Read Microsoft Word - Ngay_Gio_To_Hung_Vuong_2-070328.doc text version

www.tusachvietthuong.org

Ngày Gi T

Ln gi th gii s, nc ta là nc duy nht trên hoàn cu có ngày gi t, nhm ngày mùng 10 tháng 3 âm lch mà ta quen gi là Ngày HI N HÙNG hay ngày GI T HÙNG VNG. Tháng giêng n Tt nhà, Tháng hai c bc, tháng bà "hi hè" hin nhiên "hi hè" ám ch Hi n Hùng; và rõ ràng hn: Dù ai i ngc v xuôi, Nh ngày Gi T mùng 10 tháng 3. 1. Nhân ngày Gi T, chúng ta nh li công c ca các vua HÙNG hiu rõ nhng bc i ca tin nhân, nhng suy ngh và phong cách cng nh cách ng x ca tin nhân, ng thi giúp chúng ta thy rõ âu là hng i lâu dài và bn vng ca dân tc. Vua Hùng dng nc Vn Lang khong nm 2879 trc Dng Lch, vi th ch liên bang (15 b), trên nn tng ca xã thôn t tr mang tính dân ch: phép vua thua l làng. t nn tng cho vic phát trin nn vn hóa hòa bình nhân bn, dân tc mang tính khai phóng và dung hóa trong giao lu, qua lng kính nhân ch và dân ch. Nó khi i t s hài hòa gia thân tâm, vi np sng hòa thun (thun v thun chng tt Bin ông tát cng cn), trong gia ình phân công (chng cày, v cy, con trâu i ba), hòa mc trong xã thôn t tr, n s thái hòa ca t nc, vi ch a phng phân quyn. Và nh cao tuyt ích ca con ngi là thng hoa nh Tiên Rng, theo chiu kích phát trin tình thng và trí tu vi nh hng BIN ­ HÓA ­ Thng hoa ­ Hòa ng: hòa vào dòng sng xã hi và cùng v tr. Vch ra con ng sng ca dân tc (= Nhân o) qua lng kính nhân ch và dân ch, không cn kêu cu n tín ngng tôn giao...ý thc h hoc mt h thng trit hc kinh vin(1). Tt c nhng tri thc thc nghim và kinh nghim sng hài hòa hàng ngàn nm trong nn vn hóa trng la nc n nh lâu i ó cng nh con ng sng ca dân tc ã kt thành o sng Vit, c huyn thoi hóa trong truyn con Rng cháu Tiên, vi biu tng thn t kép Tiên Rng con cháu Vit noi theo. Ct lõi t tng Vit c gói ghém trong các huyn thoi và ca dao tc ng ting nói tâm thc ca dân tc, th hin trong np sng hài hòa (hòa c làng) ni thôn dã s soi sáng vic thc hin con ng sng ca dân tc (= Nhân o), xây dng nn vn minh nhân bn, xu hng tt yu ca loài ngi ang hng ti, trong th toàn cu hóa.

2. 3.

4.

T Sách Vit Thng

Trang 1

www.tusachvietthuong.org

I. S Hình Thành Nc Vn Lang Theo Kho c hc con ngi sng vùng t mà ngày nay chúng ta gi là min Bc Vit Nam ã tri qua các nn vn hóa c thù nh hng n vn hóa ông Nam Á và Trung Quc(2): A. B. Vn hóa Sn Vi: vi di tích ngi vn núi (Thanh Hóa) và mt s công c bng á. Vn hóa Hòa Bình: vi ngh nông, ánh du mt bc tin b v i trong i sng c dân Hòa Bình. Nó li cho chúng ta mt nim t hào. Hòa Bình (Bc Vit Nam) là mt trong nhng trung tâm phát sinh ra ngh nông sm trên th gii. Ht lúa tìm c nn vn hóa Hòa Bình có 1000 nm sm hn nhng ht lúa khai qut c Ân và Trung Quc (Wilhelm G. Solheim II, New Light on a Forgotten Past, National Geographic, Vol. 139, No. 3, March 1971) . Ni tip vn hóa Hòa Bình là vn hóa Bc Sn. Vn hóa Bc Sn (Thi i á mi, cách ngày nay khong 8,000 nm), hàng ngàn nm sáng to ã em li cho c dân Bc Sn (Thanh, Nghê, Tnh, lên n vùng Tay Bc, Vit Bc, Vit Bc) nhiu thành qu tuyt vi. Thành qu ln ca c dân Bc Sn là k thut mài á và s ra i ca á mài, ni ting trên th gii. Ni tip vn hóa Bc Sn là vn hóa Phùng Nguyên. Vn hóa Phùng Nguyên (cách ngày nay khong 5,000 nm). C dân Phùng Nguyên là ch nhân ca vn hóa s k ng và k thut luyn kim u tiên Vit Nam, to c s vng chc cho vic phát huy cao vn minh lúa nc; và m rng a bàn c trú trên lu vc sông Hng, sông Mã, sông C. Du vt con ngi thi k ny tìm thy mi ni : t min núi, min trung du, min châu th n min hi o (H Long).

C.

D.

Do nhu cu tr thy và chng xâm lng và do phát trin kinh t và vn hóa ngày càng y mnh, các b lc gn gi ràng buc vi nhau bi quan h máu m, quan h xóm ging có xu hng tp hp li, liên kt vi nhau. Th lãnh ca mt trong các nhóm Lc Vit ã óng vai trò lch s là ngi ng ra thng nht các b lc cùng chung sng trên vùng t mà ngày nay chúng ta gi là min Bc Vit Nam. Ngài t xng là gì không bit (?), nhng ngày nay s gi là HÙNG VNG. Vua Hùng dng nc Vn Lang khong nm 2879 trc dng lch, vi th ch nói theo ngôn t ngày nay là liên bang. C cu liên bang vi 15 b ó t nn tng trên xã thôn t tr theo s ca chín chòm sao trên bu tri, nh hng n c dân nông nghip trng lúa nc mà sau này hình v cô ng miêu t v tr chín chòm sao ó gi là Lc Th:

T Sách Vit Thng

Trang 2

www.tusachvietthuong.org

Trong lc th các con s (hay trong chín chòm sao-các vì sao) cng theo hàng ngang, hàng dc hay hàng chéo u ra con s 15. Lch s cho tháy Phng Tây, Phng Bc quc gia thng c hình thành bng chin tranh. Tn Vng Chính dit Lc quc thng nht Trung Quc bng v lc, kt thúc cuc chin tranh rt lâu dài gn 500 nm sut thi Xuân Thu ­ Chin Quc. Vic hình thành nc Vn Lang thì khác, khác hn. Vn Lang c hình thành không phi bng chin tranh gia các b lc, b tc gn nhau. Vua Hùng thng nht Vn Lang bng t nguyn. iu ó cho thy c dân sng min Bc Vit Nam thi xa ã sm khc phc tinh thn ri rc, l t, mâu thun ln nhau ca thi b lc và làm ny n trong lòng ngi nông dân t thi i y nhng mm mng ca ý thc dân tc; vi tin trình lch s, ý thc y ngày thêm sâu sc thêm mnh m, th hin tinh thn làm ch t nc ca t tiên ta. Chính vì th mà Trm Vit ch còn nhánh Lc Vit ­ t tiên dân tc Vit Nam. Các nhóm Bách Vit khác tri dài t sông Dng T n Qung ông, Qung Tây u b tc Hán ng hóa. Tinh thn chng ngoi xâm bo v nn c lp ca dân tc và phát trin t nc c t tiên ta huyn thoi hóa qua truyn Thánh Gióng con cái Vit noi theo. Truyn Thánh Gióng là thiên thn thoi rt p ngi ca tinh thn chin u bt khut vì c lp, t do, ngi ca cuc chin tranh thn thánh chng ngoi xâm ca dân tc. Ngi anh hùng làng Gióng là hình nh tuyt p ca dân tc Vit Nam trng thành nhanh chóng trong gian lao vì nn nc. t nc này, dân tc này, cng nh cu bé làng Gióng, va mi có ý thc thì hai vai ã nng gánh hai nhim v: làm n và ánh gic. Và chính vì vy mà dân tc Vit Nam sm ã c tôi luyn trong ý thc dng nc và gi nc, hai mt này gn bó vi nhau, th hin c th trong t th va sn xut phát trin, va chin u. ó là hai mt c bn trong ni dung i sng xã hi ca dân tc ta.

T Sách Vit Thng

Trang 3

www.tusachvietthuong.org

II. Vua Hùng Vua Hùng ã cng c và t nn tng cho vic phát trin nn vn hóa hòa bình nhân bn dân tc mang tính khai phóng va dung hóa trong giao lu qua lng kính nhân ch và dân ch. Vn hóa là c tính ring ca con ngi, không có sinh vt nào khc có th làm c; và vn hóa là kt tinh, chn lc, dung hóa và thng tin thng hoa cuc sng và con ngi. Vn hóa luôn luôn bin chuyn và c lu truyn, ci bin t th h này qua th h khác theo dòng lch s ca dân tc. Vn hóa c hình thành t cách sng, cách nhìn, cách ngh, cách làm, cách n, cách mc, cách ng x...hay nói cách khác bi tt c mi sinh hot vt cht cng nh tinh thn. T np sng hài hòa, vua Hùng t nn tng cho trit lý sng thái hòa (np sng hài hòa). T tiên dân Vit ã sng và ln lên trong môi trng tho mc (cây lúa nc) và nc (ngun sng ca muôn loài. T tiên ta ã quan sát và th nghim sc sng bình d, lành mnh, an hòa ca tho mc và lòng cao c nhân ái ca thiên nhiên: Thiên nhiên vi nhng yu tính ca nc bao quanh môi trng sng mà t tiên ta ã sng t i này qua kip n. T cái làm (trng lúa nc) n cái n (go, m thy sn) chn (sng trên thuyn bè, nhà sàn trên nc) giao thông (thuyn, cu phao), quân s (gii thy chin), n cái cht (thy táng) u liên h n nc. Có l trên th gii ch có ngi Vit Nam gi quê hng mình la nc: nc Vn Lang, nc Vit Nam. Chính mi quan h thit thân gia ngi và nc ã giúp t tiên chúng ta nm bt c các yu tính ca nc và th nghim chúng trong cuc sng ca dân tc. Nc ã i vào cõi sâu thm ca tâm hn ngi Vit xa. Nó ã tr thành yu t thiêng liêng trong tâm thc ca ngi dân Vit. Lòng sùng kính vua Rng cõi nc là do nh hng ca môi trng sng và sinh hot trng lúa nc. Có th nói cây lúa nc và nc ã thng tin s hiu bit, ng thi xây dng nhng yu tính c thù ca nn vn hóa Vit, và ngi Vit Nam. Tin S H. R. Ferraye cho rng nét c st ca vn hóa Vit Nam là tính cách không chi t ca nó. T mình, nc bit gn c khi trong nh là ngi Vit Nam vy. Thc ra, nó ch có mt chi t: s ng hóa cng bc. Còn li, nó tìm cách dung hóa và hi nhp mi s c vn hóa ca Hoa, ca n, ca Nam o, ca Âu Tây...c ngôn t và k thut, c tôn giáo và ngh thut (Trn Quc Vng ­ Vn Hóa Vit Nam, Trang 44). Thiên nhiên ã tr thành ngi thy muôn thu ca dân tc Vit. T tiên ta ã hc c nguyên lý thái hòa t thiên nhiên. T s hiu nghim ó, t tiên ta xây dng np sng hài hòa (o sng thái hòa) trong xã thôn t tr. Hài hòa gia thân tâm chuyn hóa tâm thc; hài hòa gia ngi vi ngi chung sng yên vui thanh bình trên nn tng ca gia inh phân công (chng chài, v li, con câu) trong tinh thn hòa thun (thun, v thun chng, tác Bin ông cng cn) hòa mc trong xã hi thôn tr mang tính dân ch (phép vua thua l làng) và dng hp c t do và bình ng (công bng là o ngi ta i) n s thái hòa ca t nc vi ch a phng phân quyn; hài hòa gia ngi vi thiên nhiên con ngi thng hoa nh Tiên Rng (nh nc bc hi) thng hoa mãi theo chiu kích tâm linh (phát trin tình thng va trí tu, vi nh hng BIN- HÓA, thng hoa, hòa ng).

T Sách Vit Thng

Trang 4

www.tusachvietthuong.org

Tinh Thn Nhân Bn: Ly con Ngi Làm Gc cho mi sinh hot vt cht và tinh thn Ngh nông trng lúa nc buc con ngi sng qun c hài hòa trong xóm làng. Sng qun c là sng vi tha nhân, hàng xóm láng ging. Chính cây lúa ã làm cho con ngi trm tnh li, hin hòa hn và tr thành ngi hn (ngi trng thành). Cây lúa nói riêng, nông nghip trng lúa nc nói chung ã xây dng np sng qun c hai hòa. Sn bn có th ch cn n sc mnh ca mt cá nhân nhng trái li ngh nông trng lúa nc òi hi nhiu ngi, nhiu gia ình hp li, i công giúp ln nhau thì ng rung mi tt ti. Thng xuyên sng bên nhau, tng thân tng tr nhau trên ng rung, trong i sng, cùng vui chi gii trí ni hi hè ình ám sau các v mùa, bt buc ngi nông dân phi tng nhng, thích nghi ci m, bao dung sng qun c hài hòa trong xóm làng: hòa c làng. T kinh nghim sng ó, vi li sng bình d thun phác, phóng khoáng, luôn thích nghi vi thiên nhiên, t tiên ta hc c, nm bt c nguyên lý thái hòa t thiên nhiên. T s hiu nghim ó, t tiên ta sm ý thc ly hài hòa làm ch o cho mi ng x: hài hòa thân tâm, hài hòa trong gia ình n ngoài xã hi và m rng ra trên bình din quc gia. iu ó cho tháy, li sng nh c nh canh vi ngh trng lúa nc n nh lâu i to nên np sng quân c hài hòa trong xóm làng, ly tình ngha làm u (mt b cái lý không bng mt tí cái tình) coi gia ình phân công là nn tng ca xã hi, trong tinh thn hòa thun và quan nim xem con ngi là trung tâm mi hot ng và t duy. ó là môi trng thích hp cho tình thng ny n và phát trin mt cách hn nhiên trong sáng: "Ngi trong mt nc phi thng nhau cùng" "thng ngi ngi li thng t" Dn dn s hiu nghim sâu sc ca np sng qun c hài hòa trong xã hi giúp t tiên ta ý thc: "ghét ngi, mình li hòa ra ghét mình". T tri thc thc nghim ó o lý dân tc c hình thành: "Thng ngi nh th thng thân" (không phân bit mình ngi). Ri o lý ó c c th hóa: "Lá lành ùm lá rách." "tháy ngi ói khát thì nhng ming n." "thng ngi bt ming mà cho." "may thay chn bình yên, tháy ngi hon nn n quên sao ành." Ngi dân Vit xem trng con ngi và s sng n chp nhn "ngu si hng thái bình". Nhng lch s cho thy dân tc Vit thà cht ch không chu sng trong nô l: Trn Bình

T Sách Vit Thng

Trang 5

www.tusachvietthuong.org

Trng chng may sa vào tay gic Mông C. Chúng d d làm vng t Bc, Trn Bình Trng ã quc mt vào mt gic: Thà làm qu nc Nam còn hn làm vng t Bc. Kinh nghim sng hài hòa gia ngi vi ngi trong xóm làng, trên ng rung, trong xã hi, ni hi hè ình ám giúp t tiên chúng ta sm ý thc ly con ngi làm gc cho mi sinh hot và t duy. Ri ý nim nh n tin nhân, nn tng ca tc th cúng t tiên bt ngun t vic n mt trái cây ngon ngt phi nh n công lao ca k trng cây. Ngi th ngi, th nhân tính ­ thì còn gì nhân bn hn. Nh vy, tinh thn nhân bn trong nn vn hóa Vit, vn hóa trng lúa nc ­ không phi t trên tri ri xung, hay do mt ngi c o nào ó hoc do mt h thng trit hc ch dy cho dân tc Vit Nam; mà do tình gia ình (tình m con, cha con, lòng hiu tho) môi trng sng (khí hu nhit i gió mùa vi nhng ng bng phù sa trù phú), cách lm n (trng lúa nc) vi np sng tng nhng qun c hài hòa trong xóm làng (xã thôn t tr) ã tôi luyn hun úc nên. Sng vi ngh trng lúa nc n nh lâu i, t tiên ta sm ý thc vai trò ca con ngi vô cùng quan trng chng nhng vì nhu cu iu hp qua s vn dng trí thc thc nghim mà còn vì s óng góp công sc lao ng trong tin trình canh tác phc tp ca ngh trong lúa nc. Thc t cho tháy dù t ai màu m, dù ma thun gió hòa rt thích hp cho vic cày ba, gieo trng, nhng không có con ngi thì vic trng trt, cày cy không th thc hin c. Tt c quy v ngi, ri t ngi mà ra mi vic, mi s, mi hot ng, mi suy ngh và v.v.... Không có con ngi thì không có gì c, không có vn hóa, kinh t, chính tr, o c, tôn giáo v.v.... Không có con ngi, v tr có ó, nhng có cng nh không, không có ý ngha gì c. Trong nên vn hóa Vit thn thánh là con ngi thng hoa vì ã có nhng hành ng hoc thành tích giúp dân, cu nc, c ngi dân vinh danh thành thn, nhân thn (c Thánh Trn Hng o, Hai Bà Trng, Thành Hoàng Làng v.v....). Ngi th ngi ­ nhân thn ­ th hin tinh thn nhân bn cao . Tinh Thn Thc Tin: Thc ti là tiêu chun ca chân lý Nh trên ã trình bày chính "cây lúa nc" nói riêng, "thiên nhiên" nói chung ã thng tin s hiu bit; ng thi xây dng bn sc vn hóa dân tc và c tính cng nh tinh thn ca ngi Vit xa. Trong ó tinh thn quan trng nht là tinh thn thc tin vi hu ht các c tính và tinh thn khác c rèn luyn / kin to t tinh thn thc tin. Tinh thn thc tin ã rèn luyn cho ngi nông dân Vit xa li suy t thc tin cu th và thit tht cùng np sng hài hòa. Ngi nông dân Vit nhìn i vi cái nhìn thc tin thng hoa cuc sng và con ngi. Ngi nông dân, vi óc thc tin, h chp nhn hin thc ­ thc ti ­ s kin ang xy ra mà

T Sách Vit Thng

Trang 6

www.tusachvietthuong.org

không có vn vi nó. H hóa gii mâu thun bng tng nhng, thích nghi, hài hòa, ch không bng mt chân lý ca mt trit thuyt. Nói cách khác h chú trng ti "chân tht" ­ mang tính thc tin ca nó c thc chng qua chính s hin thc và trí thc thc nghim ­ hn là chân lý ca mt trit thuyt mang tính tru tng và thuyt phc. Chính np sng hài hòa và li t duy thc tin, c th và thit thc ó li giúp t tiên ta nm bt c thêm mt cách sâu sc nhng yu tính ca "nc", "cây lúa nc" và "thiên nhiên" nh lý tng quan nhân qu, lý i lp thng nht, tính không chp, tinh thn cng ng, tinh thn co vic thì n ht vic thì i v.v.... Sau mt thi gian dài, t sn bt hái lm, ào c - sng du canh du c ­ ngi Vit c thi Hòa Bình, sm nh c trng trt, thun hóa cây nông nghip, thú vt, chuyn sang i sng qun c hài hòa trong xóm làng vi nghê trng lúa nc và nuôi gia súc. Ai ã dy h trng trt? Phi chng mi trng sng và i sng thc tin là ông thy ca h? Thng ngày h hái lm qu chín trong rng sâu, êm v hang ng, n xong, vt ht xung t m, ht ny mm, mc lên cây, sinh hoa kt trái. T ó, h phá rng bin thành vn ­ nng; vn tc trng cây n trái, i nng trng rau da, bu, bí, khoai v.v.... Th là ngh nông xut hin, ánh du mt bc tin quan trng trong i sng ca c dân Hòa Bình. T nhng kinh nghiêm trng trt nói trên h thy ra c nc giúp cho tho mc tng trng mnh và tt ti, h tìm cách thun hóa cây lúa hoang thành cây lúa trng di rung nc, và thun hóa con trâu giúp h canh tác rung lúa nc. Tin trình canh tác lúa nc c chia ra nhiu công on: cày ba, nh m, cy lúa v.v... (cách thun hóa cây lúa nc và k thut canh tác lúa nc không thuc ch ca bài này). Cách kim n mi ­ trng trt, trng lúa, trng lúa nc ­ òi hi phi bit k hn, sâu sc hn v cây c, thi tit, nng, ma v.v... chng hn trng lúa nc, không phi mun gieo ht ging lúc nào là gieo lúc y, mà phi úng thi tit tng thi v. T bui u con ngi (thi vn hóa Sn Vi, Hòa Bình, Bc Sn) quan sát thiên nhiên (Thiên Th Vô Ngôn Ca Tri t) hc hi. Thiên nhiên là ngi thy u tiên ca c dân Hòa Bình, Bc Sn, tin thân ca dân tc Vit Nam. Quan sát hc. Hc bit. Bit làm. Làm sng. Ri va làm va hc. Làm n âu hc n ó. Bit n âu sng và làm n n ó. Bit ri bo nhau cùng bit thng tin con ngi. Thng tin con ngi ng ngha vi thng tin xã hi và ngc li. Vì sng phi làm, mà làm thì tng s hiu bit "Sng ­ Làm ­ Bit" và ngc li "Bit ­ Làm ­ Sng". V sau, mãi v sau, nhiu ngàn nm sau, cái tri thc thc nghim "Sng ­ Làm ­ Bit" và "Bit ­ Làm ­ Sng" thi i á mi ã c t tiên ta huyn thoi hóa, qua hình nh Tit Liu bit cách làm bánh, ri t tay làm bánh dâng cúng t tiên và tiêu dùng (sng) trong chuyn "bánh dày bánh chng". Phi chng Tit Liu làm bánh dâng cúng t tiên và c vua

T Sách Vit Thng

Trang 7

www.tusachvietthuong.org

cha chn làm thái t co th là h cu, là huyn thoi nhng tc th cúng ông bà và tri thc nghim "sng ­ làm ­ bit" và "bit ­ làm ­ sng" tc tinh thn thc tin li là hin thc? Kinh nghim sng cho bit con ngi hc hi bng mt: quan sát; hc hi bng tay: lao ng và hc hi bng óc: suy tu, nhân xét, sáng to. Ngi nông dân trng lúa nc phi quan sát tri (thi tit), trng, sao, t ai, ma, gió tht t m hoch nh công vic cày cy, sn sóc, chm bón cho ng rung. Sng vi ngh trng lúa nc n nh lâu i, cách ngày này 8,000-9,000 nm (thi i vn hóa Hòa Bình) ngi nông dân Vit, vi kinh nghim sng thc tin, thy rng mun gii quyt các khó khn trong cuc sng thì phi nhìn thng vào s tht trong hin ti (thc ti). V sau ông cha din t cái bit này qua câu: "Trông c tri t liu thi làm n". Ngh trng lúa nc bt buc ngi nông dân nhìn thng vào t ai, thiên nhiên, thi tit: Ngi ta i cy ly công Tôi ây i cy còn trông nhiu b Trông tri trng t trông mây Trông ma, trông gió, trông ngày, trông êm. Quan sát nhng hin tng thiên nhiên nh thi tit, hng gió, ma, sc mây, qung trng, én bay thp hay cao, qu tm hay sáo tm... tc là quan sát thc ti. T cm nhn môi trng sng nông nghip trng lúa nc a n cm nhn Thiên Th Vô Ngôn Ca Tri t (Thiên Nhiên) mt cách sâu sc t nhiên. Cm, khám phá, thy ra và thu thp nhng nguyên lý bin dch vn hành ca thiên nhiên, ri vn dng nhng nguyên lý ó phc v i sng. Nhng nguyên lý ã c bin ci qua kinh nghim sng lâu dài, vi óc phân tích (hc m) và tng hp (hc gói) thích ng, thch hp vi i sng con ngi. Nhng hiu nghim ó dn dn cô ng trong tâm thc ca tc, ri phn nh li môi trng sng nông nghip, tri qua quá trình thc nghim trong i sng c din t qua ca dao tc ng, ting nói tâm thc ca dân tc ng dng vào mi lãnh vc ca i sng sinh ng theo chiu dài ca lch s dân tc. "Qu tm thì ráo (nng) Sáo tm thì mua" "Én bay thp ma ngp b ao Én bay cao ma rào li tnh" "Trng qun thì hn, trng tán thì ma" "Thm ông thì ma, thm da thì khú, thm vú thì cha, v.v... và v.v....

T Sách Vit Thng

Trang 8

www.tusachvietthuong.org

Nói theo ngôn ng trit hc ngày nay t tiên ta ã sm ý thc thc ti là tiêu chun ca chân lý. Trí thc thc nghim ca ngi nông dân Vit xa cn c trên quan sát các hin hin tng thiên nhiên, cuc sng ca chính mình, ri êm các qui lut vn hành ã ghi nhn c ng dng vào lãnh vc liên h n cuc sng hàng ngày. Quy lut vn hành ca bn mùa, hng gió, ma ca tng thi k, sc mây, qung trng... ã c ng dng vào vic d báo thi tit cho nhà nông, vì th cuc sng ca nông dân gn lin vi cuc sng tho mc và thiên nhiên. ây là mi liên h mt thit, tng quan, tng cm ã phn nh sâu m trong "nhân sinh quan tho mc" vi "cái nhìn tho mc" (thích nghi, hài hòa) ca nông dân Vit. Nó khác vi cái nhìn "oàn l", chn nuôi theo by vi ánh p la hét ca ngi Trung Hoa và Tây Phng vi nhân sinh quan du mc. Chính cái trí thc thc nghim ã rèn luyn, xây dng và phát trin óc thc tin ca ngi Vit xa. Vi óc thc tin ca nông dân Vit ngày xa chp nhn thc ti (s tht ang xy ra) mà không có vn vi nó. Nh trên ã nói h chú trng chân tht ­ mang tính thc tin c thc chng ­ hn là chân lý ca mt trit thuyt mang tính tru tng siêu hình cn rao ging thuyt phc. T tiên ta ã dy: "Trm nghe không bng mt tháy, trm thy không bng mt ln tri qua". Tinh Thn Nhân Ch: Thc t cho thy np sng tng nhng qun c hài hòa trong xóm làng, và k thut trng lúa nc ã rèn luyn hun úc cho nông dân trng lúa nc tinh thn nhân ch. Mun thu hoch c kt tt p trong vic trng trt, trng lúa nc, nông dân phi ch ng quan sát các hin tng thiên nhiên: Trông tri, trông t, trông mây Trông ma, trông gió, trông ngày, trông êm. Trông cho chân cng á mm, Tri trong b lng mi yên tm lòng. Nói gn mt câu: Trông c tri t liu thi làm n. Ngha là quan sát hin tng thiên nhiên, thi tit quyt nh xp c công vic trng trt, làm mùa màng v.v.... Nu ma to, gió ln, ging t ni lên nông dân không di gì mà cày ba, nh m, cy lúa trong nhng trng hp ó. Nu "tri trong b lng", nông dân mi yên tâm cày cy. Ngi nông dân ch ng trong mi sinh hot ca nông v. T kinh nghim sng ó, dn dn h ý thc i sng con ngi ­ mi sinh hot trong gia inh trên ng rung, ngoài xã hi ­ vui ti hay bun kh, thng yêu hay hn thù u do

T Sách Vit Thng

Trang 9

www.tusachvietthuong.org

con ngi t quyt nh và tao lp ly, ch không phi do ý mun ca thn linh hay bt c yu t nào bên ngoài con ngi. Con ngi t mình làm ch chính mình. Trit hc ngày nay gi là tình thn nhân ch. Trên bình din tâm lý và xã hi nhân ch là tinh thn cao ca mt tp th con ngi tôn trng con ngi, xem con ngi là trung tâm ca mi sinh hot vt cht và tinh thn (Nhân Bn), làm ch tâm t tình cm và dc vng (làm ch bn thân) chp nhn d bit, hài hòa vi chính mình, tha nhân và thiên nhiên. Ch có tp th con ngi, sng thc, sng úng, sng bit, sng trn vn vi thc ti (cái ang din bin trc mt) thì mi ý thc t ch và sáng to. Kinh nghim sng ã xây dng nhân sinh quan và v tr quan xem thiên nhiên, con ngi, và t ai là ba yu t hài hòa trong trit lý sng thái hòa: ó là minh trit i sng, ch không phi minh trit kinh in hay minh trit t vit, sách v kinh in. Ý thc Tri ­ Ngi ­ t (u i tri, chân p t) cùng mt th, t ó manh nha t c s cho ý thc phát trin tâm linh vn ã nhen nhúm trong s gn bó gia con ngi vi thiên nhiên và t ai, cng nh mi liên h thiêng liêng ni lin các th h (quá kh, hin ti, tng lai) qua tc th cúng t tiên. Nn vn hóa trng lúa nc là mt th nghim sng ca s hòa iu gia Tri ­ Ngi ­ t trong ó sc cn lao cng nh tri thc thc nghim ca con ngi c ng dng và iu hp mt cách sáng to sao cho hòa nhp và kt hp vi thi tit (Tri) và t i cho lúa c tt ti. Mi liên gia Tri ­ Ngi ­ t tht gn gi, ng cm và ng ng. T ó manh nha và lâu dn hình thành tinh thn nhân bn và nhân ch. Nn vn hóa trng lúa nc là mt th nghim c th ca trit lý Tri ­ Ngi ­ t cùng mt th mà Hán nho sau này ch phn nh cái th và c tình bóp méo cái dng vi trit lý tam tài: Thiên ­ a ­ Nhân.(3) Him tháy và cha có mt nn o hc nào trên th gii din t c nhân sinh quan "Tri ­ Ngi ­ t" cùng mt th mt cách ngn gn mà y ý ngha tinh thn nhân ch trong trit lý sng ca nn vn hóa trng lúa nc qua bài th ca Trn Cao Vân: Tri t sinh Ta có ý không, Cha sinh Tri t có Ta trong. Ta cùng Tri t ba ngôi sánh, Tri t in Ta mt ch ng. t nt Ta ra Tri chuyn ng Ta thay Tri m t mênh mông. Tri che t ch Ta thong th Tri t Ta ây hóa công. Vai Trò ca Ngi Ph N: Tinh Thn Bình ng Vai trò ca con ngi ht sc quan trng, chng nhng vì nhu cu iu hp qua s vn dng tri thc thc nghim, mà còn vì s óng góp công sc lao ng trong tin trình canh tác

T Sách Vit Thng

Trang 10

www.tusachvietthuong.org

phc tp. Và cng vì nhu cu ó mà có nhiu con cái c xem là lc Tri cho, vai trò ca ngi m tr nên quan trng, nn tng gia inh tr nên cn thit trong vic k tha rung t ca t tiên cng nh phát trin hoa mu hin có. Tin trình canh tác la nc c chia ra nhiu công on: nng nhc nh cày ba, nh nhàng hn nh cy lúa, nh c, tát nc.... Vì th, nam cng nh n c phân công hp tác vào tng công on thích hp: nng nhc cho nam, nh nhàng cho n.... Vai trò ngi n trong nn vn hóa nông nghip do ó cng c dng ch không n ni hu nh vô dng nh trong nn vn hóa du mc khi h phi sng bám vào sc lc ca ngi nam. T ó ngi n trong xã hi nông nghip c i x bình ng hn(4). Tinh thn bình ng trong np sng Vit c huyn thoi hóa qua bóc trm trng vi hình nh n trm con cùng mt lúc, và trong truyn Ch ng T và Tiên Dung. Ý Thc Công ng S phúc tp ca k thut trng lúa nc òi hi nông dân phi có mt tinh thn k lut và cng tác cao, cng nh phi có ý thc trách nhim chung. S xy mt chút, rung thiu nc hoc úng nc, là có th a n mt mùa, ói kém. Trong trng hp cn chng hn hoc phòng lt toàn dân làng phi dc toàn lc, sát cánh i phó ngày êm di s iu ng ca các chc sc trong làng. Ý thc công ng t ó manh nha, t c s phát trin cho ý thc dân tc vn ã nhen nhúm trong s gn bó ca nông dân vi rung t và làng mc, cng nh mi liên h thiêng liêng ni lin các th h qua tc th cú t tiên(5). Y Nim Luân Hi, Tái Sinh Nh ã nói trên tri thc thc nghim ca nông dân Vit cn c trên s quan sát các hin tng thiên nhiên và êm quy lut vn hành ca bn mùa, hng gió, ma ca tng thi k, sc mây, qung trng... ã c ng dng vào nhng lãnh vc liên h n cuc sng hàng ngày. Vì th, cuc sng ca nông dân gn lin vi cuc sng ca tho mc và thiên nhiên. ây là mi liên h mt thit, tng thông tng cm ã phn nh sâu m trong nhân sinh quan ca nông dân Vit. Liên h nhân qu qua quán chiu t ging tt to nên nhánh lúa tru ht. Ý nim luân hi, tái sinh rút ra t chu trình tho mc qua bn mùa(6). Tâm Linh Vit Ý nim tri ân tin nhân, nn tng ca tc th cúng t tiên, bt ngun t vic "ung mt ngm nc trong mát phi nh n ngun nc, n mt trái cây ngon ngt phi nh n công lao ca k trng cây". Nhân sinh quan tho mc / thiên nhiên này ã to nên mt không gian tâm linh, mt chiu kích th t, khin con ngi tng cm, tng cân vi tin nhân. Trong gia ình con ngi cm thy vng tâm vi linh cm rng mái m gia inh ca mình luôn luôn có s che ch ca t tiên ng tr trên bàn th gia tiên. i vi nông dân Vit, s an bình trong làng mc ca h c v Thành Hoàng Làng trn ng di mái ình làng phù tr. M rng ra n c nc thì Quc T sn sàng tip ng hu s, khi con cái ct ting kêu cu: "B i! V giúp chúng con"(7) , trong ý ngha "B là tinh thn dân tc, là con ng sng ca ngi dân Vit (= Nhân o) qua lng kính nhân ch và dân ch.

T Sách Vit Thng

Trang 11

www.tusachvietthuong.org

Lý i Lp Thng Nht: i Lp là B Sung Mt hin tng ht sc ph bin trong thiên nhiên mà nông dân Vit ã quán chiu c: ó là mi s vt trên i hu ht hp thành tng cp b túc và b ngha cho nhau qua s tng phn và nu c kt hp, chúng s chuyn hóa thành mt th tng hp mi hài hòa trn vn, nh sáng ­ ti, nam ­ n.... Ban mai và ban ti hp li thành mt ngày vn. Ngi nam s cha thành nhân nu cha kt hông vi ngi n cùng nhau xây dng mt mái m gia ình, sinh con cái. Qua s quán chiu ó, nông dân Vit rút ra c quy lut: mun t c s hài hòa thì phi kt hp (thng nht) các mâu thun, di bit (i lp)(8). Nói theo ngôn t trit hc ngày nay ó là quy lut / lý i lp thng nht. T tri thc thc nghim ó t tiên ta sm ý thc "i lp là b sung", th hin qua np sng chp nhn d bit: rng trong l phi có ngi có ta. Lý i lp thng nht c t tiên ta huyn thoi hóa qua biu tng thn t kép Tiên Rng. Phân Công Hp Tác: Thuc Tính ca Lý Lp Thng Nht Nhân sinh quan ca nông dân trng lúa nc t nn tng trên s hài hòa, phi hp Tri ­ Ngi ­ t. Mun t c hài hòa phi chp nhn d bit trong bình ng, tng thân và tng tác; t ó mi thc hin c s phân công hp tác mt cách tt p. Nhân sinh quan này bt ngun t vai trò bình ng ca con ngi vi tri t trên cõi i này. Vì th, ct lõi ca nhân sinh quan này là Nhân Ch: trí tu, tình ngi và sc lc con ngi là ch yu. Vai trò ca ngi n c trân trng, tình gia tc thm thit, tình hàng xóm láng ging khn khít, cùng chia s ngt bùi, cay ng nên s hp tác cht ch, s phân công hp tình hp lý, tinh thn trách nhim chung cao, do ý thc công ng sâu sc. Qua lng kính nhân ch, tri t c nhân cách hóa thành cha Tri m t và c cây, sông núi cng u có linh khí nh con ngi. Cùng lúc ó, mt không gian tâm linh bàng bc ph trùm toàn th các sinh hot ca ngi nông dân: hn thiêng t tiên, sông núi lúc nào cng nh cn k vi h. S hài hòa khi i t s hài hòa thân tâm, s kt hp ca hai ngi nam n ­ có âm dng, có m Tiên cha Rng, có v chng ­ n s hòa mc trong xóm làng (xã hi t tr) n s thái hòa ca t nc. Và nh cao tuyt nh ca con ngi là thng hoa theo chiu kích phát trin tình thng và trí tu (tâm linh), vi nh hng BIN ­ HÓA ­ Thng hoa ­ Hòa ng. c Tính Gc ca Nn Vn Hóa Nhân Bn: Yu Tính ca Nc. Chính mi quan h thit thn gia ngi và nc ã giúp cho cha ông chng ta nm bt c yu tính ca nc và th nghim chúng trong cuc sng ca dân tc: linh ng, thích nghi vi mi hoàn cnh, ( bu thì tròn ng thì dài; ao thì ngng, sông thì chy) bao dung, nhn nhc (d, sch nc u nhn, không phân bit) t do bình ng, không chp, t nhiên gin d, bt tranh, vô vi, t thành lc... khiêm cung mm mng hn là t cao cng rn, tnh lng quân bình (giúp chúng ta nhìn thy s vic rõ ràng hn...). S quán chiu quan trng nht ca cha ông chúng ta v yu tính ca nc là: 1. Tính sinh hóa và t sinh t hóa ca mi loi.

T Sách Vit Thng

Trang 12

www.tusachvietthuong.org

2.

T thân ca nc cha ng các thuc tính mâu thun ch thy các cp ôi: cng nhu, cng nhc, tnh ng, ma thun gió hòa (thin) bo t (ác), v.v....(9)

L d nhiên, nhng c tính trên không ch thy ni ngi Vit. Nhng chúng ta có th xác quyt là, ch ni ngi Vit và trong np sng dân gian, trong ngôn ng, ca dao tc ng, trong huyn thoi, chúng ta mi thy nhng c tính trên mt cách rõ ràng và sâu sc. Sng trong moi trng sông rch chn cht nh mch máu, phía ông li giáp bin, cách làm n trng lúa nc (nc phân cn ging) t tiên ta hc rt nhiu nc. T c s quán chiu y, cha ông chúng ta ã chuyn ý nim quc gia t tp ôi t ­ nc thành Nc. ây là mt th hin rõ rt s chuyn bin t ý nim nh nguyên sang nht nguyên. Trit lý sng thái hòa và nhng yu tính ca nó c t tiên ta huyn thoi hóa qua truyn con Rng cháu Tiên vi biu tng thn t kép Tiên Rng. Thn t kép Tiên Rng ca dân Vit còn là biu tng thng hoa theo chiu kích Nhân và Trí. M Tiên Âu C sng trên núi (non Nhân), cha Rng Lc Long sng di bin (nc Trí). Tt c các nét c trng / c tính k trên ã kt thành o Sng Vit (cách sng Vit). Và chính cách sng hài hòa linh ng uyn chuyn ó ã nh hng cho ông cha chúng ta trong sut hn 4000 nm lch s. o sng Vit ­ cách sng Vit ­ ly hòa làm ch o cho mi liên h ng x; và ly tình thng, trí tu làm nh hng cho mi ý ngh, li nói và vic làm thng hoa cuc sng và con ngi. CÔNG C CA VUA HÙNG S d trên ây chúng tôi phi dài dòng minh chng nhng nét c trng / c tính tinh thn ca dân tc nói riêng và nn vn hóa Vit nói chung, ch nhm mc ích minh xác công c v i ca vua Hùng: 1. Vua Hùng ã xây dng, cng c phát trin ý thc dân tc. Ý thc dân tc là nn móng ca s hình thành quc gia (Vua Hùng dng nc Vn Lang). Nó còn là yu tính ca xã hi công dân: Yu tính này là nn tng rèn luyn tinh thn dân ch. Ý thc dân tc khin ngi dân không nhng ch dám hy sinh mng sng cho t nc (lòng yêu nc) mà còn "bit sng" cho t quc (gi thm quê m, phát trin t nc) duy trì và phát huy dòng sinh mnh vn hóa dân tc. Ngi có ý thc dân tc luôn luôn tin tng và t hào v dân tc mình(10). Ý thc dân tc ­ ch ngha dân tc ­ nuôi dng và phát huy "hn dân tc", bao hàm bn sc và ni lc, giúp dân tc c trng tn vi bn sc cá bit ca dân tc ta. Chính ý thc dân tc sâu sc y ã giúp cho dòng Lc Vit bo tn c bn sc trc áp lc ng hóa khng khip và liên tc hn mt ngàn nm ca tc Hán. Trm dòng Vit (Bách Vit) tri dài t phía Nam sông Dng T xung n phng Nam Ng Lnh, tn n Quang ông

T Sách Vit Thng

Trang 13

www.tusachvietthuong.org

Quang Tây, ch còn tn ti mt dòng Vit duy nht ­ Lc Vit ­ tin thân ca t tiên dân tc Vit Nam. 2. Vua Hùng cng c, phát huy sâu rng nn vn hóa nông nghip trng lúa nc. Nó phát sinh t nn vn hóa Hòa Bình(11), có niên i C14 là 1075 +/- 175 nm, cách ngày nay; nó c ni tip phát trin vi nn vn hóa Bc Sn và c phát huy sâu rng nn hóa Phùng Nguyên: Thi i vua Hùng dng nc Vn Lang. ó là nn vn hóa Hòa Bình nhân bn dân tc mang tính khai phóng và dung hóa trong giao lu qua lng kính nhân ch và dân ch. Vua Hùng là ngi t nn tng và vch ra con ng sng ca dân tc (= Nhân o) qua lng kính nhân ch và dân ch, trên nn tng ca xã thôn t tr - mt "c cu xã hôi chính tri t thù ca dân tc Vit Nam", ly con ngi toàn din ­ không duy gì c - làm trung tâm (làm gc) cho mi sinh hot v vt cht cng nh tinh thn, mà không kêu cu n tín ngng tôn giáo(12), ý thc h hay mt trit thuyt kinh vin. Vua Hùng ­ nói theo ngôn t ca thi i ­ ã thc hin thành công cuc cách mng vn hóa trong gii hn ca iu kin thi i lúc ó: a. Xóa sch tính dâm ô, lon luân, phi nhân bn trong các huyn thoi, truyn thuyt. Cnh con gái ng vi cha, anh em ly nhau, m git con, con git cha, git ph n, tr em t thn linh, thn thánh coi con ngi nh rm rác, trong huyn thoi ca Tây Phng, n và Trung Hoa. Trái li, chúng ta không tìm thy nhng "cnh phi o c" nói trên trong huyn thoi truyn thuyt Vit Nam. Các nhân vt trong huyn thoi Vit Nam hu ht là nhng con ngi, ch không phi là thn linh ­ nhng con ngi trung hiu thin lành cu dân (Lc Long Quân) cu nc (Phù ng Thiên Vng) giúp nc (Thánh Tng Viên) phát trin vn hóa (Tit Liêu). Phi chng gi b huyn thoi Vit Nam là b nhân thoi mi chính danh? b. t nn tng cho t tng "ly ngi làm gc". Tt c qui v ngi, ri t ngi mà sinh ra mi s, mi vic.... Ly "ngi làm gc" tc trng ngi, trng s sng, thng ngi: thng ngi, ngi li thng ta, ghét ngi, mình li hóa ra ghét mình, ri không còn phân bit mình, ngi: thng ngi nh th thng thân. Thay Li Kt: Hng i ca dân tc trong th nhp cuc toàn cu hóa hin nay. Nhng công c ó tht là v i. Nhng t chc ngày Gi T không phi ch ca ngi ht li nhng công c ó tha mãn t ái dân tc. Ngày Gi T cng không phi là dp cao cá nhân hay phe nhóm vi nhng bài din vn y danh t cao p. T chc ngày Gi T là nhc nh chúng ta phi làm gì ích li c th cho dân tc và t nc tr n cho t tiên mt cách thit thc. Gi T nhc nh chúng ta phi tìm hiu bn sc vn hóa dân tc, tin tng và t hào v dân tc mình. Có thu hiu bn sc dân tc, chúng ta mi rèn luyn cho mình tr thành ngi có tinh thn dân tc. Mt ngi có ý thc dân tc luôn luôn trân trng trách nhim

3.

4.

T Sách Vit Thng

Trang 14

www.tusachvietthuong.org

"gi thm quê m" trong tinh thn t giác. Mt ngi có ý thc dân tc kiên trì trong s mnh, phát huy nhng giá tr tinh thn quí báu ca dân tc và "bit cách bo tn" dòng sinh mnh vnh hng ca dân tc. Cho nên trng im ca vic t chc ngày Gi T là nhc nh chúng ta t giáo dc và giáo dc con cháu: nh công c dng nc và phát trin vn hóa dân tc ca vua Hùng. Nh công c vua Hùng thit thc nht là chúng tà và con cái Vit phi có bn phn, bng mi cách, gi nc, th hin o lý ca dân tc: thng ngi nh th thng thân vào cuc sng, ng thi phát trin t nc theo kp à tin b ca th gii. Nhân ngày Gi T ca nm 2007 Ngi Vit khn thit ý thc thc hin cuc chuyn hóa tâm thc (phát trin tâm linh) trên nn tng ca giáo lý mà mình ang theo, tr thành ngi "thin lành", phát trin tình thng và trí tu, th hin o lý ca dân tc: "thng ngi nh th thng thân" và trit lý sng thái hòa, qua np sng hài hòa (hòa c làng), ly tình ngha làm u (mt b cái lý, không bng mt tí cái tình) trong tinh thn "công bng là o ngi ta i, phá v nhng c o (gà qu n qun ci xay) nhng nh kin (kin bò ming chén) v chính tr và tôn giáo, xem "i lp" là b sung, chp nhn d bit (rng trong l phi có ngi có ta) thng nht tri thc và tâm thc, cùng nhau chung sng yên vui trong thanh bình thnh vng. Tình thng hn nhiên trong sáng ­ không mang bt c nhãn hiu nào ­ s hóa gii mi mâu thun, nghch lý ni tâm, trong gia ình và ngoài xã hi: 1. Dân Tc: Ngi trong mt nc phi thng nhau cùng.

2. Nhân Loi: Bu i thng ly bí cùng, tuy rng khác ging nhng chung mt giàn (giàn dân tc ­ gian nhân loi). Ông cha ta thng nhc nh: Thng nhau c u cng trn (mt trm ch lch cng kê cho bng) Tình thng, trí tu, hài hòa và thng tôn lut pháp là nhng yu t cn bn / nn tng gii áp nhu cu tâm thc ca con ngi trong th toàn cu hóa xây dng nên vn minh nhân bn mà loi ngi ang hng ti. Ngi Vit theo tc th cúng t tiên cng cn phi t ý thc thc hin cuc chuyn hóa tâm thc mà khi im là tr v vi chính mình (tram hay là xoay vào lòng, ngn èn c t trc khêu bi mình), t bit mình xây dng np sng tnh thc, qua quá trình hc n, hc nói, hc gói, hc m (truyn thng giáo dc nhân bn tâm linh) theo chiu kích phát trin tình thng và trí tu (phát trin tâm linh) vi nh hng: BIN ­ HÓA ­ Thng hoa, Hòa ng: hòa vào dòng sng và cùng v tr ngay ti ây và bây gi(13). Vnh Nh & Thng Nhc Thy T Sách Vit Thng www.tusachvietthuong.org

T Sách Vit Thng

Trang 15

www.tusachvietthuong.org

Ghi Chú: (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10) (11) (12) Xin tham kho thêm o Sng Vit ­ T Sách Vit Thng. NXB Ngày Nay, nam 2000. Trng Hu Quýnh ­ i Cng Lch S Vit Nam, NXB Giáo Dc, 1998, Trang 14-30. Thng Nhc Thy, Tng quan v vai trò ca nn vn hóa Vit (o Sng Vit). NXB Ngày Nay nm 2000, Trang 34. Thng Nhc Thy, sd, Trang 35. Thng Nhc Thy, sd, Trang 35-36. Thng Nhc Thy, sd, Trang 36. Thng Nhc Thy, sd, Trang 36. Thng Nhc Thy, sd, Trang 37. Thng Nhc Thy, sd, Trang 39. Thng Nhc Thy, sd, Trang 7-8. Wilhelm G. Solheim II, New light on a forgotten Past, National Geographic, Vol. 139, No. 3, March 1971. Ghi chú ca ngi vit: Vua Hùng dng nc Vn Lang. Khong nm 2879 trc Duong lch. Thi i ó nc Vn Lang không có tôn giáo. Pht giáo và Kito giáo cng cha xut hin trên trái t. Mt khác trong quyn o lý cho thiên niên k mi (Ethics for the New Millennium do Linh Thy chuyn ng). c t Lai Lt Ma ã vit: Chúng ta có th ném b ht tt c các th khác: tôn giáo, lý tng,.... Nhng chúng ta không th tránh khi s cn thit ca tình thng và tâm t b. Nh th, iu ó chính là tôn giáo thc s ca tôi, c tin n thun ca tôi. Trong ý ngha ó, không cn n chùa chin hoc giáo ng, n th hay tòa thánh, cng không cn các trit lý, giáo lý hoc ch thuyt phc tp. T tâm ta, tc thc ta, chính là n th. Ch thuyt là t bi, tình thng i vi tha nhân và tôn kính i vi quyn li và phm cách ca h, cho dù h là ai và làm gì: ci cùng ó là tt c nhng gì chúng ta cn. Khi thc hành các iu trên trong i sng hàng ngày, ri thì, bt k ta th hc, hoc tin theo tôn giáo nào khác hoc không tin theo gì c, mt khi ta có tâm t bi cùng tha nhân và hành s gii ch phát xut t cm thc trách nhim, không còn phi nghi ng na v hnh phúc ca chúng ta (trang 278-279). Xem Con ng Sng ca Dân Tc, V Ngun, T Tng Ct Lõi ca o Sng Vit, http://www.tusachvietthuong.org, Nc: c tính gc ca nn minh trit nhân bn Vit ­ T Sách Vit Thng, NXB Ngày Nay, 2000, trang 146-179.

(13)

T Sách Vit Thng

Trang 16

Information

Microsoft Word - Ngay_Gio_To_Hung_Vuong_2-070328.doc

16 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

92447


Notice: fwrite(): send of 207 bytes failed with errno=104 Connection reset by peer in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531