Read \(16.POLITYKA DYNASTYCZNA JAGIELLON\323W\) text version

POLITYKA DYNASTYCZNA JAGIELLONÓW.

1. Polityka dynastyczna ­ polityka polegajca na tym by jedna dynastia zasiadala na jak najwikszej liczbie tronów. Bylo to mo liwe dziki ukladom dynastycznym, maria om (mal estwom) a tak e na wniosek reprezentacji stanowych. 2. Cele polityki dynastycznej Jagiellonów Dynastia Jagiellonów na tronie polskim zostala zapocztkowana przez Wladyslawa Jagiell. Polska zostala polczona z Litw uni personaln w 1385 r. Dynastia Jagiellonów pragnla rozszerzy swe panowanie na trony Wgier i Czech. Konkurowa musiala wic z dynastiami Luksemburgów i Habsburgów. Nie brano pod uwag ksistw ruskich, opanowanych jeszcze w XIII w. przez Tatarów, pastwa Zakonu Krzy ackiego ani ksistw niemieckich, takich jak Marchia Brandenburska. Celem dynastii Jagiellonów stalo si przejcie tronu Czech i Wgier. Mylano równie o Moldawii i Woloszczynie, hospodarstwach graniczcych z Wgrami. 3. Polityka dynastyczna Wladyslawa Jagielly i Wladyslawa Warneczyka. a) sukcesja tronu polskiego Wladyslaw Jagiello dopiero pod koniec ycia zaczl si interesowa polityk dynastyczn, gdy dopiero jego 4 ona urodzila mu 2 synów: Wladyslawa i Kazimierza. Wladyslaw, najstarszy syn, który przeszedl do historii jako Wladyslaw Warneczyk, mial by jego nastpc. Jednak unia w Krewie wyranie okrelala, i tron polski po Jagielle mo e odziedziczy tylko syn Jagielly i Jadwigi, która przecie umarla bezpotomnie. By zapewni Wladyslawowi przejcie tronu po swojej mierci Wladyslaw Jagiello nadawal liczne przywileje: m.in. przywileje jedlnesko ­ krakowskie. Dziki temu zapewnil przekazanie spucizny swemu synowi, który w 1434 r. zasiadl na tronie polskim jako Wladyslaw III. b) rywalizacja o tron czeski po mierci Zygmunta Luksemburczyka. Stronnictwo narodowo ­ husyckie w Czechach, d ylo do przekazania tronu czeskiego Kazimierzowi Jagielloczykowi, mlodszemu synowi Jagielly. Nie chcialo bowiem by na tronie Czech zasiadl Albrecht Habsburg. Plany te jednak si nie powiodly i mimo elekcji Kazimierza i podjcia wyprawy na Czechy , Albrecht zostal koronowany na króla Czech w 1438 r. Po jego mierci rok póniej tron objl jego syn Wladyslaw Pogrobowiec, który narodzil si ju po mierci swego ojca. Nie doszlo wic do unii polsko ­ czeskiej. c) unia polsko ­ wgierska 1440 ­ 1444. Unii polsko ­ wgierskiej sprzyjala Stolica Apostolska, która obawiala si ekspansji tureckiej. Zwolennikiem unii byl w Polsce biskup Zbigniew Olenicki, który praktycznie kierowal polsk polityk zagraniczn. Po dlugotrwalych rozmowach ustalono, e Wladyslaw o eni si z wdow po Albrechcie Habsburgu. Niestety Wgrzy podzielili si na dwa obozy. Wybuchla wojna domowa, któr wygral obóz zwolenników Wladyslawa. Wladyslaw III zostal królem Wgier w 1440 r. Mial si o eni z siostr Wladyslawa Pogrobowca (syna Albrechta) by umocni swoj pozycj na wgierskim tronie ­ Polska i Wgry zostaly polczone uni personaln. Unia polsko ­ wgierska nie przetrwala dlugo. Wgry wpltaly si w wojn z Turcj. W pocztkowym okresie odniosly nawet sukces, dziki czemu zawarto korzystny dla Wgier pokój w Szegedynie (1444 r.). Niestety Wladyslaw III podburzony przez rzecznika papie a zlamal zasady pokoju i podjl wypraw na Adrianopol. Zakoczyla si ona klsk wojsk wgierskich w bitwie pod Warn w 1444 r., w której zginl mlody król Polski i Wgier. Unia Polsko- wgierska przestala istnie. Wladz na Wgrzech przejl Wladyslaw Pogrobowiec Habsburg. 4. Polityka dynastyczna Kazimierza Jagielloczyka Kazimierz Jagielloczyk zostal wielkim ksiciem litewskim w 1440 r. Po mierci brata Wladyslawa III zostal równie królem Polski (1447 r.) Kazimierz nie zrezygnowal z opanowania Czech i Wgier. Po mierci Wladyslawa Pogrobowca wladz w tych pastwach przejli wladcy narodowi: w Czechach ­ Jerzy z Podiebradu, na Wgrzech ­ Maciej Korwin.

1

a) unia z Czechami Jerzy z Podiebradu byl królem husyckim ­ papie rzucil na niego kltw. W zwizku z tym doszlo do konfliktu króla z katolick czci spoleczestwa Czech. Sytuacj t wykorzystal Kazimierz Jagielloczyk, który wystpil jako mediator w sporze midzy królem Czech a jego poddanymi. Jerzy z Podiebradu odwdziczyl mu si tak, ze w 1468 r. uznal syna Kazimierza ­ Wladyslawa Jagielloczyka, za nastpc tronu czeskiego po swojej mierci. Potwierdzil to sejm czeski w 1469 r. Po mierci Jerzego z Podiebradu w 1471 r. Wladyslaw Jagielloczyk zostal wic królem Czech. b) unia z Wgrami Maciej Korwin nie chcial wej z Kazimierzem Jagielloczykiem w adne uklady. Stosunki polsko ­ wgierskie byly do napite. Po mierci Macieja Korwina w 1490 r. na Wgrzech powstaly dwa obozy, które proponowaly objcie trony wgierskiego przez jednego z Jagielloczyków: obóz szlachecki chcial by na tronie zasiadl Jan Olbracht, a obóz magnacki by królem wgierskim zostal jego brat Wladyslaw Jagielloczyk (król Czech). Ostatecznie królem Wgier zostal Wladyslaw Jagielloczyk w 1492r., który zdobyl tron w starciu zbrojnym. Jan Olbracht zostal królem Polski 1492 ­ 1501. Na Litwie jako wielki ksi wladal jego brat Aleksander. Jagiellonowie wladali wówczas: Polsk, Litw, Czechami i Wgrami. c) zjazd w Lewoczy 1494 ­ szczyt potgi dynastii Jagiellonów ­ w zjedzie wzili udzial wszyscy synowie Kazimierza Jagielloczyka z wyjtkiem Aleksandra. Celem zjazdu bylo podjcie decyzji w sprawie Moldawii, która starano si zdoby dla Zygmunta, najmlodszego syna Kazimierza (póniejszy król Zygmunt I Stary). 5. Zjazd w Wiedniu 1515 r. i utrata Czech i Wgier. Pocztek wieku XVI nie napawal optymizmem. Interesy Polski byly zagro one przez Turcj, Habsburgów, którzy naciskali na przekazanie im tronu czeskiego i wgierskiego, nie rozwizano równie ostatecznie problemu krzy ackiego. Ze wzgldu na zagro enie i wobec toczonej wojny litewsko ­ moskiewskiej król Polski, którym od 1505 r. byl Zygmunt I Stary, postanowil podpisa w Wiedniu uklad dynastyczny. Chcial w ten sposób zagwarantowa sobie pomoc ze strony Habsburgów ich neutralno w przyszlym konflikcie polsko ­ krzy ackim. W roku 1515 doszlo do zjazdu w Wiedniu. Postanowiono, e w razie wyganicia czesko ­ wgierskiej linii jagielloskiej, Jagiellonowie zrezygnuj z tronu Czech i Wgier na rzecz Habsburgów. W zamian za to cesarz nie udzieli pomocy Zakonowi Krzy ackiemu zrezygnuje z sojuszu z Moskw. Uklad zostal potwierdzony przez zawarcie dwóch mal estw: syn Wladyslawa Jagielloczyka ­ Ludwik mial polubi wnuczk cesarza Mari Habsburg, a córka Wladyslawa Jagielloczyka ­ Anna miala polubi wnuka cesarza ­ Ferdynanda Habsburga. Nikt nie przypuszczal, e tak szybko trzeba bdzie wywiza si ze zlo onych tam obietnic. Wskutek najazdu tureckiego Ludwik Jagielloczyk zginl w bitwie pod Mohaczem w 1526 r., a tron Czech i Wgier przypadl Habsburgom.

2

Information

\(16.POLITYKA DYNASTYCZNA JAGIELLON\323W\)

2 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

462691