Read Microsoft Word - Sayý YEM HAMMADDELERÝ.doc text version

Sayi : 2004 / Lyr ­ 06

Sayfa : 35­40

YEM HAMMADDELER

KONU : LG : KELMELER : Uygun Hammadde Seçimi KANATLI BESLEME · 1000 kcal ME'nin Maliyeti · 1 kg Proteinin Maliyeti · Görece Maliyet/Deer · Örnekleme

KAYNAKÇA : Tercüme: Seyfi Ay - Halit Çinar, nterkim. Commercial Poultry Nutrition ­ S.Leeson & J.D. Summers YAYININ KAPSAMI : Ürün tanitimidir Kiisel veya kurumsal deerlendirmedir ÖZET : Çou diyetin ana besin maliyetlerini proteinler ve yalar oluturmaktadir, bu besinleri hesaba katan ekonomik kiyaslamalar toplam ekonomik deerin %80-90 tahminini salamaktadir. Dier besinlerle yada hammaddenin diyete verebilecei özellikler ile ilgili olarak görece hesaplanmi deer ve pazar fiyati arasinda karar verilmelidir. En siki test edilmesi gerekenler yeni tedarikçilerden edinilen hammaddelerdir ve testlerin sayisi ile siklii sadece ürünün tutarlilii onaylandii zaman düürülür. SONUÇ : Düük maliyetli rasyon hazirlanmasi amaçlandiinda, bazi önemli kistaslar (protein ve enerji katkilari gibi) bakimindan belirli hammaddeler (misir ve soya fasulyesi küspesi) standart alinarak, kullanilmasi planlanan hammaddenin yeme salayacai katkinin bu standartlar bazinda ekonomik olup olmadii deerlendirilebilmektedir. Hammadde seçiminde ekonomik uygunluk yaninda kalite kontrolüne de dikkat edilmeli; hammaddenin ve tedarikçinin özelliklerine göre kontrol sikliklari belirlenmelidir. Ayda Bir Yayinlanir Tercümedir Derlemedir

35

Hammadde Sinirlandirmalari Aaidaki deerler formulasyon hazirlanirken kullanilan hammadde seviyelerinin minimum ve maksimum sinirlandirmalari için ilke olarak tasarlanmitir. Bu seviyeler her hammadde için önceden yapilmi tartimalari ve kabul edilebilir içerik kalitesinde diyetler üretme ihtiyacini temel almaktadir. Çou kanatli sinifi için %1'lik bir minimum ya sinirlandirmasi verilmitir, çünkü besin özelliklerine bakilmaksizin her diyet; hayvanlarin performansi, toz seviyesi ve yem tüketiminin uyarilmasi ile ilgili olarak bu düzeyde ya içermelidir. Dier hammaddelerde minimum seviyeleri verildiinde bu, yeme dahil olmalari durumunda muhtemelen faydalari olacai anlamina gelmektedir. Tablo 1. Hammadde Sinirlandirmalari ­ 0-4 Haftalik Piliçler (% Katilim Orani) Hammadde Min. Max. Hammadde Min. Max.

Sari Misir Buday (+enzim) Yulaf Arpa (+enzim) Pirinç (Kaba) Buday Kepei Kaba Buday Kepei Elek-alti Buday Pirinç Kepei Pirinç Kavuzu Sorgum Çavdar Triticale Firin yan-ürünü Melas Kurutulmu Yonca Kanola Küspesi Full-fat Kanola Soya Küspesi (%48) Soya Küspesi (%44) Full-fat Soya Misir Gluteni Unu Misir Gluteni

20 60 20 (40) 10 10 (30) 10 8 10 10 15 15 40 0 2 10 1 5 5 5 30 25 15 15 15

10 10

Pamuk Tohumu Küsp. Yerfistii Küspesi Bezelye Susam Küspesi Ayçiçei Küspesi Lupen Keten Et Unu Balik Unu (%60) Kan Unu Tüy Unu Kur. Peynir Alti Suyu Don Yai Domuz Yai Kanatli Yai Balik Yai Bitkisel Ya Hind. Cevizi Yai Palmiye Yai Bitkisel Asit Yai Hay-Bitk YaKariimi Restoran Yai

1 1 1

1 1 1

5 8 5 5 8 8 8 8 8 2 1 5 0 0 5 5 5 0 2 5 5 5

Hammaddelerin Ekonomik Deeri Hammaddelerin birer birer ekonomik deerleri üzerinde düünülmesi ihtiyacinin yerini büyük oranda düük maliyetli(least-cost) yem formulasyonu almitir. Çou formulasyon programinda, kullanilan yada reddedilen hammaddelerin ekonomik deerleri genellikle mevcuttur. Yeni hammaddeler için parametrik analizler deiken deerlerin belirtilerini verir. Bu karmaik programlara ulaamayan bireyler için bazi ekonomik analiz ortalamalari elzemdir. Çünkü çou diyetin ana besin maliyetlerini proteinler ve yalar oluturmaktadir, bu besinleri hesaba katan ekonomik kiyaslamalar toplam ekonomik deerin %80-90 tahminini salamaktadir. Ayrica misir ve soya küspesi, kanatli diyetlerinin ana enerji ve protein kaynaklari olduu için kiyaslama için temel alinabilirler. Bu nedenle eer biri soya küspesi ve misirin güncel fiyatlarini ve protein ile enerji katkilarini biliyorsa, dier herhangi bir hammaddenin izafi deerini takdir edebilir. Öngörülmü bu deerin yeni hammaddenin pazar 36

fiyati ile kiyaslanmasi, potansiyel aliciya yeni hammaddenin izafi deeri hakkinda bir yol gösterecektir. Tablo 2. Hammadde Sinirlandirmalari ­ 4-18 Haftalik Etçi Kanatlilar(%Katil.Orani) Hammadde Min. Max. Hammadde Min. Max.

Sari Misir Buday (+enzim) Yulaf Arpa (+enzim) Pirinç (Kaba) Buday Kepei Kaba Buday Kepei Elek-alti Buday Pirinç Kepei Pirinç Kavuzu Sorgum Çavdar Triticale Firin yan-ürünü Melas Kurutulmu Yonca Kanola Küspesi Full-fat Kanola Soya Küspesi (%48) Soya Küspesi (%44) Full-fat Soya Misir Gluteni Unu Misir Gluteni

20 70 25 (50) 25 15 (40) 20 20 20 20 20 20 50 10 15 15 5 10 8 10 30 25 20 20 20

Pamuk Tohumu Küsp. Yerfistii Küspesi Bezelye Susam Küspesi Ayçiçei Küspesi Lupen Keten Et Unu Balik Unu (%60) Kan Unu Tüy Unu Kur. Peynir Alti Suyu Don Yai Domuz Yai Kanatli Yai Balik Yai Bitkisel Ya Hind. Cevizi Yai Palmiye Yai Bitkisel Asit Yai Hay-Bitk YaKariimi Restoran Yai

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

10 10 10 10 10 10 10 8 10 2 2 10 5 5 8 1-8 8 5 5 8 8 5

Tablo 3. Hammadde Sinirlandirmalari ­ 4-18 HaftalikYumuratci Pil. (%Katil.Orani) Hammadde Min. Max. Hammadde Min. Max.

Sari Misir Buday (+enzim) Yulaf Arpa (+enzim) Pirinç (Kaba) Buday Kepei Kaba Buday Kepei Elek-alti Buday Pirinç Kepei Pirinç Kavuzu Sorgum Çavdar Triticale Firin yan-ürünü Melas Kurutulmu Yonca Kanola Küspesi Full-fat Kanola Soya Küspesi (%48) Soya Küspesi (%44) Full-fat Soya Misir Gluteni Unu Misir Gluteni

20 70 20 (40) 25 20 (40) 25 15 25 25 20 20 50 5 15 15 5 5 5 10 30 30 20 25 20

10 10

Pamuk Tohumu Küsp. Yerfistii Küspesi Bezelye Susam Küspesi Ayçiçei Küspesi Lupen Keten Et Unu Balik Unu (%60) Kan Unu Tüy Unu Kur. Peynir Alti Suyu Don Yai Domuz Yai Kanatli Yai Balik Yai Bitkisel Ya Hind. Cevizi Yai Palmiye Yai Bitkisel Asit Yai Hay-Bitk YaKariimi Restoran Yai

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

10 15 10 15 15 10 10 10 8 2 2 10 2 3 5 5 5 2 2 5 5 5

37

Tablo 4. Hammadde Sinirlandirmalari ­ Erikin Yumurtacilar ve Damizliklar (%K.O) Hammadde Min. Max. Hammadde Min. Max.

Sari Misir Buday (+enzim) Yulaf Arpa (+enzim) Pirinç (Kaba) Buday Kepei Kaba Buday Kepei Elek-alti Buday Pirinç Kepei Pirinç Kavuzu Sorgum Çavdar Triticale Firin yan-ürünü Melas Kurutulmu Yonca Kanola Küspesi Full-fat Kanola Soya Küspesi (%48) Soya Küspesi (%44) Full-fat Soya Misir Gluteni Unu Misir Gluteni

20 60 20 (40) 20 15 (30) 20 10 20 15 15 15 40 0 10 10 5 5 8(0) 8(0) 25 20 20 20 20

10 10

Pamuk Tohumu Küsp. Yerfistii Küspesi Bezelye Susam Küspesi Ayçiçei Küspesi Lupen Keten Et Unu Balik Unu (%60) Kan Unu Tüy Unu Kur. Peynir Alti Suyu Don Yai Domuz Yai Kanatli Yai Balik Yai Bitkisel Ya Hind. Cevizi Yai Palmiye Yai Bitkisel Asit Yai Hay-Bitk YaKariimi Restoran Yai

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

10 10 10 10 15 15 15 8 2-10 2 2 5 5 5 8 1-8 8 5 5 8 7 6

Bu problemin çözümünü aaidaki gibi denklemlerle salamak mümkündür: Eer misir %8.6 ham protein içeriyor ve kg baina 3300 kcal ME enerji saliyorsa, 1 ton misir 86 kg protein ve (3300 * 1000 = 3.300.000 kcal) 3300 Mcal ME enerji salar. Eer soya fasulyesi küspesi %48 ham protein ve kg.da 2550 kcal ME saliyorsa, 1 ton soya fasulyesi küspesi 480 kg protein ve 2550 Mcal ME salar. Eer misir 150 USD/ton ve soya fasulyesi küspesi 300 USD/ton'a satiliyorsa: a) 86 X + 3300 Y = 150 USD b) 480 X + 2550 Y = 300 USD X = 1 kg proteinin maliyeti iken Y = 1000 kcal ME'nin maliyetidir. "a"daki denklem X= (150 ­ 3300 Y)/ 86 olarak da yazilabilir. Bu deer "b" denkleminde X yerine koyulursa, [48(150 ­ 3300 Y)/86] + 2550 Y = 300 ve bu denklemden Y = 0.03385 USD = 1000 kcal ME'nin maliyeti olarak bulunur. Y denklem "a"da yerine koyulursa 86 X + 3300 (0.03385) = 150 USD ve bu denklemden X = 0.4453 USD = 1 kg proteinin maliyeti olarak bulunur.

38

Bu eitlikler soya fasulyesi küspesi ve misirda, protein ve enerjinin görece maliyetini vermektedir ve buradan dier yem hammaddelerinin ekonomik kiymetlerinin deerlendirilmesi mümkündür. Örnein tonu 180 USD olan bir buday iyi bir alim midir? Buday 130 kg ham protein ve tonda 3150 Mcal/ME salamaktadir, Bu yüzden görece deeri [130*0.4453] + [3150*0.03385] = 57.89 + 106.63 = 164.52 USD dir. Bu nedenle misirin fiyati 150 USD/ton ve soya fasulyesi küpesinin fiyati 300 USD/ton iken; protein ve enerji katkilari temel alinarak budayin deeri 164.52 USD/ton dur. Bu örnekte biz, budayi 180 USD/ton olarak gösterdik ve bu balamda bu buday ekonomik deildir. Bu hesaplamalarin bainda analizlerin bir hammaddenin ekonomik deerinin %85-90'inin hesabini verdii öne sürülmütü. Dier besinlerle, yada budayin diyete verebilecei özellikler ile ilgili olarak görece hesaplanmi deer ve pazar fiyati arasinda karar verilmelidir. Örnein bazi pazarlarda budayin peletlenme özellikleri deer kazanabilir. Dier hammaddeler ile fosfor katkisi yapilmasi gerekecektir ve bunun kesinlikle ekonomik bir deeri vardir. Eer güncel pazar fiyati tahmin edilen fiyattan düükse karar vermek kolaydir, çünkü yalnizca enerji ve protein katkilari temel alindiinda hammadde açikça ekonomik olarak caziptir. Soya fasulyesi küspesi ve misirin fiyati deitikçe X(1 kg proteinin maliyeti) ve Y(1000 kcal ME'nin maliyeti) deerlerinin yeniden hesaplanmasinin gerekecei unutulmamalidir. Bu eitliklerde herhangi bir hammadde çifti kullanilabilecek olmasina ramen soya fasulyesi küspesi ve misir standart olarak kullanilmitir. Örnein sorgum ve pamuk tohumu küspesi yada buday ve kanola küspesi de kullanilabilirdi. Bu tip hesaplamalar aslinda karmaik bilgisayar programlarinda kullanilmaktadir. Bilgisayarin yardimi ile daha fazla besin göz önünde bulundurulabilmekte ve ekonomik deerin tahmini daha kesinlemektedir. Daha karmaik programlar kullanildikça sadece misir ve soya fasulyesi küspesindense daha fazla hammadde standart olarak deerlendirilebilir. Hammadde Kalite Kontrolü Besin düzeyinin tutarliliini garanti etmek ve bulunmasi muhtemel kirleticiler için hammaddeler sürekli kontrol edilmelidir. Tahlillerin sayisi ve siklii hammaddenin sinifina, geçmi analiz sonuçlarina ve bir derece yilin hangi mevsimi olduuna balidir. En siki test edilmesi gerekenler yeni tedarikçilerden edinilen hammaddelerdir ve testlerin sayisi ve siklii sadece ürünün tutarlilii onaylandii zaman düürülür.(Tablo 5.) Hammaddenin yemdeki önemine göre örnek alma siklii deiecektir. Örnein balik unu youn olarak kullaniliyorsa ve diyet amino asitlerinin önemli bölümünü temsil ediyorsa amino asit analizleri daha sik yapilmalidir ve ayrica talik erozyon faktörlerinin daha sik incelenmesi de tavsiye edilir. Dier yandan tutarli bir analiz geçmii oluturulursa, testler daha düük sikliklarda yapilabilir. Tahlil sonuçlarinin anlamli olabilmesi için hammadde örneklemeleri düzgün yapilmalidir. Paketlenmi hammaddeler için ; tonda en az 4 paket, teslimatin en fazla %20'si ne kadar 39

Tablo 5. Hammaddeler çin Kalite Kontrol Çizelgesi Nem HP Ya Ca P Amino Asitler Dier Analizler Hammadde 1 2 4 6 6 6 Küfler-3; mikotoksin-4 Misir 1 2 4 6 6 6 Pentozanlar-6 Buday 1 2 4 6 6 6 Beta-glukanlar-4 Arpa 1 2 4 6 6 6 Tanenler-3 Sorgum 1 2 4 6 4 6 Kaba Buday Kepei 1 2 2 6 6 6 Antioksidan-6 Pirinç Kepei 1 1 1 1 1 4 Tuz-3 Firin Yan-ürünü 1 2 4 6 6 6 Glukozinolatlar-5 Kanola Küspesi 1 1 3 3 3 5 Üreaz-4 Soya Fasulyesi Küsp. 1 3 3 6 6 6 Üreaz-3 Soya Fasulyesi 1 2 4 6 6 5 Misir Gluteni Unu 1 1 4 6 6 6 Gossipol-3 Pamuk Toh. Küspesi 1 1 4 6 6 6 Aflatoksin-3 Yerfistii Küspesi 1 1 4 6 6 6 Ayçiçei Küspesi 1 1 1 1 1 3 Salmonella-4 Et Unu 1 1 1 1 1 3 Talik erozyonu-3 Balik Unu 1 1 1 3 3 4 Kanatli Yan-ürünü 1 1 3 6 6 3 Tüy Unu 1 1 Ya asitleri-3;stabilite-4 Yalar 1 1 Kireçtai 1 1 1 Vanadyum-6 Fosfat 1 Tuz 1: her teslimatta, 2: haftalik, 3: aylik, 4: yilda alti kez, 5: yilda üç kez, 6: yilda iki kez örnek alinmalidir, ve bu alt örnekler tahlil için gönderilmek üzere bir yada iki örnekte toplanmalidir. Özellikle eer tahliller di laboratuarlarda yürütülüyorsa, bu karitirilmi örnein bir kisminin saklanmasi tavsiye edilir. Yima hammaddeler için her kamyon yada her tren vagonundan 10 alt örnek alinmali, ve yine tahlile örnek bir kariim verilmesi için karitirilmalidir.

Görü ve önerileriniz için e-mail adresimiz: [email protected]

40

Information

Microsoft Word - Sayý YEM HAMMADDELERÝ.doc

6 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

463632