-Nôm ca Vit Nam) T113-0021 Tokyo-To, Bunkyo-Ku, Honnagome 2-28-21 Tel: 03-3942-0121 - Th vin trong mt vài tri giam cng có sách Vit. Các th vin khác nh Shinnagata Kobe, Kokusai Kodomo Tokyo, Jiyo

Kyoto... cng có sách Vit. Mt s tri giam có ông ngi Vit (vài chc ngi) nh Fuchu (Ph Trung), Maebashi (Tin Kiu)... cng có sách Vit. THNG NHT CÁCH VIT CH VIT BNG KATAKANA Ngày 17/8/2000, chúng tôi ã ln u tiên a ngh tìm cách thng nht cách phiên âm ting Vit ra Katakana vi mt s giáo s Nht v Vit ng Tokyo, Osaka và nhng ngi quan tâm. S d chúng tôi nêu lên vn này vì càng ngày, gii truyn thông Nht và vit sách càng loan nhiu tin v Vit Nam. Các tên ngi, a danh, tên món n, th công ngh v.v... c vit khá nhiu bng Katakan Vì s âm ca Katakana (120 âm) rt gii hn nên vic phiên âm ting Vit (khong 15.000 âm) rt khó, thng không c thng nht. Vì vy, chúng tôi mi ngh các chuyên gia góp sc làm công vic này mi ngi có t thng nht dùng. Nm 2001, chúng tôi ã chính thc a ra "Quy Tc Phiên Âm Ting Vit Ra Katakana". Xin xem Ph Lc 10. V T IN KATAKANA CA NHT Ngi Nht thng nói ti "3K" là "Kiken, Kitanai, Kitsui" ch loi công vic "Nguy him, D bn, Cc nhc". H cng có t "Sanshu No Jingi" (Tam Chng Thn Khí), nguyên là ba th báu vt tng trng cho s truyn ngôi Thiên Hoàng gm "Cái gng, Thanh kim, Khúc ngc", sau c dùng theo ngha rng ch ba th quý giá, nh i vi ngi Vit trong nc là "Xe gn máy, TV, T Lnh"... Theo chiu hng ó thì v mt vn hc, chúng tôi thy Nht Bn có mt th "Sanshu No Jingi" cng mang tên "3K", ó là các t in "Kokugo, Kanwa, Katakana" ( = Quc Ng, = Hán Hòa, = Katakana). T in "Kokugo và Kanwa" khá tt, nhng trong lúc càng ngày ngi Nht càng lm dng "Katakana" (nhiu tên công ty ang là ch Hán i ra "Katakana") và s ch tng lên gp bi, khong t 200.000 n 300.000 t, mà t in "Katakana" thì nhiu và vn nh ch mc ti a khong 50.000 t, tra cu rt bt tin. T nm 1993, bên Trung Quc ã có t in "Katakana" gii thích bng ting Hoa dành cho ngi Hoa c sách Nht lên ti khong 110.000 t. Do ó, chúng tôi thng kêu gi ngi Nht hãy son mt cun t in "Katakana" c 150.000 t. Hy vng li kêu gi này c áp ng và vài nm sau, s có cun sách nh ý. Và nu có cun nh vy thì vt tri các cun cùng loi, có th bán ti hàng triu cun vì ây là cun sách rt cn yu i vi ngi Nht cng nh ngi ngoi quc hc ting Nht.

Information

Microsoft Word - NHAT_BAN.doc

67 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

93359


You might also be interested in

BETA
the pdfTeX users manual
the pdfTeX users manual