Read abstract%20book_xvi_kongres_uks_2007.pdf text version

XVI KONGRES KARDIOLOGA SRBIJE sa meunarodnim ucesem Beograd, 14-17. oktobar 2007 SAZECI RADOVA - SUPLEMENT

KARDIOLOGIJA 1980 - 2007. Godina 2007. Volumen 28

Suplement 1

KARDIOLOGIJA

XVI KONGRES UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE Beograd, 14-17. oktobar 2007. godine

iv POCASNI ODBOR XVI KONGRESA UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE

Akademik Nikola Hajdin, predsednik SANU Akademik Zlatibor PETROVI, sekretar Medicinskog odeljenja SANU Akademik Vladimir KANJUH, predsednik odbora za kardiovaskularnu patologiju SANU Dr Ana Pesikan, Ministar za nauku Vlade Republike Srbije Prof. dr Branko KOVACEVI, Rektor Univerziteta u Beogradu Akademik Bogdan URICI, Dekan Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu General major Prof. dr Miodrag JEVTI, nacelnik VMA Prim dr Nevena Karanovi, Drzavni sekretar Ministarstva zdravlja Republike Srbije Prof. dr Vladimir BUMBASIREVI, dopisni clan SANU, prodekan za nauku Medicinskog fakulteta u Beogradu Prof. dr Ninoslav RADOVANOVI, dopisni clan SANU Prof. dr Vojkan STANI, predsednik SLD Prof. dr Radmio JOVANOVI, predsednik Medicinske akademije SLD Prof. dr Vojko UKI, direktor Klinickog centra Srbije Doc. dr Sinisa U. PAVLOVI, direktor IKVB KCS Prof. dr Bosko UKANOVI, direktor IKVB "Dedinje" Doc. dr Nada CEMERLI-AI, direktorka IKVB Sremska Kamenica Radomir PODINI, Direktor TP "Mladost turist"

ORGANIZACIONI ODBOR XVI KONGRESA UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE

Predsednik

Miodrag OSTOJI

Generalni sekretari

Podpredsednici

Dragan DINCI Milan A. NEDELJKOVI Sinisa STOJKOVI

Sinisa DIMKOVI Stevan ILI Mirjana KROTIN Zdravko MIJAILOVI Dejan SAKAC Bosiljka VUJISI-TESI

Sekretari

Svetlana APOSTOLOVI Vojislav GIGA Milan DOBRI Nemanja ENI Zlatko MEHMEDBEGOVI Svetozar SRDI

Clanovi

POCASNI ODBOR PRETHODNIH PREDSEDNIKA UKS/ UKSCG/UKJ

Prof. dr Sreko I. NEDELJKOVI, pocasni predsednik UKS Prof. dr Aleksandar MILOSEVI Prof. dr urica STOJSI

Sran ALEKSANDRI Lazar ANGELKOV Aleksandra ARANELOVI Milika ASANIN Rade BABI Branislav BOJI Sran BOSKOVI Danica CVETKOVI-MATI Slobodan CVETKOVI Josip CIKOS Milorad DAMJANOVI Nebojsa DESPOTOVI Miodrag DIKI Mirko DRAGANI Dragan DROBNJAK Bosko UKANOVI Milan UKI Predrag URAN Predrag URI Nikola DODI Branislava IVANOVI Zoran JOVI Ljiljana JOVOVI Robert JUNG Dimitra KALIMANOVSKAOSTRI Dusan KOSTI Jelena KOSTI Marko KOVAC Ljupco MANGOVSKI Dragan MARKOVI Mili MARKOVI Aleksandar MIKI Milorad MILORADOVI Milutin MIRI Nebojsa MUJOVI Aleksandar NESKOVI Zorica NIKOLI Jon OMORAN

Zhanquan PANG Katica PAVLOVI Milan PAVLOVI Biljana PARAPID Vojislav PAREZANOVI Jovan PERUNICI Milan PETROVI Olga PETROVI Nebojsa RADOVANOVI Anelka RISTI Miljko RISTI Radoslav ROMANOVI Sinisa RUSOVI Dragan SAGI Sava SAVI Dragica SEFEROVI Dejan SIMEUNOVI Ivan C. STOJANOVI Anastazija STOJSIMILOSAVLJEVI Caslav STOSI Jovica SAPONJSKI Nebojsa TASI Dragan TAVCIOVSKI Anton TONCEV Zoran TRIFUNOVI Dusan VELIMIROVI Milos VELINOVI Branislav VIDACI Alja VLAHOVI Mile VRANES Dejan VUKAJLOVI Vladan VUKCEVI Goran VUKOMANOVI Vlada VUKOMANOVI Mirjana ZIVKOVI

v NAUCNI ODBOR XVI KONGRESA UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE KOMISIJA ZA MEUNARODNU SARADNJU

Milan A. NEDELJKOVI Miodrag OSTOJI Arsen RISTI Dejan SAKAC Petar M. SEFEROVI Svetozar SRDI Zorana VASILJEVI

Kopredsednici

Branko GLIGI Petar M. SEFEROVI Zorana VASILJEVI

Generalni sekretari

Branko BELESLIN Arsen RISTI Goran STANKOVI

ZIRI ZA NAGRADE I PRIZNANJA

Dragan DINCI Branko GLIGI Vladimir KANJUH Sreko I. NEDELJKOVI Milan A. NEDELJKOVI Miodrag OSTOJI Gordana PANI Slavko SIMEUNOVI Sinisa STOJKOVI urica STOJSI

Podpredsednici

Sekretari

Miodrag GRUJI Ida JOVANOVI Vladimir KANJUH Mihailo MATI Goran MILASINOVI Biljana OBRENOVI-KIRANSKI

Nikola JAGI Igor MRDOVI Petar OTASEVI Zoran PERISI Dragan V. SIMI Branislav STEFANOVI

MEDIJSKA PREZENTACIJA KONGRESA Clanovi

Branko BELESLIN Branko GLIGI Zdravko MIJAILOVI Milan A. NEDELJKOVI Ivana NEDELJKOVI Aleksandar NESKOVI Slobodan OBRADOVI Dejan OPRI Dejan ORLI Vjekoslav OROZOVI Miodrag OSTOJI Gordana PANI Predrag PAVLOVI Sinisa PAVLOVI Miodrag PERI Milica PROSTRAN Biljana PUTNIKOVI ore RADAK Mina RADOVANOVI Ninoslav RADOVANOVI Goran RAEN Saso RAFAJLOVSKI Ranko RAICEVI Slavko SIMEUNOVI Jelena STEPANOVI Vesna STOJANOV Bojan STOJNI Edith STOKI Miroslav STAJNIC Vujadin TATI Gordana TEOFILOVSKIPARAPID Miloje TOMASEVI Jovan D. VASILJEVI Zarko VUCINI Danijela ZAMAKLARTRIFUNOVI Mihailo ZDRAVKOVI Dragoslava ZIVKOVSAPONJA Miodrag OSTOJI Dejan SAKAC Petar M. SEFEROVI Zorana VASILJEVI

Dragoslav AVRAMOVI Aleksandra ARANELOVI Uros BABI Milos BAJCETI Dragan BENC Nada CEMERLI-AI Zaklina DAVICEVI Lazar DAVIDOVI Milica DEKLEVA Marina DELJAN-ILI Slobodan DODI Ana OREVI-DIKI Petar UKI Dragan URI Ljiljana GOJKOVI-BUKARICA Sinisa GRADINAC Radomir ILI Slobodan JANKOVI Jagoda JORGA Tomislav JOVANOVI Tomislav KAZI Mladen KOCICA Goran KORAEVI Dragan V. KOVACEVI Vesna LACKOVI Branko LOVI Aleksandar LJUBI Ruzica MAKSIMOVI Vladimir MANDARI Jelena MARINKOVI Natasa MARKOVI Radomir MATUNOVI Bogoljub MIHAJLOVI Jelica MILOSAVLJEVI Predrag MITROVI Tijana MOMCILOV-POPIN Vujadin MUJOVI

TEHNICKI SEKRETAR KONGRESA

Marija MARKOVI

UPRAVNI ODBOR UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE

Branko GLIGI Stevan ILI Miodrag OSTOJI, predsednik Dejan SAKAC Petar M. SEFEROVI

NADZORNI ODBOR UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE

Zdravko MIJAILOVI Milan A. NEDELJKOVI Velibor OBRADOVI, predsednik

GENERALNI SPONZOR XVI KONGRESA UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE

Pfizer

SPONZORI XVI KONGRESA UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE

Abbott Vascular Devices, Aptus-Balton, Actavis, Bayer Schering Pharma, Berlin-chemie, Boehringer-Ingelheim, Cordis - Johnson&Johnson, GlaxoSmithKline, Hemofarm, F. Hoffmann La-Roche, Krka, Medico Uno, Medtronic-Bimed, Merck, MSD, PharmaSwiss, Pfizer, Sanofi Aventis, Siemens, Schiller

vi

SADRZAJ

Broj programa (P = poster forum) Opste informacije . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odbori Kongresa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sadrzaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . Nedelja, 14. oktobar 2007. godine:

strana ii ii, iii iv, v

Neuroloski aspekti postreanimacionog perioda (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zajednicki simpozijum Udruzenja kardiologa Srbije, Udruzenja kardiologa Republike Srpske, Fonda Srbije za vase srce i Fondacije ,,Zdravlje i srce": od preporuka do efikasnih programa prevencije koronarne bolesti (simpozijum) . . . . . . . . . . Bazicne nauke u kardiologiji (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zajednicki simpozijum Udruzenja kardiologa Srbije i Akademije medicinskih nauka Srpskog lekarskog drustva: 60 godina kateterizacije srca u Srbiji, I deo (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Antitromboticna terapija: tanka linija izmeu koristi i rizika (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aritmije i elektrostimulacija srca (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zajednicki simpozijum Udruzenja kardiologa Srbije i Akademije medicinskih nauka Srpskog lekarskog drustva: 60 godina kateterizacije srca u Srbiji, II deo (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Neinvazivne dijagnosticke metode 1 (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Neinvazivne dijagnosticke metode 1 (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3 4 4 7 13 14 14 16 17 24

Ponedeljak, 15. oktobar 2007. godine: Maticne elije u lecenju ishemijske bolesti srca / Stem cell therapy in coronary artery disease treatment (simpozijum / symposium) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Neinvazivne dijagnosticke metode 2 (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Neinvazivne dijagnosticke metode 2 (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Novine u lecenju uroenih srcanih mana kod dece i odraslih / New advaces in treatment of congenital heart disease in children and adults (simpozijum / symposium) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Aneurizma leve komore ­ od dijagnoze do terapije (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . Epidemiologija i prevencija 1 (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Epidemiologija i prevencija 2 (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . Prevencija, lecenje i rehabilitacija bolesnika sa arterijskom hipertenzijom, II deo (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Arterijska hipertenzija (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

31 31 34 42 44 44 47 49 52 59 60

vii

Utorak, 16. oktobar 2007. godine: Zajednicka sesija Evropskog udruzenja kardiologa i Udruzenja kardiologa Srbije / Joint session of the European Society of Cardiology and Cardiology Society of Serbia: Aktuelne teme u dijagnostici i lecenju srcane insuficijencije / Hot topics in diagnosis and management of heart failure (simpozijum / symposium) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Koronarna bolest (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Epidemiologija i prevencija (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Akutni koronarni sindrom (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Epidemiologija kardiovaskularnih bolesti (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Valvularne mane i infektivni endokarditis (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Savremena dijagnostika i terapija plune hipertenzije (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bolesti srcanog misia i perikarda (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Akutni koronarni sindrom (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Radiofrekventna ablacija supraventrikularnih i ventrikularnih tahikardija (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Srcana insuficijencija / kardiomiopatije (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sreda, 17. oktobar 2007. godine: Znacaj fizicke aktivnosti za prevenciju i lecenje kardiovaskularnih bolesti (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Koronarna bolest (poster forum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kontroverze u dijagnostici i terapiji embolije plua (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Vaskularni zid i oksidativni stres: od molekula do fizioloske osnove prevencije i terapije (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . Poremeaji hemostaze i koronarna bolest (simpozijum) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kardiovaskularna hirurgija (usmena saopstenja originalnih radova) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno (poster forum) . . . . . . . . . . . Indeks autora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 100 107 108 110 111 113 122

65 65 69 77 79 79 81 82 85 93 94

Redosled apstrakata je prema indeksu autora u Programu Kongresa

Nedelja, 14. oktobar 2007.

2

Neuroloski aspekti postreanimacionog perioda - simpozijum

3

NEUROLOSKI ASPEKTI POSTREANIMACIONOG PERIODA

SIMPOZIJUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 11:00-12:30 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western

ovih parametara i u pomoi kolegama, paramedicinskom osoblju i rodbini pacijenta u odlucivanju o daljem lecenju pacijenta.

5

Terapijska hipotermija nakon srcanog zastoja

M. Petrovi, G. Pani, I. Srdanovi, T. Canji, T. Miljevic, A. Joveli Klinika za kardiologiju, Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica UVOD: Pojedinacno najvazniji klinicki relevantan uzrok globalne cerebralne ishemije je srcani zastoj.Mogucnost za prezivljavanje kod pacijenata sa anoksijom mozga je dramaticno povecana upotrebom protektivne i prezervativne hipotermije. Rezultati klinickih studija su pokazali znacajan neuroprotektivni efekat blage hipotermije primenjene u resuscitaciji. METODOLOGIJA: Kod 24 pacijenta je primenjena resuscitativna hipotermija od 49 komatoznih pacijenata prezivelih nakon srcanog zastoja. Koriscen je intravaskularni nacin hladenja u kombinaciji sa spoljasnjim hladenjem. Ciljna postignuta temperatura je bila 33 stepena Celzijusa. Hladenje je trajalo 24 casa, nakon cega su pacijenti spontano zagrevani. REZULTATI: Trinaest (52%) pacijenata je imalo kompletan neuroloski oporavak dok je tri (14%) pacijenta imalo delimican

2

Znacaj primene atreficijalne hipotermije u postresuscitacionom periodu

I. Srdanovi, M. Petrovi, T. Canji, A. Joveli, G. Pani Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine - Sremska Kamenica Uvod: Primena standardizovanih medicinskikih i nemedicinskih postupaka i mera u ranoj detekciji i zbrinjavanju obolelih od srcanog zastoja prethodnih decenija i godina, je u velikoj meri promenila tok i prognozu ovih bolesnika. Ovom poznatom principu takozvom ,,lancu prezivljavanja", se pridodaje jos jedan voma vazan segment, a to je primena resiuscitativne hipotermije u komatoznih bolesnika, nakon uspesnog uspotavljanja srcane aktivnosti-ROSC. Metodologija: Uspesna ispitivanja na animalnim modelima, ta visedecenijskom saznanju o prednostima arteficijalne hipotermije za vreme kardio i neurohirurskih intervencija, otvorila su mogunost njene primene i postresiscitativnom periodu. Tako su krajem 10. decenije 20. i pocetkom 21. veka, prva randomizirana klinicka istrazivanja u Evropi i Australiji ukazala, da se primenom umerene hipotermije, sa snizavanjem temperature tela obolelih na 32-34 ° C, nakon uspesnog ROSC, znacajno poboljsava neuroloski i kompletni oporavak bolesnika. Primereno ovim saznanjima od 2005. godine u Evropi, primena arteficijalne hipotermije postaje obavezna preporukama Evropskog udruzenja za resuscitaciju­ ERC. Osim intrahospitalne primene, sve se vise naglasava i znacaj resuscitavine hipotermije prehospitalno. Na Institutu za KVBVojvodine u S.Kamenici primena resuscitativne hipotermije prvi put je primenjena 2004. godine, a dosadasnji rezlutati, slicno evropskim i svetskim saznanjima, u potpunosti opravdavaju klinicku upoterebu ove metode lecenja. Zakljucak: Primenom postresuscitativne hipotermije nakon produzene kardiopulmonalne reanimacije, sa posledicnim neuroloskim deficitom u vidu kome, moze se uticati na smanjenje mortaliteta bolesnika. Istovremeno se moze uticati I na poboljsanje kvaliteta zivota bolesnika, smanjenjem stepena neuroloskog osteenja. Smatramo potrebnim osposobiti sva odeljenja za intenzivno lecenje bolesnika, sa ovom metodologijom, a u budunosti primenu hipotermije pribliziti i prehospitalnoj medicinskoj sluzbi.

6

Agresivno postreanimaciono lecenje bolesnika sa primarnim srcanim zastojem

3

Rano predvianje i neuroloske prognoze nakon postanoksicke kome

B. Viti, S. Ruzicka-Kaloci, A. Jovanovi, P. Slankamenac Postanoksicka koma nakon kardiorespiratornog aresta zahteva hitnu i preciznu procenu stanja radi utvrivanja verovatnog ishoda bolesti. Uzrok postanoksicke kome bi trebalo hitno identifikovati i po mogunosti otkloniti u cilju smanjenja daljeg osteenja mozga. Faktori koji su prihvaeni kao potencijalno korisni u prognozi komatoznih pacijenata su klinicki, elektrofizioloski i biohemijski parametri, kao i neuroimidzing. Klinicki faktori koji pomazu u odreivanju prognoze su etiologija bolesti, dubina i duzina trajanja kome, kao i prisustvo refleksa mozdanog stabla. Elektrofizioloske metode obuhvataju EEG i somatosenzorne evocirane potencijale. Pod biohemijskim parametrima podrazumevajuse saturacija kiseonika i koncentracija enzima koji ukazuju na osteenje mozdanog tkiva. Imidzing metode ukljucuju CT ili MR dijagnostiku endokranijuma. Tek kombinacijom ovih parametara mogua je tacnija rana procena daljeg toka bolesti kod komatoznih pacijenata. Uloga neurologa je kljucna u praenju

M. Stoji, M. Tomasevi, R. Knafelj, M. Noc Klinicki Centar Nis, Klinika za kardiovaskularne bolesti Uvod Koronarna bolest predstavlja najvazniji uzrok primarnog srcanog zastoja (PSZ). Znacajan broj bolesnika umire pre dolaska u bolnicu zbog nepokusane ili neuspesne reanimacije. Vreme proteklo od srcanog zastoja do inicijalne reanimacije je znacajan pokazatelj prezivljavanja. Primarnom perkutanom koronarnom intervencijom (PCI) se postize visoka stopa uspesne rekanalizacije infarktom zahvaene arterije. Srcani zastoj sa ishemijom mozga ima cesto kao posledicu tesko, trajno neurolosko osteenje. Zbog toga je blaga indukovana hipotermija (MIH) - odrzavanje telesne temperature od 32-34 C tokom 24 sata, nakon uspesne kardiopulmonalne reanimacije postala deo standardnih preporuka lecenja PSZ. Cilj istrazivanja je praenje prezivljavanja i neuroloskog statusa (CPC) komatoznih bolesnika nakon PSZ, posle primene agresivnih metoda lecenja - MIH i primarne PCI. Metode U Centru za Intenzivnu Internu Medicinu Klinickog Centra Ljubljana, primarnom PCI i/ili MIH je lecen 41 komatozni bolesnik sa PSZ tokom 2007. godine, dok je 32 bolesnika leceno samo primarnom PCI, u periodu od 2000-2003.godine. Istovremeno su kod svih bolesnika primenjivane i standardne metode lecenja u jedinici intenzivne nege. Rezultati U grupi bolesnika kod kojih je primenjena MIH i primarna PCI, prezivljavanje na otpustu iz bolnice je bilo 77,3%. Primena samo PCI dala je statisticki znacajno (p<0,05) manje prezivljavanje (43,7%). Veina prezivelih u prvoj grupi bolesnika je sa CPC 1 i 2, dok kontrolna grupa ima veinu prezivelih sa CPC 3 i 4. Zakljucak Primena agresivnih metoda lecenja PSZ dovodi do boljih rezultata prezivljavanja i neuroloskog statusa (CPC 1 i 2) komatoznih bolesnika, u odnosu na rezultate kada je primenjivana samo primarna PCI.

4

Od preporuka do efikasnih programa prevencije koronarne bolesti - simpozijum Bazicne nauke u kardiologii - usmena saopstenja originalnih radova

ZAJEDNICKI SIMPOZIJUM UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE, UDRUZENJA KARDIOLOGA REPUBLIKE SRPSKE, FONDA SRBIJE ZA VASE SRCE I FONDACIJE ,,ZDRAVLJE I SRCE": OD PREPORUKA DO EFIKASNIH PROGRAMA PREVENCIJE KORONARNE BOLESTI

SIMPOZIJUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 11:00-12:30 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Nedelja, 14. oktobar 2007, 11.00-12.30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

BAZICNE NAUKE U KARDIOLOGIJI

13

Odreivanje nivoa lipidnih hidroperoksida u plazmi bolesnika sa esencijalnom hipertenzijom FOX metodom

11

Coronary Disease Prevention in Republic of Srpska

D. Vuli Center for medical research - Medical Electronics, BanjaLuka Republika Srpska, Bosnia nad Herzegovina Uvod: Cardiovascular disease are the leadery couses of death in Republic of Srpska - Bosnia and Herzegovina. Within the framework of the National Program for Cardiovascular Disease Prevention, we were following up risk factors for CHD and we found that all these factors were highly present. Materijal i metode: A pilot study for surveillance of coronary patients in Republic of Srpska (ROSCOPS) was prepared on the basis of methodology of EUROASPIRE study in 6 centers with the aim of introducing the uniform system for CVD surveillance. The study included 430 coronary disease patients and it showed high prevalence of modifiable risk factors; smoking 40.5%; hypertension 74.3%; hyperlipidemia 28.4%; diabetes 24.3% and obesity 25.7% . Seminars for education of primary health care doctors in the area of conduction of measures for CVD prevention were prepared. During Seminars, European recommendations for prevention of coronary disease were promoted. There were 6 regional seminars in which were educated 180 primary health care doctors, who later on held public lectures, lectures in schools and they participated in programs of local media on the subject of conduction of measures for CVD prevention Rezultati: After the imlementation Guidelines twenty had BMI 25kg/m2, 39.2% had goal values blood pressure systolic BP140 and/or diastolic BP 90mmHg, 15,2% had total plasma cholesterol 5,0mmol/l ,18,4% had goal values LDL and 66.4% had blood glucosae 6.1mmol/l.Lifestyle changes as smoking cessation we had at 23.2% patients,diatery changes at 63% and increasing physical activity at 81%. Reported medication at interview was: antiplatelets drugs 92%, beta-blockers 62,4%, ACE inhibitors 62,4%, lipid-lowering drugs 41,6% ,calcium antagonist 16,8%, nitrates 59,4% and antidiabetcs 16,8% two years later after imlementation New Joint European Guidelines. That it is evident that there is a significant improvement in applying recommendations.

D. Simi, M. Mati, B. Ivanovi, D. Mati, D. Kalimanovska-Ostri, V. Radojkovi, S. Stevi, S. Mati, A. Aranelovi, T. Simi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije; Institut za biohemiju, Medicinski fakultet u Beogradu Uvod: Postojanje oksidativnog stresa kod hipertenzivnih bolesnika je najcese praeno odreivanjem koncentracije malondialdehida, proizvoda lipidne peroksidacije, metodom tecne hromatografije. Posto ova metoda nije pogodna za rutinsko praenje oksidativnog stresa, odnedavno se za procenu oksidativnog stresa preporucuje tzv. FOX metoda, koja se zasniva na oksidaciji Fe2+ jona pomou hidroperoksida plazme. Nastali Fe3+ joni sa indikatorom ksilenol oranz grade plavo-ljubicasti kompleks, cija obojenost je proporcionalna koncentraciji peroksida. Cilj istrazivanja je bio da se primenom FOX metode odredi nivo lipidnih hidroperoksida u plazmi bolesnika sa EH i kontrolnoj grupi zdravih osoba. Metode: Koriseni su uzorci plazme 45 hipertenzivnih bolesnika (27 muskaraca, 18 zena) prosecne starosne dobi 55,7±5,6 godina. Kontrolnu grupu je cinilo 20 zdravih osoba. Koncentracija lipidnih hidroperoksida odreivana je spektrofotometrijski (=560 nm) primenom modifikovanog FOX reagensa sa metanolom. Rezultati: Prosecna koncentracija lipidnih hidroperoksida u plazmi zdravih osoba iznosila je 3,54±0,28 µmol/L. Kontrola kvaliteta ove metode pokazala je dobre rezultate za intraesej- i interesej varijabilnost. CV za intraesej varijabilnost je bio od 3-8%, a za interesej varijabilnost od 3-9%. Koncentracija lipidnih hidroperoksida u plazmi bolesnika sa EH bila je 3,7 puta vea od koncentracije u plazmi zdravih osoba (13,33±4,79 µmol/L). Ovo poveanje koncentracije lipidnih hidroperoksida u plazmi hipertenzivnih bolesnika u odnosu na zdrave osobe je statisticki visoko znacajno (p<0,001). Zakljucak: Rezultati o poveanoj koncentraciji lipidnih hidroperoksida u plazmi hipertenzivnih bolesnika sa EH su jos jedna potvrda o znacajnoj ulozi oksidativnog stresa u esencijalnoj hipertenziji. Spektrofotometrijska metoda FOX se zbog visoke preciznosti moze primeniti u rutinskom praenju oksidativnog stresa kod bolesnika sa oksidativnim oboljenjima.

14

Povezanost koncentracije gvoza u aterosklerotskom plaku i serumu sa parametrima lipida kod bolesnika sa karotidnom aterosklerozom

N. Tasi, . Radak, G. orevi-Deni, D. Tasi, P. Otasevi Institut za kardiovaskularne Bolesti "Dedinje" Uvod. Veliki broj studija je pokazao razlicitu ulogu gvoza u patogenezi ateroskleroze. Nema dovoljno podataka u literaturi o koncentracijama gvoza u serumu i plaku bolesnika sa razlicitim morfoloskim oblicima aterosklerotkog plaka i njihovoj povezanosti sa lipidnim parametrima. Cilj studije. Cilj studije je ispitivanje povezanosti koncentracije gvoza u plaku i serumu bolesnika sa razlicitom morfologijom karotidnog plaka i kontrolne grupe ispitanika. Bolesnici i metode. Ispitivano je 118 bolesnika (prosecne starosti 63±8 godina; 54.2% muskaraca). Karotidna endarterektomija zbog znacajne stenoze karotidne arterije je uraena kod 91 bolesnika (prosecne starosti 64±7 godina), 62.6% muskaraca. Kontrolnu grupu je cinilo 27 bolesnika (prosecne starosti 58±9 godina; 25.9%

Bazicne nauke u kardiologiji - usmena saopstenja originalnih radova

muskaraca), koji su operisani zbog simptomatskog »kinking«-a i »coiling«-a karotidne arterije. Aterosklerotski plakovi su podeljeni u cetiri morfoloske grupe: fibrolipidni, hemoragicni, ulcerisani i kalcifikovani plak prema njihovim ultrazvucnim i intraoperativnim karakteristikama. Koncentracija gvoza u plaku, karotidnoj arteriji i serumu je odreivana spektofotometrijom.Od lipidnih parametara odreivali smo ukupni holesterol, HDL- i LDL- holesterol i trigliceride. Rezultati. Nase ispitivanje nije pokazalo znacajnu razliku u koncentraciji gvoza u serumu i plaku izmeu pojedinih morfoloskih grupa sa aterosklerotskim plakom. U kontrolnoj grupi naena je znacajna pozitivna povezanost gvoza u serumu i vrednosti LDL-a. (LDL=3.397+0.295 Fe(s)) i znacajna negativna povezanost gvoza u karotidnom tkivu i HDL-a (HDL=1.526+-0.0067 Fe(k)). Zakljucak. Nase ispitivanje nije pokazalo znacajnu povezanost gvoza i lipida kod bolesnika sa znacajnom karotidnom aterosklerozom. Pokazali smo znacajnu povezanost gvoza i nekih frakcija lipida kod bolesnika bez znacajne ateroskleroze.

5

16

Regulation of sodium pump by estradiol in vascular smooth muscle cells

B. Dobutovi1, Z. Gluvi2, B. Putnikovi2, Z. Zakula1, J. Velebit1, E. Sudar1, E.R. Isenovi1 1 Institute "Vinca" , 2 Clinical Centar Zemun BACKGROUND: The effects of estradiol (E2) involve the activation of multiple signaling cascades, including PI3K and p42/ 44MAPK. In addition, some of the effects of E2 have been linked to activity of cPLA2 . HYPOTHESIS: We hypothesize that E2 stimulates the VSMC sodium pump via a mechanism involving PI3K-dependent activation of cPLA2 and release of arachidonic acid (AA), which activates the p42/44MAPK cascade and further increases cPLA2 activity. Furthermore, we postulate that in a disease state such as hypertension, the resulting overproduction of Ang II will interfere with E2 regulation of the sodium pump. METHODS: Using a PI3K assay for activity, Western blot for cPLA2 and p42/44MAPK protein phosphorylation, ATP-ase assay uptake for sodium pump activity, we uncovered potential mechanisms involved in E2 stimulation of sodium pump activity in VSMC. RESULTS: When VSMC were treated with 1 nM E2, PI3K activity was increased by 50%. Treatment of VSMC with E2 for 10 min induced p42/44MAPK phosphorylation by 40% and this stimulation was inhibited by pre-incubation with either the PI3K inhibitor wortmannin by 38% or PD98059 by 47% , a specific inhibitor of p42/44MAPK kinase . Prolonged E2 treatment (24 hr) induced cPLA2 protein expression by 50%, an effect that was substantially decreased by the cPLA2 inhibitor MAFP by 44% . In addition, after 4 hr E2 stimulated sodium pump activity in VSMC by 41%. CONCLUSION: These data suggest that: 1) E2 is involved in VSMC sodium pump regulation; 2) E2 stimulation of sodium pump activity is coupled to a PI3K and p42/44MAPK signaling pathway; 3) E2 activates cPLA2.

15

Znacaj NT-pro BNP-a u praenju bolesnika sa akutnim infarktom miokarda

N. Bulatovi, N. Belada Klinicki Centar Crne Gore, Kardio centar, Kardiolosko odjeljenje Uvod: Odredjivanje plazma nivoa NT-proBNP-a se u klinickoj praksi koristi za postavljanje dijagnoze, procjenu prognoze i praenje efekata terapije u pacijenata sa srcanom disfunkcijom. U AMI, NTproBNP je prediktor mortaliteta nezavistan od Killip klase, starosne dobi, EF lijeve komore. Pokazan je direktan linearan rizik od smrtnog ishoda u zavisnosti od plazma nivoa NT-proBNP-a. Cilj: Utvrditi znacaj serum nivoa NT-pro BNP-a u sestomjesecnom praenju bolesnika nakon AMI anteriorne lokalizacije. Metod: 31 bolesnik lijecen kao AMI anteriorne lokalizacije je obraena klinicki, laboratorijski, ehosonografski na prijemu i nakon 6 mjeseci praenje. Nivo NT-pro BNP-a je odreivan u akutnoj fazi i na kontrolom pregledu. Rezultati: Studija je obuhvatila 31 bolesnika sa akutnim infarktom miokarda anteriorne lokalizacije (64,5% muskaraca). Prosjecna starost je iznosila 55,87 ± 7,93 godina.Tokom perioda praenja od 6 mjeseci, 5 pacijenata je umrlo (16,1%), od cega su 3 bile zene (60%), a sa jednim pacijentom je izgubljen kontakt. Na kontrolnom pregledu poslije 6 mjeseci, najvise bolesnika je pripadala I i II NYHA klasi (19, 76%) Poreenje nivoa NT-proBNP u akutnoj fazi i na kontroli poslije 6 mjeseci od infarkta, utvrena je statisticki znacajna razlika u vrijednosti tj. registruje se znacajan pad nivoa seumskog NT-proBNP (t=9,548; p<0,01). Analiza varijanse vrijednosti NT-proBNP-a pri kontrolnom pregledu pokazala je visoko statisticki znacajnu razliku meu funkcionalnim klasama i nivo je bio znacajnije visi u visem stepenu NYHA klase (F=3,567; p<0,05). Nakon perioda praenja kao i inicijalno, utvrena je visoko statisticki znacajna pozitivna korelacija nivoa NT-proBNP-a sa ESV(=0,696; p= 0,0001), WMSI (=0,836; p=0,0003), dok je u odnosu na EF potvrena visoko znacajna negativna korelacija (=-0,835; p= 0,0001). U odnosu na posthospitalnu primjenu diuretika i digitalisa, utvrena je statisticki znacajna razlika u nivou NT-proBNP-a u grupi pacijenata koji su tretirani ovim ljekovima (t=6,05; p<0,01 i t= 6,008; p<0,01 respektivno), dok za beta blokatore i ACE inhibitore ista nije naena. U pokusaju da se utvrde prediktori pojave smrtnog ishoda u prvih 6 mjeseci nakon infarkta miokarda anteriorne lokalizacije korisena je logisticka regresija. Kao jedini prognosticki faktor se izdvojio nivo NT-proBNP-a (Waldov kojeficijent 5,574; p =0,018). Zakljucak: Nivoa NT-proBNP-a nakon perioda praenja od 6 mjeseci korelise sa stepenom srcane slabosti definisane u skladu sa NYHA klasifikacijom i ehokardiografskim parametrima (EF, ESV, WMSI) uz negativan smjer korelacije sa EF. Jedini prediktorni faktor za smrtni ishod u periodu od 6 mjeseci praenja kod pacijenata sa anteriornim AMI je bio nivo NT-proBNP-a.

17

Efekti estradiola na fosforilacije i asocijacije molekula signalnog sistema insulina u srcu pacova

T. Milosavljevi, G. Korianac, M. Stojiljkovi, Z. Zakula, S. Tepavcevi, N. Ribarac-Stepi, E.R. Isenovi Institut za nuklearne nauke "Vinca" UVOD I CILJ RADA. Fizioloske varijacije u koncentraciji estrogenih hormona uticu direktno na molekule insulinskog signalnog sistema. Takoe smo nedavno zapazili da estrogeni smanjuju koncentraciju slobodnih masnih kiselina (FFA) u plazmi, sto bi moglo posredno imati znacajne posledice na prenos insulinskog signala u srcu. U ovoj studiji izucavan je uticaj estradiola (E2) na fosforilacije i asocijacije molekula signalnog sistema insulina u srcu pacova. METODE. Metodama imunoprecipitacije i Western blot-a analizirane su insulinom-stimulisane fosforilacije na tirozinu (pY) receptora za insulin (IR) i supstrata receptora za insulin (IRS-1 i IRS2), kao i insulinom-stimulisanu fosforilaciju serina 473 protein kinaze B (Akt). Takoe je izucavan i efekat E2 na insulinom-stimulisane asocijacije IRS-1 i IRS-2 sa p85 subjedinicom fosfatidilinozitol 3 kinaze (PI3-K). Ovarijektomisane (OVX) zenke pacova soja Wistar su tretirane estradiolom 6 h pre analize i dodatno 30 min pred zrtvovanje insulinom. REZULTATI. Tretman nije uticao na masu srca. E2 je izazvao smanjenje nivoa pY IR, meutim, nije uocena promena nivoa pY na IRS-1 i IRS-2. Asocijacija IRS-1/p85 je znacajno poveana, a trend poveanja pokazuje i asocijacija IRS-2/p85. Insulinom-stimulisana fosforilacija serina 473 na Akt-u je takoe poveana pod delovanjem E2. ZAKLJUCAK. Smanjenje koncentracije FFA u plazmi koincidira sa pozitivnim efektom E2 na insulinski signalni sistem koji se manifestuje kao poveanje asocijacije IRS-1/p85 i fosforilacije serina 473 na molekulu Akt, ali se efekat ne ispoljava na svim procesima znacajnim za prenos insulinskog signala u srcu.

6

Bazicne nauke u kardiologii - usmena saopstenja originalnih radova

18

Efekti pasaze eritrocita pre-inkubiranih nitroglicerolom na koronarni protok i markere oksidativnog stresa na izolovanom srcu pacova

INS se ostvaruje i na nivou njihove interakcije i u regulaciji aktivnosti enzima PKB.

V. Jakovljevi1, A. Azanjac1, M. Radisavljevi1, B. Milici2, D. uri3 1 Medicinski fakultet u Kragujevcu, 2 Stomatoloski fakultet u Beogradu, 3 Medicinski fakultet u Kragujevcu Organski nitrati su lekovi sa mozda najsirom primenom u lecenju svih oblika koronarnog sindroma i hipertenzije. Njihovi efekti na miokard se uobicajeno tumace direktnom interakcijom na nivou vaskularnog glatkog misia, tretirajui ih endotel-nezavisnim, bez uzimanja u obzir eventualne uloge elija krvi u tom procesu. U skladu s tim, cilj studije je bio da se utvrde efekti jednokratne pasaze eritrocita aerobno inkubiranih (37 oC, 2 casa) razlicitim koncentracijama nitroglicerola (0.1, 0.25, 0.5, 1 mmol/L) na koronarni protok (KP) i produkciju markera oksidativnog stresa: nitriti, superoksidni anjon radikal i indeks lipidne peroksidacije. U kontrolnoj grupi jednokratna pasaza je sprovedena eritrocitima aerobno inkubiranim bez prisustva nitroglicerola. U metodi izolovano srce pacova (n=6/svaka grupa, t.m. 180-200 g) je perfundovano retrogradno po Langendorfovoj metodi uz gradirano poveanje perfuzijskog pritiska - KPP, 40-120 cm H2O. Kontrolne vrednosti KP su varirale od 5.83+0.54 ml/min/ g tm na 40 cmH2O do 12.13+0.42 ml/min/g tm na 120 cmH2O. Produkcija nitrita je varirala od 2.48+0.25 nmol/min/g tm na 40 cmH2O do 5.29+0.17 nmol/min/g tm na 120 cmH2O i bila paralelna sa KPP-KP krivuljom. Jednokratna pasaza eritrocitima u kontrolnoj grupi je znacajno smanjila KP (11.5 % na 40 cmH2O do 10.6 % na 120 cmH2O) praeno smanjenjem produkcije nitrita (10 % na svim vrednostima KPP), kao i neznacajnim promenama produkcije superoksid anion radikala i indeksa lipidne peroksidacije merenog kao TBARS. Izuzev u najnizoj koncentraciji, nitroglicerol je dozno zavisno poveavao vrednosti KP, nitrita, ali i superoksidnog anjon radikala i TBARS, narocito na visim vrednostima KPP. Nasi rezultati pokazuju da eritrociti aerobno inkubirani niroglicerolom znacajno uticu na KP, produkciju nitrita i markera oksidacionog stresa. Shodno tome, namee se zakljucak da se njihova uloga u efektu organskih nitrata na koronarni krvotok ne sme zanemariti.

20

Povezanost homocisteina i stepena ateroskleroze kod bolesnika sa ishemijskom bolesti srca

M. Tasi1, V. Miloradovi1, N. Jagi2, I. Simi1, V. Jakovljevi4, D. uri5, N. Anelkovi3 Klinicki Centar Kragujevac: 1 Centar za kardiologiju, 2 Centar za radiologiju, 3 Interna klinika; 4 Institut za fiziologiju Medicinskog fakulteta u Kragujevcu, 5 Institut za fiziologiju Medicinskog fakulteta u Beogradu Uvod: Homocistein je poslednjih 10 godina potvren kao nezavisni faktor rizika za ishemijske bolesti cerbrovaskularnog sistma i pokazivao je jasnu korelaciju sa stepenom stenoza a. carotis. Takoe, naeno je da je homocistein faktor rizika i kod koronarne bolesti srca.Cilj istrazivanja je odreivanje nivoa homocisteina kod pacijenata kojima je iz unapred definisanih razloga indikovana koronarografija. Materijal i metode: selektovano je 25 bolesnika sa potvrenim ishemijskim epizodama (infarkt miokarda stariji od 1 meseca, nestabilna angina pectoris, angina pectoris dokazana stres testovima). Kontrolna grupa su bolesnici bez dokazanih IM, epizoda anginoznog bola i signifikantnih promena na EKG zapisu. Rezultati: srednja vrednost homocisteina kod ispitivane grupe (10.8±0.7µmol/l) bila znacajno vea od kontrolne grupe (7.8±0.5µmol/l). Vrednost homocisteina >15µmol/l naena je kod 3 bolesnika (0.12% bolesnika). Za analizu koronargrafskih nalaza korisen je koronarni skor koji ukljucuje lokalizaciju, tezinu i mesto stenoze. Takoe uporeivana je zahvaenost arterijskih korita (1,2 ili tri glavne koronarne arterije.) Rezultati govore da je koronarni skor kod bolesnika sa koncetracijom serumskom homocisteina >15µmol/l bio znacajno povisen (16.2±0.5) u odnosu na grupu sa normalnim ili blago povisenim vrednostima (10.8±0.9) p<0.05. U odnosu na druge faktore rizika pokazano je da bolesnici sa hipertenzijom i povisenim nivoom homocisteina imaju vei stepen aterosklerotksih promena (grupa sa koronarnim skorom 16.2±0.5µmol/l) dok drugi faktori rizika nemaju povezanost. Svi bolesnici su bili na terapiji statinima tri ili vise meseci. Zakljucak: Postoji jasna korelacija izmeu nivoa serumskog homocisteina,rasprostranjenosti ateroskleroze i incidence novih koronarnih dogaaja.Preliminarni rezultati, kao i ranija istrazivanja govore u prilog ove tvrdnje.

19

Interakcija estradiola i insulina u aktivaciji PKB kinaze u adultnim kardiomiocitama pacova

E. Sudar1, J. Velebit1, B. Dobutovi1, Z. Gluvi2, B. Putnikovi2, E.R. Isenovi1 1 Institut "Vinca", 2 Klinicki centar Zemun Uvod: Insulin (INS) i estradiol (E2) igraju vaznu ulogu u smanjenju rizika od kardiovaskularnih oboljenja. Nakon vezivanja za svoje specificne receptore u adultnim kardiomiocitama (ACMY) pokreu signalne puteve koji ukljucuju kinaze cija aktivnost je uslovljena fosforilacijom. Jedna od takvih kinaza je i Serin/Threonin kinaza-protein kinaza B (PKB). Hipoteza: Hipoteza naseg rada je da se interakcija u molekularnom mehanizmu delovanja INS I E2 u ACMY, ostvaruje i na nivou aktivacije PKB enzima. Metode: ACMY izolovani su iz srca adultnih, Wistor soja, pacova, starosti 2,5 meseca, tezine 200-250gr, metodom kolagenske digestije u Langendorfovom sistemu. elije ACMY u kulturi su tretirane sa E2 (1µM, 2h i 24h); INS (100 nM,15 min.), ili su pretetirane E2, 2h i 24h a zatim inkubirane sa INS, dodatnih 15 minuta. Nakon tretiranja hormonima, elije su lizirane i analizirana je fosforilacija PKB na Ser 473, Western blot metodom. Rezulatati: Tretiranje sa INS (15 min), indukuje poveanje fosforilacije PKB na Ser 473, dok tretman sa E2 (2h ili 24h), dovodi do smanjenja u stepenu fosforilacije. Rezultati dobijeni kombinovanim tretmanom oba hormona , ukazuje na poveanje nivoa fosforilacije PKB. Ovo poveanje je znacajno vee kako u kontrolnim vrednostima tako i u poreenju sa vrednostima fosforilacije PKB, dobijene pod delovanjem INS. Zakljucak: U ACMY, molekularni mehanizmam delovanja E2 i

bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno - poster forum

7

BAZICNE NAUKE U KARDIOLOGIJI / PEDIJATRIJSKA KARDIOLOGIJA / KARDIOVASKULARNA HIRURGIJA / SPORTSKA KARDIOLOGIJA / RAZNO

POSTER FORUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 12.30-13.00 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

P26

Dostizanje ciljanog nivoa ukupnog holesterola terapijom statinima-nase iskustvo

bave f.a. Arterijski pritisak meren je neposredno po zavrsetku ergometrijskog testa na tredmilu po tipu Vita Maxima. HOFO smo definisali kao porast sistolnog 220 mmHg ili dijastolnog arterijskog pritiska 95 mmHg. HOFO je registrovana kod 30 ispitanika iz grupe kosarkasa (10,03%) i kod 7 ispitanika (3,91%) iz grupe rekreativaca. Ni kod jednog ispitanika nije registrovano poveanje dijastolnog pritiska. Utvrdili smo statisticki znacajno veu ucestalost HOFO u grupi fizicki aktivnih ispitanika (p<0.05). Prema podacima iz literature, incidenca hipertenzije kod aktivnih sportista odgovara incidenci hipertenzije kod prosecne populacije mladih neutreniranih osoba. Na dobijene rezultate naseg istrazivanja sigurno da utice tip ergometrijskog testa, kao i statisticki znacajno vee maksimalno podneto radno optereenje i duze trajanje ergometrijskog testa u grupi fizicki aktivnih ispitanika.

Z. osi, P. uran, R. Matunovi, D. Tavciovski Klinika za Kardiologiju VMA Uvod: Lecnje hiperholesterolemije u ishemiskoj bolesti srca(IBS) statinima postalo je deo svakodnevne klinicke prakse.Ciljna vrednost za meru ukupnog holesterola u krvi je 5 mmol/l. Cilj studije: Utvrditi nivo promene ukupnog holesterola u ispitivanoj grupi bolesnika nakon inicijalnog uvodjena i kontinuirane terapije statinima.Utvrditi faktore koji uticu na postizanje terapijske ciljne vrednosti holesterola. Materijal i metodi : Prospektivno smo pratili 9 meseci odabranu grupu od 150 pacijenata lecenih od IBS koji su imali povisene vrednosti ukupnog holesterola u krvi preko 5mmol/l. Rezultati: Prosecno godiste nasih ispitanika je bilo 64±0,5 od kojih su 80%bili muskarci.U posmatranoj grupi pacijeta tokom 9 meseci kod 150 pacijeta je zapoceta statinska terapija 120(80%)pacijeta istu do kraja studije primenjivalo.Raspodela izmedju pojedinih inhibitora HMGCoA reduktaze je je bila sledea: od ukupnog broja pacijenta 96(80%) nasih pacijenata su uzimali simvastatin a 24(20%)atorvastatin. Prosecna vrednost holesterola kod nasih pacijenata koji su uzimali statinsku terapiju je od pocetne prosecne vrednosti od 7,6 mmol/l posle 9 meseci iznosila 5,5mmol/l .Od 120 pacijenata koji su do kraja ispitivanja koristili prepisivanu terapiju 73(60%) je dostiglo vrednosti ukupnog holesterola jednake ili ispod 5mmol/l ZakljucakProsecna vrednost ukupnog holesteraola u nasoj grupi pacijenata posle 9 meseci terapije nije dostigla zadovaolajvajuu ciljnu vrednost sto se moze tumaciti da najcesca prepisivana doza od 1o mg simvastatina u nasoj grupi ispitanika ne obezbedjuje odgovarajui efekat u ukupnom nivou holesterola u krvi te da su za postizanje optimalnog terapiskog efekta statina poterbno pazljivo praenje pacijenta i titriranja doze leka.

P28

Uticaj redovnog fizickog treninga na dijastolnu funkciju kod aktivnih sportista ­ veslaca reprezentativaca

M. Zdravkovi1, M. Risti2, J. Perunici2, M. Krotin1, M. DeljaninIli3, N. Mili4, M. Zaja1, D. Zdravkovi1, S.Hini1, N.Ninkovi1 1 Klinicko-bolnicki Centar «Bezanijska Kosa», Beograd, Srbija 2 Institut za KVB, KCS, Beograd, Srbija, 3 Institut za medicinsku statistiku i informatiku, Beograd, Srbija, 4 Institu za KVB, Nis, Srbija UVOD: Redovan fizicki trening je povezan sa fizioloskim i morfoloskim kardiovaskularnim promenama. Dijastolna disfunkcija leve komore prethodi sistolnoj, a njena blagovremena procena kod profesionalnih sportista je kardioloski izazov. CILJ: Cilj rada je bio da se kvantifikuje dijastolna funkcija profesionalnih veslaca u poredjenju sa zdravim ispitanicima istih godina koji imaju sedenterni stil zivota. METODOLOGIJA RADA I BOLESNICI: Ispitivanjem je obuhvaeno 25 profesionalnih veslaca (reprezantativaca Srbije u veslanju) i 20 ispitanika slicnih godina i tezine, svi muskog pola. Kod svih ispitanika ucinjen je standardni ehokardiografski pregled, uz procenu TDI i MPF. REZULTATI: Veslaci su imali visoko znacajno veu masu LK, end-sistolni i end-dijastolni volumen LK, kao i dijametar leve pretkomore (p<0.01). Nije bilo znacajne razlike u debljini septuma i zadnjeg zida aktivnih sportista i kontrolne grupe (p>0.05). Analizom TDI parametara, kod profesionalnih veslaca su dobijene znacajno vee vrednosti maksimalne e dijastolne brzine na septalnoj i lateralnoj poziciji mitralnog anulusa (e) (p < 0.05) i TDI odnosa e/ a na lateralnoj poziciji mitralnog anulusa (p < 0.05) u poredjenju sa kontrolnom grupom. Postoji visoko znacajna razlika u odnosu izmenju maksimalne rane dijastolne brzine mitralnog protoka (E) i e brzine TDI-a na lateralnoj i septalnoj poziciji mitralnog anulusa (p<0.01) kod profesionalnih veslaca u poredjenju sa kontrolnom grupom ispitanika. MFP je bila znacajno niza kod profesionalnih veslaca u poredjenju sa kontronom grupom ispitanika (p<0.05) . ZAKLJUCAK: Profesionalno bavljenje veslanjem utice na morfoloske promene LK i LP, a dijastolna funkcija aktivnih veslaca je znacajno bolja u odnosu na zdrave ispitanike koji vode sedenterni stil zivota.

P27

Hipertenzivni odgovor na fizicko optereenje kod kosarkasa i rekreativaca

S. Mazi, J. Suzi, M. Dabeti, N. Diki, S. Malievi, I. Igracki, V. Stuli, S. Zivani Udruzenje za medicinu sporta Srbije Tokom ergometrijskog testa postoji mogunost da se kod osoba koje imaju normalni pritisak u miru registruje hipertenzivni odgovor na fizicko optereenje (HOFO). Smatra se da je HOFO odlican pokazatelj poveanog rizika za oboljevanje od arterijske hipertenzije i faktor rizika za poveanu smrtnost od KVS i drugih hronicnih oboljenja, nezavisno od vrednosti TA u miru. HOFO moze biti povezan i sa hipertrofijom leve komore, pa ukazuje na potrebu daljih dijagnostickih procedura kao bi se iskljucio organski supstrat hipertenzije. Cilj rada je uporeivanje vrednosti maksimalnog krvnog pritiska kod osoba koje se redovno i programirano bave f.a. i onih koji to cine samo sporadicno. Ispitanici, zdravi, mladi muskarci, normotenzivni u miru, podeljeni su u dve grupe. Grupu kosarkasa iz I lige (n=299) i kontrolnu grupi (n=179) ispitanika koji se manje od 10 sati nedeljno

P29

Fatalne embolije plua-komparacija klinickih i obdukcionih dijagnoza

R. Karan1, J. Perunici1, R. Lasica1, I. Mrdovi1, N. Antonijevi1, M. Asanin1, N. Radovanovi1, J. Kosti1, D. Velimirovi2, Z. Vasiljevi1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog Centra Srbije,Beograd, 2 Institut za patologiju Medicinskog fakulteta,Beograd UVOD: Embolija plua ( EP ) se i dalje nalazi na prvom mestu oboljenja koja su zazivotno nedijagnostikovana.

8

bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno - poster forum

UVOD: Hiperbaricna oksigenoterapija (HBOT) podrazumeva primenu kiseonika pod povisenim pritiskom u terapiske svrhe.Sve bolesti koje dovode do smanjenja oksigenacije tkiva i sistema su potencijalni predmet primene HBOT iz razloga sto se pokazalo da ista moze poboljsati ishranu kompromitovanog tkiva i organa. Kod trauma, infekcija ili drugih patoloskih procesa na pojedinim organima i tkivima primena HBOT je pokazala svoju delotvornost. U slucajevima generalizovane bolesti, generalizovane ateroskleroze, efekat ove terapije na citav organizam mnogo je izrazeniji. Zbog navedenog sve je vei broj bolesnika sa dijabetesom, ali i sa ishemijskom bolesu srca (IBS) koji se podvrgavaju metodama HBOT, iako je donedavno postojala sumnja u primenu HBOT kod tih bolesnika. Sve je vei broj ovih bolesnika koji se upuuju i odlucuju za ovu metodu uz postojee metode lecenja. METODE: U radu su analizirani bolesnici sa generalizovanim vaskulopatijama ukljucujui i bolesnike sa IBS koji su pored odgovarajueg medikamentnog tretmana bili podvrgnuti HBOT. REZULTATI: U Zavodu za hiperbaricnu medicinu Beograd je tokom protekle godine izvedeno oko 18 000 terapijskih procedura. Bilo je 1023 bolesnika sa manje ili vise generalizovanim osteenjem kardiovaskularnog aparata. Najvei procenat bolesnika je imalo je dijagnozu dijabetes mellitusa (n=712) dok je ostalih bilo znatno manje (n=311). Od navedenog broja dijabeticara 263 je imalo evidentiranu IBS, a 449 je imalo evidentiranu ishemiju perifernih krvnih sudova kao vodeu klinicku manifestaciju. Tokom protekle godine nije registrovan nijedan znacajniji nuz efekat navedenog tratmana. Bolesnici sa IBS su pre tretmana imali odgovarajuu trijazu i tretman. Bolesnici sa niskom EF i brzom absolutom koja je kompromitovala hemodinamski status bili su pod posebnom paznjom pre i posle tretmana. Zakljucak: HBOT je potvrena kao uspesna i sigurna metoda tretiranja kardiovaskularnih oboljenja ukljucujui i bolesnike sa IBS ukoliko se sprovodi odgovarajua kontrola i selekcija opsteg stanja bolesnika pre i posle tretmana.

CILJ RADA: Da se odredi stepen korelacije izmeu klinicke i obdukcione dijagnoze u slucajevima u kojima je obdukciom ustanovljeno da je EP bila uzrok smrti, da se proceni odnos stepena klinicke verovatnoe-Wells-ov skor ( WS ) za EP kod zazivotno tacno postavljenih dijagnoza u odnosu na grupu sa neprepoznatom EP MATERIJAL: Pregledan je 1291 obdukcioni protokol Urgentnog centra Klinickog Centra Srbije u Beogradu u periodu od 2002-2007 godine od kojih je u 73 slucajeva (5,65 % ) EP navedena kao uzrok smrti.Analizom je obuhvaeno 44 obdukcionih protokola kod kojih je bila dostupna medicinska dokumentacija. REZULTATI: Utvreno je da je u 16 ( 36,36% ) pacijenata EP bila klinicki prepoznata i obdukciono verifikovana, u 28 ( 73,64 % ), kao uzrok smrti, navedeno neka druga dijagnoza. Visok ( > 6 bodova ) ili srednji ( 2-6 bodova ) WS imalo je kod klinicki prepoznatih EP 15 ( 93,75 %),mali 1/ 16 (6,25 % ). U grupi klinicki neprepoznatih EP visok i srednji WS imalo 15/28( 53,57 %), mali 13/28 ( 46,43 %) ZAKLJUCAK: Nasi rezultati pokazuju da je procenat zazivotno tacno postavljenih dijagnoza fatalne plune embolije i dalje nizak cak i u grupi bolesnika sa umerenim ili visokim stepenom klinicke verovatnoe. Doktori moraju da imaju vei stepen klinicke sumnje na EP, profilakticke mere treba sprovoditi agresivno, a antikoagulantnu terapiju treba zapoceti ve kod sumnje na EP i dok je pacijent na dijagnostickim testovima.

P30

Splenektomija - metoda izbora u lecenju obolelih od infektivnog endokarditisa sa apscesom slezine kao komplikacijom, prikaz slucaja

S. Mati1, B. Ivanovi1, N. Grubor2, D. Cvetkovi-Mati1, D. Cvijanovi1, R. Lasica1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd, 2 Institut za gastroenterologiju, Klinika za hirurgiju, Beograd Tokom proteklih deset godina znacajno se promenio klinicki tok infektivnog endokarditisa (IE). Oboljenje je komplikovano sistemskim embolizacijama, koje cesto zahvataju slezinu. Apsces slezine moze nastati direktnom embolizacijom delom vegetacije ili naseljavanjem prethodno infarcirane oblasti bakterijama. Ponekad dovodi do iritacije dijafragme, pojave pleuralnog bola ili bola u levom ramenu, sto moze da maskira klinicku sliku. U nasem slucajno odabranom uzorku od 29 pacijenata, ukupno 3 (10,34%) je imalo apsces slezine kao komplikaciju. U sva tri slucaja splenicni apscesi su bili multilokularni i u sklopu enterokokne sepse. IE je bio lokalizovan: 1) na nativnoj aortnoj valvuli, 2) na nativnoj aortnoj i nativnoj mitralnoj valvuli, 3) aortnoj bioprotezi i na nativnoj mitralnoj valvuli. U svih je indikovana splenektomija, nakon koje je u 100% slucajeva nestala febrilnost. Dva pacijenta (67%) su izleceni. Pacijent sa IE na nativnoj aortnoj valvuli je ponovo operisan ­ uradjena je zamena obolelog zaliska mehanickom protezom i nakon produzene antibiotske terapije doslo je do potpunog oporavka. Pacijent sa infektivnim procesom na aortnoj bioprotezi i nativnoj mitralnoj valvuli se u popunosti oporavio i ako je lecen samo antibiotskom terapijom prema antibiogramu. Pacijent sa splenicnim apscesom i IE na nativnoj aortnoj i nativnoj mitralnoj valvuli (33%) je umro sa cerebralnom simptomatologijo m usled perforacije mikoticne aneurizme, a pre hirurske zamene valvula. IE je jedna od najdramaticnijih bakterijskih infekcija, jer se uvek zavrsava letalnim ishodom ako se ne leci. U slucaju postojanja multifokalnih splenicnih apscesa splenektomija je metoda izbora u lecenju i doprinosi boljem prezivljavanju.

P32

Torakoabdominalna aneurizma aorte

I. Mati, J. Balinovac, M. Nikoli, et al 65 ogodisnja domaica se pri prijemu u koronarnu jedinicu zali na lako gusenje i periodicne bolove u sredogrudju stezueg karaktera, srednjeg intenziteta, koji traju max do 15 min i prolaze na NTG ling.. Fizikalni nalaz osim produzenog ekspiriuma, tisih tonova kao i blage dijastolne hipertenzije neupadljiv. EKG takodje. Dalji tok bolesti se komplikuje epizodom edema plua , koji se davanjem uobicajene th povlaci. Hitno uradjen EHO kardiografski pregled otkriva aneurizmatski prosirenu aortu u predelu luka sa formacijom koja na spoju luka i descendentnog dela lici na dupli lumen .CT toraksa sa kontrastom u tom delu opisuje vretenastu tromboticnu masu promera 80x15 mm i anurizmatska prosirenja torakalne i dela abdominalne aorte.Prema podacima iz literature 40% pacijenata sa torakalnom anuerizmom aorte je asimptomaticno u vreme postavljanja dijagnoze. Petogodisnje prezivljavanje ovakvih pacijenata ako se ne operisu je 20%. Aneurizme ciji je inicijalni dijametar preko 5 cm godisnje mogu da rastu i do 0,79 cm. CT toraksa sa kontrastnim snimanjen olaksava dif dg jednog tako retkog a vrlo teskog kardioloskog oboljenja kao sto je aneurizma aorte sa ili bez disekcije i omoguava praenje rasta.

P31

Hiperbaricna oksigenacija u bolesnika sa oboljenjima kardiovaskularnog sistema

M. Rabrenovi1, R. Matunovi2, D. Mievi3 1 Centar za hitnu pomo VMA, 2 Klinika za kardiologiju VMA, 3 Zavod za hiperbaricnu medicinu Beograd

bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno - poster forum

9

P34

Praenje QT disperzije, ishemije i ventrikularnih aritmija, 24-satnim Holter ­EKG monitoringom

Z. Pekmezovic, T. Djorovic, M. Mate, M. Konjevic, M. Ristic, J. Andrejic DZ "Dr S. Milosevic ", BC "Bezanijska Kosa" Beograd, ZC "Juzni Banat" Pancevo UVOD: Ishemijske i strukturalne promene u miokardu predstavljaju osnov za repolarizacione smetnje.QT-disperzija je mera koja ukazuje na heterogenost u repolarizaciji miokarda komora.Povecanje disperzije je,povecanje razlike izmedju najduzeg i najkraceg QT-intervala. CILJ RADA:Ukazati na vezu izmedju QT disperzije, ishemije miokarda i ventrikulatnih poremecaja ritma METODOLOGIJA I REZULTATI RADA:Studija je retrospektivna. Obuhvatila je slucajno izabranih 80 ptc. kojima je uradjen 24-satni Holter-EKG (48m+32z).Od toga smo izdvojili 38 m i 26 z koji su imali produzen QT i QTc, 64 ptc. prosecne starosti 59.03 godine. Muskarci su bili 2.19 godina stariji ( 59.92god.m:57.73 god.z). Normalan QT i QTc interval imalo je 10m naspram 6z ,prosecne starosti 53.5 god. (51.4 god. M : 57.0 god.z)Nije bilo znacajni razlika u godinama medju pacijentima sa produzenim QT intervalom i onih sa normalnim QT-intervalom. Vrednosti QT i QTc su uzimani kao srednja vrednost iz podataka koji je pruzio Holter-EKG aparat Holtwin 62 ciji rekorder su nosili svi pacijenti 24-sata.Signifikantne ST-depresije prihvatali smo po pravilu 1x1x1,horizontalne STdepresije 1mm od izoelektricne linije u trajanju vise od 0.08 sec. u tri uzastopna ciklusa;ishemijska elevacija ST-segmenta koja je 1mm u odvodima bez Q zubca.Ventrikularne poremecaje ritma smo svrstali po Klein i Lichtlen-u,modifikovanoj Lown klasifikaciji.Produzen QT,QTc imalo je 26 ptc. ili 40.62 %.Najduzi QT+QTc (500+540msec) dalo je IVb i IVa tip poremecaja ritma.Najduzi QT 534-pratilo je pauze duze od 2 sec., ST-znacajne depresije,,IVa tip poremecaja ritma.Uz 475+509msec.(QT+QTc) bile su maksimalne ST-depresije -4.5 a po HRV nadjen je visok rizik za nova kardiovaskularna dogadjanja. ZAKLJUCAK:Nasli smo direktnu koleraciju izmedju produzenih QT i QTc vrednosti i stepena ventrikularnih aritmija,kao i velicine ST-depresija.

P33

White blood cell count and sedimentation velocity in primary prevention

R. Zivkovi1, Lj. Suri-Lambi2, M. Ugljesi1, G. Dragasevi1, Z. Rovcanin1, O. Milovi1, B. Obradovi1, M. Stojcev1, M. Strizeo 1 Medical Center Stari Grad, Belgrade, Serbia, 2 Clinical Hospital, Zemun, Serbia Objective: We observed that process of transition into market economy required improvement and an inexpensive control in cardiovascular disease prevention. Some epidemiologic studies shown relationship between elevation of white blood cell (WBC) count within the normal range and the occurrence of cardiovascular disease. The aim of our study was to evaluate the relationship between WBC and sedimentation velocity (SV) as cost-effective markers of inflammation in the atherosclerotic process and some risk factors in asymptomatic subjects. Design and Methods: We evaluated WBC count x 109 cells/L and SV according to blood pressure, total cholesterol and triglycerides and smoking in 423 employers free of cardiovascular disease during preventive examinations in October and November 2005. We analyzed mean WBC count and mean SV values with: 1.mean BP>140/90 mmHg and mean normal BP; 2. mean total C>5mmol/L and mean total C<5mmol/L; 3. mean T>1,7mmol/L and mean T<1,7; 4. smoking. Results: Mean age was 42,87±9,6 years. BP>140/90 mmHg was present in 135 subjects (32%); total C>5mmol/l was present in 322 subjects (76%); T>1,7 mmol/L was present in 183 subjects (43%); there were 173 smokers (41%). Conclusion: Increased WBC count has been associated with smoking and elevated T and C. WBC count has been similar in hypertensives and normotensives. Faster SV has been associated with high BP and increased C and T. These markers may be associated with some risk factors and as an inexpensive risk estimation may help in primary prevention.

P35

Tromboembolije plua - dijagnostice zamke i dileme

M. Miri, M. Brajovi, S. Dimkovi, N. Markovi, A. Toncev, V. Novakovi, A. Davidovi, D. Toncev, N. Sekularac, N. Pecinovi KBC Zvezdara, Centar za kardiovaskularne bolesti Pacijent star 63 godine, primljen na pulmologiju KBC Zvezdara zbog guseja , bola izmedju pleki, krvavog ispljuvka i iskasljavaja gustog sluzavoj sputuma. U anamnezi bolesti HOBP vise godina. U laboratorijskim analizama visestruko povisene vrednosti D dimera . Zbog sumnje na emboliju plua uradjena perfuziona scintigrafija plua 99mTc ' MAA sa zakljuckom da prisutni scintigrafski znaci ukazuju na submasivnu PTE desnog plunog krila. Nakon toga pacijent biva preveden na kardiologiju gde naknadnim pregledima utvrdjen normalan nalaz EKGa , ehokardiografski nalaz bez promena dimenzija AP i grana kao i supljina desnog srca i bez znakova PH. Uradjen color duplex scan vena nogu i abdomena bez direktnih i indirektnih znakova tromboze .Rtg ski na pluima obostrano bez znacajnih promena prema brojnim Rtg skim snimcima tokom poslednjih 7 godina. U diskusiji autori razmatraju diferencijalno dijagnosticke mogunosti slucaja obzirom na nehomogenost nalaza u smislu plune embolije uz pokusaj objasnjenja moguih lazno pozitivnih i lazno negativnih nalaza.

10

bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno - poster forum

Lorista je lek izbora

P36

P38

G. orevi, D. Ili, D. Avramovi, R. Urosevi "Specijalna bolnica za interne bolesti" Mladenovac UVOD: Antihipertenzivni efekat angiotenzin II receptora je slican efektu ACEinhibitora, ali bez poveanja kinina u krvi i tkivima, sto smanjuje nezeljene efekte (kasalj, angioedem,urtikarije). CILJ RADA: Pokazati da je antihipertenzivni efekat Loriste(losartana) slican efektu ACEinhibitora, ali bez pojave kaslja. METOD RADA: Ispitivano 32 pacijenta, prosecne starosti 54,2 godine, lecenih ACEinhibitorima (Katopil, Enelapril, Loril, Monopril, Hemokvin), u periodu od 1meseca do godinu dana. Zbog izrazenog kaslja pacijentima je iskljucen ACEinhibitor i uvedena Lorista. Klinicki pregledi su obavljeni dve nedelje po primeni Loriste, posle 1meseca, 2meseca i 6 meseci kada su uraene laboratorijske analize. REZULTATI:Od 32 pacijenata, 28(87,5%) su bile zene i 4(12,5%) muskarci, BMI 26,1±0,51. Srednje vrednosti krvnog pritiska po iskljucenju ACEinhibitora je bila SP 131±3mmHg a DP 81±2mmHg, a uvedena Lorista od 50mg. Dve nedelje po primeni leka svim pacijentima je prestao kasalj, srednji SP je bio 168±6mmHg; srednji DP 92±4mmHg. Pacijentima sa krvnim pritiskom veim od 140/90mmHg poveana je doza Loriste na 2x50mg. Jedan mesec posle primene Loriste doslo je do pada krvnog pritiska na srednji SP 151±3mmHg,a srednji DP 87±3 mmHg. Na kontroli 2. meseca po uvoenju Loriste, krvni pritisak se normalizovao na srednji SP 134±3mmHg, a srednji DP 80±2mmHg, i takav trend se odrzao i narednih 6 meseci.U tom periodu nije bilo nus pojava u smislu kaslja, angioedema, nije bilo poremeaja glikoregulacije, niti poremeaja bubrezne funkcije, kao ni hiperkalijemije. ZAKLJUCAK: Ovo ispitivanje je pokazalo da je Lorista efikasan antihipertenziv, ravan ACE inhibitorima, a istovremeno lek izbora kod pacijenata kojima ACE inhibitori izazivaju kasalj.

Rana rehabilitacija kod dece uzrasta do tri godine posle korekcije uroenih srcanih mana

D. Nikoli1, I. Petroni1, Z. Milinci1, D. irovi1, T. Knezevi1, S. Simeunovi1-2 1 Univerzitetska decja klinika, Beograd, 2 Specijalisticka poliklinika Profmedika Simeunovi Uvod i cilj: Uvoenjem novih procedura u lecenju dece sa uroenim srcanim manama (USM), rehabilitacija zauzima sve znacajnije mesto u periodu posle korekcije USM. Cilj rada je da se ustanovi optimalno vreme za zapocinjanje rane rehabilitacije u odnosu na uzrast dece i tezinu USM. Metode: Studijom je obuhvaeno 316 dece lecene na Univerzitetskoj decjoj klinici u Beogradu u periodu od 2002. do 2006. godine. Deca su podeljena prema uzrastu u 2 grupe: grupa dece do godinu dana zivota i grupa dece od 1. do 3. godine zivota, a prema tezini USM na razlicite tipove vezbi. Rezultati: U grupi dece uzrasta do 12 meseci minimalni period za zapocinjanje programa rane rehabilitacije u odnosu na zavrsetak korektivne procedure iznosio je svega 1 dan a maksimalni period od korekcije do zapocinjanja programa je bio 13 dana. Srednja vrednost intervala iznosila je 2,11±1,80 dana. Kod dece iz druge grupe minimalni period bio je takoe 1 dan a maksimalni period 7 dana. Srednja vrednost intervala u ovoj grupi dece iznosila je 1,72±1,33 dana. Zakljucak: Sirok raspon izmeu minimalnih i maksimalnih vrednosti za zapocinjanje programa rane rehabilitacije ukazuje na to da je neophodan individualni pristup svakom pacijentu u zavisnosti od tezine USM uz svakodnevnu evaluaciju kako hemodinamskog stanja tako i praenje pojava komplikacija na respiratornom i lokomotornom sistemu. Optimalno vreme za zapocinjanje programa rane rehabilitacije kod dece do 12 meseci zivota je u prva 48 do 96 sati posle korekcije mane, dok je kod druge grupe dece taj period nesto krai (36-72 sata).

P37

Ateroskleroza u dece - mogunosti prevencije

G. Gruji-Ili, Lj. Pejci, D. Brankovi, D. Aranelovi Dom Zdravlja Nis Ateroskleroza je hronicna bolest arterijskog sistema koja pocinje u detinjstvu. Medju brojnim faktorima rizika znacajni su porodicna anamneza i hiperlipidemija.Cilj rada: Odredjivanje lipoproteina u serumu grupe dece uzrasta 2-19 godina, i dece u zavisnosti od njihove porodicne anamneze. Metod rada: Ispitano je 1304 dece uzrasta 2-19 godina. Anamnezom je izdvojeno 402 dece iz porodica gde je neko od clanava doziveo infarkt miokarda, rizik grupa (RG), i 366 iz porodica bez faktora rizika, kontrolna grupa (KG). Odredjivane su koncentracije ukupnog holesterola (TC), HDL-C, i triglicerida (Tg). Racunate su vrednosti LDL-C, non-HDL holesterola ( TC - HDL holesterol), indeksa ateroskleroze (IA=LDL/HDL) i faktor rizika (FR=TC/HDL). Rezultati rada: Vrednosti TC, non-HDL holesterola i LDL holesterola bile su signifikantno vee u devojcica nego u decaka, a medju njima veci je procenat s vrednostima lipoproteina koji su veliki rizik za koronarno oboljenje u odraslom zivotnom dobu. Veci je procenat decaka sa vrednostima HDL-holesterola koji nose taj rizik.30.83% dece je bilo RG, a 28.07% KG. U decaka i devojcica RG vrednosti lipoproteina, IA i FR znacajno su vece nego u dece KG (p <0.001), a veci je i procenat dece sa vrednostima lipoproteina koji su veliki rizik za koronarno oboljenje u odraslom zivotnom dobu. Vrednosti HDL holesterola znacajno su vece u dece KG (p<0.001). Zakljucak: I u dece su prisutni faktori rizika znacajni za razvoj ateroskleroze. Neophodno je da se ti faktori rizika sto pre otkriju, ispitaju, prate, i po potrebi uklone. Paznja mora da se obrati na decu porodica sa koronarnom bolesu.

P39

Nedoumice pri istrazivanju incidence uroenih srcanih mana

V. Miranovi Institut za bolesti djece Klinickog centra Crne Gore Uvod i cilj rada: Uroene srcane mane su ceste i ozbiljne anomalije koje imaju veliki uticaj na morbiditet, mortalitet i troskove lijecenja u pedijatriji, te zbog toga skreu pozornost ukupne medicinske javnosti. Da bi smo imali uvid u kretanje incidence uroenih srcanih mana, korisno je napraviti presjek i izracunati incidencu za odreenu bolest na godisnjem nivou ili je pak pratiti duzi niz godina te uocavati fluktuacije i donositi zakljucke.Cilj rada je bio odrediti kriterijume za sto preciznije definisanje uroenih srcanih mana koje ulaze u istrazivanje incidence, pravilan odabir uzorka,kvalitetna klasifikacija. Metode: Definisanje pojma uroene srcane mane,grupisanje pacijenata prema vrsti uroene srcane mane, definisanje kriterijuma za postavljnje dijagnoza pojedinih srcanih mana, odabir uzorka Rezultati: Odabir uzorka djece uzrasta od 0-18 godina u Crnoj Gori je iskazao sve pogodnosti malog prostora i nevelikog broja stanovnika.Pri definisanju pojma \"uroene srcane mane\" smo se drzali definicije Mitchellove: uroene srcane mane su znacajne strukturne abnormalnosti srca koje su, ili mogu biti od funkcionalnog znacaja.Mane koje su istrazivanjem obuhvaene su jasno definisane, uz naznaku koje su ukljucene a koje iskljucene, na koji nacin su mane grupisane u odnosu na tezinu klinicke slike, evoluciju i prognozu. Zakljucak: Da bi studija istrazivanja incidence uroenih srcanih mana bila uspjesna, neophodno je ispuniti nekoliko vaznih uslova: da obraivana populacija bude geografski i uzrasno dobro definisana, da do izrazaja doe puni kapacitet timskog rada kao i obavezno postavljanje dijagnoze kod svakog djeteta sa sumnjom na uroenu srcanu manu sa posebnim akcentom na zivotno ugrozenog

bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno - poster forum

neonatusa.Precizno definisanje pojma uroene srcane mane, i svake mane pojedinacno je uslov ispred svih da bi rezultati istrazivanja bili uporedivi sa drugim sto opredjeljuje njihovu validnost.

11

P42

Substitucija krvi emulzijom perfluorokarbona, mit ili dostupni terapijski postupak?

P40

Postpartalna tromboza desnog srca ­ prikaz slucaja

M. Jovi, B. Calija, R. Huski, D. Nezi, Lj. Lausevi-Vuk, M. Borzanovi, M. Peri, B. Krivokapi, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti "Dedinje", Beograd Uvod i cilj rada: U brojnim studijama evaluirana je emulzija perfluorokarbona kao transporter kiseonika koji redukuje potrebe za transfuzijom alogene krvi. Bolesnica pripadnik vere Jehovinih svedoka, primljena je 5 godina posle zamene aortne valvule (AVR) sa znacima kongestivne srcane insuficijencije, uz 45% i hemolitickom anemijom.<insuficijenciju mitralne valvule (MR 3+), EF Metod: Nivo hemoglobina, pri prijemu, 82 g/l. Preoperativna priprema se sastojala iz nadoknade gvoza, ferlecitom 250 mg. do ukupne doze od 2,0 g. uz 10 mg folne kiseline dnevno. Po zavrsetku tretmana, nivo hemoglobina je bio 94 g/l. Intraoperativno, nadoknada volumena Ringerovim rastvorom, dekstranom-70 i rastvorom 6% HES-a. Imajui u vidu kompleksnost procedure, stanje bolesnika i ogranicenja verskog opredeljenja prema transfuziji alogene krvi, korisen je rastvor perfluorokarbona (Perftoran). Rezultati: Intraoperativno, Ringerovom rastvor za prajming VTK-a dodat je 10%-ni rastvor Perftorana, 2,28 g/kg. Tokom operacije aspirirano je 5100 ml a retransfundovano 1600 ml eritocita. Trajanje VTK-a 156 min sa klemovanjem aorte od 118 min. Pritom je, uspesno uraena reoperacija, zamena aortne valvule, rekonstrukcija mitralne valvule (sec Alfieri) i jednostruki bajpas (ACDx). Na kraju operacije nivo hemoglobina je bio 54 g/l Tokom dva naredna dana infuzija Perftorana, svakog dana po 0,85 mg/ kg uz dodatnu terapiju: rekombinovani eritropoetin (Eprex) 4000 IU u 10 doza sa 125 mg ferlecit-a na tri dana. Dve nedelje posle operacije nivo hemoglobina je bio 86 g/l. Zakljucak: Prednosti emulzije perfluorokarbona u transportu kiseonika, perfuziji tkiva i poboljsanju celularnog metabolizma mogu se uspesno primeniti u kardiohirurskim procedurama.

P. Kovacevi, A. Milosavljevi, L. Velicki, M. Majin Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Klinika za kardiovaskularnu hirurgiju, Sremska Kamenica Otkrie intrakardijalne mase kod simptomaticnog bolesnika predstavlja ozbiljnu dijagnosticku dilemu. Moze se ciniti da je diferencijalna dijagnoza ovog stanja beskonacna, ipak, najcesi su miksomi i trombne mase. U velikom broju radova, dokumentovana je povezanost trudnoe sa ucestalijom pojavomtromboze. Normalna trudnoa dovodi do promene koagulacionog i fibrinolitickogstatusa u pravcu hiperkoagulabilnog stanja koje ima svoje fiziolosko opravdanje(smanjenje rizika od gubitka krvi tokom poroaja). U ovom radu opisujemo slucajbolesnice sa postpartalnom trombozom desne komore nastale usled povisenih vrednostifaktora VIII, a koja je uspesno razresena hirurskim putem. Isto tako, opisanslucaj predstavlja odlican primer multidisciplinarnog pristupa bolesti kao iizvanredne saradnje razlicitih zdravstevnih ustanova.

P41

Kvalitet zivota kod koronarnih bolesnika dve godine nakon aortokoronarnog bypass-a

V. Peri1, M. Borzanovi2, S. Sovti1, A. Jovanovi1, R. Stoli1, S. Lazi1, S. Lazarevi1, A. Paunovi3, K. Oketi3, B. Jasovi3, S. Dimkovi3 1 Univerzitet u Pristini, Medicinski fakultet, Interna klinika, Kosovska Mitrovica, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti ,,Dedinje", Beograd, 3 Centar za kardiovaskularne bolesti, KBC ,,Zvezdara", Beograd Uvod: Dva najvaznija ishoda koja mere uspeh aortokoronarnog bypass-a (CABG) su prezivljavanje i kvalitet zivota (KZ) bolesnika. Cilj rada: Ispitivanje promene KZ bolesnika dve godine nakon CABG. Metode: Od ukupno 243 uzastopna bolesnika, kojima je na Institutu za kardiovaskularne bolesti ,,Dedinje" uraen elektivni CABG, u studiju je ukljuceno 183 bolesnika sa kojima je u prosecnom periodu od 2 godine i 4 meseca ± 4 meseca nakon operacije, uspostavljen kontakt. Kao model za upitnik korisen je Nottingham Health Profile Questionnaire prvi deo (NHP 1). NHP 1 ispituje KZ u sest oblasti: fizicka pokretljivost (FP), socijalna izolacija (SI), emocionalne reakcije (ER), energija (En), bol i san. Svi bolesnici su popunili upitnik pre, kao i sest meseci i dve godine posle CABG. Rezultati: Meu ispitivanim bolesnicima 145 je bilo muskog pola prosecne starosti 58.37 ± 8.32 godine, a 38 zenskog pola prosecne starosti 61.13 ± 5.81 godina. Prosecna NYHA klasa bolesnika je pre CABG bila 2.29 ± 0.62, sest meseci posle 1.63 ± 0.60 (p<0.001), a dve godine nakon CABG 1.61 ± 0.68 (p<0.001 u poreenju sa preoperativnom i p=0.08 u poreenju sa NYHA klasom 6 meseci nakon CABG). U poreenju sa preoperativnim periodom, bolesnici imaju znacajno poboljsan KZ, kako sest meseci, tako i dve godine posle CABG (p<0.01 za sve odeljke KZ). U odnosu na stanje sest meseci nakon CABG, nakon dve godine KZ je bio poboljsan u odeljku FP (p=0.002), pogorsan u odeljku Bol (p<0.001), a za ostale odeljke, kao i ukupni KZ, nije bilo znacajne promene. Zakljucak: Korist koju bolesnik ima nakon CABG u smislu znacajnog poboljsanja KZ, odrzava se najmanje dve godine nakon ove intervencije, bez znacajne promene ukupnog KZ u odnosu na sestomesecni period nakon CABG.

P43

Monitoring antikoagulacije ­ savremen pristup

B. Calija, E. Strugarevi, D. Dini, F. Vuk, Lj. Lausevi ­ Vuk Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje (IKVBD), Beograd Uvod. Heparin i drugi antikoagulansi se ubrajaju u najzastupljenije lekove u savremenoj medicini. Iako za neke od antikoagulanasa nije obavezan monitoring, strategije klinicara se sve cese oslanjanju na laboratorijsku kontrolu. Pored aktivisanog parcijalnog tromboplastinskog vremena (aPTT), savremena tehnologija je omoguila primenu novih aparata i metoda za kontrolu antikoagulacije. Cilj ovog istrazivanja bio je da pokaze znacaj testiranja anti-Xa i aktivisanog vremena koagulacije (ACT) u kardiologiji, interventnoj kardioloskoj dijagnostici i kardiovaskularnoj hirurgiji. Pacijenti i metode. Ispitivanje je obuhvatilo 275 pacijenata, slucajno odabranih. Zastupljana su oba pola, zivotne dobi 57 god. (u proseku), planiranih za operaciju na srcu. Pacijenti koji su predhodno primali oralnu antikoagulantnu terapiju, po prijemu u bolnicu su prevedeni na nisko molekularni heparin (LMWH) uz kontrolu aPTT i anti-Xa. Ova terapija je ukinuta na dan uoci operacije. U operacionoj sali. na osnovu ACT (ACT II, Medtronic), ili testa za individualno doziranje heparina (HDR, Hepcon HMS, Medtronic), je ordiniran nefrakcionisani heparin (UHF), po shemi IKVBD (ACT > 480 skundi). Kada je uz heparin bila indikovana i primena Trasylola, zeljeni ACT je iznosio 750 sek. Efekat heparina je proveravan vise puta (pre stavljanja kleme na aortu, posle skidanja kleme, na kraju vantelesnog krvotoka ­ VTK i nakon neutralisanja heparina protaminom, i posle zavrsene operacije na srcu. U jedinici intenzivne terapije, kada je bila indikovana primena antikoagulanasa, efekat nisko molekularnog heparina je proveravan testom anti-Xa. Rezultati. Intraoperativno je na osnovu ACT prilagoavana doza heparina. U oko 13% ACT je posle infundovanja standardne doze (3 ­ 4 mg/kg t.m.) bio nizi od 480 sek. U tom periodu nisu

12

bazicne nauke u kardiologiji / pedijatrijska kardiologija / kardiovaskularna hirurgija / sportska kardiologija / razno - poster forum

uporedno raeni aPTT i anti-Xa. Dodavanjem heparina (oko 10 000 IJ) ili nadoknadom antitrombina (AT), 1000 IJ, ACT je dostizao zeljeni opseg kod svih pacijenata. Efekat heparina, neutralisan je na kraju hirurske procedure, protaminom, u odnosu 1:1.Perioperativni i postoperativni gubici krvi nisu bili poveani, a takoe ni potrebe za transfuzijama krvnih produkata se nisu razlikovali u odnosu na istorijski period. U sobama intenzivne i polu-intenzivne terapije (SIT), antikoagulacija je nastavljena nisko molekularnim heparinom (enoxaparin 1 mg/kg t. m. na 12 h.) uz kontrolu aPTT, i anti-Xa. Zakljucak. Savremen pristup antikoagulantne terapije podrazumeva i njenu laboratorijsku kontrolu, koja pored standardnog aPTT ukljucuje j primenu novih testova kao sto su ACT, HDR, i antiXa. Tako se uz adekvatan monitoring antikoagulacije, smanjuje opasnost od tromboembolijskih komplikacija i krvarenja.

P46

Operacija konstriktivnog perikarditisa kod bolesnice sa transplantiranim bubregom ­ prikaz slucaja

R. Ili, Z. Vucini, Z. Kovacevi, Z. Trifunovi, V. Mandari, S. Tisma, Z. Markovi Klinika za kardiohirurgiju, VMA, Beograd Uvod: Bolesnica stara 2l.g. lecena od svoje 8-e godine zbog bubrezne insuficijencije. Zbog razvoja terminalne bubrezne insuficijencije lecenje nastavljeno hemodijalizom. Tri meseca nakon prve hemodijalize pojavljuje se ascit. Lecenje ascita zapoceto ATL terapijom. Novembra 2005.g. uradjena ziva srodna transplantacija bubrega. Drugog dana se javlja akutno odbacivanje bubrega da bi bila uradjena ponovo ziva srodna transplantacija bubrega od drugog rodjaka. Decembra 2005.g.ponovo se javlja ascit. Januara 2006.. g uvedena ATL terapija i vise puta je ponovljena punkcija trbuha. Zbog sumnje na konstriktivni perikarditis indikovana je invazivna kardioloska dijagnostika. Materijal, metod i rezultati: Zbog uporne desnostrane srcane slabosti sa ascitom uradjen je ultra zvucni pregled srca koji je pokazao restriktivni utok preko mitralnog usa sa umerenom plunom hipertenzijom. Kateterizacijom srca je potvrdjena izrazena konstrikcija perikarda sa normalnim koronarogramom. Indikovana je perikardiektomija. Uradjena je ekstenzivna ekcizija zadebljanog perikarda mestimicno debljine do l8 mm koji je u oklopu drzao celo srce. Nakon radikalne perikardiektomije dolazi do pada pritiska u desnom srcu, dureza se popravlja i nije bilo vise nakupljanja tecnosti u trbuhu. Srcana funkcija kod operisane bolesnice je uredna kao i funkcija transplantiranog bubrega. Zakljucak: Konstriktivni perikarditis predstavlja ozbiljnu komplikaciju kod bolesnika u terminalnoj bubreznoj insuficijenciji. Kod bolesnika sa transplantiranim bubregom koji su na imunosupresivnoj terapiji ova komplikacija je ozbiljna i zivotno ugrozavajua. Nas slucaj pokazuje uspesno operisan konstriktivni perikarditis bez infekcije i bez komplikacija na srcu i transplantiranom bubregu.

P44

Disekcija ascedentne aorte

S. Petkovi-uri, Z. Kozlovacki, M. Radovi, Z. Lazar, J. Luki Koronarna jedinica Zrenjanin Uvod: Disekcija aorte akutno stanje sa ranim mortalitetom 1% na sat, odnosno 80% u prvih 14 dana. Smatra se da u jednoj godini u svetu kod njih 5-10 na 1.000.000 stanovnika doe do disekcije aorte. Incidenca u SAD je 0,00057%. Metod:U toku 2006. godine od 1307 pacijenata koji su hospitalizovani zbog grudnog bola u nasoj K.J. Svim bolesnicima je nakon klinickog uraen i ehokardiografski pregled i CT grudne aorte. Rezultati: Aneurizmu ascedentne aorte je dijagnostikovana kod 2,24% (14). Kod njih 6% (5) eho kardiografski postavljena dijagnoza disekantne aneurizme, sto je kasnije CTom i potvreno, 64% (6) non ruptum, 20% (1) hronicna disekcija, 80% (4) akutna disekcija. Prosecna starost je 55,6 ± 17 godina. 40% bolesnika je zenskog pola, 60% muskog pola. Svi su pre prijema znali za povisen krvni pritisak. Njih 60% su imali hiperlipoproteinemiju, 60% se ve lecilo od angine pektoris, a njih 40% su bili dijabeticari na tabletama. Od 4 bolesnika sa akutnom disekcijom 2 (50%) je imalo disekciju tipa deBakey IIa, a 2 (50%) DeBakey Ia. Jedna bolesnica je lecena kao hronicna disekcija konzervativno, kod 2 uraena resekcija ascedentne aorte sa interpozicijom tubus grafta, a kod treeg bolesnika je doslo do smrtnog ishoda pre hirurske intervencije. Zakljucak: U toku godine dana uspeli smo da dijagnostikujemo disekantnu aneurizmu aorte kod 0,0022% populacije koju pokriva nasa K.J. tako da mozemo smatrati da smo u posmatranoj godini dijagnostikovali sve slucajeve akutne disekcije aorte.

P47

Hirurski principi mitralne valvuloplastke sa prolapsom oba listia kod Barlovljeve bolesti - licni rezultati

I. Stojanovic, Lj. Jovovi, P. Otasevi, M. Jovi, B. Djukanovi Institut za Kardiovaskularne Bolesti "DEDINJE", Beograd Uvod i cilj: Kompleksnost mitralne valvuloplastike kod morbus Barlow zavisi od toga da li je mitralna regurgitacija (MR) posledica prolapsa jednog ili oba mitralna kuspisa. Kada postoji prolaps oba listia poznavanje rekonstruktivnih tehnika na nivou papilarnih misica (PM) prednjeg listia je presudna za uspeh cele procedure. Method: Studija obuhvata rane rezultate mitralne valvuloplastike prolapsa oba istia kod M. Barlow sa znacajnom MR. Bolesnici su operisani u periodu 2006/07. Prolaps posteriornog listia je resavan standardnim tehnikama resekcijama prolabiranog segmenta. Prolaps anteriornog listia je resavan intervencijama na PM. Rezultati rekonstrukcije su proveravani transezofagealnim ehokardiografijom (TEE). Rezultati: Operisano je 12 bolesnika, 7 muskaraca i 5 zena, starosti od 27 do 56 godina,. Kod svih je uradjena kvadriangularna resekcija prolabiranog P2 segmenta I "sliding" P1 i P3 segmenta dok je velicina defekta nakon resekcije kod dva bolesnika zahtevala i anuloplikaciju. Kod tri bolesnika uradjena je klinasta resekciju P1 i P3. Prolaps prednjeg listia je resavan skraenjem obe glave PM za prednji listi klinastom resekcijom kod 2 bolesnika. Klinasta resekcija jedne I "sliding" druge glave PM uradjena je kod 7 bolesnika a "sliding" obe glave PM za prednji lsiti kod preostala 3 bolesnika. Anuloplastika je uradjena kod svih operisanih. Prosecno trajanje poprecne kleme je iznosilo 110 min. Nije bilo znacajne rezidualne mitralne regurgitacija, sa linijom koaptacije preko 6 mm i bez dinamske opstrukcije izlaznog trakta leve komore (TEE). Zakljucak: Skraenje PM klinastom resekcijom i "sliding" PM su vremenski I tehnicki zahtevne procedure i osnova su redukcije

P45

Mid-term results of restrictive annuloplasty for ischaemic mitral valve incompetence

S. Micovic, P. Milacic, P. Otasevic, N. Tasic, S. Boskovic, P. Milojevic, D. Nezic, B. Djukanovic IKVB Dedinje, Beograd, Srbija Mitral regurgitation is sequela of myocardial infarction. It is also independent risk factor for perioperative morbidity and mortality. Usual treatment choice is restrictive mitral annuloplasty. Our goal was to search for mitral valve competency after this kind of Procedure during mid-term follow up. During period of 6 consecutive years we operated on 86pts. Hospital mortality was 7,4%. Mean follow up was 32 months. During that Period none of the patients had to be reoperated for repair failure, and only one patient had grade two mitral insufficiency as sign of disease progression. \ Results of annuloplasty for ischaemic valve regurgitation are good in mid-term period. We believe that is sufficient treatment for ischaemic mitral incompetence.

60 godina kateterizacije srca u Srbiji, I deo - simpozijum

prolapsa prednjeg listia od koje zavisi uspeh rekosntrukcije kod ove kompleksne bolesti.

13

P48

Comparison between mitral valve annuloplasty and replacement for ischaemic valve incompetence

ZAJEDNICKI SIMPOZIJUM UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE I AKADEMIJE MEDICINSKIH NAUKA SRPSKOG LEKARSKOG DRUSTVA: 60 GODINA KATETERIZACIJE SRCA U SRBIJI, I DEO

SIMPOZIJUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 14:00-15:30 Amfiteatar VMA

S. Micovi, P. Milaci, P. Otasevi, N. Tasi, S. Boskovi, D. Nezi, P. Milojevic, M. Jovic, Lj. Jovovic, B. Djukanovic IKVB Dedinje Mitral incompetence is chronic complication of myocardial infarction and also independent risk factor for operative mortality in CABG patients. It is therefore recommended to add MVR or MVP in every patient with grade 3-4 mitralregurgitation.This is retrospective study with goal to find answer- MVP or MVR. In period between 2000 and 2006 we operated on 138 patients. 52 got MVR and 86 MVP annuloplasty. Both groups were comparable by demographic data and risk factors. Hospital morbidity and mortality were similar. During follow up freedom from reoperation was 100% in both groups. Despite fact that this was not randomized study and follow up was up to 70 months we concluded that results of both groups were similar.

70

Hronologija perkutanih intervencija na krvnim sudovima i srcu - Dedinje

Lj. Mangovski Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Zacetak invazivnih dijagnostickih procedura na Dedinju je davne 1976godine u tadasnjem Zavodu za vaskularnu Hirurgiju koji je formacijski pripadao KBC Dr Dragisa Misovi. Prva angiografija je izvedena 1976godine(Prim dr Z.urisi i dr Sreten Grujici(, a prva koronrografija 1977 godine(Prim dr Z.urisi i dr Sreten Grujici.Raene su arkografije,supraaortne angiografije,femoralne i visceralne,translumbalne aortografije,flebografije,kavografije i splenoportografije. Od 1980 godine pod rukovodstvom Prim. Petra Pejcia zapocet je program kateterizacije desnog srca, ventrukulografije i koronarografije u veem obimu u skladu sa potrebama kardiohirurgije na Dedinju.Prim dr Zoran urisi i Prim. dr Petar Pejci,nakon kraeg boravka provedenog kod Grunziga 1981 godine zajedno sa dr Obrezom iz Ljubljane uradili su prvu balon dilataciju koronane arterije.1980GOD Prim.dr Z.Curisi i dr Sreten Grujici uradili su PTA femoralne arterije a prvu PTA abdominalne aorte kissing tehnikom uraena je 1081godine.Prvu intrakoronarna tromboliza u akutnom infaktu uradio je dr Uros Babi 1983godine.Orginalne ideje dr Urosa Babia uz pomo dr Sretena Grujicia,Prim Z.urisia i Prim P.Pejcia realizovane su i od 1984 do 1989 godine urasen je veliki broj dilatacija pulmonalnih valvula,aortnih i mitralniv valvula.Orginalni metod dilatacije mitralnih valvula (1985-prva MVD)dr Urosa Babia je citiran u najprestiznijim ubenicima iz kardiologije.Dr Uros Babi,dr Sreten Grujici i Prim Petar Pejci 1989 godine uradili su seriju zatvaranja dukrusa arteriozusa persistens. Prvi periferni stent je implantiran 1989 dr Sreten Grujiciprvi put primenio aterocut. 1990 godine dr Sreten Gujici implantirao prvi periferni stent na art.subclavii i na art illiaci.1996 dr Dragan Sagi dr Sreten Gruji I dr M.Miri implantirali su prvi koronarni stent na IKVB Dedinje.1999godine dr Draga Sagi implantiarao prvi karot idni stent.2000godine dr M.Miri i dr D.Sagi uradili su prvu alkoholnu ablaciju septalne grane kod HOCM.2003 godine dr Dr.Sagi implantiarao je prvi stent na koarktaciji aorte.2004god. dr Dragan Sagi,dr..Radak implantirali su prvi stent na pseudoaneurizmi torakalne aorte.2005godine realizovana je genijalna ideja dr.Branislava Radovancevia i dr Dragan Sagi i dr Z.Antoni uradili su prvi perkutani nehirurski remodeling aneurizme leve komore parachut-om.

P49

Factors influencing the rate of postoperative non lethal complications in cardiac surgery

M. Golubovi, A. Redzek, M. Petrovi, B. Mihajlovi, S. Nicin, M. Fabri Institute of Cardiovascular Diseases Vojvodina, Clinic for Cardiovascular Surgery, Sremska Kamenica OBJECTIVE: The aim of the study was to find out precise data on frequency and distribution of the postoperative non lethal complication in regard to sex, age, kind of operations and expected operative risk. The aim was also to make recommendation for prevention and control of postoperative non lethal complications. METHOD: All patients who underwent an open hearth surgery at the Clinic for Cardiovascular Surgery in Novi Sad, in 2004. were included. The Parsonnet\'s risk system of classification was used for each of complications that was registered. The EuroSCORE system of risk stratification was used for estimation of expected operative risk. RESULTS: Out of 853 patients included in the project 205 or 24% had one or more postoperative complications. There is no significant difference in the rate of the complications between coronary and valvulary surgery but the rate is much higher in combined surgery. The number of complications increases with the level of expected mortality. In the first group of expected operative risk according the EuroSCORE system, frequency of the complications was 21%, in the second group 29% and in the third group was 47%. There is a close correlation between expected operative risk and the rate of postoperative non lethal complications (R=0,98). The fourteen postoperative complications were analyzed. The most frequent complications were arrhythmias 13,5%, pulmonary complications 6,8% and hemorrhages 2,3%. CONCLUSION: The most important factor that influences the rate of postoperative complications is the level of the expected operative risk. There is a close correlation between the level of operative risk and rate of the complications. One of the effective measures of complications prevention could be the adequate preoperative treatment of the patients in higher risk groups.

14

Antitromboticna terapija: tanka linija izmeu koristi i rizika - simpozijum Aritmije i elektrostimulacija srca - usmena saopstenja originalnih radova

ANTITROMBOTICNA TERAPIJA: TANKA LINIJA IZMEU KORISTI I RIZIKA

SIMPOZIJUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 15:30-17:00 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western

ARITMIJE I ELEKTROSTIMULACIJA SRCA

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Nedelja, 14. oktobar 2007, 15.30-17.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

75

Hirurske intervencije kod bolesnika na antitromboticnoj terapiji

83

Inflammatory marker C -Reactive protein in patients presented with atrial fibrillation

B. Obrenovi-Kiranski Klinika za kardiologiju Instituta za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Valvularna hirurgija kod bolesnika sa odmaklim oboljenjem srcanih zalistaka omoguava gubitak simptoma, poboljsanje funkcionalnog stanja i duze prezivljavanje. U nasoj zemlji, mada statisticki podaci nisu najpouzdaniji, kod preko 15000 bolesnika ugraeni su vestacki srcani zalisci. Obzirom na veliki broj i znacajnu duzinu zivota bolesnika sa vestackim valvulama, sve su ucestalije hirurske intervencije na drugim organima i sistemima iz cega proistice potreba za dobrom taktikom posebne specificne pripreme i sprovoenje rezima antikoagulantne zastite da bi se izbegla tromboza vestacke valvule ili tromboembolijske komplikacije, a postigli privremeni hemostatski uslovi za bezbedno izvodjenje operativnih procedura. Bolesnicima sa ugraenim vestackim valvulama potrebno je prilagoavanje i podesavanje antikoagulantne i eventualne antiagregacione terapije, da bi se bezbedno sprovele dijagnosticke procedure, elektivne hirurske intervencije, cesti dentalni zahvati sa rizikom od krvavljenja, oftalmoloske intervencije, manje ili vee hitne hirurske procedure i u slucajevima kompleksnih gastrointestinalnih poremeaja, npr. krvareeg ulkusa. Ako je mogue visokorizicnim bolesnicima treba izbegavati prekid antikoagulantne terapije. Mnoge manje hirurske intervencije i one kod kojih se krvarenje lako kontrolise ne zahtevaju prekid antikoagulantne terapije. INR treba smanjiti na 2.0. Za velike hirurske procedure za koje je potreban prekid antikoagulantne terapije (INR <1.5) bolesnike treba primiti u bolnicu i prevesti na i.v. nefrakcionirani heparin koji se prekida 6h pre intervencije i nastavlja 6-12h posle. Niskomolekularni heparini se mogu primenjivati s.c. u terapijskim dozama kao alternativa, ali se ne preporucuje rutinski.

I. Burazor, M. Burazor, M. Krstic, J. Glasnovic, S. Nagorni, M. Lazovic, L. Todorovic Klinika za kardiovaskularne bolesti, KC Nis Background: It has been proposed that systemic inflammation might be involved in pathogenesis of atrial fibrillation (AF). In this study we aimed to investigate the role of inflammation marker, C reactive protein (CRP) in patients presented with atrial fibrillation. Methods and results: The study enrolled 203 persons divided in two groups. The first group was composed of 148 patients with atrial fibrillation (60.4+9.3 years of age). AF patients were subdivided in chronic-persistent and paroxysmal type. Control group was consisted of 55 healthy subjects (59+9.7 years of age). Blood samples were taken for routine analysis and C- reactive protein, 24hour ambulatory Holter monitoring was registered in each patient, echocardiography was performed. Cardiometabolic risk factors were marked, patients were asked about their medical history. Patients with acute coronary syndromes were excluded from the study. CRP was higher in arrhythmia than in control group (7.86+ 2.65 vs 1.65+088 mg/l; p<0.001). Persistent atrial fibrillation patients had a higher CRP than paroxysmal AF patients (p=0.05). Conclusions: CRP is elevated in patients with atrial fibrillation. The exact mechanism remains unkonown, elevated CRP may reflect an inflammatory state that promotes the occurrence and persistence of atrial fibrillation.

84

Efikasnost ponovne radiofrekventne ablacije akcesornih puteva transseptalnim pristupom nakon neuspele ablacije transaortalnim putem

D. Vukajlovi, L. Angelkov, V. Risti, M. Tomovi, S. Traji, R. Jurcevi, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Uvod: Radiofrekventna ablacija (RFA) levostranih akcesornih puteva (AP) u bolesnika sa Wolf-Parkinson-White(WPW) sindromom moze se izvesti retrogradnim transaortalnim ili transseptalnim putem sa podjednakom efikasnosu. U bolesnika kod kojih RFA AP jednim pristupom nije dala rezultat, alternativni pristup moze se pokazati efikasnim. U ovom radu ispitijuemo efikasnost transseptalnog pritstupa u bolesnika sa WPW sindromom, gde trasaortalnim pristupom nije eliminisan AP. Metod i rezultati: Prikazano je poslednjih 85 konsekutivnih bolesnika sa levostranim AP lecenih na Institutu Dedinje u poslednjih godinu dana. Bolesnici su imali manifestnu preekscitaciju u 53 slucaja, dok je u preostala 32 bolesnika sa paroksizmima supraventrikularne tahikardije, dijagnoza levostranog AP sa samo retrogradnim sprovoenjem elektricnog impulsa, postavljena elektrofizioloskom studijom. U svih bolesnika je pokusana RFA prvo transaortalnim pristupom. U 12 bolesnika (14.1%) transaortalna RFA nije bila uspesna, u 11 bolesnika se u ponovljenoj proceduri primenjivao transseptalni pristup. U 2 bolesnika AP je pronaen u posteriornoj poziciji, u 3 u levoj posteroseptalnoj poziciji dok je u ostalih 6 bolesnika AP lokalizovan na lateralnom ili anterolateralnom delu mitralnog anulusa. Transseptalni pristup je u svih 11 bolesnika izveden bez komplikacija, u 9 bolesnika uz kontrolu transezofagelanog ultrazvuka. U 5/6 bolesnika sa lateralno/ anterolateralnom, 1/2 sa po steriornom i 1/3 sa posteroseptalnom lokalizacijom AP (ukupno 7 od 11 bolesnika, 63,6%) transseptalnom

Aritmije i elektrostimulacija srca - usmena saopstenja originalnih radova

re-ablacijom je trajno prekinuto sprovoenje preko AP. Ukupna uspesnost RFA levostranih AP transaortalnim ili transseptalnim putem je 94.1%. Zakljucak: U 63.6% bolesnika sa levostranim AP, u kojih transaortalna RFA nije uspesna, transseptalni pristup moze doneti izlecenje.

15

Da li znate koliki treba da bude INR?

nekvalifikovana strucna sprema 9 (10.5%)

srednja

visa

visoka

85

Ponovna pojava atrijalne fibrilacije kod bolesnika sa sindromom preekscitacije nakon radiofrekventne kateter-ablacije akcesornog puta

ZNAM 93/125 (74.4%)

TACNO 86 (92.5%)

33 (38.4%)

10 (11.5%)

34 (39.6%)

POGRESNO 7 (7.5%)

0

0

1

6

N. Mujovi, M. Gruji, S. Mra, A. Kocijanci, T. Potpara Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Uvod: oko 10-30% bolesnika sa sindromom preekscitacije ima paroksizmalnu atrijalnu fibrilaciju. Atrijalna fibrilacija (AF) najcese nastaje degeneracijom atrioventrikularne reentry tahikardije (AVRT). Radovi ukazuju da se nakon ablacije akcesornog puta (AP) incidenca AF smanjuje na oko 10%, usled perzistentne atrijalne vulnerabilnosti kod nekih bolesnika. Cilj rada: prikaz grupe bolesnika sa sindromom preekscitacije i paroksizmalnom AF, koji su leceni ablacijom akcesornog puta u nasem centru. Materijal: od ukupno 245 bolesnika sa sindromom preekscitacije, koji su leceni RF kateter-ablacijom AP od 1994-2007, paroksizmalna AF je registrovana pre ablacije kod 73 bolesnika (42 muskarci, prosecno doba 38+-18 (18-82) god). Nakon ablacije AP bolesnici su klinicki praeni. Rezultat: kod 52/73 (71%) bolesnika klinicki su zabelezeni i paroksizmi AVRT, a strukturno oboljenje srca kod 3 bolesnika (2 sa dilatativnom kardiomiopatijom i 1 sa Mb Ebstein). Tokom elektrofizioloskog ispitivanja dijagnostikovani su multipli AP kod 8/73 (11%) bolesnika i cese prisustvo desnih lateralnih AP (17/73 bolesnika). Akutni uspeh ablacije postignut je kod 63/73 (86%) bolesnika. Produzenom klinickom praenju (57+-42 meseca) bilo je dostupno 56 bolesnika. Trajni blok u akcesornom putu se odrzao kod 47/56 (84%) bolesnika i samo kod 2/47 bolesnika (4%) zabelezena je pojava paroksizmalne AF nakon uspesne ablacije. Kod 9/56 (16%) bolesnika oporavljeno je sprovodjenje preko AP i preekscitacija nakon inicijalno uspesne ablacije: kod 4 bolesnika je zabelezena paroksizmalna AF, a kod 5 bolesnika samo ortodromna AVRT bez AF. Zakljucak: nakon uspesne ablacije AP ponovna pojava AF je izuzetno retka (4%), sto ukazuje na kljucnu ulogu AP u indukciji/ odrzavanju AF kod bolesnika sa sindromom preekscitacije.

NE ZNAM 32/125 (25.6%)

12 (37.5%)

14 (43.7%)

1 (3.1%)

5 (15.6%)

Priblizno 1/4 bolesnika sa permanentnom atrijalnom fibrilacijom ne zna kolika treba da bude vrednost INR i to su uglavnom osobe sa nekvalifikovanom ili srednjom strucnom spremom. Sa druge strane, ¾ bolesnika smatra da zna koliki treba da bude INR i uglavnom daje tacan odgovor. Zanimljivo, svih 7 bolesnika koji su pogresno naveli terapijske vrednosti INR imaju visoku/visu strucnu spremu.

87

Ehokardiografski prediktori postoperativne atrijalne fibrilacije

N. Belada, N. Bulatovic Klinicki Centar Crne Gore Uvod: Postoperativna AF je jedan od najcesih komplikacija kardijalnih operacija i znacajan je prediktor morbiditeta, produzene hospitalizacije i poveanja troskova lijecenja. Etiologija postoperativne AF nije u potpunosti jasna a kao neki od prediktora navode se dilatacija atrija, snizena globalna sistolna funkcija, dijastolna disfuknica lijeve komore. Cilj rada je da se utvrdi znacaj preoperativnih ehokardiografskih parametara za nastatnak postoperativne AF. Metrod: 139 bolesnika podvgrnutih elektrivnoj hirurskoj revaskularizaciji miokarda je prethodno klinicki, laboratorijski i ehosonografski obraeno. Ehokardiografski parametri su obuhvatali dimenzija lijeve komore (EDD, ESD, debljina zidova i volumeni), AP dijametar lijeve pretkomore i procjenu globalne i regionalne sistolne funkcije (EF, FS i segmentni ispadi u kinetici), dijastolna funkcija na osnovu mitralnog i pulmonalnog protoka. Praenje pojave postoperativne AF je vrseno kontinuiranim EKG monitoringom do otpusta. Rezultati: Atrijalna fibrilacija se javila u 51 (36,7%) bolesnika u prosjeku 2,37± 0,85 dana nakon operacije. Prosjecna starost u grupi bolesnika kod kojih se nakon operacije javila atrijalna fibrilacija je iznosila 61,35±6,97 godina, dok je u grupi bolesnika bez atrijalne fibrilacije prosjecna starost bila 57,06±8,04 godina sto je bilo visoko statisticki znacajno (t= 3,185, p<0,01). Razlike u srednjim vrijednosti EF i ESD lijeve komore u grupi bolesnika sa AF i bolesnika kod kojih se nije javila AF su bile visoko statisticki znacajne (t=3,116; p<0,01i t=3,139; p<0,01 respektivno). Srednje vrijednosti EDD lijeve komore nisu se znacajno statisticki razlikovale meu grupama ispitanika (t=1,635; p>0,05). Anteroposteroprni dijametar LA je bio visoko statisticki znacajno vei u grupi bolesnika koji su nakon hirurske revaskularizacije imali AF (t=4,422; p<0,01), a povrsina LA je bila znacajno vea u grupi sa AF (t=2,34; p<0,01).U grupi bolesnika sa AF cese bila prisutna dijastolna disfunkcija koje je u najveem broju slucajeva pripadala disfunkciji I sepena. Usporena relaksacija je bila prisutna u 37 bolesnika (72%) sa AF, a kod 39 bolesnika (44%) kod kojih se nakon revascularizacije nije javila AF. Ova razlika je bila visoko statisticki znacajna (2=18,322; p<0,01). U zavisnsoti od prisustva MR blagog i umjerenog stepena nije bilo statisitcki znacajne razlike meu ispitivanim grupama (2=3,391; p>0,05). Zakljucak: Preoperativni ehokardiografski parametri koji ukazuju na strukturne i funkcionalne promjene LA i LV mogu biti jedni od prediktora za nastanak postoperativne AF.

86

Hronicna antikoagulantna terapija: da li znate kolika treba da bude vrednost inr? - pitali smo bolesnike.

T. Potpara, M. Gruji, M. Polovina, B. Vujisi, B. Radojkovi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije. Oralni antikoagulansi (OAK) su indikovani kao dozivotna terapija kod veine bolesnika sa permanentnom atrijalnom fibrilacijom. Periodicna kontrola i dobra regulacija vrednosti protrombinskog vremena (PV-INR) su od izuzetnog znacaja ne samo za smanjenje tromboembolijskog rizika, ve i za prevenciju jatrogenih hemoragijskih komplikacija. Saradnja sa bolesnicima i njihovo razumevanje sustine terapijskog cilja su, pri tome, od neprocenjive vrednosti. Od 298 bolesnika sa atrijalnom fibrilacijom, 213 (71.5%) je bilo u prilici da uzima oralne antikoagulanse i to 125/213 (58.7%) kao hronicnu terapiju zbog permanentne atrijalne fibrilacije. Njih smo pitali da li znaju koliki je terapijski opseg vrednosti INR i zamolili da ga navedu. Evo sta su odgovorili:

16

60 godina kateterizacije srca u Srbiji, II deo - simpozijum

88

Lokacija fokusa simptomatskih ventrikularnih aritmija i njihova radiofrekventna ablacija

D. Vukajlovi, L. Angelkov, V. Risti, M. Tomovi, R. Jurcevi, S. Traji, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Uvod: Repetitivna monomorfna ventrikularna tahikardija/aritmija (RMVT) je poremeaj ritma cesto rezistentan na medikamentoznu terapiju, te je u simptomatskih bolesnika radiofrekventna ablacija (RFA) metoda izbora za lecenje bolesnika sa ovom aritmijom. Najcese se ishodiste ove aritmije nalazi u izlaznom traktu desne komore (RVOT), ali su mogue i druge lokacije. Ovaj rad ispituje relativnu ucestalost razlicitih lokacija fokusa RMVT i konsekvence koje lokaizacija fokusa ima na metod i efikasnost RFA. Metod i rezultati: U ovom radu prikazujemo relativnu ucestalost lokacija fokusa RMVT i rezultate RFA u kolektivu od 44 konsekutivna bolesnika sa ovom aritmijom, lecenih na Insitutu Dedinje u poslednjih godinu dana. Bilo je ukupno 29 (66%) olesnika sa fokusom RMVT u desnoj komori, (27 fokusa u RVOT, 1 na septumu DK, 1 fous na posterolateralnom aspektu trikuspidne valvule), kao i 15 (34%) bolesnika sa fokusom u levoj komori (4 fokusa u aortikumitralnom prelazu, 8 u izlaznom traktu leve komore/aortnom sinusu, 3 na inferoposteriornom aspektu LK uz mitralnu valvulu). Uspeh RFA (potpuno iscezavanje RMVT i ventrikularnih ekstrasistola neposredno nakon RFA i manje od 20/h VES na kontrolnom Holter-EKGu) postignut je u 39 (89%) bolesnika, kod desnostrane lokalizacije u 26 (90%) a kod levostrane lokalizacije u 13 (86.7%) bolesnika. Zakljucak: U nasoj seriji, u treini bolesnika sa RMVT fokus aritmije se nalazi u levoj komori. Najcesa lokalizacija je izlazni trakt desne ili leve komore. RMVT se moze leciti primenom RFA sa slicnom efikasnosu u izlaznom traktu desne i leve komore.

60 GODINA KATETERIZACIJE SRCA U SRBIJI, II DEO

SIMPOZIJUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 15:30-17:00 Amfiteatar VMA

91

Indikacije za perkutanu koronarnu intervenciju kod elektivnih pacijenata

R. Jung Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica Optimalan pristup u akutnom STEMI je rana reperfuziona terapija trombolizom ili primarnom PCI. Prednost primarne PCI je dokazana. Meutim, kod treine pacijenata, zbog njihovog kasnog dolaska, reperfuziona terapija nije primenjena. U tih pacijenata PCI je cesto primenjivana u cilju sprecavanja remodelovanja i ocuvanja funkcije leve komore. Kasna PCI okludirane infarktne arterije (3-28 dana) kod stabilnih pacijenata koji su prelezali infarkt, u odnosu na iste takve pacijente koji su leceni samo medikamentno, po OAT studiji, ne dovodi do evidentne redukcije: mortaliteta, reinfarkta, niti sprecava razvoj srcane slabosti. Rezultati se odnose ne samo na primenu BMS, ve i DES, kao i na distalnu protekciju. Naprotiv, cetvorogodisnje praenje je pokazalo da je, na istom sudu, vea ucestalost reinfarkta nakon kasne PCI. Dokazan je benefit CABG u odnosu na BMS, dok su komparacijom DES u odnosu na CABG rezultati prakticno slicni. Po podacima (za 2004. god.) iz 2006. god. - 85% PCI su elektivne. U klinicki stabilnih bolesnika PCI, u odnosu na medikamentu terapiju, pokazuje dobar samo kratkorocni, ali nesiguran dugorocni rezultat. COURAGE studija dokazuje da kod bolesnika sa stabilnom anginom, PCI i uz medikamente ne redukuje rizik: smrti, infarkta, niti velikih srcanih dogaaja. Kod bolesnika sa stabilnom anginom pektoris, prisustvo koronarne stenoze na angiografiji nije samo po sebi dovoljna indikacija za ugradnju stenta ve je neophodan objektivan dokaz postojanja ishemije miokarda. FUNKCIJA (neinvazivna ispitivanja) + MORFOLOGIJA (angiografija) = ODLUKA za nuznost PCI. Grafikon 1. Klinicka odluka

STABLE CAD Þ worsening simptoms ? Þ UNSTABLE angina ? ECG ST denivelation dddddenivelati negative odenivelation

89

Tok i prognoza supraventrikularnih tahikardija kod dece sa organskim oboljenjem srca

S. Tadi1, M. Gruji2, R. Papi3, J. Marinkovi4 1 KBC Zemun-Beograd, 2 Institut za kardiovaskulaskularne bolesti Klinickog Centra Srbije, 3 Institut za zdravstvenu zastitu majke i deteta, 4 Medicinski fakultet u Beogradu UVOD: Organsko oboljenje srca se dijagnostikuje kod 9-37% dece sa supraventrikularnim tahikardijama (SVT). CILJ RADA:Ispitati tok i prognozu SVT kod dece sa organskim srcanim oboljenjem. METOD: Kod 262 dece sa prvom SVT u uzrastu 1 dan-18 godina (8,6±6,3 godine). uraen je EKG i ehokardiografski pregled, kod 79 Holter monitoring. Praeni su 2-18 godina (5,3±3,2 godine). REZULTATI: Od 262 dece sa SVT, organsko oboljenje srca je imalo 44 (16,7%) i to: prolaps mitralne valvule (PMV)18, primarnu/ ili sekundarnu kardiomiopatiju 10, a od 16 sa uroenom srcanom manom 6 je operisano. Umrlo je 7 od 44 (15,9%) od kojih 2 od 12 sa WPW sindromom.Troje dece sa dilatativnom kardiomiopatijom umrlo je u uzrastu ispod 12 meseci zbog srcanog popustanja sa SVT. Kod decaka sa Noonan-ovim sindromom i hipertroficnom kardiomiopatijom i mladia sa komplikovanom manom i jednom komorom dve godine pre smrti ispoljio se hronicni atrijalni flater. Od dvoje dece sa WPW sindromom, decak sa Ebstein-ovom anomalijom umro je 8 godina nakon operacije u atrijalnoj fibrilaciji, a 5.mesecno odojce je imalo hipertrnzivni VSD. Desetoro od 18 dece sa PMV i paroksizmalnim SVT i 6 sa ortodromnim reciprocnim tahikardijama u WPW sindromu, tahikardije su kontrolisane primenom propranolola/ digoksina, a ponavljale su se kod dvoje sa hronicnim SVT ( Mahaimova i PJRT). ZAKLJUCAK: Deca sa SVT i organskim oboljenjem srca mogu imati nezeljen ishod.. Hronicni atrijalni flater ukazuje na losu prognozu. Uz operativno lecenje Ebtein-ove anomalije sa WPW sindromom neophodna je ablacija aberantnog puta zbog rizika od atrijalne/ventrikularne fibrilacije. Prognoza SVT u PMV zavisi od tipa SVT.

­ FUNCTION ­

non invasive examination stress testing

­ MORPHOLOGY ­

positive negative positive negative positive negative (if necessary) positive FFR negative

CORONAROGRAPHY

SPECT

CLINICAL DECISION

ECG Holter

MEDICATION

PCI

CABG

93

Transradijalni pristup u dijagnostickoj i interventnoj kardiologiji

D. Debeljacki, M. Bikicki, I. Srdanovi, T. Miljevi, T. Canji, M. Petrovi, I. Ivanov, V. Ivanovi, R. Jung Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

U savremenoj invazivnoj kardiologiji tendencija je da se obezbedi sigurnost intervencije, povea komfor bolesnika i smanje troskovi. Od kada je L. Kampou objavio prvu seriju bolesnika uspesno kateteriziranih perkutanom punkcijom arterije radialis 1991. godine dolazi do porasta interesovanja invazivnih kardiologa za ovakav pristup. Kimenei je 1995. objavio rad i o mogunost implantacije koronarnih stentova koristei ovaj pristup. Mnogobrojni razlozi daju prednost ovom nacinu izvoenja interventnih procedura, a najznacajnije je smanjenje lokalnih krvareih komplikacija, ranija mobilizacija bolesnika i smanjenje ukupnih troskova lecenja cime ovu metodu cine idealnim i za mogunost ambulantnih intervencija. U Institutu za KVBV u Sr. Kamenici transaradijalni pristup je deo svakodnevnog rada od 29. juna 2004. godine. Od tada je uraeno ukupno 8838 procedura i 2661 perkutanih revaskularizacija. Transardijalnim pristupom intervencija je uraena u 4443 b olesnika, a perkutana revaskularizacija u 1080. U malom broju bolesnika intervencije smo morali zavrsiti femoralnim pristupom zbog nepovoljne anatomije. Tri bolesnika imali su znacajniji hematom desne ruke, koji nije doveo do reperkusija i konzervativnim tretmanom je saniran u potpunosti, dok je u 15 bolesnika zaostala trajna okluzija a radialis bez posledica po vaskularizaciju desne sake. Na slucajnom uzorku od 1164 bolesnika odreivali smo dijametar desne a radialis i ustanovili da je dijametar od 1,3 do 4,2 mm, prosecno 2,5 mm. Na osnovu ovoga smatramo da se upotrebom 6Fr uvodnika sasvim sigurno i bezbedno moze uraditi kako dijagnosticka tako i interventna procedura uz prethodno odreivanje dijametra arterije radijalis. Rutiniziranjem izvoaca smatramo da nije neophodno prethodno uraditi Alenov test, ako je dijametar arterije radijalis preko 2,5 mm. Perkutane intervencije u tretmanu karotidne opstruktivne bolesti

17

NEINVAZIVNE DIJAGNOSTICKE METODE 1

POSTER FORUM Nedelja, 14. oktobar 2007, 17.00-17.30 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

P96

Znacaj ehokardiografije u otkrivanju pojedinih komplikacija kod bolesnika sa ugradjenim pacemakerom.

M. Petrovi, B. Vujisi, G. Milasinovi, Z. alovi, M. Borii, I. Nedeljkovi, D. Trifunovi-Zamlakar, O. Petrovi Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, Beograd Kod bolesnika sa teskim poremeajima srcanog ritma , koji se ogledaju u otkazu funkcije sinusnog cvora ili pojavi kompletnog AV bloka, indikovana je ugradnja pacemakera (PM), koji preuzima ulogu elektricnog vodica srca i omoguava dalji zivot pacijenta. Posto se radi o ubacivanju elektroda pacemakera u srcane supljine, nacejse desne, a poslednjih godina u sklopu resinhronizacione terapije miokarda (CRT), i u posterolateralnu venu coronarnog sinusa, mogue su odredjene komplikacije, koje zahtevaju brzu i preciznu dijagnostiku Cilj rada je bio da ukaze na mogunosti transtoraksne (TTE) i transezofagusna (TEE) ehokardiografija u ranom otkrivanju pojedinih kmplikacija. U Pacemaker centru KCS, koji je referentna nacionala ustanova, prati se jako veliki broj bolesnika sa ugradjenim razlicim modalitetima elektricne stimulacije srca.Kod svih njih se izmedju ostalog rade i ehokardiografske kontrole koje podrazumevaju transtoraksni(TTE) a povremeno i transezofagusni (TEE) ehokardiografski pregled.U toku dosadasnjeg rada imali smo prilike da kod veeg broja bolesnika dijagnostikujemo dislokaciju elektrode PM, koja je bila uzrok losem radu PM. Kod tri bolesnika, sa nejasnim febrilnim stanjem, ehografski je nadjeno postojanje vegetacija na elektrodi pacemakara. Kod jednog pacijenta sa CRT je nakon infekcije loze PM i vadjenja PM, nastalo produzeno febrilno stanje. Ehografski je vidjeno postojanje flotirajue tromboticne mase u RA duzine 3.5 cm koja je izlazila uz coronarnog sinusa, tako da je pacijent hirurski zbrinut, posle cega je postao afebrilan. U jednom slucaju, nekoliko dana nakon ugradnje CRT, doslo je do naglog pogorsanja hemodinamskog stanja. Ehografski je registrovan znacajan perikardni izliv, zbog perforacije miokarda RV od strane elektrode PM, sto je potvrdjeno i operativnim nalazom. Kako su svi prethodni eho nalazi potvrdjeni ili drugim dijagnostickim metodama, ili operativnim nalazom, mozemo rei da ehokardiografija ima znacajnu ulogu o otkrivanju pojedinih komplikacija nakon ugradnje vestackog vodica srca.

94

D. Sagi, Z. Antoni, B. Petrovi, S. Duvnjak, D. Vucini, M. Stanisi, Z. Saji, N. Ilijevski, . Radak Institut za kardiovaskularne bolesti «Dedinje», Beograd Uvod: Hirursko lecenje okluzivne karotidne bolesti je do skora predstavljalo zlatni standard u tretmanu ove grupe bolesnika. Balon dilatacije uz primenu endovaskularnih stentova, predstavljaju novu mogunost u izboru lecenja. U odreenim indikacijama, perkutane karotidne intervencije (PKI) cine alternativu hirurskom tretmanu karotidne okluzivne bolesti. Materijal i metode: U Institutu za kardiovaskularne bolesti Dedinje, u periodu od aprila 2002 do avgusta 2007 g., kod 92 pacijenata (pts) je uraena PKI. Prosecna starost pts je bila 68 godina, (od 43 do 78 godina). Ukupno je bilo 60 muskaraca i 32 pts zenskog pola. Udruzena koronarna bolest je registrovana kod 40% (37), a 30% (27) pts je imalo pridruzenu perifernu vaskularnu bolest. Rezultati: Kod 70 pts (76%) je restenoza karotidne arterije bila razlog za PKI. Na nativnim arterijama je kod 22 pts (24%) izvedena PKI. Kod dva pacijenta su, posle hirurske intervencije na ushodnoj aorti, zbog disekcije na desnoj i levoj zajednickoj karotidnoj arteriji (ACC), plasirani stentovi. U osam pts je istovremeno stentirana lezija na ACC i unutrasnjoj karotidnoj arteriji (ACI). Kod jednog pts uraeno je istovremeno postavljanje stentova u ACI i glavno stablo leve koronarne arterije. Lezija na ACC je bila kod. 20 pts, a kod 72 pts, promene su bile na ACI. Predilatacija stenozantne lezije uraena je kod 20 pts (18%) a postdilatacija stenta kod 70 pts (65%). Distalna protekcija korisena je, osim kod tri pts, u svim slucajevim sa intervencijom na ACI. U samo dva slucaja je registrovana rezidualna stenoza od 30%. Komplikacije: jedan smrtni ishod zbog tromboze stenta (intervencija na mestu anastomoze grafta i leve ACC); pomeranje stenta distalno sa postavljanjem drugog stenta; hematom u aksilarnoj regiji koji je hirurski obraen. Zakljucak: Karotidno stentiranje, u odreenim indikacijama, omoguava komforno, sigurno i efikasno lecenje opstruktivne karotidne bolesti.

P97

Recidivantni infektivni endokarditis ­ prikaz slucaja

V. Novakovic, N. Sekularac, B. Jasovi, D. Kordi, M. Cerovi, A. Davidovi, M.S. Miri, G. Loncar, K. Oketi, N. Pecinovi, N. Davidovi KBC "Zvezdara" - Centar za kardiovaskularne bolesti Infektivni endokarditis (IE) predstavlja mikrobnu infekciju endotelijalne povrsine srca, pre svega srcanih zalistaka. Karakteristicna lezija je vegetacija, koja predstavlja amorfnu masu trombocita i fibrina, a u kojoj se nalazi veliki broj mikroorganizama i ograniceni broj inflamatornih elija. Uzrocnici IE su u preko 90% bakterije i to pre svega streptokoke, stafilokoke, enterokoke. Pacijent star 71 godinu, hospitalizovan u januaru 2007. u IKVB ,,Dedinje" radi lecenja IE arteficijalne bioloske mitralne valvule, koji se razvio mesec dana nakon operacije trostrukim aortokoronarnim bajpasom, uz plastiku trikuspidne valvule, resekciju aneurizme arkusa aorte i zamenu mitralne valvule bioloskom protezom. Tada iz hemokulture izolovan enterokok, pacijent lecen antibioticima vise nedelja, nakon cega je otpusten kui, da bi se u maju 2007. ponovo

18

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

Metod i rezultati: Elektrofiziolosko ispitivanje je raeno u bolesnika sa ponavljanim sinkopama i cestima paroksizmima tahikardije sa sirokim QRS kompleksima. Progresivnom atrijalnom stimulacijom se registruje postepena pojava sirokih QRS kompleksa iste morfologije kao kod klinicke tahikardije, uz produzenje AH intervala i skraenje do potpunog gubljenja HV intervala. Lako se indukuje tahikardija sa sirokim QRS kompleksima, iste morfologije kao kod klinicke. Maping u toku tahikardije pokazuje najraniju atrijalnu aktivaciju u predelu posterolateralnog trikupsidnog anulusa. Programirana ventrikularna stimulacija pokazuje najraniju atrijalnu aktivaciju na istom mestu kao kod tahikardije. Na ovom mestu se primene 2 pulsa RFA, nakon cega je retrogradno sprovoenje preko AV cvora, ali atrijalnom stimulacijom se i dalje dobijaju fenomeni karakteristicni za Mahajmov put, izaziva se atrijalna fibrilacija sa brzim komorskim odgovorom preko ovog AP. Mapingom se locira Mahajmov put na anteriornom aspektu TV, i nakon 3 pulsa RF energije se potpuno eliminise. Bolesnik je 3 meseca nakon intervencije bez tegoba. Zakljucak: Kod visestrukih AP mogue je da jedan od snopova ima i karakteristike Mahajmovog puta.

javio u IKVB ,,Dedinje" zbog febrilnosti i malaksalosti. Iz hemokulture ponovo izolovan enterokok, pa je pacijent preveden u Centar za KVB KBC ,,Zvezdara" radi nastavka lecenja. Ehokardiografski viene srcane supljine normalnih dimenzija, bez osteenja funkcije svih srcanih zalistaka. Zbog tegoba u vidu otezanog gutanja uraena ezofagogastroduodenoskopija kojom je vien Zenker-ov divertikulum, koji je bio verovatni izvor uzrocnika infekcije. Nakon 6-nedeljnog lecenja antibioticima po antibiog ramu i 6 negativnih hemokultura, kao i kontrolnog transezofagealnog ehokardiografskog pregleda koji je bio u granicama normalnog nalaza, pacijent upuen na I hirursku kliniku KCS radi eventualnog hirurskog zbrinjavanja ezofagealnog divertikuluma. U diskusiji akcenat stavljen na potrebu za multidisciplinarnom i multicentricnom saradnjom vise ustanova radi efikasnijeg otkrivanja izvorista uzrocnika IE.

P98

Akutni respiratorni distres sindrom (ARDS)- Prikaz slucaja

V. Orozovi, S. Rafajlovski, J. Kari, S. Vukoti, D. Dinci, M. Markovi, N. eni, S. Obradovi, B. Gligi Vojnomedicinska Akademija, Klinika za urgentnu internu medicinu, Beograd Cilj rada bio je da prikazemo klinicku sliku ARDS-a u dve mlade bolesnice lecene u Klinici za urgent. intern. med. VMA u Beogradu, u toku jula i augusta meseca 2007. 1.S.D. (z) 39 g. premestena iz kl. za Nefrologiju VMA, u nasu kliniku zbog globalne respiratorne insuficijencije uz rtg. nalaz koji je ukazivao na ARDS. Na MSCT abdomena naeni su obostrano bazalno pleuralni izlivi uz konsolidaciju plunog parenhima, uvean desni bubreg sa nejasnim kotrikomedijalnim granicama. Sledeeg dana u gasnim analizama se registruje izrazena hipoksemija i hiposaturacija pa je bolesnica na vestackoj ventilaciji uz trojnu antibiotsku i ostalu suporativnu terapiju. Nakon tri dana lecenja, u boljem opstem stanju i sa urednim vrednostima gasova arterijske krvi vraena na maticnu kliniku radi nastavka lecenja urinarne infekcije. 2. Z.M. (z) 38g. premestena sa Kl. za Toksikologiju VMA u Kl. za urg. Int. med.zbog razvoja globalne manifestne respiratorne insuficijencije, sa radiografskim znacima ARDS-a. Obostrano bazalno, naena je masivna, nehomogena konsolidacija plucnog parenhima i uvedena je trojna antibiotska terapija. Posle pobojsanja opsteg stanja bolesnice i regresije radioloskih promena ekstubirana. Bolesnika je nakon ekstubacije u duzem vremenskom periodu bila dezorijentisana uz povremene halucinacije, sto je objasnjeno duzom i tezom hipoksijom mozga. Posle mesec dana intenzivnog klinickog leenja bolesnica je otpustena kui. Najverovatniji uzrok ARDSa je obostrana masivna bronhopneumonija, ciji uzrocnik i pored upornog klinickog ispitivanja nije izolovan, ali je naen sekundarni antifosfolipidni sindrom. Zakljucak. Izneti klinicki primeri pokazuju koliko je kompleksno i tesko lecenje ovakvih bolesnika, uz krajnje nepredvidiv ishod i mnogobrojne pratee komplikacije zbog multiorganske disfunkcije.

P100

Tromboza transseptalnog uvodnika tokom radiofrekventne ablacije ­ izolacije plunih vena

D. Vukajlovi, L. Angelkov, V. Risti, M. Tomovi, R. Jurcevi, S. Traji, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Uvod: Radiofrekventna ablacija (RFA) sa ciljem izolacije plunih vena (PVI) se sve cese primenjuje u lecenju bolesnika sa atrijalnom fibrilacijom (AF). Od nekoliko potencijalnih komplikacija ove procedure, tromboembolijske komplikacije predstavljaju najvei rizik za bolesnike podvrgnutog PVI. Jedan od izvora embolusa u toku ove procedure moze biti i transseptalni uvodnik.Metod i rezultati: U poslednjih godinu dana, na IKVB Dedinje je PVI uraena u 23 bolesnika sa paroksizmima atrijalne fibrilacije rezistentnim na medikamentoznu terapiju najmanje jednim antiaritmikom. Nijedan od bolesnika nije imao klinicki znacajno strukturno oboljenje srca, ejekciona frakcija leve komore je u svih bolesnika bila preko 50%. Pristup levoj pretkomori i plunim venama je obezbeen dvostrukom punkcijom interatrijalnog septuma (IAS), koja je u 19 bolesnika raena pod kontrolom transezofagealnog ultrazvuka (TEE). Nakon uraene punkcije IAS svi bolesnici dobijaju antikoagulantnu terapiju bolus 10 000 i.j. + 1000 i.j./h Heparina, uz kontrolu aktivisanog tromboplastinskog vremena. U dva bolesnika se odmah nakon punkcije IAS uz pomo TEE u lumenu leve pretkomore uocavaju slobodno flotirajue formacije visokog emboligenog potencijala, koje su jednim svojim krajem povezane sa vrhom transseptalnog uvodnika. U oba bolesnika se transseptalni uvodnik izvadi, i nako n ispiranja se ponovi punkcija IAS, pri cemu se TEE ne primeuje ranije viena formacija. U jednog od ova dva bolesnika se uprkos tome, javljaja tranzitorna afazija nakon 130 minuta ablacije u levoj pretkomori. Zakljucak: Transseptalni uvodnik moze biti izvor embolusa u toku PVI. Uputno je punkciju IAS raditi pod kontrolom TEE radi pravovremene vizualizacije tromba. Neophodno je tokom intervencije transseptalne uvodnike ispirati heparinizovanim fizioloskim rastvorom.

P99

Koegzistencija Mahajmovog i Kentovog akcesornog puta u bolesnika sa ponavljanim sinkopama

D. Vukajlovi, L. Angelkov, V. Risti, M. Tomovi, S. Traji, R. Jurcevi, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Uvod: U bolesnika sa Wolf-Parkinson-White (WPW) sindromom pojava visestrukih akcesornoh puteva (AP) produzava i komplikuje intervenciju njihe radiofrekventne ablacije (RFA). Uglavnom se opisuje koegzistencija dva meusobno najmanje 1 cm razdvojena atrioventrikularna ili Kentova snopa. U ovom radu prikazujemo neuobicajenu kombinaciju 2 AP, od kojih je jedan Kentov, a drugi atriofascikularni, Mahajmov put.

P101

Primena elektrokonverzije u lecenju brze atrijalne fibrilacije

R. Matunovi, Z. Mijailovi, D. Tavciovski, Z. osi, P. uran, Z. Jovi Klinika za kardiologiju VMA Poremeaje ritma srca (aritmije) definisemo kao promene u automatizmu ili sprovoenju impulsa. Zbog velike ucestalosti i moguih posledica aritmicnih

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

poremeaja, jako je vazno dijagnostifikovati vrstu aritmije, otkriti uzrok, proceniti ucinak na hemodinamiku da bi se odredio najoptimalniji terapijski postupak. METODE: analizirali smo terapijski ucinak kod bolesnika sa brzom tahiaritmijom, sa hemodinamskom nestabilnosu i kod kojih, nakon inicijalne primene medikamentne terapije, nije postignut odgovarajui efekat. REZULTATI: Od 28 bolesnika (18 muskaraca i 10 zena) prosecne zivotne dobi od 68,4 god, u 22 bolesnika je registrovana je rekurentna brza fibrilacija atrija sa prosecnom srcanom frekvencom od 150 do 180/min. U 6 bolesnika je konstatovana novonastala tahiaritmija. Kod svih bolesnika primenjena je odgovarajua medikamentna terapija sa infuzijom antiaritmika i nakon 3 dana nije bilo zadovoljavajueg efekta. Srcani ritam se nije usporavao, a hemodinamsko stanje bolesnika se pogorsavalo usled popustanja srcane pumpe. S obzirom na refrakternost aritmije u 11 bolesnika radjena je konverzija kinidinom, po odgovarajuem protokolu, a u 17 bolesnika je radjena elektrokonverzija srcanog ritma. Od 28 bolesnika ovim metodama 19 bolesnika je uspesno konvertovano u sinusni ritam, a 9 bolesnika je ostalo u kontrolisanoj fibrilaciji sa frekvencom do 100/min. Od 11 bolesnika kojima je radjena konverzija kinidinom u 7 je ista bila uspesna, a od njih su jos dvojca uspesno konvertovana sa elektrokonverzijom. Elektrokonverzija je radjena sa 50J do 200J i bila uspesna u 14 bolesnika, a kod 5 je postignuta samo zadovoljavajua srcana frekvencija.Bolesnici nakon adekvatno primenjene elektrokonverzije nisu imali nezeljenih dogadjanja. ZAKLJUCAK: U bolesnika sa refrakternom brzom atrijalnom fibrilacijom elektrokonverzija se pokazala kao uspesna i relativno sigurna metoda za konverziju srcanog ritma.

19

P103

Radiofrekventna ablacija fascikularne ventrikualrne tahiakrdije i fokusa ventrikularne aritmije na desnoj grani Hisovog snopa

D. Kovacevi, Z. Cankovi, Z. Vodopivec, V. Topalov, D. Vukajlovi Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Uvod: Radiofrekventna ablacija (RFA) je metoda izbora za lecenje fascikularne ventrikularne tahiakrdije (VT). RFA se sve cese primenjuje u bolesnika sa cestim, simptomatskim ventrikularnim ekstrasistolama i kratkotrajnim ventrikularnim tahikardijama (VES), cije je ishodiste najcese u izlaznom traktu desne komore. Ovde prikazujemo primenu RFA u bolesnika sa tipicnom fascikularnoim tahikardijom, i u drugog bolesnika u kojeg se fokus VES nalazi na desnoj grani Hisovog snopa. Metod i rezultati: Bolesnik 1 je primljen na Institut zbog cestih napada tahiakrdije, sa EKG slikom tahiakrdije sa uskim QRS kompleksima, sa osovinom QRS kompleksa drugacijom od osovine normalnog sinusnog impulsa. Tokom elektrofizioloske studije programiranom ventrikularnom stimulacijom se lako izaziva tahikardija istih karakteristika kao klinicka, u toku koje se registruje kompletna VA disocijacija. Aktivacioni i pejs-maping pokazuju ishodiste u srednjem delu inferoseptalnog zida LK. Na ovom mestu se pri sinusnom ritmu registruje jasan Purkinijeov signal. Nakon 2 pulsa RF energije ovu tahiakrdiju vise nije mogue izazvati, nakon 3-mesecnog praenja bolesnik nije imao napade tahikardije. U bolesnika 2 je elektrofizioloska studija raena zbog cestih VES ( preko 20 000 na Holter-EKGu). Maping ukazuje na ishodiste u regionu desne komore gde se registruje potencijal desne grane Hisovog snopa. RFA na ovom mestu dovodi do potpunog nestanka VES, ali i o pojave kompletn og bloka desne grane Hisovog snopa. Zakljucak: RFA je efikasna metoda u lecenju fascikularne VT. Fokusi VES se mogu retko pronai i abladirati unutar specificnog sprovodnog sistema srca.

P102

Ucestalost poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem kod pacijenata sa postinfarktnom disfunkcijom leve komore

D. Marinkovi, S. Kosti, D. Mijalkovi, S. Ignjatovi Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesti "Niska Banja" Uvod: Bolesnici sa postinfarktnom disfunkcijom miokarda leve komore imaju ucestale i kompleksne ventrikularne aritmije, pa sama disfunkcija ima nepovoljan uticaj na prognozu. Takoe je dokazano da ventrikularane aritmije kod ovih bolesnika imaju nezavisan prognosticki uticaj i za nastanak iznenadne srcani smrti. Cilj rada: Ispitati pojavu, ucestalost i kompleksnost poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem kod postinfarktnih bolesnika sa disfunkcijom leve komore. Metod: Ispitivanjem su obuhvaena 172 bolesnika, koji su upueni u Institut Niska Banja na specijalizovanu rehabilitaciju nakon prezivelog infarkta miokarda, od kojih je 54 bolesnika bilo sa ehokardiografski verifikovanom disfunkcijom leve komore (EF 40%), bez kongestivnih simptoma i znakova. Svim bolesnicima je uraen kontinuirani test fizickim optereenjem na ergometar biciklu. Praeni su sledei parametri: ucestalost, tip i kompleksnost poremeaja ritma, kao i nivo optereenja na kome su se javili. Rezultati: U grupi bolesnika sa disfunkcijom leve komore registruje se vea ucestalost poremeaja srcanog ritma u odnosu na bolesnike sa normalnom sistolnom funkcijom (p<0,05). Ventrikularni poremeaji srcanog ritma su cesi kod ovih bolesnika (p < 0,01), dok je ucestalost supraventrikularnih poremaaja u obe grupe ista. Bolesnici sa disfunkcijom leve komore imaju cese ventrikularne poremeaje klase III-V po Lownu, u odnosu na ostale bolesnike (p< 0,05) i oni su se javljali na nizem stepenu optereenja (p< 0,05). Zakljucak: Testovi fizickim optereenjem predstavljaju neozabilazni metod za ispitivanje poremeaja ritma, koji se ispoljavaju pri fizickom naporu, a u grupi bolesnika sa disfunkcijom leve komore odreuju stepen elektricne stabilnosti srca i stepen automatizma ektopicnih fokusa, kao i postojanje abnormalnosti sprovoenja.

P104

Udaljena smrtnost bolesnika sa hronicnim kompletnim atrioventrikularnim blokom srca sa ugradjenim i bez ugradjenog pejsmejkera

D. Miljkovi Dom zdravlja Varvarin Uvod:Hronicni kompletni A-V blok srca predstavlja tezak poremeaj provodjenja impulsa sa opasnosu od smrtnog ishoda. Pejsing treba da prekine simptome i produzi zivot. Jednogodisnji mortalitet je 35-50 posto u bolesnika koji nisu na pejsingu i 5 posto sa pejsingom. Cilj rada: Cilj rada je bio da se ispita udaljena smrtnost bolesnika sa hronicnim kompletnim A-V blokom srca sa i bez implantacije pejsmejkera (PM). Metode: Ispitivanje je obuhvatilo 40 bolesnika sa hronicnim kompletnim A-V blokom, prosecne starosti X=71,2+10,7 godina, 19 muskaraca (X=70,5+11,8 godina) i 21 zena (X=72,0+9,2 godine) ( t=0,44 p>0,05). Primenjeno je prospektivno epidemiolosko ispitivanje, klinicki pregled, stalna EKG kontrola, laboratorijska, rentgenska i ehokardiografska dijagnostika Prosecna duzina praenja svih bolesnika je X=74,7+96,5 meseci, bolesnika bez PM X=21,5+21,4 meseci i bolesnika sa PM X=109,4+93,9 meseci. Rezultati:PM je ugradjen kod 24/40 (60%) bolesnika (X=66,7 +10,8 godina), a bez PM je bilo16/40 (40,0%) bolesnika (X=78,3+5,3 godine)(t=3,9 p<0,01). Etiologija kompletnog A-V bloka bila je: hronicna ishemijska bolest srca u 55%, hipertenzivna bolest srca u 20%, fibrozno-degenerativna bolest provodnog sistema u 22,5% i sarkoidoza u 2,5%. Sa ugradjenim PM umrla su 15/24 (62,5%) (X=64,0+12,0 godina), a u zivotu su 9/24 (37,5%) bolesnika (X=67,3+9,5 godina) (t=0,72 p>0,05).Svi bolesnici, sa kompletnim A-V blokom, kojima nije ugradjen PM su umrli. Uzroci smrti bolesnika sa kompletnim A-V blokom sa i bez PM su: terminalna srcana insuficijencija u 37,5%, iznenadna srcana smrt u 20%, CVI u 17,5%

20

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

pokretljivosti zidova leve komore (LV) u toku stres ehokardiografije podeljeni su u dve grupe: hipertonicari sa CAD (n=38) i bez CAD (n=39). Ehokardiografski su merene dimenzije zidova, endijastolni i endsistolni dijametar (EDD, ESD) i masa LV, zatim oba volumena (EDV, ESV), ejekciona frakcija (EF), dimenzija leve pretkomore (LA) i njen volumen (LAV), od Dopplerskih merenja transmitralnog protoka maksimalna brzina rane i kasne faze punjenja (max E i A, E/A), deceleraciono vreme talasa E, integral brzine (VTI), a od parametara tkivnog Dopplera medijalnog anulusa mitralne valvule maksimalna sistolna (s) i dijastolne (e,a) brzine, kao i odnos maksimalne transmitralne i anularne brzine (E/e). Osim toga, izracunat je i myoacardial performance index (MPI), kao zbir izovolumetrijsih vremena kontrakcije i relaksacije podeljen sa ejekcionim vremenom. Rezultati: Nadjena je znacajna razlika sistolnih (s) ( 0.07 vs 0.05; t = 3.360, p =0.001) i dijastolnih brzina (e) (0.064 vs 0.050; t = 3.859, p = 0.0002) medju grupama. Brzine su bile signifikantno nize u grupi pacijenata sa CAD. Nadjena je i znacajna korelacija izmedju sitolne brzine (s) i MPI (r = -0.319, p = 0.003), kao i izmedju (s) i LAV (r = -0.307, p = 0.004). Zakljucak: Metoda tkivnog Dopplera moze biti veoma korisna u proceni koronarne arterijske bolesti. U tom smislu bi tkivne brzine mitralnog anulusa, sistolna i dijastolna, mogle biti veoma korisni i jednostavni parametri kako u proceni globalne ventrikulane funkcije tako i koronarne arterijske bolesti kod hipertonicara.

i komplikacije dijabetesa u 4,1% U prvih 12 meseci umrla su 2/24 (8,3%) bolesnika sa PM i 8/16 (50,0%) bez PM (X2=12,7 p<0,01). Prosecna godisnja smrtnost bolesnika sa PM je 6,86%, a bez PM 55,9%. Jednogodisnje prezivljavanje bolesnika sa ugradjenim PM je 93,1%, trogodisnje 79,4% i petogodisnje 65,7%. Jednogodisnje prezivljavanje bolesnika sa kompletnim A-V blokom bez PM je 44,1%. Zakljucak: Implantacija pejsmejkera znacajno produzava zivot i smanjuje smrtnost bolesnika sa hronicnim kompletnim AV blokom srca. Srcana insuficijencija je glavni faktor poveane smrtosti bolesnika sa kompletnim A-V blokom sa i bez ugradjenog pejsmejkera.

P105

Ponovljenje epizode atrijalne fibrilacije, terapiski pristup: propafenon ili amiodaron

Z. osi, R. Matunovi, G. Raen, D. Tavciovski Klinika za kardiologiju VMA Uvod: Propafenon i amjodaron sa malim dozama beta blokatora se ve duze vreme koriste za prevenciju nezeljenih arimiskih dogadjaj u nasoj klinickoj parksi sa posebnim ulogom kod malignih poremeaja ritma.Istovrmeno problem odrzavanja sinusnog ritma kod pacijanata sa epizodama atrjalne fibrilacije(AF)i dalje do kraja nije resen. AF se javlja u populaciji ljudi preko 6o godina sa ucestalosu izmedju 2-5% i moze uzrokovati srcanu slabost,tromboemboliske komplikacije i hemodinasmku nestabilnost. Cilj naseg rada je bio da ispita efekat dva razlicita terapijska modela prevecije ponavljanja epizoda AF. Metarijal i metodi: Pratili smo 9 meseci prospektivno 77 bolesnika sa istorijom epizoda AF.Podeljeni su u dve grupe.Prva je imala 35 ispitanika svi bili na dnevnim dozama od 300mg propafenona i 25mg metoprolola. Drugu grupu je cinilo 42 ispitanika i svi su bili na terapiji 200mg amjodarona i 25 mg metoprolola.Obe grupe su bile uparene u pogledu straosti ,etiologije ,broja epizoda AF,brzine komorskog odgovora,velicine leve predkomore,velicine mitralne regurgitcije i sa istim faktorima rizika za razvoj AF. Rezultati: U prvoj grupi doslo je do pojave AF i/ili Atrijalnog faltera(AFT) kod 11(31%) pacijenata u drugoj grupi doslo je do pojave AF i/ili AFT kod 12(28%) ispitanika sa druge strane zabelezena je pojava sinusne bradikardije i to 1 slucaj u prvoj grupi u 2 slucaja u drugoj grupi te je morao u jednom slucaju u drugoj grupi da bude imlatiran pacijetu privremeni pacemeker. Zakljucak: Kombinacija propafenon sa metprolol u odnsu na kombinacijau amiodaron sa metoprololm nije superiornija u prevenciji AF/AFT.

P107

Uloga perfuzione scintigrafije miokarda u otkrivanju lazno pozitivnih nalaza ekg-testova fizickim optereenjem u dijagnostickom algoritmu baziranom na pre-test verovatnoi

V. Mitov, Z. Aleksi, N. Paunkovi, D. Basta Internisticka sluzba, Sluzba Nuklearne medicine - Zdravstveni centar Zajecar Cilj istrazivanja je otkrivanje i iskljucivanje pacijenata sa lazno pozitivnim nalazom EKG-testa fizickim optereenjem iz dijagnostickog procesa, primenom perfuzione scintifragije miokarda. Metodologija: U studiju su ukljuceni 101 pacijent(pts), 58(57%) muskaraca i 43(43%) zena, sa bolom u grudima. Pacijenti su grupisani prema pre-test verovatnoi(PTV) u tri grupe: pts sa niskom <20%, srednje visokom 20-80%, i visokom>80% PTV. Pacijenti sa pozitivnim ili nekonkluzivnim nalazom EKG-TFO(EKG-TFO) upuivani su na sledei test. Perfuziona scintigrafija miokarda(PSM) korisena je kao referenta neinvazivna dijagnosticka metoda. Rezultati: U grupi<20%,(n=30) bilo je cak 14(46%) pts sa pozitivnim, i 8(27%) sa nekonkluzivnim nalazom EKG-TFO. PSM nije imala pts sa pozitivnim, i samo 2(7%) sa nejasnim nalazom. U grupi 20-80%,(n=52) bilo je 23(44%) sa pozitivnim, i 9(17%) sa nekonkluzivnim nalazom EKG-TFO. PSM je imala 17(33%) sa pozitivnim, i 2(4%) sa nejasnim nalazom. U grupi>80%,(n=19) bilo je samo 11(58%) sa pozitivnim, i 2(10%) sa nekonkluzivnim nalazom EKG-TFO. U ovoj grupi je bilo 15(79%) pts sa pozitivnim, i 4(21%) sa nejasnim nalazom PSM. Broj pozitivnih nalaza EKG-TFO nije se statisticki razlikovao u odnosu na PTV, 2=3,11; p>0,05. Nalazi PSM znacajno su korelirali sa grupama pts =0,39; p<0,01. Zakljucci: Upotreba perfuzione scintigrafije miokarda predstavlja pouzdanu dijagnosticku metodu za detekciju lazno pozitivnih nalaza EKG-testa fizickim optereenjem. Primenom perfuzione scintigrafije miokarda drasticno se smanjuje broj pozitivnih i nejasnih nalaza u grupi <20% i 20-80%PTV, dok u grupi >80% svi su pacijenti imali pozitivan ili nejasan nalaz.

P106

Znacaj tkivnog Dopplera u otkrivanju koronarne bolesti kod bolesnika sa arterijskom hipertenzijom

A. Stevanovi1, M. Dekleva2 1 Zavod za zastitu zdravlja radnika JP "Zeleznice Srbije", 2 KBC "Dr Dragisa Misovi" Beograd Uvod: Hipertenzija je poznati faktor rizika za razvoj koronarne arterijske bolesti (CAD). Veza izmedju hipertenzije i CAD je linearna. Hipertonicari imaju signifikantno vecu ucestalost asimptomatske (silent) ishemije, kao i veci rizik od mortaliteta nakon inicijalnog infarkta miokarda. Ehokardiografska identifikacija ishemije miokarda kod hipertonicara mogla bi biti od velikog znacaja. U tom smislu tkivni Doppler (TDI) se pokazao kao veoma korisna ehokardiografska metoda u proceni regionalne i globalne miokardne funkcije, kao i u proceni CAD. Metodologija: U studiju je ukljuceno 77 pacijenata starosti 58 ± 3 god, sa arterijskom hipertenzijom i ocuvanom sistolnom funkcijom leve komore (EF >50%). Svi pacijenti pored klinickog pregleda i elektrokardiograma, imaju uradjen konvencionalni, tkivni Doppler i stres ehokardiografiju. Na osnovu abnormalnosti u

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

21

P108

Uticaj subklinicke i klinicki jasne hipotireoze na funkcionalne i morfoloske karakteristike srca i krvnih sudova

D. Nikoli1, D. Kalimanovska-Ostri2 1 Zdravstveni centar Zajecar, 2 Klinika za kardiologiju, Klinicki centar Srbije Subklinicka hipotireoza se definise povisenom vrednosu tireo-stimulirajueg hormona, TSH i normalnim vrednostima tireoidnih hormona.Nekoliko studija je ukazalo na povisen rizik za aterosklerozu i kardiovaskularne bolesti.Povisene vrednosti ukupnog holesterola, lipoproteina male gustine, LDL, endotelna disfunkcija, povisena periferna vaskularna rezistencija, dijastolna disfunkcija u miru i naporu i sistolna disfunkcija u naporu su karakteristicne kardiovaskularne abnormalnosti.Da li je Cilj rada: Povezanost subklinicke hipotireoze i kardiovaskularnih bolesti. Metodologija: U studiju je ukljuceno 80 bolesnika sa novootkrivenom subklinickom hipotireozom i hipotireozom i 80 zdravih osoba.Obe grupe su imale vrednosti ukupnog holesterola, triglicerida, lipoproteina niske i visoke gustine, indeksa telesne mase, BMI i krvnog pritiska.Dijastolna disfunkcija je procenjena na osnovu merenja izovolumetrijskog vremena relaksacije, IVRT, E i A brzina transmitralnog protoka dok je pulsnim tkivnim doplerom u predelu septuma registrovan Em i Am.Intima-medija debljina, IMT je merena obostrano na prvom distalnom centimetru zajednicke karotidne arterije.Koronarna bolest je utvrena na osnovu perfuzione scintigrafije srca ili koronarografije ili prelezanim infarktom srca. Rezultati su ukazali na statisticki znacajno poveanje ukupnog i LDL holesterola, i arterijskog pritiska,usporenje relaksacije miokarda, narusenu komplijansu (smanjen Em/Am odnos, p<0,001, i povisen E/Em odnos, p<0,05), poveanje IMT i BMI, u grupi sa hipotireozom i subklinickom hipotireozom.Koronarna bolest nije bila visoko statisticki znacajno povisena u grupi sa hipotireozom. Potrebne su vee epidemioloske prospektivne studije koje pokazale kardiovaskularni morbiditet i mortalitet u subklinickoj hipotireozi.

opterenja. ZAKLJUCAK- Efekti rehabilitacije u bolesnika sa prezivelim IM i blokom leve grane ogledaju se u smanjenu dvostrukog proizvoda,poveanoj toleranciji na napor,u smanjenju WMS i WMSindeksa i u poveanju kontraktilne snage srcanog misia.

P110

Ima li razlike izmeu dnevne i none varijabilnosti srcane frekvencije kod pacijenata sa akutnim infarktom miokarda

A. Boskovi, Lj. Musi KC Crne Gore - Medicinski fakultet Podgorica Varijabilnost srcane frekvencije(HRV) kao marker aktivnosti autonomnog nervnog sistema moze se koristiti kao neinvazivna metoda za procjenu rizika kod pacijenata sa akutnim infarktom miokarda(AIM).CILJ RADA: Da se ispita postojanje razlike izmeu dnevne i none HRV u stratifikaciji rizika kod pacijenta nakon AIM. METOD I REZULTATI RADA: U ispitivanje je ukljuceno 100 pacijenata sa AIM, srednje zivotne dobi 56,99±11,03godina, meu njima je bilo 80 muskaraca i 20 zena.Anteroseptalnu lokalizciju IM je imalo 44, a dijafragmalnu 56 pacijenata. Pacijenti su preni klinicki, laboratorijski, ehokardiografski i svim pacijentima je pred otpust raen 24-casovni EKG Holter monitoring i odreivana HRV(SDNN); pored 24-casovne HRV, odreivana je i HRV u 6casovnim intervalima. Tokom perioda praenja od godinu dana umrlo je 11 pacijenata, 10 uslijed kardijalnog uzroka i jedan uslijed CVI. Prisustvo VES tokom 24-casovnog EKG snimanja je bilo cese meu umrlima, a HRV manja (p<0,01). Prosjecna SDNN kod umrlih je iznosila 60,55±12,84ms, a kod prezivjelih 98,38±28,21ms. Prosjecna dnevna SDNN kod umrlih je bila 51,55±13,62ms, a kod prezivjelih 78,72±25,41ms (p<0,01), a prosjecna nona SDNN kod umrlih je iznosila 62,27±18,30ms, a kod prezivjelih 101,16±43,37ms (p<0,01). ZAKLJUCAK: Varijabilnost srcane frekvencije bila je znacajno visa nou nego danju, a njene vrijednosti i danju i nou su bile znacajno smanjene kod umrlih u odnosu na prezivjele pacijente nakon AIM.

P109

Procena efekta rehabilitacije stresehokardiografskim testom u pacijenata sa prezivelim infarktom miokarda i blokom leve grane

Lj. Nikoli, M. Deljanin-Ili, S. Ili, B. Ili, D. Petrovi, V. Miti, A. Nikoli,B. Stoickov, D. Simonovi Institut za prevenciju lecenje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesnika Niska Banja UVOD - Rehabilitacija pacijenata sa prezivelim infarktom miokarda predstavlja neprekidni proces koji treba zapoceti sto ranije i on traje do kraja zivota CILJ ­ Procena efekta rehabilitacije stresehokardiografskim testom u pacijenata sa prezivelim infarktom miokarda i blokom leve grane. METOD - Analizom je obuhvaena grupa od 32(22m i 10z.) pacijenata prosecne starosti 54±6,3god koji su preziveli infarkt miokarda i kod kojih se na EKG-u registruje blok leve grane. Svim pacijentima je raen stresehokardiografski test fizickim optereenjem na ergometar biciklu na pocetku rehabilitacije i nakon 3m . Stresehokardiografski test fizickim optereenjem raen je na ergometar biciklu uz kontinuirano praenje simptoma ,hemodinamskih parametara, elektrokardiografski i ehokardiografski monitoring. Ehokardiografski je analizirana segmentna kinetika leve komore(11 segmenata) izracunavanjem skora pokretljivosti zida leve komore(WMS) i WMS-indeksa i ejekciona frakcija(EF). REZULTAT-Na drugom testu pacijenti su postigli za 29,69% vee optereenje na kraju testa u odnosu na prvi test,dvostruki proizvod smanjen je u odnosu na prvi test za 10,9% , dok je EF poveana sa 44,38 na 48,25 % odnosno za 7,9%.Analizom WMS i WMS-indeksa zapazeno je njihovo smanjenje za 11,1%.U 9 pacijenata je razlog za prekid prvog testa bila pojava novih poremeaja u kinetici leve komore dok je na drugom testu bila u 5 pacijenata ali na visem nivou

P111

Homocistein, C-reactiv protein i malnutriticija: kakav je njihov znacaj u pojavi rane ateroskleroze kod bolesnika na hemodijalizi

N. Ninkovi1, S. Simi-Ogrizovi2, T. Jemcov2 , M. Stosovi2, S. Radovanovi1, M. Krotin1, M. Zdravkovi1, S. Hini1, S. Banievi1, V. Biseni1 1 KBC "Bezanijska kosa", 2 Institut za urologiju i Nefrologiju KCS, Nefroloska klinika UVOD I CILJ: Mnoge studije su utvrdile da bolesnici na hemodijalizi (HD) imaju povean rizik od ateroskleroze. Tradicionalni faktori rizika nisu mogli da objasne ovaj problem. Cilj ove studije je bio pokusaj utvrivanja znacaja novih faktora rizika kao sto su homocistein (HCy), C-reaktivni protein( CRP) i pothranjenost na pojavu ateroskleoze kod bolesnika na HD. Postojanje rana ateroskleroze je procenjivano na osnovu debljine intima medije (IMT) yajedni;kih karotidnih arterija METODE: 117 pacijenata, 56 (47, 9%) muskarca, 61 (52, 1%) zena na hemodijalizi,starosti od 21-82 godine (prosecne starosti 54, 63 godina) je ukljuceno u studiju. Svim bolesnicima je ultrazvukom merena debljina intima medije, kao i stenoza na zajednickim karotidnim arterijama (ACC). Izmereni su standardni antropometrijski parametri: TV,TT, BMI, obim misia nadlaktice (MAMC), kao i obim nadlaktice,kozni nabori tricepsa, bicepsa, krvni pritisak i pusenje. Odreene su i koncentracije totalnog homocisteina, CRP, ukupni holesterol, trigliceridi i secer. REZULTATI: Prosecna debljina IMT na levoj strani ACC je bila 0,91mm, a na desnoj 0,88mm. Prosecna koncentracija HCy je bila 27,3µmol/l .Prosecna koncentracija CRPa je bila 9,6mg/l. Znacajna bivarijantna korelacija je naena izmeu HCy, CRP i svih

22

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

antropometrijskih parametara sa debljinom intima medije na obe ACC. U multivarijantnoj analizu ukljuceni su tHCy, CRP, antropometrijski parametri kao i hipertenzija, koncentracija holesterola i triglicerida, starost, pusenje, pol,diabetes melitus. Od novijih faktora rizika samo se debljina koznog nabora bicepsa pokazala kao nezavisan prediktor IMT na levoj ACC sa p=0,043. CRP je takoe imao dobru ali statisticki nesignifikantnu korelaciju sa IMT na levoj ACC, p=0,053. U multivarijantnoj analizi jedino je BMI bio nezavisni prediktor IMT na desnoj ACC p=0,011. ZAKLJUCAK: Kod bolesnika na hemodijalizi u nasoj studiji HCy i CRP se nisu pokazali kao nezavisni prediktori rane ateroskleroze merene IMT. Nezavsni prediktor IMT na levoj ACC je jedino debljina koznog nabora bicepsa, a BMI za IMT na desnoj ACC.Najznacajniji prediktor rane ateroskleroze kod nasih bolesnika su bili starost ipostojanje DM za IMT na obe ACC i hipertenzija za IMT na levoj ACC.

P113

Klinicki znacaj testa reaktivne hiperemije arterije brahialis u proceni disfunkcije endotela

J. Petrovi ZC Studenica Kraljevo Uvod: Test reaktivne hiperemije je suptilna dijagnosticka metoda na ciji kvalitet prezentacije utice niz uslova i ogranicenja, a znacajna je u dijagnostici vazomotornog aspekta funkcije endotela. Cilj rada: Utvrdjivanje najvaznijih parametara i standarda za jednostavnu i rutinsku dijagnostiku endotelne disfunkcije uporedjivanjem rezultata testa reaktivne hiperemije na a brachialis ispitanika na sekundarnoj prevenciji koronarne bolesti i ispitanika zdrave populacije. Metodologija rada i subjekti istrazivanja: Test reaktivne hiperemije na a. brachialis je radjen kod 120 ispitanika V I VI decenije zivota, 60 ispitanika (po 30 oba pola) na sekundarnoj prevenciji koronarne bolesti i manifestnom koronarnom bolescu, a kontrolna grupa je 60 zdravih volontera (po 30 oba pola) bez manifestnog kardiocirkulatornog oboljenja i poremecaja metabolizma identicnih starosnih karakteristika. Rezultati rada: Kod ispitanika obe grupe koje su bez statisticki znacajnih razlika u opstim demografskim karakteristikama (starost, pol, arterijska tenzija, lipidni profil, glikemija, indeks telesne mase, pusacki status) analizirani su dijametar i parametri protoka kroz a. brachialis ( vreme akceleracije, vreme deceleracije, maksimalnu brzinu, minutni volumen), i statisticku obradjene po polnim podgrupama u funkciji starosti. Vreme akceleracije je obrnuto proporcionalno stanju postopterecenja (afterload) i u baznim uslovima je statisticki krace (p<0,01) kod ispitanika sa koronarnom bolescu negu u zdravih, kod kojih je u zena i mladjih ispitanika povoljnija vrednost. Vreme deceleracije je proporcionalni nivou periferne vaskularne rezistencije i korelira sa stepenom endotelne disfunkcije, u baznim uslovima je znacajno duze (p<0,01) kod ispitanika sa koronarnom bolescu u obe podgrupe i zbirno. Maksimalna brzima protoka je proporcionalna kombinovanom uticaju vaskuparnog stiffnes a i/ili kontraktilnosti miokarda, pa nema statisticki znacajnih razlika izmedju ispitivanih grupa. Minutni volumen protoka je rezultat kombinovanog dejstva dijametra krvnog suda, integrisane brzine protoka i srcane frekvence i znacajno je manji kod svih podgrupa ispitanima sa koronarnom bolescu bazno i nakon reaktivne hiperemije. Stepen promene dijametra a. brachialis tokom reaktivne hipertemije je odraz sposobnosti za endotel zavisnu vazodilataciju i kod ispitanika sa koronarnom bolescu je znatno manji (p<0,01) nego u zdravoj populaciji. Zakljucak: U klinickoj rutinskoj praksi od najveceg znacaja je odredjivanje deceleracionog i akceleracionog vremena protoka u baznim uslovima i spepen promene dijametra a. brachialis tokom reaktivne hiperemije.

P112

Znacaj kalcifikovanog mitralnog anulusa u predikciji ateroskleroze

B. Loncarevi Zdravstveni centar Uzice, poliklinika "Corona" Uzice UVOD:Kalcifikacija mitralnog anulusa (MAC) je hronicni, degenerativni proces potporne strukture mitralnog zaliska. Javlja se cese kod starijih osoba, posebno zena I udruzen je sa koronarnom bolesu, aortnom stenozom, poremeajima srcanog ritma, hipertrofijom leve komore, dilatacijom leve pretkomore, atrijalnom fibrilacijom, mitralnom regurgitacijom, infektivnim endokarditisom, mozdanim udarom. Cilj ove studije je bio da se utvrdi povezanost MAC sa kardiovaskularnim oboljenjima I da se proceni opravdanost korisenja ultrazvuka karotidnih arterija I 24-casovnog Holter EKG-a u evaluaciji pacijenata sa dijagnostikovanom kalcifikacijom mitralnog anulusa. METODE: Od 119 pacijenata eksperimentalne grupe kod kojih je ehokardiografski registrovan MAC, njih 51 (37z + 14 m), 42,86% cinilo je podgrupu 1 sa MAC<5mm (blaga forma), a 68 pacijenata (47z+21m) 57,14% pripadalo je podgrupi II sa MAC>5mm (teza forma). Prosecna starost u eksperimentalnoj grupi iznosila je 68,2 godine (42-81), a odnos meu polovima bio je 2,40:1 u korist zena. Kontrolnu grupu cinio je 61 pacijent (43z+18m), uparen po polu i po dobi, prosecne starosti 68,0 godina (42-81), OR Z:M=2,39:1. Ultrazvuk karotidnih arterija I 24-casovni Holter EKG raeni su I kod ispitanika I kod kontrolne grupe (ukupno 180 pacijenata). REZULTATI: Od faktora rizika znacajnija zastupljenost belezi se u grupi sa MAC u odnosu na kontrolnu grupu za: pusenje (52,10%. : 31,15%) i dijabetes (17,65%:6,56%), (p<0,01). Od prateih kardiovaskularnih dogaaja, statisticki znacajnu veu ucestalost (p<0,01) u grupi sa MAC imaju: stenoza karotidnih arterija, mozdani udar, mitralna regurgitacija, AV blok I blokovi grana, pretkomorske I komorske ekstrasistole, dilatacija I hipertrofija leve komore, dilatacija leve pretkomore, aortna skleroza, aortna regurgitacija, trikuspidna regurgitacija I infektivni endokarditis. Za p<0,05 u grupi sa MAC cesi su: angina pektoris, srcana insuficijencija, aortna stenoza, E/A inverzija, atrijalna fibrilacija. ZAKLJUCCI: MAC je forma ateroskleroze i sree se kod starijih osoba sa prosekom 68,2 godine. Prevalenca MAC u populaciji preko 40 godina iznosi ukupno 8,11% (10,31%Z, 5,35% M).Zastupljenost po polovima je 2,40:1 u korist zena. Pusenje I dijabetes su znacajni faktori rizika za nastanak MAC. Rizik od nastanka vaskularnih oboljenja kod kojih je kao etioloski faktor prisutna ateroskleroza znacajno je vei kod pacijenata sa MAC. Nalaz kalcifikacije mitralnog anulusa prilikom ehokardiografskog pregleda ne treba tretirati kao znak "starackog srca". U tom slucaju opravdano je uciniti dopunske metode pregleda kao sto su ultrazvuk karotidnih arterija I Holter EKG, posebno kod pacijenata koji su kandidati za kardiohirusku intervenciju.

P114

BNP i ehokardiografija u akutnom infarktu miokarda

. Miljevi1, M. Zdravkovi2, N. Zigi3, Dimitrijevi3, D. Sukljevi3 1 Opsta bolnica Pozarevac, 2 KBC Bezanijska Kosa, 3 Opsta bolnica Pozarevac Uvod:BNP je senzitivan marker srcane insuficijencije. Zbog svoje cene on jos uvek nije pristupacan svim koronarnim jedinicama. Ehokardiografija je neinvazivna i dostupna metoda.Cilj: Cilj rada je utvrditi korelaciju izmeu nivoa BNPa i WMSI i EF kod pacijenata sa AIM. Metod: Praeno je 35 pacijenata sa AIM sa ST elevacijom. Prosecna starost je bila 65±3 godine. Bilo je 60% muskaraca (21 pacijent) i 40%zena (14). Zene su bile starije od muskaraca (61god m/69 god z, p<0,05). BNP je meren MEIA metodom Abbot Axsym sistemom, po prijemu pre fibrinolize-BNP1 i sedmog danaBNP7. Unutar 48h od prijema je raena ehokardiografija u levom dekubitusu, prema Aha preporukama. WMSI je raunat po 17segmentnom modelu, a EF po Simpsonu. Klinicke manifestacije srcane insuficijencije su merene po Killipu, a na kontrolama po

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - poster forum

NYHA. Period praenja je bio 120 dana, a kontrole su raene nakon 1, 2 i 3 meseca. Rezultati:Postoji znacajna korelacija izmeu BNP1, BNP7 i EF po Simpsonu(p,<0,01). Takoe je znacajna korelacija izmeu BNP1, BNP 7 i WMSI. BNP 7 bolje korelise sa EF i WMSI od BNP7. Takoe postoji znacajna korelacija izmeu nivoa BNPa i NZHA klase nakon mesec dana(p<0,05), 2 i 3 meseca (p<0,01). BNP1 i BNP7 pozitivnono korelisu Killip klasi tokom praenja u KJ. Zakljucak: Ehokardiografski parametri (EF po Simpsonu i WMSI) znacajno korelisu sa BNP i Killip klasom u AIM.Takoe postoji i znacajna korelacija izmeu nivoa BNPa i NYHA klase na kontrolnim pregledima.

23

p<0.05). Kod bolesnika sa kalcif ucestalost srcane insuficijencije bila je veca (48,3% vs 32,1%; p<0.01); kao i ucestalost CVI (10,30%vs. 6,0%; p<0.05); dok u pogledu ucestalosti akutnog koronarnog sindroma nije bilo statisticki znacajne razlike izmedju grupa. Kalcifikacije razlicitih srcanih struktura kod bolesnika na HD koreliraju sa starosu, trajanjem HD, sekundarnim HPT.

P117

Ehokardiografska procena funkcije desne komore kod pacijenata sa venskim ulceracijama

P115

Prednosti i nedostaci kontinuiranog EKG monitoringa

S. Salinger-Martinovi, D. MIli, Z. Perisi, S. Apostolovi, M. Tomasevi, D. orevi, R. Jankovi, M. Ranelovi, M. Damjanovi, G. Koraevi, S. Zivi Klinika za kardiovaskularne bolesti KC Nis, Klinika za vaskularnu hirurgiju KC Nis Kod oko 10-40% pacijenata sa simptomatskom dubokom venskom trombozom (DVT) unutar 5 godina dolazi do razvoja teskog post-trombotcnog sindroma. Kao posledica venske hipertenzije donjih ekstremiteta, dolazi do pojave venskih ulceracija. Kod velikog broja pacijenata istovremeno sa dubokom venskom trombozom, dolazi i do pojave plunog tromboembolizma. Cilj naseg rada bio je procena funkcije desne komore kod pacijenata sa venskim ulceracijama radi otkrivanja eventualne asimptomatske pulmonalne mikroembolizacije. Metod: Ispitivanjem je obuhvaeno 58 pacijenata sa vesnkim ulceracijama. Ehokardiografskom metodom procenjena je funkcija desne komore, merenjem sledeih parametara: dijametar desne komore (RV), enddijastolni (RV EDV) i endsistolni volumen (RV ESV) (ml), ejekciona frakcija (EF), sistolni pokret trikuspidnog anulusa (TAPSE); Doppler parametri: brzina E i A talasa trikuspidnog protoka, odnos E/A, deceleraciono vreme (DT), trikuspidna regurgitacija i pritisak u desnoj komori odreen na osnovu gradijenta pritiska. Rezultati: Kod 43(74%) pacijenata registovana je dilatirana desna komora (29±2), sa veim RV EDV (95±5), i normalnim RV ESV (40±6) i ocuvanom RV EF (57±5%). Kod 46 (79%) pacijenata naene su poveane vrednosti TAPSE (27±5) ukazujui na hiperdinamski motilitet. 48 (83%) pacijenata imalo je prolongiranu relaksaciju desne ekomore (E/A<1, DT>150ms), a 3(5%) pseudonormalni tip punjenja (E/A>1, DT=150ms). Kod 55(95%) pacijenata registrovana je trikuspidna regurgitacija, a 52(90%) je imalo blagu do umerenu plunu hipertenziju. Zakljucak: Veliki broj pacijenata sa DVT i posttrombotskim sindromom ima laku do umerenu plunu hipertenziju, verovatno kao posledicu reukrentnog asimptomatskom plunog embolizma. Ehokardiografija je veoma korisna metoda za procenu funkcije desne komore i odluke o daljem tretmanu kod bolesnika sa venskim ulceracijama.

A. Simovi, J. Knezevi Pedijatrijska klinika u Kragujevcu Stvarnu ucestalost aritmija bilo je tesko proceniti pre uvodjenje neprekidnog snimanja elektrokardiograma (holter monitoringa), jer se snimanjem standardnog EKG-a cesto ne otkriva aritmija ukoliko ona nije ustaljena. Sa druge strane, holter monitoring takodje ima svoje nedostatke: dug list cekanja,vremenska ogranicenost snimanja, nemogunost potpune procene aritmije u naporu i adekvatne procene repolarizacije i dr.Cilj ovog rada je bio da se prospektivnom studijom uporedi uspesnost kontinuiranog i standardnog elektrokardiograma u dijagnostikovanju poremeaja srcanog ritma kod dece. Prospektivnom studijom od oktobra 2000. god. do februara 2003. god. obuhvaeno je 175 ispitanika (94 decaka i 81 devojcica), uzrasta od 0 do 18 god. Kod svihispitanika izvrsen je fizikalni pregled, uz uzimanje detaljne anamneze, standardni EKG i 24h holter monitoring, a kod dece sa suspektnim oboljenjem srca i ehokardiografski pregled. Analizom dobijenih podataka uoceno je znatno cese registrovanje lutajueg atrijalnog vodica i izlaznog SA bloka korisenjem 24h holter monitoringa, jer je ovom metodom bilo mogue praenje uticaja autonomnog nervnog sistema na srcani rad. Dok su pojedinacne SVES i VES cese registrovane holterovim monitorom, ucestalost paroksizmalni paremeaji ritma se nije znacajno razlikovala, zbog pomenutog problema vremenske ogranicenosti snimanja.

P116

Ehokardiografska procena valvularnih kalcifikacija kod bolesnika na hemodijalizi

N. Markovic1, N. Dimkovic2, T. Damjanovic2, T. Djordjevic2, S. Dimkovic1, M. Brajovic1, G. Loncar1 KBC Zvezdara: 1 Kardiologija, 2 Nefrologija Kalcifikacije valvula kod bolesnika na hemodijalizi (HD) ne samo da predstavljaju rizik za nastanak stenoze valvula, poveavaju rizik od pojave infektivnog endokarditisa, hipetrofije leve komore i srcane slabosti vec su i nezavisni prediktor kardiovaskularnog mortaliteta. Cilj rada bio je da odredimo povezanost ehokardiografski registrovanih kalcifikacija valvula na pojavu buduih kardiovaskularnih komplikacija kod bolesnika na hronicnom programu HD. Prospektivna studija je obuhvatila 115 sukcesivnih bolesnika, na HD duze od 6 mes; pracenih 18,3 ± 8,9 meseci. Na pocetku studije i potom na 6 meseci radjen je klinicki pregled, EKG, RTG srca i plua, ehokardiografski pregled, laboratorijske analize, izracunati: Kt/V, BMI, BSA;RTG kostiju; UZ paratireoidnih zlezda. Ehokardiografski pregled radio je uvek isti ehokardiografer. Kalcifikacije valvula registrovane su kod 39/115 bolesnika (33,8%); od kojih- 61,54% muskarca. Bolesnici sa kalcifikacijama (sa kalcif)bili su: stariji (51,86 ± 9,4god vs. 47,49±11,25 yrs; p<0.01); sa duzim HD lecenjem (86,5±43,3 vs. 65,7±32,2 mes; p<0.01) i cesce su imali sekundarni HPT (45% vs. 27%, p<0.05). Tokom perioda praenja indeks mase leve komore je pokazao vei porast kod onih sa kalcif (od 303 ± 44 na 341 ± 52 g/m2 vs. od 245 ± 30 na 254 ± 61 g/m2,

P118

Multidetektorska kompjuterizovana tomografija u svakodnevnoj kardioloskoj praksi

J. Balinovac1, M. Mirkovic1, Lj. Pavic1, M. Nedeljkovic2, M. Ostojic2, B. Pavlovic1, I. Matic1, T. Adamovic1, D. Milosavljevic1, B. Rakic1 1 ZC Valjevo, 2 Klinika za kardiologiju, Klinicki centar Srbije Multidetektorska kompjuterizovana tomografija u svakodnevnoj kardioloskoj praksi 19.januara 2005.godine u ZC Valjevo je uradjena prva MDCT koronarografija u nasoj zemlji na aparatu Somatom sensation 16 Simens.Od tada smo uradili 173 MDCT koronarografije, a u 65 pacijenta je uradjena i klasicna koronarografija. Kod 35 bolesnika uporedno smo uradili : ergometriju, stres ehokardiografiju i koronarografiju tokom zajednicke studije sa Klinickim centrom Srbije -Institutom za kardiologiju pod rukovodstvom akademika prof. dr M.Ostoji i prof. dr M.Nedeljkovi. Na osnovu nasih iskustava glavne indikacije u svakodnevnoj klinickoj praksi su: bol u grudima nejasne geneze, pacijenti sa

24

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - usmena saopstenja originalnih radova

dilatativnom miokardiopatijom, pacijenti sa ishemijskom bolesti srca koji ne pristaju na koronarografiju, detekcija disekcije aorte, detekcija plunog tromboembolizma. Kontraindikacije su: presoetljivost na jodni kontrast, poremeaj ritma, povisene verdnosti ureje i kreatinina, frekvenca preko 70, visok Ca skoring. Prednosti ove metode u odnosu na klasicnu koronarografiju su: niska invazivnost, konfornost pacijenta pri pregledu, kratko vreme trajanja pregleda, lako monitorisanje pacijenta, procena prirode plaka. Nedostaci su: vee ozracivanje pacijenta, slabija vizuelizacija distalnih segmenata koronarnih arterija i kolateralne cirkulacije. MDCT koronarografija nije najoptimalnija za pacijente sa poznatom koronarnom bolesu zbog visoke incidence znacajnijih kalcifikacija koje ometaju evaluaciju, ali je odlicna metoda za otkrivanje koronarne bolsti ukoliko nam ergometrija i stres ehokardiografija nisu dali odgovor. Zbog malog promera koronarnih arterija kao i pulsacionog efekta procena stepena stenoze MDCT koronarografijom je nesigurna zbog cega svaki pozitivni nalaz na MDCT koronarografiji zasluzuje dalju dijagnostiku.

NEINVAZIVNE DIJAGNOSTICKE METODE 1

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Nedelja, 14. oktobar 2007, 17.30-19.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

126

Retrospektiva transezofagusne ehokardiografije u ehokardiografskom kabinetu Instituta za kardiovaskularne bolesti KCS

M. Petrovi, B. Vujisi, M. Borici, I. Nedeljkovi, D. ZamaklarTrifunovi, O. Petrovi Institut za kardiovaskularne boelsti , KCS, Beograd Transezofagusna ehokardfiografija je dijagnosticka metoda koja se bazira na plasiranju transezofagusne ehokardiografske sonde u jednjak , odakle se posmatra srce. Na taj nacin se izbegavaju mnogobrojni artefakti prisutni u toku transtoraksnog ehokardiografskog pregleda i dobija mnogo kvalitetnija slika. U eho laboratoriji IKVB KCS prvi TEE pregled uradjen je30. 10. 1991 god. na aparatu Wigmed. Kasnije su pregledi radjeni sa aparatom ATL-Ultramark 9 koji je imao biplane TEE sondu, a potom na aparatima Acuson Siemens Sequoia 256 sa multiplane sondom. Do 20. septembra 2007 god. ukupno je uradjeno 1893 pregleda. Zastupljenost broja pregleda po godinama prikazana je na sl. Br. 1

180 160

broj pacijenata

P120

Ucestalost poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem kod pacijenata sa koronarnom bolesu i dijabetesom

S. Kosti, V. Markovi, D. Marinkovi, D. Dorevi, D. Mijalkovi Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesti "Niska Banja" Uvod: Dijabeticari imaju veu incidencu kardijalnih aritmija, ukljucujui ventrikularnu fibrilaciju i iznenadnu srcanu smrt. Uzroci poveane vulnerabilnosti miokarda ove grupe bolesnika su visestruki i deluju sinergisticki. Cilj: utvrditi ucestalost, tip i kompleksnost poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem (TFO) kod pacijenata sa koronarnom bolesu i dijabetesom. Metod: Ispitivanjem je obuhvaeno 189 bolesnika koji su nakon infarkta miokarda upueni u Institut \"Niska Banja\" na specijalizovanu rehabilitaciju. Ispitanici su podeljeni u dve grupe. Prvu grupu cinili su pacijenti sa infarktom miokarda i dijabetesom tipa 2 (n=64) a drugu bolesnici sa infarktom bez pridruzenog dijabetesa. (n=125). Svima je uraen kontinuirani submaksimalni ili simptomima limitirani TFO na Ergometar biciklu. Odreivani su tip, ucestalost i kompleksnost poremeaja srcanog ritma, nivo optereenja i srcana frekvenca pri kojoj su se javili. Rezultati: Pacijenti sa infarktom miokarda i dijabetesom imali su veu ucestalost poremeaja srcanog ritma na TFO (p<0,01). U I grupi su se sa veom ucestalosu javljale ventrikularne aritmije klase II-V po Lownu, (p<0,01) dok su supraventrikularni poremeaji ritma takoe bili frekventniji u I grupi ali ta razlika nije bila signifikantna. Aritmije su u ovoj grupi zabelezene na nizim nivoima optereenja i pri manjoj srcanoj frekvenci (p<0,05). Zakljucak: Pacijenti sa infarktom miokarda i dijabetesom imali su veu ucestalost ventrikularnih poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem. TFO predstavlja najpristupacniji neinvazivni metod za detekciju poremeaja srcanog ritma kod pacijenata nakon infarkta miokarda sa pridruzenim dijabetesom i daje znacajne informacije za stratifikaciju rizika i prognozu ove kategorije bolesnika.

140 120 100 80 60 40 20 0 1991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 godina

450 400 350 300 250 200 150 100 50 0

Bol. Ao Bol. MV ASD Endocard VV Str,M. AV nat Tu med. VSD Ostalo

sl. br. 2 Manji broj pregleda 1995g i 2000/01 god. nastao je iz tehnickih razloga zbog kvara aparata i neispravnosti TEE sonde.Indikacije za TEE pregled najcese su bile sledee (sl.br.2): bolesti aorte 423 pregleda, bolesti mitralne valvule 293,sumnja na atrijalni septalni defect 288, disfunkcije vestackih valvula 197, endocarditis nativnih valvula 198, strane mase u srcu 102, degenerativne bolesti aortnog zaliska 78, Tu mediastinuma 29, VSD 19 i ostali razlozi( AF, stanje posle CVI, tromboembolije, ishemicna bolest srca, bipsije miokarda pod kontrolm ulrazvuka i sl) kod 219 pacijenata. Kod 19 pacijenata pregled nije uradjen jer nisu mogli da progutaju TEE sondu. Za izvodjenje pregleda obucena su 3 lekara. U toku pregleda nije bilo nezeljenih komplikacija. Posto se radi o semi-invazivnoj metodi, pri odlucivanju za TEE pregled u veini slucajeva bili smo dosta restriktivni: pregled je radjen samo kod onih pacijenata gde je na osnovu TTE pregleda postojala sumnja na obolenje a TTE nalaz nije bio dovoljno ubedljiv za donosenje konacne dijagnoze.

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - usmena saopstenja originalnih radova

25

127

QRS-T ugao u razlikovanju rane repolarizacije od ishemijksih promena segmenta ST

V. Vukcevi1, M. Ostoji1, B. Bojovi2, Lj. Hadzijevski2, D. Orli1, S. Stojkovi1, B. Beleslin1, G. Stankovi1, M. Nedeljkovi1, P.M. Seferovi1 1 Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju, 2 Institut za nuklearne nauke Vinca Uvod: vektorski pristup u citanju i tumacenju elektrokardiograma predlagali su mnogi autoritetu kao uspesniji od memorijskog pamenja promena. Jedan od moguih alata u razlikovanju neishemijskih od ishemijski promena talasa T i segmenta ST bi mogao da bude ugao izmedju vektora QRS kompleksa i vektora talasa T. Cilj rada: da se analizira pretpostavka da ugao srednjeg vektora QRS kompleksa i srednjeg vektora talasa T treba da bude konkordantan (mali) kod bolesnika sa benignom ranom repolarizacijom miokarda, a veliki odnosno diskortantan kod ishemije miokarda. Materijal i metod: vrednosti QRS-T ugla su odredjivanje u EKG snimcima kod 113 osoba: 48 zdravih regruta sa znacima benigne rane repolarizacije (BER grupa) i kod 65 bolesnika kod kojih je ishemijska ST devijacija i promena talasa T bila izazvana naduvavanjem balona tokom elektivne PCI procedure (PCI grupa). Rezultati: prosecna vrednost QRS-T ugla je bila 61,3 ± 24,4° u BER grupi i 82.4 ± 49.5° u PCI grupi (p=NS). QRS-T ugao <60° imalo je je 23/48 ispitanika (47.9%) iz BER grupe i 30/65 bolesnika (46.2%) iz PCI grupe (p=NS). QRS-T ugao imedju 60° i 120° imalo je 25/48 ispitanika (52.1%) iz BER grupe i 18/65 (27.7%) bolesnika iz PCI grupe (p=NS), a ugao >120° imalo je 0/48 bolesnika BER grupe i 17/65 (26.2%) bolesnika iz PCI grupe (p<0.01). Zakljucak: QRS-T ugao >120° bi mogao da se koristi kao kriterijum za razlikovanje ishemijskih od neishemijskih promena segmenta ST i talasa T.

p<0.001) i SPDK (r=0.656, p<0.001). Korelacije izmedju WHO klase i SR prikazani su u tabeli. Zakljucak: indeksi regionalne deformacije DK u sistoli, procenjeni TDI tehnikom korelisu znacajno sa funkcionalnim statusom bolesnika sa PPH. Smanjena regionalna longitudinalna deformacija, narocito u medijalnom segmentu slobodnog zida DK i apikalnom segmentu desne starne septuma, povezani su sa losijim funkcionalnim statusom bolesnika izrazenog WHO klasom.

(%) r Bazalni segment slobodnog zida DK Medijalni segment slobodnog zida DK Apikalni segment slobodnog zida DK Bazalni segment septuma Medijalni segment septuma Apikalni segment septuma -0.120 -0.428 -0.683 0.681 0.019 <0.001 0.152 -0.249 -0.537 0.441 0.185 0.003 -0.368 0.067 -0.401 0.034 -0.515 0.004 -0.480 0.007 -0.360 0.047 -0.509 0.004 p r SR (1/s) p

129

Ehokardiografski prediktori remodelovanja leve komore leve komore nakon primarne perkutane koronarne intervencije u akutnom infarktu miokarda: sestomesecno praenje

128

Indeksi regionalne deformacije desne komore i funkcionlani status bolesnika sa primarnom pulmonarnom hipertenzijom

I. Nedeljkovi, B. Vujisi-Tesi, M. Ostoji, M. Petrovi, M. BoriciKosti, O. Petrovi , D. Trifunovi-Zamaklar, A. Djordjevi-Diki, V. Giga, B. Beleslin, A. Arandjelovi, M. Nedeljkovic, J. Stepanovi Klinika za kardiologiju, Institut za KVB, Klinicki Centar Srbije Neuspela revaskularizacija tokom primarnih perkutanih koronarnih intevencija (PCI) u akutnom infarktu miokarda (AIM)ima za posledicu promenu oblika i pogorsanje funkcije leve komore (LK) i poveanje rizika od nezeljenih kardiovaskularnih dogadjaja. Medjutim, prediktori loseg oporavka LK nakon uspesne primarne PCI jos uvek nisu utvrdjeni. Definisanje znacajnih ehokardiografskih prediktora remodelovanja LK i pojave srcane insuficijencije nakon 6 meseca praenja posle uspesne primarne PCI u AIM. Praeno je 106 bolesnika (80 muskaraca, 26 zena; starosti 56±14 godina), kojima je uradjena primarna PCI u toku AIM. Praene su klinicke, angiografske, ehokardiografske varijable u odnosu na kardiovaskularne dogadjaje: smrt, remodelovanje LK, srcane infuficijencije, pojavu nestabilne angine pectoris ili reinfarkta (reAIM), restenoze na mestu stenta, i nove PCI. Kao novi parameter za procenu remodelovanja leve komore racunat je indeks sfericnosti leve komore (SI).Tokom 6 meseci praenja 43/126 bolesnika je imalo nezeljene dogadjaje, od toga remodelovanje LK je nadjeno kod 27/43, srcana insuficijencija kod 19/43, restenoza na mestu stenta infarktne arterije kod 2/43 bolesnika. Univarijantna logisticka regresiona analiza je pokazala znacajnu korelaciju end-dijastolnog volumena LK (EDV), end-dijastolnog volumen indeka LK(EDVI), indeksa sfericnosti (SI) i indeksa miokardne perfomanse (MPI), dok su u multiploj regresionoj analizi znacajni prediktori remodelovanja LK bili EDVI i SI (p<0.0001). Multivarijantni prediktori pojave srcane insuficijencije bili su SI (p<0.0001) i ejekciona frakcija leve komore (LVEF) (p<0.0001) i MPI (p=0.022) Zakljucak: Povean SI, MPI i EDVI predstavljaju prediktore remodelovanja leve komore, dok su povean SI, MPI i snizena LVEF prediktori pojave srcane insuficijencije 6 meseci nakon uspesne primarne PCI u AMI.

D. Trifunovic1, G. Athanassopoulos2, M. Athanassios2, G. Karatasakis2, I. Panagiotis2, M. Ostojic3 1 Institut za KVB klinickog centra Srbije, Beograd, 2 Onassis Cardiac Surgery Center, Atina Hipetroficna karidomiopatija (HCM) se klasicno definise kao kardFunkcija desne komore (DK) je vazna za prognozu bolesnika sa primarnom plunom hipertenzijom (PPH). DK se anatomski i funcionlano sastoji od tri dela sa razlicitom tkivnom arhitekturom miokarda i razlicitom mogunosu prilagodjavanja optereenju pritiskom. Cilj ove studije je da upotrebom indeksa regionalne deformacije miokarda DK u sistoli, dobijenih ehokaridografskom TDI (Tissue Dopper Imaging) tehnikom, analizira regionalu sistolnu funkciju DK i ispita odnos sa WHO funkcionlanom klasom bolesnika sa PPH. Metod : Analizirana je 31 eho studija 19 bolesnika (srednje starosti 50 ± 14 god) (Vivid 7 system -EchoPAC PC). DK je snimljena u modifikovanom cetvorosupljinskom preseku sa vrha. Maximali strain (; % ) i maximalni strain rate u sistoli (SR; 1/s) mereni su na 6 segmenata DK: bazalni, medijalni i apikalni segment slobodnog zida DK i odgovarajui segmenti desne strane interventrikualrnog septuma. Takodje je izmerene frakcija promene povrsine DK (indeks globalne sitolne funkcije DK, FPP DK, %), kao i maksimalni transtrikuspidni gradijent u sistoli (neinvazivna procena sistolnog pritisak DK). Bolesnici su klasifikovani prema WHO klasi. Rezultati: 4 od 31 analizirane studije (13%) ucinjena je u bolesnika I WHO klase, 12 studija (38.7%) u bolesnika II WHO klase i 15 studija (48.3%) u bolesnika III-IV WHO klase. FPP DK bila je u opsegu 11do 42% and SPDK u rasponu od 40 do 150 mmHg. WHO funkcionalna klasa znacajno je korelisala FPP DK (r=-0.794,

26

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - usmena saopstenja originalnih radova

Efekat mase miokarda i remodelacije leve komore na odnos izmedju Doppler brzina, transmitralne brzine ranog punjenja i brzine septalnog mitralnog anulusa dijagnosticku i prognosticku vrednost i treba je koristiti kod bolesnika sa umerenim rizikom za KB.

130

D. Bastac1, Z. Joksimovic2, V. Mitov3 1 Internisticka Ordinacija "Dr Bastac", 2 Internisticka ordinacija "Joksimovic" Bor, 3 ZC Zajecar Mada Dopler ehokardiografija obezbedjuje procenu abnormalne dinamike punjenja leve komore, znacajna ogranicenja nalazu da se uvode i dodatni parametri za procenu dijastolne i globalne funkcije leve komore. Odnos izmedju brzine trasnmitralnog ranog dijastolnog punjenja(E) na pulsnom doppleru i brzine septalnog mitralnog anulusa (E prim ili Em) izvedene iz tkivnog Doplera (E/Eprim) je od skora predlozen kao neinvazivni marker za procenu plucnog kapilarnog pritiska i pritiska leve komore na kraju dijastole i pridaje mu se atribut neinvazivnog Swan-Gantz-ovog katetera. Na osnovu korelacije sa invazivnim studijama, sa senzitivnoscu I specificnoscu od preko 80%, napravljene su formule za izracunavanje apsolutne vrednosti plucnog kapilarnog pritiska. Odnos E/Eprim manji od 8 odgovara pritisku manjem od 12mm Hg, a odnos izmedju 10 i 15 se stratifikuje izmedju 18 i 20 mmHg. Odnos preko 15 je povezan sa jako losom prognozom u ishemijskoj i eishemijskoj kardiomiopatiji . Posle infarkta i pri normalnoj ejekcionoj frakciji, E/Eprim veci od15 je jedan od najacih prediktora prezivljavanja. Manje je ispitivan uticaj mase miokarda na odnos E/Eprim. METODE I REZULTATI: Ispitivano je 86 konsekutivnih pacijenata koji su podeljeni na grupu A (N=24)sa normalnom masom miokarda(M= 224g), grupu B (n=40) sa hipetrofijom miokarda(M=289 g) i na grupu C (N=22) sa dilatacionom remodelacijom leve komore. E/Eprim bio je normalan u grupi A 6,4+/-2,9 a u grupi B 8,7+/3,7 granican, ali statisticki znacajno veci. U grupi sa dilatacionom remodelacijom E/E' je visok I znacajno visi od obe grupe 11,9+/-4,6, sto implikuje prema formuli povecan prosecan endijastolni pritisak leve komore oko 16 mmHg (normalno do 12mmHg). ZAKLJUCAK: Masa miokarda blago utice na odnos E/Eprim, dok dilatacija znacajno povecava plucni kapilarni pritisak u mirovanju. E/Eprim je lako izvodljiv u rutinskoj ehokardiografiji i daje nam jednostavnu progosticku stratifikaciju rizika.

132

Prognosticki znacaj neinvazivnih parametara kod hipertenzivnih bolesnika

D. orevi, I. Tasi, M. Deljanin-Ili, B. Stamenkovi, M. Lovi, I. Krsti Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatickih i kardiovaskularnih bolesti "Niska Banja" Cilj studije bio je da se ispita prognosticki znacaj neinvazivnih parametara kod bolesnika sa arterijskom hipertenzijom i hipertrofijom miokarda leve komore tokom sedam godina praenja i lecenja. Metod: U istrazivanje je ukljuceno 90 bolesnika (56 muskaraca i 34 zene), prosecne starosti 55 ± 8 godina. Svim bolesnicima je na pocetku praenja uraen elektrokardiogram, ehokardiogram, test fizickim optereenjem, 24-casovni holter monitoring, 24-casovni amgulatorni monitoring krvnog pritiska (AMKP), varijabilnost srcane frekvencije, kasni komorski potencijali i disperzija QTc intervala. Bolesnici su praeni i leceni u proseku sedam godina. Rezultati: Prosecan indeks mase leve komore bio je 171.9±32.4 g/m2. Kod 20 (22.2%) bolesnika doslo je do pojave nezeljenih kardiovaskularnih dogaaja (angina pektoris, infarkt miokarda, revaskularizacija miokarda, iznenadna srcana smrt, cerebrovaskularni inzult). Bolesnici sa losim ishodom imali su vei indeks mase leve komore, veu debljinu septum i zadnjeg zida (p < 0.05). Na bazalnom elektrokardiogramu imali su veu disperziju QTc intervala (p < 0.01). Kod ovih bolesnika ucestalost ventrikularne tahikardije bila je vee u toku testa fizickim optereenjem (p < 0.05). Varijabilnost srcane frekvencije bila je manja (p < 0.05). Tokom 24casovnog (AMKP) registrovan je manji pad sistolnog krvnog pritiska tokom noi (p < 0.05) . Na osnovu multivarijantne stepwise linearne regresije kao najbolji nezavisni marker lose prognoze izdvojila se disperzija QTc intervala (koeficijent beta 0.253; adjuseted R2 = .053; F = 5.7; p < 0.02). Zakljucak: Bolesnici sa velikom disperzijom QTc intervala, posebno veom od 60 ms, imaju losu sedmogodisnju prognozu uprkos regularnom lecenju i zahtevaju cese kontrole i agresivniji terapijski pristup.

131

Znacaj multislajsne kompijuterske koronarne angiografije u proceni bolesnika sa umerenim rizikom za nastanak koronarne bolesti

133

D. Boji, A. Jasovi, D. Zecevi, V. Balsi, Lj. Knezevi, V. Knezevi, M. Boji Specijalna bolnica za srce i krvne sudove Ostrog Cilj- ispitati dijagnosticku i prognosticku vrednost multislajsne kompijuterske koronarne angiografije (MSCT) kao i njeno mesto u odnosu na invazivnu koronarografiju (IK). Metod- Tokom godinu dana uradjen je MSCT pregled kod 732 bolesnika sa umerenim rizikom za koronarnu bolest(KB). Kod svih je postojalo praenje nakon 6 meseci. Rezultati-Pregledano je ukupno 490 (67%) muskaraca i 242 (33%)zene, prosecne starosti 56 godina. Od faktora rizika bili su prisutni hipertenzija kod 358 (49%), dijabetes 314 (43%), pusenje 380 (52%), hiperlipidemija 175 (24%) bolesnika. Indikacije za MSCT bile su- bol u grudima 387 (53%), granicni ili pozitivni stres test 153 (21%), postojanje udruzenih riziko faktora 131 (18%), EKG promene 30 (4%), planirane periferne vaskularne procedure 10 (1,5%), srcana insuficijencija i poremeaji ritma 18 (2,5%)bolesnika. Izmenjen MSCT nalaz je imalo 249 (34%) bolesnika, od kojih je 104 (42%) upueno na IK u nasu ustanovu. Specificnost, senzitivnost, pozitivna i negativna prediktivna vrednost bili su 73%, 99,6% 85,4% i 97,7%. Od 483 (66%) bolesnika koji su imali normalan MSCT nalaz niko nije upuen na IK. U toj grupi nije bilo znacajnih kardiovaskularnih dogadjaja tokom praenja. Zakljucak- MSCT koronarografija ima izuzetno znacajnu

Prediktori 30-dnevnog prezivljavanja bolesnika nakon primarne perkutane koronarne intervencije u akutnom infarktu miokarda: Ehokardiografska studija

I. Nedeljkovi, B. Vujisi-Tesi, M. Ostoji, M. Petrovi, M. BoriciKosti, O. Petrovi, D. Trifunovi-Zamaklar, A. Djordjevi-Diki, V. Giga, J. Stepanovi, B. Beleslin, M. Nedeljkovi, A. Arandjelovi Univerzitetski Institut za KVB, Beograd, Klinicki Centar Srbije Uvod: Znacaj ehokardiografije u predikciji inta-hospitalnog prezivljavanja bolesnika nakon primarne perkutane koronarne intervencije (PCI) u AMI jos uvek je neispitan. Cilj rada: Definisanje znacajnih prediktora nezeljenih kardiovaskularnih dogadjaja tokom hospitalizacije kod bolesnika nakon primarne PCI u AIM. Metod rada: Ispitano je 144 bolesnika (109 muskaraca, starosti 56±9 godina), primljenih radi primarne PCI u toku AIM. Praene su klinicke, angiografske, ehokardiografske varijable u odnosu na: smrt, srcanu infuficijenciju (SI), pojavu nestabilne angine pectoris (NAP) ili reinfarkta (re-AIM), in-stent tromboze (IST), i ponovne PCI. Eho pregled radjen je neposredno pre PCI. Rezultati rada: Tokom 30-dnevnog intrahospitalnog praenja 35/144 (24%) bolesnika je imalo nezeljene dogadjaje nakon PCI, od toga SI kod 16%, NAP kod 4%, re-AIM kod 5%, IST kod 8,3% bolesnika, dok je re-PCI radjena kod 8% bolesnika. Nezavisni univarijantni prediktori ukupnih dogadjaja bili su Killip klasa, nivo

Neinvazivne dijagnosticke metode 1 - usmena saopstenja originalnih radova

kardiospecificnih enzima (CK), ejekciona frakcija leve komore (LVEF) i WMSI, dok su u multivarijantnoj analizi najznacajniji bili Killip klasa i WMSI. Univarijantni prediktori SI bili su starost, LVEF, Killip klasa, CK, stepen mitralne regurgitacije (MR), WMSI i indeks miokardne perfomanse (MPI), a multivarijantni Killip klasa, WMSI, MR i MPI. Zakljucak: Nasa studija je pokazala izuzetnu ulogu eho pregleda pre PCI u AIM u predikciji 30-dnevnog intrahospitalnog prezivljavanja bolesnika. LVEF, MPI, WMSI i MR zajedno sa klinickim varijablama predstavljaju nezavisne predktore ukupnih dogadjaja i srcane insuficijencije.

27

Ponedeljak, 15. oktobar 2007.

Maticne elije u lecenju ishemijske bolesti srca / Stem cell therapy in coronary artery disease treatment - simpozijum / symposium

31

MATICNE ELIJE U LECENJU ISHEMIJSKE BOLESTI SRCA STEM CELL THERAPY IN CORONARY ARTERY DISEASE TREATMENT

SIMPOZIJUM / SYMPOSIUM Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 08:30-10:00 Sala Avala, Hotel "M" Best Western Monday, October 15, 2007, 08:30-10:00 Room Avala, Hotel "M" Best Western

NEINVAZIVNE DIJAGNOSTICKE METODE 2

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 08.30-10.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

158

Neinvazivna procena koronarne rezerva protoka kao prediktor funkcionalnog oporavaka komore posle perkutane koronarne intrevencije u hronicnoj fazi posle infarta miokarda

144

Peroperativna intramiokardna implantacija autolognih stem elija kostne srzi u periinfarktnu zonu u toku hirurske revaskularizacije miokardapocetna iskustva

A. ordjevic-Dikic, M. Ostoji, B. Beleslin, J. Stepanovi, V. Giga, B. Vujisi-Tesi, I. Nedeljkovi, S. Stojkovi, M. Nedeljkovi, Z. Petrasinovi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije Uvod: Koronarna rezerva protoka (CFR) posle infarkta miokarda negativno korelira sa velicinom infarkta a pozitivno sa popravljanjem srcane funkcije u fazi oporavka. Cilj: Cilja naseg rada je ispitivanje znacaja CFR u infarktnoj arteriji u predikciji oporavka komore posle implantacije stenta. Metod: CFR je ispitivana transtorakalnom Doppler ehokardiografijom (TDE) pre implantacije stenta, 24h posle i 3 meseca posle oporavka, kod 50 pacijenata sa prethodnim infarktom miokarda, tokom vazodilatacije izazvane dipiridamolom.CFR je definisana kao odnos maksimalnog i bazalnog protoka u distalnom delu infarktne arterije. Oporavak komorske funkcije je definisan kao povecanje EF > 5% posle treceg meseca pracenja. Rezultati: Pacijenti su podeljeni u dve grupe prema oporavku EF >5%: Grupa I sa povecanjem EF (n=35: 70%) i Grupa II bez oporavka(n=15: 30%). Pre implantacije stenta, ove su se dve grupe razlikovale po izgledu spektralnog Dopplera: Grupa I je imala duze deceleraciono vreme (DT) 832±238ms, od Grupe II 401±151), p<0.01. U obe grupe CFR se znacajno povecala 24h posle intervencije, na 2.46±0.51 u Grupi I i 2.08±0.50 u grupi II, p<0.001 u odnosu na CFR vrednosti pre intervencije. Povecanje CFR (delta CFR) je bilo znacajno vece u Grupi I (0.96±0.53) u poredjenju sa G rupom II (0.54±0.59), p=0.045. Dalje povecanje CFR je bilo znacajno samo u Grupi I posle prvog meseca (2.68±0.23), p=0.01. Posle treceg meseca, CFR je bio 2.71 ±0.43 u Grupi I i 2.28±0.69 u Grupi II, p=0.019. Multivarijantnom analizom, DT pre implantacije stenta i CFR 24h posle intevencije su bili jedini nezavisni prediktori funkcionalnog oporavka komore u hronicnoj fazi posle infarkta miokarda. ROC analizom, CFR od 2.24, 24h posle intervencije diskriminise pacijente sa oporavkom funkcije, sa senzitivnoscu (Sn) od 62% i specificnoscu (Sn) od 75%, (CI 95%: 0.567-0.952; p=0.025), a DT od 634ms sa Sn od 86% i Sp od 95%, p=0.017. Zakljucak: Prema nasim rezultatima duze dijastolno DT pre intervencije i veci CFR 24h posle intervencije ukazuju na ocuvanu mikrocirkulaciju u infarktnom podrucju, koje ima potencijala za oporavak. Odrzavanje CFR na vecem nivou u periodu pracenja potvrdjuje ovaj zakljucak.

Z. Trifunovi, B. Balint, S. Obradovi, B. Baskot, R. Ili. Klinika za kardiohirurgiju VMA Beograd Uvod: Kod pacijenata sa prebolelim infarktom miokarda nakon kojeg je kontraktilnost miokarda znacajno oslabljena i smanjena perfuzija tkiva miokarda radi se peroperativna intramiokardna implantacija autolognih stem elija u periinfarktnu zonu u toku hirurske revaskularizacije miokarda (CABG). Cilj: Poboljsati perfuziju osteenih delova miokarda leve komore kao i kontraktilnost komore uz sprecavanje remodelovanja iste nakon infarkta. Metode: Visestrukim aspiracijama iz kriste ilijake uzima se kostna srz pacijenta pripremljenog za hirursku revaskularizaciju miokarda u kolicini od 200-300ml. Ista se procesira i iz nje izdvajaja finalni produkt stem elija koje se po zavrsenoj revaskularizaciji miokarda transplantiraju u miokard leve komore, zid pogoen infarktom i to u makroskopski identifikovanu perioziljnu zonu vijabilnog miokarda leve komore. Rezultat: Uraena je procedura na 6 pacijenata i praenje je od 1-16meseci. Kod svih je preoperativno i postoperativno raeno ispitivanje vijabilnosti miokarda, perfuziona scintigrafija sa Gated SPECT-om, ehokardiografska procena kontraktilnosti leve komore, MSCT srca. Dosadasnji rezultati pokazuju znacajno poboljsanje perfuzije miokarda, poboljsanje kontraktilnosti leve komore kroz porast EF za oko 10% u proseku, zaustavljanje daljeg remodelovanja leve komore, pri cemu peri i postproceduralno nije bilo nezeljenih efekata Zakljucak: Procedura se bezbedna i ne poveava rizik kod hirurske revaskularizacije miokarda, a postoperativno doprinosi poboljsanju perfuzije i funkcije miokarda leve komore.

159

Stresehokardiografski test u proceni miokardne ishemije u pacijenata sa Sy WPW

Lj. Nikoli, M. Deljanin-Ili, S. Ili, B. Ili, D. Petrovi, V. Miti, A. Nikoli, B. Stoickov, D. Simonovi Institut za prevenciju leceje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesnika N.Banja UVOD-test fizickim optereenjem u pacijenta sa Sy WPW ima svoja ogranicenja u pojavi promena na EKG koja imitiraju miokardnu ishemiju te se javljaju lazno pozitivni testovi. CILJ - utvrivanje znacaja stresehokardiografskog testa u evaluaciji miokardne ishemije u pacijenata sa Sy WPW METOD-Analizom je obuhvaena grupa od 112 pacijenata sa Sy

32

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - usmena saopstenja originalnih radova

WPW( 65m. i 47z .) koji su ispitivani u kabinetu za stresehokardiografiju Istituta N.Banja tokom 2005 i 2006god..Svim pacijentima je raen stresehokardiografski test fizickim optereenjem na ergometar biciklu uz kontinuirano praenje simptoma,hemodinamskih parametara,el ektrokardiografski i ehokardiografski monitoring.Ehokardiografsko praenje je obuhvatalo primenu 2D ehokardiografije u standardnim presecima pre u toku i nakon izvrsenog testa.Za pozitivan nalaz smo smatrali registrovanje novih poremeaja u segmentnoj kinetici leve komore. REZULTAT-U ispitivanoj grupi u 87(77,68%) pacijenata na EKG-u je registrovana ST segment depresija 1mm u najmanje dva odvoda ,sto je oznaceno kao pozitivan test.Od tog broja u 34(39%) registrovani su poremeaji u segmentnoj kinetici leve komore i oni su oznaceni kao stvarno pozitivni testovi na miokardnu ishemiju.Kod 53(61%) pacijenta nije zapazena pojava poremeaje segmentne kinetike i oni su oznaceni kao lazno negativni testovi na miokardnu ishemiju.Od ukupnog broja kod 25(22,32%) pacijenata je test uraen do SMF i nije bio praen elektrkardiografskim i ehokardiografskim markerima miokardne ishemije. ZAKLJUCAK-Stresehokardiogarfski test u pacijenata sa Sy WPW koji imaju pozitivan EKG nalaz na testu fizickim optereenjem predstavlja neophodnu metodu za evaluaciju miokardne ishemije i dalji dijagnosticki i terapijski pristup ovim pacijentima.

161 160

Prognosticka vrednost koronarne rezerve protoka kod pacijenata na medikamentnoj terapiji sa intermedijarnom stenozom

Asimptomatska (silent) ishemija miokarda u toku testa optereenjem nije tako retka

M. Prtenjak Zdravstveni centar Cacak U tvoku svoga dugogodisnjeg bavljenja dijagnostikom testom optereenjem(tread mill) u zdravstvenom Centru Cacak imao sam preko 20 pacijenata sa asimptomatskom(silent) ishemijom miokarda koji su kasnije zbrinuti revaskularizacijom miokarda.Raen je test optereenjem na Tread mill-u po protokolu Bruce i pacijenti su bili u 2/3 sa dijabetesom mellitusom a ostali pacijenti su dolazili na test bez ikakvih tegoba sporadicno zbog provere kondicije.Kod veine pacijenata ve na drugom nivou optereenjem po protokolu Bruce dolazilo je do denivelacije ST segmenta u veini odvoda sto je govorilo o teskoj opstruktivnoj bolesti koronarnih arterija koja je potvtena koronarografijom a zbrinuta revaskularizacijom miokarda,sto govori o tezini bolesti.Bie prikazani najkarakteristicniji slucajevi ishemije miokarda u toku testa na posebnim sajtovima. Bavei se ovom problematikom i uzrokom ovog entiteta vratio sam se na anatomsku nervnu inervaciju zida grudnog kosa dijafragme i srca.Anatomska inervacija bie prikazana na posebnim sajtovima. Inervacija grudnog kosa ostvarena je preko 12 pari grudnih zivaca koji imaju 2 korena,prednji koji je motorni i zadnji koji je senzitivan. Inervacija srca ostvarena je srcanim zivcanim spletom koga grade srcane grane nervusa vagusa i srcani nervi koji polaze od simpatickog stabla. Iz povrsnog i prednjeg dela srcanog spleta odlaze grane za deo prednjeg dela srca i velike krvne sudove. Grane direktno namenjene srcanom zidu prate aortu i pluno arterijsko stablo i ulaze u duplju srcane kese,ove grane se zatim grupisu oko koronarnih arterija i grade levi i desni koronarni splet. Koronarni spletovi rasipaju se delimicno u subepikarni i subendokardijalni srcani zivcani splet.Subepikardijalni splet daje grane za SA i AV cvor, kao i grane za koronarne arterije i deo srcanog misia. Poremeaj u ovoj inervaciji izaziva gubitak bola pri jasnoj ishemiji miokarda koja je kod pacijenata koji ne pripadaju ovoj grupi izaziva jasnu simptomatologiju koronarnog bola.

A. orevi-Diki, M. Ostoji, B. Beleslin, J. Stepanovi, V. Giga, B. Vujisi-Tesi, I. Nedeljkovi, S. Stojkovi, M. Nedeljkovi, Z. Petrasinovi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije Uvod: Prema AHA preporukama za perkutane koronarne intervencije iz 2005, intrakoronarna fizioloska merenja u proceni znacajnosti intermedijarne koronarne stenoze kod pacijenta sa anginoznim bolovima pripadaju indikacijama Klase IIa. Cilj: Cilj naseg rada je ispitivanje prognostickog znacaja koronarne rezerve protoka (CFR) izmerene transtorakalanom Doppler ehokardiografijom (TTDE) kod pacijenata sa intermedijarnom stenozom na jednoj koronarnoj arteriji. Metod: U studiju je ukljuceno 44 bolesnika (28 muskaraca), godina 57±10 sa angiografski potvrdjenoj intermedijarnoj stenozi (izmedju 50 i 75%) na prednjoj descedentnoj (LAD, n= 35) ili desnoj (RCA, n=9) koronarnoj arteriji. Kod svih bolesnika je uradjen persantinski test u punoj dozi od 0.84mg/kg. Svi pacijenti su praceni u periodu od 24 ±7 meseca, posle dijagnosticke koronarne angiografije. Rezultati: Srednja vrednost CFR tokom persantinskog testa iznosila je 2.44±0.71 u LAD i 2.15±0.57 u RCA. Sest pacijenata je imalo pozitivan persantinski test prema ehokardiografskim kriterijumima. Tokom perioda pracenja bilo je 11 kardiovaskularnih dogadjaja, sve rehospitalizacije zbog pojave nestabilne angine, posle cega je kod 10 bolesnika uradjena perkutana koronarna intervencija. Tokom 34 meseca pracenja bolesnici kod kojih je CFR bio 2 imali su znacajno vecu pojavu nezeljenih kardiovaskularnih dogadjaja, log-rank=17.24, p<0.0001 (slika). Prema Cox analizi, CFR2 je bio nezavisni prognosticki prediktor nezeljenih dogadjaja, p=0.03 ( 95% CI 3.9-86.1). Zakljucak: Kod pacijenata sa intermedijarnom stenozom koronarne arterije, CFR2 ukazuje na pojavu nezeljenih kardiovaskularnih dogadjaja u periodu pracenja.

162

Korelacija nalaza hipertrofije leve komore u bolesnika sa hipertenzijom, razlicitim metodama: ehokardiografski i elektrokardiografski

S. Kovacevi, Z. Vasiljevi, G. Radakovi, Z. Naumovi, S. Beki, N. Pani-Jeli, O. Vujadinovi, P. Paji, O. Stani-Bugarci, S. Mrdovi Opsta bolnica Sabac, sluzba za interne bolesti

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - usmena saopstenja originalnih radova

33

Uvod. Iako se smatra da je hipertrofija LK posledica hipertenzije, poznato je da nalaz hipertrofije ne korelise uvek sa hipertenzijom, a relativno mali broj bolesnika (28,5%) ima znake hipertrofije LK dobijene izracunavanjem mase LK (MLK) ehokardiografski. Cilj rada.uporediti ucestalost hipertrofije LK (HLP) u bolesnika sa hipertenzijom, razlicitim metodama (ehokardiografski I elektrokardiografski). Metode. Ispitano je 110 bolesnika, koji se lece od hipertenzije, ranije dijagnostikovane (kriterijumi SZO). Svim bolesnicima je meren krvni pritisak, prema preporukama ECS; uraen je standardni 12-odvodni elektrokardiogram i praeni kriterijumu za HLP (R1+S325mm; RAVL>12mm;RAVF20mm;SV124mm; RV5/ V626mm;RV5/V6 + SV13.5mV;Cornell-ov voltazni kriterijum: SV3+RaVL2.8mV). Kao mera HLK izracunavan je indeks MLK prema telesnoj povrsini (iMLK/TP-RF:125g/m²-muskarci, 110g/ m²-zene), iz podataka dobijenih ehokardiograskim pregledom, korisenj em standardnog uzduznog parasternalnog preseka po formuli Americkog ehokardiografskog drustva (MLK=0.8[1.04[{(MKS d+LKd+ZZd)³-LKd³}] +0.6g ) I telesne povrsine(TP). Dobijeni podaci statisticki su obraeni korisenjem SPSS 9.0 softverskog paketa (T test i ² test). Rezultati. Ispitano je 110 bolesnika sa hipertenzijom (69 zena i 41 muskarac), prosecne starosti 54.06±10.73 godine. Prosecna MLK je 92.93±25.79g/m². Ehokardiografski smo nasli HLK u 22 bolesnika (20%), a elektrokardiografski u 12 bolesnika (10,9%). Prosecna vrednost MLK (izracunate preko iMLK/TP) je statisticki znacajno vea kod bolesnika sa elektrokardiografskim znacima HLK(81.2g/m²), nego kod bolesnika koji nemaju EKG znake HLK(60.18g/ m²) (t=-4.142;p=0.000). Bolesnici sa ehokardiografski potvrenom normalnom MLK, u 4.5% je elektrokardiografski naena HLK. Od svih bolesnika sa HLK potvrenom ehokardiografski, 36.4% je ima i elektrokardiografski verifikovanu HLK, sto je statistic ki visoko znacajna razlika (²=18,333,p=0,000). Zakljucak. Ehokadiografska metoda je pouzdanija za verifikovanje HLK od elektrokardiografske.

p>0,05 /, Am talas i Ar talas /r =-0,15 p>0,05/). Zakljucak: Postoji znacajna povezanost odnosa brzine trikuspidnog anulusa i odnosa brzine kavalnog protoka .Parametri dobijeni tkivnim pulsnim Dopplerom su uzrastno i respiratorno nezavisni a ne zavise ni od srcane frekevence te imaju prednost u proceni dijastolne funkcije srca.

164

Uticaj promene volumen optereenja na miokardni indeks desne komore

M. Dabeti1, I. Jovanovi1, M. uki1, V. Parezanovi1, T. Ilisi1, I. Stefanovi1, S. Ili1, J. Kalanj1, I. Daehnert2 1 Univerzitetska decja klinika, Beograd, Srbija, 2 Herzzentrum, Lajpcig, Nemacka Cilj: Ispitati uticaj promene optereenja volumenom desne komore (DK) na njen miokardni indeks (MI-DK), odreenog metodom Tkivnog Dopplera (TD). Metodologija: Atrijalni septalni defekt (ASD) (velicine 16,5±5,3 mm) je transkateterski zatvoren kod 19 pacijenata (uzrast 14.7 ± 10.4 godine). Ehokardiografski pregled je raen 24h pre i mesec dana posle zatvaranja ASD-a. Pulsnim Doplerom su analizirani sledei parametri na trikuspidnoj valvuli: maksimalna brzina rane (E) i kasne (A) faze dijastolnog punjenja i E/A odnos. MI-DK je izracunat metodom TD, kao odnos zbira intervala izovolumetrijskih faza (vreme izovolumetrijske kontrakcije i relaksacije) i ejekcionog vremena komore, koji su dobijeni analizom pokreta lateralnog dela anulusa trikuspidne valvule. Rezultati:

Grupe Pre zatvaranja Posle zatvaranja p: Pre/Posle E (cm/s) 89.3±14.0 75.0±12.0 <0.0001 A (cm/s) 62.4±0.23 46.6±8.5 <0.0001 E/A 1.5±0.25 1.6±0.21 NZ MI -DK 0.41±0.07 0.38±0.03 NZ

163

Odnos brzine trikuspidnog anularnog pokreta i brzine kavalnog protoka kod zdrave dece

NZ-Neznacajno

S. Spasi, M. uki, S. Mihailovi, B. Joci, V. Rankovi, V. Serer, R. Nedeljkovi, G. Brankovi, S. Pavlovi, S. Simeunovi Zdravstveni centar Valjevo Uvod: Brzine trikuspidnog anulusa predstavljaju parametre dijastolne i sistolne funkcije desne komore kao i brzine kavalnog protoka U ehokardiografskom zapisu dobijenom tkivnim pulsnim Dopplerom prikazuje se : Em talas-brzina pokreta u ranoj dijastoli , Am talas - brzina pokreta u kasnoj dijastoli , Sm talas - brzina pokreta u sistoli komore.Konvencionalnim pulsnim Dopplerom odreuje se brzina kavalnog protoka ( S talas - brzina u sistoli , D talas- brzina krvi u dijastoli , Ar talas - brzina reverznog protoka). Cilj rada : Zeleli smo da dobijene brzine anularnog pokreta u dijastoli koreliramo sa brzinom protoka krvi u sistemskim venama i utvrdimo stepen njihove povezanosti.. Metodologija i rezultati rada: Ispitivanje je uraeno kod 43 zdrave dece uzrasta 3 dana do 18 godina .Konvencionalnim pulsnim Dopplerom izmerene su brzine protoka u veni cavi inferior( S talas, D talas , Ar talas). Izracunat je odnos S talasa i D talasa ( S/D).Primenom tkivnog pulsnog Dopplera izmerena je brzina trikuspidnog anularnog pokreta u dijastoli ( Em talas i Am talas) . Izracunat je odnos Em talasa i Am talasa ( Em/Am odnos). Korelacijom smo ispitali stepen povezanosti ( Em talas i D talas ; Am talas i Ar talas; Em/ Am odnos i S/D odnos).Brzine kavalnog protoka bile su : S talas 0,58±025m/s; D talas 0,52±0,24m/s; Ar talas 0,2±0,15m/ s. Vrednost odnosa S/D iznosila je 1,1±0,24. Brzina anularnog trikuspidnog pokreta u dijsatoli bila je : Em talas 17,4±3,1 cm /s ; Am talas 11,3±2,8cm/s. Odnos Em /Am bio je 1,67±0,6 .Korelacija je pokazala znacajnu povezanost odnosa Em/Am i S/D odnosa( r = -0,3 ; p<0,05) ,dok nije bilo znacajne povezanosti izmeu ostalih parametara koje smo korelirali( Em talas i D talas /r = -0,187;

Zakljucak: Transtrikuspidne dijastolne brzine protoka su bile znacajno vee kod pacijenata pre zatvaranja ASD-a nego posle, kao posledica manjeg volumena protoka. MI-DK, kao parametar globalne funkcije DK se nije znacajno promenio posle zatvaranja ASD-a. To ukazuje da globalna funkcija DK kod mladih sa ASDom nije poremeena, a i da je MI parametar koji je nazavistan od volumen optereenja komore.

165

Dijastolna funkcija fetalnog srca procenjena pomou Tkivnog Doplera: poreenje sa prematurusima i neonatusima

V. Parezanovi, I. Jovanovi, M. uki, T. Ilisi, S. Ili, G. Vukomanovi, I. Stefanovi, M. Dabeti Univerzitetska decja klinika, Beograd Uvod: Dijastolna funkcija fetalnog miokarda i postnatalna tranzicija ka adultnoj formi jos uvek su sa fizioloskog i dijagnostickog stanovista nepotpuno razjasnjeni. Merenjem miokardnih brzina,ehokardiografskom tehnikom Tkivnog Dopplera (TD), dobijaju se dodatne informacije o dijastolnoj funkciji komora. Cilj: Analiza miokardnih brzina fetalnog srca u poslednjem trimestru graviditeta i poreenje tih podataka sa rezultatima kod prematurusa (iste gestacione starosti) i neonatusa u prvoj nedelji zivota. 2.79± Metod: TD je raen kod 35 zdravih fetusa starosti 27-37 nedelja (30.17 nedelja). Dobijeni rezultati su poreeni sa rezultatima 32 prematurusa (roenih nakon 1.71 nedelja) u uzrastu od 1-21 dan gestacione starosti od 33.09 5.83 dana (3-24 dana). TD su mereni±5.15 dan) i 31 neonatusa uzrasta 12.9±(8.56 i komparirani sledei parametri: Em (rana dijastolna brzina), Am (kasna dijastolna

34

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

brzina) i odnos Em/Am. Rezultati: Glavne razlike su bile u Em brzini i odnosu Em/Am za obe komore. Em leve komore je bio statisticki znacajno visi kod neonatusa (srednja vrednost 10.55 cm/s) nego u druge 2 grupe (srednja vrednost za fetuse 7.14 cm/s, 8.09 cm/s kod prematurusa, p< 0.0001). Em desne komore (DK) je bila slicnih vrednosti. Odnos Em/Am je bio statisticki znacajno visi nakon roenja, ali srednje vrednosti nisu presle 1 (srednja vrednost za LK je bila 0.62 kod fetusa, 0.82 kod prematurusa i 0.91 kod neonatusa, P<0.0001, srednje vrednosti za DK su bile 0.62, 0.63 i 0.8 redom, P<0.004). Zakljucak: Obrazac ventrikularnog punjenja je specifican i drugaciji u fetalnom periodu. Postnatalne promene dijastolne funkcije posledica su miokardnog sazrevanja i znacajnih hemodinamskih izmena u pulmonalnoj i sistemskoj cirkulaciji.

NEINVAZIVNE DIJAGNOSTICKE METODE 2

POSTER FORUM Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 10.00-11.00 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

P168

Mesto 16-SCT u dijagnostici koronarne bolesti: poreenje sa stresnom ehokardiografijom

M. Nedeljkovi1, M. Ostoji1, J. Balinovac2, Lj. Pavi2, V. Giga1,B. Beleslin1, I. Nedeljkovi1, A. Djordjevi-Diki1, J. Stepanovi1, D. Lepojevi1, M. Krstivojevi2 1 Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije, 2 Zdravstveni centar Valjevo Razvoj neinvazivne metode koja sa priblizno istom tacnosu kao i koronarna angiografija moze da proceni stenoze na koronarnim arterijama moze imati veliki znacaj u klinickom radu. Dosadasnje studije su uglavnom poredile 16-SCT sa koronarnom angiografijom kao referentnom metodom za dijagnostikovanje koronarne bolesti (KB). Malo je radova koji porede 16-SCT sa drugim neinvazivnim metodama za dijagnostiku koronarne bolesti kao sto je stresna ehokardiografija. Cilj nase studije je bio da uporedi 16-SCT i stresnu ehokardiografiju u dijagnozi koronarne bolesti. Metode: Nasa studija je obuhvatila 36 bolesnika (26 muskaraca i 10 zena, prosecne starosti 57±7 godina). Sesnaest bolesnika je imalo prethodni infarkt miokarda (13 Q-IM (36%), 3 (8%) bolesnika je imalo non-Q IM), dok je 17 bolesnika (48%) imalo stabilnu anginu, a 3 bolesnika je imalo atipicne bolove u grudima (8%). Dijabetes mellitus je imalo 11% bolesnika. Svim bolesnicima je uradjen 16-SCT i stresna ehokardiografija (SEHO) radi postavljanja dijagnoze koronarne bolesti. 16-SCT je radjen u ZC Valjevo na aparatu Siemens SOMATOM 16. Kod bolesnika su po potrebi primenjivani beta-blokatori kako bi se smanjila srcana frekvenca i time optmizovala slika. Samo adekvatno vizuelizovani segmenti su podvrgavani daljoj analizi. Rekonstrukcija slike je vrsena standardnim algoritmom, obezbedjenim od strane proizvoaca. Znacajnost koronarne stenoze je procenjivana vizuelno. U segmentnoj analizi koronarnih arterija je korisena American Heart Association klasifikacija. Stresna ehokardiografija je radjena na pokretnoj traci po standardnom Bruce protokolu. Test je smatran pozitivnim ukoliko je nakon testa doslo do pojave novog ili pogorsanja postojeeg poremeaja segmentne kinetike zidova leve komore. Kao zlatni standard za dijagnozu koronarne bolesti korisena je koronarna angiografija. Znacajnom stenozom je smatrana stenoza vea od 50% dijametra krvnog suda. Na osnovu nalaza koronarne angiografije odreivana je senzitivnost, specificnost, pozitivna i negativna prediktivna vrednost za dijagnozu koronarne bolesti 16-SCT, ehokardiografskih, elektrokardiografskih promena na testu fizickim optereenjem, kao i pojave angine tokom testa. Rezultati: Normalan nalaz na selektivnoj koronarogrfiji je bio prisutan kod 9 (25%) bolesnika, dok je 24 bolesnika (75%) imalo znacajnu koronarnu stenozu. 16-SCT je kod svih bolesnika izvedena bez komplikacija. Senzitivnost i specificnost svake od dijagnostickih metoda su predstavljeni na slici 1, dok su pozitivna i negativna prediktivna vrednost predstavljeni na slici 2. U nasoj grupi bolesnika SEHO se pokazao superiornijim za dijagnozu koronarne bolesti od 16-SCT, sa veom senzitivnosu, specificnosu, pozitivnom i negativnom prediktivnom vrednosu.

P169

MDCT koronarografija - nasa iskustva

M. Mirkovic, J. Balinovac, I. Matic, T. Adamovic, D. Milosavljevic, B. Rakic, P. Kovacevic, B. Pavlovic, LJ. Pavic ZC Valjevo, Bolnica Valjevo

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

35

MDCT koronarografija je neinvazivna dijagnosticka procedura kojom se prikazuju krvni sudovi srca. Materijal i metode: U Zdravstvenom centru Valjevo uraena je prva MDCT koronarografija 19.01.2005. godine. U periodu od 19.01.2005.g. do 10.06.2006.g. uraeno je 80 MDCT koronarografija. U ovu proceduru bili su ukljuceni bolesnici sa koronarnom bolesu, bolesnici kod kojih se sumnjalo na koronarnu bolest, kontrolni pregledi nakon operacije by pass-a ili stenta. Od ukupno 80 bolesnika, 53 su bili muskarci, a 27 zene, starosne dobi od 33 do 70 godina. Pregledi su uraeni na MDCT aparatu SOMATOM Sensatio 16. Rezultati rada: U studiju je bilo ukljuceno 80 pacijenata od kojih je 21 pacijent (26,5% ) imao negativan nalaz, 6 (7,5%) pacijenata nije bilo obraeno zbog poveane frekvencije rada srca u toku pregleda, 1 pacijent nije uraen zbog nesaradnje. Svi pacijenti su bili bez komplikacija u toku snimanja. Pozitivan nalaz imali su 53 pacijenta (66,25%) sa okluzivnim i stenoticnim promenama na LAD-u nakon MDCT koronarografije kod 9 pacijenata je savetovana klasicna koronarografija zbog nejasne vizuelizacije pojedinih segmenata. Diskusija i zakljucak: MDCT koronarografija je bitna neinvazivna dijagnosticka metoda koja moze dati dosta podataka o stanju krvnih sudova srca, praenu bolesnika posle operacije stenta i by pass-a, kao i otkrivanje promena na krvnim sudovima srca kod bolesnika kod kojih je test optereenja nije pokazao patoloske promene.

P170

Ultrasonographic analysis of the neuroleptics effect on myocard contractile abylity

V. Iri-upi, P. urevi, B. upi, S. atovi, G. Davidovi Klinicki Centar Kragujevac, Centar za kardiologiju Purpose: The aim of this study was evaluating effects of the neuroleptics (derivates of phenotiazine, tioksantins, butirophenons and atypical neuroleptics) on the myocard conctractility. Methods. The controlled clinical examination was done on a group of 54 psychiatric patients (30 male and 24 female, age from 25 to 35 years) divided in to 4 group: group I (18 patients) with medical treatment by derivates of phenotiazine, group II (10) with treatment by tioksantens, group III (15) with tratment by butirophenons, and group IV (11) with treatment by atypical neuroleptics. Using ultrasonographic (US), left ventricle global ejection fraction (EF) was estimated before neuroleptics treatment and 1, 7, 15 days, and 1 and 3 months later. Results: In all patients, 3 month after beginning of neuroleptic treatment, the fall of EF was registered by US metod (p < 0.01). Between the group of patients witch was treated by different neuroleptics drugs, we found statisticly significant diferents (ANOVA: pFa < 0.05; pFb <0.01). The higher fall of EF was registered in group I, then group II, more less in group III and IV. Conclusion. Based on our modest experience it can be concluded that neuroleptics negative inotrophic effect, is probably cause of the fall of EF. We can be concluded too, that phenotiazine have very strong negative inotrophic effect. The negative inotrophic effect of this drugs was registered 3 munths after beginnings of neuroleptic treatment, and that is a period of maximal clinical effect of all neuroleptics.

potrebno je da sistolna funkcija leve komore bude normalna ili samo malo redukovana (ejekciona frakcija treba da bude vesa od 50%) i treba da budu prisutni znaci abnormalnosti dijastolne funkcije leve komore (najcesce se koriste ehokardiografski znaci) u vidu: usporene izovolumetrijske relaksacije i/ili usporenog punjenja leve komore u ranoj dijastoli i/ili redukovane distenzibilnosti leve komore. Hipertrofiju leve komore (HLK) prati smanjena distenzibilnost komore u toku dijastole i pove}an pritisak punjenja, tako da je ona cesto udru`ena sa DSI. Cilj rada: je bio da se na osnovu sopstvenog iskustva proceni zastupljenost DSI kod bolesnika sa hipertenzivnom bolescu sa i bez EKG znakova za HLK (po kriterijumu Sokolova: zbir visine R u V5 i S u V2 ve}i od 35 mm) i normotenzivnih pacijenata. Ispitanici i nacin rada: U periodu od 8 meseci (pocev od septembra 2006 godine do aprila 2007 godine) izdvojene su i analizirane tri grupe pacijenata. I-40 pacijenata koji su imali arterijsku hipertenziju (AH) i EKG znake za HLK, II-44 pacijenta sa AH bez EKG znakova za HLK i III-40 pacijenata bez AH i HLK. Svima je nakon klinickog pregleda uradjen EKG i EHO-srca na aparatu ESAOTE 7000 SIM chlalenge kojim su mereni: debljina interventrikularnog septuma (IVS), debljina zadnjeg zida (PLW), njihov odnos (IVS/PLW), ejekciona frakcija (EF) nakon cega je pulsnim doplerom odredjivana brzina protoka ranog punjenja leve komore (E talas), brzina protoka atrijalnog punjenja (A talas) kao i njihov medjusobni odnos (normalno E/A>1), u cilju procene dijastolne funkcije leve komore. Smanjenje talasa E i povecanje talasa A za vreme atrijalne kontrakcije su smatrani ranim markerima dijastolne disfunkcije u hipertenziji. Rezultati su obradjeni statistickim testovima: srednja vrednost, Studento v­test i Hi-Kvadat test za neparametrijske podatke. Rezultati: U prvoj grupi ispitanika debljina IVS je bila 13,4 mm, debljina PLW 12.7 mm; u drugoj grupi ispitanika IVS:11,4 mm, debljina PLW:10.6 mm; u kontrolnoj grupi debljina IVS je bila 9.1 mm, debljina PLW 8.3 mm. Debljina IVS i PLW u drugoj grupi je znacajno ve}a u odnosu na kontrolnu grupu. Statisticka znacajnost je jos izrazenija kada kada se uporede prva grupa i kontrolna grupa. U grupi II ve}a debljina septuma i PLW u odnosu na kontrolnu grupu, ukazuje na pocetak procesa remodelovanja LK. Odnos debljine zida IVS i PLW kod hipertenzivnih je oko jedinice, sto govori da postoji koncentricna HLK. Kod kontrolne grupe EF je iznosila u proseku 69%, kod ispitanika u drugoj grupi 63% dok je u prvoj grupi iznosila 56%. Ne postoji statisticka znacajnost izmedju druge i kontrolne grupe ali je ona znacajna kada se uporede prva i kontrolna grupa. DSI je znacajno bila prisutnija u drugoj grupi (AH bez HLK) u odnosu na kontrolnu grupu dok je statisticka znacajnost bila izrazenija prilikom uporedjivanja prve (AH sa HLK) i kontrolne grupe. U prvoj grupi, u odnosu na drugu je registrovano znacajnije prisustvo drugih oblika ispoljavanja poremecaja DSI (pseudonormalni tip punjenja LK i restriktivni tip punjenja LK). Zakljucak: kod bolesnika drugoj grupi (AH bez HLK) debljina IVS i PLW je bila statisticki veca od ispitanika u kontrolnoj grupi, sto ukazuje na pocetak procesa remodelovanja leve komore. Statisticka znacajnost je jos izrazenija kada kada se uporede prva grupa i kontrolna grupa. Prilikom uporedjivanja vrednosti EF moze se zakljuciti da ne postoji statisticka znacajnost izmedju druge i kontrolne grupe ali je ona znacajna kada se uporede prva (AH sa HLK) i kontrolna grupa. DSI je znacajno bila prisutnija u drugoj grupi u odnosu na kontrolnu grupu dok je statisticka znacajnost bila izrazenija prilikom uporedjivanja prve i kontrolne grupe.

P171

Dijastolna srcana insuficijencija

P172

D.D. Vasi, Lj. Djindji Specijalisticka ordinacija "INTERMEDIC"- Aleksinac Dijastolna srcana insuficijencija (DSI) predstavlja nesposobnost komore da adekvatno prihvati krv u toku punjenja u dijastoli. U poslednjih 20-ak godina problem DSI je privukla ve}u paznju tako da je izdvojena kao poseban entitet. Da bi se postavila dijagnoza DSI potrebno je da budu ispoljeni simptomi i znaci srcane insuficijencije (koji su uglavnom manifestacije plucne kongestije),

Korelacija ehokardiografskih parametara i 6 min. testa hodanjem u starih pacijenata sa dilatantnom kardiomiopatijom

T. Stanojlovic, S. Salinger-Martinovi, S. Apostolovi, D. Djordjevi, R. Jankovi, G. Lazarevic, M. Zivkovi, G. Koraevi, M. Radosavljevi Klinika za kardiovaskularne bolesti KC Nis Uvod:6-min test hodanjem(TH)je dobar pokazatelj funkcionalnog kapaciteta pacijenata sa disfunkcijom leve komore(LK). Cilj:detekcija ehokardiografskih (eho)parametara sistolne i dijastolne funkcije

36

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

poremeaja odnosa potrebe i snabdevanja miokarda kiseonikom te se razvija miokardna ishemija koja je cesto asimptomatska. Takoe se cesto u testu optereenja registruju poremeaji ritma srca koji su uvek sumnjivi na koronarnu bolest. Miokardna ishemija i znacajni poremeaji ritma srca zabelezeni 24h EKG-om registruju se pri znatno nizoj srcanoj frekvenci nego u testu optere-enja. Cilj rada: Je da prikaze znacaj Holter-monitoringa i testa optereenja u dijagnostici latentnih poremeaja srcanog ritma i koronarne bole-sti. Materijal i metod rada: Testirali smo 50 pacijenata od kojih je 36 muskog a 14 zenskog pola, zivotne dobi od 35-69 godina, na Treadmill-u po protokolu Bruce submaksimalnim optereenjem. Deo ovih bolesnika(27) je nosio Holter-monitoring. Rezultati rada: Tokom testa optereenja u 34(68%) bolesnika belezi se simptomatska, a u 16(32%) asimptomatska depresija ST segmenta. Razlika u starosnoj i polnoj strukturi izmeu bolesnika sa i bez simptoma nije bila znacajna. Takoe nije bilo razlike u ucestalosti arterij-ske hipertenzije izmeu podgrupa, ali je kod dijabeticara znatno cese prisutna asimptomatska miokardna ishemija(61,8%), nego simptomatska(38,2%). Prosecna vrednost najvee ST depresije registrovane u optereenju nije se znacajno razlikovala izmeu podgrupa sa i bez simptoma miokardne ishemije. U 14(28%) bolesnika registro-vani su znacajni poremeaji ritma srca. Tokom dnevnih aktivnosti 24h EKG-om miokardna ishemija je registrovana u 18(36%) bolesnika i to 109 epizoda miokardne ishemije od kojih su 71(65,1%) bile simptomatske. Poremeaj ritma srca naen je u 11 bolesnika. Zakljucak: Potvrdili smo prihvaeno glediste da su Holtermonitoring i test optereenja veoma efikasne metode za otkrivanje ishemije, kako simptomatske tako i asimptomatske, kao i za prepoznavanje i detaljnu analizu poremeaja ritma srca. Dobijeni podaci nam pomazu da dijagnosti-kujemo koronarnu bolest i uspesno lecimo.

LK,koji su znacaj no izmenjeni kod pacijenata sa smanjenim funkcio nalnim kapacitetom,dilatantnom kardiomiopatijom (DC)i starijom zivotnom dobi. Metode:ispitano je 52p(37m,15z),prosecne starosti (73,33+5,16). Eho parametri sistolne funkcije su:ejekciona frakcija(EF),enddi jastolni volumen LK(EDV),endsistolni volumen(ESV);dijastolne su:br- zinaE,A,e,a,s talasa,isovolumetrijsko relaksacio no vreme(IVRT),brzina plucno venskog sistolnog, dijastolnog i reverznog protoka(PVs,PVd,PVa),vreme brzine propagacije mitralnog utoka u LK(FPT sistolno arterijski pulmonalni pritisak(PaP)i dijametar leve pretkomore.Svi pacijenti su imali EF<45% i dijastolnu disf gr I.Korelisali smo ehoparametre sa prosecnom duzinom hodanja svih pacijenta,a zatim sa onim koji su hodali vise od250m(A gr)(17)i manje(B)(38). Rezultati:dobijena je signifikantnost izmedju 6-min TH i EF (p<0,05,r=0,237),EDV(<0,05,r=0,273) ESV(p<0,05,r=0,281),ET (p<0,05,r=0,284)i PaP(p< 0,01,r=0,455).Korelacija B gr sa eho paramteri ma pokazuje znacajnost dijastolnih parametra u odnosu na funkcionalni kapacitet:E(p<0,05,r=,402 PVa(p<0,05,r=0,393) i PaP(p<0,05,r=0,493). Zakljucak:dobijeni podaci pokazuju znacajnu korelaciju izmedju 6-min testa hodanjem eho parameta ra povecanog enddijastolnog pritiska LK-LVED,atrijalni reverzni protok plucno venskog protoka I plucni arterijski pritsak.

P173

Aneurizma ascendentne aorte kod bolesnika sa ahalazijom (prikaz slucaja)

D. Penjaskovi, R. Zec, G. Ivi Zdravstveni Centar Sremska Mitrovica UVOD: Podaci u dostupnoj literaturi su oskudni po pitanju udruzenog postojanja ahalazije jednjaka i aneurizme ascendentne aorte. Postavlja se pitanje da li je mogue da dilatiran jednjak moze do te mere vrsiti kompresiju na aortu da uzrokuje dilataciju ascendentnog dela aorte. PRIKAZ SLUCAJA: Bolesnik R.M. star 70 god. sa poznatom ahalazijom unazad sesnaest godina, primljen na gastroenteroloski odsek zbog reevaluacije osnovne bolesti. Ucinjena ezofagoskopija gde se na 20 cm od incisiva registruje enormno prosirenje jednjaka do kardije koja je u spazmu na 40cm od incisiva. Upuen u ehokardiografsku laboratoriju zbog rentgenski verifikovane prosirene srcane senke. Ehokardiografskim pregledom se nae dilatirana aorta u korenu 51mm, enormnodilatirana ascendentna aorta do 93mm, dok je luk aorte 26mm, descendentna aorta 26mm, abdominalna aorta 19mm. Nisu vieni znaci disekcije. AV trolisna blago degenerativno promenjenih veluma sa AoR 1+. Leva komora 55mm homogeno hipokontraktilna. U perikardnom prostoru vea kolicina slobodne tecnosti sa perikardnim athezijama pored lateralnog zida. Obe vene jugularis interne dilatirane sa jasnim SEK-om. Iz supkostalnih preseka registruje se dilatiran jednjak sa talogom sadrzaja. ZAKLJUCAK: Dilatacija ascendentne aorte je ogranicena na podrucje od korena aorte do aortalne imepresije jednjaka. Kako nije naen drugi uzrok opisane dilatacije postoji osnov za razmisljanje da je kompresija zbog ahalazije upravo uzrok aneurizmatskog prosirenja.

P175

Nontraumatic Aortic Emergency- CT diagnosis

S. Duvnjak, D. Sagi, D. Vucini, B.B. Petrovi, M. Stanisi, M. Sobot, Z. Antoni Cardiovascular Institute Dedinje, Belgrade Introduction:Acute aortic syndrome (dissection, aneurysms, intramural haematoma, and penetrating atherosclerotic ulcer), ruptured abdominal aneurysms and occlusion of abdominal aorta are nontraumatic aortic emergency. Materials and Methods: Between January and June 23 patients with this condition were examined with 64 slices CT on Cardiovascular Institute Dedinje. Results:Twelve patients have aortic dissection (5 patients have Tip A Stanford, and 7 patients Tip B). Five patients have intramural haematoma ,and two patients have acute rupture of atherosclerotic ulcer. Two patients have ruptured abdominal aorta aneurysms, and two patients have acute occlusion of abdominal aorta. conclusion:With MPR, MIP, VR, CPR and other modality in all cases we shown clear signs of every entity. CT diagnosis of nontraumatic aortic conditions is powerful imaging modality which allows accurate diagnosis and bring all necessary information's for further therapy.

P174

Holter-monitoring i test optereenja u dijagnostici latentnih poremeaja srcanog ritma i koronarne bolesti

P176

Znacaj QRS skoring metode u proceni osteenja leve komore posle akutnog infarkta miokarda

G. Mari-Milosevi Zdravstveni Centar Cacak Uvod: Holter-monitoring i test optereenja su najvazniji dijagnosticki postupci kojima dijagnostikujemo koronarnu bolest i otkrivamo latentne poremeaje srcanog ritma. Tokom testa optereenja u prisustvu znacajnih opstrukcija i koronarnih lezija dolazi do

M. Savic Zdravstveni centar Cacak Uvod:Velicina infarkta miokarda predstavlja glavnu determinantu za prognozu akutnog infarkta miokarda. Mogucnosti elektrokardiografije ­ QRS skoring metode po Wagner-u i savremene ehokardiografije su velike u proceni velicine infarkta miokarda i

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

funkcionalnog stanja leve komore. Cilj rada bio je da se utvrdi velicina ostecenja dela leve komore i proceni srcana funkcija kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda inferiorne i inferolateralne lokalizacije, primenom elektrokardiografske i ehokardiografske metode. Ispitivanjem je obuhvano 50 bolesnika sa AIM lecenih u koronarnoj jedinici Zdravstvenog centra u Cacku , od kojih je 30 imalo inferiornu lokalizaciju infarkta, a 20 bolesnika inferolateralnu. Srednja vrednost QRS skora odredjena treceg dana u grupi ispitanih bolesnika sa inferiornom lokalizacijom infarkta iznosila je 3,16 poena, a u grupi sa inferolateralnom lokalizacijom bila je 5,8 poena, gde je razlika visoko statisticki nacajna ( p< 0,01 ). Jednosmernom analizom varijanse QRS skora, odredjenog 15. dana od AIM, u odnosu na lokalizaciju infarkta, nadjena je statisticki visoko znacajna razlika ( p< 0,01 ) izmedju vrednosti QRS skora inferiorne lokalizacije i vrednosti QRS skora inferolateralne lokalizacije. U ovom radu analizirana je korelacija izmedju QRS skora i ejekcione frakcije leve komore dobijene 2D-ehokardiografiom. Utvrdjena je visoko znacajna korelacija izmedju QRS skora i ehokardiografskog parametra ­ EF. Ako se uzme u obzir da je izracunavanje QRS skora veoma jednostavno, da je metoda neinvazivna i jeftina, QRS skor predstavlja veoma pogodnu metodu za brzu orjentacuju o stanju postinfarktnog ostecenja leve komore.

37

P178

Ehokardiografski prediktori smanjenog petogodisnjeg prezivljavanje bolesnika sa aortokoronarnim by-pass-om

M. Zdravkovi1, M. Risti2, N. Mili3, M. Krotin1, M. Deljanin-Ili4, M. Zaja1, D. Trifunovi-Zamaklar2, S. Banievi1, D. Zdravkovic1, N. Milini1 1 Klinicko-bolnicki Centar «Bezanijska Kosa», Beograd, 2 Institut za KVB, KCS, Beograd, 3 Institut za medicinsku statistiku i informatiku, Beograd, 4 Institut za KVB, Nis, Srbija UVOD: Velike svetske studije su jos sedamdesetih godina proslog veka dokazale superiornost hirurskog lecenja koronarne bolesti nad medikamentoznim. Aortokoronarni by-pass poboljsava prezivljavanje bolesnika sa koronarnom bolesu, a petogodisnje prezivljavanje po svetskim studijama kree se oko 85-90%, uz siroko variranje u odnosu na preoperativne karakteristike bolesnika. CILJ: Utvrditi koji ehokardiografski parametri mogu biti dobri prognosticki pokazatelji petogodisnjeg prezivjavanja bolesnika sa aortokoronarnim by-pass-om. METODOLOGIJA RADA I BOLESNICI: U toku 1999. i 2000. godine na Institutu za KVB KCS-a aortokoronarni by-pass bez dodatnih kardiohirurskih intervencija uradjen je kod 449 bolesnika. U retrospektivno-prospektivnu studiju bilo je ukljuceno 252 bolesnika, koji su praeni tokom perioda od 60 meseci. Analizirani su preoperativni ehokardiografski parametri kao mogui prediktori petogodisnjeg prezivljavanja bolesnika. REZULTATI:Prezivljavanje nasih bolesnika sa aortokoronarnim by-pass-om iznosi 89.4%, sto odgovara svetskim rezultatima. Visoko znacajno smanjeno petogodisnje prezivljavanje imaju bolesnici sa teskom sistolnom disfunkcijom leve komore, sa multisegmentnim ispadima u kontraktilnosti, sa dilatiranom levom pretkomorom i bolesnici koji imaju srednje tesku i tesku mitralnu regurgitaciju (p< 0.01). Znacajno smanjeno petogodisnje prezivljavanje imaju bolesnici sa ehokardiografski verifikovanom ishemijskom dilatativnom kardiomiopatijom (p< 0.05). ZAKLJUCAK: Preoperativni ehokardiografski parametri gore navedeni mogu biti dobri prognosticki prediktori petogodisnjeg prezivljavanja bolesnika sa aortokoronarnim by-pass-om.

P177

Analiza rezultata stresehokardiografskog testa u proceni miokardne ishemije kod pacijenata sa bolom u grudima ispitivanih na kardioloskom odeljenju Instituta N. Banja

Lj. Nikoli, M. Deljanin-Ili, S. Ili, B. Ili, D. Petrovi, V. Miti, A. Nikoli, B. Stoickov, D. Simonovi Institut za prevenciju lecenje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesnika N.Banja UVOD-Na kardioloskom odeljenju Instituta N.Banja se pacijentima sa bolom u grudima a prema medicinskim idikacijama rutinski radi stresehokardiografski test CILJ ­ analiza rezultata stresehokardiografskog testa u evaluaciji miokardne ishemije u pacijenata sa bolom u grudima hospitalizovanih na kardioloskom odeljenju Instituta N.Banja od januara 2005 do januara 2006god. METOD-Analizom je obuhvaena grupa od 116 pacijenata od cega 18(15,5%) imalo je znacajnu hipertrofiju leve komore(HLK), 28( 24,14%) imalo je blok leve grane(BLG), 40(34,5%) sa Sy LGL , 24(20,69%) sa Sy WPW i 6(5,17%) sa negativnim T talasima na EKG-u.Svim pacijentima je raen stresehokardiografski test fizickim optereenjem na ergometar biciklu uz kontinuirano praenje simptoma,hemodinamskih parametara,elektrokardiografs ki i ehokardiografski monitoring.Za pozitivan ehokardiografski nalaz smo smatrali registrovanje novih poremeaja u segmentnoj kinetici leve komore. REZULTAT-U grupi sa HLK kod 8(44,44%) pacijenata registrovana je ST segment depresija 1mm ,a samo kod 3(16,66%) registrovani je pozitivan ehokardiografski nalaz.U grupi sa BLG kod 16(57,14%) registrovani su poremeaji u segmentnoj kinetici leve komore.U grupi sa Sy LGL u 29(72,5%) je registrovana ST segment depresija 1mm a samo u 16(40%) registrovan pozitivan ehokardiografski nalaz.U grupi sa Sy WPW kod 18(75%) registrovana je ST segment depresija 1mm ,a samo u 9(37,5%) registrovani je pozitivan ehokardiografski nalaz.U grupi sa negativnim T talasa na EKG u 2(33,33%) registrovani su poremeaji u segmentnoj kinetici leve komore. ZAKLJUCAK- Ukupno gledano pozitivan stresehokardiografski nalaz imali smo u 46(39,66%)pacijenata,dok je broj lazno pozitivnih testova iznosio 31(26,73%).

P179

Zaglavljen tromb u perzistentnom foramenu ovale sa preteom plunom i sistemskom embolizacijomprikaz slucaja

D. Toncev, Z. Bogdanovi, A. Toncev, S. Dimkovi KBC Zvezdara: Centar za kardiovaskularne bolesti, Centar za plucne bolesti Gradjevinski radnik, star 53 godine, javlja se u nas Centar zbog progresivne malaksalosti i otezanog disanja.Cijanotican, hipotenzivan, oksimetrijski prisutni znaci teske parcijalne respiratorne insuficijencije sa elektrokardiografskim znacima novonastalog bloka desne grane.U okviru urgentne dijagnosticke obrade uradjena i transtorakalna ehokardiografija.Vidjen je izuzetno dugacak tromb zaglavljen u perzistentnom foramenu ovale pri cemu njegovi krajevi flotiraju u desnoj odnosno levoj pretkomori sa povremenim prolabiranjem u odgovarajuce komore.Dalji urgentni tretman sproveden u nadleznom kardiohiruskom centru.

P180

Klinicki i ambulatorni pulsni pritisak u hipertenzivnoj hipertrofiji leve komore : Odnos sa promenom indexa mase leve komore

S. Vasili-Isailovi, D. Trailov, P. Erceg, S. Miti Klinika za gerontologiju KBC ,,Zvezdara" Uvod. Pulsni pritisak (PP) i index mase leve komore (IMLK) su

38

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

nezavisni faktori KV prognoze - i meusobno su povezani. Manje je poznato da li je ambulatorni (A) - u odnosu na klinicki (K) metod procene PP uze povezan sa IMLK,odnosno sa promenom IMLK? Cilj rada je da se uporede KPP i APP u grupi sa hipertenzivnom hipetrofijom (HH) LK- pre i posle terapije, tj. njihove promene () KPP i APP, proceni promena zastupljenosti ispitanika sa APP 60 mmHg i sagleda povezanost IMLK i KPP, odnosno APP. Ispitanici sa HHLK (N=60, dobi 53,2 ± 5,98 god., 29 zena), praeni su 192 ± 7 dana i leceni sa najvise 3 antihipertenziva. Za 24h-monitoring krvog pritiska primenjen je Bosso 2430, sa dnevnim intervalima snimanja od 30 i nonim 60 min, a masa LK procenjena je ultrazvukom Acusom-Aspen, po metodi Devereux-a - obe metode primenjene su na pocetku i kraju ispitivanja. Rezutati: Znacajno su smanjeni KPP (KPP1: 87,37± 24,04 ; KPP2 : 64,08 ± 13,58; KPP : -23,28 ± 27,27 mmHg, p < 0.01) i APP (APP1: 62,07 ± 12,79 ; APP2 : 56,93 ± 11,63 ; APP : - 4,8 ± 11,91 mmHg, p < 0.01). Zastupljenost ispitanika sa APP 60 mmHg tokom praenja nije znacajno promenjena (APP1 - 34/60, 57%; APP2 - 25/60, 42%, NS). Znacajno je vei KPP1, u odnosu na APP1 (25,3 ± 30,33 mmHg, p< 0.01), kao i KPP u odnosu na APP (-18,48 ± 30,95 mmHg, p <0.01). Procentualna (%) APP (-5,68± 20,09 %) i % IMLK (-6,84 ±11,61 %) znacajno su povezani (r= 0,409, p< 0.05), a nije naena povezanost % KPP (-18,79±39,77 %) i % IMLK (r= -0,17, NS). Zakljucak: Znacajno je smanjenjen PP, ali broj ispitanika sa visokim PP nije znacajno promenjen u periodu praenja. Iako je KPP znacajno vea u odnosu na APP, samo je APP znacajno povezana sa IMLK - sto ukazuje na prednost ambulatorne, u odnosu na klinicku metodu procene PP , tim pre sto su oba parametra - IMLK i PP- i pokazatelji preklinicke KV bolesti.

P182

Da li velicina ST-depresije u ranom ergometrijskom testu posle akutnog infarkta miokarda utice na prognozu bolesnika?

D. Raji, M. Mati, P. Mitrovi, G. Mati, M. Asanin, D. Mati, Z. Vasiljevi Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Uvod: Primenom ranog ergometrijskog testa pose prebolelog akutnog infarkta miokarda (AIM) mozemo izvrsiti ranu stratifikaciju bolesnika na one sa visokim i one sa nizim rizikom od nastanka novih koronarnih dogadjaja. Cilj ovog rada je da pokaze da li velicina ST-depresije u ranom ergometrijskom testu posle AIM-a utice na prognozu ovih bolesnika. Materijal i metod: U studiju je ukljuceno 104 bolesnika sa prvim nekomplikovanim AIM kojima je radjen rani ergometijski test prosecno 11.2 ± 2.4 dana od AIM. Bolesnici su podelejni u dve grupe. Grupa I je obuhvatala 48 bolesnika koji su imali ST-depresjiju ³ 2.0 mm dok su Grupu II cinila 56 bolesnika sa ST-depresijom < 0.2 mm. Klinicko praenje bolesnika trajanja 12.5 ± 1.5 meseci je obuhvatalo pojavu angine pectoris (AP), reinfarkta miokarda (RIM) i srcanu smrt (CM). U Grupi I, AP je imalo 21/48 (43.8%) bolesnika, RIM 3/48 (6.3%) bolesnika, a CM 3/48 (6.3%) bolesnika. U Grupi II AP se pojavila kod 22/56 (39.3%) bolesnika, RIM je imalo 3/56 (5.4%) bolesnika, a CM 2/56 (3.6%) . Zakljucak: Velicina ST -depresije u ranom ergometrijskom testu ukazuje na cesu pojavu angine pektoris, reinfarkta miokarda i kardijalne smerti u jednogodisnjem praenju bolesnika posle prebolelog AIM-a.

P181

Korelacija promena na srcu i osteenja plua kod bolesnika sa sistemskom sklerozom

P183

M. Zlatanovi1, D. Kalimanovska-Ostri2, N. Damjanov1, B. Ivanovi2, G. Radunovi1 1 Institut za reumatologiju, Beograd, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije Uvod: Kardioloske manifestacije u sistemskoj sklerozi mogu biti primarne usled osteenja malih krvnih sudova i fibroze miokarda i sekundarne kao posledica osteenja plua. Cilj: da se ispitaju promena na srcu kod bolesnika sa SSc i njihova povezanost sa osteenjem plua. Metode: Ispitano je 80 bolesnika sa SSc, prosecne starosti 53,32±10,75 i srednjeg trajanja bolesti 8,68±6,33 godina. Kod svih je obavljen klinicki pregled, teleradiografija grudnog kosa, kompletan Doppler ehokardiografski pregled I funkcionalno ispitivanje plua (VC, FVC, FEV1, DLco, DLco/VA).U statistickoj obradi koriseni su x2 test, Mann-Whitney test i Pearsonov koeficijent linearne korelacije. Rezultati: Kod 50(62,5%) bolesnika naen je SPDK > 35 mmHg, a znaci blage PHTA (SPDK 36-50mmHg) kod 38(48%). E/Amt leve komore < 1 naen je kod 40(50%), E/Atr desne komore < 1 kod 31(40%), a asimptomatski perikardni izliv kod 19(24%) bolesnika. Ukupno 66(82,5%) bolesnika je pripadalo NYHA I i II klasi. Pedeset (62,5%) bolesnika je imalo snizen DLco, a 24 (30%) intersticijsku fibrozu plua. Naena je znacajna pozitivna korelacija porasta SPDK i dijametra desne komore (r=0,27), leve pretkomore (r=0,42), plune arterije (r=0,40), debljine IV septima (r=0,33); p<0,03. Porast SPDK je znacajno negativno korelisao sa DLco, VC, FVC, FEV1; p<0,02. E/Atr je negativno korelisao sa SPDK, r=-0,38; p=0,001, a pozitivno sa E/Amt r=0,26; p=0,02. Zakljucak: Najcese promene na srcu kod nasih bolesnika sa SSc su bili znaci plune hipertenzije, dijastolna disfunkcija leve i desne komore i asimptomatski perikardni izliv. Tezina plune hipertenzije je znacajno narusavala dijastolnu funkciju desne komore i uticala na rapodelu bolesnika u odnosu na funkcionalno stanje KVS.

Osobenosti ehokardiografkog testa fizickim optereenjem kod pacijenata posle akutnog infarkta miokarda lecenog primarnom koronarnom intervencijom

A. orevi-Diki, M. Ostoji, B. Beleslin, J. Stepanovi, V. Giga, B. Vujisi-Tesi, I. Nedeljkovi, S. Stojkovi, M. Nedeljkovi, Z. Petrasinovi Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Uvod: Primarna koronarna intervencija (PCI) predstavlja najsavremeniji metod lecenja akutnog infarkta miokarda. Za sada nema podataka u literaturi o znacaju ehokardiografskog testa fizickim opterecenjem (eho-TFO) u pracenju ovako lecenih bolesnika. Cilj: Cilj naseg rada je ispitivanje osobenosti eho- TFO kod bolesnika posle primarne PCI. Metod: U studiju je ukljuceno 91 bolesnika (77 muskaraca), godina 55±12 kod kojih je radjena primarna PCI. Stent je implantiran na infarktnoj arteriji koja je bila LAD kod 35%, RCA kod 46% i Cx kod 14% bolesnika. Pedeset sest bolesnika (61%) je imalo visesudovnu bolest. Od tog broja 17 bolesnika je imalo znacajne promene na drugim koronarnim arterijama koje nisu tretirane interventnom procedurom. Eho-TFO je radjen po Bruce protokolu . Prosecni vremenski period od intervencije do izvodjenja testa je bio 6±3 meseca.Test je kod svih bolesnika izvodjen pod potunom antianginalnom terapijom. Kriterijum za pozitivnost testa je bio poremecaj u segmentnoj pokretljivosti zida leve komore. Rezultati: Test je bio dijagnosticki kod 82 bolesnika, izvodljivost 90%. Nije bilo nezeljenih dogadjaja tokom testiranja. Anginozni bol se javio tokom testa kod 8 bolesnika (8%), dok su se EKG promene javile kod njih 18 (19%). Test je bio ehokardiografski pozitivan kod 12 bolesnika (13%). Od toga test je bio ehokardiografski pozitivan u zoni infarktne arterije sa stentom kod 3 bolesnika, dok je kod ostalih 9 bolesnika test bio pozitivan u zonama drugih arterija. Senzitivnost eho-TFO je bila 71%, specificnost 98%, a dijagnosticka tacnost 93%. Zakljucak: Na osnovu nasih rezultata mozemo zakljuciti da je za pracenje pacijenata kod kojih je radjena primarna PCI

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

a koji predstavljaju specificnu populaciju sa predominantnom visesudovnom bolesti, indikovan ehokardiografski test fizickim opterecenjem, jer se samo na osnovu ehokardiografskog nalaza moze doneti zakljucak o uspesnosti izvedene procedure.

39

P184

Spektralna analiza varijabilnosti srcane frekvencije za vreme valunga kod perimenopauzalnih zena

M. Polovina, T. Potpara, S. Vujovi, M. Stojanovi, B. Radojkoviirovi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije UVOD: Varijabilnost srcane frekvencije (HRV) je neinvazivna metoda za procenu uticaja autonomnog nervnog sistema na aktivnost sinusnog cvora srca. Spektralnom analizom HRV moze se odrediti ukupna varijabilnost srcane frekvencije, stepen simpaticke i parasimpaticke modulacije, kao i simpato-vagalni odnos. Skorasnja ispitivanja ukazaju na mogunost da poveana aktivnost simpatikusa utice na nastanak valunga kod perimenopauzalnih zena. Ovo je prvo do sada objavljeno ispitivanje spektralne analize HRV za vreme valunga. CILJ ispitivanja je da se izvrsi procena simpato-vagalnog odnosa za vreme valunga. METOD: Analizirano je 58 valunga kod 9 zdravih zena, prosecne starosti 50,7 godina, na osnovu 24- Holtera srcanog ritma. Ispitanice su oznacile sve valunge i obavljena je spektralna analiza HRV za vreme svakog valunga analizom petominutnih EKG epoha. Epoha registrovana 30 minuta pre svakog valunga je prihvaena kao epoha koja odgovara bazalnom stanju. Za svaki valung je analizirana jedna petominutna epoha neposredno pre pocetka, kao i 4 konsekutivne epohe za vreme valunga. Izracunate su komponente spektralne analize: total power (TP), low frequency (LF) I high frequency (HF) komponenta i odnos LF/HF. Generalni Linearni Model je korisen za utrvivanje znacajnosti promene TP, LF, HF, LF/HF, poreenjem vrednosti bazalnog stanja i vrednosti za vreme valunga. Nije postojala statisticki znacajna promena vrednosti TP (F=0.118; p>0.05). Vrednost LF je znacajno poveana (F=7.636; p<0.0001), vrednost HF je znacajno smanjena (F=7.556; p<0.0001), a odnos LF/HF je znac ajno povisen (F=5.540; p<0.0001). ZAKLJUCAK: nase ispitivanje je pokazalo da za vreme valunga dolazi do znacajnog poveanja simpaticke i smanjenja parasimpaticke aktivnosti, i promenesimpato-vagalnog balansa u korist pojacanog simpatickog uticaja.

differences among the categories. A value of p < 0.05 was considered statistically significant. Results: Comparative analysis have shown statistically significant difference in vector loop appearance between three groups of ARVD patients as well as compared with control group. Some of results are shown in a table below. Conclusion: These results indicate that there is a pattern to follow in assessing the risk for SCD even in otherwise healthy subjects. This study shows also the importance of vectorcardiography as unfairly neglected tool in diagnosing subtle ECG changes of importance.

Total number of participants Vector loop pattern 90 ARVD pts. 1gr.20; 2gr.35; 3gr25. positive200 normals 100% normal negative 62+/-12.55 55%+/-12% 50+/-13% 26+/-3.23 22+/-7.66 60%+/-5% 30%+/-7% 13+/-1.78 RVOTfs% EF LV% EF RV % TAPSE

P186

Early manifestation of arrhythmogenic right ventricular dysplasia presented by Tau sign on vector loop proved to be pathognomonic

I.I. Vrani Univerzitetski Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti Purpose: Arrhythmogenic right ventricular dysplasia is characterized by fibro-fatty replacement of right ventricle and a cardiomyopathy with hypokinetic areas involving the free wall. Subjects have a risk of sudden cardiac death, particularly during sports and strenuous exercise. Methods: Diagnostic criteria for patient inclusion were based on standardized recommendations encompassing genetic, electrocardiografic, arrhythmic, morphofunctional and histopathologic factors. We analyzed group of 25 clinically scilent form of previously diagnosed ARVD patients (comprised of 17 female (68%) and 8 male (32%) patients, age between 23 and 58). This group was compared to a control group including 30 patients with hypertensive disease (of the same age and gender) but no history of coronary artery disease or diabetes. Vector loop was analyzed. Pozitive, negative and undefined were graded as numbers 2,1 and zero and compared with echo findings. Statistical analysis Chi square test or Fisher's exact test was used to assess the significance of differences among the categories. A value of p < 0.05 was considered statistically significant. Results: In all patients in whom V sign on echo was positive, vector showed specific mark in the region of interest being 100% specific, and together with echo positive V sign 100% diagnostic of the disease. Conclusions: Presented results indicate high sensitivity and specificity of vectorcardiography for the diagnosis of fruste forms of ARVD. They further support the significance of echo discovered V sign pathognomonic of ARVD at the early stage.

P185

Is likeliness to provide insight to preventing sudden cardiac death complete and accurate by vectorcardiography?

I.I. Vrani, T. Simi, M. Risti, D. Velimirovi Univerzitetski Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti Background: In Europe the incidence of SCD is very high and it does not spare any age, gender, or socioeconomic group. The main substrate are cardiac arrhythmias, mainly caused by ARVD/C, Long QT sy and WPW sy in otherwise healthy population. Special problem exists in professional sports and dieing during sport activities, in spite being thoroughly examined. Aim: The aim of our study was to detect potential differences among vector loop appearance among ARVD affected pts as compared to normal subjects. Methods: 90 ARVD diagnosed patients were analyzed by vectorcardiography, hart rate variability, echocardiography and radionuclide ventriculography. This group of patients was divided into three different patient category according to disease severity. ARVD group of patients were compared with 200 normal subjects and matched in age and gender. Statistical analysis Chi square test or Fisher's exact test was used to assess the significance of

P187

Heart rate turbulence plus TAPSE estimated higher risk for sudden cardiac death in ARVD pts

I.I. Vrani Univerzitetski Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti Purpose: Heart rate turbulence (HRT) encompasses initial

40

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

sa HCM, koronarni protok raste. Normalizovan masom leve komore KP bolesnika sa HCM se bitno ne razlikuje ili je cak nizi u poredjenju sa zdravim ispitanicima, sto bi posredno ukazivalo na njegovu nedovoljnost za dati stepen hipertrofije LK.

LAD Vmax Vmean VTI ZDRAVI 22.53±0.05 16.84±0.04 0.068±0.121 HCM 41.11±0.11 32.30±0.09 0.163±0.051 P <0.001 <0.001 <0.001

acceleration and a subsequent deceleration of sinus rhythm following ventricular ectopic beat with a compensatory pause. The changes in synus rhythm are thought to be mediated by a baroreflex response to the lower stroke volume of the ectopic beat. Methods: Among group of 90 patients with ARVD 37 were having arrhythmia of different kind at their presentation before institution of any therapy. 19 female and 18 male patients as compared to the control group (53 pts) with no arrhythmia and confirmed diagnosis by ISFC criteria. In all of them Holter monitoring was assessed and heart rate turbulence, heart rate variability and late potentials analysed. Progression of the disease were measured by 2D echo: RVOTfs% and TAPSE. Results: All arrhythmia prone patients showed abnormal HRT whereas all ARVD patients showed irregular pattern for heart rate variability. Also of importance the lower EF of right chamber the higher the risk for SCD as confirmed with . Conclusion: TAPSE correlates well with progression of ARVD and also with heart rate turbulence by estimating higher risk for sudden cardiac death even better than heart rate variability.

Total number of participants 37 ARVD pts. with arrhythmia 53 ARVD pts. with no arrhythmia 38+/-4.23 18+/-2.63 -4.17+/-4.15 negative 25+/-4.67 12+/-2.21 -5.4+/-3.72 100% positive RVOTfs% TAPSE HRT (TO)% HRV

RCA Vmax Vmean VTI

ZDRAVI 30.72±10.08 22.45±5.90 0.101±0.263

HCM 42.97±14.34 33.87±13.10 0.173±0.058

P <0.05 <0.05 <0.05

CX Vmax Vmean VTI

ZDRAVI 27.00±7.78 21.57±5.85 0.092±0.029

HCM 40.16±10.14 32.67±7.84 0.189±0.063

P <0.05 <0.05 <0.01

P189

Neinvazivna analiza koronarnog protoka bolesnika sa hipertroficnom kardiomiopatijom: korelacija sa stepenom hipertrofije, stepenom opstrukcije i dijastolom funkcijom leve komore

P188

Neinvazivna analiza koronarnog protoka bolesnika sa hipertroficnom kardiomiopatijom: poreenje sa koronarim protokom zdravih osoba

B. Vujisi-Tesi, D. Trifunovi-Zamaklar, O. Petrovi, M. Petrovi, I. Nedeljkovi, M. Borici, A. orevi-Diki, M. Ostoji Institut za karidovaskularne bolesti KCS, Beograd Savremena transtrorakalna Dopper ehokaridografija omoguava neinvazivnu analizu koronarnog protoka (KP). Kod hipertroficne kardiomiopatije (HCM) dijametar epikardnih arterija nije adekvatno povean stepenu hipertrofije, koronarna vaskularna rezistencija je poveana,a vazodilataorna rezerva smanjena. Poveanoj potrebi miokarda za kiseonikom pored hipetrofije miokarda dopinosi i obstrukcija izlaznog trakta leve komore, dijastolna disfunkcija i povean pritisak punjenja leve komore. Cilj ove studije je da u bolesnika sa HCM ispita odnos dijastolnog KP u bazalnim uslovima sa stepenom hipertrofije LK, stepenom opstrukcije izlaznog trakta LK i parametrima dijastolne funkcije LK. Metod: u 18 bolesnika sa primarnom HCM pored klasicnog ehokardiogarfskog pregleda dopunjenog studijom pulsnim tkivnim Dopplerom, registrovan je protok kroz prednje descedentnu granu leve koronarne arterije ­LAD, desnu koronarnu arterijuDKA i cirkumfleksnu granu leve koronarne arterije-Cx. Izmereni su sledei parametri dijastolne komponentne KPu bazalnim uslovima: maximalna brzina(Vmax;cm/s), srednja brzina(V mean;cm/s) i vremenski intergral brzine(VTI;cm). Rezultati: nije nadjena znacajna linearna korelacije izmedju ukupne mase LK i KP. Brzine dijastolnog protoka kroz DKA i Cx negativno korelisu sa debljinom septuma (DKA Vmax r= -0.7; Cx Vmax r=-0.8, Cx Vmean r=-0.9, p<0.05), a VTI dijastolnog protoka pozitivno sa debljinom zadnjeg zida (Cx VTI r=0.9, DKA VTI r=0.6, p<0.05). VTI dijastolnog protoka sve tri koronarne arterije pozitivno korelise sa sistolnim gradijentom pritiska u izlaznom traktu LK i sa VTI izlaznog trakta leve komore. KP nije znacajno korelisao sa odnosom E/Ea (indeks pritiska punjenja LK), dok je nadjena pozitivan korelacija sa trajanjem izovolumne relaksacije LK (merenim pomou TDI lateralnog mitralnog anulusa) (RCA: Vmax r=0.9, Vmean r=0.9 VTI r=0.7, p<0.01; Cx Vmax r=0.8, Vmean r=0.9, VTI r=0.8, p<0.05; LAD: VTI r=0.6, p=ns). Zakljucak: Kod bolesnika sa HCM raspored, a ne samo stepen ventrikularne hipertrofije mogao bi imati uticaja na profil koronarnog protoka. Dijastolni koronarni protok u bazalnim uslovima korelise sa stepenom opstrukcije izlaznog trakta LK i sa duzinom izovolumne releksacije LK.

D. Trifunovi-Zamaklar, B. Vujisi-Tesi, O. Petrovi, M. Petrovi, I. Nedeljkovi, M. Borici, A. orevi-Diki, M. Ostoji Institut za karidovaskularne bolesti KCS, Beograd Savremena transtorakalna Doppler ehokaridografija (TTDE) pruza mogunost neinvazivne procene koronarne cirkulacije merenjem koronarnog protoka (KP). Hipertroficna kardiomiopatija (HCM) se odlikuje poveanom masom leve komore (LK) i remodelovanjem koronarne cirkulacije: dijametar epikardnih koronarnih aretrija je povean, dok su intramiokardne arterije male, zadebljalih zidova i suzenog lumena, te je koronarna vaskularna rezistencija poveana a vazodilatatorna rezerva smanjena. Cilj ove studije je da kod bolesnika sa HCM analizira karakteristike KPu bazalnim uslovima i uporediti ih sa KP zdravih osoba, koristei TTDE. Metod: u 18 bolesnika sa primarnom HCM prosecne starosti 46,31±13,96 god registrovan je protok kroz distalni segment prednje descedentne grane leve koronarne arterije ­LAD, desnu koronarnu arteriju-DKA i cirkumfleksnu granu leve koronarne arterije-Cx i uporedjen sa KP kontrolne grupe slicne polne strukture i starosti (13 zdravih osoba, 38,07 ±10,94 god). Mereni su sledei parametri sistolne i dijastolne komponentne KP: maximalna brzina (V max; cm/s), srednja brzina (V mean; cm/s) i vremenski intergral brzine (VTI;m). Rezultati: Bolesnici sa HCM u poredjenju sa zdravim osobama imaju vei i sistolni i dijastolni KP u bazalnim uslovima (u tabeli prikazane vrednosti samo dijastolnog KP).U celokupnoj ispitivanoj populaciji (HCM + kontrola) parametri dijastolnog KP kroz sve tri arterije statisticki znacajno, pozitivno korelisu sa masom LK (r =0.5 do 0.6, p<0.01). Parametari sistolnog i dijastolnog KP normalizovani masom LK, statisticki se znacajno ne razlikuju izmedju HCM i kontrole, sa trendom ka veim vrednostima u kontrolnoj grupi. Zakljucak: Koronarni protok u bazalnim uslovima kod HCM je vei i u sistoli i dijastoli i sa veim brzinama u odnosu na zdrave ispitanike. Sa porastom mase LK, u rasponu od zdravih do bolesnika

Neinvazivne dijagnosticke metode 2 - poster forum

LAD VTI r LVOT PG LVOT VTI 0.7 0.6 p 0.05 ns r 0.8 0.9 DKA VTI p 0.02 0.02 r 0.8 0.8 Cx VTI p 0.05 0.04

41

P190

Analiza longitudinalne sistolne funkcije leve komore tkivnim Dopperom u bolesnika sa hipertroficnom kardiomiopatijom: poredjenje sa zdravim ispitanicima

D. Trifunovi-Zamaklar, O. Petrovi, B. Vujisi-Tesi, I. Nedeljkovi, M. Petrovi, M. Borici, M. Ostoji Institut za karidovaskularne bolesti KCS, Beograd Hipetroficna karidomiopatija (HCM) se klasicno definise kao kardiomiopatija sa ocuvanom sistolnom funkcijom leve komore (LK) i dijastolnom disfunkcijom. Longitudinalna sistolna funkcija LK je vazna i senzitivna determinanta globalne ventrikularne funkcije. Pulsni Tkivni Doppler (PTD) omoguava merenje longitudinalih regionalnih brzina miokarda te procenu i longitudinalne funkcije LK. Cilj studije je da uporedi parametre longitudinlane sistolne funkcije LK bolesnika sa HCM i zdravih ispitanika. Metod: kod 18 bolesnika sa HCM i 7 zdravih ispitanika slicne starosti i pola uradjena je klasicna ehokardiografska studija dopunjena PTD sa merenjem maximalne sistolne brzine (Sm), preejekcionog perioda (PEP) i vremena ejekcije (ET) na mitralnom anulusu (lateralni i septalni segment), lateralnom zidu (bazalni i medijalni segment) i interventrikularnom septumu (bazalni i medijalni segment). Rezultati: u poredjenju sa zdravim ispitanicima bolesnici sa HCM imali su nize Sm, sa statisticki znacajnom razlikom na lat. mitralnom anulusu (10.52±0.02 vs. 12.47±0.02, p<0.05), duz lateralnog zida LK (bazalni segment: 8.74±2.34 vs.12.7±3.36;medijalni segment: 7.92±2.65 vs.11.04±3.47, p<0.05) i bazalnom segmentu intervetrikularnog septuma (9.76±3.59 vs.12.98±2.68, p<0.05). PEP je bio duzi kod bolesnika sa HCM u odnosu na kontrolnu grupu sa statisticki znacajnom razlikom u bazalnom (136.53±44.11 vs.105.7±22.98, p<0.05) i medijalnom segmentu lateralnog zida (185.11±67.11vs.112.28±25.09, p<0.05), a ET krae sa statisticki znacajnom razlikom takodje u bazalnom (217.69±45.56 vs. 266.57±26.99, p<0.05) i medijalnom segmentu lateralnog zida (204.67±53.76 vs. 270.00±25.49, p<0.05). EF LK bolesnika sa HCM je bila vea u poredjenju sa kontrolnom grupom (72.11±7.34 vs. 65.64±4.76, p<0.05). Zakljucak: PTD omoguava detaljnu analizu longitudinalne sistolne funkcije LK kod HCM. Longitudinalna sistolna funkcija LK je abnormalna kod HCM cak i pri normalnim indeksima globalne sistolne funkcije.

sistolne brzine (Sm), preejekcionog perioda (PEP) i vremena ejekcije (ET) na mitralnom anulusu (lateralni i septalni segment), lateralnom zidu (bazalni i medijalni segment) i interventrikularnom septumu (bazalni i medijalni segment). Rezultati: nije pronadjena znacajna linearna korelacija izmedju Sm, ET i ukupne mase LK, debljine septuma, zadnjeg zida LK. Sm, PEP i ET su slabo i ne znacajno korelisali sa EF LK. Sm lateralnog zida LK znacajno je pozitivno korelisao sa gradijentom pritiska izlaznog trakta LK (bazalni segment: r=0.827, p<0.01; medijalni segment r=0.876, p<0.01) i VTI izlaznog trakta LK(bazalni segment: r=0.856, p<0.01; medijalni segment r=0.923, p<0.01). PEP lateralnog mitralnog anulusa korelisao je sa ukupnom masom LK(r=0.48, p<0.05) i frakcijom skraenja LK (r=0.543, p<0.05).ET lateralnom mitralnog anulusa je negativno korelisao sa gradijentom pritiska u izlaznom traktu LK (r=-0.47, p<0.05). Zakljucak: kod HCM stepen opstrukcije izlaznog trakta LK utice na regionale longitudinalne sistolne brzine lateralngog zida LK. Ukupna masa LK utice na trajanje izovolumne kontrakcije LK. Izostanak znacajne linerane korelacije parametara longitudinalne funkcije LK sa EF sugerisao bi da i u opsegu normalih vrednosti EF longitudinalna sistolna funckija LK moze biti izmenjena, te da bi TDI mogao pruziti bolji uvid u incipijente i subtilne poremeaje sistolne funckije LK kod HCM koje se ne mogu registovati indeksom globalne sistolne funkcije LK kao sto je EF.

P192

Uloga arterijske hipertenzije u sklopu metabolickog sindroma u nastanku blage mitralne insuficijencije

D. Cvijanovi, B. Ivanovi, S. Radojevi, D. Cvetkovi - Mati, B. Vujisi, S.Mati, D. Simi Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Metabolicki sindrom (MetS) nalazimo kod 10 do 25% odraslih osoba. On nije samo odgovran za razvoj ishemijske srcane bolesti ve i strukturne i funkcionalne promene srca. Primetili smo da je blaga mitralna regurgitacija, cest nalaz kod pacijenata sa MetS. Cilj rada je da utvrdimo da li postoji povezanost arterijske hipertenzije u sklopu metabolickog sindroma i mitralne regurgitacije. Analizirani su medicinski podaci 83 pacijenta (40 muskog (48%), 43 zenskog pola (52%)) sa MetS starosti 57±9.1 godina koji nisu preboleli infarkt miokarda, anamnesticki nisu davali podatke o anginoznim tegomama, a EKG-om nisu nadjene promene koje odgovaraju postojanju ishemije. MetS definisan je prisustvom 3 od 5 kriterijuma: abdominalna gojaznost, povisene vrednosti triglicerida, snizene vrednosti HDL-holesterola, HTA, vrednosti glukoze 5.5. Mitralna regurgitacija je detektovana transtoraksnim ehokardiografskim pregledom. Najve broj pacijenata, ( statisticki znacajan) 69.87% ispunio je tri kriterijuma za MetS, a najcesi triplet ispunjenih kriterijuma bio je hipertenzija + povisena glikemija + gojaznost. Mitralnu regurgitaciju imala je statisticki znacajna veina od 65.06 % (54/83) pacijenata. Kod veine 79.62% (43/54) je postojala blaga mitralna regurgitacija Veina pacijenata sa mitralnom insuficijencijom imala je hipertenziju u okviru MetS ­ 54.21% (45/83), ali je ona bila znacajno prisutna i kod pacijenata koji nisu imali hipertenziju u MetS ­ 9.63% (8/83). 21.68% pacijenata (18/83) koji su imali hipertenziju nisu imali mitralnu insuficijenciju. 14.45% (12/83) pacijenata nije imalo ni hipertenziju ni mitralnu insuficijenciju. Mitralna insuficijencija statisticki je znacajan pratilac metabolickog sindroma (p<0.01, DF=1), dok arterijska hipertenzija ne predstavlja nezavisni prediktor njenog nastanka.

P191

Parametri longitudinalne funkcije leve komore procenjen tkivnim Dopplerom u bolesnika sa hipertroficnom kardiomiopatijom: korelacija sa stepenom hipertrofije, opstrukcijom izlaznog trakta i ejekcionom frakcijom

O. Petrovi, D. Trifunovi-Zamaklar, B. Vujisi-Tesi, I. Nedeljkovi, M. Petrovi, M. Borici, M. Ostoji Institut za karidovaskularne bolesti KCS, Beograd Kod bolesnika sa hipertroficnom kadiomiopatijom (HCM) u poredjenu sa zdravim ispitanicima longitudinalna sistolna funkcija leve komore je smanjena. Cilj ove studije je da ispita odnos longitudinalne sistolne funkicje LK, procenjene pulsnim tkivnim Dopperom (PTD), sa stepenom hipertrofije LK i gradijentom pritiska u izlaznom traktu leve komore. Metod: kod 18 bolesnika sa HCM uradjena je klasicna ehokardiografska studija dopunjena PTD sa merenjem maximalne

P193

Procena efekata Perkutane transluminalne renalne angioplastike u lecenju renovaskularne hipertenzije

V. Plei-Knezevi1, D.V. Kalimanovska-Ostri2, D. Knezevi1, R.Viloti-Suboti1 1 ZC Valjevo, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd

42

Novine u lecenju uroenih srcanih mana kod dece i odraslih / New advaces in treatment of congenital heart disease in children and adults - simpozijum / symposium

Stenoza renalne arterije (RAS), najcesi je uzrok sekundarne, hipertenzije. Preko 90% bubreznih arterijskih stenoza uzrokovane su aterosklerozom, a preostale fibromuskularnom displazijom. Dva su klinicka sindroma stenoze renalnih arterija: renovaskularna hipertenzija (RVH) i razlicit stepen osteenja bubrezne funkcije. Uprkos poboljsanja dijagnostike i dalje su otvorene rasprave kada i kako revaskularizovati bubreg pacijenta sa RAS. Cilj rada je bio da proceni efekat revaskularizacije stenozirane RA metodom PTRA na krvni pritisak.Metode: Metodom PTRA, leceno je 30 bolesnika sa 33 stenozirane i dve okludirane RA, 18 zena (60%) i 12 muskaraca (40%), prosecne starosti u vreme dilatacije 43.2±5 godina. Procena uspeha se zasnivala na vrednostima krvnog pritiska i broja antihipertenziva pre i nakon intervencije, procenjeno na osnovu 24h Holter monitoringa krvnog pritiska. Pacijenti su praeni godinu i vise dana od intervencije. Rezultati: Ateroskleroticnu leziju RA imalo je 17 bolesnika (8 zena i 9 muskaraca) sa promenama na 19 bubreznih arterija, prosecne starosti 54.8±10.48 god. Pacijenti sa fibromuskularnom displazijom njih 13 (10 zena i 3 muskarca) su starosti 37.35±3.4 god. Prosecna vrednost krvnog pritiska svih pacijenata pre dilatacije je 179.16±9.47/108.0±11.78 mmHg, dok je vise od godinu dana od intervencija ta vrednost znacajno niza (p<0.01) 147.63±16.34/88.63 ±11.18mmHg. Pre intervencije pacijenti su prosecno koristili 3.6±1.4 antihipertenziva, a posle PTRA broj korisenih lekova je 0.93±0.99 (p<0.01). Zakljucak: PTRA je efikasan i bezbedan metod u lecenju RAS, narocito u starijih pacijenata sa pridruzenim drugim kardiovaskularnim bolestima, koji zahteva krau hospitalizaciju i period oporavka. Hipertenzija se cesto odrzava i posle PTRA, ali na znacajno nizem hipertenzivnom nivou i uz upotrebu manje antihipertenziva za njenu normalizaciju.

NOVINE U LECENJU UROENIH SRCANIH MANA KOD DECE I ODRASLIH NEW ADVACES IN TREATMENT OF CONGENITAL HEART DISEASE IN CHILDREN AND ADULTS

SIMPOZIJUM / SYMPOSIUM Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 11:00-12:30 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western Monday, Oktober 15, 2007, 11:00-12:30 Room Horizont, Hotel "M" Best Western

197

Problemi i perspektive u lecenju odraslih sa uroenom srcanom manom

D. Kalimanovska-Ostri1, I. Jovanovi2, M. uki2, T. Nastasovi1, P. Vukicevi1, D. Velimirovi1, M. Risti1, P. uki1, I. Daehnert3, J. Janousek3, A. Kalangos4. 1 Institut za Kardiovaskularne bolesti KCS, 2 Univerzitetska decija klinika, Beograd, Srbija, 3 Herzzentrum Lajpcig, Nemacka, 4 Clinique de Chirurgie CardioVasculaire, HCUG, Zeneva, Svajcarska, Zahvaljujui velikom napretku pedijatrijske kardiologije u ranom otkrivanju i lecenju cak i najtezih mana, stalno raste broj odraslih sa uroenom srcanom manom. Cilj ovog izlaganja je da se istaknu osnovni problemi vezani za dijagnostiku i lecenje odraslih sa USM i da se iznese predlog za njegovo resavanje u Srbiji. On je zasnovan na dugogodisnjem iskustvu vise zdravstvenih ustanova iz ove obalasti. Kao ilustraciju izdvajamo 10 pacijenata uzrasta od 20 do 60 godina koji su ispitivani i leceni u periodu od 2005.-2007.godine zbog kompleksnih uroenih srcanih mana i to: 2 bolesnice sa atrezijom plune arterije, l pacijent sa atrezijom trikuspidnog zaliska, l bolesnica sa stenozama venskih bafflova posle Mustard-ove korekcije TGA koja je lecena prvo transkateterski a potom i hirurski; 2 pacijenta sa velikim VSDom udruzenim sa DAP odnosno obstrukcijom izlaznog korita leve komore I anomalijom luka oarte, uspesno operisana bolesnica sa tetralogiom Fallot, 1 pacijent sa Eisenmengerovim sindromom posle dehiscencije patcha kojim je zatvoren VSD, trudnica sa aritmijama i plunom restenozom i bolesnica u sedmoj deceniji sa DAP i kongenitalnom anomalijom mitralne valvule.

P194

The dose dependency of hypotensive effect of sublingual Captopril in hypertensive urgency

G. Koraevi1, G. Raen2, M. Damnjanovi1, D. Sakac3, M. Ranelovic1 1 Department for Cardiovascular Diseases, Clinical Centre Nis, 2 Department for Cardiovascular Diseases, Military Medical Academy, Belgrade,3 Department for Cardiovascular Diseases, Institute for Cardiovascular Diseases, S. Kamenica The aim of the paper is to analyze dose dependency of hypotensive effect of sublingual Captopril. Hypertensive urgency (according to JNC VII) was diagnosed in 727 patients that received sublingual Captopril (average age 53.3 12.9y.; males 51.8%). Captopril was not given to patients with: allergy to the drug, history of angioedema, pregnancy, documented /suspected renal artery stenosis, intravascular volume depletion, hyponatremia, severe aortic stenosis, neutropenia,autoimmune disease or pronounced hypotension following previous ACE inhibitor use. Blood pressure (BP) was measured 30 minutes following the Captopril administration. There was not a single excessive BP drop, leading to clinical event and/ or requiring infusion. Out of 553 patients treated initially with sublingual Captopril, 15.73% received additional antihypertensive drug, suggesting inefficacy of the sublingual Captopril in the dose applied (41.15 26.68mg). The subgroup of responders to sublingual Captopril monotherapy consisted of 466 patients. The average dose of sublingualCaptopril was 42.93 26.11mg. Significant BP reduction was recorded, both forsystolic (from 185.2 23.6mmHg to 155.2 19.6 mmHg, t=20.476, p<0.0001) and for diastolic (from 111.5 13.6mmHg to 96.10 10.81mmHg, t=19.795, p<0.0001). Dividing the individual values for systolic BP drop by the individual values of total sublingual Captopril doses resulted in the average 0.9078 0.7199mmHg (range:0-4.8mmHg) systolic BP drop per 1mg of the sublingual Captopril. Conclusion: For aimed reduction of systolic BP for 25 mmHg and/or of diastolic BP for 12.5 mmHg,the preferred dose of sublingual Captopril dose can be 12.5mg.

198

Novine u transkateterskom zatvaranju atrijalnog septalnog defekta

I. Jovanovi1, I. Daehnert2, M. uki1, V. Parezanovi1, T. Ilisi1, G. Vukomanovi1, S. Ili1, I. Vulievi1, D. Kalimanovski-Ostri3, I. Stefanovi1, M. Dabeti1 1 Univerzitetska decja klinika, 2 Kinderkardiologie, Leipzig, Germany, 3 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije U poslednjoj deceniji je razvijena metoda transkateterskog zatvaranja arijalnog septalnog defekata (ASD) tipa secundum, kao alternativa hirurskom lecenju. Kljuc uspeha je pravilan izbor pacijenata, i to prema uzrastu, velicini i polozaju defekta. Do sada je razvijeno vise razlicitih tipova zatvaraca. Najprihvaeniji i najduze u upotrebi je AMPLATZER zatvarac. Poslednjih godina su stvorena dva nova, veoma intersantna resenja, HELEX I SOLYSAFE zatvaraci, u cijoj su osnovi tanki dvostruki diskovi. U intervalu od novembra 2006 do septembra 2007. godine u program transkateterskog zatvaranja ASD-a je ukljuceno 64 bolesnika, uzrasta od 5 do 58 godina. Velicina defekta je varirala od 0.7 do 3.1 cm (19±7.2mm),

Novine u lecenju uroenih srcanih mana kod dece i odraslih / New advaces in treatment of congenital heart disease in children and adults - simpozijum / symposium

merena transezofagealnom ehokardiografijom. Defekt je zatvoren Solysafe zatvaracem kod 52 bolesnika (81.2%) i Amplatzer-om kod 6 bolesnika (9.3%). Kod 6 bolesnika (9.3%) defekt nije mogao biti transkateterski zatvoren, pa je to ucinjeno hirurskim putem. U grupi transkateterski zatvorenih defekata je registrovana jedna ozbiljna komplikacija (1.7%), i to embolizacija leve grane plune arterije zatvaracem. Kod 4 bolesnika (6.8% ) je ehokardiografski registrovan manji rezidualni levo desni sant. Transkatetersko zatvaranje ASD-a je pouzdana metoda, uz pravilan izbor pacijenata I vrste zatvaraca. Postala je dostupna i pacijentima u nasoj zemlji, iako je smatrana za privilegiju bogatih zemalja.

43

199

Primena endovaskularnih stentova u uroenim srcanim manama

M. uki, I. Daehnert, I. Jovanovi, V. Parezanovi, T. Ilisi, I. Stefanovi, S. Dragovi, S. Ili Univerzitetska decja klinika, Beograd U lecenju uroenih srcanih mana (USM), balon dilatacija sa implantacijom stenta se uspesno koristi u resavanju opstruktivnih vaskularnih lezija koje imaju elasticni (recoil) karakter posle dilatacije. Osnovna namena stentova je da prevaziu ogranicenja balon angioplastike stenoticnih krvnih sudova ili da koriguju intimalni flap nastao angioplastikom. Iako postoji vise od 40 vrsta endovaskularnih stentova veoma mali broj je pogodan za pedijatrijsku ili adultnu populaciju sa USM. Implantacija stentova se moze izvesti u venskim i arterijskim sudovima kao i hirurski kreiranim konduitima ili arteficijelnim santovima. Poslednjih godina su prosirene indikacije za primenu stentova kao sto je stentiranje ductus arteriosusa kod duktus zavisnih USM, aorto-pulmonalnih kolaterala ili odrzavanje otvorenim atrijalnog septalnog defekta. Uspesna ugradnja stentova u USM zahteva dobro obucen i iskusan kateterizacioni tim i dobru selekciju pacijenata, jer su mogue akutne i odlozene komplikacije (cepanje balona, dislokacija stentova, prelomljavanje stentova, lezija krvnih sudova...), a obzirom na ograniceno vremensko iskustvo dugotrajne posledice jos uvek nisu poznate. Brojna su ogranicenja primene stentova kod dece pre svega zbog primene uvodnika (sheath-ova) velikog promera, nemogunosti proporcionalnog uveanja sa rastom deteta, nepogodnost stentova u dugackim tortuoznim opstrukcijama. Tehnoloske inovacije u oblasti endovaskularnih stentova ( kao sto su resorptivni, breakable, pokriveni, samo-ekspandirajui stentovi..) prosirile su indikaciona podrucja I spustile uzrasnu granicu u njihovoj primeni. Ugradnja endovaskularnih stentova kod pacijenata sa USM u budunosti e svakako zauzeti veoma vazno mesto u interventnoj kardiologiji i posebno u hibridnim (interevntnohirurskim) procedurama cime e se prevazii neka od trenutnih ogranicenja u njihovoj primeni.

su klinicki nalazi, rentgen srca i plua, elektrokardiogram, ehokardiografski, angiografski i operativni nalazi. Rezultati: Iako su svi pacijenti imali elektrokardiografske i ehokardiografske promene koje su mogle ukazivati na ALCAPAu, kod 3/4 pacijenta je inicijalno postavljena pogresna dijagnoza (dilataciona kardiomiopatija kod 2 i aortno-kameralna fistula kod 1 pacijenta). Kod svih pacijenata je dijagnoza ALCAPA potvrdjena kateterizacijom srca. Pacijenti su operisani tehnikom direktne implantacije kao procedurom izbora. Prvi znak oporavka funkcije leve komore je redukcija u end-dijastolnoj dimenziji, sa preoperativnih vrednosti od 46±6 mm (95% CI, 36 mm do 56 mm) na 37±8 mm (95% CI, 24 mm do 51 mm) ve 7 dana nakon operacije. Frakcija skraenja se oporavlja sporije; od preoperativnih vrednosti 0,24±0,09 (95% CI, 0,09 do 0,40) na 0,33±0,009 (95% CI, 0,18 do 0,47) tokom srednjeg vremena praenja od 11 meseci. Zakljucak: Rezultati hirurskog lecenja su veoma dobri i zbog toga je od krucijalnog znacaja razlikovati ALCAPA-u od drugih uzroka dilatacione kardiomiopatije i pacijente uputiti na hirursko lecenje sto je mogue ranije da bi smanjili morbiditet i mortalitet

201

Anomalno ishodiste leve koronarne arterije iz plune arterije ­ dijagnosticke dileme i rezultati hirurskog lecenja

S. Ili, . Hercog, M. Vucicevi, I. Vulievi, B. Mimi, O. Ristovi, I. Jovanovi, V. Parezanovi, M. uki, G. Vukomanovi Univerzitetska decja klinika, Beograd Uvod: Anomalno ishodiste leve koronarne arterije iz plune arterije (ALCAPA) je retka anomalija koronarnih arterija. Simptomi i znaci su cesto nespecificni i dijagnosticke greske su neizbezne ako se u diferencijalnoj dijagnostici ALCAPA ne uzme u razmatranje. Cilj rada: Obzirom na visok stepen lazno-negativnih ehokardiografskih rezultata, cilj rada je da ukaze na znacaj angiografije u dijagnostici, kao i da prikaze rezultate hirurskog lecenja primenom tehnike direktne implantacije. Metod: Retrospektivna studija 4 pacijenta koja su podvrgnuta dvo-koronarnoj korekciji u jednogodisnjem periodu. Analizirani

44

Aneurizma leve komore - od dijagnoze do terapije - simpozijum / symposium Invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - usmena saopstenja originalnih radova

ANEURIZMA LEVE KOMORE ­ OD DIJAGNOZE DO TERAPIJE

SIMPOZIJUM Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 11:00-12:30 Sala BW klub, Hotel "M" Best Western

INVAZIVNE DIJAGNOSTICKE METODE I KARDIOVASKULARNE PROCEDURE

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 11.00-12.30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

202

2-D ehokardiografski i doppler znaci u dijagnostici aneurizme leve komore

206

Safety and clinical impact of diagnostic cardiac catheterization in a hospital without cardiac surgery

S. Tomi, Lj. Jovovi, A. Nikoli, Lj. Trkulja, B. Borzanovi, D. Dimitrijevi, M. Vukovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvod: Aneurizma leve komore se definise istanjenosu miokarda i lokalizovanim prosirenjem zahvaenog segmenta ili segmenata zidova leve komore. Novonastalu anatomsku strukturu cine: a) otvor odnosno vrat aneurizme i b)"aneurizmatska kesa". Cilj: Procena 2-D ehokardiografskih i Doppler znakova koji potvruju ehokardiografski dijagnosticki algoritam u jasnoj diferencijaciji aneurizme od pseudoaneurizme leve komore. Materijal i metod: Studijski su obuhvaena 33 pacijenta sa jasnim lokalizovanim aneurizmatskim prosirenjem leve komore, primenom transtorakalne ehokardiografije. Evaluirana su tri znaka: a) maksimalna sirina (dijametar) otvora-vrata (Omax) i maksimalni paralelni unutrasnji dijametar aneurizmatske kese (Dmax); b) odsutnost ili eventualno prisutnost paradoksnog kretanja zida aneurizme u sistoli (prema spolja); c) pulsnim (PW) ili kontinuiranim (CW) Dopplerom merena se brzina sistolnog protoka u nivou otvoravrata. Rezultati: Omax se kretao u rasponu od minimalne vrednosti 23 mm do maksimalne 69 mm. Dmax od minimalne vrednosti 19 mm do maksimalne 97 mm. Dobijeni indeks Omax/Dmax iznosio je od najmanje vrednosti 0.66 do najvise 1.29. Nisu uoceni paradoksni pokreti zida aneurizme tokom sistole. Vrednost sistolne brzine protoka merene Dopplerom ukazuju da se sistolna brzina kretala u opsegu od najmanje 0.3 m/s do maksimalne 1.9 m/s. Zakljucak: Indeks Omax/Dmax bio je vei od 0.5 i dobijene manje sistolne brzine protoka (ispod 2 m/s) sa sigurnosu ukazuju na aneurizmu. Ako su prisutni paradoksni pokreti sa velikom verovatnoom se sumnja na pseudoaneurizmu. Opisani znaci predstavljaju obavezan dijagnosticki algoritam u tacnom definisanju aneurizme odnosno pseudoaneurizme.

A.M. Lazarevi1, M. Ostoji2, N. Milanovi1, N. Dobrijevi1, . Stojici1, M. Sobot1, S. Obradovi1 1 Department of Cardiovascular Diseases, Banja Luka Medical Center, Banja Luka, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina 2 Institute for Cardiovsascular Diseases, Clinical Center of Serbia and Belgrade University Medical School, Belgrade, Serbia Aim of the study: To assess the safety, clinical impact and complications of diagnostic cardiac catheterization in a hospital without on-site cardiac surgery by review of the first three months' experience. Methods: A prospective audit of the first 217 consecutive procedures between July and September 2007. Results: Of the 217 cases left main stem disease was present in 18 (8.3%), three vessel disease in 36 (16.6%), two vessel disease in 52 (24.0%), single vessel disease in 69 (31.8%), and normal coronary arteries in 44 (20.2%). The percutaneous coronary interventions were performed in 24 (11.0%) cases. The rate of major complications of cardiac catheterization and percutaneous coronary interventions was 0,0%. Mortality was 0,0%, and the rate of arterial complications requiring surgical repair was 0.0%, for radial, brachial and femoral. There were no catheter related myocardial infarction (0,0%), and no cerebrovascular events (0,0%). Two large haematoma (0,92%) ,were found in two patients, one investigated by the femoral, and one by the brachial route but these were managed conservatively and did not require transfusion. There were two (0,92%) uncomplicated conduit artery dissections (one femoral, and one iliac). There was one successfully treated life threatening arrhythmia (0,46%). Conclusion: Diagnostic cardiac catheterization and simple percutaneous coronary interventions can be performed safely and successfully in a hospital without on site cardiac surgery. Potential vascular complications can be treated by vascular surgeon within the same medical center and potential cardiac complications can be treated in the cardiac surgical center which can be reached within two and a half hours by car or half an hour on a helicopter.

207

Sistemska primena rapamicina u prevenciji koronarne restenoze nakon implantacije klasicnog metalnog stenta

S. Stojkovi. M. Ostoji, M. Nedeljkovi, A. Aranandjelovi, G. Stankovi, V. Vukcevi, B. Beleslin, D. Orli, J. Kosti, M. Diki Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, Beograd Uvod. Male observacione studije su pokazale da bi oralna primena rapamicina mogla smanjiti ucestalost restenoze nakon implantacije klasicnog metalnog stenta. Cilj. Cilj studije je bio da proceni ulogu rapamicina u smanjenju ucestalosti restenoze nakon implantacije klasicnog metalnog stenta u koronarne arterije. Metod. Od decembra 2005 do decembra 2006, 80 bolesnika je randomizovano nakon implantacije klasicnog metalnog stenta na rapamicin grupu (2mg rapamicina dnevno pocevsi 24 h nakon implantacije tokom mesec dana + klasicna medikamentozna th) ili kontrolnu grupu (samo klasicna th). Primarni cilj studije je bio ucestalost binarne angiografske restenoze i kasnog gubitka lumena nakon 6 meseci praenja. Sekundarni ciljevi studije su bili ucestalost

Invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - usmena saopstenja originalnih radova

revaskularizacije ciljne lezije (TLR), ucestalost revaskularizacije ciljne arterije (TVR) i ucestalost glavnih nezeljenih kardiovaskularnih dogadjaja nakon 6 meseci praenja. Rezultati. Angiografsko praenje je uradjen kod 72/80 (90%) bolesnika. U rapamicin grupi lek je dobro tolerisan (22.5% blagi nezeljeni efekti); niti jedan bolesnik nije prekinuo terapiju tokom mesec dana. Nakon 6 meseci praenja ucestalost in-segment binarne restenoze je bila 51.4% u kontrolnoj grupi i 10.5% u rapamicin grupi bolesnika (p=0.000), a ucestalost in-stent binarne restenoze 48.7% u kontorlnoj grupi i 7.9% u rapamicin grupi (p=0.000). Insegment kasni gubitak lumena je takodje statisticki znacajno bio manji u rpamicin grupi u odnosu na kontrolnu grupu bolesnika (0.29±0.39 vs. 0.86±0.64 mm p=0.000). Takodje, ucestalost TVRa i TLRa je statisticki znacajno bila manja u rapamicin grupi (7%) u odnosu na kontrolnu grupu bolesnika (22.7%); p<0.05). Ucestalost kombinovanog cilja posmatranja (MACE +angina pectoris) je statisticki znacajno bila manja u rapamicin grupi (10%) u odnosu na kontrolnu grupu bolesnika (40%); p<0.01), nakon 6 meseci praenja. Zakljucak. Ova prospektivna, randomizovana , kontrolisana, otvorena studija je pokazala da orlana primena rapamicina u dozi od 2 mg tokom 30 dana nakon implantacije klasicnog metalnog stenta statisticki znacajno smanjuje ucestalost angiografskih i klinickih parametara restenoze.

45

209

Praenje efekata zadatih nestandardnih doza dvojne antitrombocitne terapije na agregaciju trombocita kao merilo prevencije subakutne tromboze koronarnog stenta

S. Dimi, Z. Perisi, S. Apostolovi, S. Salinger, M. Pavlovi, N. Krsti, M. Damjanovi, Z. Stanojkovi, M.T. Pavlovi, J. Glasnovi, M. Tomasevi Klinika za kardiovaskularne bolesti, KC Nis Cilj: Kako je tromboza stenta znacajan uzrok mortaliteta, uprkos standardnoj primeni dvojne ASA/Clopidogrel antitrombocitne terapije, cilj ovog istrazivanja je ispitivanje efekata nestandarnih doza ove terapije na agregaciju trombocita kao merilo prevencije subakutne tromboze koronarnog stenta. Metode: Intenzitet agregacije trombocita neposredno pre, 4h i 7 dana nakon PCI je ispitivan pomou Platelet function analyzer-a 100 (PFA-100) kod 3 grupe pacijenata, od kojih je kontrolna grupa (n=7) preinterventno i 7 dana nakon intervencije primala po 75 mg Clopidogrela, druga (n=6) 300 mg preinterventno, a po 75 mg Clopidogrela postinterventno, dok je trea grupa (n=7) preinterventno primila 300 mg, a postinterventno po 150 mg Clopidogrela. Sve tri grupe pacijenta su primale i 100 mg ASA. Rezultati: Vreme agregacije trombocita se u preinterventnom periodu znacajno (p<0,001) razlikuje izmeu kontrolne i druge grupe pacijenata, kako za colagen/adenozin difosfat (Col/ADP) (71,43 ± 9,61 i 150,50 ± 83,29), tako i za colagen/epinefrin (Col/ Epi) (154,00 ± 16,57 i 298,17 ± 4,49). Razlika preinterventnih i postinterventnih vrednosti je, takoe, znacajna (p<0,001) izmeu kontrolne i tree grupe, kako za Col/ADP (71,43 ± 9,61 i 190,14 ± 102,99 preinterventno, 68,57 ± 8,28 i 161,86 ± 96,46 nakon 4h, 64,86 ± 6,77 i 86,86 ± 10,54 nakon 7 dana), tako i za Col/Epi (154,00 ± 16,57 i 300,00 ± 0,00 preinterventno, 130,14 ± 24,89 i 300,00 ± 0,00 nakon 4h, 116,86 ± 31,35 i 300,00 ± 0,00 nakon 7 dana). Zakljucak: Rezultati ovog istrazivanja ukazuju na potrebu korekcije standardnih doza dvojne antitrombocitne terapije, radi sto efikasnije prevencije subakutne tromboze koronarnog stenta.

208

Perkutane koronarne intervencije "nezastienog" glavnog stabla leve koronarne arterije ­ nasa iskustva

D. Tasi, M. Coli, D. Sagi, B. Milosavljevi, Lj. Mangovski, R. Babi, Z. Antoni, Z. Tinji Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvod. Znacajne stenoze glavnog stabla leve koronarne arterije se javljaju u 5-7% bolesnika na invazivnoj dijagnostici koronarnih arterija. Bolesnici sa medikamentozno tretiranom bolesti glavnog stabla imaju 3-godisnji mortalitet do 50%. Perkutane intervencije »nezastienog« glavnog stabla leve koronarne arterije su do pojave DES stentova smatrane procedurama sa losom prognozom i visokim periproceduralnim mortalitetom. Cilj: Cilj nase studije je ispitivanje periproceduralnih komplikacija i ranog mortaliteta (30 dana) kod bolesnika posle perkutane intervencije glavnog stabla leve koronarne arterije. Bolesnici i metode. Nasa studija je obuhvatila 11 bolesnika (prosecne starosti 67.09±3.83 godina; 63.64% muskaraca). Presecna ejekciona frakcija LK je bila 40.1±2.8%. Osam bolesnika je imalo simptome nestabilne angine pektoris dok su 3 bolesnika imala stabilnu anginu pektoris. U 3 bolesnika je ugraen »bare metal« stent dok su kod 8 bolesnika ugraeni DES stentovi. Rezultati. Proceduralni uspeh je postignut u 9 (81.8%) bolesnika. Proceduralne komplikacije su se javile u 2 (18.2%) bolesnika. Jedan bolesnik je zbog disekcije upuen na hirursku revaskularizaciju, dok je kod jednog bolesnika doslo do dislokacije plaka. Obe komplikacije su bile kod bolesnika sa »bare metal« stentovima. Nije bilo periproceduralnog mortaliteta. Do 30. dana od intervencije su umrla dva bolesnika naprasnom srcanom smrti (18.2%). Oba bolesnika su bila tretirana »bare metal« stentovima. Bolesnici sa proceduralnim komplikacijama i ranim mortalitetom su imali EF LK<30%. Zakljucak. Nasa studija je pokazala dobar proceduralni rezultat uz dobar klinicki ishod posebno kod bolesnika sa DES stentovima. Dobar izbor bolesnika i tretirane lezije su preduslov dobrog rezultata kod ove slozene intervencije.

210

Primarne perkutane koronarne intervencije u Klinici za kardiologiju Klinickog centra Srbije: kretanje bolesnika od pojave infarktnog bola do pokusaja otvaranja infarktne arterije

M. Dobri1, M. Ostoji1, M. Nedeljkovi1, V. Vukcevi1, G. Stankovi1, S. Stojkovi1, B. Beleslin1, D. Orli1, Z. Vasiljevi1, D. Mati1, B. Lazi2 1 Klinika za kardiologiju, Klinicki centar Srbije, Beograd, 2 Gradski zavod za hitnu medicinsku pomo, Beograd Uvod. Lecenje pacijenata sa akutnim infarktom sa ST elevacijom zapocinje po nastanku simptoma, tece kroz kontakte sa medicinskim sluzbama, a cilj je pokusaj otvaranja za infarkt odgovorne arterije. Cilj rada. Cilj ovog rada je bio da se utvrdi kretanje bolesnika od pojave infarktnog bola, do pokusaja otvaranja infarktne arterije. Metod rada. Posebnim graficko-tekstualnim formularom anketirano je 277 bolesnika po dolasku u salu za kateterizaciju, a podaci su proveravani u Gradskom Zavodu za hitnu medicinsku pomo i Odeljenju urgentne kardiologije Klinike. Rezultati. Pacijenti su se veinom kretali centrifugalno - od sale (95% bolesnika od strane hitne pomoi i 31% od strane drugih zdravstvenih ustanova poslato je centrifugalno) umesto centripetalno - ka sali. Medijana vremena reakcije ekipa Gradskog zavoda za hitnu medicinsku pomo iznosila je 15 minuta. Medijana ukupnog ishemijskog vremena iznosila je 260 minuta; vremena od nastanka infarktnog bola do dijagnostickog EKG-a 60 minuta; vremena od dijagnostickog EKG-a do prve inflacije balona 177 minuta. U sali, 18 minuta protekne do insercije uvodnika, a sama procedura traje 35 minuta. Vreme od nastanka bola do poziva hitne pomoi bilo je duze kod zena nego kod muskaraca (p<0,05), dok je ukupno ishemijsko vreme bilo duze kod bolesnika koji su infarktni bol dobili

46

Invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - usmena saopstenja originalnih radova

dilatiranih lezija bio je veci u DES grupi: 1.73±0.89 prema 1.56±0.79, p=0.01; B2/C lezije bile su vise zastupljene u DES grupi: 187/239 (78%) prema 398/655 (61%), p<0.01 U toku perioda pracenja NIM je registrovan u 2/244 (0.8%) u DES grupi prema 5/688 (0.7%), p=NS; KS kod 1/250 (0.4%) u DES grupi prema 10/703 (1.4%), p=NS; TVR u 7/249 (2.8%) u DES grupi prema 26/692 (3.8%), p=NS; CABG u 0/249 (0%) u DES grupi prema 12/695 (1.7%), p=0.025; i RHOS kod 8/248 (3.2%) u DES grupi prema 47/693 (6.8%) bolesnika, p=0.04 Zakljucak: Bolja prognoza lecenja DES stentovima se ogledala u manjoj potrebi za hirurskom revaskularizacijom miokarda i manjoj ucestalosti rehospitalizacije zbog srcanih uzroka.

nou u periodu od 0-6h (p<0,01). Pacijenati sa prethodnim infarktom miokarda imali su trend kraeg ukupnog ishemijskog vremena, mada nije dostignuta statisticka znacajnost (p=0,053). Zakljucak. Dobijeni rezultati pokazuju da u organizaciji lecenja ovih bolesnika postoji dosta mogunosti za njeno unapreenje kako bi bila u skladu sa vazeim preporukama kao i medikolegalnim propisima.

211

In stent restenoza i reokluzija u jednogodisnjem praenju nakon rekanalizacije hronicnih totalnih okluzija sa stentom oblozenim lekom u odnosu na obican metalni stent i balon angioplastikom

Lj. Mangovski, D. Sagi, B. Milosavljevi, D. Topi, M. Farki, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvod:Primena stentova oblozenih lekom (DES) znacajno je redukovala ucestalost in stent restenoze (ISR) nakon perkutanih koronarnih intervencija (PCI). Ovo je nagovestilo bolju perspektivu invazivne terapije hronicnih totalnih okluzija (HTO). Cilj: Utvrivanje razlike ucestalosti ISR, reokluzije kod pacijenata sa HTO tretiranih sa DES u odnosu na obicne metalne stentove(BMS) i balon angioplastiku.. Metodologija: Ukljuceni su pacijenti sa HTO i dokazanom vitalnosu miokarda neinvazivnim testovima. Kasne komplikacije su definisane kao ISR (suzenje u stentu >50%), reokluzija i potreba za revaskularizacijom ciljnog krvnog suda (TVR), IM, tromboza stenta u periodu od 12 meseci.Pacijenti su praeni klinicki, ergometrijom na 6meseci i/ili rekoronarografijom. Rezultati: Od juna 2003 godine do decembra 2006 uradjena je 501 rekanalizacija HTO odnosno 10.3%. od ukupno 4853 PCI, sa primarnim uspehom od 81%. Intervencija je okoncana balonom u 43 pacijenata(pc) ili 8.5%, BMS 296 pc (59%), DES 162 pc 2 meseca. Srednja duzina okludiranih±(32.3%). Srednje vreme trajanja okluzije 23 0.9mm . .±segmenata 35 IRS i reokluzija u grupi sa balonom je bila kod 28 pc (65%), kod BMS u 109 pc (37%), a u grupi sa DES 10 pc (6%). TVR tokom praenja u grupi sa balonom je bila kod 19 pc (45%), kod BMS 59 pc (20%), a sa DES je bila kod 6 pc (4%) u periodu od 12 meseci. Zakljucak: IRS i TVR znacajno je redukovana u grupi sa DES sto opravdava korisenje DES u ovoj indikaciji.

213

Primarna perkutana koronarna intervencija u lecenju infarkta miokarda desne komore sa ST- elevacijom

V. Orozovi, S. Rafajlovski, D. Dinci, M. Markovi, N. Ratkovi, R. Romanovi, R. Spasi, S. Obradovi, B. Gligi Vojnomedicinska Akademija, Klinika za urgentnu internu medicinu, Beograd Uvod/Cilj. Cilj rada bio je da prikazemo rezultate lecenja sa primarnom koronarnom intervencijom (PCI) kod bolesnika sa IMDK u akutnoj fazi koji su imali prvi STEMI u odnosu na bolesnike koji nisu leceni na ovaj nacin. Metode. U periodu od pet godina (2002-2006.) u Klin. za Urgentnu internu med. VMA u Beogradu, prospektivnom studijom obuhvaeno je ukupno 94 bolesnika. Prvu grupu cinili su bolesnici sa STEMI IDK, 23 (24,4%) koji su leceni PKI, a drugu grupu bolesnici sa STEMI IDK, 71 (75,6%) koji su dobili tromboliticku terapiju. U toku sledeih 24-48 casova, ukoliko je bilo neophodno raena je i "spasavajua" PKI. Analizirani su faktori rizika, klinicki tok, biomarkeri nekroze i inflamacije (enzimi i CRP), koronarni status, restenoza stenta i intrahospitalni mortalitet u prvih mesec dana, kao i dugorocna prognoza u toku godinu dana. Rezultati. Prosecna starost u prvoj grupi bolesnika iznosila je 67,1±11g. a u drugoj grupi 58,6±13g. U obe grupe dominiraju zene (71,2% vs. 28.8%, p<0,001). Nije dokazana statisticka razlika izmeu dve grupe bolesnika u pogledu duzine i pocetka anginoznog bola pre prijema u bolnicu i zapocetog lecenja sa PKI, kao ni u pogledu faktora rizika kao sto su pusenje, holesterol, dijabetes. U intrahospitalnoj fazi lecenja u prvoj grupi sa IDK umrla su 4 (17,3%) bolesnika. U sledeih godinu dana jos 1 bolesnik je umro od reinfarkta anteriorne lokalizacije. U drugoj grupi u intrahospitalnom periodu lecenja umrlo je 5 (7,04%), a u sledeih godinu dana umrla su jos 4 (5,6%) bolesnika. Zakljucak. Primarnu PKI treba uraditi uvek kada je to mogue kod svih bolesnika sa IMDK pogotovo ako je to prva manifestacija koronarne bolesti.

212

DES u poredjenju sa BMS: rezultati iz stvarnog zivota sa Instituta Dedinje

M. Coli, D. Radin, D. Sagi, B. Milosavljevi, R. Babi, Lj. Mangovski, Z. Antoni, N. Tasi, P. Otasevi, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje Uvod: Stentovi oblozeni lekom (DES) predstavljaju najveci terapijski pomak interventne kardiovaskularne medicine u poslednjih 5 godina. Cilj rada: Procena efikasnosti lecenja DES stentovima u poredjenju sa obicnim metalnim stentovima (BMS) kod pacijenata svakodnevno lecenih na Institutu Dedinje. Metod rada: Studija je obuhvatila ukupno 1039 uzastopnih bolesnika lecenih perkutanom koronarnom intervencijom (PCI) u periodu septembar 2004 - mart 2006. Svi bolesnici praceni su 8.23 ± 2.87 meseci u smislu pojave nefatalnog infarkta miokarda (NIM), kardiogene smrti (KS), perkutane revaskularizacije ciljnog krvnog suda (TVR), hirurske revaskularizacije miokarda (CABG) i rehospitalizacije zbog srcanih uzroka (RHOS). Rezultati rada: Bilo je ukupno 235 (23%) zena i 804 muskarca (77%) prosecne starosti 56.35 ± 9.21 godina. DES je implantiran kod ukupno 253 (26%) bolesnika dok je kod ukupno 707 (74%) implantiran BMS. Visesudovna PCI cesce je izvodjena u DES grupi: 80/243 (33%) prema 144/681 (21%), p<0.01; prosecan broj

214

Incidenca kontrastom izazvane nefropatije nakon dijagnostickih, elektivnih i primarnih perkutanih procedura uradjenih u sali za kateterizaciju Klinickog centra Srbije

Z. Mehmedbegovic, M. Ostojic, M. Nedeljkovic, Z. Vasiljevic, B. Beleslin, V. Vukcevic, G. Stankovic, S. Stojkovic, D. Orlic Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije. Uvod. CIN, sa velikom varijabilnoscu reportovanih incidenci koja se krece od 1% pa sve do 50% kod pacijenata opterecenih faktorima rizika za njen nastanak, predstavlja znacajnu komplikaciju koja umanjuje uspeh koronarnih intervencija sa upotrebom kontrasta, uticuci na celokupan klinicki ishod . Cilj rada. Cilj ovog rada je bio da se utvrdi incidenca javljanja CIN-a, uticaj predisponirajucih stanja i oboljenja, kao i da li je potrosnja kontrastnog sredstva u okviru maksimalno preporucene doze(MRCD). Metod rada. CIN je identifikovana kao povecanje od 25% u

Epidemiologija i prevencija 1 - usmena saopstenja originalnih radova

odnosu na nivo kreatinina(Cr) u krvi pre procedure. Krv je vadjena neposredno pre procedure kao i izmedju 24-48 h nakon procedure. Ukoliko je skok vrednost Cr bio manji od 25% ali veci od 10% u odnosu na pocetnu, analiza je ponovljena i nakon 72 casa kako bi se detektovao i odlozeni porast plazma Cr. Klirens Cr je procenjivan prema Cocroft-Gaultovoj formuli, dok je kontrastni odnos(Cratio) dobijen deljenjem upotrebljene kolicine kontrasta sa MRCD. Svi pacijenti su bili izlozeni nejonskom, niskoosomolarnom jodnom sredstvu(,,Omnipaque" i ,,Ultravist"). Rezultati. Od ukupno 184 pacijenta prosecne starosti 57,9±10,3 godina, zabelezeno je10 slucajeva CIN-a(5,5%) raporedjenih po grupama: DgPCI-1/20 pacijenata(5%), ePCI-11/135 pacijenata(7.4%), pPCI- 0/29 pacijenata(0%). Prosecna potrosnja kontrastnog sredstva po grupama DgPCI vs ePCI vs pPCI (81ml vs 250ml vs 216ml; p<0.0001) sto objasnjava najvecu incidencu u grupi ePCI. Multivarijantna analiza je pokazala da su nezavisni prediktor za nastanak CIN-a muski pol(p=0,0235), anamnesticki preegzistirajuca bubrezna bolest(7/184;p=0,03), BMI(p=0.0487), preprocedurni klirens Cr<90ml/min(p=0,0452), Cratio(p=0,0139). Zakljucak. Dobijeni podaci su pokazali da je kolicina utrosenog kontrastnog sredstva izrazena preko Cratio, najvazniji prediktor za nastanak CIN-a, te da se pridrzavanjem vrednosti MRCD, ova komplikacija moze izbeci uprkos visokom riziku za njen nastanak kod nekih pacijenata.

47

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 16.00-17.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

EPIDEMIOLOGIJA I PREVENCIJA 1

236

Percentualna distribucija krvnog pritiska kod skolske dece ­ JUSAD studija

S. Simeunovi1-2, Z. Milinci1, D. Nikoli1, D. Simeunovi3, B. Zivanovi2, I. Novakovi4, M. Vukoti1, S. Nedeljkovi1 1 Univerzitetska decja klinika, Beograd, 2 Specijalisticka poliklinika Profmedika Simeunovi, Beograd, 3 Klinicki Centar Srbije, Beograd, 4 Institut za Humanu genetiku, Medicinski Fakultet, Beograd Uvod i cilj: Praena su skolska deca koja su obuhvaena prospektivnom multicentricnom studijom prekursora aterosklerozeJUSAD studijom. Cilj nase studije je bio da se ustanovi percentualna distribucija i trend arterijskog krvnog pritiska kod skolske dece uzrasta 10 i 15 godina. Metode: Analizirane su vrednosti sistolnog krvnog pritiska (SKP) kod 4241 dece i dijastolnog krvnog pritiska (DKP) kod 3680 dece. U odnosu na uzrast deca su podeljena u 2 grupe: deca uzrasta 10 godina i deca uzrasta 15 godina. Odreivana je percentualna distribucija ispitanika prema vrednostima SKP-a i DKP-a. Rezultati: Kod dece uzrasta 10 godina minimalna vrednost SKP-a iznosila je 66mmHg a DKP-a 30mmHg, maksimalna vrednost SKP-a 184mmHg a DKP-a 128mmHg dok je srednja vrednost za SKP iznosila 104±10,98mmHg a za DKP 61±10,73mmHg. Na kontrolnom pregledu dece posle 5 godina minimalna vrednost SKPa iznosila je 60mmHg a DKP-a 20mmHg, maksimalna vrednost SKP-a 160mmHg a DKP-a 110mmHg dok je srednja vrednost za SKP iznosila 112±11,38mmHg a za DKP 63±12,05mmHg. Zakljucak: 5% dece uzrasta 10 godina imalo je SKP manji od 90mmHg a DKP manji od 40mmHg, 50% dece SKP manji od 105mmHg a DKP manji od 60mmHg, dok je 5% dece imalo SKP vei od 122mmHg a DKP vei od 78mmHg. 5% dece uzrasta 15 godina imalo je SKP manji od 95mmHG a DKP manji od 35mmHg, 50% dece SKP manji od 115mmHg a DKP manji od 65mmHg, dok je 5% dece imalo SKP vei od 130mmHg a DKP vei od 80mmHg.

215

Istovremeno zatvaranje defekta pretkomorske pregrade i revaskularizacija miokarda

T. Nastasovi1, D. Kalimanovska-Ostri1, B. Vujisi-Tesi1, M. Petrovi1, I. Jovanovi2, M. uki2, S. Stojkovi1, M. Nedeljkovi1, J. Ge3, M. Ostoji1 1 Klinika za kardiologiju, Klinicki centar Srbije, Beograd, 2 Univerzitetska decja klinika, Beograd, 3 Sangaj, Kina UVOD: Selektivna koronarografija je indikovana kod pacijenata sa defektom pretkomorske pregrade (ASD) i simptomima koronarne bolesti ili pre hirurskog zatvaranja defekta kod starijih od 40 godina. ASD udruzen sa znacajnom stenozom na koronarnim arterijama moze se korigovati hirurskim ili transkateterskim putem u zavisnosti od velicine i vrste defekta kao i mogunosti da se suzenje koronarne arterije resi aortokoronarnim premosavanjem (CABG) odnosno perkutanom koronarnom intervencijom (PCI). CILJ: Prikaz mogunosti istovremenog lecenja ASD-a i lezije na koronarnim arterijama bilo hirurskim ili transkateterskim putem. METOD: Istrazivanjem je obuhvaeno 40 sukcesivnih pacijenata sa hemodinamski znacajnim ASD-om (70% M, 30% Z), starosti 45±24 godine kod kojih je ucinjena selektivna koronarografija (38% u okviru hemodinamske obrade, 62% radi iskljucenja koronarne bolesti). Ovi pacijenti su podvrgnuti i transezofagusnoj ehokardiografiji (TEE) radi dodatne evaluacije mane i ispitivanja pogodnosti za perkutano zatvaranje. REZULTATI: Petoro pacijenata (12.5%) je bilo sa znacajnim stenozama na koronarnim arterijama koje su zahtevale intervenciju dok je 1 pacijent imao neznacajno suzenje na Cx. Od navedenih, dvoje je imalo defekt tipa secundum pogodan za transkatetersko zatvaranje i kod njih je istovremeno perkutano zatvoren ASD i ucinjena PCI (na LAD i D1 odn.RCA i OM2). Dvojica pacijenata je operisano (patch plastica ASD-a i CABG na RCA). Pacijentu sa neznacajnom stenozom na Cx je hirurski zatvoren ASD ali je zbog odrzavanja simptoma i posle operacije indikovana rekoronarografija. Pacijent koji je imao PCI sa implantacijom stenta na LAD tokom dijagnosticke koronarografije ceka hirursko zatvaranje ASD-a jer je na dvojnoj antiagregacionoj terapiji. ZAKLJUCAK: Sa razvojem perkutanih tehnika za zatvaranje ASD-a, pacijenti sa udruzenom koronarnom bolesu i ASD-om mogu se leciti neoperativno. Izuzetak su oni ciji ASD nije pogodan za perkutano zatvaranje ili lezije na koronarnim arterijama zahtevaju hirursku revaskularizaciju. Dilema postoji kada je ASD nepogodan za perkutano zatvaranje a lezija na koronarnim arterijama pogodna za PCI uprkos preporukama da se ovakvi pacijenti operisu.

237

Faktori rizika za kardiovaskularne bolesti u uslovno zdravoj populaciji

R. Leci, B. Cimbaljevi, N. Vukadinovi, K. Markovi, V. SteviGaji, S. Mihajlovi Zdravstveni centar Krusevac Dom zdravlja Uvod. U faktore rizika za KVB spadaju gojaznost, arterijska hipertenzija, hiperholesterolemija, hipertrigliceridemija, hiperglikemija, fizicka neaktivnost i pusenje. Cilj rada je utvrditi zastupljenost faktora rizika za KVB u uslovno zdravoj populaciji. Metod rada:Ispitivanje je obavljeno u Preventivnom centru Doma zdravlja Krusevac. Pregledane su preventivne karte osoba koje su se javile na pregled u maju 2007.god. Rezultati istrazivanja: Ispitivanjem je obuhvaeno 200 osoba prosecne starosti X=(47,8±10,6)g, od toga 164 zene (82%) i 36 muskaraca (18%). Prosecan BMI bio je X=(26,2±4,8)kg/m2 pri cemu su zene imale nesto nizi BMI(X=25,5±2,5) od muskaraca(X=26,2±4,8). Poveanu telesnu masu ili gojaznost imalo je 55% ispitanika (24 m. i 86 z.) Arterijska hipertenzija otkrivena je kod 62 osobe (31%), tj. kod 15 muskaraca i 47 zena. Kod 15 osoba, odnosno 5 muskaraca i 10 zena utvreno je postojanje hiperglikemije,sto cini 7,5% ispitivane populacije. Prosecne vrednosti glikemije bile su X=(4,5±0,7)mmol/ l.Srednje vrednosti holesterola bile su X=(5,7±1,2)mmol/l. Pri tome

48

Epidemiologija i prevencija 1 - usmena saopstenja originalnih radova

therapy. We registered significant effects of statins therapy on the LDL cholesterol level decreased 48.07%, on the average The statin effects affter reaching the maximum effect after 3 months therapy stays constant, with further adequate dosage of the drug, the effect is successfully maintained. Desired level of LDL-cholesterol are achievedafter 3-6 months of atorvastatin treatment. Conclusion: The statin therapy have significant hypolipemic effect on the LDL-cholesterol level, time dependence. That effects is the most intensivity after 3 month therapy, and desired level are achieved after 3-6 month of statin treatment.

je hiperholesterolemija otkrivena kod 66,5% ispitanika, tj 133 osobe (20 m. i 113 z.). Prosecne vrednosti triglicerida u krvi bile su X=(1,7±0,8)mmol/l, pri cemu je hipertrigliceridemija naena kod 15 osoba muskog i 67 zenskog pola, odnosno kod 82 ispitanika (41%). Pusenje je zastupljeno kod 27,5% ispitivane populacije (5 m. i 50 z.), dok je fizicki neaktivno 48 osoba (5 muskaraca i 43 zene) sto cini 24% ispitanika. Zakljucak: U primarnoj zdravstvenoj zastiti treba misliti na postojanje faktora rizika za KVB i pozivati zdravu populaciju na preventivne preglede, kako bi se oni sto ranije otkrili i, zajednickim snagama sa njihovim nosiocima, u sto veoj meri otklonili.

238

Identifying the high risk patients for primary prevention of atherosclerosis

240

Navike u ishrani kod obolelih od koronarne bolesti

D. Pap1, V. Canic2, G. Grubor-Lajsic3 1 Students Health Protection Institute Novi Sad, 2 Serbian Chamber of Biochemists, Belgrade, 3 Faculty of Sciences, Department of biology and ecology, Novi Sad The aim of the study is to estimate lipid status in student\'s population from riskfamily and comparative analysis of students from family without risk. Fifty students from risk family (CHD, AMI, hypertension, obesity, smoking, diabetes mellitus, HLP) and 50 students from family without risk; both sexes were selected for our study. The following determinations are performed: total cholesterol -TCH, triglycerides -TG, HDL-c, low density lipoprotein cholesterol -LDL-c, very low-density lipoprotein cholesterol VLDL-c, the index of atherosclerosis IA, established risk factors RF and body mass index (BMI). A value of TCH was significantly higher in risk group. While LDL-hol. TG , IA and RF was found to be significantly higher in students from risk family (p<0.01), HDL-hol was significantly lower (p<0.01) in students from risk group. The results also showed that between BMI and TCH,LDL-c.and TG statistically significant difference was found (p<0,05), but between BMI and HDL-c statistically significant difference wasn't found(p>0,05). These data suggest that screening of lipid status is necessary in students population from risk family, primary prevention is very important and can achieved through lifestyle changes, promotions of health way of life, as well as modifications of risk factors in aim to prevention of atherosclerosis, coronary heart disease, and in some students therapeutic intervention of established clinical cases.

B. Jakovljevi1, D. Jovanovi2, D. Grubor3, A. Milosevi3, V. Stojanov4, M. Saranovi5 1 Institut za higijenu i medicinsku ekologiju, Medicinski fakultet, Beograd, 2 Institut za javno zdravlje Srbije "Milan Jovanovi Batut", Beograd, 3 Republicki zavod za penzijsko i invalidsko osiguranje, Beograd, 4 Klinicki Centar Srbije, Beograd, 5 Opsta bolnica, Bar Uvod i cilj rada. Navike u ishrani ­ vrsta i ucestalost konzumiranja namirnica biljnog i zivotinjskog porekla imaju veliki uticaj na pojavu gojaznosti, nivo holesterola u krvi i lipidni status, koji predstavljaju faktore rizika za koronarnu bolest (KB). Cilj ove studije je utvrivanje znacaja navika u ishrani na pojavu KB. Metode. Studijom su obuhvaene 122 osobe, prosecne starosti 53 godine: 71 osoba sa KB i 51 zdravih. KB je dijagnostikovana u proseku 4.6 godina pre studije (raspon 1-10 godina). Upitnik Food Frequency Questionnaire je korisen za procenu navika u ishrani u periodu od godinu dana pre simptoma KB (odnosno u poslednjih godinu dana za zdrave). Multivarijantna regresija je korisena za procenu uticaja navika u ishrani na pojavu KB, prilagoeno prema polu, vrednosti indeksa telesne mase i krvnog pritiska. Rezultati. Pacijenti sa KB su cese konzumirali punomasno mleko, masne sireve, jaja, svinjetinu, slaninu, dimljeno meso i mesne preraevine (p<0.01); zivotinjske masti, testenine i peciva, i cese su dodavali so u gotova jela (p<0.001). Oboleli od KB su ree jeli: obrano mleko, govedinu (p<0.05), povre i integralni hleb (p<0.001). Znacajni faktori rizika za pojavu KB su: konzumiranje dimljenog mesa (OR=18.55; 95%CI=2.95-141.77) i punomasnog mleka (OR=5.23; 95%CI=1.45-38.89). Protektivni faktori za pojavu KB su: konzumiranje integralnog hleba (OR=0.25; 95%CI=0.040.50) i povra (OR=0.14; 95%CI=0.02-1.04). Zakljucak. Osobe obolele od koronarne bolesti imaju ,,losije" navike u ishrani od zdravih u periodu od godinu dana pre pojave simptoma. Zato je u prevenciji i rehabilitaciji koronarne bolesti od primarnog znacaja insistirati na promenama navika ­ izbegavanju namirnica bogatih zivotinjskim mastima, a poveanom unosu voa, povra i integralnih zitarica.

239

The effect of two years statin therapy in patients with hyperlipideamia

V. Iri-upi, P. urevi, B. upi, S. atovi, G. Davidovi, I. Simi, V. Miloradovi Klinicki Centar Kragujevac Centar za kardiologiju Purpose: Hyperlipidaemia is one of the most significant risc factors among over 250 factors atherosclerosis. LDL-cholesterol level is one of the most atherogenic factor. Becouse of this, statin therapy is the "guideline" in therapy of hyperlipoproteinemia. Aim of this study was to show the effect of statin on LDL-cholesterol level. Methods: The research included 74 patients with hyperlipoproteinemia type II and III with (59 patients) or without (15) coronary disease diagnosis, who have been treated with atorvastatin (20-40 mg). In all patients, we analizing statins effects on LDL-cholesterol. Becouse of pharmacokinetic characteristic of statins, the research was carried out: before therapy, after 2 and after 6 weeks, 3 month, and every 3 months in cumulative period of 2 years therapy. As criteria for desired LDL-cholesterol level we used criteria of European Assotiation for Atherosclerosis. Results. The results of this study showed that the effect of atorvastatin on LDL-cholesterol level, after 2 week therapy was significant (ANOVA, p=0.00). Hypolipemic effects was registered as significant even after 2 weeks of statin therapy, but this effect become most intensiviti after 6 weeks, maximum after 3 month

241

Erektilna disfunkcija kod hospitalizovanih bolesnika sa oboljenjima srca, cirkulatornog sistema, poremeajima metabolizma i endokrinog sistema, lecenih u Klinickom Centru Srbije

Z. Mehmedbegovic, M. Ostojic, D. Zigic, G. Draganic, S. Damjanovic, N. Lalic, O. Durutovic, D. Vasic, V. Markovic, V. Borovnica, D. Simic, B. Parapid Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije. Uvod. Seksualno zdravlje je vazan deo celokupnog psihofizickog blagostanja, ali nazalost podaci o tome su jos uvek tabu tema u odnosu lekar-pacijent. Istrazivanja su pokazala da znacajan broj pacijenata ima poremecaje erektilne funkcije bez ikakve propratne dokumentacije. Cilj rada. Cilj rada je bio da se stekne uvid u incidencu erektilne disfunkcije kod pacijenata kao i da se ispita spremnost lekara za sticanje uvida u ovu problematiku. Krajnji cilj je da se pomogne pacijentima i da interesovanje za ED postane neizostavan deo

Epidemiologija i prevencija 2 - usmena saopstenja originalnih radova

medicinske prakse. Metod rada. Poseban anketni list koji je deljen samo pacijentima izmedju 30 i 70 godina starosti, od strane ordinirajuceg lekara, pacijenti su ga popunjavali samostalno za vreme svog boravka na odeljenju vrednujuci svoje funkcionisanje ocenjujuci ga sa ponudjenim, gradiranim odgovorima na anketna pitanja. Na kraju upitnika je ostavljena mogucnost pacijentima da ostave kontakt telefon ukoliko zele strucnu pomoc za svoj problem. U drugoj fazi uporedo sa skriningom planira se i dijagnosticko-terapijski tretman pacijenata sa ED. Rezultati. Od 280 hospitalizovanih, samo 74 pacijenta je dobilo i popunilo anketu, sto svedoci o nespremnosti ordinirajucih lekara da prevazidje problem ove tabu teme. Prosecna starost ispitanika je iznosila 57,35±9,74godina. Trecina pacijenata (25/74) je zatrazila da im se pruzi pomoc. Maksimalan broj poena, govoreci u prilog dobre funkcije koji je mogao da se postigne odgovorima, je bio 37 poen-odgovora. Prosecan broj je iznosio 21,4±7,85 poena. Izmedju grupe onih koji su zatrazili pomoc i onih koji nisu, nema znacajne razlike (19,7±7,06 vs 22,2±6,01 poena). Kardiovaskularni faktori rizika su pokazali trend vece zastupljenosti kod pacijenata sa manjim skorom. Zakljucak. Broj pacijenata koji je zatrazio pomoc je potvrdio pretpostavku o znacaju i obimu problema kao i ocekivanu kulturolosku nespremnost medicinskih profesionalaca za njeno otkrivanje.

49

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 17.00-18.30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

EPIDEMIOLOGIJA I PREVENCIJA 2

245

Efekti terapije simvastatinom na kostanu gustinu postmenopauzalnih zena sa hiperholesterolemijom

T. Savic, D. Jankovic, I. Jankovic, D. Nesic Institut za prevenciju i rehabilitaciju reumatskih i srcanih bolesti "Niska Banja" u Niskoj Banji Osteoporoza je najcese oboljenje kostiju koje se karakterise smanjenjem kostane gustine i poveanjem rizika za nastanak fraktura. Cilj rada: ispitivanje efekta terapije simvastatinom na kostanu gustinu postmenopauzalnih zena. Metod rada: Ispitano je 53 postmenopauzalnih zena sa osteoporozom i hiperholesterolemijom, prosecne starosti 62.92 +/6.08 godina koje su podeljene u 2 grupe. Prvoj grupi su pripadale zene sa 2 i vise faktora rizika za aterosklerozu (32) i drugojkontrolnoj grup,i zene sa jednim faktorom rizika (21). Sve ispitanice su podvrgnute hipoholestrolemijskoj ishrani IIo, dok su ispitanice prve grupe tretirane sa 20 mg simvastatina. Svim bolesnicama su nakon klinickog pregleda, na pocetku ispitivanja i nakon 12 meseci, raeni lipidni status (trigliceridi, holesterol, HDL, LDL), indeks mase tela i denzitometrijski odre|ivana kostana gustina. Rezultati rada: Tokom 12 meseci, simvastainom tretirana grupa, pokazala je statisticki znacajne poromene parametara lipidnog statusa, a kostana gustina ovih ispitanica je pokazala nesignjifikantno poveanje kostane gustine od 2.81%. U kontrolnoj grupi nije bilo znacajnih promena ispitivanih parametara, a kostana gustina je nesignjifikantno smanjena za 3.45%. Ipak promene kostane gustine izmeu ispitivanih grupa, pokazuju statisticki znacajnu razliku (P<0.05). Zakljucak: Iako dobijeni na malom uzorku, nasi rezultati pokazuju pozitivan efekat terapije simvastatinom na kostanu gustinu i na smanjenje lipida u postemenopauzalnih zena.

246

Prevalencija mortaliteta usled arterijske hipertenzije kod nas i u svetu u poslednjoj deceniji

D. Marinkovi1, M. Bozovi1, I. Novakovi2, D. Marisavljevi3, D. Savi-Bozovi1, M. Vukoti4, Z. Milinci5, B. Petrovi6, S. Nedeljkovi4, S. Simeunovi5 1 ZC Uzice, Uzice, 2 Institut za humanu genetiku Medicinskog fakulteta, Beograd, 3 KBC Bezanijska Kosa, Beograd, 4 Zavod za strucno usavrsavanje zdravstvenih radnika, Beograd, 5 Univerzitetska decja klinika, Beograd, 6 DZ Arilje, Arilje Uvod: Arterijska hipertenzija (AHT) je vrlo rasprostranjeno oboljenje i kod nekih populacija zauzima vise od 40% morbiditeta. AHT daje brojne komplikacije pre svega na mozgu i srcu, sa sve veim mortalitetom. Cilj ovog rada je da se prikaze inicidencija i prevalencija mortaliteta usled AHT kod nas i u svetu, i da se preporuce mere za smanjenje komplikacija i prevenciju AHT. Materijal i metod rada: U radu su koriseni izvestaji Svetske zdravstvene organizacije (SZO) i Statistickog zavoda Srbije za 2000. i 2007. godinu, o mortalitetu usled AHT po stopi na 100.000 stanovnika.

50

Epidemiologija i prevencija 2 - usmena saopstenja originalnih radova

Rezultati:

drzava Madjarska Rumunija Bugarska Srbija Rusija Nemacka Finska Francuska Japan SAD Australija

2000. g. 47,3 67,7 36,0 21,5 12,0 17,5 12,0 10,0 6,0 16,0 8,6

2007. g. 42,3 73,5 64,4 14,3 18,0 24,5 8,6 14,0 4,5 15,5 6,2

249

Efekat programa fizicke aktivnosti na kardiovaskularni rizik i oksidativni stres kod gojaznih pacijenata sa dijabetes melitusom tipa 2

G. Lazarevi, S. Anti, T. Cvetkovi, V. orevi, P. Vlahovi, V. Stefanovi Klinika za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Nis Cilj: Cilj istrazivanja je ispitivanje efekata redovne fizicke aktivnosti na ukupan kardiovaskularni rizik i oksidativni stres kod gojaznih tip 2 dijabeticara u odnosu na ranije procenjeni SCORE rizik. Pacijenti i metode: Efekat programa aerobne fizicke aktivnosti na standardne kardiovaskularne faktore rizika i oksidativni stres je u toku 6 meseci ispitivan kod 30 gojaznih, pretezno sedentarnih, tip 2 dijabeticara, ukljucujui 16 pacijenata sa SCORE rizikom < 5% (starosti 48,8 ± 6,0 godina, prosecnog BMI 33,28 ± 2,94 kg/m2) i 14 pacijenata sa SCORE rizikom 5% (starosti 56,3 ± 6,9 godina, prosecnog BMI 31,40 ± 1,13 kg/m2). Rezultati: Redovno vezbanje je ve nakon 3 meseca, kako u pacijenata sa SCORE rizikom < 5%, tako i u pacijenata sa SCORE rizikom 5% dovelo do znacajnog smanjenja prosecnih vrednosti BMI (p<0,001; p<0,01), obima struka (p<0,001; p<0,001), krvnog pritiska (p<0,001; p<0,01), glikemije (p<0,01; p<0,05), HbA1c (p<0,01; p<0,05) i triglicerida (p<0,001; p<0,05), kao i LDL-holesterola i mikroalbuminurije u SCORE < 5% grupi i ukupnog holesterola u SCORE 5% grupi (p<0,05), a opisane promene su se odrzavale do kraja programa. Postignuto je i znacajno smanjenje oksidativnog stresa u obe ispitivane grupe, sto je procenjeno na osnovu prosecnih vrednosti glutationa (p<0,01, p<0,001) i malondialdehida u plazmi (p<0,001, p<0,01), kao i katalaze (p<0,01) u SCORE < 5% grupi i sulfhidrilnih grupa (p<0,05) u SCORE 5% grupi nakon 6 meseci vezbanja. Zakljucak: Redovna fizicka aktivnost znacajno smanjuje kardiovaskularni rizik i oksidativni stres kod gojaznih, pretezno sedentarnih tip 2 dijabeticara, bez obzira na prethodno procenjeni SCORE rizik.

Iz iznetog pregleda moze se zakljuciti da je AHT, sa svojim komplikacijama, oboljenje siroko rasprostranjeno bezmalo u svim zemljama sveta. Najvisa stopa mortaliteta belezi se u zemljama Istocne Evrope, sa tendencijom daljeg porasta. U zemljama Juzne i Severne Evrope trend mertaliteta usled AHT je u padu, dok su africke zemlje tek naznacene sa ovim problemom. U populaciji u Srbiji poslednjih godina se belezi pad mortaliteta usled AHT, sa 21,5 2000. god. na 14,3 2007. god. Zakljucak: AHT kao jedan od vodeih faktora rizika za nastajanje kardiovaskularnih oboljenja kod nas i u svetu treba shvatiti vrlo ozbiljno od najranijih godina zivota. Odgovarajue preventivne mere obuhvataju redovnu kontrolu krvnog pritiska, korekciju nacina ishrane sa kontrolisanim unosom soli, umereno bavljenje sportom idr.

247

Povezanost abdominalne gojaznosti, koncentracije C-reaktivnog proteina i subklinicke karotidne ateroskleroze u muskaraca

A. Joveli1, N. Cemerli-Ai1, K. Pavlovi1, G. Raen2, T. Canji1, I. Srdanovi1, M. Petrovi1, S. Bugarski1, G. Pani1 1 Klinika za Kardiologiju, Institut za Kardiovaskularne bolesti Vojvodine, 2 Klinika za Kardiologiju, Vojnomedicinska akademija Uvod i cilj: Abdominalna gojaznost je proinflamatorno stanje i povezana je sa povisenim rizikom od ateroskeroze, metabolickog sindroma i dijabetesa. Inflamacija ima kljucnu ulogu u patogenezi ateroskleroze, te je cilj studije bio proceniti povezanost abominalne gojaznosti, inflamacije i subklinicke ateroskleroze u prividno zdravih muskaraca. Metode: U studiju preseka je ukljuceno 205 muskaraca (starosti 38+/-6 godina) bez kardiovaskularnih bolesti i dijabetesa. Svima su odreeni tradicionalni faktori rizika, obim struka i indeks telesne mase (BMI). Metabolicki sindrom (MS) je definisan prema definiciji internacionalne federacije za dijabetes. Koncentracija CRP u plazmi je merena immunonefelometrijom, a debljina intimo-medijalnog kompleksa zajednickih karotidnih arterija (CCAIMT) ultrazvukom visoke rezolucije na zadnjem zidu obe CCA. Rezultati: 66.5% Osoba je imalo CCAIMT>0.9mm (p<0.001). U osoba bez i onih sa 3, 4 i 5 karakteristika MS prosecne CCAIMT su 0.95, 0.99, 1.16 i 1.26 mm (p=0.001), a CRP 1.09, 1.51, 2.69 i 3.29 mg/dl (p=0.004), sa statisticki znacajnom razlikom izmeu osoba bez i sa 4 i 5 karakteristika MS. Obim struka (p<0,001), Tg/HDL-c (p<0,001), pusenje (p<0,003) i Tg (p=0,027) su nezavisni prediktori CRP. Zabelezena je univarijantna povezanost CRP sa CCAIMT (p<0,0001). Kontrolom za glukozu, Tg/HDL-c i TC/HDL-c dolazi do smanjenja statisticke znacajnosti ove povezanosti, dok se ona gubi ukljucivanjem obima struka u regresionu analizu (p=0,119). BMI (p<0.001), TC/HDL-C (p<0.001) i starost (p=0.036) su nezavisni prediktori CCAIMT. Zakljucak: U posmatranoj grupi prividno zdravih muskaraca nivo CRP u plazmi i CCAIMT su poviseni u osoba sa metabolickim sindromom, a CRP je mozda medijator nekih faktora rizika, narocito visceralne gojaznosti na proces aterogeneze.

250

Voda za pie ­ rizik faktor kardiovaskularnih bolesti

. Stojsi1, M. Petrovi1, N. Jelki1, A. Stojsi-Milosavljevi1, N. Cemerli-Ai1, G. Remer1, V. Kanjuh2 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica, 2 Srpska Akademija nauka i umestnosti UVOD: U vise zemalja Evrope i severne Amerike naen je odnos izmeu tvrdoe vode za pie i smrtnosti od kardiovaskularnih bolesti. Prvi je 1957. god. Kobajashi u Japanu ukazao da je smrtnost od cerebrovaskularnih bolesti vea u podrucjima gde se konzumira meka voda za pie. Slican odnos nasao je Schroeder 1960. god. za smrtnost od ishemicne bolesti srca. Tvrdou vode cini Ca++ + Mg++ u litri H2O i izrazava se nemackim stepenima tvrdoe (dH), od vrlo meke (0-4 dH) do vrlo tvrde. Ca++ i Mg++ imaju protektivnu ulogu u metabolizmu holesterola i srcanog sprovodnog sistema. Poznato je da masne kiseline u crevima sa Ca++ grade nerastvorljive sapune koji se eliminisu iz organizma. METODE: Polazei od pretpostavke da iz hrane koja je bogata mastima, sa Ca++ iz vode za pie, masti kao sapuni mogu znacajno biti eliminisani iz organizma. Zelei da pretpostavku potvrdimo, imali smo mogunosti da u selu BG, gde veina stanovnika koristi meku vodu za pie iz seoskog bunara (dH4), posmatramo njihov lipidni status, grupa B 16 (9m 7z) i uporedimo sa kontrolnom grupom A 18 (7m 11z) koja koristi tvrdu vodu sa cesme. ZAKLJUCAK: Vrednosti u lipidnom statusu grupe A, koja koristi tvrdu vodu za pie, signifikantno su bolje od grupe B. Ova pilot studija zahteva nove analize, jer i ovi rezultati samo potvruju znacajno vise vrednosti holesterola u grupi B, koja konzumira meku vodu za pie. Ovi rezultati povoljno su ocenjeni na 9th International symposium ISIRR 2007, Novi Sad, june 21.

Epidemiologija i prevencija 2 - usmena saopstenja originalnih radova

Lipidogram Grupa A (dH 16-20) mmol/l Hol Trigl HDL LDL Ind A 5.3 1.9 2.1 3.2 3.4 Grupa B (dH 4) mmol/l 6.8 2.4 1.2 4.6 4.9 < 0.001 < 0.005 < 0.005 < 0.001 < 0.001 p

51

251

Jugoslovenska studija prekursora ateroskleroze kod skolske dece (JUSAD)­ organizacija i metodologija rada, 1988.-2006.

M. Vukoti1, S. Nedeljkovi1, S. Simeunovi2, I. Novakovi3, N. Majki-Singh4, M. Pavlovi5, D. Marinkovi6, B. Petrovi7, Z. Milinci2, D. Nikoli2 1 Zavod za strucno usavrsavanje zdravstvenih radnika, Beograd, 2 Univerzitetska decja klinika, Beograd, 3 Institut za humanu genetiku Medicinskog fakulteta, Beograd, 4 Institut za medicinsku biohemiju KCS, Beograd, 5 Institut za medicinska istrazivanja, Beograd, 6 ZC Uzice, Uzice, 7 DZ Arilje, Arilje Uvod: Ateroskleroza je glavni uzrocnik nastajanja kardiovaskularnih oboljenja (KVO). Tok ovog neizbeznog procesa se moze odloziti i usporiti pravovremenim otkrivanjem prekursora i sprovodjenjem preventivih mera. Cilj JUSAD studije je da se utvrde vodei prekursori ateroskleroze kod najmladje populacije i na osnovu toga predlozi preventivni program za suzbijanje KVO. Materijal i metode: JUSAD studijom je obuhvaeno 6.886 ucenika osnovnih skola koji su pregledani dva puta: u uzrastu od 10 i uzrastu od 15 godina. Pregledi su obavljeni u 16 centara u Srbiji, kao i u Gradiski, Republika Srpska i Atini, Grcka. Dobijeni podaci za svakog ispitanika su unoseni u sedam anketa: Opsti podaci, Klinicki pregled, Antropometrija, Biohemijski nalazi, EKG, Ishrana i Geneticke analize. Time je za svako dete prikupljeno 190 obelezja, koja su statisticki obradjena. Biohemijske analize su vrsene u Institutu za medicinsku biohemiju KCS, a geneticke analize u Institutu za genetiku Medicinskog fakulteta u Beogradu. Rezultati: Na osnovu dobijenih rezultata utvrdjeno je koji su najznacajniji faktori rizika za nastanak ateroskleroze prisutni u nasoj skolskoj populaciji. Takodje su definisani standardi za ovaj uzrast u vezi anropometrisjkih mera, krvnog pritiska, krvne slike, lipidograma, EKG-a itd., koji do sada nisu postojali za nasu sredinu. Predlozene su i preventivne mere za sprecavanje razvoja KVO. Zakljucak: Radi boljeg upoznavanja ranih faktora rizika za aterosklerozu odlucili smo se za analizu mladje populacije iz vise podrucja u Srbiji i dva u inostranstvu, koja se odlikuju razlicitim klimatskim i drugim uslovima zivota. Rezultati JUSAD studije treba da doprinesu formiranju sistema prevencije i kontrole ateroskleroze od najmladjeg uzrasta.

utvrivanje njene prevalence u odnosu na premenopauzalne zene kao i ucestalost koronarne bolesti u ispitanica. Metod rada: Ispitano je 44 bolesnica. Nakon uzete anameze, uraenog klinickog pregleda, odreeni su parametri lipidnog statusa i indeks mase tela (BMI) a anamnesticki su dobijeni podaci o prisustvu koronarne bolesti. Rezulati rada: 44 bolesnice su podeljene u 2 grupe:I-va grupa ­ premenopauzalne zene (22)prosecne starosti 43.6 +/- 5.96 godina i II-ga grupa- postmeopauzalne zene, prosecne starosti +/- 55.68g +/- 5.99 godina. Vrednosti ukupnog holesterola, LDLH i triglicerida kod postmenopauzalnih zena su znatno vise. Isto vazi i za lipidne indekse (LDL-H/HDL-H i Hol/HDL-H). BMI je visi u grupi postmenopauzalnih zena. Prevalenca koronarne bolesti kod menopauzalnih zena (54.5%) je znacajno visa u odnosu na premenopazalne zene (27.3%). Apsolutni desetogodisnji rizik je za postmenopauzalne zene umeren (14%) a za premenopazalne zene blag (5%). Zakljcak: Dislipidemija predstavlja vodei faktor rizika za nastank koronarne bolesti u postmenopauzalnih zena. Prevalneca koronarne bolesti je znacajno vea u postmenopazalnih zena.

252

Hiperlipidemija kao faktor rizika za nastanak koronarne bolesti u postmenopauzalnih zena

T. Savi, J. Koci, D. Nesi Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatickih i srcanih bolesti "Niska Banja", Niska Banja; Medicinski fakultet univerziteta u Nisu Koronarna bolest je vodei uzrok uzrok smrti u veini zemalja sveta. Incidenca koronarne bolesti u zena je niska pre menopauze, ali se posle znaajno poveava. Na njen nastanak uticu mnogobrojni faktori rizika. Cilj rada: je ispitivanje znacaja hiperlipidemije kao faktora rizika za nastanak koronarne bolesti u postmenopauzalnih zena i

52

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

ARTERIJSKA HIPERTENZIJA / INVAZIVNE DIJAGNOSTICKE METODE I KARDIOVASKULARNE PROCEDURE

POSTER FORUM Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 18.00-18.30 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

P253

Znacaj metabolickog sindroma kod hipertenzivnih bolesnika sa hjipertrofijom leve komore ­ desetogodisnje praenje

I.S. Tasi, D. orevi, G. Lazarevi, D. Mijalkovi, M. Lovi, I. Krsti, T. Savi Institut "Niska Banja" u Niskoj Banji Zajednicko prisustvo metabolickog sindroma (MS) i hipertrofije leve komore (HLK) znacajno poveava rizik od kardiovaskularnih bolesti kod hipertenzivnih bolesnika. U nasem radu analiziraemo: ucestalost MS kod bolesnika sa hipertenzijom i HLK , znacaj MS na pojavu novonastalog dijabetesa kod ovih bolesnika i uticaj na njihovu prognozu. Metod: U studiju je pre 10 godina ukljuceno 73 hipertenzivna bolesnika (43 muskaraca), prosecne starosti 56.3 ± 8.5 g. sa ehokardiografski verifikovanom HLK (prosecni indeks mase leve komore 163.5 ± 31.8 g/m²). Rezultat: Trideset sest bolesnika (55 ± 8 g) ispunjavalo je kriterijume za MS. Oni su imali znacajno vei nivo glikoze, nizi HDL holesterol, vislje trigliceride i vei indeks mase tela (29.6 prema 27.8, p<0.03). Ova grupa je na pocetku praenja imala veu ucestalost kompleksnih ventrikularnih ekstrasistola i znacajno nizu varijabilnost srcane frekvence utvrene Holter monitoringom. Nakon 10 godina praenja 56% bolesnika sa MS je dobilo dijabetes dok iz grupe bez MS 17.4% (p<0.02). Iz grupe sa MS cetiri bolesnika je umrlo (3 sa CVI, 1 naprasna smrt) a iz grupe bez MS dva bolesnika (naprasna smrt) (ns). Kolor duplex ultasonografski pregled karotidnih arterija pokazao je veu debljinu intimomedijalnog kompleksa kod bolesnika sa MS (1.03 ± 0.03 prema 0.99 ± 0.02 mm). 33% bolesnika sa MS imalo je karotidne plakove a u 43% dijagnostikovana je kornarna bolest (3 IM, 2 PTCA sa implantacijom stenta, 10 bolesnika imalo je pozitivan test optereenja). 20% bolesnika bez MS imalo je karotidne plakove (p<0.04) a 9% koronarnu bolest (3 anginu pektoris sa pozitivnim tetsom optereenja) (p<0.002). Zakljucak: Rezultati nase studije pokazuju da prisustvo MS poveeva rizik kod bolesnika sa hipertenzijom i HLK i povezana je sa pojavom novonastalog dijabetesa, poveanom ucestalosu subklinicke ateroskleroze, losih kardiovaskularnih dogaaja i veom smrtnosu.

godina; prosecnog BMI 27,91±4,6 kg/m2 ). Svi bolesnici su bili na sedmodnevnim rezimima normalnog, niskog i visokog unosa soli. So-senzitivnost je odreena kao porast srednjeg krvnog pritiska od 10 mmHg na kraju rezima visokog unosa soli u odnosu na rezim niskog unosa soli. So-senzitivna grupa je imala 26 bolesnika a sorezistentna 24 bolesnika. Rezultati. Prosecna duzina trajanja hipertenzije kod ispitanika iznosila je 6,98±6,40 godina. U 32 ispitanika (64%) anamnesticki je utvreno da su jedan ili vise clanova porodice bolovali od hipertenzije. Analiza bolesnika po so-senzitivnosti u odnosu na familijarno optereenje hipertenzijom pokazuje da je broj sosenzitivnih bolesnika sa porodicnom anamnezom statisticki znacajno vei (2=4,33, p=9,037) nego broj so-rezistentnih bolesnika. Zakljucak. Ovim istrazivanjem je pokazana vea zastupljenost genetskih faktora kod so-senzitivnih bolesnika u odnosu na sorezistentne bolesnike.

P255

Parametri sistolnog pritiska praeni holterom krvnog pritiska kod osoba starijih od 65 godina

D. Nebojsa1, S. Vasili1, P. Erceg1, D.P. Milosevi1, M. Davidovi1, M. Despotovi-Nikoli2, M. Brajovi2 1 Klinicko odeljenje gerontologije, KBC Zvezdara, Beograd, 2 Klinicko odeljenje kardiologije, KBC Zvezdara, Beograd Zbog ocvrsavanja zidova krvnih sudova sa starenjem, sistolni krvni pritisak (KP) po pravilu postaje vei. Metodi: Praenje karakteristika sistolnog krvnog pritiska 24-satnim holter monitoringom (na 30 minuta). Statisticka obrada vrsena je korisenjem T-testa za dva nezavisna uzorka, CI 95%. Rezultati: Od ukupno 51 bolesnika (prosecne starosti 49 godina; 19 muskaraca, 37,3%), svega 7 bolesnika (13,7%) je bilo staro 65 godina ili vise, dok je bolesnike mlaih od 65 godina bilo 44 (86,3%). Kod starih bolesnika, u odnosu na bolesnika mlae od 65 godina, registrovane su signifikantno vee vrednosti sledeih parametera sistolnog KP: prosecna vrednost (65 godina vs <65 godina, 150,8±21,6 vs 125,0±13,2 mm Hg; p<0,001), maksimalna vrednost (199,1±13,3 vs 168,4±25,7 mm Hg; p=0,003), ukupni broj skokova KP preko limita u odnosu na ukupni broj merenja (62,9% vs 26,6%; p=0,001) i broj skokova KP preko limita tokom noi u odnosu na ukupan broj merenja tokom noi (76,0% vs 44,6%; p=0,031). Nije bilo razlike u odnosu na razliku izmeu maksimalnog i minimalnog sistolnog KP podeljenog sa prosecnom vrednoscu sistolnog KP izmeu ove dve starosne grupe. Zakljucak: Parametri 24-satnog praenja sistolnog krvnog pritiska pokazuju signifikantno vee vrednosti kod osoba starih 65 godina ili vise u odnosu na bolesnike mlae od 65 godina.

P256 P254

Porodicna anamneza kao faktor rizika kod bolesnika sa esencijalnom hipertenzijom na razlicitom unosu soli

Parametri dijastolnog pritiska praeni holterom krvnog pritiska kod osoba starijih od 65 godina

N. Tasi, S.D. Boskovi, D. Tasi, P. Otasevi Institut za Kardiovaskularne Bolesti "Dedinje" Uvod. Danas je poznato da je esencijalna hipertenzija udruzena sa genetskim markerima koji jos nisu dovoljno definisani. Posebno nije dovoljno ispitivana povezanost so-senzitivnosti (30-60% osoba sa esencijalnom hipertenzijom reaguju na povean unos soli porastom krvnog pritiska, a na restrikciju u unosu soli padom krvnog pritiska) i pozitivne porodicne anamneze za hipertenziju. Cilj nase studije je ispitivanje povezanosti porodicne anamneze kao faktora rizika za hipertenziju i so-senzitivnosti kod bolesnika sa esencijalnom hipertenzijom na razlicitim rezimima unosa soli. Metode. Ispitivali smo 50 bolesnika sa esencijalnom hipertenzijom (27 zena i 23 muskaraca; prosecne starosti 42±9,2

N. Despotovi1, S. Vasili1, P. Erceg1, D.P. Milosevi1, M. Davidovi1, M. Despotovi-Nikoli2, M. Brajovi2 1 Klinicko odeljenje gerontologije, KBC Zvezdara, Beograd, 2 Klinicko odeljenje kardiologije, KBC Zvezdara, Beograd Zbog ocvrsavanja zidova krvnih sudova sa starenjem, sistolni krvni pritisak (KP) raste, dok se dijastolni krvni pritisak po pravilu ne poveava Metod: Praenje karakteristika sistolnog krvnog pritiska 24satnim holter monitoringom (na 30 minuta). Statisticka obrada vrsena je korisenjem T-testa za dva nezavisna uzorka, CI 95%. Rezultati: Od ukupno 51 bolesnika (prosecne starosti 49 godina; 19 muskaraca, 37,3%) svega 7 bolesnika (13,7%) je bilo staro 65 godina ili vise, dok je bolesnika mlaih od 65 godina bilo 44 (86,3%). Kod starih bolesnika, u odnosu na bolesnike mlae od 65 godina, registrovane su signifikantno vee vrednosti samo jednog parametera dijastolnog KP: maksimalna prosecna vrednost (65 godina vs <65

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

godina, 134,8±17,5 vs 120,6±15,1 mm Hg; p=0,028). U odnosu na veinu drugih parametara 24-satnog praenja dijastolnog KP nije bilo razlike u odnosu na posmatrane starosne grupe: prosecna vrednost (88,0±7,9 vs 83,6±8,8 mm Hg), ukupni broj skokova KP preko limita u odnosu na ukupni broj merenja (38,9% vs 26,5%), broj skokova KP preko limita tokom noi u odnosu na ukupan broj merenja tokom noi (53,1% vs 29,6%) i razlika izmeu maksimalnog i minimalnog sistolnog KP podeljenog sa prosecnom vrednoscu KP (54,4% vs 45,3%). Zakljucak: Veina parametara 24-satnog praenja dijastolnog krvnog pritiska ne pokazuju razliku izmeu osoba starih 65 godina i vise i osoba mlaih od 65 godina.

53

P257

Dipping fenomen, bmi indeks i pulsni pritisak kao parametri od znacaja za 24-satno praenje krvnog pritiska kod osoba starijih od 65 godina

Rezultati: Nakon SET u grupi ispitanika sa hipertrofijom miokarda leve komore utvrdili smo postojanje ishemije miokarda kod 24 ispitanika (55,8%), a u grupi ispitanika bez hipertrofije kod 15 ispitanika (37,5%). Nije bilo ststisticki znacajne razlike u toleranciji napora i trajanju testa fizickim optereenjem meu ispitivanim grupama. Dvostruki proizvod kod ispitivanih grupa bio je vei na kraju testa u grupi bez hipertrofije miokarda leve komore u odnosu na grupu sa hipertrofijom leve komore (p< 0,01). Prisustvo asimptomatske miokardne ishemije bilo je cese u grupi sa hipertrofijom leve komore i to kod 20 ispitanika (83,3%), dok u grupi ispitanika bez hipertrofije asimptomatska miokardna ishemija zabelezena je kod 11 ispitanika (73,3%). Zakljucak: Ispitanici sa hipertrofijom leve komore imaju znacajno nizi dvostruki proizvod, znacajno cesu ucestalost miokardne ishemije u SET-u i veu ucestalost asimptomatske miokardne ishemije u naporu, u poreenju sa hipertenzivnim pacijentima bez hipertrofije.

N. Despotovi1, S. Vasili1, P. Erceg1, D.P. Milosevi1, M. Davidovi1, M. Despotovi-Nikoli2, M. Brajovi2 1 Klinicko odeljenje gerontologije, KBC Zvezdara, Beograd, 2 Klinicko odeljenje kardiologije, KBC Zvezdara, Beograd Zbog ocvrsavanja zidova krvnih sudova sa starenjem, sistolni krvni pritisak (KP) raste, dok se dijastolni krvni pritisak po pravilu ne poveava. Metod: Praenje karakteristika sistolnog krvnog pritiska 24satnim holter monitoringom (na 30 minuta). Statisticka obrada vrsena je korisenjem T-testa za dva nezavisna uzorka, CI 95%. Rezultati: Od ukupno 51 bolesnika (prosecne starosti 49 godina; 19 muskaraca, 37,3%) svega 7 bolesnika (13,7%) je bilo staro 65 godina ili vise, dok je bolesnika mlaih od 65 godina bilo 44 (86,3%). Kod osoba starih 65 godina ili vise, registrovan je signifikantno vei pulsni pritisak (65 godina vs <65 godina, 62,8±719,3 vs 41,3±10,0 mm Hg; p<0,001), kao i signifikantno cesa pojava non-dipping fenomena (71,4% vs 31,8%, p=0,045). Nije bilo razlike izmeu posmatranih starosnih grupa u odnosu na BMI index (26,3±5,3 vs 120,6±15,1; p=0,874). Zakljucak: Kod starih osoba pulsni pritisak je signifikantno vei i pojava no-dipping fenomena signifikantno cesa u odnosu na osobe mlae od 65 godina.

P259

Primena nebivolola u tretmanu arterijske hipertenzije

M. Saranovi, S. Saranovi, B. Raicevi JZU OB "B.Orlandi" Bar, Crna Gora Cilj : studije je bio da se utvrdi efikasnost nebivolola (Nebilet) u tretmanu arterijske hipertenzije. Metod: U studiju je ukljuceno 56 ispitanika oba pola sa esencijalnom arterijskom hipertenzijom I stepena, prosecne zivotne dobi 58,1 +/- 7,6; 40 muskaraca i 16 zena. U klinickim predispitivanjima raen je klinicki pregled, osnovne biohemiske analize i EKG. Nakon "wash out" perioda u zavisnosti od prethodne terapije koji je trajao 7-10 dana, raen je ambulatorni 24-ro casovni monitoring krvnog pritiska na aparatu "Cardiette Bp One". Kontrolni 24-ro casovni monitoring krvnog pritiska raen je nakon 30 dana. Svi ispitanici uzimali su standardnu dozu nivibolola (Nebilet) od 5 mg i sproveli ispitivanje do kraja studije. Rezultati: Statistickom analizom utvreno je da su srednje vrednosti sistolnog pritiska pre pocetka terapije bile 147,4+/-12,5; a nakon tretmana nevibololom (Nebilet) 130,5+/-9,0; sto predstavlja statisticki visoko znacajnu razliku (p < 0,001). Srednje vrednosti dijastolnog krvnog pritiska su pre terapije bile 95,0 +/-8,0; dok su nakon tretmana bile 81,2+/- 5,5; sto predstavlja statisticki visoko znacajnu razliku u nivou (p<0,001). Nije utvrena statisticki znacajna razlika za srednje vrednosti srcane frekvencije pre pocetka i nakon terapije nevibololom(Nebilet). Srednje vrednosti procentualno izrazene divijacije sistolnog pritiska na pocetku studije su bile 48,5%+/-10,5; dok su nakon tretmana iznosile 20,7%+/-8,2; sto se takoe statisticki znacajno razlikuje u nivou (p<0,001 ). Srednje vrednosti procentualno izrazene devijacije dijastolnog krvnog pritiska su takoe bile statisticki znacajno razlicite (p < 0,001) i na pocetku studije iznosile su 48,5%+/- 12,0; odnosno 17,0+/- 6,0; nakon tretmana. Zakljucak: terapija nevibololom (Nebilet) u dozi od 5 mg izaziva ne samo statisticki visoko znacajno snizenje sistolnog i dijastolnog krvnog pritiska ve takoe pozitivno utice na cirkardijalne varijacije. Pored toga utvrena je izvanredno dobra podnosljovost leka, naime nisu ouceni nezeljeni efekti tokom testiranja.

P258

Hipertrofija miokarda kao prediktor ishemije miokarda

M.B. Lovi, M. Deljanjin-Ili, I. Tasi, D. orevi Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatickih i kardiovaskularnih bolesti "Niska Banja" Uvod: Srcana hipertrofija se karakterise poveanom miokardnom masom u odnosu na utvrene normalne vrednosti i predstavlja fizioloski celishodan odgovor na poveano hemodinamsko optereenje srca zapreminom ili pritiskom. Hipertrofija miokarda leve komore poveava miokardne metabolicke i kiseonicke zahteve, poveava koronarni protok ali i koronarnu vaskularnu rezistenciju, sto ukupno rezultira smanjenjem koronarne rezerve. Cilj rada: Pokazati da hipertrofija miokarada znacajno doprinosi nastanku miokardne ishemije kod bolesnika sa arterijskom hipertenzijom. Metod: U studiju smo ukljucili 83 ispitanika sa povisenim krvnim pritiskom. Od toga 43 ispitanika je imalo hipertrofiju leve komore utvrenu ehokardiografksi,dok su drugu grupu od 40 ispitanika cinili ispitanici sa hipertenzijom ali bez hipertrofije miokarda leve komore. Meu ispitivanim grupama nije bilo statisticki znacajne razlike u pogledu godina starosti, pola i prisustva faktora rizika za koronarnu bolest. Svi ispitanici su podvrgnuti stresehokardiografskom testu optereenja (SET). Kriterijum za miokardnu ishemiju bio je pojava novih poremeaja segmentne pokretljivosti (PSP) leve komore u SET.

P260

Znacaj ehokardiografije u izboru i modifikaciji individualne antihipertenzivne terapije

D. Vugdelija1, D. Kalimanovska-Ostri2 1 Zdravstveni centar Zajecar odeljenje kardiologije, 2 Klinicki centar Srbije Povisen krvni pritisak (arterijalna hipertenzija), predstavlja sistemsko oboljenje srca i krvnih sudova, sa posledicnim narusavanjem funkcije brojnih organa, ukoliko se adekvatno ne leci. Ova masovna nezarazna bolest, je jedan od najznacajnijih

54

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

faktora rizika za koronarnu bolest, a i za kardiovaskularne bolesti uopste. Ehokardiografskim ispitivanjem smo obuhvatili 30 bolesnika sa primarnom arterijalnom hipertenzijom. Ispitivanje je trajalo od decembra 2005. do novembra 2006. godine. U intervalu od 3 do 6 meseci uradjena su dva kompletna ehokardiografska pregleda svakom pacijentu, pre i posle uvodjenja ili modifikacije antihipertenzivne terapije. Cilj je bio ispitati da li ehokardiografski vodjena modifikacija antihipertenzivne terapije pored bolje kontrole arterijskog pritiska ima uticaja i na parameter hipertenzivnog osteenja srca kao sto su: hipertrofija miokarda leve komore, dimenzije korena aorte i leve pretkomore, parametre dijastolne funkcije leve komore, parametre sistolne funkcije leve komore (EF i FS) i tezinu mitralne regurgitacije. Nadjeno je statisticki /t-test/ visoko znacajno (p<0.01) smanjenje indeksa mase miokarda leve komore, dimenzije leve pretkomore, LP/Ao odnosa, vremena deceleracije, izovolumetrijskog vremena relaksacije, sistolnog i djastolnog krvnog pritiska, 3-6 meseci nakon ehokardiografski vodjene individualne modifikacije antihipertenzivne terapije. Takodje je doslo do statisticki visoko znacajnog (p<0.01) poveanja maksimalne rano dijastolne brzine mitralnog protoka, kao i E/A odnosa. Ustanovili smo i statisticki znacajno (p=0.031) veu ucestalost MR pre ehokardiografski vodjene modifikacije antihipertenzivne terapije. Zakljucili smo da je ehokardiografija jednostavna i korisna metoda za individualno prilagodjavanje i praenje efekata antihipertenzivne terapije, kao i da objektivizacija promena na srcu doprinosi boljoj regulaciji pritiska.

P262

Primarne perkutane koronarne intervencije u Klinici za kardiologiju Klinickog centra Srbije: administracija dvojne antiagregacione tarapije kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom

M. Dobri1, M. Ostoji1, M. Nedeljkovi1, V. Vukcevi1, G. Stankovi1, S. Stojkovi1, B. Beleslin1, A. Aranelovi1, M. Diki1, J. Kosti1, S. Aleksandri1, Z. Vasiljevi1, Z. Mehmedbegovi1, S. Petrovi2 1 Klinika za kardiologiju, Klinicki centar Srbije, Beograd, 2 Gradski zavod za hitnu medicinsku pomo, Beograd Uvod. Antiagregaciona terapija u akutnom infarktu miokardna ima izuzetan znacaj. Dokazano je da ona ima znacajan efekat na smanjenje mortaliteta, otvaranje infarktne arterije, prohodnost mikrocirkulacije i sprecavanje tromboze stenta. Cilj rada. Cilj rada bio je da se utvrdi administracija dvojne antiagregacione tarapije kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom. Metod rada. Posebnim graficko-tekstualnim formularom anketirano je 277 bolesnika po dolasku u salu za kateterizaciju, a podaci su proveravani u Gradskom Zavodu za hitnu medicinsku pomo i Odeljenju urgentne kardiologije Klinike. Rezultati. Dvojnu antiagregacionu terapiju pacijenti su najcese dobijali u koronarnoj jedinici Urgentnog centra Klinickog centra Srbije. Hitna pomo administrirala je klopidogrel u 15,8%, a aspirin u 14,4% pacijenata; na prijemu Urgentnog centra klopidogrel je dobilo 18,3% a aspirin 16,1% pacijenata (racunajui samo pacijente kojima prethodno nije data antiagregaciona terapija). U drugim zdravstvenim ustanovama klopidogrel je dobilo 60,4%, aspirin 58,6% pacijenata, a po dolasku u koronarnu jedinicu, 96,5% pacijenata je dobilo klopidogrel, a 90,2% aspirin (racunajui samo pacijente kojima prethodno nije data antiagregaciona terapija). Ukoliko pre dolaska u salu za kateterizaciju pacijent nije dobio acetilsalicilnu kiselinu (12 pacijenata) ili punu dozu klopidogela od 600mg (16 pacijenata), terapija je tada administrirana (u punoj dozi ili do pune doze, zavisno od prethodnog tretmana). Zakljucak. Dobijeni rezultati pokazuju da se administracija dvojne antiagregacione tarapije kod bolesnika akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom desava kasno na putu ka sali za kateterizaciju. Postoji dosta mogunosti za poboljsanje njenog administriranja kako bi lecenje ovih bolesnika bilo optimalno i u skladu sa vazeim preporukama.

P261

24h pulsni pritisak i index mase leve komore: odnos sa 24h sistolnim/dijastolnim pritiskom

S. Vasili-Isailovi, N. Despotovi, D. Milosevi, M. Davidovi Klinika za gerontologiju KBC ,,Zvezdara" Navodi se da je visok pulsni pritisak (PP) povezan sa veim indeksom mase leve komore (IMLK). Nije dovoljno jasno kako antihipertenzivna terapije menja sirinu PP u slucaju prisutne hipertenzivne hipertrofije (HHLK) ­ promenom sistolnog i/ili dijastolnog pritiska, odnosno koji od ovih pritisaka je povezan sa promenama PP i IMLK. Cilj rada je 1. da se ustanovi povezanost promene ( D) PP i D 24h sistolnog, odnosno D 24h dijastolnog pritiska i 2. sagleda povezanost D IMLK i D 24h pritisaka (S,D,PP). Ispitanici sa HHLK (N=60, dobi 53,2 ± 5,98 god., 29 zena), praeni su 192 ± 7 dana i leceni sa najvise 3 antihipertenziva. Za 24h-monitoring krvog pritiska primenjen je Bosso 2430, sa dnevnim intervalima snimanja od 30 i nonim 60 min, a masa LK procenjena je ultrazvukom Acusom-Aspen, po metodi Devereux-a - obe metode primenjene su na pocetku i kraju ispitivanja. Rezultati: Promena 24h PP je statisticki znacajna (PP1 62.07± 12.79 vs. PP256.93 ± 11.63 mmHg, DPP 5.13±12.63 mmHg, t=3.149, p<0,01) i povezana je visoko statisticki znacajno sa promenom 24h S (D= 16.63 ±13.74 mmHg,r=0.567, p<0,01) i znacajno sa promenom 24h D (D= 11.3± 10.59 mmHg , r= - 0.264, p<0,05). Naena je znacajna povezanost promene IMLK (D=12.56 ± 17.74 gr/m2) i promene 24h S (r=0.31, p<0,05) , odnosno D 24h PP ( r=0.268, p<0,05), dok je povezanost 24h D je neznacajna (r= -0.2, p=0.878, NS), Zakljucak: Promena 24h pulsnog povezana je dominantno sa promenom 24h sistolnog pritiska, a promena IMLK povezana je sa promenom 24h sistolnog i 24h pulsnog pritiska. Dobiveni rezultati ukazuju da je za smanjenje IMLK u hipertenzivnoj hipertrofiji LK potrebna terapijska regulacija prvestveno sistolnog pritiska, ali i optimalna regulacija dijastolnog pritiska - posebno u meri u kojoj utice na visinu PP.

P263

Primena balona sa secivima (cutting balloon) u lecenju bolesnika sa koronarnom bolesu: nezeljeni srcani dogadjaji tokom sestomesecnog praenja bolesnika

G. Stankovi, M. Ostoji, M. Nedeljkovi, V. Vukcevi, S. Stojkovi, B. Beleslin, D. Orli, A. Aranelovi, M. Diki, J. Kosti, S. Aleksandri Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije Za razliku od standardnih balona za koronarnu angioplastiku, balon sa secivima sadrzi mikrohirurska seciva longitudinalno postavljena na njegovoj povrsini kojima se vrsi incizija plaka i sprecava nekontrolisano prskanje u tackama najmanjeg otpora. Metode i rezultati: U periodu januar 2006 - januar 2007 godine u Institutu za kardiovaskularne bolesti KCS leceno je balonom sa secivima 53 bolesnika sa 57 lezija. Glavni nezeljeni srcani dogadjaji su definisani kao: smrt (srcana I ne-srcana), infarkt miokarda (nonQ i Q) i ponovna perkutana ili hirurska revaskularizacija ciljne lezije (TLR). Indikacija za intervenciju bilo je de-novo suzenje (25 lezija) i restenoza prethodno implantiranog stenta (32 lezija). Balon sa secivima primenjen je kao definitivni tretman u 36 suzenja, dok je u preostalih 23 suzenja, nakon pripreme lezije balonom sa secivima implantiran koronarni stent.U bolnici nije bilo nezeljenih dogadjaja. Nakon 6 meseci praenja neki od nezeljenih dogadjaja registrovan

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

je kod 6 bolesnika (11.3%). Niko od tretiranih bolesnika nije umro u periodu praenja, jedan bolesnik imao je Q infarkt miokarda sa okluzijom LAD u proksimalnom segmentu dok je lezija lecena balonom sa secivima i ugradnjom Cypher stenta bila lokalizovana u distalnom segmentu arterije. Bolesnik je uspesno lecen primarnom PCI. Ponovnu revaskularizaciju imalo je 6 bolesnika (11.3%). Od toga su 4 bolesnika imala restenozu ciljne lezije (TLR-7.5%), dok su dvojica bolesnika imala ponovnu intervenciju na drugoj leziji u ciljnom krvnom sudu (TVR-11.3%). Zakljucak: Primena balona sa seivima u lecenju koronarne bolesti je bezbedna u periodu od 6 meseci klinickog praenja a takodje i efikasna u sprecavanju ponovnog javljanja suzenja.

55

P264

Funkcionalno remodelovanje srca posle transkateterskog/hirurskog zatvaranja defekta pretkomorske pregrade kod odraslih

T. Nastasovi1, D. Kalimanovska-Ostri1, B. Vujisi-Tesi1, M. Petrovi1, I. Jovanovi2, M. uki2, J. Kalanj2, S. Stevi1, V. Radojkovi1, S. Mati1, D. Cvijanovi1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, 2 Univerzitetska decja klinika, Beograd UVOD: Zatvaranje defekta pretkomorske pregrade (ASD) je indikovano kada postoji volumno optereenje desne komore, ukoliko je odnos plunog i sistemskog protoka (Qp/Qs) vei od 1.5, u prisustvu simptoma ili zbog paradoksnih embolija. Zatvaranje moze biti transkatetersko ili hirursko. Posledicni uticaj na srcanu funkciju manje je poznat. CILJ: Uporeivanje efekta transkateterskog i hirurskog zatvaranja ASD-a na srcanu funkciju. METOD: Ispitivanjem je obuhvaeno 10 pacijenata sa ASD-om tip sekundum. Kod 5 defekt je zatvoren transkateterski pomou Amplatzer septal occludera a u drugih 5 hirurskim putem pomou perikardijalnog patcha. Prosecna starost u prvoj grupi bila je 40±16 god, a u drugoj 42±17 god. Svi pacijenti su podvrgnuti konvencionalnom ehokardiografskom ispitivanju uz primenu pulsnog tkivnog Dopplera na bazi slobodnog zida obe komore pre i u sestomesecnom intervalu posle intervencije. Prosecan odnos Qp/Qs u prvoj grupi bio je 2.34±0.56, a u drugoj 2.58±0.63. Za ocenu regionalne sistolne funkcije komora odreivana je maksimalna brzine sistole (Sm), za ocenu regionalne dijastolne funkcije vreme izovolumetrijske relaksacije (IVR), a za ocenu globalne funkcije komora odreivan je indeks miokardne performance (MPI) kao odnos izovolumetrijskih vremenskih intervala i ejekcionog vremena. Odreena je znacajnost razlike u vrednostima ovog parametra pre i posle intervencije. ZAKLJUCAK: Transkateterski nacin zatvaranja ASD-a ima prednost u odnosu na hiruski u pogledu efekata na regionalnu sistolnu i dijastolnu, kao i globalnu sistolno-dijastolnu srcanu funkciju komora, posebno desne komore gde je poboljsanje posle operacije bilo manje.

Transkateterski pre Sm DK Sm LK IVR DK IVR LK MPI DK MPI LK

23.6±2.3 14.3±2.8 50±32 63±27 0.46±0.27 0.35±0.04

Prikazujemo slucaj pacijentkinje (78 g.) kod koje je uraeno simultano implantiranje stentova u desnu unutrasnju karotidnu arteriju (ACI) i glavno stablo leve koronarne arterije (LM) i u prednju descendentnu granu leve koronarne arterije (LAD), medijalni segment. Stenoza desne ACI je iznosila oko 90%, sa okluzijom leve ACI. Stenoze na LM i LAD su bile oko 90%, uz okluziju leve cirkumfleksne grane i desne koronarne arterije, EF leve komore je bila oko 45%. Zbog opisanih promena kao i hronicne bubrezne insuficijencije i godista pacijentkinje, doneta je odluka o perkutanom, endovaskularnom nacinu lecenja. Prvo je uraena implantacija stenta (Liberte, dijametar 3.5mm) u LM, sa postdilatacijom a potom je postavljen stent u medijalni segment LAD (Driver 3.0x15). Procedura je protekla bez komplikacija, pacijentkinja hemodinamski stabilna. Potom je Sidewinder kateterom kanulirana desna ACC a vodic zica plasirana u spoljnu karotidnu arteriju (ACE). Kateter je zamenjen dugim (90 cm) uvodnikom, preko koga je postavljena distalna protekcija (Filter, Boston Sci.) u ACI. Po otvaranju filtera, implantiran je samooslobaajui Wall stent (Boston Sci) 9x40, u nivo racve desne ACC i ACI, sa postidlatacijom stenta. Postavljanje karotidnog stenta takoe proteklo bez komplikacija. Prikazan slucaj ukazuje na mogunost endovaskularnog nacina lecenja i takvih bolesnika kao sto su oni sa istovremenim okluzivnim promenama koronarnih arterija (posebno sa LM stenozama) i karotidnih arterija. Kod bolesnika sa izrazenim komorbiditetom, endovaskularni nacin lecenja je metoda izbora.

P266

Catheter based implantation of artificial chordae for mitral valve support: animal experimental study

UU. Babic, S. Knezevic, M. Babic, Lj. Lazovic Centar za srce i pejsmejkere Banovci/Beograd A new strategy for beating- heart catheter based treatment of degenerative mitral disease was conceptualized. Purpose: Experimental evaluation of a new concept . Methods: One (in 2) or two (in 6 pigs) continuous suture tracks are created from the direct LV puncture site through puncture sites of the target leaflet and are exteriorized via the transseptal route.A pledget is apposed onto the exteriorized venous suture ends via its integrated sutures' parts and is anchored onto the atrial leaflet's side by retracting the guiding sutures from the epicardial end. Polymer tube is interposed between the leaflet and the free myocardial wall covering longitudinally the implant's integrated sutures which are traversed through the free myocardial wall oclluder and secured to its epicardial segment by an adjustable knot so as to keep the leaflet at the wanted distance during systole whilst the valve opening remains unhindered. No intracardiac knot is needed. The procedure was performed in 8 pigs (60-80kg) after median thoracotomy under fluoroscopy- and epicardial Echo guidance. After completion the animals were sacrificed and hearts inspected. Results: In 6 out of 8 attempts it was possible to implant the "artificial chordae", to adjust its length, and to control the systolic excursion amplitude of the individual leaflet. Conclusion:Catheter based implantation of an artificial chordaelike support for mitral valve is technically possible.

Hirurski p

<0.05 ns <0.05 ns <0.05 ns

posle

18.2±2.4 17.2±2.5 34±16 60±25 0.36±0.16 0.33±0.06

pre

24.8±2.2 15.3±2.7 54±28 64±23 0.47±0.22 0.33±0.04

posle

19.5±2.7 16.0±2.6 36±15 60±27 0.39±0.16 0.31±0.06

p

<0.05 ns <0.05 ns <0.05 ns

P265

Simultano implantiranje stentova u karotidnu arteriju i glavno stablo leve koronarne arterije. Prikaz slucaja

Z. Antoni, D. Sagi, . Radak, D. Nezi, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti «Dedinje», Beograd

56

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

Patent foramen ovale closure with suture based sponge occluder anchor infarkt, CVI, maior krvavljenje (respektivno): 0.3%, 0.5%, 0.2%, 0.3% vs. 1.5%, 1.9%, 0.3%. 1%. Lokalne hemoragijske komplikacije 0.8% vs. 0.4%. Zakljucak: Utvrena je zadovoljavajua uskladjenost nase prakse sa evropskim preporukama po pitanju: proceduralnih karakteristika, uspesnosti, ozbiljnih komplikacija, i farmakoloske terapije u odnosu na ostale centre. Registrovana je signifikantno vea ucestalost lokalnih hemoragisjkih komplikacija, sto je pokrenulo uvodjenje odgovarajuih korektivnih mera.

P267

UU. Babic, S. Knezevic, Lj. Lazovic, M. Babic Centar za srce i pejsmejkere Banovci/Beograd Purpose: Development of methods for percutaneous closure of patent foramen ovale (PFO) with non-metallic implant . Methods: Procedure was performed under fluoroscopy and epicardial Echoguidance in 7 pigs that were found to have PFO by catheter "probe". After 12Fr venous- and a 5Fr transseptal access a continuous track-wire arrangement was created from the right femoral vein ­through the punctured site of atrial septum-to the left atrium (LA) -returned via PFO to the right atrium (RA) ­and exteriorized through the same right femoral venous sheath. The sponge occluder with bilaterally integrated nylon suture length was docked onto the exteriorized track wire tip. The system was advanced by retracting the track wire until the occluder was positioned onto the RA- side of the PFO. Using a custom made catheter- type knot pusherand suture cutter the occluder was fastened to the septal tissue with extracorporeally formed knots. Five animals were sacrificed immediately post procedure and hearts inspected while another 2 were left alive and reexamined after 2 months. Results: At necropsy there was only a short part of nylon thread within the LA running from the septal puncture site to the PFO, while the RA side of the PFO was completely covered with sponge. Conclusion: Catheterbased intracardiac suture technique enables PFO closure with a non- metallic implant.

P269

Uticaj revaskularizacije na bubreznu funkciju kod bolesnika sa stenoziranom renalnom arterijom

V. Plei-Knezevi1, D. Kalimanovska-Ostri2, D. Knezevi1, R. Viloti-Suboti1 1 ZC Valjevo,2 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije,Beograd Ishemijska nefropatija, posledica ateroskleroticne RAS, u porastu je zbog produzetka zivotnog veka, poveanja broja hipertonicara i dijabeticara. Ovi pacijenti sa bubreznom slabosu koja napreduje do zavrsnog stadijuma, imaju ekstremno visu stopu mortaliteta u odnosu na druge pacijente na hemodijalizi.Cilj rada je da proceni efekte revaskularizacije stenozirane bubrezne arterije metodom Perkutane transluminalne renalne angioplastike (PTRA) na bubreznu funkciju. Metode: Procena uspeha se zasnivala na proceni JGF pre i posle PTRA odreivanjem kreatinina u serumu, klirensa kreatinina (Clcr) i dinamskom scintigrafijom. Rezultati: Metodom PTRA dilatirana je stenozirana RA u 30 pacijenata prosecne starosti 43.2±16.81 god. Ateroskleroticnu leziju bubrezne arterije imalo je 17 bolesnika, a fibromuskularnu displaziju RA 13 pacijenata. Prosecna velicina bubrega sa nestenoziranom RA, pre PTRA, je 11,56cm±0,91, a sa stenoziranom RA 10,14cm±1,27. Prosecna vrednost serumskog kreatinina posle intervencije mol/l±29,44) znacajno je niza, p=0.0015, u odnosi na pre PTRA, (100.33mol/l ±60,5). Posle intervencije dolazi do visoko statisticki 124,7967 znacajnog poveanja, p=0,000022, klirensa kreatinina sa 65,32367 ml/min±25,37 na 80,29367 ml/min. Procentualno izrazeno, prosecna vrednost porasta klirensa kreatinina posle intervencije iznosi 28,17%± 28,71, sto je takoe visoko statisticki znacajno. Pre intervencije prosecna vrednost ucesa obolelog bubrega u ukupnoj JGF iznosila je 26,4792%±17,3, procenjeno dinamskom scintigrafijom. Doprinos obolelog bubrega, ukupnoj JGF, posle intervencije iznosi 32,7917%± 21,51. Razlika je statisticki znacajna,p=0,028. Zakljucak: PTRA je metod izbora u lecenju pacijenata sa umerenom hronicnom bubreznom insuficijencijom uzrokovanom signifikantnom RAS. Revaskularizacijom moze se sacuvati bubrezna funkcija i spreciti ili odloziti zavrsni stadijum bubrezne bolesti.

P268

Ucese Instituta za KVB Dedinje u "Euro heart survey on PCI": Nasa praksa u odnosu na ostale evropske centre

D. Topi, R. Babi, D. Radin, M. Coli, Lj. Mangovski, B. Milosavljevi, D. Sagi, A. Neskovi, Z. Antoni, Z. Tinji Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvod: Euroheart survey perkutanih koronarnih intervencija (PCI) je inicijativa Evropskog udruzenja kardiologa zapoceta 2005. godine u cilju unapreenja terapije ovih pacijenata. Primarni cilj naseg ucesa bio je da utvrdimo kako su postojee evropske preporuke za PCI implementirane na nasem institutu, kao i koliko su neposredni i udaljeni rezultati kompatibilni sa ostalim evropskim centrima. Sekundarni cilj je bio da na osnovu dobijenih rezultata predlozimo mere za unapredjenje budue prakse. Metodologija: U regustar su usli svi pacijenti indikovani za PCI u periodu od juna do decembra 2005. godine. Praene su epidemioloske karakteristike pacijenata, inicijalna procena i indikacije za PCI, podaci vezani za intervenciju, terapiju i ishod lecenja. Rezultati: U registru je bilo 623 pacijenta iz naseg centra, u odnosu na 13.152 pacijenata iz 134 evropska centra. Prosecna starost pacijenata kod nas u odnosu na ostale centre bila je 55.4 vs. 64.6 godina. Po polu 18% zena vs 25.8%. Dijabetes 16.7%, vs. 25.7%. Pusaci 70.5% vs. 55.7%. Ucese ACS 17.2 vs. 47.7%; MI sa ST elevacijom 0.8% vs. 16.2%. Ucese jedno, dvo i tro sudovne bolest respektivno 28.9%, 34.3%, 36.3%, vs. 34%, 31.4%, 34.3%. Penetracija DES 24.4% vs 42.4%. Proceduralne komplikacije: Smrt,

P270

Frakciona rezerva protoka kao metod funkcionalnog ispitivanja granicnih stenoza koronarnih arterija u kateterizacionoj laboratoriji Klinickog Centra Kragujevac

I. Simi1, V. Miloradovi1, N. Jagi2, M. Tasi1 Klinicki Centar Kragujevac: 1 Centar za kardiologiju, 2 Centar za radiologiju Uvod: Jedan od najcesih problema pri donosenju odluka i postavljanju terapijskih indikacija nakon koronarografije u kateterizacionim laboratorijama jeste odreivanje hemodinamske znacajnosti stenoza na koronarnim arterijama. To se narocito odnosi na stenoze granicnog stepena tj. one sa 30-60% redukcije lumena. Revolucionarni korak napred u odreivanju fizioloskih implikacija stenoza na subepikardnim koronarnim arterijama promovisan sredinom 1990-tih, predstavlja odreivanje frakcione koronarne rezerve (FFR) kao odnosa srednjeg intrakoronarnog

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

pritiska distalno od stenoze (Pd) i srednjeg arterijskog pritiska proksimalno od nje tj. pritiska u aorti (Pa) u uslovima maksimalne arteriolarne vazodilatacije: FFR=Pd/Pa, pri cemu se sve stenoze sa FFR> 0,75 smatraju hemodinamski nesignifikantnim a one sa FFR<0,75 hemodinamski znacajnim, tj. onim koje zahtevaju neku od revaskularizacionih procedura. Materijal i metode: punkcijom a. femoralis comunis plasiran je sheat od 6 Fr, kroz koji je guiding kateterom bez bocnih otvora od 6 Fr kanulran ostijum koronarne arterije, a zatim je plasirana Pressure Wire (Radi 5,Upsala, Svedska) distalno od stenoze. Nakon intrakoronarne aplikacije adenozina (100 mcg za LCA i 60 mcg za RCA) meren je FFR. Rezultati su poreeni sa vizuelnom procenom stepena stenoze 2 iskusna operatera kao i rezultatom kompjuterizovane kvantitativne koronarne angiografije (QCA). Rezultati: na 37 granicnih stenoza koronarnih arterija kod 25 pacijenata naena je losa korelacija izmeu FFR i QCA rezultata a nesto bolja izmeu FFR i angiografske procene. Zakljucak: Procena hemodinamske znacajnosti granicnih stenoza na koronarnim arterijama mora biti zasnovana na funkcionalnoj FFR dijagnostici a ne samo na angiografskoj proceni ili QCA.

57

Metodologija: kod 19 pacijenata (uzrast 14.7 ± 10.4 godine) je transkateterski zatvoren ASD (velicine 16,5±5,3 mm). Ehokardiografski pregled je raen 24h pre i mesec dana posle zatvaranja ASD-a. M-om ehokardiografski su merene amplitude pokreta anulusa trikuspidne valvule (TAPSE), kao i odnos velicine DK i leve komore na kraju dijastole (RVD/LVD). Metodom Tkivnog Doplera su odreivani sledei parametri pokreta trikuspidnog anulusa: maksimalna sistolna brzina (Sm), odnos rane i kasne dijastolne brzine (Em/Am) i miokardni indeks DK (MI-DK) (izracunat kao odnos zbira izovolumetrijskih vremena i vremena ejekcije DK). Rezultati: Nakon zatvaranja ASD-a odnos RVD/LVD se smanjio sa 0.64±0.3 na 0.49±0.2 (p<0.001). Rezultati funkcionalnih parametara DK su prikazani u Tabeli. Zakljucak: U prvom mesecu po transkateterskom zatvaranju ASD dolazi do znacajnih promena u velicini, ali ne i u funkciji desne komore.

Grupe Pre zatvaranja Posle zatvaranja p:Pre/Post Sm (cm/s) 18.6±2.6 16.7±2.6 =0.04 Em/Am 1.4±0.3 1.4±0.2 Neznacajno MI-DK 0.41±0.07 0.38±0.03 Neznacajno TAPSE (cm) 27.5±4.6 26.0±4.8 Neznacajno

P271

Perkutane koronarne intervencije u centrima bez kardiohirurske podrske-iskustvo kateterizacione laboratorije Klinickog Centra Kragujevac

P273

V. Miloradovi1, N. Jagi2, I. Simi1, M. Tasi1, M. Miloradovi1, V. Zdravkovi1, V. Iri-upi1 Klinicki Centar Kragujevac: 1 Centar za kardiologiju, 2 Centar za radiologiju Uvod: Debata oko razvijanja programa perkutanih koronarnih intervencija (PCI) u centrima bez kardiohiruske podrske blizi se svom kraju, pre svega kada je rec o tretiranju akutnog infarkta miokarda(AIM), sto je potvreno velikim studijama( C-PORT). Kod pristupa elektivnim procedurama postoje izvesne kontroverze. Rezultati novih centara sa relativno malim godisnjim optereenjem mozda mogu da ponude odgovor.Materijal i metode: Od jula. 2006. god kada je pocela sa radom, u kateterizacionoj laboratoriji KC Kragujevac do aprila 2007. sprovedeno je 279 PCI. Nije ustanovljen sistematski program dugotrajnog praenja pacijenata, ali je klinicki ishod evidentiran u prvih 30 dana. Praeni su veliki nezeljeni koronarni i drugi dogaaji kao AIM, pluni edem, tamponada srca, krvavljenje, hitna CABG kao i cerebrovaskularni dogaaji i smrt. Izvrseno je poreenje sa rezultatima drugih centara u zemlji, dostupnim podacima registara zemalja EU i SAD, kao i aktuelnim klinickim studijama.Rezultati: Od 279 PCI, proceduralni uspeh je postignut u 265(95%). 50 pacijenata je tretirano pod slikom akutnog koronarnog sindroma, niko sa slikom STEMI. Nije bilo pacijenata koji su zahtevali hitan CABG. Veliki nezeljeni koronarni dogaaji registrovani su kod 9 (3.22%)pacijenta.Zakljucci: Sprovoenje PCI u centrima bez kardiohiruske podrske nastalo je kao potreba novom pristupu tretiranja AIM. Rezultati ukazuju da se sigurno i efikasno mogu sprovoditi i elektivne procedure u periodu pripreme svih nivoa regionalne zdravstvene sluzbe za interventno zbrinjavanje AIM.

Klinicke osobenosti i prognoza bolesnika ispod 40 godina starosti lecenih perkutanim koronarnim intervencijama

I. Sesi, M. Coli, B. Milosavljevi, D. Sagi, Lj. Mangovski, D. Tasi, T. Babi, M. Ljubi, D. Slepcevi, L. Angelkov Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvod: Iako se koronarna bolest najcese javlja u odmaklim godinama, oko 5% pacijenata cine osobe mladje od 40 godina. Cilj: Procena klinickih osobenosti i prognoze perkutanih koronarnih intervencija (PCI) kod osoba mladjih od 40 godina starosti lecenih na Institutu Dedinje. Metod rada: Studija je obuhvatila ukupno 1025 uzastopnih bolesnika lecenih perkutanom koronarnom intervencijom (PCI) u periodu septembar 2004 - mart 2006. Svi bolesnici praceni su 8.23 ± 2.87 meseci u smislu pojave nefatalnog infarkta miokarda (NIM), kardiogene smrti (KS), perkutane revaskularizacije ciljnog krvnog suda (TVR) i hirurske revaskularizacije miokarda (CABG). Rezultati rada: Ukupno je bilo 26 osoba ispod 40 godina starosti: 1/25 (4%) zena I 25/26 (96%) muskaraca, t.j. 3% ukupne populacije. Prosecna starost iznosila je 35.77±3.05 godina. U poredjenju sa populacijom preko 40 godina starosti, mladja grupa imala je vise muskaraca: 25/26(96%) prema 770/999 (77%), p=0.011; manje hipertenzije: 9/22 (41%) prema 646/883 (73%), p=0.001; manje dijabetesa: 1/22 (5%) prema 181/870 (21%), p=0.04; vise pusaca: 22/26 (85%) prema 617/895 (69%), p=0.001 U toku perioda pracenja NIM kod mladjih je registrovan u 0/26 (0%) slucajeva prema 7/969 (0.7%), p=NS; KS kod mladjih u 0/26 (0%) slucajeva prema 12/991 (1%), p=NS; TVR je registrovan kod 1/26 (4%) bolesnika prema 35/977 (4%), p=NS i CABG kod 0/26 (0%) bolesnika prema 14/982 (1%), p=NS. Zakljucak: Nasa populacija mladja od 40 godina razlikovala se od ostalih bolesnika po veoj zastupljenosti muskaraca, manjem udelu hipertenzije i dijabetesa i veem udelu pusaca. Stopa nezeljenih dogadjaja se nije razlikovala od ostale populacije.

P272

Rani uticaj transkateterskog zatvaranja atrijalnog septalnog defekta na velicinu i funkciju desne komore

T. Ilisi1, I. Jovanovi1, M. uki1, V. Parezanovi1, I. Stefanovi1, S. Ili1, M. Dabeti1, I. Daehnert2 1 Univerzitetska decja klinika, Beograd, 2 Herzzentrum, Lajpcig, Nemacka Cilj: Ispitati uticaj transkateterskog zatvaranja atrijalnog septalnog defekta (ASD) na velicinu i sistolnu, dijastolnu i globalnu funkciju desne komore (DK).

P274

Klinicke osobenosti i prognoza perkutanih koronarnih intervencija kod zena

D. Slepcevi, M. Coli, D. Tasi, T. Babi, M. Ljubi, I. Sesi, N. Stani, J. Rotula, D. Sagi, L. Angelkov Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvod: Mnoge studije pokazuju razliku u prevalenci,

58

Arterijska hipertenzija / invazivne dijagnosticke metode i kardiovaskularne procedure - poster forum

Uvod. Lokalni inflamatorni proces u zidu koronarne arterije nakon perkutane koronarne angioplestike pokree proces restenoze. Nepoznato je da li sistemski inflamatorni odgovor merenen nakon perkutane koronarne intervencije (PKI) kod bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom (AKS) moze ukazati na bolesnike kod kojih e se razviti restenoza. Materijal i metode. Nivoi C-reaktivnog proteina (CRP) i fibrinogena su mereni nakon 24 sata i nakon 48 sati od perkutane koronarne intervencije kod 112 bolesnika sa akutnim infarktom sa ST elevacijom i kod 29 bolesnika sa AKS bez ST elevacije kod kojih je u akutnoj fazi bolesti raena PKI. Svim asimptomatskim bolesnicima je uraena scintigrafija miokarda (SPECT) sa kombinovanim farmakoloskim i fizickim optereenjem najmanje 4 meseca nakon PKI. Bolesnici sa jasnim anginoznim tegobama i bolesnici sa pozitivnim nalazom ishemije na SPECT-u u periodu od 12 meseci od PKI je raena rekoronarografije. Minimalni lumen dijametar u predelu ciljne lezije manji od 50% je definisan kao restenoza. Rezultati. Kod 29 bolesnika (20,6%) je naena restenoza a kod 23 bolesnika (16,3%) je raena revaskularizacija ciljne arterije . Nivo CPR-a kod bolesnika sa restenozom je bio 63,5±65,3 mg/L, a kod bolesnika bez restenoze 50,7±57,1 mg/L, p=0,34. Nivo CRP-a kod bolesnika sa revaskularizacijom ciljne lezije je bio 57,0±60,6 mg/L, u odnosu na bolesnike bez revaskularizacije 52,2±58,4 mg/L, p=0,734. Nivo fibrinogena kod bolesnika sa restenozom je bio 4,1±0,9 g/L dok je kod bolesnika bez restenoze bio 4,0±1,0 g/L, p=0,699. Nivo fibrinogena kod bolesnika sa revaskularizacijom ciljne arterije je bio 4,2±1,0 g/L, u odnosu na bolesnike bez revaskularizacije 4,0±1,0 g/L, p=0,418. Zakljucak. Sistemski inflamatorni meren preko nivoa CRPa i fibrinogena nakon PKI kod bolesnika sa AKS nije jace izrazen kod bolesnika sa restenozom i revaskularizacijom ciljne arterije u odnosu na bolesnike bez ovih komplikacija u periodu od 12 meseci praenja

manifestacijama, dijagnozi i prognozi koronarne bolesti izmeu muskaraca i zena. Cilj: Procena klinickih osobenosti i prognoze perkutanih koronarnih intervencija (PCI) kod zena lecenih na Institutu Dedinje. Metod rada: Studija je obuhvatila ukupno 1039 uzastopnih bolesnika lecenih perkutanom koronarnom intervencijom (PCI) u periodu septembar 2004 - mart 2006. Svi bolesnici praceni su 8.23 ± 2.87 meseci u smislu pojave nefatalnog infarkta miokarda (NIM), kardiogene smrti (KS), perkutane revaskularizacije ciljnog krvnog suda (TVR) i hirurske revaskularizacije miokarda (CABG). Rezultati rada: Bilo je 235 (23%) zena i 804 muskarca (77%) prosecne starosti 56.35 ± 9.21 godina. Zene su cesce imale hipertenziju: 174/206 (85%) prema 487/706 (69%) kod muskaraca, p<0.01; nestabilna angina je bila cesca kod zena: 87/181 (48%) prema 237/645 (37%), p=0.006; B2/C lezije su bile redje kod zena: 128/216 (59%) prema 497/731 (68%), p=0.017; akutna i subakutna tromboza stenta bila je cesca kod zena: 4/164 (2%) prema 0/554 (0%), p=0.003 U toku perioda pracenja NIM kod zena je registrovan kod 2/233 (0.9%) prema 5/776 (0.6%), p=NS, KS kod zena je iznosila 5/235 (2%) prema 7/796 (0.9%), p=NS; TVR kod zena bila je 15/234 (6%) prema 24/783 (3%), p=0.019; CABG je izveden kod 5/233 (2%) zena prema 9/789 (1%) muskaraca, p=NS. Zakljucak: Klinicki, zene su se razlikovale po vecoj ucestalosti hipertenzije i nestabilne angine, dok je angiografski ova populacija imala manje kompleksne lezije. Akutna i subakutna tromboza stenta bila je cesca kod zena. Zene su imale goru prognozu od muskaraca zbog vece ucestalosti TVR.

P275

Computed tomography pulmonary angiography in pulmonary thromboembolism: additionally useful for the evaluation of therapy

G. Koraevi, M. Tomasevi, J. Glasnovi, M. Pavlovi, S. Salinger, V. Atanaskovi Department for Cardiovascular diseases, Clinical Centre Nis Computed tomography pulmonary angiography (CTPA) has become the gold standard for PE evaluation and has largely replaced pulmonary angiography. It has insufficient sensitivity only for subsegment embolism. One of the advantages of CTPA has been the possibility to study the effects of therapy, that may especially be useful for submissive PE. If the good response to fibrinolysis is obvious clinically, the need for the evaluation of therapy may be less pronounced and the risks of the procedure (application of contrast, radiation, transport of a patient, etc.) may easily offset the benefit. On the other hand, if dyspnea, tachycardia etc. persist, but some improvement has been made, it may be useful to visualize the thrombus burden and location in pulmonary artery/ies. According to contemporary medical literature, in case of unsuccessful thrombolysis, surgical/catheter embolectomy may be preferred strategy over repeated fibrinolysis. Thus, CTPA may serve as the tool for the surgeon to prepare the operation. Besides, CTPAevaluated results of therapy may have a role in the prevention of the chronic thromboembolic pulmonary artery hypertension, which has not been so rare (as previously thought). Conclusion: Both the overview of the medical literature and the results in our Clinical Center suggest the validity of CTPA in the evaluation of the effects of therapy in selected patients with pulmonary thromboembolism.

P277

Odnos izmeu lokalizacije infarkta miokarda odreene standardnom elektrokardiografijom i angiografskog nalaza infarktne arterije

A. Aranelovi, D. Cvijanovi, S. Stojkovi, B. Beleslin, M. Nedeljkovi, G. Stankovi, D. Orli, M. Ostoji, R. Karan, V. Vukcevi, M. Diki Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Ispitana je povezanost izmeu elektrokardiografski (EKG) odreene lokalizacije infarkta miokarda (IM) i angiografskog nalaza infarktne arterije (IA). Analizirana je medicinska dokumentacija 248 pacijenata ­ 85% (213/248) muskog, 15% (35/248) zenskog pola, prosecne starosti 54 ± 9 godina. Lokalizacije IM podeljene su u tri grupe: prednju, zadnju i kombinovanu. Lokalizacija IM odreena je standardnim EKG-om, a lezija koronarne arterije selektivnom koronarografijom (promene na lumenu koronarnih arterija 75% smatrane su kao znacajne).IM prednje lokalizacije bio je najucestaliji (48.4%), sledi IM zadnje lokalizacije (38.4%) i kombinovane (13.2%). Jednosudovna bolest je znacajno cesa kod pacijenata koji imaju IM izolovanog zida leve komore, a trosudovna kod pacijenata sa IM kombinovane lokalizacije (p<0.05). LM kao infarktna arterija daje samo prednje infarkte (p<0.001). LAD kao infarktna arterija uzrocnik je pretezno prednjeg infarkta (p<0.05). RCA kao infarktna arterija daje znadnje infarkte (p<0.05), a ucestvuje i u drugim lokalizacijama (p>0.05). Cx ucestvuje u svim lokalizacijama, ali ni u jednoj nije najcesa (p>0.05). Postoji dobra korelacija izmedju elektrokardiografski odredjene lokalizacije infarkta miokarda, i angiografskog nalaza.

P276

Nivo C-reaktivnog proteina i fibrinogena nakon perkutane koronarne intervencije u akutnom koronarnom sindromu ne korelira sa razvojem restenoze i revaskularizacije ciljne arterije

S. Obradovi, B. Gligi, N. Ratkovi, S. Rafajlovski, R. Romanovi, S. Vukoti, N. eni Klinika za urgentnu medicinu VMA, Beograd

Prevencija, lecenje i rehabilitacija bolesnika sa arterijskom hipertenzijom, II deo

- simpozijum

59

P278

Frakciona i koronarna rezerva protoka u predikciji restenoze kod pacijenata sa prethodnim infarktom miokarda

B. Beleslin, M. Ostoji, V. Vukcevi, S. Stojkovi, M. Nedeljkovi , G. Stankovi, D. Orli, J. Saponjski, A. orevic-Diki, V. Giga, J. Stepanovi, A. Aranelovi, M. Diki, J. Kosti, Z. Petrasinovi, I. Nedeljkovi, M. Dobri, Z. Mehmedbegovi Institut za kardiovaskularne bolesti, KCS, Beograd Uvod: Pokazano je da invazivni funkcionalni parametri, frakciona rezerva protoka (FFR) i koronarna rezerva protoka (CFR), ukoliko se evaluiraju neposredno posle prekutane koronarne intervencije (PCI) mogu biti korisni u predikciji restenoze. Vaznost invazivnih funkcionalnih parametara u predikciji restenoze kod pacijenata sa prethodnim infarktom miokarda nije posebno ispitivana. Cilj: Cilj naseg rada je bio da se ispita znacajnost invazivnih funkcionalnih parametera, FFR i CFR putem termodilucije, u predvianju nastanka restenoze kod pacijenata sa prethodnim infarktom miokarda. Metodi: Studiranu populaciju je cinio 51 pacijent (srednje godine starosti 53±8 godina; 41 muskarac) sa prethodnim infarktom miokarda i jedno-sudovnom koronarnom bolesu koji su bili predvieni za PCI. Kod svih pacijenata je putem posebne koronarne zice (RADI) raeno merenje FFR-a i CFR-a pre i neposredno posle intervencije. U periodu praenja od najmanje 6 meseci, pacijentima je uraen stress eho test i odluka o rekoronarografiji je donesena na osnovu pojave bolova u grudima ili pozitivnog stress eho testa. U multivarijantnu analizu su ukljucene demografske karakteristike pacijenata sa faktorima rizika, kvantitativni angiografski parametri, proceduralne karakteristike implantiranog stenta, kao i vrednosti FFR i CFR pre i posle intervencije. Rezultati: PCI je uspesno izvedena kod svih pacijenata sa implantacijom (39 pacijenata metalni stentovi, 10 pacijenata stentovi koji otpustaju lekove i kod 2 pacijenata je uraena samo balon angioplastika) Klinicka restenoza je bila prisutna u 6/51 pacijenata (12%). Putem univarijantne analize, varijable znacajno povezane sa pojavom restenoze su bile manja vrednost FFR posle PCI (0.86±0.03 vs. 0.92±0.06, p=0.02), manja vrednost CFR posle PCI (1.9±0.5 vs. 2.5±0.7, p=0.04), i manji dijametar implantiarnog stenta (2.8±0.32 vs. 3.1±0.4mm). Putem multivarijantne analize, FFR posle PCI (p=0.04) je bila jedina varijabla povezana sa pojavom restenoze. Putem ROC analize, granicna vrednost FFR-a koja najbolje definise pojavu restenoze je bila 0.88 (senzitivnost 76%, specificnost 83%), a nijedan pacijent sa FFR >0.91 nije imao znake klinicke restenoze u periodu praenja. Zakljucci: Evaluacija FFR-a i CFR-a posle PCI nam pruza znacajne prognosticke informacije u predvianju pojave restenoze. Zajedno sa optimalnom angiografskom slikom, visok FFR i CFR posle intervencije nam potvruje adekvatan angiogarfski i funkcionalni rezultat intervencije sa malom verovatnoom za pojavu restenoze.

PREVENCIJA, LECENJE I REHABILITACIJA BOLESNIKA SA ARTERIJSKOM HIPERTENZIJOM, II DEO

SIMPOZIJUM Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 18:30-20:00 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western

283

Specificnosti arterijske hipertenzije kod zena

B. Obrenovi-Kiranski1, S. Dimkovi2, B. Ivanovi1, R. PesiBesti1, G. Dragani-Bundovski1, B. Orbovi1 1 Klinika za kardiologiju Instituta za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd, 2 Klinicko bolnicki centar Zvezdara, Beograd Kardiovaskularna obolenja su vodei uzrok mortaliteta kod zena, odgovorna za oko 1/3 svih smrtnih ishoda. Meu njima arterijska hipertenzija (HTA) je najcesi uzrok obolevanja. Povezanost povisenja krvnog pritiska (KP) i pojave kardioavaskularnih obolenja se ne razlikuje izmeu zena i muskaraca osim manje incidence koronarne bolesti kod mlaih zena. Vrednosti KP140/90mmHg smatraju se arterijskom hipertenzijom. Visina KP i prevalenca HTA se razlikuju kod muskaraca i zena. Do sredine pete dekade zivota zene imaju nizi KP i manju prevalencu obolevanja od HTA. Posle sezdesete godine sistolni KP raste brze kod zena tako da su prevalenca HTA i visina KP u ovom uzrastu vei kod zena nego muskaraca. Mogui razlozi razlika u visini KP su uticaj estrogena, nize vrednosti plazma reninske aktivnosti, cesa zastupljenost gojaznosti, razlike u elasticnosti zida arterija i dr. Neki oblici sekundarne HTA su cesi kod zena (u hipotireozi, bubreznog porekla u okviru sistemskih bolesti, ili HTA izazvana lekovima, npr. oralnim kontraceptivima i dr.) Redukcija i normalizacija KP kod oba pola podjednako doprinosti smanjenju mortaliteta i morbiditeta. Lecenje HTA kod zena uvek ukljucuje nefarmakoloske mere, a najznacajnija preporuka za medikamentoznu terapiju (koja ukljucuje lekove iz svih grupa) je izbegavanje primene lekova sa moguim teratogenim dejstvom ­ ACE inhibitora i blokatora receptora angiotenzina kod trudnica ili zena koje planiraju trudnou. Oralni kontracentivni lekovi sa malom koncentracijom estrogena poveavaju rizik od HTA, sloga i infarkta miokarda. Kod zena sa HTA mogua alternativa su kontraceptivne pilule samo sa progesteronom. Danas se ne preporucuje primena hormonske supstitucione terapije za kardioprotekciju u postmenopauzi, obzirom na mogue ozbiljne nuzefekte. U trudnoi HTA moze nepovoljno uticati kako na fetus tako i na majku. Lecenje ukljucuje pored nefarmakoloskih mera primenu, u blaznim oblicima, metil dope, labetalola, antagonista kalcijumovih kanala i ree beta blokatora. U slucaju pojave preeklampsije sa edemom plua nitroglicerin je lek izbora. Kod hitnih stanja primenjuje se i.v. labetalol, oralno metil dopa ili nifedipin. Korisna je i kraa primena natrijum nitroprusida.

60

Arterijska hipertenzija - usmena saopstenja originalnih radova

on a weekly basis. Results : In the year 1987 after first checking high blood pressure had 4,49% children, after second checking this percentage was 2,03 % and after third 1,37%.Boys have high blood pressure more often and these differences are remarkable. (p< 0, 05)The number of children with high blood pressure is progressing with age. The prevalence of hypertension is 1,87% for children younger than 15 years, and 4,06% for the older children. These differences are statistically important (p< 0.01). The mean values were measured for the children with high blood pressure after third checking. Mean values of systolic pressure were 145 mmHg and diastolic pressure 85 mmHg.The prevalence of artery hypertension had decreasing trend in 1997. So, after the third checking, high blood pressure had only 0, 69% tested children.It was the same situation in 2006, when 0,41% of tested children had arteryhypertension after the third checking.Conclusion: The trend of decrease of artery hypertension prevalence of school children was noticed over a 20-year period. Real values of artery hypertension prevalence by school children could be established just after third checking in definite time periods. Boys have higher blood pressure more often. The number ofchildren with higher blood pressure is progressing with age.

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Ponedeljak, 15. oktobar 2007, 18.30-20.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

ARTERIJSKA HIPERTENZIJA

296

Uticaj arterijske hipertenzije na nastanak hipertrofije miokarda leve komore kod pacijenata sa metabolickim sindromom

B. Ivanovi, D. Cvijanovi, S. Radojevi, S. Mati, D. Simi, B. Vujisi, D. Cvetkovi - Mati Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Metabolicki sindrom (MetS) je kompleksno oboljenje koje, izmedju ostalog, moze dovesti do strukturnih i funkcionalnih promena miokarda. Cilj istrazivanja bio je da se utvrdi koliki je doprinos arterijske hipertenzije(HTA), u sklopu metabolickog sindroma, u nastanku hipertrofije miokarda levekomore. Postojanje MetS utvrdjivano je na osnovu detekcije 3 od 5 kriterijuma:abdominalna gojaznost, povisene vrednosti triglicerida, snizene vrednosti HDL-holesterola, HTA, vrednosti glukoze 5.5. U istrazivanje je ukljuceno 134 pacijenta (64 m/72z) starosti 52 ±7.8 godina, i 44 (20m/24z) ispitanika kontrolne grupe koji su imali maksimalno jedan kriterijum za MetS, iskljucujui hipertenziju. Pacijenti sa arterijskom hipertenzijom (73%) u sklopu MetS su podeljeni u tri grupe na osnovu tezine arterijske hipertenzije. Hipertrofija miokarda je detektovana konvencionalnim ehokardiografskim metodom. Masa 131 g/m2 za muskarce i 100 g/m2 za zene uzimana je kao mera hipertrofije. Kod pacijenta sa arterijskom hipertenzijom u sklopu MetS nadjena je znacajno vea masa leve komore u odnosu na ispitanike kontrolne grupe. Samo je jedan pacijenta sa MetS bez HTA imao poveanu masu leve komore Poveanje mase otkriveno je kod 50% pacijenata sa HTA prvog stepena, 59% pacijenata sa HTA drugog stepena i 67% sa HTA treeg stepena. Nije nadjena znacajna razlika u masi leve komore izmeu ispitanika kontrolne grupe i pacijenata sa HTA prvog stepena (p<0.025). Razlika u masi izmedju ispitanika kontrolne grupe i pacijenata sa HTA drugog stepena je bila na granici znacajnosti (p=0.05), dok je razlika izmedju pacijenata sa HTA treeg stepena i ispitanika kontrolne grupe bila znacajna (p<0.01). Rezultati ukazuju da tezina arterijske hipertenzije utice na razvoj hipertrofije miokarda kod pacijenata sa MetS.

298

Komparacija nasih preporuka za hipertenziju i novih evropskih preporuka za hipertenziju iz 2007. godine

S. Dimkovi, B. Ivanovi, B. Obrenovi-Kiranski Klinicko odeljenje za kardiovaskularne bolesti KBC Zvezdara Institut za kardiovaskularne bolesti KC Srbije Arterijska hipertenzija ima epidemijski karakter kako u svetu, tako i kod nas.Rezultati lecenja hipertenzije su takoe zabrinjavajui. Iz tih razloga preporuke za hipertenziju predstavljaju obavezni deo svih programa za zdravstvenu zastitu stanovnistva, kako na nacionalnim nivoima, tako i sire. Cilj rada je da da komparativni prikaz Nacionalnog vodica za hipertenziju Srbije, izdatog novembra 2005. godine, i najnovijih evropskih preporuka za hipertenziju za 2007. godine. Uporedni pregled vodica ukazuje na slicnosti i razlike(nevelike): a.oba vodica kao centrali deo preporuka isticu znacaj odreivanja ukupnog individualnog kardiovaskularnog rizika za nastanak nepozeljnih kardiovaskularnih dogaaja tj. posmatraju hipertenziju kao samo jedan od znacajnih faktora rizika. b.Dijagnosticki pristup je takoe identican s tim da nove evropske preporuke ponovo ukazuju na znacaj fundoskopije ( u evropskim preporukama iz 2003. godine je zanemarena ili propusetna). c.U lecenju hipertenzije pristup je istovetan: nefarmakoloski i farmakoloski su podjedanako znacajni i primenjuju se istovremeno d. Farmakolosko lecenje hipertenzije podrazumeva identican pristup koji podrazumeva pet grupa lekova kao lekove prve linije (diuretici, beta blokatori, ACEii, blokatori AT1 receptora i antagonisti kalcijuma), dok su alfa blokatori izbaceni iz prve postave. e. Pristup lecenju hipertenzije sa komorbiditetima je u manjem obimu prikazan u nasem vodicu zbog ogranicenosti prostora iako se obuhvaeni svi znacajni komorbiditeti. f. U evroprskim preporukama nisu oznaceni nivoi dokaza i stepen preporuke sto je u nasem vodicu to ucinjeno detaljno. g. U nasame vodicu dat je tabelarni prikaz antihipertenzivnih lekova koji se nalaze na pozitivnoj listi sto iz razumljivih razloga nije ucinjeno u evropskom vodicu. Zakljucak: misljenja smo da srpski vodic za hipertenziju objavljen skoro 2 godine pre evropskog pokazuje da u potpunosti pratimo svetska saznanja. O njihovoj implementaciji ovoga puta emo ostati bez komentara.

297

Trend of arterial hypertension of school children in Novi Sad

D. Raki, M. Alimpi-Panti, T. Saravolac Dom zdravlja Novi Sad Artery hypertension is the main social and medical problem of school children and together with malignant diseases represents one of the basic health problems in developing countries. It is one of dominant risk factor for the development of atherosclerosis and cardiovascular diseases. It begins in childhood without clinical signs. Purpose: Monitoring the prevalence trend of artery hypertension on the school children in Novi Sad, during 20 years. Methods: The research was made in school ambulances by Health centre `Novi Sad`, on school children age 10-18 over a 20-year period. The basic research was made in 1987 (16.766 tested children), later in 1997 (15.022 tested children) and in 2006 (8.365 tested children). The total sample size was divided into 2 equal gender groups. High blood pressure was measured according to the recommendations of the WHO standards for children. It was measured by official checked sphygmomanometer, using cuffs of 9 and 12 cm. The children with hypertension were checked two more times after the initial checking

299

Hipertenzija i gojaznost u opstini Smederevo

Z. Brankovi Zdravstveni centar "Sveti Luka" ,Smederevo

Arterijska hipertenzija - usmena saopstenja originalnih radova

Hipertenzija i gojaznost se nalaze na vrhu lestvice faktora rizika za nastanak ateroskleroze, glavni faktor rizika koronarne, cerebrovaskularne I renovaskularne bolesti. Gojaznost i hipertenzija cine dva izrazito povezana sindroma, tako da gojaznost indukuje razvoj hipertenzije i obrbuto. Eksperimentalne studije su pokazale, da smanjenje telesne tezine 9,2 kg dovodi do snizenaj sistolnog KP za 26mmHg i dijastolnog KP za 20mmHg. Mehanizam uticaja gubitka telesne tezine na smanjenje krvnog pritiska je multifaktorijalan i nalazi se u smanjenju insulinske rezistencije, padu insulinemije i adrenergicke aktivnosti i promenama i renin-angiotenzinskom sistemu. Cilj rada je da se utvrdi povezanost hipertenzije i gojaznosti. Ispitivano je 516 zena i 484 muskarca starosne dobi od 25 do75 godina, i to merenjem TT, TV, obima struka i kukova i AP. Dobijeni su rezultati, od ukupnog brojs ispitanih zena gojaznih je 256(49,60%). U grupi gojaznih zena sa hipertenzijom je bilo 98(38,30&) Nornmalno uhranjenih zena bilo je 260(50,40%), a hhipertenziju je imalo njih 50 819,20%). Od ukupnog broja ispitanih muzkaraca (484), gojaznih je 236(48,80%), a sa hipertenzijom ih je 96(40,60%). Kod normalno uhranjenih muskaraca 248(51,20%) sa hipertenzijom je 44(18,60%). BMI kod nasih ispitanika je izmedju 25-30, na kom nivou postoji rizik za zdravlje. Analizom ovih podataka, vidi se da je hipertenzija vise zastupljenija kod gojaznih osoba, nego kod osba sa normalnom TT, pa mozemo zakljuciti da je gojaznost vazan faktor rizika u nastanku hipertenzije.

61

300

Hypertension and obesity as risk factors of acute myocardial infarction in young patients

T. Momcilov-Popin, N. Cemerli Adzic, K. Pavlovic, M. Potic, N. Draganic, A. Stojsic, D. Saponja Institute of Cardiovascular Diseases Vojvodina, Clinic of cardiology, Sremska Kamenica The aim of this paper was to establish the incidence of hypertension and obesity as risk factors of myocardial infarction in young patients and its characteristics Patients and methods: The investigation involved young patients with acute myocardial infarction treated at the Institute of Cardiovascular DiseasesVojvodina in Sremska Kamenica Results: The investigation involved 80 patients with acute myocardial infarction aged 25 to 50 patients classified in 2 groups: A - men old 50 years - 43 and B - women old 50 years and younger - 37. Analysis of the fatting level in the investigated groups we used Body mass index BMI, WHR ratio and method of bioelectric impedance. Hypertension as a risk factor was found in 57.5% young men (group A) and 42.5% young women (group B) and it is moderate hypertension systolic type or unstable hypertension. As the only risk factor hypertension was found in 11.4% young women group (B group). Obesity as a risk factor was found in 86,0% men and 97.3% investigated young women. All that pointed to hypertension and obesity is secret killers. We analyzed characteristics of myocardial infarction in patients with hypertension and obesity and found differences between women and men. Conclusion: Detection and adequate treatment of hypertension and reduce obesity have great importance as well as the elimination of other risk factors.

63

Utorak, 16. oktobar 2007.

Koronarna bolest - usmena saopstenja originalnih radova

65

ZAJEDNICKA SESIJA EVROPSKOG UDRUZENJA KARDIOLOGA I UDRUZENJA KARDIOLOGA SRBIJE JOINT SESSION OF THE EUROPEAN SOCIETY OF CARDIOLOGY AND CARDIOLOGY SOCIETY OF SERBIA AKTUELNE TEME U DIJAGNOSTICI I LECENJU SRCANE INSUFICIJENCIJE HOT TOPICS IN DIAGNOSIS AND MANAGEMENT OF HEART FAILURE

SIMPOZIJUM / SYMPOSIUM Utorak, 16. oktobar 2007, 08:30-10:00 Sala Avala, Hotel "M" Best Western Tuesday, October 16, 2007, 11:00-12:30 Room Avala, Hotel "M" Best Western

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Utorak, 16. oktobar 2007, 08.30-10.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

KORONARNA BOLEST

316

Prognosticki znacaj novih biomarkera u praenju bolesnika posle akutnog infarkta miokarda

M. Radosavljevi-Radovanovi1, Z. Vasiljevi1, N. Radovanovi1, S. Stankovi2, L. Savi1, P. Mitrovi1, G. Krljanac1, B. Stefanovi1, R. Lasica1, A. Karadzi1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, Beograd, 2 Institut za medicinsku biohemiju KCS, Beograd Inflamatorno-tromboticna teorija o nastanku i progresiji koronarne bolesti ukazuje na mogui znacaj novih markera bioloskog profila u praenju bolesnika nakon prelezanog akutnog infarkta miokarda (AIM). Cilj nase studije je bio da ustanovimo prognosticki znacaj pojedinih, trenutno aktuelnih biomarkera, kod ovih bolesnika. Metod: U studiju je prospektivno ukljuceno 100 bolesnika mlaih od 70 godina koji su pre 6 meseci imali AIM i holesterol<6,5, koji nisu imali osteenje jetre, poznatu malignu i hronicnu sistemsku bolest i srcanu insuficijenciju. Tim bolesnicima su u plazmi izmerene vrednosti CD40 liganda, BNP-a, pro-BNP-a i hsCRP-a i klinicki su praeni godinu dana, pri cemu su registrovani svi novi koronarni dogadjaji (NKD), posebno reinfarkt i smrt (MACE) i pojava srcane insuficijencije (NYHA II-III). Rezultati: Multivarijantnom Cox-ovom analizom, u koju su pored posmatranih biomarkera ukljuceni svi poznati prognosticki markeri, dobijeno je da u predvianju NKD najvei znacaj imaju pro-BNP (OR=5.10, p=0.01) i glikemija (OR=1.14, p=0.05). U predvianju MACE jedini znacajni prediktori bili su pro-BNP (OR=3.15, p=0.04) i HDL (OR=0.01, p=0.05). Najznacajniji prediktori razvoja srcane insuficijencije bili su BNP (OR=7.43, p=0.01) i primena statina (OR=0.08, p=0.02). ROC analizom dobijene su cut-off vrednosti za BNP (213) i pro-BNP (920) koje su imale najbolju prognosticku vrednost. CD40L je imao znacaj u predvidjanju srcane insuficijencije u univarijatnoj Cox-ovoj analizi ali se taj znacaj izgubio u multivarijantnoj analizi. Zakljucak: U nasoj studiji pro-BNP je imao najvei znacaj u predvidjanju novih koronarnih dogadjaja, a BNP u previdjanju srcane insuficijencije. Hs-CRP i CD40L nisu pokazali vei znacaj u praenju stabilnih bolesnika nakon prelezanog AIM.

304

Heart failure and chronic alcoholism: is there a way out of the vitious circle?

A.M. Lazarevi Department of Cardiovascular Diseases, Banja Luka; Medical Center University of Banja Luka, Banja Luka, RS, Bosnia and Herzegovina Long-term excessive ethanol intake is a common cause of a nonischemic dilated cardiomyopathy. It accounts for up to 30% of all cases of nonischemic cardiomyopathy and may not necessarily correlate with the amount of alcohol consumed. The incidence of chronic dilated cardiomyopathy (DCM) in alcoholics is relatively low, at about 12%. Despite the experimental and clinical evidence that alcohol is cardiotoxic, the mechanism of alcohol induced myocardial disease is still controversial. In some patients their genetic background or environmental exposure to other toxins may also play a role in the pathogenesis of alcoholic cardiomyopathy. Alcohol may modify the incidence and course of cardiomyopathies caused by other agents, the most likely being viral. It is possible that alcohol influences the myocardial immune response to produce more inflammation and necrosis. The alcoholic patients with chronic DCM tend to have more cellular hypertrophy, interstitial fibrosis, and mytochondrial alterations. The clinical features include a ventricular dilation, mild hypertrophy, impaired left ventricular relaxation and reduced systolic function. Different to man, women appear to develop a preclinical, asymptomatic form of this disease with less total lifetime exposure to alcohol. Alcohol consumption is frequently associated with conduction abnormalities and abnormal T waves, as well as arrhythmias, especially atrial fibrillation. In some patients in the early stages, total abstinence from alcohol with optimal nutrition and pharmacologic therapy may completely reverse the clinical course of this disease. Compared to patients with idiopathic cardiomyopathy, patients with alcoholic cardiomyopathy without abstinence had a significantly worse outcome. In patients who continued with drinking of alcohol the mortality rate is up to 50 to 70% at 3 to 6 years.

318

Rana primjena kaptoprila i pojava srcane insuficijencije kod pacijenata sa akutnim infarktom miokarda tokom 7 godina praenja

A. Boskovi, Lj. Musi, B. Knezevi Klinicki centar Crne Gore - Medicinski fakultet Podgorica Pojava srcane insuficijencije predstavlja los prognosticki faktor kod pacijenata sa akutnim infarktom miokarda (AIM). Uvoenje ACE inhibitora u ranu terapiju AIM trebalao bi da utice pozitivno na proces remodelovanja lijeve komore i smanji pojavu srcane insuficijencije kod ovih pacijenata. Cilj rada: da se ispita uticaj rane primjene kaptoprila u akutnoj fazi IM na pojavu srcane insuficijencije tokom 7 godina praenja.Metod i rezultati rada: Ukljucen je 101 pacijent sa klinickim znacima AIM,prosjecne zivotne dobi 56,35±10,54 godina, srednjeg BMI 27,22±3,41 kg/m2, meu njima je bilo 76 muskaraca i 25 zena. Pacijenti su podijeljeni u 2 grupe: kaptoprilsku (51 pacijent), u kojoj su ispitanici pored uobicajene terapije dobijali i kaptopril 6,25mg unutar 12 sati od nastanka AIM, a zatim od 6,25 do 25mg kaptoprila 3 puta dnevno, sve do kraja studije; i kontrolnu grupu (50 pacijenata) u kojoj su ispitanici dobijali uobicajenu terapiju bez ACE inhibitora. U

66

Koronarna bolest - usmena saopstenja originalnih radova

ispitanicima je uzeta anamneza o faktorima rizika, uraena im je detaljna biohemija sa lipidnim statusom, CRP-om i odreena mikroalbuminurija. Prosecne vrednosti mikroalbumina kod pacijenata sa kornarografijom su bile statisticki znacjno vee u grupi bolesnika u odnosu na kontrolnu grupu 15,7mg/l vs 39,1mg/l , p<0,01. Vrednosti CRP-a su takoe bile statisticki znacajno vee kod pacijenata kojima je uraena koronarografija bez obzira na stepen KB, 0,77 vs 6,21mg/ l, p<0,001. ANOVA analizom nije naena statisticki znacajna razlika u mikroalbuminuriji kod pacijenata u zavisnosti od broja zahvaenih koronarnih arterija osim u odnosu na pacijente koji su imali uredan koronarografski nalaz. U multivarijantnoj analizi mikroalbuminurija nije bila nezavisan prediktor prosirenosti KB. ZAKLJUCAK: u nasoj studiji mikroalbuminurija je bila dobar indikator postojanja koronarne bolesti, ali nije bila i dobar indikator prosirenosti KB. CRP je takoe bio precizan indicator postojanja KB, ali nije bio znacajan u proceni prosirenosti ove bolesti.

akutnoj fazi IM srcana insuficijencija je bila prisutna kod 15 pacijenata u kaptoprilskoj grupi(Killip II klasa-13 pacijenata, Killip III klasa-2 pacijenta) i kod 14 pacijenata u kontrolnoj grupi (Killip II klasa-12 pacijenata, Killip III klasa-2 pacijenta). Na kraju perioda praenja od 7 godina 80 pacijenata (79,21%) je prezivjelo, srcana insuficijencija je bila znacajno rjee prisutna kod pacijenata u kaptoprilskoj grupi (Killip II klasa-5 pacijenata) u odnosu na kontrolnu grupu (Killip II klasa-11 pacijenata, Killip III klasa-1 pacijent), p <0,05. Ispitanici koji su bili na terapiji kaptoprilom bili su rjee hospitalizovani zbog srcane insuficijencije i nestabilne angine pektoris (7 pacijenata) u odnosu na ispitanike iz kontrolne grupe(17 pacijenata), p <0,05. Zakljucak: Uvoenje kaptoprila u ranu terapiju AIM bilo je protektivno i doprinijelo rjeoj pojavi srcane insuficijencije i manjem broju hospitalizacija uslijed srcane insuficijencije i nestabilne angine pektoris kod ovih pacijenata

319

Prognosticki znacaj primene teorije haosa u rizik stratifikaciji pacijenata sa infarktom miokarda

321

B. Milovanovi, M. Krotin, J. Saponjski, D. Kopanja, T. Nisi, V. Biseni, S. Banievi, J. Andreji, J. Rogozarski KBC Bezanijska Kosa, Kardiologija, Neurokardioloska laboratorija Uvod: Prakticno nema znacajnih podataka o prognostickom znacaju Poincare plota kao nelinearnog parametra teorije haosa u pacijenata sa infarktom miokarda. Cilj studije: je bio da se evaluira prediktivna vrednost Poincare plota kao nelinearnog parametra i drugih znacajnih standardnih parametara u kasnoj fazi nakon pojave infarkta miokarda.Metod: Ukljucili smo 1169 pacijenata u studiju i praenje od 18 do 60 meseci. Kao klinicki dogaaj je definisan kardiovaskularni mortalitet sa 103(8,50%)ukupno umrlih.Dijagnosticke metode su primenjene tokom tree nedelje nakon infarkta miokarda i ukljucivale su:EKG sa komercijalnim softverom Schiller AT-10:kratkotrajna spektralna analiza RR varijabiliteta sa analizom Poincare plota kao nelinearnog parametra i kasni potencijali;Holter EKG monitoring(24 casa): dugotrajna analiza RR varijabiliteta ukljucujui SDNN parametar; ehokardiografski pregled:procena sistolne disfunkcije(definisana kao EF<40%). Rezultati: U univarijantnoj analizi su sledei parametri bili znacajno povezani sa ukupnim mortalitetom:pozitivni kasni potencijali,oslabljena sistolna funkcija, Poincare plot kao tacka,SDNN < 70 ms.U multivarijantnoj Koksovoj regresionoj analizi samo je pojava Poincare plota u obliku tacke bila signifikantan prediktor. Zakljucak: Podaci ukazuju na to da pojava Poincare plota u nelinearnoj kratkotrajnoj analizi kao tacka sto korespondira sa izrazenom autonomnom disfunkcijom znacajan multivarijantni rizik prediktor tri nedelje nakon infarkta miokarda.

Znacaj metabolickog sindroma kod bolesnika sa nemom miokardnom ishemijom tip I Cohnsedmogodisnje praenje

J. Andreji, M. Skender, Z. Pekmezovi, M. Risti, M. Krotin KBC Bezanijska kosa Metabolicki sindrom (MS) je jedan od mnogobrojnih faktora rizika (FR) kod bolesnika sa kardiovaskularnim oboljenjima (KVO). CILJ RADA: proceniti uticaj MS na dalji razvoj miokardne ishemije. METOD: Ispitivana je grupa od 53 bolesnika sa prisutnim FR za koronarnu bolest (KB) kod kojih je nema miokardna ishemija (NMI) dijagnostikovana 24h Holter EKG monitoringom i testom optereenja(TO). Dijagnoza MS postavljana je ukoliko su bila prisutna istovremeno najmanje tri od pet FR definisanih NCEP ATP III preporukama. Bolesnici su praeni tokom sedam godina. REZULTATI: Kod 465 bolesnika uraeni su Holter EKG i TO. NMI-tip I Cohn dijagnostikovana je kod 53 bolesnika (11,4%), a 26 bolesnika od njih imalo je MS. U grupi bolesnika sa MS: 23 bolesnika imalo je arterijsku hipertenziju, 23 bolesnika hipertrigliceridemiju, 18 bolesnika snizen HDL-holesterol, 17 bolesnika abdominalnu gojaznost, a 10 bolesnika povisene vrednosti glikemije. Posle 7godisnjeg praenja: *U grupi sa MS: 9 bolesnika je revaskularizovano (5 ACB, 2 ACB+EAT, 2 PTCA), 1 bolesnik je prelezao akutni infarkt miokarda, 6 bolesnika je dobilo anginu pektoris, a 10 bolesnika je i dalje asimptomatsko. *U grupi bez MS (27 bolesnika): 6 bolesnika, inicijalno bez MS, dobilo je MS tokom perioda praenja, a 21 bolesnik koji nije dobio MS imao je cetiri puta manje komplikacija. ZAKLJUCAK: Bolesnici sa NMI kod kojih je bio prisutan MS imali su dva puta cese ozbiljne komplikacije u odnosu na bolesnike bez MS. S obzirom da MS poveava rizik za nastanak KVO i daljih komplikacija, neophodna je redovna kontrola i intenzivno lecenje FR koji ga sacinjavaju.

320

Znacaj mkrolabuminurije i C-reaktivnog proteina u proceni angiografski utvrenog stepena prosirenosti koronarne bolesti

N. Ninkovi, B. Zivanovi, S. Hini, M. Krotin, S. Radovanovi, M. Zdravkovi, S. orevi, S. Banievi, V. Biseni, M. Zaja, B. Todi KBC Bezanijska Kosa UVOD I CILJ: Mikroalbuminurija predstavlja i jedan od indiktora poremeaja endotelne funkcije, kao i rasprostranjenosti ateroskleroze. Ona je udruzena sa koronarnom bolesu (KB) i mortalitetom od ove bolesti. Cilj ove studije je procena stepena mikroalbuminurije kod pacijenata sa angiografski utvrenom KB. METODE i REZULTATI: U studiju je ukljuceno 248 pacijenata kojima je uraena koronarografija i kontrolna grupa od 24 zdravih ljudi kojima je neinvazivnim metodama iskljuceno postojanje KB. Svi pacijenti kojima je raena koronarografija podeljeni su prema broju zahvaenih koronarnih arterija na grupu sa urednim koronarografskim nalazom, jednosudovnom, dvosudovnom i trosudovnom KB. Svim

322

Relation of apolipoprotein (a) size and lipoprotein (a) concentration to risk of coronary atherosclerosis

N. Bogavac-Stanojevic1, Z. Jelic-Ivanovic1, V. SpasojevicKalimanovska1, S. Spasic1, D. Kalimanovska-Ostric2, A. Topic1 1 Institute of Medical Biochemistry, University School of Pharmacy, Belgrade, 2 Institute of Cardiovascular Disease, Clinical Centre of Serbia, Belgrade BACKGROUND: Elevated lipoprotein (a) [Lp(a)] levels and smaller apolipoprotein (a) [apo(a)] isoforms play an important role in atherosclerosis. However, there is still no agreement about independent roles of Lp(a) concentration and apo(a) size in coronary artery disease (CAD). Therefore, this study examined the ability of Lp(a) concentration and apo(a) size to predict CAD. METHODS: Lp(a) concentration and apo(a) size were

Koronarna bolest - usmena saopstenja originalnih radova

determined in 279 CAD patients who were undergoing coronary angiography and in 280 healthy subjects. Total cholesterol (TC), high density cholesterol (HDL-c) and triglygliceride (TG) plasma levels were measured by classical enzymatic methods. Low density cholesterol (LDL-c) concentrations was calculated by Friedewald`s formula. Lp(a) was measured by immunoturbidimetry, and apo(a) isoform analysis was performed by sodium dodecyl sulfate agarose gel electrophoresis and immunoblotting. RESULTS: Subjects with Lp(a) concentration higher than 300 mg/L had an unadjusted risk of CAD two times greater than risk for those with Lp(a) concentrations lower than 300 mg/L. (OR=1.87, P<0.01). Adjustment for TC, TG, HDL-c and LDL-c did not attenuate the response, and high Lp(a) concentration were associated with an increased risk of CAD (OR=1.79, P=0.014). After adjustment for apo(a) size, high Lp(a) concentration was not significantly associated with CAD (OR=1.01, P=0.969). In contrast, the risk among the subjects with apo(a) size in the lowest quartile was almost the same without adjustment (OR=2.47, P<0.001) and with adjustment for Lp(a) concentration (OR=2.03, P<0.01). CONCLUSION: These observations suggest that the association between Lp(a) concentrations and risk of CAD could be completely explained by the variation in apo(a) size.

67

323

Uticaj naste hiperglikemije na rani klinicki tok akutnog infarkta miokarda

M. Ili, I. Mrdovi, Z. Vasiljevi, T. Jozi, M. Srdi, D. Raji, J. Perunici, R. Lasica, M. Asanin, S. Stankovi, M. Mati Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Urgentna kardiologija, Beograd Cilj rada: da se uporedi rani klinicki tok akutnog infarkta miokarda (AIM) kod bolesnika nedijabeticara sa povisenim vrednostima naste glikemije (PNG), u odnosu na pacijente sa normalnim vrednostima naste glikemije (NNG). Materijal i metode: U studiji je ukljuceno 350 pacijenata koji su hospitalizovani na odeljenju Urgentne kardiologije KCS u periodu od 01.10.2005. do 01.10.2006. god. Na osnovu vrednosti naste glikemije, pacijenti su bili podeljeni u dve grupe: 236 (67,4%) pacijenata je imalo normalne vrednosti naste glikemije (NG<6.1 mmol/l), dok je kod 114 (32,6%) pacijenata registrovana povisena naste glikemija (NG>6.1mmol/L). Grupe se nisu razlikovale u odnosu na godine starosti, dok je u PNG grupi bilo vise zena (22.5% vs. 46%, P=0,008). Pacijenti sa PNG su imali duze trajanje bola u satima (P=0,004), vee prosecne vrednosti troponina (P=0,002), CKMB mass (P=0,000), kao i leukocita (P=0,003), fibrinogena (P=0,003) i CRP-a (P=0.011), u odnosu na pacijente sa NNG. U grupi sa PNG cese je registrovana srcana insuficijencija Killip II klase (27,97 vs. 45,61%, P=0,001), kao i rana postinfarkta angina (18,64 vs. 32,46%, P=0,004). Nije postojala znacajna razlika medju grupama u od nosu na intrahospitalni mortalitet (P=0,75), kao ni u odnosu na primenjenu terapiju (tromboliticka terapija vs. primarna PCI). Zakljucak: Nasi rezultati pokazuju da bolesnici nedijabeticari sa AIM i PNG, u odnosu na bolesnike sa NNG, imaju znacajno veu zonu nekroze izrazenu pomou kardiospecificnih enzima, kao i cese intrahospitalne komplikacije, pre svega srcanu insuficijenciju i ranu postinfarktnu anginu.

bolnicu zbog nepokusane ili neuspesne reanimacije. Vreme proteklo od srcanog zastoja do inicijalne reanimacije je znacajan pokazatelj prezivljavanja. Primarnom perkutanom koronarnom intervencijom (PCI) se postize visoka stopa uspesne rekanalizacije infarktom zahvaene arterije. Srcani zastoj sa ishemijom mozga ima cesto kao posledicu tesko, trajno neurolosko osteenje. Zbog toga je blaga indukovana hipotermija (MIH) - odrzavanje telesne temperature od 32-34 C tokom 24 sata, nakon uspesne kardiopulmonalne reanimacije postala deo standardnih preporuka lecenja PSZ. Cilj: istrazivanja je praenje prezivljavanja i neuroloskog statusa (CPC) komatoznih bolesnika nakon PSZ, posle primene agresivnih metoda lecenja - MIH i primarne PCI. Metode U Centru za Intenzivnu Internu Medicinu Klinickog Centra Ljubljana, primarnom PCI i/ili MIH je lecen 41 komatozni bolesnik sa PSZ tokom 2007. godine, dok je 32 bolesnika leceno samo primarnom PCI, u periodu od 2000-2003.godine. Istovremeno su kod svih bolesnika primenjivane i standardne metode lecenja u jedinici intenzivne nege. Rezultati U grupi bolesnika kod kojih je primenjena MIH i primarna PCI, prezivljavanje na otpustu iz bolnice je bilo 77,3%. Primena samo PCI dala je statisticki znacajno (p<0,05) manje prezivljavanje (43,7%). Veina prezivelih u prvoj grupi bolesnika je sa CPC 1 i 2, dok kontrolna grupa ima veinu prezivelih sa CPC 3 i 4. Zakljucak Primena agresivnih metoda lecenja PSZ dovodi do boljih rezultata prezivljavanja i neuroloskog statusa (CPC 1 i 2) komatoznih bolesnika, u odnosu na rezultate kada je primenjivana samo primarna PCI.

325

Znacaj odreivanja kardiospecificnog troponina I u jednogodisnjem praenju bolesnika sa akutnim infarktom miokarda

M. Mati, M. Asanin, D. Mati, I. Mrdovi, D. Raji, G. Vukcevi, P. Novakovi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije UVOD: Odreivanje kardiospecificnog troponina I (cTnI) u serumu ima veliki znacaj u potvrivanju dijagnoze akutnog infarkta miokarda, narocito u onih pacijenata bez jasnih EKG promena. Aktivnost ovog markera takoe moze da ukaze i na verovatnou nastanka reperfuzije posle primenjene tromboliticke terapije. U poslednje vreme istice se njegov znacaj u prognozi bolesnika sa akutnim infarktom miokarda. METOD: Analizirali smo odnos maksimalne vrednosti cTnI kod 84 bolesnika sa akutnim infarktom miokarda u odnosu na pojavu komplikacija kao sto su maligni poremeaji ritma i pojava srcane insuficijencije. Takoe posmatrlai smo odnos visine cTnI i jednogodisnjeg prezivljavanja. Vrednost troponina koju smo smatrali za granicnom bila je 0,1 microg/L. Sve bolesnike sa povisenim vrednostima cTnI podelili smo u dve grupe, one sa visokim maksimalnim vrednostima cTnI (>2 microg/L) i one sa niskim maksimalnim vrednostima cTnI (<2 microg/L). REZULTATI: Pacijenti koji su imali visoke koncentracije cTnI u krvi imali su statisticki zacajno cese (p<0,05) maligne poremeaje ritma kao i pojavu srcane insuficijencije tokom hospitalizacije. Rani intrahospitalni mortalitet nije se statisticki znacajno razlikovao izmeu bolesnika koji su imali niske i visoke maksimalne vrednosti cTnI u krvi (p>0,05). Jednogodisnjim praenjem bolesnika nasli smo da je grupa bolesnika sa akutnim infarktom miokarda i veom maksimalnom vrednosu cTnI imala veu ucestalost novih koronarnih dogaaja kao sto su reinfarkt i srcana insuficijencija. Kaplan-Meier-ova analiza pokazala je da i muskarci i zene sa veom maksimalnom koncentracijom cTnI imaju losiju prognozu (p<0,01). ZAKLJUCAK: Kardiospecificni troponin je senzitivan marker kako u dijagnostici akutnog infarkta miokarda tako i u njegovoj prognozi.

324

Agresivno postreanimaciono lecenje bolesnika sa primarnim srcanim zastojem

M. Tomasevic, R. Knafelj, M. Noc Klinika za kardiovaskularne bolesti Klinickog Centra Nis,Centar za Intenzivnu Internu Medicinu Klinickog Centra Ljubljana Uvod: Koronarna bolest predstavlja najvazniji uzrok primarnog srcanog zastoja (PSZ). Znacajan broj bolesnika umire pre dolaska u

68

Koronarna bolest - usmena saopstenja originalnih radova

Znacaj indeksa miokardne performanse u proceni stepena remodelovanja i disfunkcije leve komore posle akutnog infarkta miokrada mogu biti plasirani prakticno kod svih bolesnika, osim kod gracilnih zena male telesne tezine, mada se smatra da je u slucaju potrebe veeg precnika katetera bolje koristiti femoralni pristup. Procedura radijalnog pristupa kod PCI definitivno ima krivu ucenja (koja nije tako strma). Naime, smatra se da je potrebno najmanje 100 procedura da bi lekar prakticar ovladao tehnikom. Tokom demonstraciong simpozijuma odrzanog od 11-14 aprila 2007 g u hotelu M u Beogradu, odrzan je trans-radijalni trening kurs pod nazivom «Try TRI». Direktor kursa je bio Dr Y. Louvard sa «Institute Cardiovasculaire Paris Sud, Paris, France». Kurs je od strane lekara primljen sa velikim interesovanjem i odobravanjem, a predavanja su odrzavana svakodnevno u 3 sesije. Neposredno nakon predavanja polaznicima je bio omoguen trening transradijalnog pristupa na «virtuel reality fantomima» koji su dopremljeni ljubaznosu firme Terumo, Europe. Kurs je sa uspehom pohadjalo ukupno 48 lekara kojima je na kraju dodeljen sertifikat o zavrsetku kursa. Polaznici su kurs ocenili veoma visom prosecnom ocenom od 4.9 (1-5). Zakljucak. Transradijalni pristup kod perkutanih koronarnih intervencija ima vrlo slican procenat primarnog uspeha kao i femoralni pristup, ali znatno manju ucestalost vaskularnih koplikacija na mestu punkcije. Kriva ucenja postoji, ali je u poslednje vreme sve kraa zahvaljujui novim tehnoloskim dostignuima i kompjuterskim simulatorima.

326

M. Dekleva1, V. Celic1, M. Colic2, J. Suzic1, N. Radivojevic1, B. Penci1, M. Ristic1 1 Klinicko Bolnicki Centar Dr Dragisa Misovic-Dedinje, Belgrade, 2 Institut za Kardiovaskularne bolesti ,,Dedinje", Belgrade, Serbia Nacin remodelovanja leve komore (LK) posle akutnog infarkta miokarda (AMI) odredjuje u velikoj meri promenu njene funkcije. Sigurni pokazatelji promene toka remodelovanja LK iz adaptabilnog u progresivan i patoloski nisu do sada nisu sasvim poznati. Cilj: Da li Indeks miokardne performanse (MPI) moze biti pokazatelj topografije i funkcije LK tokom 6 meseci posle AMI i kakav je njegov prediktivni znacaj. U studiju je ukljucen 71 bolesnik sa prvim AMI. Svim bolesnicima ucinjena je standaradna i tkivna Doppler ehokardiografija u prvoj i treoj nedelji, posle tri i sest meseci. MPI je izracunat kao kolicnik zbira vremena izovolumetrijske kontrakcije i relaksacije i ejekcionog vremena. Nakon 6 meseci bolesnici su podeljeni u po dve grupe prema stepanu remodelovanja i promene sistolne i dijastolne funkcije LK. Rezultati: Vrednosti MPI se znacajno razlikuju u prvoj nedelji u bolesnika sa blagim i progresivnim remodelovanjam tokom 6 meseci (0.60 vs 0.74, p < 0.001) kao i u bolesnika sa ocuvanom i znacajno snizenom sistolnom funkcijom posle 6 meseci (0.59 vs. 0.69, p < 0.001). Kriticna vrednost MPI 0.69 ukazuje ve u prvoj nedelji na budue progresivno remodelovanje LK (RR=2.14, p=0.003) i znacajnu sistolnu disfunkciju posle 6 meseci (RR=2.62, p < 0.001). Nisu zabelezene znacajne razlike u vrednosti MPI kako u prvoj nedelji tako i do posle 6 meseci izmedju bolesnika sa blagom i teskom dijastolnom disfunkcijom LK (0.65 vs. 0.60 p = ns; 0,69 vs. 0.70, p = ns) Zakljucak: Vrednosti MPI su odraz promena oblika i sistolne funkcije tokom 6 meseci posle AMI. Prema vrednostima MPI u ranoj fazi moze se proceniti stepen budueg remodelovanja i sistolne disfunkcije. MPI nema znacaj u proceni tezine dijastolne disfunkcije LK.

327

Trans-radijalni pristup kod perkutanih koronarih intervencija

S. Stojkovi1, M. Ostoji1, D. Debeljacki2, V. Vukcevi1, M. Nedeljkovi1, G. Stankovi1, B. Beleslin1, D. Orli1, A. Aranelovi1, J. Kosti1, M. Diki1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, Beograd, 2 Institut za KVB, Sremska Kamenica Perkutane koronarne intervencije se danas sa velikim uspehom izvode putem tzv. trans-radijalnog pristupa, a mnoge ustanove u svetu koriste ovakav pristup kao osnovni. Jednu od najvaznijih prednosti transradijalnog pristupa predstavlja superficijelna pozicija radijalne arterije, koja omoguuje laku i sigurnu hemostazu, tako da su komplikacije tipa krvarenja na mestu punkcije prakticno eliminisane. Takodje, bolesnici su odmah nakon procedure pokretni, a duzina boravka u bolnici je znacajno smanjena, sto u poredjenju sa femoralnim pristupom znacjano doprinosi razlici u ceni lecenja ovih bolesnika. Iz bolesnicke perspektive, najznacajnija prednost u odnosu na femoralni pristup je redukcija morbiditeta. Sa druge strane leva radijalna arterija predstavlja odlicno mesto pristupa radi intervencije na a. mammariji ili venskim graftovima. Sa druge strane postoje i ogranicenja transradijalnog pristupa. Jedno od osnovnih predstavlja postproceduralna okluzija a. radialis koja se ljavlja u proseku u oko 5% slucajeva, ali nema klinicke posledice. Ucestalost ove komplikacije moze biti u znacajnoj meri smanjena primenom veih doza heparina (5000i.j.), verapamila (najmanje 3 mg intra arterijski neposredno nakon punkcije arterije), izbegavanjem upotrebe veih sheath-ova i skraenjem postproceduralnog vremena hemostaze. Kateteri vodici od 7 ili 8 F

Epidemiologija i prevencija - poster forum

69

POSTER FORUM Utorak, 16. oktobar 2007, 10.00-11.00 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

EPIDEMIOLOGIJA I PREVENCIJA

P330

Prevention and treatment of urinary tract infection can prevent bacterial endocarditis

ptc. mladjih od 50 godina.,61.54%ptc. u vreme Nato agresije imalo je maligne poremeaje ritma, u 2007. 8.91%.HLP imalo je 72.27% ptc u 2007, hipertenziju 65.34% a slede diabetes mellitus,pusenje i hereditet.U 1999. pusenje sa 66.7% je bilo celno. Sledile su HLP sa 57.4% ,hipertenzija sa 47.65 % ,diabetes i hereditet.U 1989. Hipertenzija je bila vodea sa 76.86%,pa diabet,pusenje,HLP i hereditet TBL.1. ZAKLJUCAK: Utvrivanje riziko faktora za KB daje mogunost preventivnog delovanja na kardijalna ishemijska dogaanja.Isticemo znacaj stresa i pusenja kao RF.

S. Mati1, B. Ivanovi1, M. Pavlovi2, D. Cvetkovi-Mati1, R. Lasica1 1 Institute for Cardiovascular Diseases, Cardiology dpt., Clinical Center of Serbia, 2 Institute for Infective and Tropical Diseases, Clinical Center of Serbia, Belgrade Urinary tract infections are common in people with urinary catheters, men with prostatic adenoma and women. We presented four cases of bacterial endocarditis caused by Gramm-positive Enterococci as a complication of urinary tract infection. One male patient got early postoperative endocarditis on bioprosthetic aortic valve and his native mitral valve; another male patient had infective endocarditis on previously intact aortic valve in a condition of long term bacteriemia. Both of them had urinary catheters during a long period. The first one had prostatic adenoma and he has not been able to urinate several days after cardiac surgery. The second one had craniocerebral injury and has not been able to control his urinary function for a long time. Another two cases of bacterial endocarditis have happened as a consequence of ambulatory diagnosed, but badly treated urinary tract infection. One was in male patient with prostatic adenoma and aortic valve regurgitation. Another endocarditis was in female patient with congenitally bicuspid aortic valve. Urinary tract infections can be the source of bacteriemia and can cause infective endocarditis. Bacterial endocarditis can be a consequence of bacteriemia not only in people with heart valve disorders but in people with previously intact endocardium too, especially if there is a long term bacteriemia or when contributive disorders are present. Gramm-positive Enterococcus is very common bacteria. Prevention and good treatment of urinary tract infection can help in bacterial endocarditis prevention.

Tabela 1. Redosled riziko faktora pacijenata sa akutnim koronarnim sindromom

1989 Hipertenzija 76.86% Diabetes mellitus 57.25% Pusenje 42.35% Hyperlipoproteinemia 36% Hereditet 18% Ukupan broj ptc. 51 Prosek godina 73 Pusenje 66.7% Hiperlipoproteinemia 57.4% Hypertensio arterialis 47.65% Diabetes mellitus 28.45% Hereditet 23.8% Ukupan broj ptc. 82 Prosek godina ptc. 64 1999 2007 Hiperlipoproteinemia 72.27% Hipertensio arterialis 65.34% Diabetes mellitus 38.61% Pusenje 34.65% Hereditet 25.74% Ukupan broj ptc. 101 Prosek godina oboljelih 63

P332

Smrtnost od ishemijskih bolesti srca u Srbiji

D. Miljus1, Z. Vasiljevi2, N. Mickovski Katalina1, S. Savkovi1, S. Zivkovi1, I. Rakocevi1, J. Malogajski1, S. Plavsi1, J. Jankovi1 1 Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanovi Batut", 2 Institut za kardiovaskularne bolesti KC Srbije Ishemijske bolesti srca (IBS) predstavljaju vodei uzrok umiranja u razvijenim zemljama sveta i kod nas. Prema proceni SZO u 2006. godini u svetu je od IBS umrlo 7,5 miliona ljudi. U istoj godini u Srbiji je od ove grupe oboljenja umrlo 13.773 osoba. U cilju sagledavanja smrtnosti od IBS u Srbiji, obraeni su i analizirani mortalitetni podaci Republickog zavoda za statistiku, za period od 1980. do 2006. godine. U komparativnoj analizi podataka korisne su proporcije i standardizovane stope mortaliteta na populaciju Evrope. U posmatranom periodu stope mortaliteta od IBS u Srbiji porasle su za 36%, od 103,4 (1980.) do 140,4 na 100.000 (2006. godine). Zapazen je eksponencijalni porast smrtnosti od IBS sa uzrastom i rizik umiranja koji je za cetvrtinu vei kod muskarca u odnosu za zene. Topografska analiza umiranaja ukazala je da su stadardizovane stope mortaliteta od IBS u 2006. godini bile najnize u Beogradu (86,5 na 100.000), a najvise u Severnobanatskom okrugu (209,7 na 100.000). Tokom poslednjih nekoliko decenija mortalitet od IBS u ravijenim delovima sveta opada, za razlku od nerazvijenih zemalja gde ove stope beleze porast. Najvise stope mortaliteta od IBS registrovane su u Moldaviji i Ukrajini, a najnize u Francuskoj. U odnosu na prosecnu standardizovanu stopu mortaliteta u Evropi (216,2 na 100.000), Srbija se sa stopom mortaliteta od 140,4 na 100.000, u 2006. godini nalazila u grupi zemalja Evrope sa niskim rizikom umiranja od IBS. Prevencija IBS u budunosti treba da ima potencijal da spasi zivote, povea broj godina kvalitetnog zivota i umanji troskove klinickog lecenja.

P331

Riziko faktori u akutnom koronarnom sindromu

Z. Pekmezovi1, M. Risti2, J. Andreji3, M. Mate2, T. orovi2, M. Konjevi2 1 ZC "Juzni Banat " Pancevo, 2 DZ ,,Dr S. Milosevic" , 3 KBC ,,Bezanijska Kosa" UVOD: Akutni koronarni sindrom (ACS) je klinicki entitet koji je najcesi razlog za hitnu hospitalizaciju i najcesi uzrok smrti kardiovaskularnih bolesnika.Indentifikujui riziko faktore,RF, strategijom primarne i sekundarne prevencije, smanjit emo incidencu KB. CILJ RADA:Ukazati na dinamiku faktora rizika u Akutnom koronarnom sindromu. METODOLOGIJA I REZULTATI RADA: Retrospektivno smo pratili akutna koronarna dogaanja u koronarnoj jedinici Bolnice Pancevo u periodu Nato agresije,1999. i poredili sa dogaanjima istog ranga,deset godina ranije,osam godina kasnije.Pratili smo broj oboljelih od ACS po polu,dobu, riziko faktorima .Porast oboljevanja od ACS,u 1999. u odnosu na 1989 je statisticki znacajan i iznosi 56.5%, a porast u 2007 (101ptc.,58m:43z) u odnosu na 1989 (51 ptc.),je ubedljiv 98.03%.(Tabela 1).p<0.0001.Prosecna starost oboljelih kretala se prema mlaem zivotnom dobu,od 73 godine u 1989 preko 56. godina u 1999 ,p<0.0001.Prosecna starost oboljelih od ACS u 2007. godini je bila 63.16 god. Prosecne godine muskaraca u 2007. je bilo 60.87 godina a zene su bile 6.68 godina starije.U 1989. nije bilo ptc. mladjih od 50 godina oboljelih od ACS.a u 2007. bilo je 6.93%

70

Epidemiologija i prevencija - poster forum

Korelacija polimorfizma G894T gena za endotelnu azot-monoksid sintetazu i prekursora ateroskleroze kod skolske dece u Srbiji

P333

P335

Obesity of school children in the city of Novi Sad

T. Damnjanovi1, I. Novakovi1, S. Nedeljkovi2, M. Vukoti2, S. Simeunovi3, V. Bunjevacki1, Lj. Lukovi1, D. Nikoli3, Z. Milinci3 1 Institut za humanu genetiku Medicinskog fakulteta, 2 Zavod za strucno usavrsavanje zdravstvenih radnika, 3 Univerzitetska decja klinika, Beograd Uvod i cilj: Azot monoksid (NO) je poznat kao jedan od glavnih regulatora tonusa krvnih sudova i arterijske tenzije; postoje i podaci o njegovom uticaju na metabolizam lipida. Endotelna azot-monoksid sintetaza (eNOS) katalizuje endotelnu produkciju NO, a polimorfizmi eNOS gena imaju uticaja na enzimsku aktivnost. Cilj naseg rada je da se ispita povezanost G894T polimorfizma eNOS gena sa vrednostima arterijske tenzije i lipidograma u populaciji skolske dece u Srbiji. Materijal i metode: Ispitivanjem je obuhvaeno 467 zdrave dece uzrasta 15 godina iz 16 centara u Srbiji, koja su klinicki pregledana i laboratorijski testirana u JUSAD studiji. Genotip eNOS 894 je odredjivan PCR/RFLPs metodom, uz upotrebu restrikcionog enzima MboI. Rezultati: Genotip eNOS 894 GG je utvrdjen kod 186-oro (39,9%) dece, GT kod 210-oro (45,0%) dece a TT kod 71-og (15,1%) deteta. Test multiple korelacije je pokazao da ispitanici sa genotipom TT imaju znacajno vise vrednosti dijastolnog krvnog pritiska u odnosu na ispitanike sa genotipom GT i GG (74,1+/-8,42 mmHg prema 71,6+/-8,4 mmHg i 72,5+/-8,42 mmHg). Ispitanici sa genotipom TT su takodje imali znacajno nize vrednosti HDL i triglicerida. Zakljucak: Analiza polimorfizma eNOS G894T ukazuje na uticaj TT genotipa kao mogueg faktora rizika za vise vrednosti dijastolnog krvnog pritiska i nize vrednosti HDL u populaciji zdrave dece u Srbiji.

D. Raki Dom zdravlja Novi Sad Cardiovascular diseases (CVD) are the major cause of death and inability in developed countries, and they may begin even in early childhood.Obesity is an independent risk factor in the development of CVD. Obesity in childhood and adolescence usually remains later in life.Aim: Analysis of the prevalence of obesity of school children in Novi Sad during the last twenty years.Methods: We followed the prevalence of obesity through regular school examinations of 20 000 school children age 7-18 between 1983. and 2005. in Novi Sad. Obesity is defined with body mass index (BMI > 30).Results: During the last 20 years we have recorded a statistically significant increase in the prevalence of obesity of school children.Prevalence of obesity of school children in 1983. was 6%, in 1986. was 8%, in 1994.was 10.94%, in 1997. was 11.62% , in 2000. was 13.62% and in 2003. even 15.8%, while in 2005. it was 14.1%. and 2006. it was 13,9%. There were not any statistically significant differences concerning gender and age groups. Conclusion: Regular examinations of school children have shown the significant increase in prevalence of obesity of children which tends to increase the risk of getting CVD.High prevalence of obesity points out the need of intensive usage of primordial and primary prevention in early childhood.

P336

Lipidic status of school children with the increased risk of getting cardiovascular diseases

D. Raki Dom zdravlja Novi Sad Arteriosclerosis begins in childhood and the level of the development risk of itdepends very much on the number of risk factors.Aim: Analysis of lipids of school children with increased risk of getting CVI(obesity and hypertension)Methods: In cardiovascular department of Health centre "Novi Sad", during the school year 2004-2005 lipids has been done by 87 children with hypertension (male45, female 42) and by 96 obese children (male 51, female 46) age 11-19. Results: Researches have shown that the average triglyceride value of male children was 0.78 mmol/l cholesterol 4.42 mmol/l (HDL 1.43mmol/l, LDL 2.39 mmol/l)Obese children have increased levels of cholesterol in blood (> 5.0 mmol/l) ­ 10%male and 3.3% female. Male children with hypertension have 2.7% triglyceride and 4.2% have dislipoprotinemia. Conclusion: Children with increased health risk of getting CVD are more exposed to the pathological values of lipids. Male sex is morendangered than female. Two or more factors together make the risk of the development of CVD variety increased and it is necessary to start with primary prevention as soon as possible.

P334

Losa kontrola kardiometabolickih faktora rizika kod bolesnika sa ve prelezanim infarktom miokarda

I. Burazor, M. Burazor, J. Glasnovi, M. Lazovi, S. Nagorni, S. iri, M. Krsti Klinika za kardiovaskularne bolesti, KC Nis Cilj naseg rada bio je utvrdi prisustvo kardiometabolickih faktora rizika kod bolesnika sa ve prelezanim infarktom miokarda. Metode i rezultati rada: Ispitivanjem je najpre obuhvaeno 250 ispitanika sa akutnim koronarnim sindromom, a od njih izdvojeno je 69 pacijenata koji su prethodno prelezali infarkt miokarda (prosecna starost 64±9.58godina, 57% muskaraca). Od ukupnog broja bolesnika sa ve prelezanim infarktom 24 (34.7%) je hospitalizovano sa dijagnozom nestabilna angina pektoris, 12 (17.3% ) sa non q nfarktom i 33 (48%) sa infarktom miokarda. Prethodnoj kardiohirurskoj intervenciji (CABG) podrgnuto je 34.7% ispitanika. Notirani su svi kardiometabolicki faktori rizika: hipertenzija, diabetes melitus, dislipidemija, indeks telesne mase. Kod bolesnika sa ve prelezalim infaktom miokarda utvreno je znacajno prisustvo kardiometabolickih faktora rizika. Hipertenzija je notirana kod cak 48 (69%) bolesnika, diabetes kod 12 (17%), dislipidemija kod 33 (48%), indeks telesne mase kretao se od 23 - 29 kg/m2. Srednja vrednost ukupnog holesterola iznosila je 7.80±1.87mmol/l kod osoba sa dislipidemijom, odnosno 4.68±1.1 mmol/l kod osoba bez dislidemije koje su ranije prelezale infarkt. Zakljucak: Znacajan procenat osoba sa ve prelezanim infarktom miokarda i dalje nosi kardiometabolicki rizik za nastanak novog aterotrombotickog dogaaja. Potrebna je bolja edukacija pacijenata i agresivnija kontrola hipertenzije, dislipidemije i diabetesa.

P337

Risk factors of cardiovascular diseases in adult male and female population

D. Raki, . Jakovljevi Dom zdravlja Novi Sad Aim: To investigate the differences in the prevalence of risk factors of cardiovascular diseases (CVD) between male and female population. Methods: A survey based on MONICA protocol was used from September to December 2004. in the community of Novi Sad. The total sample size was 2444 inhibitants age 24-74, divided into 2 equal gender groups and five equal age groups. Response rate was 84%. Results: Prevalence of obesity (BMI 30 and over) was 23% for male and 24.1% for female. Prevalence of hypertension (140/90

Epidemiologija i prevencija - poster forum

mmHg) was 43.9% for male and 34% for female. Prevalence of hyperholesterinemia (5.0 mmol/l) in male was 77.9% and 81.8% in female. Prevalence of increased blood sugar (6.1 mmol/l) was 32.2% for male and 19.8% for female. The number of daily cigarette smokers was 40.2% for male and 35.7% for female.The average number of risk factors in male was 2.14 and 1.92 in female. There was the high level of correlation between the prevalence of risk factors and ageing of both population. Conclusion: There are significant differences in the prevalence of cardiovascular risk factors between male and female population. The differences are decreasing with ageing of population.

71

P338

Klinicka efikasnost statina kod koronarnih bolesnika u odnosu na zivotnu dob

A. Boskovi, Lj. Musi, S. Dragni KC Crne Gore - Medicinski fakultet Podgorica Hiperholesterolemija je od narocitog znacaja u sekundarnoj prevenciji koronarne bolesti, jer predstavlja faktor rizika na koji se moze uticati. Cilj rada je bio da se ispita efikasnost statina i njihov uticaj na ukupni holesterol, LDL holesterol, HDL holesterol i trigliceride kod koronarnih bolesnika u odnosu na zivotnu dob. Metod i rezultati rada: Ispitivanje je obuhvatilo 167 pacijenata sa hiperholesterolemijom, koji se lijece od koronarne bolesti. Prosjecna zivotna dob ispitanika iznosila je 59,64±10,23 godina, srednji BMI je bio 26,82±4,33 kg/m2 M/F odnos je 114/53. Meu njima je bilo 115 ispitanika mlaih od 65 godina i 52 ispitanika sa 65 i vise godina. Ispitanici su dobijali 10-20 mg atorvastatina ili 20-40 mg simvastaina. Period praenja iznosio je 12 sedmica. Na pocetku istrazivanja nije postojala statisticki znacajna razlika u srednjim vrijednostima ukupnog holesterola (7,52±1,19 prema 7,37±1,16 mmol/l), LDL holesterola (5,18±1,09 prema 5,05±1,06 mmol/l), HDL holesterola (1,04±0,16 prema 1,02±0,17mmol/l) i triglicerida (2,92±1,25 prema 2,84±1,28 mmol/l) izmeu mlaih od 65 godina i ostalih. Nakon 12 sedmica terapije statinima doslo je do znacajnog snizenja srednjih vrijednosti ukupnog holesterola (5,12±1,04 prema 5,22±1,09 mmol/ l; p<0,01), LDL holesterola (3 ,10±0,93 prema 3,21±0,95 mmol/l; p<0,01) i triglicerida (1,98±1,31 prema 1,89±1,24 mmol/l; p<0,05) i nije postojala znacajna razlika u efikasnosti statina u odnosu na zivotnu dob ispitanika. Vrijednosti HDL holesterola su bile nesto vise, ali bez razlike u odnosu na zivotnu dob ispitanika, p>0,05. Zakljucak: Statini su bili efikasni u regulisanju hiperholesterolemije i hipertrigliceridemije kod koronarnih bolesnika bez obzira na zivotnu dob.

ambulanti interne medicine, kako bi na osnovu tueg ali i sosptvenog iskustva odredili osnovne pravce preventivnog delovanja. Ispitanici i nacin rada: Analizom su obuhvaena 1.610 pacijenta pregledana u ambulanti sluzbe interne medicine u periodu od sest meseci (oktobar, novembar, decembar/2006 godine i januar, februar, mart/2007 godine) kojima su odreeni sledei parametri: krvni pritisak, indeks telesne mase, obim struka, ukupni holesterol, HDLholesterol, LDL-holestrol, odnos ukupni holesterol//HDL-holesterol, LDL-holesterol/HDL-holesterol, Trigliceridi, Glikemija. Dijagnoza MS je postavljana na osnovu navedenih IDF kriterijuma. Rezulati su obradjeni statistickim testovima: srednja vrednost, Studentov­test i Hi-Kvadat test za neparametrijske podatke. Rezultati: Analizirani su navedeni parametri kod 752 muskarca (46.71%), prosecne starosti 53.38±8.20 godina i 858 zena (53.29%) prosecne starosti 58.65±9.12 godina. Mlaih od 50 godina je bilo 685 (42,55%) a starijih od 50 godina 925 (57,45%), p<0,01. Kriterijume za MS je ispunilo 541/1.610 pacijenata (33.60%), od cega znacajno vise muskaraca 298/752 (39.63%) u odnosu na 243/858 zena (28.32%), p<0,01. Kod pacijenata mladjih od 50 godina MS je bio znacajno manje prisutan 158/685 tj. 23.06% u odnosu na pacijente starije od 50 godina 383/925 tj. 41.41%, p<0.01. Kod pacijenata mlaih od 50 godina MS je bio gotovo dva puta prisutniji kod muskaraca 111/377 (29.44%) nego kod zena 47/308 (15,26%) p<0,01, dok se u grupi starijih od 50 godina taj odnos smanjuje i MS je bio prisutan kod 187/375 (49.87%) muskaraca i 196/550 (35,64%) zena, n.s. Posmatrano po faktorima rizika najzastupljenija je hipertenzija 398/541 t.j.73.56% (muskarci 71.6%, zene 75.2%, n.s.); povisen nivo triglicerida 261/541 ili 48.24% (muskarci 50,2%, zene 45.1%, n.s.); snizen nivo HDL-a 232/541 ili 42.88% (muskarci 45.2%, zene 38.9%, n.s.); povisen nivo glikemije 195/541 ili 36,04% (muskarci 38.9%, zene 36,6%, n.s.); obim struka vei od normalnih vrednosti 162/541 ili 29,90% (muskarci 26,4%, zene 32,3%, n.s). Ve prisutna kardiovaskularna bolest je bila verifikovana kod (335/541) t.j. 61,92% pacijenata koji su imali MS dok je u grupi bez MS-a ona bila prisutna kod (415/1.069) t.j. 38.82% pacijenata, p<, 0.01, (cese kod muskaraca, n.s). Zakljucak: Prema podacima NCEP ATP III kriterijumima, u severnoj Americi prevalenca MS-a je 24% (M-24%, Z-23,4 %) i ona raste sa godinama. Vea ucestalost MS na nasem materijalu je posledica cinjenica da su analizirani pacijente koji su ve poceli da se lece a ne opsta populacija. Ukoliko bi se u svakodnevnom radu obratila vea paznja na prisustvo MS-a, primenom lako primenjljivih preventivnih mera (promenom stila i nacina zivota, uz blagovremenu terapiju), i cestim kontrolnim pregledima mogao bi se znacajno smanjiti rizik oboljevanja od kardiovsakularnih bolesti.

P339

Metabolicki sindrom - podaci internog odeljenja Zdravstvenog centra u Aleksincu

P340

Lipidni profil kod bolesnika sa koronarnom bolesu verifikovanom selektivnom koronarografijom na intenzivnoj terapiji statinima u KC Kragujevac u periodu od oktobra 2005. do avgusta 2007. godine

D.D. Vasi, Lj. ini, Z. Anti, S. Krsti, M. Raki, M. Stojanovi, M. Jovanovi Interno odeljenje - Zdravstveni centar "Aleksinac" Metabolicki sindrom (MS) je kao kombinacija hiperlipidemije, gojaznosti, hipertenzije i osteene tolerancije na glikozu ili Tip 2 seerne bolesti, prvi put opisan 1988 godine, i predstavlja skup faktora rizika koji poveavaju rizik od kardiovaskularnih bolesti. WHO i ekspertski panel NCEP ATP III su dali definicije MS-a. Na Konferenciji posveenoj MS-u u Berlinu, 2005 godine Internacionalna dijabeteska federacija (IDF) je dala novu definiciju MS-a koja podrazumeva uz centralni tipa gojaznosti (obim struka kod muskaraca vei od 94 cm a kod zena vei od 80 cm) istovremeno postojanje dva od sledea 4 kriterijuma: krvni pritisak > 135/85 mmHg; HDL-holesterol < 1.03 mmol/L kod muskaraca i 1.29 mmol/L kod zena; trigliceridi > 1.7 mmol/L; glikemija naste > 5.6 mmol/L ili ako je ve dijagnostikovana seerna bolest. Cilj rada: je bio da se na osnovu sopstvenog iskustva proceni zastupljenost MS-a (na osnovu IDF kriterijuma) kod pacijenata koji su bili leceni u

I. oki, M. Miloradovi, V. Miloradovi, V. Iri-upi, M. Jovi, R. Vuci, M. Tasi, I. Simi, Nj. Petrovi, V. Zdravkovi Klinicki Centar Kragujevac, Centar za Kardiologiju Uvod: Kombinovana hiperlipidemija predstavlja jedan od kljucnih faktora rizika u nastajanju koronarne bolesti. Statini su lekovi izbora , jer predstavaljaju relativno efikasna i bezbedna sredstva u primarnoj i sekundarnoj prevenciji kardiovaskularnih komplikacija. Cilj: Odreivanje nivoa lipida u krvi bolesnika, koji imaju verifikovanu koronarnu bolest i koji su na intenzivnoj terapiji statinima. Materijal i metode: Podaci su dobijeni iz medicinske dokumentacije koja je uzeta iz kateterizacione sale Interventne kardiologije KC Kragujevac, a obuhvata sve bolesnike sa pozitivnim koronarografskim nalazom i na intenzivnoj terapiji statinima. Od statistickih metoda u ispitivanju su korisene: aritmeticka sredina i procenat. Rezultati: U nasem radu obuhvaeno je 760 bolesnika sa pozitivnim koronarografskim nalazom od kojih je 515( 67,76%) bilo osoba muskog pola i 245( 32,24%) osoba zenskog pola. Od

72

Epidemiologija i prevencija - poster forum

telesne mase (kg/m2) utvreno je da 19 (24.7%) zena ima normalnu tezinu (NT), 20 (26.0%) ima prekomernu tezinu (PT), a 38 (49.4%) je gojazno. Promene geometrije leve komore su utvrene ehokardiografski. Uticaj gojaznosti na promene geometrije LK procenjen je multivarijantnom regresionom analizom. Rezultati. Hipertrofija LK je utvrena kod 9% zena sa NT, 43% zena sa prekomernom tezinom i kod 65% gojaznih (p<0.001). Ekcentricna hipertrofija LK utvrena je kod: 7.3% zena sa NT, 41.9% zena sa PT i 58.3% gojaznih. Koncentricno remodelovanje LK je utvreno kod 22.4% zena sa NT, 47.9% zena sa PT i 3.3% gojaznih. Koncentricna hipertrofija LK je utvrena samo kod gojaznih zena (9.1%). Razlike meu grupama su visoko statisticki znacajne (p<0.001). Multivarijantna regresija pokazuje da je prekomerna tezina znacajan prediktor za razvoj ekcentricne hipertrofije LK (OR=33.92; 95%CI=1.23-746.89), i koncentricnog remodelovanja LK (OR=21.16; 95%CI=1.21-348.23). Gojaznost nije znacajan faktor rizika za premene LK u ovoj grupi pacijentkinja sa hipertenzijom. Zakljucak. Promene geometrije LK obuhvataju koncentricno remodelovanje LK meu gojaznim zenama sa hipertenzijom, a koncentricno remodelovanje LK i ekcentricnu hipertrofiju LK meu zenama sa prekomernom tezinom. Kontrola krvnog pritiska i telesne tezine ostaju vazni cinioci u kontoli poremeaja strukture leve komore.

najznacajnijih faktora rizika u nastajanju koronarne srcane bolesti bili su zastupljeni: diabetes mellitus kod 168( 22,10%), hipertenzija kod 449(59,08%)i kombinovana hiperlipidemija kod 582 ( 76,58%) bolesnika. Bolesnici kod kojih su zabelezeni poviseni nivoi lipida u krvi su bili na intenzivnoj terapiji statinima u prosecnoj dozi od 14,21 mg i to 360 ( 61,85%) njih je uzimalo simvastatin i 222( 38,14%) atorvastatin. Prosecne vrednosti lipida su sledee: holesterol 5,38; LDL 3,53; HDL 1,09;trigliceridi 1,80. Zakljucak: Terapija statinima nije pokazala adekvatan uspeh u postizanju ciljnih vrednosti holesterola i njegovih frakcijau grupi bolesnika sa dokazanom koronarnom bolesu. Razlog treba traziti u relativno niskim dozama primenjenih statina u sekundarnoj prevenciji.

P341

Ucestalost poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem kod pacijenata sa koronarnom bolesu i dijabetesom

S. Kosti, V. Markovi, D. Marinkovi, D. Dorevi, D. Mijalkovi Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesti "Niska Banja" Uvod: Dijabeticari imaju veu incidencu kardijalnih aritmija, ukljucujui ventrikularnu fibrilaciju i iznenadnu srcanu smrt. Uzroci poveane vulnerabilnosti miokarda ove grupe bolesnika su visestruki i deluju sinergisticki. Cilj: utvrditi ucestalost, tip i kompleksnost poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem (TFO) kod pacijenata sa koronarnom bolesu i dijabetesom. Metod: Ispitivanjem je obuhvaeno 189 bolesnika koji su nakon infarkta miokarda upueni u Institut \"Niska Banja\" na specijalizovanu rehabilitaciju. Ispitanici su podeljeni u dve grupe. Prvu grupu cinili su pacijenti sa infarktom miokarda i dijabetesom tipa 2 (n=64) a drugu bolesnici sa infarktom bez pridruzenog dijabetesa. (n=125). Svima je uraen kontinuirani submaksimalni ili simptomima limitirani TFO na Ergometar biciklu. Odreivani su tip, ucestalost i kompleksnost poremeaja srcanog ritma, nivo optereenja i srcana frekvenca pri kojoj su se javili. Rezultati: Pacijenti sa infarktom miokarda i dijabetesom imali su veu ucestalost poremeaja srcanog ritma na TFO (p<0,01). U I grupi su se sa veom ucestalosu javljale ventrikularne aritmije klase II-V po Lownu, (p<0,01) dok su supraventrikularni poremeaji ritma takoe bili frekventniji u I grupi ali ta razlika nije bila signifikantna. Aritmije su u ovoj grupi zabelezene na nizim nivoima optereenja i pri manjoj srcanoj frekvenci (p<0,05). Zakljucak: Pacijenti sa infarktom miokarda i dijabetesom imali su veu ucestalost ventrikularnih poremeaja srcanog ritma na testu fizickim optereenjem. TFO predstavlja najpristupacniji neinvazivni metod za detekciju poremeaja srcanog ritma kod pacijenata nakon infarkta miokarda sa pridruzenim dijabetesom i daje znacajne informacije za stratifikaciju rizika i prognozu ove kategorije bolesnika.

P343

Nova saznanja o efektima fizicke aktivnosti na kardiovaskularni sistem

Lj. Hadzi Pesi Poliklinika apostola Varnave Uvod: Epidemioloske i klinicke studije su pokazale da je fizicka aktivnost znacajan faktor u ocuvanju normalnog fizickog i mentalnog zdravlja. Definise se kao aktivnost koja je vea od uobicajnih fizickih aktivnosti. Dovodi do hemodinamskih, morfoloskih, metabolickih, neurohormonalnih i psiholoskih promena. Ogranicena su, medjutim, saznanja o vaskularnim i molekularnim efektima fizicke aktivnosti. Poslednjih godina je pokazano da fizicka aktivnost smanjuje vaskularni oksdativni stres preko poveane aktibnosti endotelne azotoksidsintetaze i ekstracelularne superoksiddismutaze koji ispoljavaju povoljne vaskularne defekte. Oslobadjaju se vazne vazodilatatorne supstance kao sto su prostaciklin, (PGI2), endotelijum hiperpolarizacioni faktor (EDHF) i azotoksid. Pored ovih vazodilatatornih efekata fizicke aktivnosti, prvenstveno u mikrocirkulaciji aktivnih misia i miokardu, popravlja se funkcija endotela i u ocuvanju permeabilnosti krvnog suda, hemostazi, adheziji leukocita i antiinflamatornim reakcijama. Ovim vaskularnim efektima fizicke aktivnosti vise nego uticajem na faktore rizika objasnjavaju se povoljni efekti fizicke aktivnosti na kardiovaskularni sistem, ali i opste na ceo organizam. Nedavna istrazivanja su pokazala da vaskularna funkcija ne zavisi samo od elija u zidu krvnog suda ve je znaajno modulirana cirkulisuim elijama iz kostne srzi. Specificne grupe ovih elija nazvane endotelne maticne elije kostne srzi ubrzavaju angiogenezu, popravljaju funkciju endotela, inhibiraju proces ateroskleroze i poporavljaju funkciju miokarda posle infarkta miokarda. Pokazano je da fizicki trening kod zivotinja i ljudi poveava broj endotelnih maticnih elija u kostnoj srzi perifernoj krvi i slezini. Ovo je rezultat bar delom poveanog stvaranja azot oksida i receptora endotelijalnog faktora rasta. Fizicka aktivnost smanjuje i apoptozu endotelnih maticnih elija i poveava neoangiogenezu.

P342

Uticaj gojaznosti na promenu geometrije leve komore kod zena sa hipertenzijom

B. Jakovljevi1, D. Grubor2, A. Milosevi2, V. Stojanov3, M. Saranovi4 1 Institut za higijenu i medicinsku ekologiju, Medicinski fakultet, Beograd, 2 Republicki zavod za penzijsko i invalidsko osiguranje, Beograd, 3 Klinicki Centar Srbije, Beograd, 4 Opsta bolnica, Bar Uvod i cilj rada. Kardiovaskularne bolesti su vodeu uzrok smrti u Srbiji. Gojaznost i arterijska hipertenzija prouzrokuju promene geometrije leve komore (LK). Cilj ove studije je utvrivanje veze izmeu gojaznosti i promena geometrije leve komore kod zena sa hipertenzijom. Metode. Studijom preseka je obuhvaeno 77 pacijentkinja sa hipertenzijom, prosecne starosti 58 godina. Na osnovu indeksa

P344

Razlike u raspodeli subklasa lipoproteina velike gustine izmeu pacijenata sa koronarnom arterijskom bolesu i zdravih osoba

V. Spasojevi-Kalimanovska1, A. Zeljkovi1, J. Veki1, D. Kalimanovska-Ostri2, Z. Jeli-Ivanovi1, A. Topi1, N. BogavacStanojevi1, S. Spasi1

Epidemiologija i prevencija - poster forum

1 2

73

Institut za medicinsku biohemiju, Farmaceutski fakultet, Beograd, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije, Beograd, Uvod i cilj: Novija ispitivanja lipoproteina male gustine (HDL) ukazuju da pojedine subklase ovih cestica imaju razlicit kapacitet antiaterogene zastite. Na osnovu dijametra HDL cestice se dele na vee (HDL 2b i 2a), i manje, guse (HDL 3a, 3b i 3c). Smatra se da su upravo vee cestice nosioci antiaterogenih svojstava pripisanih ukupnom HDL-u. Nase istrazivanje bilo je usmereno na ispitivanje razlika u raspodeli pojedinacnih HDL subklasa izmeu pacijenata sa koronarnom arterijskom bolesu i zdravih osoba. Metode: Koristili smo poliakrilamid gradijent gel elektroforezu (3-31%) za razdvajanje i detekciju HDL subklasa kod 181 pacijenta sa koronarnom arterijskom bolesu i 178 zdravih osoba, uparenih sa pacijentima po kriterijumu pola i godina starosti. Rezultati: Pacijenti su imali znacajno nizu koncentraciju HDL holesterola (P<0.001) i manji dijametar HDL cestica u poreenju sa kontrolnom grupom (P<0.001). Kod pacijenata je uocen znacajno vei relativni sadrzaj HDL 2a (22.10% vs 16.23%, P<0.05) i HDL 3a (18.16% vs 13.04%, P<0.001) subklasa, dok je sadrzaj HDL 2b subklase bio znacajno vei u kontrolnoj grupi (46.6% vs 38.03%, P<0.001). Nismo nasli statisticki znacajnu razliku u sadrzaju HDL 3b i 3c subklasa. Zakljucak: Nasi rezultati ukazuju na znacajno pomeranje HDL raspodele ka manjim cesticama kod pacijenata. Dobijeni podaci potvruju pretpostavku da su velike HDL cestice (prevashodno HDL 2b) glavni nosioci antiaterogene zastite, dok poveano prisustvo manjih cestica ukazuje na smanjen antiaterogeni potencijal

2

Biohemijska laboratorija "Belladona", Beograd-Zemun, 3 Dom zdravlja, Trstenik Uvod i cilj rada: Primarni cilj u terapiji povisenog holesterola je smanjenje koncentracije LDL-holesterola (LDL-H) do ili ispod preporucenih vrednosti datih od strane NCEP ATP-III. Netacno odreen LDL-H moze da vodi pogresnom razvrstavanju i terapiji pacijenata, posebno onih koji su blizu terapijski-preporucenih vrednosti. Stoga je pouzdano i tacno odreivanje LDL-H od presudnog znacaja. Metode: Studija je ukljucila 1013 pacijenata koji su imali koncentraciju triglicerida 4.5 mmol/L. U prvoj grupi od 536 pacijenata (srednja vrednost godina 54± 15, 52.4% zena), LDL-H je odreen direktnom metodom. U drugoj grupi od 477 pacijenata ( srednja vrednost godina 55± 12, 57.4% zena), LDL-H je odreen precipitacionom metodom. U obe grupe LDL-H je izracunat i Friedewald-ovom formulom. Rezultati: Linearna regresiona analiza pokazuje dobre korelacije izmeu izracunatog i direktno odreenog LDL-H (R=0.95) i izracunatog i precipitacijom odreenog LDL-H (R= 0.9). Meutim, t-test za razliku parova je pokazao nedostatak slaganja izmeu rezultata analitickih metoda i izracunatih vrednosti. Razlika izmeu srednjih vrednosti direktne metode i izracunatih Friedewald-ovom formulom, kao i izmeu precipitacione metode i izracunatih Friedewald-ovom formulom je 0.25±0.36 mmol/L, p< 0.001 odnosno 0.28±0.55 mmol/L, p< 0.001. Razlika izmeu analiticki odreenih i izracunatih LDL-H vrednosti vea je od 10% kod vise od jedne treine uzorka. Rezultati koji se uklapaju u NCEP ATP-III kategorije rizika su prisutni kod 64.18% uzorka za izracunat i direktni LDLH i kod 59.13% uzorka za izracunat i precipitacionom metodom odreen LDL-H. Zakljucak: Statisticka analiza je pokazala da postoje statisticki znacajne razlike u vrednostima LDL-H izracunatih Friedewald-ovom formulom i odreenih direktnom i precipitacionom metodom.

P345

Veza Procam skor rizika sa parametrima oksidativnog stresa

A. Stefanovi, J. Kotur-Stevuljevi, S. Spasi Institut za Medicinsku biohemiju, Farmaceutski fakultet, Beograd Uvod i cilj : Poznato je da oksidativni stres ima znacajnu ulogu u razvoju ateroskleroze i kardiovaskularnih bolesti (KVB). Cilj PROCAM studije koja je zapocela 1979. bio je utvrivanje stepena rizika za nastanak KVB u nemackoj populaciji. Mi smo zeleli da ispitamo povezanost oksidativnog statusa sa izracunatim PROCAM skor rizikom u nasoj populaciji. Metode: U cilju procene oksidativnog statusa kod 211 ispitanika odreivali smo parametre oksidativnog stresa ( TBKRS-tiobarbiturna kiselina-reagujua supstanca i superoksidni anjon radikal O2.) i antioksidativne zastite ( aktivnost superoksid dizmutaze-SOD i ukupne sulfhidrilne grupe-SH grupe). PROCAM skor rizik je racunat u skladu sa preporukama originalne studije i na osnovu visine skora ispitanici su podeljeni u grupe sa niskim, umerenim i visokim rizikom za razvoj KVB. Rezultati: Kod ispitanika sa visokim rizikom naene su statisticki znacajno vise vrednosti parametara oksidativnog stresa (p<0.001 za O2.- i p<0.05 za MDA). Takoe, ovi ispitanici su imali i statisticki znacajno veu aktivnost SOD-a (p<0.05 ), dok u koncentracijama SH grupa nije uocena znacajna razlika. Uocena je pozitivna korelacija izmeu visine PROCAM skora i koncentracije O2.- na celoj grupi ispitanika (r= 0.25, p< 0.05). Zakljucak: Ova studija je pokazala znacajnu povezanost oksidativnog statusa ispitanika sa rizikom za razvoj KVB. Ispitanici sa visokim rizikom za razvoj KVB su pod pojacanim oksidativnim stresom i kompenzatorno pojacanom antioksidativnom zastitom

P347

Provera tacnosti nove jednacine za izracunavanje LDL-holesterola poreenjem sa vrednostima dobijenim direktnim odreivanjem

N. Bujisi1, A. Vujovi2, S. Spasi2 1 Biohemijska laboratorija "Belladona", Beograd-Zemun, 2 Institut za Medicinsku biohemiju, Farmaceutski fakultet, Beograd Uvod i cilj rada: Nedavno je razvijena nova jednacina za izracunavanje LDL-holesterola (LDL-H) koja koristi samo vrednosti ukupnog holesterola i triglicerida, za razliku od Friedewald-ove u koju ulazi i HDL-holesterol . Cilj ove studije je da se proveri tacnost nove formule u odnosu na vrednosti dobijene direktnim odreivanjem LDL-H. Metode: U studiju je ukljuceno 536 pacijenata (srednja vrednost godina 54 ± 15, 52.4% zena) kod koji je LDL-H odreen direktnom metodom i izracunat novom formulom. Rezultati: Iz dobijenih rezultata izracunata je srednja vrednost 3,96 ± 1,1 mmol/L za direktnu metodu i 3,90 ± 1,01 mmol/L (srednja razlika parova 0,06 ± 0,53). I pored male srednje razlike i visoke korelacije (r = 0,876, y = 0,26 + 0,949x), tacnost rezultata je bila losa: razlika je bila vea od +10% u 25% ispitanika, odnosno vea od -10% u 20,1% ispitanika. Klasifikacija u NCEP ATP-III kategorije rizika je pokazala da 41,2% ispitanika svrstano u pogresnu grupu kada se LDL-H izracuna novom formulom. Kod ispitanika sa vrednostima ukupnog holesterola do 6,2 mmol/L, 43,7% je pogresno klasifikovano, a kod ispitanika sa vrednostima triglicerida do 1,7 mmol/L slaganje je bolje: pogresno je klasifikovano 38,2%. Zakljucak: Novu jednacinu za izracunavanje LDL-H treba primeniti sa velikim oprezom, posebno kada se radi o praenju pacijenata sa ishemicnom bolesu srca.

P346

Poreenje vrednosti LDL-holesterola izracunatih Friedewald-ovom formulom sa vrednostima dobijenim dvema analitickim metodama

A. Vujovi1, N. Bujisi2, S. Asuji1, M. Vujovi3, S. Spasi1 1 Institut za Medicinsku biohemiju, Farmaceutski fakultet, Beograd,

74

Epidemiologija i prevencija - poster forum

Veza izmeu malih, gustih cestica lipoproteina male gustine i Framingham-skog skora

P348

P350

J. Veki, Z. Jelic-Ivanovi, A. Zeljkovi, V. SpasojeviKalimanovska, A. Topi, S. Spasi Institut za Medicinsku biohemiju, Farmaceutski fakultet, Beograd Uvod i cilj: Smatra se da osobe sa manjim, gusim cesticama lipoproteina male gustine (LDL) imaju povean rizik za razvoj kardiovaskularne bolesti (KVB), cak i kada im je koncentracija LDL holesterola u okviru preporucenih granica. Rizik za razvoj KVB kod asimptomatskih osoba se tradicionalno procenjuje na osnovu izracunatog Framingham-skog skora (FRS). Ispitivali smo da li postoji veza izmeu velicine LDL cestica i vrednosti FRS kod zdravih sredovecnih osoba. Metode: Velicina LDL cestica je odreivana gradijent gel elektroforezom u grupi od 229 osoba (120 muskaraca i 109 zena). FRS je izracunat koristei NCEP ATP III algoritam. Ispitanici su klasifikovani na osnovu FRS: 66.4% osoba imalo je mali rizik (FRS <10%), 22.7% umeren (FRS 10-20%), a samo 10.9 % visoki rizik (FRS >20%) da razvije KVB u narednih deset godina. Rezultati: Analiza varijanse je pokazala da se velicina LDL cestica znacajno smanjivala sa porastom rizika za razvoj KVB (27.00±1.28 vs. 26.64±1.01 vs. 26.22±1.23; P<0.005). Korelacionom analizom je utvrena znacajna veza izmeu manjeg dijametra LDL cestica i visih vrednosti FRS (r = -0.31; P<0.005). Ucestalost osoba sa predominantno manjim, gusim LDL cesticama (LDL dijametar <25.5 nm) progresivno se poveavala kroz kategorije rizika. Cak i u grupi sa malim rizikom, kod 9.2% osoba naene su pretezno manje, guse LDL cestice. Zakljucak: Rezultati studije ukazuju na jaku vezu izmeu malih, gustih LDL cestica i rizika za razvoj KVB. Male, guste LDL cestice mogu dodatno da poveavaju rizik za KVB, sto treba uzeti u obzir pri donosenju terapijskih odluka u cilju smanjenja daljeg napredovanja ateroskleroze.

Stopa mortaliteta od bolesti srca i krvnih sudova i statisticki podaci o opstinama Zapadno-Backog okruga u periodu 2001-2005. godine

S. Virc-Bogdanov, N. Drca, M. Bogdanov Dom Zdravlja Sombor, Zavod za zastitu zdravlja Sombor, Dispanzer zakardiovaskularne bolesti Sombor U periodu 2001-2005. godine mortalitet od bolesti krvotoka je vodei i pokazuje rastui trend. Pokusali smo predstaviti faktore iz statistickih podataka o opstinama, koji mogu uticati na ovu pojavu. U centralnoj Srbiji i Vojvodini 2005. godine mortalitet od bolesti krvotoka ima udeo 56,8%. U Zapadno-Backom okrugu je od bolesti krvotoka umrlo 1910 osoba (56,7% ukupnog broja umrlih), a od toga u opstinama Apatin 58,6%, opstina Kula 61,1%, opstina Odzaci 67,2% i opstina Sombor 49,6%. Vodei uzroci smrti su oznaceni kao grupe \"druge bolesti srca\" (kardiomiopatije, srcana insuficijencija, poremeaji srcanog ritma) sa 882 umrlih (46,2%), bolesti krvnih sudova mozga sa 510 umrlih (26,7%), ishemijske bolesti srca sa 338 umrlih (17,7%) i ateroskleroza sa 151 umrlih osoba (7,9%). U strukturi umrlih po polu vei je udeo zena (1081 ili 56,6%) nego muskaraca (829 ili 43,4%), izuzev kod ishemijske bolesti srca sa veom smrtnosti muskaraca. U periodu 2 001.- 2005 godine zabelezen je porast specificne stope mortaliteta od bolesti sistema krvotoka sa 825, kolika je bila vrednost stope u 2001. godini, na 924 u 2005 godini. Opstina Odzaci ima najvei skok stope mortaliteta. Prema statistickim podacima o opstinama, na ovakvu distribuciju stope mortaliteta utice starosna struktura stanovnistva, obicaji, stepen skolske spreme, broj zaposlenih, narodni dohodak, vitalni dogaaji i broj clanova porodice. Zaposleni po sektorima i struktura zaposlenih nema uticaja na stopu mortaliteta, kao ni nacionalna niti etnicka pripadnost. Zdravstveno promotivne kampanje i sistematski pregledi bi imali jednako vaznu ulogu i imali bi bitan uticaj na promociju zdravlja i prevenciju bolesti, kao i njeno rano otkrivanje.

P349

Znacaj faktora rizika za nastanak koronarne bolesti u postmenopauzalnih zena

P351

Characteristics of nutrition and obesity of students

D. Nesi, M. Deljanin-Ili, T. Savi, D. Stanisi Institut za prevenciju i rehabilitaciju reumatskih i srcanih bolesti "Niska Banja" u Niskoj Banji Uvod: Koronarna bolest je vodei uzrok smrti u veini zemalja sveta i zadnjih godinama ima epidemijske razmere.Ucestalost koronarne bolesti u -zena je niza pre menopauze dok se znacajno poveava nakon. Cilj rada: Ispitivanje ucestalosti faktora rizika za nastanak koronarne bolesti u postmenopauzalnih zena . Metod rada: Ispitano je 36 zena. Kod ispitanica su nakon uzimanja anamnestickih podataka,uraeni: klinicki pregled, EKG, laboratorijske analize i test optereenja. Rezultati: Ispitanice su podeljene u 2 grupe: grupu I­ premenopauzalne (18) i grupu II-postmenopauzalne (18). Srednje vrednosti ukupnog holesterola su iznosile u prvoj grupi 6.89 +/- 1.72 mmol/l (11-61.1%), u drugoj 7.58 +/- 0.9 mmol/l (14 -77.7%). U prvoj, 7 zena je imalo hipertenziju (38.8%), uz srednje vrednosti sistolnog pritiska 125,6 +/- 9.9 mmHg i dijastolnog 85.5 +/- 4.o mmHg, dok u drugoj 12 ispitanica (66.6%) sa srenjom vrednosu sistolnog pritiska 158.8 +/- 9 mmHg i dijastolnog 97.8 +/- 5.1 mmHg. U drugoj grupi krvni pritisak je statistcki znatno visi , nego u prvoj ( p< 0.001). Vea je u~estalost dijabeta u drugoj grupi u odnosu na prvu (22.2%prema 5.5%) kao i pusenja (27.7% prema 22.2%). Pojava infarkta miokarda (22.2% prema 5.5%) i ishemije miokarda u testu optereenjem je znatno ces (16.6% prema 5.5%) u postmenopauzalnih ispitanica i u kojih je prisutno 3 i vise faktora rizika. Zakljuc: U grupi postmenopauzalnih zena statisticki su znacajno vise vrednosti lipida i vee vrednosti krvnog pritiska kao i vea ucestalost dijabeta. U postmenopauzalnih zena je vea ucestalost infarkta miokarda i ishemije miokarda nakon testa optereenjem.

T. Momcilov-Popin1, N. Dragani1, N. Cemerli-Ai1, K. Pavlovi1, M. Poti1, S. Popin2 1 Institute of Cardiovascular Diseases Vojvodina, Sremska Kamenica, Yugoslavia, 2 Schoolgirl of Medical School Novi Sad The aim of this paper was to establish charactericts of nutrition and obeisty in students. The investigation involved 60 students: 23 males and 37 females. We conducted a poli about characteristics of nutrition and physical activity in investigated students. Tested group consisted of 60 subjects: 23 young men and 37 young women. Analysis of the fatting level in the investigated groups we used Body mass index (BMI), WHR ratio and method of bioelectric impedance. We found that young male had more bread and paste in nutrition than youg female. Fast food was more frequent as nourishement in investigated boys. We found that conserved food was predominant food in both investigated groups. We also found that 100% investigated male and 97.3% female have not physically activity during the day. There were signifficant difference between BMI and WHR between investigated groups. BMI and WHR were signifivantlly higher in male but fattening level measured by bioelectrical impedance was higher in female. Obesity was found in 34.8% boys and 2.7 girls according to BMI, although more important was fatting level measured with bioelctrical impedance. Wich found obesity in 8.6 male and in 2.7% investigated female.

P352

Gojaznost, pusenje i pol kao faktori kardiovaskularnog rizika kod pacijenata sa HOBP

I. Filipovi Specijalna bolnica "Sokobanja"

Epidemiologija i prevencija - poster forum

Uvod i cilj:Obzirom na cinjenicu da su oboleli od HOBP uglavnom pusaci,sa smanjenim kapacitetom za fizicku aktivnost,u veem su riziku za obolevanje i od kardiovaskularnih bolesti.,visestruko ga uveavajui ukoliko je kao komorbiditiet prisutna gojaznost.Cilj rada je da utvrdi ucestalost i povezanost povisenog ITM,pusackih navika i pola kod pacijenata obolelih od HOBP. Metod:1364 pacijenata obolelih od HOBP (1076 muskaraca i 288 zena) podvrgnuto je antropometrijskom i spirometrijskom testiranju uz notiranje podataka o pusackim navikama i polu. Rezultati:prosecna starost pacijenata bila je 64.85 godina a ITM 26.39kg/m2.ITM >25 kg/m2 imalo je 796 pacijenata (58,36%) veinom zena(208 ili 72.22% njih)dok je muskaraca bilo 588 ili 54,65%.Veina ovih pacijenata bila je u grupi povisene telesne mase sa ITM 25-29.9 kg/m2 (484 ili 60,80%).Gojaznost, sa ITM> 30 kg/m2, bila je prisutna kod 312 pacijenata ( 22,87%), 92 zene (31.94% zena) i 220 muskaraca(20,45% muskaraca).ITM 30-34,9 kg/m2 imalo je 224 pacijenata(71,79%), sa ITM 35- 39,9 kg/m2 bilo je 76 pacijenata (24,36%), dok je broj ekstremno gojaznih (ITM> 40 kg/m2) iznosio 12 tj. 3,85%.ITM pusaca bio je vei od ITM nepusaca (26,49 vs.26,27 kg/m2).U odnosu na tezinu HOBP,najvise gojaznih imalo je tesku HOBP (26,62%). Zakljucak:ITM je generalno pvisen kod oboleleih od HOBP. Gojaznost je najcese prisutna kod zena i pusaca.Veina gojaznih pusaca ima teze oblike HOBP. Kako je incidenca i gojaznosti i pusenja visoka medju pacijentima obolelim od HOBP,narocito zenama,a sama HOBP moze da uslovi pojavu novih,ili pogorsa postojee kardiovaskularne bolesti,neophodno je dalje preventivne i rehabilitacione aktivnosti usmeriti ka smanjenju upravo ovih kardiovaskularnih faktora rizika.

75

koronarografija. 75% (493/657) - muskarci, 25% (164/657) - zene. Prosecna starost u populaciji zena iznosila je 55 ± 9 godina. IBS se klinicki manifestovala kao angina pectoris (AP) ili infarkt miokarda (IM) - a potvrena je koronarnom angiografijom. Grupa zena podeljena je u 2 podrgupe prema starosti: grupa A: > 45 godina grupa B: 45 godina Podaci su obraeni deskriptivnom i analitickom (hi-kvadrat test, DF=1-2, p<0.05) statistikom. IBS je rea kod zena u odnosu na muskarce iste zivotne dobi. IBS je znacajno ucestalija kod zena starije zivotne dobi (p<0.05), IM je znacajno ucestaliji kod zena starije zivotne dobi (p<0.05). Zene starije zivotne dobi imaju i vei broj RF (p<0.05). Najvei broj zena imao je 3 i 4 RF, a najcesa kombinacija bila je: hipertenzija, hiperlipidemija i pusenje i u grupi A, i u grupi B. IM je prethodio vei broj RF, a lokalizacija prednjeg IM je imala vei broj RF.

P355

Smanjena koncentracija paratiroidnog hormona u bolesnika lecenih hemodijalizom: faktor rizika za nastanak kardiovaskularnog morbiditeta i mortaliteta

M. Radovi1, S. Pejanovi1, T. Jemcov1, M. Dajak2, S. Stankovi2, S. Ignjatovi2, Z. Popovi1, M. uri1, V. Nesi1 1 Klinika za nefrologiju, 2 Institut za biohemiju, Klinicki centar Srbije, Beograd Uvod: Kardiovaskularni dogadjaji (CVD) su najcesci uzrok smrti bolesnika lecenih redovnim hemodijalizama, kod kojih najveci znacaj medju netradicionalnim faktorima rizika ima poremecaj metabolizma kalcijuma (Ca) i fosfora (PO4). Cilj: Utvrditi uticaj markera metabolizma kostiju na pojavu nastanka vaskularnih kalcifikacija u bolesnika lecenih hemodijalizom i utvrditi ucestalost CVD u grupama bolesnika sa tri opsega koncentracije parathormona (iPTH). Metode: Retrospektivna opservaciona studija je obuhvatila 102 bolesnika (61 muskaraca, 41 zena, 52.3±13.4 godine) lecena redovnim hemodijalizama (106.4 ± 68.7 meseci) u jednom centru. Odredjene su koncentracije markera metabolizma kostiju (osteokalcin, Ca, PO4, CaxPO4, alkalne fosfataze i magnezijuma) u serumu i poredjene sa ucestalosti nastanka vaskularnih kalcifikacija (potvrdjenih RTG snimcima, angiografijom i/ili EHO pregledima) u tri moguca opsega koncentracija iPTH u serumu (elektrohemiluminiscenca): nizak (0 ­ 150 ng/ml), preporuceni (151 ­ 300 ng/ml) i visok (> 301 ng/ml). Rezultati: Vaskularne kalcifkacije su bile prisutne u 35 bolesnika (34.3%) i to: 6.9% u opsegu niskog, 10.8 % u opsegu preporucenog i 16.6% u opsegu visokog iPTH. Razlika u ucestalosti CVD izmedju grupe sa niskim i visokim iPTH je bila granicno signifikantna (X2 3.46, p= 0.07), pokazujuci oblik "U-shaped" krive. Vaskularne kalcifikacije su bile odsutne u 67 bolesnika (67.5%). Statisticki znacajna razlika ucestalosti CVD izmedju bolesnika sa i bez vaskularnih kalcifikacija je postojala samo u grupi bolesnika sa niskim koncentracijama iPTH (X2 5.438, p= 0.02). Koncentracija osteokalcina u serumu se signifikanto razlikovala izmedju bolesnika sa (ANOVA, F= 16.01, p=0.011) i bolesnika bez vaskularnih kalcifikacija (F= 12.3, p= 0.008). Zakljucak: Niske koncentracije iPTH i prisustvo vaskularnih kalcifikacija su povezane sa cescim CVD u bolesnika lecenih redovnim hemodijalizama, kod kojih je osteokalcin efikasan marker kostanog prometa.

P353

Pusenje kao uzrok povisenih lipida u krvi

K. Novakovi, D. Stanojevi, Z. Pekmezovi D.Z."Savski venac", Bolnica Pancevo Uvod. Posmatrana je grupa od 50 ispitanika i to: 30 (60 %) zena i 20 (40%) muskaraca,starosti izmeu 40 ­ 50 godina. Svi su bili pusaci vise od 20 godina. Niko od ispitanika nije imao genetski uzrokovanu hiperlipidemiju. Nisu bili gojazni, cak je kod 30 ispitanika zabelezena manja telesna tezina. Svi ispitanici su se bavili intelektualnim radom a njihova fizicka aktivnost je bila srednje izrazena. Svi su se pridrzavali higijensko-dijetetskog rezima. Zene nisu bile u menopauzi.Hormonski nalaz uredan. Praenjem je utvreno sledee: od 50 ispitanika,kod 43(86%), zabelezen je povisen ukupan i LDL holesterol ( 25 zena i 18 muskaraca), kod 35 (61%) ispitanika(20 zena i 15 muskaraca ), zabelezen je povisen ukupan holesterol i trigliceridi, kod 30(60%) ispitanika (15 zena i 15 muskaraca ), registrovani su razni oblici koronarne bolesti, kod 40 (80%) ispitanika( 24zene i 16 muskaraca), zabelezena je hipertenzija, kod 25 (50%) ispitanika(13 muskaraca i 12 zena), zabelezena su znacajna suzenja na karotidnim arterijama. Od 50 ispitanika, 35 (61%) je prestalo da pusi. Kod njih su nakon sest meseci registrovane normalne vrednosti lipida u krvi. Cilj rada je da se pokaze da je pusenje bilo uzrok povisenih lipida u krvi, te zbog toga pusenje treba tretirati kao ozbiljan uzrok mnogih oboljenja i zbog toga treba preduzeti ozbiljne mere prevencije pusenja.

P354

Ishemijska bolest srca kod zena

A. Aranelovi, D. Cvijanovi, B. Beleslin, G. Stankovi, S. Stojkovi, D. Orli, M. Nedeljkovi, V. Vukcevi, M. Ostoji, M. Diki, R. Karan Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Ispitivali smo ucestalost ishemijske bolesti srca (IBS) i distribuciju faktora rizika (RF) kod zena. Analizirana je medicinska dokumentacija 657 pacijenata kojima je izvrsena selektivna

P358

Prevalencija mortaliteta usled sloga kod nas i u svetu u zadnjoj deceniji

B. Petrovi, D. Marinkovi, M. Bozovi, I. Novakovi, M. Vidi, O. Jovici, S. Nedeljkovi, M. Vukoti, B. Nesevi, M. Mirkovi Zdravstveni centar Uzice OJ Dom zdravlja Arilje, OJ opsta bolnica Uzice, OJ Dom zdravlja Uzice, Medicinski fakultet Beograd Uvod i cilj rada: Slog u mortalitetu zauzima visoko mesto sa

76

Epidemiologija i prevencija - poster forum

ustanovu gde je ehosonografskm pregledom srca, konstatovana ruptura horde za zadnji mitralni kuspis sa znacajnom MR 3-4+ u dilatiranu levu pretkomoru 51mm. Istog dana pacijent je operisanimplantirana je vestacka mitralna valvula(St.Jude no 27). ZAKLJUCAK: Za adekvatan rad u koronarnim jedinicama neophodan je ehosonografski pregled srca, po prijemu pacijenata i dalje tokom hospitalizacije. Na taj nacin mogue je postaviti dijagnozu i pratiti efekte terapije.

tendencijom porasta. Cilj rada je da se ukaze na rasprostranjenost ovog oboljenja i njegova tendencija u Srbiji u poreenju sa nekim zemljama razvijenog i nerazvijenog sveta. Metod rada: Koriseni su statisticki izvestaji Svetske zdravstvene organizacije I Statistickog zavoda Srbije za 2000.i 2006.godinu. Rezultati:Stopa mortaliteta usled sloga na 100000 stanovnika u 2000.i 2006.godini. Rumunija 230/253 Bugarska 372/377,5 Srbija 181/182,5, Rusija 314/ 335,3,Nemacka 1o2/134,Meksiko 26/54, SAD 62/53,5 Finska 129,1/100,3, Francuska 70/66,8 Svajcarska 80/63,2, Spanija 141/89,5. Zakljucak:Zemlje u tranziciji imaju veu stopu mortalitata usled sloga koja je u porastu u poreenju sa razvijenim zemljama gde je ova stopa u padu.

P361

Korelacija kategorija gojaznosti i ehokardiografskih parametara u uzorku normotenzivnih ispitanika u opstini Sombor

P359

Znacaj saradnje domova zdravlja i skola u realizaciji JUSAD studije

B. Petrovi, M. Bozovi, D. Marinkovi, I. Novakovi, O. Jovici, M. Vidi, G. Nikoli, G. Popovi, B. Marjanovi, M. Vukoti, S. Simeunovi Zdravstveni centar Uzice OJ Dom zdravlja Arilje,OJ Opsta bolnica Uzice,Medicinski fakultat Beograd Uvod i cilj rada:U toku pripremnog perioda za realizaciju projekta Jugoslovenska studija prekursora ateroskleroze kod skolske dece (JUSAD)bilo je neophiodno uspostaviti saradnju sa skolama koje pohaaju deca ispitanici.Cilj je uspesna saradnja koja za rezultat ima dobar odziv. Metod rada:Metodologija projekta je nalagala da se prvo ispitivaci upoznaju sa ciljem i nacinom ispitivanja i da uspostave saradnju sa skolama. Rezultati:Shvatanje znacaja projekta od strane ispitivaca, predstavnika skola i roditelja dece ispitanika uz podrsku lokalnih medija imalo je kao rezultat odziv na prvom pregledu 94,7% sto se moze smatrati velikim uspehom. Zakljucak:Dobra organizacija i saradnja domova zdravlja i skola dala je ogroman doprinos uspesnoj realizaciji projekta JUSAD koji je proglasen za projekat od nacionalnog interesa

M. Bogdanov, S. Virc-Bogdanov, I. Ponjevi, S. Markos, M. Ljubici, G. Poljak Dispanzer za kardiovaskularne bolesti Sombor, Dom Zdravlja Sombor Znacajna je povezanost gojaznosti i kardiovaskularnog morbiditeta i mortaliteta. Pokusali smo determinisati ehokardiografske parametre, koji trpe uticaj gojaznosti. Izvrsene su pretrage na 80 odraslih zaposlenih ambulantnih ispitanika, stanovnika Sombora, 49 zene i 31 muskarca, prosecne starosti 49 godina+-6,6. Izostavili smo ispitanike sa hipertenzijom, koronarnom bolesu, smanjenom sistolnom funkcijom miokarda leve komore, znacajnom mitralnom regurgitacijom (drugi stepen i vise) i pozitivnim OGT testom. Izvrsili smo klinicka antropomietrijska merenja, test optereenja i ehokardiografski pregled. Rezultati: izmerenih vrednosti kod subjekata su BMI 28.1+/.3.4 WHR 96.6+-14.3 sTA 133.3+-19.6 dTA 76,7+-8.2 LAD 39.5+4.3 LADab 57.5+-5.3 LADll 55.5+-3.4 MVA 3.3+-0.6 RVSP 37+6.4 DV 22.8 +-1.8E Vel 87.2+-24.4 A Vel 82,2+-29.9 EDD 54+-7.9 ESD 36.8+-9.6 EF 60.5+-9.3. Analizom varijanse je pokazana signifikantna povezanost kategorija BMI u odnosu na transm itralni protok, odnosno dijastolnu funkciju lever komore (E Vel p<0.02, E/A <0.01), velicinu levog atriuma (LAD, LADab p<0.001) i enddijastolnu debljinu septuma i zadnjeg zida leve komore. Kategorije dijastolne funkcije (hi-kvadrat test) su u zavisnosti prema BMI i WHR. Zakljucak: Gojaznost pokazuje uticaj na morfoloske promene (velicina levog atriuma), kao i na funkcionalne promene (transmitralni protok). Opisane promene ukazuju na znacajan uticaj gojaznosti kao nezavisnog faktora, na pojavu predklinickih promena na srcu i krvnim sudova.

P360

Akutna mitralna insuficijencija - prikaz sluaja

A. Dusko, G. orevi, M. Mandi "Specijalna bolnica za interne bolesti" Mladenovac UVOD: Akutni pluni edem je najtezi klinicki oblik srcane insuficijencije, urgentno stanje rapidnog pogorsanja i zahteva promptnu terapiju. CILJ: Ukazati na potrebu ehosonografskog pregeda pacijenata u KJ. RAD: Pacijent M.M.56 g, hipertonicar, propisanu terapiju neredovno uzima, primljen u KJ Mladenovac zbog naglo nastalog gusenja, sa klinickom slikom plunog edema uzrokovanog naporom. Pri prijemu svestan, ortopnoican, na pluima difuzno inspirijumski pukoti, srcana radnja ritmicna, akcentovan A2, TA 220/120mmHg. EKG: sinusni ritam f 100/min, znaci HLK. Primenom diuretika, vazodilatatora, Mo, O2, dobrom diurezom i regulisanjem TA, nestaje subjektivni oseaj gusenja, auskultatorno na pluima normalan disjani zvuk. Narednih 6 sati pacijent bez tegoba, hemodinamski stabilan do odlaska u toalet. Povratkom u postelju ponavlja se kl.slika plunog edema, brutalnija, uz iskasljavanje penusavog sukrvicastog sadrzaja i pojavu novonastalog sistolnog regurgitacionog suma na vrhu sa propagacijom ka erbu i axili 4/6, TA 240/150mmHg. Ponovljena terapija diuretika, vazodilatatora, O2..., gusenje se smanjuje sa auskultatornim normalnim nalazom na pluima uz perzistirajui si stolni regurgitacioni sum na vrhu, TA 140/110mmHg, EKG bez evolutivnosti. Sumnja na akutnu mitralnu insuficijenciju. Bez mogunosti da ehosongrafski pregledamo pacijenta u KJ i tako damo preciznu dijagnozu, pacijenta prevodimo u tercijarnu

Akutni koronarni sindrom - usmena saopstenja originalnih radova

77

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Utorak, 16. oktobar 2007, 11.00-12.30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

AKUTNI KORONARNI SINDROM

373

Prognosticki znacaj ranog dolaska bolesnika od pocetka simptoma akutnog infarkta miokarda za dugorocne efekte reperfuzione terapije

B. Stefanovi, Z. Vasiljevi, P. Mitrovi, G. Mati, M. Radovanovi, N. Radovanovi, A. Karadzi, A. Milosevi, M. Tomi, G. Krljanac Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije Uvod: Uspeh reperfuzione terapije u hospitalnoj fazi u velikoj meri zavisi od vremena od pocetka simptoma akutnog infarkta miokarda (AIM) do dolaska u koronarnu jedinicu (KJ). Cilj nase studije je bio da utvrdi prognosticki znacaj ovog vremena za dugorocno prezivljavanje bolesnika sa AIM. Metod: 1170 bolesnika (55.5±9.8 godina, muskaraca 79%) lecenih trombolitickom terapijom u prvih 6 h od pocetka simptoma praeni su 12 godina. U odnosu na vreme dolaska u KJ podeljeni su u 4 grupe: prvudo 1 h (n=280 bolesnika); drugu- do 2 h (n=387); treu- do 3 h (n=215) i cetvrtu >3 h (n=288). Izmedju grupa nije bilo znacajne razlike u starosti, dijabetesu, hipertenziji, prethodnom infarktu, lokalizaciji infarkta, frekvenciji i krvnom pritisku pri prijemu, vremenu do primene terapije, peak-u CK, TIMI protoku i ukupnom koronarografskom nalazu. Znacajna razlika je zabelezena u polu, QRS skoru, EDV, ESV, EDD, ESD, EF leve komore i Killip klasi. Rezultati: Tokom 12-godisnjeg praenja (medijana 7.8 godina) umrlo je 276 (23.6%) bolesnika; 38(13.6%) u prvoj, 83(21.4%) u drugoj, 54(25.1%) u treoj i 101(35.1%) u cetvrtoj grupi, (x2=10.9, p=0.012). Cox-ova analiza kojom su obuhvaeni vreme dolaska u KJ, starost i pol pokazala je da je vreme dolaska u KJ nezavisan prediktor prezivljavanja (OR 1.089, 95% CI 1.021-1.161, p=0.010). Kaplan-Meier krive prezivljavanju su se znacajno razlikovale (log rank 16.86, p=0.0008). Verovatnoa prezivljavanja je iznosila 82.7±2.7% u prvoj, 70.4±2.6% u drugoj, 71.1±4.3% u treoj i 48.1±5.6% u cetvrtoj grupi. Zakljucak: Vreme dolaska od pocetka simptoma akutnog infarkta miokarda je nezavisan prediktor prezivljavanja bolesnika sa AIM lecenih trombolitickom terapijom. Najbolje dugorocno prezivljavanje imaju bolesnici sa najkraim (do 1 h), a najlosije bolesnici sa najduzim zakasnjenjem do dolaska u KJ.

od 300 mg, potom 75 mg dnevno. Analizirana je pojava krvarenja prema TIMI skoru i mortalitet izazvan krvarenjem.Rezultati: Grupe se nisu razlikovale po polu i starosti. U grupi pacijenata koja je dobila dvojnu antitrombocitnu terapiju (I grupa), desilo se 14 krvarenja (7.2%), 4 velika (2.1%) i 10 malih (5.2%). U grupi pacijenata koja nije lecena klopidogrelom (II grupa) bilo je 7 krvarenja (11.7%), 2 velika (3.3%) i 5 malih (8.3%). Razlika u ukupnom broju krvarenja, u broju velikih i malih krvarenja je statisticki neznacajna. Smrtni ishod kao posledica velikog krvarenja dogodio se kod 2 bolesnika u I grupi (jedno krvarenje u CNS-u i jedno gastrointestinalno), i kod 2 bolesnika u II grupi (oba krvarenja u CNS-u), ns. Ukupni mortalitet izazvan krvarenjem bio je 1.6%. Zakljucak: Dodatak klopidogrela standardnoj farmakoloskoj reperfuzionoj terapiji nije poveao broj pacijenata sa krvareim komplikacijama. Dvojna antitrombocitna terapija je bezbedna za bolesnike sa STEMI.

375

Uticaj izbora reperfuzije na tok i prognozu akutnog infarkta sa ST elevacijom

I. Srdanovi, T. Canji, M. Petrovi, G. Pani, R. Jung, R. Babi Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Klinika za kardiologiju Uvod: Akutni koronarni sindrom, u vidu infarkta miokarda sa perzistentnom ST segementnom elevacijom, predstavlja jedan od vodeih klinickih problema, kako u smislu tretmana, tako i u organizaciji zdravstvene sluzbe, sirom sveta, a takoe i u nasoj zemlji. Najvazniji terapijski pristup je reperfuziona terapija fibrinolizom i/ili primarnom PCI. Metodologija: Istrazivanjem je obuhvaeno 192 bolesnika, 50 lecenih primarnim PCI i 142 bolesnika lecenih fibrinolizom, koji su potom i rutinski koronarografisani. Ukljucujui kriterijumi bili su prvi STE infarkt miokarda u bolesnika mlaih od 70 godina, Killip klase 1 i 2 i bez znacajnog komorbiditeta, hospitalizovanih unutar 6 sati od pocetka tegoba. Period observacije je bio 2 godine. Intrahospitalno je praena pojava MACE. Period praenja je obuhvatao kontrole nakon 3, 6, 12 i 24 meseca, sa osvrtom na ukupni mortalitet, ucestalost anginzne simptomatologije, TVR i TLR. Rezultati: Intrahospitalni mortalitet (grupa fibrinolize 0,7% i grupa PCI 2%, p=0,438) , Period praenja: Ucestalija pojava ukupne revaskularizacije-TVR meu grupama ( grupa fibrinoliza 15,6% i grupa PCI 0,5%; p=0,002 ). Ukupni mortalitet (grupa fibrinoliza 6 pts.= 4,2 % i grupa PCI 1 pts.= 2 %). Ucestalija je pojava naknadne anginozne simptomatologije-CCS 2 i 3 ( grupa fibrinoliza 15,6% i grupa PCI 2,3% p=0,001). Zakljucak: Fibrinoliza sa naknado rutinskom koronarografijom, je jednako efikasna sa primarnom PCI u ranom periodu praenja. U kasnom poeriodu praenja primarna PCI ima prednost u smanjenoj ucestalosti TVR, rekurentne ishemije i sa trendom smanjenja ukupnog mortaliteta.

374

Bezbednost dvojne antitrombocitne terapije, pored trombolitika i enoksaparina, kod pacijenata sa akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom

D. orevi-Radojkovi, M. Tomasevi, Z. Perisi, S. Apostolovi, M. Damjanovi, M. Pavlovi, R. Jankovi, G. Koraevi, N. Bozinovi, T. Kosti Klinika za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Nis Uvod i cilj: Kako se jos uvek veina pacijenata sa akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom (STEMI) leci farmakoloski, a farmakoloska reperfuzija nije uvek uspesna, istrazuju se mogunosti za popravljanje uspeha terapije dodatkom novih antitrombocitnih lekova. Cilj rada je da ispita da li dodatak klopidogrela, kao drugog antitrombocitnog leka, kod pacijenata tretiranih aspirinom, fibrinolitikom i enoksaparinom, poveava rizik krvarenja. Metode: Prospektivnim istrazivanjem obuhvaena su 253 pacijenta, starosti 24-84 godine, koji su hospitalizovani zbog prvog STEMI, unutar 6 sati od pocetka bola. Svi su leceni fibrinolitikom (streptokinaza ili tPA), aspirinom i enoksaparinom. Pored ove terapije, 193 bolesnika je dobilo klopidogrel, sa dozom uvoenje

377

Akutni infakt miokarda kod bolesnika sa prethodnom hirurskom revaskularizacijom; 19 godina praenja

P. Mitrovi, B. Stefanovi, V. Vukcevi, N. Radovanovi, M. Radovanovi, D. Raji, G. Mati, M. Zlatar, Z. Vasiljevi, M. Ostoji Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Cilj ove studije bio je da se prikaze neposredna i udaljena prognoza bolesnika sa akutnim infarktom miokarda (AIM) i prethodnom hirurskom revaskularizacijom miokarda (HIREV). Posmatrano je 752 bolesnika sa AIM i prethodnom HIREV (Grupa 1) i kontrolna grupa od 1084 bolesnika sa AIM i bez prethodne HIREV (Grupa 2). Oni su praeni u periodu od aprila 1988. do avgusta 2007. godine. Indeksi velicine AIM su imali nize vrednosti u Grupi 1 (p=0.0001). Ventrikularna fibrilacije je bila cese prisutna u Grupi 1 (p=0.0106), a poremeaji AV sprovoenja

78

Akutni koronarni sindrom - usmena saopstenja originalnih radova

znacajno utice na njihovu prognozu, kako u hospitalnom periodu tako i u mesecima koji slede. Brza dijagnostika, stratifikacija rizika te adekvatna terapijska strategija mogu znacajno poboljsati prognozu ovih pacijenata. Posebnu, visoko rizicnu grupu, cine bolesnici sa akutnim infaktom miokarda bez elevacije ST segmenta (NSTEMI). Cilj rada je da se prikazu klinicke i angiografske karakteristike kao I komplikacije perkutanog lecenja bolesnika sa NSTEMI na Institutu za KVBV u Sremskoj Kamenici. U periodu od 1.1.2006.31.12.2006. je u nasoj ustanovi hospitalizovano 187 bolesnika sa dijagnozom NSTEMI. Analizirana je ucestalost citavog niza klinickih, angiografskih i terapijskih varijabli kao i intrahospitalna smrtnost.Od 187 pacijenata prosecne zivotne dobi 63,7 godina bilo je muskaraca 130 (69.5%), zena 57 (30.5%). Seerna bolest je bila zastupljena kod 50 (26.7%) bolesnika. Konzervativni tretman bez koronarografije je sproveden u 73 pacijenta (39%), koronarografija bez revaskularizacije u inicijalnoj hospitalizaciji je uradjena kod 49 (26.2%), a perkuta no lecenje (PCI) kod 65 (34.8%). U grupi pacijenta sa PCI kod jednog pacijenta je uradjena samo balon dilatacija, dok je stent ugradjen kod 64. Kod 23 (35.9 %) bolesnika je ugradjen lekom oblozen stent. Ukupna smrtnost je bila 10.1% (19 pacijenata). U grupi u kojoj je sproveden konzervativni tretman sa ili bez koronarografije smrtnost je bila 15.5% ( svih 19 pacijenata), dok u grupi bolesnika kod kojih je radjena PCI nije bilo intrahospitalnih smrtnih slucajeva. PCI u NSTEMI-ju se u nasoj ustanovi izvode sa niskim mortalitetom i prihvatljivom ucestalosu komplikacija.

u Grupi 2 (p=0.0039). Intrahospitalni mortalitet je bio slican u obe posmatrane grupe (p=0.3675). Prosecno, nakon devet godina od izlaska iz bolnice, Grupa 1 je imala cese pojavu novih koronarnih dogaaja (p=0.0001), srcane insuficijencije (p=0.0159), ponovne HIREV (p=0.0001), reinfarkta miokarda (p=0.0001) i nestabilne angine (p=0.0014), u odnosu na Grupu 2. Kumulativni mortalitet je bio bolji u Grupi 2 u odnosu na Grupu 1 (p=0.0403). Multivarijantna analiza pokazala je da prethodna angina (p=0.0005), diabetes mellitus (p=0.0058) i starost (p=0.0102) nezavisno uticu na prezivljavanje ovih bolesnika. Upotreba digitalisa i diuretika, zajedno sa prisustvom prethodne angine takoe uticu na prezivljavanje (p=0.0092), kao I muski pol, starija zivotna dob i diabetes mellitus, zajedno (p=0.0420). Zakljucak: Bolesnici sa prethodnom HIREV imaju manji AIM, ali ceste reinfarkte miokarda, ponovne HIREV, srcanu insuficijenciju i pojavu angine. Prethodna angina, diabetes mellitus i starost nezavisno, kao i upotreba digitalisa i diuretika, zajedno sa prisustvom prethodne angine i muski pol, starija zivotna dob i diabetesmellitus, zajedno uticu na prezivljavanje ovih bolesnika.

378

Inflamatorni markeri kod pacijenata sa akutnim koronarnim sindromom: korelacija sa dijagnozom i ejekcionom frakcijom

I. Burazor1, A. Vojdani1, M. Burazor1, J. Glasnovi1, M. Lazovi1, S. Nagorni2 1 Klinika za kardiovaskularne bolesti, KC Nis, 2 Immunosciences Lab, Beverly Hills, USA Inflamatorni mehanizmi nastanka aterotromboze predmet su, istrazivanja i na pocetku XXI veka. Na osnovu podataka iz literature i naseg licnog iskustva imali smo za cilj ispitivanje meusobnog odnosa inflamatornih markera (interleukina 6, C reaktivnog proteina i leukocita) i klinickih karakteristika kod bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom (AKS). Metode i rezultati: Ispitivanje je obuhvatilo 115 ispitanika: 80 pacijenata hospitalizovanih sa dijagnozom AKS u periodu 2003-2004 (prosecne starosti 63+5.4 god, 60% osoba muskog pola) i 35 pripadnika kontrolne grupe. Grupe su bile homogene u odnosu na godine starosti i polnu pripadnost. U odnosu na EKG promene formirali smo dve podgrupe: sa ST segment elevacijom (40 ispitanika) i bez ST segment elevacije (40 ispitanika). Ejekciona frakcija (EF) utvrena je ehokardiografskim pregledom drugog dana hospitalizacije. Pored rutinskih analiza, serum (10ml) je zamrznut i na suvom ledu transportovan do Immunosciences Lab (USA) radi daljih laboratorijskih ispitivanja. IMMULITE automatizovanim sistemom odreivane su vrednosti interleukina 6 (IL 6) i visokosenzitivnog CRP-a (hsCRP). Bolesnici sa AKS imali su signifikantno vise vrednosti markera inflamacije (P=0.001) u odnosu na pripadnike kontrolne grupe. Bolesnici sa ST elevacijom imali su vise vrednosti IL 6 (p=0.03), hsCRP-a (p=0.01) i leukocita u odnosu na bolesnike bez ST elevacije. Pirsonovim testom linearne korelacije utvreno je da vise vrednosti interleukina 6 koreliraju sa nizom EF (r= - 0.357, P=0.01). Korelacija je utvrena i izmeu vrednosti hsCRP-a i EF (r= - 0.371, P=0.01). Zakljucak: Markeri inflamacije igraju znacajnu ulogu u nastanku AKS, a sam stepen inflamacije u korelaciji je sa EKG promenama i sistolnom funkcijom miokarda.

380

Prediktivna vrednost mozdanog natriuretskog peptida (BNP) u akutnom koronarnom sindromu: analiza jednogodisnje studije

Z. Vasiljevi1, G. Krljanac1, S. Stankovi2, M. Asanin1, A. Vojvodi1, B. Stojanovi1, M. Banovi1, J. Jankovi1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti, KCS, Medicinski fakultet, Beograd 2 Institut za medicinsku biohemiju, Medicinski fakultet, Beograd Uvod: Cirkulirajue vrednosti BNPa reflektuju srcanu disfunkciju. Njegove vrednosti u prvim danima akutnog koronarnog sindroma (AKS) mogu imati prognosticki znacaj u izdvajanju grupe bolesnika sa veim mortalitetom. Cilj: U dugorocnoj prospektivnoj klinickoj studiji posmatrane su vrednosti BNPa u akutnoj fazi infarkta miokarda (AIM) i nestabilnoj angini pektoris (NAP), klinicki status i mortalitet bolesnika u toku hospitalizacije i u toku godinu dana. Metodologija: Studijom je obuhvaeno 115 bolesnika sa klinickom slikom AKS (88.7% STEMI, 11.3% NSTEMI/NAP), prosecne starosti 59±10 god., 83.5% muskog pola. Bolesnici preko 75 godina, sa bubreznom insuficijencijom, prethodnom srcanom insuficijencijom i HOBP nisu posmatrani u studiji. Vrednosti BNP su se odredjivale 1. dana, 3. dana i 7. dana hospitalizacije, a koriseni su reagensi Abbott laboratorije. Praen je klinicki i ehokardiografski status bolesnika u toku hospitalizacije i tokom godinu dana. Rezultati: Jednogodisnjim praenjem je obuhvaeno 96 bolesnika. Ukupni mortalitet je bio 9.3%. Pocetne vrednosti BNPa u AKS su bile znacajno vise u grupi umrlih bolesnika u odnosu na prezivele posle godinu dana: 922pg/ml vs 375pg/ml, p<0.01. Posmatrajui posebno grupu bolesnika sa STEMI dobijeni su slicni rezultati: pocetne vrednosti BNPa su bile znacajno vise (903pg/ml) u grupi umrlih posle godinu dana u odnosu vrednosti prezivelih (420pg/ml), p<0.01. Cut-off vrednost BNPa za prognozu smrtnog ishoda u toku 1 godine kod bolesnika sa AKS je bila 435pg/ml sa senzitivnosu 87.5% i specificnosu 69.5%. Zakljucak: Odredjivanje BNPa prvog dana kod bolesnika sa AKS ima nezavisnu prediktivnu vrednost za jednogodisnji mortalitet, cime moze da se izdvoji grupa bolesnika koja zahteva intenzivniju dijagnostiku i lecenje.

379

Perkutano lecenje akutnog infarkta miokarda bez st elevacije

M. Bikicki, D. Debeljacki, T. Miljevi, S. Srdi, I. Srdanovi, M. Petrovi, T. Canji, V. Ivanovi, R. Jung Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica Bolesnici sa akutnim koronarnim sindromima predstavljaju heterogenu grupu, sa sirokim opsegom klinickih manifestacija, sto

Epidemiologija kardiovaskularnih bolesti - simpozijum Valvularne mane i infektivni endokarditis - usmena saopstenja originalnih radova

79

EPIDEMIOLOGIJA KARDIOVASKULARNIH BOLESTI

SIMPOZIJUM Utorak, 16. oktobar 2007, 13:00-14:30 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Utorak, 16. oktobar 2007, 13.00-14.30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

VALVULARNE MANE I INFEKTIVNI ENDOKARDITIS

387

Javno-zdravstveni znacaj bolesti srca i krvnih sudova u Srbiji i svetu

389

N. Mickovski-Katalina, Z. Vasiljevi, D. Miljus, S. Zivkovi, S. Plavsi, I. Rakocevi, J. Malogajski, J. Jankovi, S. Savkovi Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanovi Batut", Institut za kardiovaskularne bolesti KCS Uvod: Bolesti srca i krvnih sudova su vodei javno-zdravstveni problem u veini zemalja sveta. Cilj ovog rada je da se ispitaju neke karakteristike kardiovaskularnih bolesti u Srbiji i svetu. Istrazivanje je bazirano na raspolozivim podacima o mortalitetu i optereenju bolestima srca i krvnih sudova. Pocetkom 20. veka od kardiovaskularnih bolesti umirao je svaki deseti stanovnik nase planete. Na kraju 20.veka cak 30% svetske populacije umire od bolesti srca I krvnih sudova. Do 2020.godine kardiovaskularne bolesti e postati vodei javnozdravstveni problem i u nerazvijenim zemljama. Priblizno 60% optereenja ishemijskim bolestima srca i 80% ukupnog svetskog mortaliteta od kadiovaskularnih bolesti potice iz zemalja u razvoju i nisko razvijenih zemalja. U okviru 10 vodeih poremeaja zdravlja u svetu optereenje ishemijskim bolestima srca kod muskaraca starijih od 15 godina je na drugom mestu, a zatim sledi mozdani udar. Kod zena je optereenje ishemijskim bolestima srca na treem, a mozdanim udarom na 4. mestu. U nasoj zemlji svaka druga umrla osoba zrtva je neke od bolesti ove grupe, a rizik umiranja izrazeniji je kod zena. Takoe, ukupno optereenje bolesu u Srbiji je najvee zbog cirkulatornih bolesti: na prvom mestu su ishemijske bolesti srca , a na drugom mestu cerebrovaskularne bolesti. Ishemijske bolesti vise optereuju stanovnike muskog pola i vodei su uzrok prevremenog umiranja kod muskaraca, za razliku od pripadnica zenskog pola koje vise optereuje slog, kao vodei uzrok prevremene smrtnosti. Dokazi potvruju da je mogue spreciti gotovo svaki drugi slucaj prevremene nesposobnosti prouzokovane srcanim i mozdanim udarom, sto jos vise doprinosi javno-zdravstvenom znacaju ove grupe oboljenja.

Udruzenost aortne skleroze i kalcifikacije mitralnog anulusa kod bolesnika predvienih za hirursku revaskularizaciju miokarda

B. Obrenovi-Kiranski1, R. Pesi-Besti1, G. DraganiBundovski1, D. Pani2, B. Vujisi-Tesi1, B. Orbovi1, N. Mili3, P. uki1 1 Klinika za kardiologiju Instituta za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd, 2 Zdravstveni centar Despotovac, 3 Institut za statistiku Medicinskog fakulteta, Beograd Skleroza aortne valvule (AVS) i kalcifikacija mitralnog anulusa (MAC) su manifestacije generalizovanog procesa ateroskleroze. U studijama sa preklinickom koronarnom bolesu (KB), AVS i MAC su udruzene sa visokim morbiditetom i mortalitetom. Manji broj podataka o AVS i MAC je dostupan kod bolesnika sa klinicki manifestnom i angiografski dokazanom KB. Cilj: ispitivanje klinickih prediktora, ucestalosti i udruzenosti AVS i MAC kod 106 konsekutivnih bolesnika predvienih za revaskularizaciju miokarda (prosecne starosti muskaraca 59.48 ±8.52 g; 72.6% muskaraci). AVS i MAC su utvreni transtorakalnom ehokardiografijom. Rezultati: od 106 pacijenata 12 (11.3%) su imali MAC, 27 (25.5%) AVS, 12 (11.3%) i AVS i MAC i 55 pacijenata (51.9%) nisu imali ni AVS ni MAC. Pacijenti su bili podeljeni u tri grupe: Grupa A (bez MAC i AVS), Grupa B (MAC ili AVS) i Grupa C (MAC i AVS). Zastupljenost pacijenata starijih od 65 godina bila je vea u grupama sa valvularnom sklerozom (Grupa 1 vs. Grupa 2 vs. Grupa 3: 23.6% vs. 33.3% vs. 41.7%, p=0.360) kao i zenskog pola (Grupa 1 vs. Grupa 2 vs. Grupa 3: 16.4 % vs. 38.5% vs. 41.7%, p=0.030). Ucestalost DM je bila vea u grupama sa valvularnom sklerozom (Grupa 1 vs. Grupa 2 vs. Grupa 3: 18.2% vs. 33.3% vs. 41.7%, p=0.041), kao i ucestalost gojaznosti (Grupa 1 vs. Grupa 2 vs. Grupa 3: 12.2% vs. 25.0% vs. 36.4%, p=0.049). Hipertenzija, pusenje, nivo lipida i porodicna anamneza su bili slicni izmeu grupa. Sa progresijom valvularne skleroze, ucestalost jedno i dvosudovne KB postaje niza, a trosudovne KB postaje visa. Pacijenti sa AVS i/ili MAC imali su ucestaliju trosudovnu KB nego pacijenti bez AVS ili MAC (71.7% naspram 44.7%, O.R.=3.143; 95% CI 1.33-7.44; p=0.008). Zakljucak: AVS i MAC su cesti kod pacijenata predvienih za revaskularizaciju miokarda, posebno kod dijabeticara, gojaznih, zena i starijih. Porast aterosklerotskih koronarnih lezija je u skladu sa porastom valvularne skleroze.

390

Znacaj B-tip natriuretskog peptida kod pacijenata sa hronicnom mitralnom regurgitacijom

S. Stoji1, B. Vujisi-Tesi2, M. Borici2, M. Petrovi2, S. Stankovi3, M. Ili3 1 Interno odelenje, Opsta bolnica Pancevo, Pancevo, 2 Kabinet za ehokardiografiju, Klinicki centar Srbije, 3 Centar za urgentnu laboratorisku dijagnostiku, Klinicki centar Srbije Uvod i cilj rada: Nivo B-tip natriuretskog peptida povean je kod bolesnika sa srcanom insuficijencijom razlicite etiologije, a kod nekih oboljenja dokazana je i njegova prognosticka vrednost. Cilj ovog rada je da proceni znacaj nivoa NT-proBNP kod bolesnika sa hronicnom mitralnom regurgitacijom (MR) u cijoj su osnovi strukturna osteenja mitralne valvule. Metodologija: Ispitivana su 52 bolesnika razlicite etiologije MR

80

Valvularne mane i infektivni endokarditis - usmena saopstenja originalnih radova

(26 sa prolapsom , 12 sa rupturom horde, 8 sa fibrozom listia, 3 sa kalcifikacijom anulusa i 3 sa postendokarditisnim osteenjem valvule ). Svim bolesnicima odreen je NT-proBNP u krvi, uraen klinicki i elektrokardiografski pregled. Pomou M-Mod i 2D tehnika ucinjena su standardna ehokardiografska merenja, a stepen MR je procenjivan semikvantitativno, merenjem sirine mlaza na njenom ishodistu (vena contracta) i kvantitativno, PISA i kvantitativnom Doppler metodom. Bolesnici su podeljenji u dve grupe, sa normalnim i sa povisenim NT-proBNP. Nakon perioda praenja, analizirani su klinicki ishodi bolesnika. Rezultati: Bolesnici sa povisenim NT-proBNP imali su teze simptome (p<0,05), veu ucestalost atrijalne fibrilacije (p<0,01), vee povrsine leve i desne pretkomore (p<0,05), vee volumene leve komore na kraju sistole (p<0,05). Vrednosti NT-proBNP nisu bile u korelaciji sa sa stepenom sistolne disfunkcije leve komore. Uocena je povezanost NT-proBNP sa stepenom MR procenjenim pomou vene contracte (p<0,05), ali ne i pomou PISA i kvantitativne Doppler metode. Praenjem operisanih bolesnika, uoceno je manje komplikacija u grupi sa preoperativno normalnim vrednostima NTproBNP (p<0,05). Nije uocena razlika u ishodima bolesnika lecenih konzervativno. Zakljucak: Odreivanje NT-proBNP kod bolesnika sa hronicnom mitralnom regurgitacijom moze da se koristi za objektivnu procenu simptoma, hemodinamskih posledica MR, kao i stepena MR procenjenog pomou vene contracte, ali ne i za procenu sistolne funkcije leve komore. Trebalo bi razmotriti njegovu primenu u proceni optimalnog trenutka za hirursku intervenciju ovih bolesnika

392

Vrednosti B tipa BNP-a u predvianju postoperativnog toka kod pacijenata sa izolovanom aortnom stenozom

Lj. Jovovi1, A. Nikoli1, M. Vukovi1, T. Babi1, M. Balevi1, S. Tomi1, D. Brunner2 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, 2 Interlight laboratorija, Beograd Uvod: Srce kao endokrini organ luci B tip BNP-a, koji se najvise proizvodi u srcanim komorama i predstavlja biohemiski marker povisenog optereenja pritiskom. Cilj studije: Utvrivanje i korelacija vrednosti B tipa BNP-a sa klinickim I ehokardiografskim parametrima kod pacijenat sa teskom izolovanom aortnom stenozom (AS), nakon ugraivanja vestacke proteze. Metodologija: cTnI je odreivan kod pacijenata sa AS, pre i mesec dana nakon operacije. Praeni parametri klinickog statusa su starosna dob, ritam srca, NYHA klasa. Analizirani su enddijastolna (EDDLK) i endsistolna (ESDLK) dimenzija leve komore, dimenzija leve pretkomore (Lp), izracunavana je ejekciona frakcija (EF), frakcija skraenja (FS), masa LK, srednji gradijent pritiska preko aortne valvule (MnGr) i povrsina aortnog otvora (AVA). Rezultati: U studiju je bilo ukljuceno 28 bolesnika (22 muskaraca i 6 zena, prosecne starosti 53±12 godina) sa teskom izolovanom AS (MnGr 58±23mmHg i AVA 0,8±0,3 cm2) i dobrom sistolnom funkcijom (56%±15%). Svi pacijenti izuzev jednog su bili u sinusnom ritmu. Pacijenti su najcese pripadali NYHA II klasi (62%). Svi pacijenti su imali uredan postoperativni tok. B tip BNP-a je bio znacajno povisen pre operacije i doslo je do znacajnog pada ove vrednosti mesec dana nakon operacije (270±327 vs. 156±141, p<0,05). Pre i posle operacije vrednost B tipa BNP-a je statisticki znacajno korelirala sa EDDLK, ESDLK, Lp, MnGr, AVA-om, FS (p< 0,001) kao i sa NYHA klasom (p<0,0001). Zakljucak: Kod pacijenta sa teskom izolovanom aortnom stenozom su utvrene povisene vrednosti B tipa BNP-a pre operacije i brzi pad vrednosti B tipa BNP-a nakon operacije koji je u korelaciji sa dobrim postoperativnim tokom.

391

Znacaj odreivanja troponina-I kod pacijenata sa izolovanom aortnom stenozom

A. Nikoli1, Lj. Jovovi1, M. Vukovi1, T. Babi1, M. Balevi1, V. Maljevi1, D. Brunner2 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, 2 Interlight laboratorija, Beograd Uvod: Troponin I (cTnI) je specificni pokazatelj miokardne nekroze kod pacijenata sa koronarnom bolesu (KB). Opisano je poveanje nivoa cTnI u razlicitim stanjima koja nisu povezana sa KB kao sto su miokarditis, pluna embolija, akutna srcana insuficijencija, hipertroficna kardiomiopatija, septicni sok kao i nakon primene kardiotoksicnih lekova i nekih terapeutskih procedura. Cilj studije: Utvrivanje i korelacija vrednosti cTnI sa klinickim I ehokardiografskim parametrima, kod pacijenata sa teskom izolovanom aortnom stenozom (AS), nakon ugraivanja vestacke proteze. Metodologija: cTnI je odreivan kod pacijenata sa AS, pre i mesec dana nakon operacije. Praeni parametri klinickog statusa su starosna dob, ritam srca, NYHA klasa. Analizirani su enddijastolna i endsistolna dimenzija leve komore (LK), izracunavana je ejekciona frakcija (EF), frakcija skraenja, masa LK, srednji gradijent pritiska preko aortne valvule (MnGr) i povrsina aortnog otvora (AVA). Rezultati: U studiju je bilo ukljuceno 28 bolesnika (22 muskaraca i 6 zena, prosecne starosti 53±12 godina) sa teskom izolovanom AS (MnGr 58±23mmHg i AVA 0,8±0,2 cm2) i dobrom sistolnom funkcijom (56%±15%). cTnI je bio povisen i pre i nakon operacije ali je vrednost cTnI bila znacajnije visa pre operacije (0,38±0,5 vs. 0,19±0,2, p<0,05). Svi pacijenti izuzev jednog su bili u sinusnom ritmu. Pacijenti su najcese pripadali NYHA II klasi (62%). U odnosu na pomenute klinicke i ehokardiografske parametre utvrena je statisticki znacajna korelacija izmeu cTnI i vrednosti AVA-e(<0,001) i EF (<0,004). Zakljucak: Postoji znacajna korelacija izmeu bazicne vrednosti cTnI, AVA-e i EF dok povisene vrednosti cTnI upuuju na oprez kod simptomaticnih pacijenata koji imaju udruzenu AS i KB.

393

Klinicki prediktori funkcionalne mitralne insuficijencije kod bolesnika predvienih za revaskularizaciju miokarda

R. Pesi-Besti1, B. Obrenovi-Kiranski1, G. DraganiBundovski1, D.Trifunovi1, B.Orbovi1, D.Pani2, N. Mili3 1 Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, Beograd, 2 Zdravstveni centar Despotovac, 3 Institut za statistiku Medicinskog fakulteta, Beograd Uvod: Funkcionalna mitralna regurgitacija (MR) je cesta komplikacija koronarne bolesti (KB).Cilj rada: utvrditi prediktore MR kod bolesnika upuenih na revaskularizaciju miokarda. Materijal i metode: Transtorakalni ehokardiografski pregled je uraen kod 122 bolesnika (prosecne starosti 59.14 ±8.29 god, 75.6% muskaraca) sa znacajnom KB predvienih za ACBG ili PCI. Tezina MR je odreivana kvantitativno. Kao mogui prediktori MR su analizirani parametri: godine, pol, BMI, hipertenzija (HTA), dijabetes (DM), prethodni infarkt miokarda (IM). Rezultati: 67 od 122 bolesnika (55%) imalo je MR, blagu MR 41/67, umerenu 22/67 i 4/67 tesku MR. Kod bolesnika starijih od 60 god. MR je cesa (63%) nego kod mlaih (47%) ali razlika nije statisticki znacajna (p0.087). Pol, BMI, prisustvo DM, HTA, i prethodnog IM su bili slicni u obe grupe. Kalcifikacija mitralnog anulusa je podjednako prisutna kod bolesnika sa i bez MR (58% vs 50%). Ucestalost MR je bila znacajno vea kod bolesnika sa prethodnim IM (69% vs 43%, p0.002, O.R. 3.241; 95% interval poverenja 1.54-6.84). Svi bolesnici sa anterolateralnim i inferolateralnim IM su imali MR, 67% bolesnika sa anteriornim i anteroseptalnim IM su imali MR, a 57% bolesnika sa inferiornim IM su imali MR (p0.032). Volumeni leve komore na kraju dijastole i na kraju sistole su bili visi, a EF niza kod bolesnika sa MR (p0.048).

Savremena dijagnostika i terapija plune hipertenzije - simpozijum

Kod bolesnika sa MR leva pretkomora (LP) (4.2±0.6 vs 3.7±0.6 p0.000) kao i desna komora (DK) (2.4±0.6 vs 2.2±0.5 p 0.033) su bile statistiki vee. Zakljucak: Funkcionalna MR je cesta kod bolesnika predvienih za revaskularizaciju miokarda. Prethodni IM kao i njegova lokalizacija su vazni prediktori MR. MR znacajno utice na velicinu i funkciju LK, velicinu LP i DK.

81

SAVREMENA DIJAGNOSTIKA I TERAPIJA PLUNE HIPERTENZIJE

SIMPOZIJUM Utorak, 16. oktobar 2007, 15:30-16:30 Sala Horizont, Hotel "M" Best Western

394

The prevalence of anemia in adults with congenital heart disease

A. Kupresan, D. Kalimanovska-Ostric, V. Dopsaj, N. Milinkovi, A. orevi Institute for Cardiovascular Diseases, Institute for Medical Biochemistry, Clinical Center of Serbia, Belgrade Background: Anemia has been recognized as a risk factor for most cardiovascular diseases. It correlates with worse outcome in patients with heart failure, after myocardial infarction or angioplasty. Aim: To assess the prevalence of anemia in adults with congenital heart diseases. Methods and results: Methods used for getting the important data are laboratory tests for WBCc(white blood cell count), RBC(red blood cells), Hct(hematocrit), Hb(hemoglobin), MCV(mean cell volume), MCH(mean cell hemoglobin content), MCHC(mean cell hemoglobin concentration), RDW(red cell distribution width), PLT(platets), RPI(reticulocyte production index), iron status markers: ferritin, transferrin, UIBC(unsaturated iron binding), TIBC( total iron binding capacity), sTfR( soluble transferin receptor) and patients' history of disease. This prospective study included 25 patients, 13 (52%) males and 12(48%) females treated in our institute from February till September, 2007. The prevalence of anemia is 32%. Among the cyanogenic patients 12% had erythrocytosis and paradoxical anemia with microcytosis, low iron level, UIBC, TIBC, ferritin and high sTfR. Conclusions: Anemia is prevalent condition in patients with congenital heart diseases. Appropriately designed randomized studies are needed to determinate whether the prevention or treatment of anemia can improve survival of these patients.

403

Promene na srcu kod bolesnika sa sistemskom sklerozom

M. Zlatanovi1, D. Kalimanovska-Ostri2, N. Damjanov1, B. Ivanovi2, G. Radunovi1 1 Institut za reumatologiju ­ Beograd, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije Uvod: Kardioloske manifestacije u sistemskoj sklerozi mogu biti posledica primarnog procesa usled osteenja malih krvnih sudova i fibroze miokarda, i sekundarne kao posledica osteenja plua. Cilj: da se otkriju i procene promena na srcu kod bolesnika sa SSc i ispita njihova povezanost sa osteenjem plua. Metode: U ispitivanje je ukljuceno 80 bolesnika sa SSc, prosecne starosti 53,32±10,75 i srednjeg trajanja bolesti 8,68±6,33 godina. Kod svih je obavljen klinicki pregled, teleradiografija grudnog kosa, kompletan Doppler ehokardiografski pregled i funkcionalno ispitivanje plua (VC, FVC, FEV1, DLco, DLco/VA). U statistickoj obradi koriseni su x2 test, Mann-Whitney test i Pearsonov koeficijent linearne korelacije. Rezultati: Kod 50(62,5%) bolesnika naen je SPDK > 35 mmHg, a znaci blage PHTA (SPDK 36-50mmHg) kod 38(48%). E/ Amt leve komore < 1 naen je kod 40(50%), E/Atr desne komore < 1 kod 31(40%), a asimptomatski perikardni izliv kod 19(24%) bolesnika. Najvei broj bolesnika, 66(82,5%) je pripadalo NYHA I i II klasi. Pedeset (62,5%) bolesnika je imalo snizen DLco, a 24 (30%) intersticijsku fibrozu plua. Naena je znacajna pozitivna korelacija porasta SPDK i dijametra desne komore (r=0,27), leve pretkomore (r=0,42), plune arterije (r=0,40), debljine IV septima (r=0,33) i zadnjeg zida LK (r=0,25); p<0,03. Porast SPDK je znacajno negativno korelisao sa parametrima plune funkcije (DLco, VC, FVC, FEV1); p<0,02. E/Atr je negativno korelisao sa SPDK r=-0,38; p=0,001, a pozitivno sa E/Amt r=0,26; p=0,02. Zakljucak: Najcese promene na srcu kod nasih bolesnika sa SSc su bili znaci plune hipertenzije, dijastolna disfunkcija leve i desne komore i asimptomatski perikardni izliv. Tezina plune hipertenzije je znacajno narusavala dijastolnu funkciju desne komore, negativno korelisala sa parametrima plune funkcije i znacajno uticala na rapodelu bolesnika odnosu na funkcionalno stanje KVS.

82

Bolesti srcanog misia i perikarda - usmena saopstenja originalnih radova

postavljali sa razvojem simptoma i znakova srcanog popustanja. Sa razvojem ehokardiografske dijagnostike u mogunosti smo da i pre prvih klinickih manifestacija dijabeticke kardiomiopatije utvrdimo postojanje disfunkcije miokarda. CILJ RADA: utvrditi prisustvo dijastolne disfunkcije(DD) u bolesnika sa visegodisnjim dijabetom koji nemaju znakove postojanja ishemije niti drugog klinicki manifestnog oblika osteenja miokarda. METODE: U grupi od 22 bolesnika sa dobro regulisanom glikemijom kod kojih nije utvrdjeno prisustvo manifestnog kardioloskog oboljenja, sa ocuvanom sistolnom funkcijom srca, utvrdjivali smo karakteristike dijastolne funkcije. Dijastolna funkcija srca je utvrdjivana merenjem brzine ranog dijastolnog punjenja leve komore (E), brzine kasnog dijastolnog punjenja (A), vrednosu odnosa brzina E/A, odredjivanjem vremena deceleracije E (DTE) i vremena izovolumetrijske relaksacije (IVR). REZULTATI: Ispitivano je 22 bolesnika sa dijabetesom, sa blagom kontrolisanom hipetenzivnom bolesu, I i II stepena i ocuvanom EF (Ispitivana grupa) i 28 ispitanika bez dijabetesa, iste starosne dobi, i istih karakteristika hipertenzivne bolesti i sistolne funkcije srca (Kontrolna grupa). Od 22 bolesnika Ispitivane grupe kod 14 (64%) je utvrdjeno neko od prisutnih parametara DD. U 11 bolesnika ove grupe su registrovani znaci poremeene relaksacije LK sa inverzijom E/A odnosa.U jednog bolesnika je utvrdjeno prisutvo restriktivnog tipa DD, a u jednog znaci pseudonormalizacije. U Kontrolnoj grupi bolesnika, od 28 ispitanika samo u 8 (28%) bolesnika registrovano je prisustvo DD i to oblika poremeene relaksacije. Utvrdjeno je statisticki visoko signifikantna razlika u prisustvu DD izmedju dve grupe ispitanika (p <0.01). ZAKLJUCAK: Utvrdjeno je da kod osobe sa visegodisnjim DM i pored ocuvane sistolne funkcije miokarda, u znatno veem procentu imaju znake dijastolne disfunkcije. Ovi znaci mogu biti prvi pokazatelji dijabeticne kardiomiopatije. Prepoznavanjem istih mogue je kod ovih bolesnika zapoceti sa pravovremenom kardioloskom terapijom i eventualno prevenirati i odloziti ispoljavanje znacajnijih osteenja funkcije srca.

BOLESTI SRCANOG MISIA I PERIKARDA

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Utorak, 16. oktobar 2007, 15.30-17.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

410

Znacaj NT-proBNP-a kod bolesnika sa akutnim i hronicnim perikardnim izlivom

D. Simeunovi, P.M. Seferovi, A. Risti, R. Maksimovi, S. Pankuweit, G. Radovanovi, B. Maisch Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti Uvod: odredjivanje nivoa NT-proBNP-a je danas siroko rasprostranjeno u klinickoj praksi i koristi se u procenjivanju prognoze i praenju efekata terapije kod bolesnika sa razlicitom etiologijom srcanih oboljenja. Poznato je da bolesnici sa tamponadom srca nikada ne ulaze u edem plua. Postoji mali broj radova u literaturi u kojima se odredjivao nivo NT-proBNP kod bolesnika sa perikardnim izlivom, kao i kod rekurentnih perikardnih izliva. Cilj: u dugorocnoj prospektivnoj klinickoj studiji poredjeni su inicijalni nivoi NT proBNP-a u serumu i perikardnom izlivu, pre i nakon perikardne punkcije, kod bolesnika sa virusnim i autoreaktivnim perikarditisom. Takodje, poredjenji su nivoi BNP-a kod bolesnika sa rekurentnim perikardnim izlivom u odnosu na inicijalne, nakon visegodisnjeg praenja. Metod: kod 47 bolesnika sa virusnim i autoreaktivnim perikarditisom, obraenih klinicki, laboratorijski, ehosonografski na prijemu, odreivan je nivo BNP-a u izlivu i u plazmi, pre i nakon uradjene perikardne punkcije. Bolesnicima koji su imali u toku petogodisnjeg praenja rekurentni perikardni izliv, odreivan nivo BNP-a i poredjen sa inicijalnim nalazima. Rezultati: studija je obuhvatila 47 bolesnika sa perikardnim izlivom, 29 sa virusnom etiologijom i 18 sa autoreaktivnim perikarditisom. Prosecna starost je iznosila 53,47 ± 15,26 godina, 63.5% muskog pola. Tokom perioda praenja od 5 godina, 11 bolesnika je imalo rekurentni perikardni izliv. Poreenji su nivoi NTproBNP u akutnoj fazi pre perikardne punkcije i nakon dekompresije perikarda. Nadjen je statisticki znacajno vei nivo BNP u serumu pre perikardne punkcije u odnosu na nivo BNP-a u serumu nakon punkcije perikarda (p<0,05). Nadjena je i visoko statisticki znacajna razlika u inicijalnim vrednostima BNP-a u perikardnom izlivu, koje su bile znacajno vee u odnosu na vrednosti BNP-a u serumu pre i nakon punkcije (t=9,54, p<0,01). Takodje je pokazano da je BNP u serumu nakon punkcije perikarda statisticki znacajno manji nego BNP kod bolesnika sa recidivom perikardnog izliva (p<0,05). Nije bilo statisticki znacajne razlike u vrednostima nivoa NT proBNP-a u pogledu etiologije perikardnog izliva, auroreaktivni vs. virusni. Zakljucak: pokazano je da nakon perikardne punkcije dolazi do znacajnog snizenja nivoa NT-proBNP-a u serumu, i da su te vrednosti statisticki znacajno manje nego kod recidivantnih perikardnih izliva. Medjutim, vrednosti BNP-a u serumu pre i nakon punkcije su visoko statisticki znacajna nize u odnosu na vrednosti BNP-a u perikardnom punktatu. Nije dokazano da postoji statisticki znacajna razlika u pogledu etiologije perikardnog izliva.

412

Sindrom apikalnog baloniranja

B. Putnikovi, M. Pani, V. Cvorovi, P. Milicevi, A. Neskovi, R. Cvjetan, B. Ilisi, T. Kalezi Klinicko bolnicki centar Zemun Uvod: Morfoloski jedinstven, a etioloski nedovoljno razjasnjen, sindrom apikalnog baloniranja se najcese javlja kod zena sa prethodnim fizickim ili psihickim stresom, a karakterise se EKG promenama koje podseaju na akutni infarkt miokarda (AIM), minimalnim povisenjem markera nekroze miokarda, ehokardiografskom slikom apikalnog baloniranja i odsustvom ili minimalnim promenama na koronarnim arterijama. Metod i rezultati: U periodu od dve godine, cetiri bolesnice (starosti od 36 do 64 godine), primljene se u KJ zbog bolova u grudima nastalih nakon snaznog stresa, praenih EKG promenama koje su upuivale na AIM. Kod jedne bolesnice doslo je do razvoja srcanog zastoja u vanbolnickim uslovima nakon koga je usledila produzena kardiopulmonalna reanimacija, a kod jedne bolesnice je doslo do razvoja akutne srcane slabosti. Ehokardiografskim pregledom utvreno je postojanje akinezije distalne 2/3 leve komore (LK) kod sve cetiri bolesnice, dok je kod jedne bolesnice utvreno i tranzitorno postojanje gradijenta pritiska u izlaznom traktu LK. Troponin I je bio povisen kod sve cetiri bolesnice (u rasponu od 1,99 do 20 ng/ml, gornja granica 1,0). Serijskim EKG praenjem ustanovljeno je formiranje negativnih T talasa u prekordijalnim odvodima sa produzenjem QTc intervala. Sve cetiri bolesnice su upuene na koronarografiju na kojima nije utvreno postojanje znacajne koronarne bolesti. U toku sedam dana, kod sve cetiri bolesnice je doslo do poptunog oporavka kinetike i funkcije LK. Zakljucak: U slucaju bolesnika sa klinickom slikom akutnog koronarnog sindroma i tipicnim ehokardiografskim nalazom, neophodno je diferencijalno dijagnosticki razmotriti sindrom apikalnog baloniranja

411

Dijastolna disfunkcija srca kao rana manifestacija dijabeticne kardiomiopatije

R. Matunovi, Z. Mijailovi, Z. Vucini, Z. Jovi, P. uran, D. Tavciovski Klinika za kardiologiju VMA UVOD: Poznato je da je dijabeticna kardiomiopatija (DK) bolest srcanog misia u dijabeticara, nezavisno od prisustvo koegzistirajue hipertenzivne, koronarne valvularne ili alkoholne bolesti miokarda. Dijagnozu ovog klinickog entiteta obicno smo

Bolesti srcanog misia i perikarda - usmena saopstenja originalnih radova

83

413

Prognostic significance of contractile reserve assessed by dobutamine induced changes of Tei index in patients with idiopathic dilated cardiomyopathy

Pre terapije LVEDD LVESD LVEF Enterovirus Adenovirus Miokarditis Borderline 60,7±10,2 43,2±12,6 45,6±15,4 17 (60,7%) 9 (32,1)

Posle terapije 55±11,3 39,2±12,3 54,9±16,4 4 (14,2%) 3 (10,7%)

p < 0,001 < 0,001 < 0,001 < 0,001 < 0,005

Ehokardiografija

A. Vlahovic Stipac, P. Otasevic, A. Aleksic, Z. Stajic, S. Kafedzic, I. Vuksanovic, I. Nikolajevic, Dj. Momcilovic-Aleksic, G. Vojinovic Maglic, A.N. Neskovic Clinical Hospital Center Zemun, Belgrade, Serbia Background: Contractile reserve defined as changes of left ventricular (LV) systolic function indices during inotropic stimulation carries prognostic information in patients with idiopathic dilated cardiomyopathy. The predictive value of high-dose dobutamine induced changes of Tei index (Tei) has not been previously studied in this patient population. Aim and methods: Thirty-eight patients with idiopathic dilated cardiomyopathyunderwent high-dose (up to 40 mcg/kg/min) dobutamine stress echocardiography. Prognostic value of different indices of LV contractile reserve, including Tei, as well as changes of ejection fraction (EF) and wall motion score index (WMSi), was analyzed. Patients were followed-up for 5 years for cardiac mortality. Results: Patients with preserved contractile reserve, defined by Tei >-0.35, had significantly lower cardiac mortality as compared to those without it (38% vs. 77%, p=0.02) Also, Kaplan-Meier survival analysis revealed that patients with contractile reserve had better 5year survival as compared to those without contractile reserve (log rank 6.01; p=0.014). However, of all examined indices of contractile reserve, Cox's regression analysis identified WMSi as the only independent predictor of 5-year mortality. Conclusions: Our data indicate that the presence of contractile reserve assessed by Tei, may identify patients with favorable longterm prognosis. Prognostic value of Tei appears to be similar to EF, but less powerful than WMSi.

Leva ventrikulografija Endomiokardna biopsija

Histologija 10 12 2 6

415

Safety of pericardiocentesis: echocardiography guidance is obligatory and blind procedures are not justified even in the emergency settings

A.M. Lazarevi, B. Goronja, N. Milanovi, S. Obradovi, M. Sobot, D. Becanovi, D. Vuli, S. Kvrgi, P.M. Seferovi, A.D. Risti Department of Cardiovascular Diseases, Banja Luka Clinical Center, Banja Luka, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina Institute for Cardiovsascular Diseases, Clinical Center of Serbia and Belgrade University Medical School, Belgrade, Serbia Background: Since the introduction of echocardiography blind approach to pericardiocentesis is not justified any more, due to its significant contribution to the feasibility and safety of the procedure. However, in the emergency setting, echocardiography guidance is occasionally skipped and the procedure is performed only based on the report of the referring physician, without guidance by any imaging modality. Aim of the study: In order to elucidate importance of echocardiography guidance in the emergency setting, we compared incidence of major complications in patients undergoing pericardiocentesis due to the imminent cardiac tamponade. Methods: Pericardiocentesis (89 procedures) was performed in 63 patients (mean age56±13 years; 33 (52%) males) with large pericardial effusion and imminent cardiac tamponade. Malignancy was the most common etiology 34 (54%), followed by infections 10 (16%), idiopathic 10 (16%), tuberculosis 4 (6%), connective tissue diseases 3 (5%), and renal failure 2 (3%). Pericardial puncture without any guidance was performed by subxiphoid approach in 12 patients (19%), and 51 patients (81%) underwent echocardiographyguided pericardiocentesis and drainage of the pericardial effusion (77 procedures, intercostal approach in 74 (96%), and subxiphoid approach in 3 (4%). Results: Major complications were infrequent in the group of patients that underwent echocardiography-guided pericardiocentesis (one pneumothorax, 2%) in contrast to six patients (50%) undergoing blind emergency pericardiocentesis (two patients with liver injury, two patients with pneumothorax, and two patients with perforation/ laceration of the right ventricle, 17% each). Unfortunately, since cardiac surgery was not available on site, fatal outcome occurred in both patients with perforation/laceration of the right ventricle after blind pericardiocentesis (0 vs 17% mortality, p=0.06). Conclusion: Echocardiography guidance has significantly reduced incidence of major complications associated with pericardiocentesis and should never been skipped even in the emergency setting and patients with end-stage cardiac tamponade.

414

Miokarditis - inflamatorna kardiomiopatija, problemi dijagnostike i lecenja

. Stojsi1, A. Stojsi-Milosavljevi1, V. Kanjuh2, N. Cemerli-Ai1, R. Jung1, S. Srdi1, D. Debeljacki1, N. Tomi1, G. Remer1, D. Vuckovi3 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica, 2SANU, 3 Institut za plune bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica Uvod: U periodu 1985-2007 uraeno je 1064 endomiokardne biopsije (EMB). Indikacije su bile srcana slabost nepoznatog uzroka, nekontrolisani ritmicki poremeaj, myocarditis, dilatativna kardiomiopatija nepoznatog uzroka, hipertroficna kardiomiopatija i druge. Metode: Uraena je biopsija desne komore kod 1037 pacijenata, a leve komore kod 27. RezultatI: Od komplikacija smo imali perforaciju u 0,5%, dizritmije u 4,7%, neuroloske probleme u 0,2%. U toku biopsije leve komore nismo imali komplikacija. Kod 285 pacijenata (186m, 99z) postavljena je dijagnoza (Dallas) myocarditis. Od klinickih simptoma do EMB proslo je 4,1 meseci, od bronhrespiratorne infekcije do klinickih simptoma 4,3 nedelje. Izdvojili smo 28 pacijenata sa EMB postavljenom dijagnozom. Zakljucak: Sa primenjenom imunosupresivnom i imunomodulatornom terapijom u toku 6 meseci dolazi do znacajnog (signifikantnog) poboljsanja EHO parametara jer se nekroza, degeneracije i limfocitni infiltrat smatraju patohistoloskim prediktorima uspeha imunosupresivne terapije. Tabela 1. Klinicke, hemodinamske, viroloske i imunohistoloske karakteristike pre i posle imunosupresivne terapije (6 meseci) n=28

84

Bolesti srcanog misia i perikarda - usmena saopstenja originalnih radova

Incidenca tamponade srca i urgentna drenaza perikardnog izliva and arterial hypertension (p<0.05) are significant factors which have considerably affected diastolic function. Conclusion. These findings suggest subclinical myocardial disorder in a great number of RA patients before the onset of clinical signs of heart failure. Apart from early and aggressive treatment of the chronic inflammatory process, it is also necessary to prevent further heart complications by timely recognition and treatment of "standard" risk factors for cardiovascular diseases.

416

A.D. Risti, P.M. Seferovi, D. Simeunovi, P. Djuki, P. Ivanovi, G. Radovanovi, N. Mujovi, V. Vukcevi, A. Miki, M. Kocica, M. Velinovi, D. Kosti, M. Ostoji Klinika za kardiologiju, Klinika za kardiohirurgiju, Klnika za vaskularnu hirurgiju, Instituta za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Tamponada srca je urentno stanje u kardiologiji koje vitalno ugrozava bolesnika i apsolutna indikacija za hitnu perikardnu drenazu. Pored toga urgentna drenaza perikardnog izliva je preporucena i kod perikardnih izliva veih od 20 mm (u dijastoli), kao i kod umereno velikih izliva (raslojenost 10-20 mm) u slucaju klinicke sumnje na purulentnu, neoplasticnu ili tuberkuloznu etiologiju. U cilju poboljsanja organizacije urgentnog zbrinjavanja bolesnika indikovanih za hitnu drenazu perikardnog izliva analizirali smo nacin zbrinjavanja bolesnika sa bolestima perikarda na Institutu za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbiju u Beogradu u jednogodisnjem periodu (20.6.2006 ­ 20.6.2007. godine). U ovom periodu smo lecili 334 bolesnika sa razlicitim formama bolesti perikarda (57.5% zena, srednje starosti 48.4±18.6 godina). Od ovog broja je bolnicki leceno 116 bolesnika (34.7%), a kod 70 bolesnika je uradjena perikardna punkcija i drenaza perikardnog izliva, a 38 punkcija je uradjeno urgentno zbog pretee tamponade srca (54.3% od ukupnog broja punkcija). Ehokardiografski pregled je ponovljen kod svih bolesnika neposredno pre intervencije. Perikardna punkcija i drenaza izliva su uradjeni pod ehokardiografskom kontrolom na odeljenju kod 10 bolesnika (procedura uspesna kod 90% bolesnika, bez major komplikacija, bez mortaliteta). Hitna perikardna punkcija je uradjena u operacionoj sali kod 18 bolesnika (procedura uspesna kod 94.5% bolesnika, jedan bolesnik sa purulentnim perikarditisom je umro 5.5%). Pod fluoroskopskom kontrolom, u sali za kateterizaciju srca perikardiocenteza je uradjena kod 42% bolesnika (sve intervecije su bile uspesne, bez komplikacija). Incidenca tamponade srca i potreba za urgentnom drenazom izliva zahteva organizaciju 24h pripravnosti kardioloske sluzbe za izvodjenje hitne perikardiocenteze. Ehokardiografsko i fluoroskopsko vodjenje znacajno poboljsava uspesnost i bezbednost procedure i perikardnu punkciju "na slepo" ne treba izvoditi.

417

Diastolic dysfunction evaluation in patients with rheumatoid arthritis

B. Obradovi-Tomasevi1, N. Vujasinovi-Stupar2, V. Cvorovi1, R. Tomasevi1 1 Klinicko bolnicki centar Zemun, 2 Institut za reumatologiju Beograd Background/Aim. Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic, systemic, inflammatory, autoimmune disease. In comparison with the overall population, RA patients mortality and morbidity are increased due to cardiovascular diseases. There is increasing evidence that autoimmunity mechanisms are included in pathogenesis of cardiovascular diseases. Isolated disorder of diastolic function can, even with normal heart contractility, lead to heart failure. The aim of this study is to assess diastolic function in RA patients without clinical signs of heart failure and to determine factors which cause diastolic dysfunction. Methods. The study enrolled 88 patients with RA. All the patients have been thoroughly examined (clinical findings, laboratory and echocardiographic examination). All parameters of diastolic function (mitral and pulmonary flow) have been measured. Results. In RA patients 98,9% had diastolic function disorder. This parameter was changed prior to clinical signs of heart failure and decrease of ejection fraction. Indicators of diastolic function, velocities E, A and their ratio VE/VA, as well as velocities S, D and their ratio VS/VD have been lower in patients with positive rheumatoid factor. Patients age (p<0.01), duration of the disease (p<0.05), high level of cholesterol (p<0.05), triglycerides (p<0.05)

Akutni koronarni sindrom - poster forum

85

POSTER FORUM Utorak, 16. oktobar 2007, 17.00-18.00 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

AKUTNI KORONARNI SINDROM

SI nego kod bolesnika koji nisu imali SI. Sve navedene razlike u ehokardiografskim parametrima bile su statisticki znacajne. Rezultati dobijeni u ovom ispitavanju ukazuju na prognosticku vaznost ehokardiografskih parametara koji su bili najvise izmenjeni kod bolesnika sa AIM prednje lokalizacije koji su na prijemu u KJ imali SI.

P424

Vrednost GRACE skora za procenu rizika mortaliteta kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom

P426

Another proof for proximal thrombus extension as a main pathophysiologic mechanism of acute right ventricle myocardial infarction "in extension"

M.R. Damjanovi, D. orevi-Radojkovi, G. Koraevi, M. Tomasevi, N. Krsti, S. iri-Zdravkovi, A. Stojkovi, Z. Perisi, S. Apostolovi, M. Pavlovi Klinika za KVB, Klinicki centar, Nis Uvod i cilj rada. U klinickoj praksi GRACE skor za procenu rizika mortaliteta (Mt) kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda (AIM) je jedan od najcese korisenih.Metod. Prospektivno su ispitivani pacijenti sa AIM sa ST elevacijom. Na prijemu su analizirani: godine, srcana frekvencija, sistolni pritisak, kreatinin u serumu, Killip klasa, cardiac arrest, devijacija ST segmenta i poviseni markeri miokardne nekroze. Dobijeni rezultati izrazavaju verovatnou nastanka intrahospitalnog Mt u %. Sve pacijente smo grupisali u 3 kategorije: nizak (<1%), umeren (1-3%) i visok rizik (>3%) za intrahospitalni Mt. Rezultati. Ispitivano je ukupno 128 pacijenata, 97 muskaraca (75,8%) i 31 zena (24,2%), prosecne starosti 57 godina. Zbog nedostatka pojedinih podataka iz ispitivanja je iskljuceno 9 bolesnika. U grupi sa niskim rizikom za intrahospitalni Mt bilo je 15 pacijenata (12,6%), u grupi sa umerenim 74 (62,2%) i u grupi sa visokim rizikom 30 bolesnika (25,2%). Tokom hospitalizacije umrlo je 10 pacijenata (7,8%), 7 muskaraca (70%) i 3 zene (30%), prosecne starosti 66 godina. Svi umrli pacijenti su prema vrednosti GRACE skora pripadali visokorizicnoj grupi: od 12% do 50%. Kardiogeni sok je bio uzrok smrti kod 9 pacijenata i edem plua kod jednog. Zakljucak. GRACE skor rizika je jednostavan metod za predikciju Mt tokom hospitalizacije korisenjem osnovnih klinickih parametara koji mogu da se dobiju ve pored bolesnicke postelje.

V. Erakovi, N. Krsti, D. Brankovi, M. Ranelovi, A.Mihajlovi, M. Radosavljevi, D. Kutlesi, S. Raicevi Department for Cardiovascular Diseases, University Clinical Center, Nis We described 5 years ago pts admitted with inferior AMI without right ventricle (RV) AMI, who later had AMI extension to RV and named it: RV-AMI \"in extension". Re-AMI within 10 days of inferior AMI was considered to be RV-AMI \"in 1mm in V4R appeared as well as hypotension "extension" only if ST elevation and/or bradycardia, etc. RV-AMI "in extension" was found in 5.05% of inferior AMI pts, 53.8% males/ 46.2% females. Pts aged 60.7±13.0 years. Inhospital mortality was extremely high: 61.5%. The reocclusion seems likely to be responsible for this special type of AMI extension, as it is in vast majority of other extensions of AMI. It can be postulated that proximal thrombus extension in RCA to be important for RV-AMI "in extension" genesis. Thrombus propagation is facilitated by inadequate anticoagulation. About 2/3 of RV-AMIs "in extension" occurred within 24 hours of heparin discontinuation / its proven underdosage (aPTT < 50s), confirming the substantial role of ,,heparin rebound" phenomenon. There was not a single heparin rebound following LMWH usage. Now, with far stronger antithrombotic therapy,regularly applied in our Dpt (including Clopidogrel, Enoxaparin), as well as Tirofiban (sparingly used), RV AMI in extension has became a rarity: for the whole 2006, there was not a single patient registered. This has confirmed directly that proximal thrombus extension in RCA might be causal mechanism. Conclusion: RV AMI\"in extension\" represent interesting and highrisk group. The most logical explanation for RV AMI "in extension"is proximal thrombus extension in right coronary artery.

P425

Ehokardiografski parametri kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda u prisustvu i odsustvu srcane insuficijencije

P427

Echocardiographic features of smoker's paradox in 900 acute myocardial infarction patients

S. Banievi1, B.Obrenovi-Kiranski2, M.Krotin1, M.Zaja1, B.Milovanovi1, J.Sari1, M.Zdravkovi1, B.Todi1 1 KBC «Bezanijska Kosa», Beograd, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti KCS-a, Beograd Srcana insuficijencija (SI) u akutnom infarktu miokarda ( AIM) je cesta komplikacija koja znacajno utice na prognozu bolesti i terapijski pristup. Cilj ovog rada je bio da se ispita uticaj velicine i lokalizacije AIM na pojavu SI. Ispitivanjem je obuhvaeno 60 bolesnika oba pola, starosti od 30 do 77 godina, sa AIM razlicite velicine i lokalizacije, lecenih u KBC-a « Bezanijska Kosa». Bolesnici su prema prisustvu SI na prijemu u bolnicu podeljeni u dve grupe. Svim bolesnicima je uradjen standardni ehokardiografski pregled. Rezultati ispitivanju su pokazali da su obe grupe bolesnika na prijemu u bolnicu imale smanjenu EF, pri cemu je prosecna EF kod bolesnika sa AIM i SI iznosila 35.4 %, a kod bolesnika sa AIM bez SI 42.3 %. Takodje, EF je bila znacajno manja kod bolesnika sa prednjim AIM (34.7%) u pordjenju sa bolesnicima koji su imali AIM zadnje lokalizacije ( 44.6%). Vrednosti WMS kod bolesnika sa AIM i SI su bile znacajno vee (1.84) u poredjenju sa bolesnicima bez SI ( 1.52). Bolesnici sa AIM prednje lokalizacije takodje su imali vei WMS (1.63) u poredjenju sa bolesnicima sa AIM zadnje lokalizacije (1.51). Masa LK, volumen LK i precnik LP su bili vei kod bolesnika sa AIM i

G. Koraevi1, M. Tomasevi1, S. Obradovi2, D. Sakac3, T. Stanojlovi1, M. Damnjanovi1, S. Salinger1 1 Department for Cardiovascular Diseases Clinical Center, Nis, 2 Military Medical Academy, Belgrade, 3 Institute for Cardiovascular Diseases, S. Kamenica "Smoker's paradox" represents the paradox of favorable inhospital course of AMI in smoker's vs non-smokers. It has been shown in almost all studies if analyzed, with still ongoing debate on whether smoking is independent prognostic parameter or just a reflection of less pronounced atherosclerotic coronary artery stenosis in smokers (and more important role of spasm, hypercoagulability...). The aim of the study is analyze smoker's paradox fromechocardiographic point of view. Patients and methods: we studied 900 "realworld" patients with clinical, ECG, troponin /CKMB and echocardiographic signs of AMI. The average age was 64.2 ± 10.4 years, males were predominant (61.0%) and mortality was 6.9%. Results: Pearson's coefficient of correlation and p value for the correlation of smoking status with following parameters were: survival: non-significant; age -0.5412, p<0.0001; female gender -0.1797, p=0.0292; preserved LVEF +0.1953, p=0.0428; mitral regurgitation -0.2239, p=0.0143; LV aneurysm -0.1920, p=0.0428; LV thrombus -0.2044, p=0.0208. Smokers were on the average 12.2 years younger than non-smokers

86

Akutni koronarni sindrom - poster forum

na lecene zene.Zene su imale vei procenat hipertenzije(77%)u odnosu na muskarce(65%),kao i veu ucestalost diabetesa(33%) prema(25%)kod muskaraca.Zene koje su imale diabetes,su imale vei mortalitet(27%) u odnosu na pacijentice koje nisu imale seernu bolest(17%). Kod muskaraca sa diabetesom(16%)je vea smrtnost nego kod muskaraca bez diebetesa(11%).Oboleli muskarci su bili u veem procentu pusaci (54%) u odnosu na zene(34%).Zakljucak: Nije dokazano da je zenski pol nezavisan prediktor lose prognoze koronarne bolesti,ve je za veu ucestalost smrtnih ishoda kod zena odgovorna vea prosecna starost u odnosu na dob obolelih muskaraca. Smrtnost je vea u starijoj zivotnoj dobi i kod dijabeticara. Faktori rizika za koronarnu bolest(pusenje,hiperlipidemija,hipertenzi ja i porodicno optereenje) ne poveavaju hospitalni mortalitet.

(70.0 ±9.1 vs 58.0 ± 9.4 years, p<0.0001). Almost two thirds of males were smokers, ascompared less than half of females (65.5% vs 46.8%, p=0.0348). Atrial fibrillation was less common among smokers, due to younger age and better LV function.

P428

Faktori rizika i enzimska aktivnost u akutnom infarktu miokarda

G. Vojinovi-Magli1, B. Putnikovi1, M. Pani1, V. Cvorovi1, M. Marjanovi1, I. Vuksanovi1, A. Aleksi1, M. Mati2 1 KBC Zemun, 2IKVB KCS Uvod: Faktori rizika za koronarnu bolest uticu na prognozu ovih bolesnika. Odgovarajuce lecenje moze da smanji njihov rizik. Cilj: Ispitivanje povezanosti faktora rizika sa maksimalnim vrednostim enzima CK MB u akutnom infarktu miokarda. Materijal i metod: Studija je obuhvatila 110 bolesnika sa akutnim infarktom miokarda , 80 lecenih trombolitickom terapijom (streptokinazom) i 30 lecenih heparinom. Prosecno vreme od pocetka bola do davanja streptokinaze je iznosilo 2h.U ispitivanoj grupi praeni su faktori rizika: hipertenzija, dijabetes, hiperlipoproteinemija, pusenje. U ispitivanoj grupi 20% je imalo dislipidemiju , 22% su imali dijabetes, 15% su bili pusaci , 19% je imalo hipertenziju. U ispitivanoj grupi odreivan je CK-MB pre davanja stretokinaze, 1h, 3h, 6h, 12h i 24h po davanju streptokinaze. U kontrolnoj grupi odredjivan je CK- MB u istim vremenskim intervalima. U poreenju enzimske aktivnosti koristen je Studentov t-test. Rezultati: Postojala je statisticki znacajna razlika izmeu aktivnosti CK MB u ispitivanoj i kontrolnoj grupi u 24 h ( p< 0,05), a visoko statisticki znacajna razlika izmeu aktivnosti CK MB u ispitivanoj i kontrolnoj grupi u 12h ( p<0.001).Vee vrednosti enzima bile su u kontrolnoj grupi. Ispitivanjem korelacije faktora rizika sa maksimalnim vrednostima enzima ustanovljena je znacajna povezanost izmeu dijabetesa i maksimalnih vrednosti CK MB (p< 0,05) u isptivanoj grupi. U ispitivanju ove korelacije koristen je Kendall Tau test. Zakljucak: Maksimalna vrednost CK MB , kao jednog od neinvazivnih pokazatelja velicine infarkta, je pokazivala znacajnu korelaciju sa dijabetesom u grupi lecenoj trombolitickom terapijom, sto moze imati znacaj u stratifikaciji rizika ovakvih bolesnika

P430

Depresivnost kao odrednica prognoze u akutnom infarktu miokarda: razlike po polu

I. Mati Zdravstveni centar Valjevo, Kardiologija Visegodisnja istrazivanja nameu potrebu identifikacije depresivnih medju obolelim od akutnog infarkta miokarda. Depresivni pacijenati sa AIM imaju losiju prognozu i kod njih aspirin ne smanjuje poveanu trombocitnu aktivnost. Postoje i razlike medju polovima. U populaciji obolelih od AIM, kao i u opstoj populaciji zene su depresivnije (bar 2x). Povean mortalitet mladjih zena posle CABG se objasnjava i depresivnosu. Terapijski pristup je takodje razlicit: psiholosko savetovanje i kognitivno bihevioralna th pogorsavaju prognozu kod zena sa IM, dok antidepresivi iz grupe inhibitora preuzimanja serotonina, imaju povoljan efekat kod oba pola. Sertraline dozno zavisno inhibira trombocite i olaksava oporavak kardijalne autonomne funkcije posle infarkta miokarda.Cilj ovog rada je da se pokaze procenat pacijenata sa AIM koji su depresivni, raspodelu po polu i eventualni uticaj na tromesecnu prognozu. Od 34 pacijenta sa AIM, lecena u Koronarnoj jedinici bolnice Valjevo koji su testirani Bekovim upitnikom na prisustvo simptoma depresije, 41% je depresivnih. Sklonost prema depresivnom stanju je izrazenija kod zena i raste sa godinama starosti ali ova zavisnost nije linearna. Postinfarktna angina pectoris je cesa kod depresivnih i ova razlika je statisticki znacajana. Fluktuacije nivoa CRP-a kao indikatora » perzistentne inflamacije« u krvi obolelih od AIM su slicne kod depresivnih i ostalih.

P429

Uticaj godina starosti na intrahospitalni mortalitet i komplikacije u akutnom infarktu kod zena

Z. iri1, Z. Vasiljevi2 1 Opsta bolnica Zvornik, 2 IKVB Klinicki centar Srbije Uvod:Mnogobrojne studije ukazuju da zene obolele od akutnog infarkta miokarda imaju veu stopu smrtnih ishoda i hospitalnih komplikacija nego muskarci.Prema nekim studijama,manje agresivna dijagnostika i terapija kod zena moze biti razlog ovakvog nalaza.Po drugim, uzrok navedenog stanja bi mogao biti vea prevalenca hipertenzije,diabetesa kao i vea prosecna starost kod bolesnica.Obzirom da postoje kontroverzni stavovi,ovom studijom emo pokusati da damo podatke u nasim uslovima.Cilj:Definisati mortalitet i hospitalne komplikacije u bolesnika sa akutnim infarktom miokarda. Utvrditi da li je zenski pol nezavisan prediktor poveane smrtnosti i komplikacija koji su ucestaliji kod zena,te utvrditi da li se ostali prediktori prezivljavanja odnosno mortaliteta,razlikuju izmeu polova. Metod: Retrospektivna studija u kojoj studijsku grupu predstavljaju 1843 bolesnika(630 zena i 1213 muskaraca) sa dijagnozom akutni minfarkt miokarda, a koji su leceni u Urgentnom centru u toku dve godine(2003. i 2004.) Rezultati: Lecene zene su imale veu prosecnu smrtnost(21%) u odnosu na muskarce(12%).Lecene zene su bile prosecno starije(67,5 god.) u odnosu na muskarce(61,8 god.).Muskarci su imali prosecno manji procenat ukupnih komplikacija u odnosu

P431

Primena fibrinoliticke terapije - tkivnog plazminogen aktivatora (Actilyise) u akutnom infarktu miokarda donjeg zida i desne komore u bolenika starije zivotne dobi - prikaz slucaja

A. Stojkovi, M. Tomasevi, M. Burazor, Z. Perisi, N. Krsti, J. Glasnovi, G. Koraevi, S. Apostolovi, D. orevi, S. SalingerMartinovi,S. iri-Zdravkovi Klinika za KVB KC Nis Uvod: Starije zivotno doba predstavlja jedan od faktor rizika zapoveanu intrahospitalnu smrtnost u akutnom infratu miokarda Cilj: Prikaz slucaja uspesnog medikametoznog lecenja bolesnice stare 95 godina sa akutnim infarktom donjeg zida i desne komore komplikovanog hipotenzijom i pojavom AV bloka III stepena. Materijal i metode: protokol koronarne jedinice Klinike za KVB KC Nis i istorija bolesti bolesnice IJ.Rezultati: Primena fibrinolitice treapije - tPA (Actilyse) po akceleriranom protokolu uz inotropnu podrski (dopamin-iv) i primenu plazma ekspandera dovela je do reperfuzije koronarne arterije, podizanja sitolnog krvnog pritiska i gubitka AV smetnji provodjenja. Razlozi za primenu tPA (Actilyse)prisustvo hipotenzije, nesigurni heteroanamnesticki podaci o upotrebi fibrinolitika u predhodnim hospitalizacijama (streptokinaza)izbegnuta eventualna alergija i slabija efikasnost, i vea uspesnost u otvaranju infarktne arterije. Zakljucak: U slucaju nemogunosti

Akutni koronarni sindrom - poster forum

izvodjenja primarnog PCI-a, primena trombin slektivnog fibrinolitika tPA (Actilyse) u prisustvu schock like sindromoma iziazvanog akutnim infarktom donjeg zida i prateim infraktom desne komore uz ostale terapiske mere dovela je do oporavka funkcije miokrda i przivljavanja bolesnice.

87

P432

Uticaj rane primene razlicitih fibrinolitika na tok akutnog infarkta miokarda

S. Andonov, S. Ili, V. Markovi, M. Deljanin-Ili, V. Stoickov Institut za kardiovaskularne bolesti "Niska Banja", Niska Banja Uvod: Lecenje akutnog infarkta miokarda primarno treba da ima za cilj rano otvaranje novonastale okluzije koronarne arterije adekvatnim trombolitickim lekom,posebno tamo gde nema mogunosti za primarnu perkutanu koronarnu intervenciju. Cilj:Cilj rada bio je da utvrdimo eventualnu razliku u efikasnosti trombolize,kao i ucestalosti pojavi komplikacija kod rane primene Streptokinaze i Alteplaze (r-TPA). Metod: Studijom je obuhvaeno 36 pacijenata koji su primili Streptokinazu, i 20 bolesnika koji su leceni Alteplazom u akutnom infarktu sa ST elevacijom.Uslov je bio da je tromboliza zapoceta unutar jednog sata od pocetka bola. Kod obe grupe pacijenata raeni su serijski elektrokardiogrami, uz odreivanje kardiospecificnih enzima, ehokardiografsku obradu i ergo test na otpustu(uglavnom stres eho test). Rezultati: Grupa pacijenata koja je primila Alteplazu imala je potpuno povlacenje ST elevacije nakon davanja fibrinolitika u 17 bolesnika (85%). Ventrikularni poremeaji ritma bili su prisutni kod 5 pacijenta (25%). Komplikacije u vidu pada krvnog pritiska registrovane su kod 4 bolesnika (20%). Ergo test u 15% pacijenata iz ove grupe je pokazivao ishemijske promene. Grupa pacijenata tretirana Streptokinazom imala je potpuno povlacenje ST elevacije nakon davanja tromboliticke terapije u 20 bolesnika (55,6%). Ventrikularne aritmije verifikovane su kod njih 14 (38,9%). Pad krvnog pritiska imalo je 23 pacijenta (63,89%). Znake redukcije koronarne rezerve na ergo testu ispoljilo je 33,3% bolesnika. Zakljucak: Rezultati naseg rada ukazali su da je Alteplaza imala bolji tromboliticki efekat u akutnom infarktu miokarda u odnosu na Streptokinazu. Tokom njene administracije zapazena je manja pojava komplikacija, narocito u smislu pojave hipotenzije.Sa fibrinolizom treba poceti sto ranije,po mogustvu jos prehospitalno.

Rezultati: Tokom 12-godisnjeg pracenja (medijana 7.8 godina) umrlo je 276 (23.6%) bolesnika; 38(13.6%) u prvoj, 83(21.4%) u drugoj, 54(25.1%) u trecoj i 101(35.1%) u cetvrtoj grupi, (x2=10.9, p=0.012). Cox-ova analiza kojom su obuhvaceni vreme dolaska u KJ, starost i pol pokazala je da je vreme dolaska u KJ nezavisan prediktor prezivljavanja (OR 1.089, 95% CI 1.021-1.161, p=0.010). Kaplan-Meier krive prezivljavanju po grupama su se znacajno razlikovale (log rank 16.86, p=0.0008). 2.6% u drugoj,±2.7% u prvoj, 70.4±Verovatnoa prezivljavanja je iznosila 82.7 5.6% u cetvrtoj grupi.±4.3% u trecoj i 48.1±71.1 Zakljucak: Vreme dolaska u KJ je nezavisan prediktor prezivljavanja. Najbolje dugorocno prezivljavanje imaju bolesnici sa AIM sa najkracim (do 1 h), a najlosije bolesnici sa najduzim zakasnjenjem do dolaska u koronarnu jedinicu.

P434

Lokalizacija infarkta miokarda sa ST elevacijom kao faktor brzine hospitalizacije

R. Vuci, V. Miloradovi, M. Jovi, Nj. Petrovi, V. Iri-upi, M. Miloradovi, M. Vuckovi,V. Zdravkovi, I. oki, M.Tasi. Klinicki Centar Kragujevac, Interna klinika, Centar za kardiologiju Uvod: U svetlu najnovijih studija intrahospitalno davanje fibrinoliticke terapije daje neadekvatne rezultate zbog dugackog vremenskog intervala do trenutka njenog ordiniranja. Cilj: Utvrditi da li postoji vremenska razlika u dolasku pacijenata zavisno od lokalizacije infarkta sa ST elevacijom. Materijal i metode : Koristili smo jedinstvene koronarne listove pacijenata sa STEMI hospitalizovanih u KJ Centra za kardiologiju KC Kragujevac u periodu od 01.01.2006 godine do 31.12.2006 godine . Rezultati: Od STEMI 233, egzitiralo je 13,3%- inferiorni 5,15% i prednji 8,15%. Inferiornih je bilo 143( 61,4%) i 90(38,6%) prednjih , 160 (68,67%) je stiglo u prvih 12 h : 13,125%<1h; 26,25% <2h; 22,5%<3h; 11,87%< 4h; 4,375%< 5h; 6,25%< 6h ; 3,75%<7h; 4,375% <8h; 3,125%<10h; 4,375%<12h, od kojih je 126 ( 78,75%) primilo tromboliznu terapiju to 19 <1h; 36<2h; 33<3h; 18<4h; 3<5h; 7<6h; 5<7h; 3<8h; 2<10h; 0<12h). Pratili smo vremensku zavisnost dolaska pacijenata od lokalizacije infarkta ( DONJI / PREDNJI : 1h 10,5%/4,4%; 2h 17,5/16,6%; 3h 19,6%/8,88%; 4h 7,7%/6,66%; 5h 2,1%/3,3%; 6h 4,2%/3,3%; 7h 2,24%/4,44%; 8h 4,2%/1,11%; 10h 4,9%/1,11% ; 12h 0,7%/4,44% ; 15h 2,1%/6,66%; 20h 7%/6,66%; 24h 7%/1,11%; > 24h 11,2%/17%. Postoji statisticki znacajna razlika tj. donji infarkti se javljaju ranije cese od prednjih infarkta. Prosecno vreme dolaska = 199min. Prosecno vreme dolaska pacijenata koji su primili trombolizu = 170 min. Zakljucak: Pacijenti sa ST elevacijom inferiorne lokalizacije ranije stizu od pacijenata sa STEMI prednjeg srcanog zida. Infarkti prednjeg srcanog zida umiru cese od infarkta donjeg srcanog zida.

P433

Znacaj prvog sata od pocetka simptoma akutnog infarkta miokarda za dugorocni ishod reperfuzione terapije

B.S. Stefanovi, P. Mitrovi, Z. Vasiljevi, G. Mati, M. Radovanovi, N. Radovanovi, A. Karadzi, A. Milosevi, G. Krljanac, M. Tomi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije Uvod: Uspesnost reperfuzione terapije u velikoj meri zavisi od vremena od pocetka simptoma AIM do dolaska u koronarnu jedinicu (KJ). Cilj nase studije je bio da utvrdi prognosticki znacaj ovog vremena za dugorocno prezivljavanje bolesnika sa AIM. 9.8 godina, muskaraca 79%) lecenih± Metod: 1170 bolesnika (55.5 trombolitickom terapijom u prvih 6 h od pocetka simptoma praceni su 12 godina. U odnosu na vreme dolaska u KJ podeljeni su u 4 grupe: prvu do 1 h (n=280 bolesnika); drugu do 2 h, (n=387); treu do 3 h, (n=215) i cetvrtu >3 h (n=288). Izmedju grupa nije bilo znacajne razlike u starosti, dijabetesu, hipertenziji, prethodnom infarktu, lokalizaciji infarkta, frekvenciji i krvnom pritisku pri prijemu, vremenu do primene terapije, peak-u CK , TIMI protoku i koronarografskom nalazu. Znacajna razlika je zabelezena u polu, QRS skoru, EDV, ESV, EDD, ESD, EF LK i Killip klasi.

P435

Komparacija fibrinoliticke terapije alteplazom i streptokinazom na rezoluciju ST segmenta

T. Kosti, M. Tomasevi, Z. Perisi, M. Pavlovi, D. orevi, Radojkovi, N. Bozinovi, M. Zivkovi Klinika za kardiovaskularne bolesti KC Nis UVOD: EKG i promene koje prate sliku infarkta miokarda vazan kriterijum za postavljanje dijagnoze akutnog infarkta miokarda. CILJ: je bio praenje rezolucije ST segmenta u odreenim vremenskim intervalima nakon primene alteplaze i streptokinaze kao dva fibrinoliticka agensa koja se koriste u koronarnim jedinicama u Srbiji. MATERIJAL I METOD: u ispitivanju je ucestvovalo 126 bolesnika sa znacima akutnog infarkta miokarda sa ST segment elevacijom. Jedna grupa(n=86) je dobila streptokinazu, a druga grupa(n=40) je dobila alteplazu. Pored fibrinoliticke terapije bolesnici su dobili istu

88

Akutni koronarni sindrom - poster forum

Cilj ovog istrazivanja je da se ispita ucestalost faktora rizika u trogodisnjem periodu registracije bolesnika sa AKS. Istrazivanje je zasnovano na podacima registra za AKS u periodu od 2003. do 2005. godine. U posmatranom periodu registrovano je 37688 bolesnika sa AKS. Tokom trogodisnjeg perioda hipertenzija je najucestaliji faktor rizika sa prevalencijom od 60.4%, a zatim slede bolesnici sa hiperlipoproteinemijom (36.7%), pusaci (33.5%), gojazni (24.5%), bolesnici sa dijabetes melitusom (23.0%), fizicki neaktivni (12.9%) i oni pod nedavnim stresom (12.3%). Tokom 2004. godine registrovan je najvei broj bolesnika sa hipertenzijom (61.7%), gojaznih (25.0%) i bolesnika sa dijabetes melitusom (23.6). Ucestalost bolesnika sa hiperlipoproteinemijom je rasla tokom vremena (33.1% u 2003, 38.1% u 2004, 39.0% u 2005. godini). Zbog uticaja intenzivne antipusacke kampanje broj pusaca je tokom vremena opadao. Pad je bio izrazeniji kod bolesnika muskog pola (43.4% u 2003, 41.4% u 2004, 39.3% u 2005.godini). Takoe, zabelezen je i pad ucestalosti fizicki neaktivnih (13.6% u 2003, 12.8% u 2004, 12.2% u 2005.godini) i bolesnika pod stresom (12.8% u 2003, 12.6% u 2004, 12.2% u 2005. godini). Sem pusenja i nedavnog stresa, koji su prevalentniji kod muskaraca, svi ostali faktori rizika ucestaliji su kod bolesnika zenskog pola. Kontinuirano praenje prevalencije faktora rizika kod bolesnika sa AKS predstavlja osnovu u planiranju,sprovoenju i evaluaciji mera prevencije i unapreenja kvaliteta registrovanja podataka.

adjuvantnu terapiju. Pratio se EKG na 60, 90 i 180 minuta i procena rezolucije ST segmenta pomou suma ST elevacije. U grupi bolesnika koji su primali streptokinazu suma elevacije ST segmenta registrovana naposredno po prijemu kretala se od 3,0-32,0 mm, u proseku, Me=12mm. Suma elevacije ST segmenta je, u grupi bolesnika koji su dobili alteplazu, varirala od 3,0-51,0 mm, prosecno Me=11,5mm. Razlika u sumi elevacije ST segmenta neposredno na prijemu, izmedju ove dve grupe nije statisticki signifikantna (p>0.05). Medju obolelima od infarkta miokarda koji su dobili alteplazu, posle 60 minuta, 27 (67.5%) je postiglo parcijalnu ili kompletnu rezoluciju. U grupi ispitanika koja je primala streptokinazu, u isto vreme, procenat pacijenata kod kojih je postignuta parcijalna ili kompletna rezolucija ST segmenta je 30(34.4%) i statisticki je signifikantno manji (p<0,0001). Na 90 i 180 minuta praenja nije bilo statisticki znacajne razlike izmeu ove dve grupe bolesnika. ZAKLJUCAK: Rezultati naseg rada su pokazali da na 60 minuta od pocetka fibrinoliticke terapije alteplazom vei procenat bolesnika ima kompletnu ili parcijalnu rezoluciju ST segmenta u odnosu na streptokinazu, dok je na 90 i 180 minuta praenja ta razlika nije statisticki znacajna.

P436

Pol, uzrast i klinicke karakteristike bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom

N. Mickovski-Katalina, Z. Vasiljevi, D. Miljus, S. Zivkovi, S. Plavsi, I. Rakocevi, J. Malogajski, J. Jankovi, S. Savkovi Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanovi Batut", Institut za kardiovaskularne bolesti KCS Pol i uzrast bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom (AKS) su bitne determinante toka i prognoze ovog klinickog entiteta. Cilj ovog rada je da se ispitaju klinicke razlike bolesnika sa AKS u odnosu na pol i uzrast. Istrazivanje je zasnovano na podacima registra za AKS u periodu od 2003. do 2005. godine. U posmatranom periodu registrovano je 37688 bolesnika sa AKS. Bolesnici muskog pola sacinjavali su 62.9% (23720/37688) lecenih, a bolesnici zenskog pola 37.1% (13968/37688). U dobnog grupi do 64 godina registrovano je 5362 zena i 13652 muskarca. Kod bolesnika muskog pola uzrasta do 64 godine ucestalije je dijagnostikovan AKS sa ST elevacijom, nasuprot zenama iste dobne grupe (53.7% vs.49.6%, p<0.01). U dobnoj grupi preko 65 godina ucestalost AKS sa ST elevacijom kodmuskaraca iznosi 53.7%, a kod zena 52.0% (p<0.05). U obe uzrasne grupe, nestabilna angina pektoris je zastupljenija kod bolesnica (p<0.01). Lokalizacija akutnog infarkta miokarda na prednjem zidu ucestalija je kod zena uzrasta do 64 godine (p<0.05), a u grupi preko 65 godina ova razlika nije zabelezena (p>0.05). Srcana insuficijencija je u obe uzrasne kategorije prevalentnija kod bolesnica (p<0.01), dok su komplikacije ucestalije kod starijih bolesnica (p<0.05). Intrahospitalni letalitet visi je kod bolesnika zenskog pola nasuprot muskarcima. U dobnoj grupi do 64 godine razlika je statisticki znacajna (p<0.05), dok je u dobnoj grupi preko 65 godina razlika visoko statisticki znacajna (p<0.01). Bolesnici zenskog pola razlicitih dobnih grupa predstavljaju specificnu populaciju bolesnika i pored vise prevalencije AKS kod bolesnika muskog pola.

P438

Uticaj statina na endotelnu funkciju kod bolesnika sa akutnim inafarktom miokarda: Randomizovana studija

V. Giga, M. Ostoji, D. Lepojevi, S. Komnenovi, S. Stojkovi, B. Beleslin, A. Djordjevi-Diki, J. Stepanovi, M. Nedeljkovi, I. Nedeljkovi, Z. Vasiljevi Institut za kardiovaskularne bolesti, klinicki centar Srbije Uvod: Uticaj statina na poboljsanje endotelne funkcije u razlicitim patoloskim stanjima je pokazano u mnogobrojnim studijama. Relativno je malo podataka o uticaju statina na poboljsanje endotelne funkcije kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda (AIM). Sa druge strane, iz dosadasnjih studija nije jasno da li poboljsanje endotelne funkcije zavisi od primenjene doze statina. Cilj: Cilja nase studije je bio da se proceni uticaj razlicitih doza statina na endotelnu funkciju kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda. Metode: Studija je prospektivno obuhvatila 90 bolesnika sa akutnim infarktom miokarda sa i bez elevacije ST segmenta koji su randomizovani u tri grupe: Grupa I-uobicajene doze statina koje se inace primenjuju u koronarnoj jedinci; Grupa II-40mg atorvastatina i Grupa III 80mg atorvastatina. Terapija statinima je zapoceta 2472h od postavljanja dijagnoze akutnog infarkta miokarda. Svim bolesnicima je procena endotelne funkcije raena pri ukljucivanju u studiju, 7. i 30. dana, ehokardiografskom metodom flow-mediated vasodilatation (FMD), uz procenu promena dijametra brahijalne arterije nakon dejstva hiperemijskog stimulusa. Takoe svim bolesnicima su odreivane vrednosti ukupnog holesterola, LDLholesterola, HDL-holesterola i triglicerida pri randomizaciji, 7. i 30. dana. Rezultati: Tokom perioda praenja od 30 dana 4 bolesnika su umrla, 1 bolesnik je bio nedostupan za dalje praenje, a kod 1 bolesnika je studija prekinuta zbog trostrukog porasta transaminaza ( iz grupe III). Nakon 7. dana primene statina dolazi do znacajnog poboljsanja FMD (3.18±4.74 vs. 5.21±4.30 p<0.01), bez znacajnog smanjenja vrednosti ukupnog holesterola (6.04±1.59 vs. 5.93±1.29, p=NS), i ostalih parametara lipidnog statusa. Produzenje terapije statinima do 30. dana dovodi do daljeg poboljsanja FMD ( 6.77±4.39, p<0.001 vs. 0. i 7. dan), kao i do znacajnog smanjenja ukupnog holesterola (4.24±1.00, p<0.01 vs. 0. i 7. dan). Nije bilo statisticki znacajne razlike ni u jednom od posmatranih klinickih parametara izmedju tri grupe ispitanika pri ukljucivanju u studiju (starost, prevalenca dijabtesa i pusenja, max.vrednosti CK-p=NS za sve), kao ni u FMD (2.69±4.32 (I) vs 4.39±4.76 (II) vs. 3.39±5.22 (III), p=NS za sve) i

P437

Faktori rizika kod bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom u periodu od 2003. do 2005. godine

N. Mickovski-Katalina, Z. Vasiljevi, D. Miljus, S. Zivkovi, S. Plavsi, I. Rakocevi, J. Malogajski, J. Jankovi, S. Savkovi Institut za javno zdravlje Srbije "Dr Milan Jovanovi Batut", Institut za kardiovaskularne bolesti KCS Praenje ucestalosti faktora rizika kod bolesnika sa akutnimkoronarnim sindromom (AKS) tokom vremena je pokazatelj konzistentnosti i kvaliteta registracije, praenja preporuka iz vodica dobre prakse, ali i uspesnosti preduzetih preventivnim mera.

Akutni koronarni sindrom - poster forum

lipidnom statusu (uk.Hol 6.4±2.1 (I) vs. 5.8±1.3 (II) vs. 5.7±1.1 (III); LDL 4.3±1.7 (I) vs. 3.8±1.1 (II) vs. 3.7±0.9 (III), p=NS za sve). Nije bilo znacajne razlike u vrednostima FMD u ispitivanim grupama nakon 7 (4.07±4.92 (I) vs. 5.56±4.36 (II) vs. 5.92±3.48 (III), p=NS) i 30 (6.55±4.53 (I) vs. 7.20±4.29 (II) vs. 6.97±4.26 (III)) dana primene statina. Takodje ni u jednom popsmatranom trenutku nije bilo znacajne korelacije izmedju vrednosti FMD i vrednosti lipidnih parametara. Zakljucak: Primena statina dovodi do poboljsanja endotelne funkcije ve nakon 7 dana primene u akutnom infarktu miokarda, i pre znacajnog snizenja vrednosti holesterola, uz dalje poboljsanje tokom 30 dana, koje je medjutim nezavisno od doze i vrste statina.

89

P439

Akutna alergijska reakcija na boju za kosu kao uzrok akutnog koronarnog sindroma

M. Zivkovi, N. Bozinovi, Z. Perisi, S. Salinger-Martinovi, T. Stanojlovi, T. Kosti, V. Atanaskovi, L. Pesi, M. Lazovi, D. Kutlesi-Kurtovi Klinika za kardiovaskularne bolesti Klinicki centar Nis Uvod: Akutne alergijske reakcije su opisane u literaturi kao redak uzrok akutnog koronarnog sindroma (AKS). Prikazujemo slucaj muskarca starog 34 godina sa teskom alergijskom reakcijom nakon farbanja kose. Prikaz slucaja: Muskarac star 34 godina dolazi na nasu kliniku zalei se na bol u grudima u vidu pritiska, sa otokom i crvenilom lica kao i blazom dispnejom. Dan pre hospitalizacije se javlja crvenilo i otok po licu nakon farbanja kose. Po prijemu u lokalnu bolnicu i nakon ordinirane terapije dobija jak bol u grudima praen mucninom. Od faktora rizika za koronarnu bolest navodi pusenje kao i pozitivnu porodicnu anamnezu. Nema poznatih alergija. U jutro na dan prijema dobija veoma jak bol u grudima koji se siri u vrat i levu ruku. Bol biva trenutno ublazen primenom oralnog nitrata ali se vraa nakon 30 minuta. Po dolasku na kliniku vitalni parametri pacijenta su sledei: krvni pritisak 90/60 mmHg, srcana frekvenca 65/min, temperatura 37.4°C, saturacija kiseonikom 95%. 12 kanalni EKG je pokazao ST segment elevaciju u D2, D3 i aVF kao i visoke T talase u V2-V5. Laboratorijske analize pokazuju visok nivo kardiospecificnih enzima cTnI 2,02 ng/ml. Nakon dobijanja pacijentove saglasnosti, biva podvrgnut hitnoj koronarnoj angiografiji. Pregled je pokazao da nema znacajnih koronarnih stenoza ve da se radi o snaznom spazmu koronarnih arterija usled alergijske reakcije. Nakon toga pacijent je tretiran intravenskom infuzijom antihistaminika (difenhydramin 1mg/ kg) i kortikosteroidima (metilprednizolon 80 mg dnevno). Takodje dobija intravenski ranitidin 150mg dnevno, niskomolekularni heparin (enoxaparin 8000 i.j./12 sati s.c.), amlodipin 5 mg dnevno, Aspirin protect 100 mg dnevno kao i simvastatin 10 mg dnevno. Ubrzo dolazi do popravljanja opsteg stanja. Pacijent je otpusten sa klinike 9 dana po prijemu, ponovljene laboratorijske analize pokazuju normalne vrednosti cTnI i ehokardiografski nalaz je uredan. Kasnije skin prick test je dokazao alergiju na toluen-2,5-diamin. Zakljucak: Prikazali smo slucaj jake alergijske reakcije na boju za kosu koja se cesto koristi a veoma retko moze biti uzrok AKS sa ST segment elevacijom. Ovakav tip anafilakse se retko opisuje. Klinicari bi trebali biti svesni cinjenice da reakcije hipersenzitivnosti mogu biti prezentovane i kao teska stanja nalik AKS.

ucestalosti infarkta sa ST elevacijom. Cilj:Obzirom na visoku ucestalost faktora rizika u nasoj populaciji (angina pektoris, hereditet, HLP, DM, pusenje i gojaznost) ispitati njihovu zastupljenost kod pacijenata sa STEMI. Materijal i metode:Podatke smo dobili na osnovu jedinstvenih koronarnih listova gde su uneseni svi odaci 233 pacijenata sa STEMI hospitaliovanih u KJ u Kragujevcu okom 2006. Rezultati:Od 233 pacijenata sa STEMI 35,7%je bilo inferi orne,24,9%inferiorne i desna komora,19,3%anteriorne i 20,2% anterolateralne lokalizacije.160 pacijenata je stiglo u prvih 12h. Tromboliznu terapiju je dobilo 78,5%pacijenata:15,07%tokom prvog sata,54,76%tokom drugog i treeg sata;22,2%od 4-6h,a od 6do12h 7,93%.Prosecno vreme dolaska pacijenata sa STEMI je 199min,a onih koji su primili tromboliznu terapiju 170min.Polna struktura:muskarci 64% zene 36%.Prosecna starost pacijenata: zene 65,5 godina,muskarci 65godina. Faktori rizika: HTA71,3%, HLP 61,37%, hereditet54,5%, pusenje52,36%, DM31,8%,gojaznost 25,5%,angina pektoris14,6%.Ukupna smrtnost od STEMI infarkta iznosila je 13,5%. Zakljucak: Tri najzastupjenija faktora rizika su HTA, HLP, hereditet.

P441

Zastupljenost faktora rizika kod pacijenata sa infarktom bez ST elevacije hospitalizovanih u Koronarnoj jedinici KC "Kragujevac" tokom 2006. godine

M. Jovi, R. Vuci, Nj. Petrovi, V. Iri-upi, J. Vuckovi, Z. Vejinovi, B. Milojkovi, V. Ignjatovi, V. Zdravkovi, G. Davidovi Centar za kardiologiju KC "Kragujevac" Uvod:Brojne studije su utvrdile postojanje korelacije izmeu zastupljenosti klasicnih faktora rizika i ucestalosti NSTEMI. Cilj:Ispitati zastupljenost klasicnih faktora rizika u pacijenata sa NSTEMI. Materijal i metode: Podaci su dobijeni iz jedinstvenih koronarnih listova pacijenata lecenih u KJ u Kragujevcu od NSTEMI tokom 2006 godine. Rezultati: Ukupan broj NSTEMI bio je 83 sto je 18,7% AKS.Polna struktura:muskarci 62%, zene 38%.Faktori rizika:stres 83%,HTA 61%, HLP60%,hereditet 47%,pusenje 41%,angina pektoris 31%,DM 20%,gojaznost 15,6%.NSTEMI anteriorne lokalizacije bilo je 65%, a inferiorne 35%.Smrtnih ishoda 4,8%(3,6% anteriorne lokalizacije i 1,2 % inferiorne). Zakljucak: Najzastupljeniji faktori rizika u populaciji bolesnika NSTEMI su:stres, hipelipidemija, hiperenzija.

P442

Akutni koronarni sindromi u prvoj polovini 2007 godine u KJ ZC Toplica u Prokuplju

P. Kekovi, D. Kekovi, R. Ili, S. Colovi, S. Gocmanac, I. Kovacevi, Mijalkovi Odesek Kardiologije ZC Toplica Prokuplje Uvod:Pod akutnim koronarnim sindromima (AKS) podrazumeva se postojanje jednog od tri sledea klinicka stanja i to akutni infarkt miokarda(AIM) sa ST elevacijom (STEMI), AIM bez ST elevacije (NSTEMI) i nestabilna angina pectoris(APNS). Sva tri entiteta vodei su uzrokci smrti u razvijenim zemljama sveta. Cilja rada jeste determinisatai osnovne klinicke osobenosti bolesnika sa AKS koji su opservirani tokom prvih 6 meseci 2007 godine a koji su hospitalizovani pod slikom AKS u okviru KJ ZC Toplica u Prokuplju. Retrospektivnom analizom obuhvaeno je ukupno 145 bolesnika ito 77 (53,1%) muskaraca prosecne starosne dobi 63,87±10.08 g. i 68 (46,9%) zena starosti 67,18±11,25 godina (p<0,05). U nasoj grupi bolesnika sa AKS dominiraju oni sa slikom STEMI i to njih 66 (45,51%) potom oni sa APNS 49 bolesnika ( 33.79%) i na kraju oni sa NSTEMI njih 30 (20.68%). Bolesnici sa slikom STEMI signifikantnosu stariji od onih sa slikom APNS

P440

Zastupljenost faktora rizika kod pacijenata sa ST elevacijom hospitalizovanih u Koronarnoj jedinici KC Kragujevac tokom 2006 godine

R. Vuci, M. Jovi, Nj. Petrovi, V. Iri-upi, V. Miloradovi, J. Vuckovi, M. Miloradovi, V. Zdravkovi, I. oki, M. Tasi Centar za kardiologiju KC "Kragujevac" Uvod:Prema rezultatima Framinghamske i drugih studija postoji jasna korelacija izmeu zastupljenosti klasicnih faktora rizika i

90

Akutni koronarni sindrom - poster forum

SI I AIM nakon prethodne HIREV. Grupa 1 je bila starija, sa cese prisutnom hipertenzijom, dijabetesom i pusenjem, ali sa nizim indeksom gojaznosti. Lipidni status je bio bolji u Grupi 1, posebno vrednosti ukupnog holesterola (p=0.0015). U Grupi 1 cese je bila zastupljena prethodna angina (p=0.0001) i prethodni AIM (p=0.0001). Parametri velicine AIM imali su vise vrednosti u Grupi 1. Takoe je i intrahospitalni mortalitet bio visi u Grupi 1 (p=0.0001). Nakon 19 godina praenja, stopa mortaliteta u Grupi 1 i Grupi 2 iznosila je 40% i 12.5%, (p=0.0001). Zakljucak: Ova studija ukazuje na to da zene sa SI i AIM nakon prethodne HIREV imaju losiju prognozu u odnosu na muskarce sa SI i AIM nakon prethodne HIREV, posebno u intrahospitalnom i 19godisnjem prezivljavanju. Prisustvo prethodne angine i prethodnog AIM uticu na ovo prezivljavanje.

(67,59±11,24 g. vs. 63,18±9,82 g.) (p<0,05) ali ne i od onih sa slikom NSTEMI cija je prosecna starost 64,56±10,05 g. U grupu sa STEMI veinu cine muskarci a u grupi sa NSTEMI zene. Prostorna lokalizacija infarkta je u 53,6 % bolesnika vezana za anteriorni zid a u 33,3% za inferiorni. Vodei faktor rizika za nastanak i razvoj koronarne bolesti u nasih pacijenata je arterijska hipertenzija i javlja se u 125/145 bolesnika (86,2%) (p<0,001) potom slede poremeaji lipidnog statusa u 68/145 (46.9%), pusenje u 61/145 (42,06%) I dijabetes mellitus u 32/145 (22,06% bolesnika). Praene komplikacije u naih bolesnika odnose se na pojavu manifestne srcane insuficijencije (Killip II ­ IV) 20/145 ­ 13,79% bolesnika i znacajnih poremeaja ritma i provodjenja 48/145 ­ 33% i uglavnom se javljaju u bolesnika sa STEMI. Fibrinoliticka terapija primenjena je u 17/66 (25,75%) bolesnika sa STEMI Ukupni mortalitet je 10/145 (6.89%) i najvisi je u grupi bolesnika sa STEMI.

P443

Odnos nivoa BNP-a i jednogosnjeg mortaliteta bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom

P445

Parametri sistolne funkcije leve komore u dijabeticara sa akutnim infarktom miokarda

G. Krljanac, Z. Vasiljevi, S. Stankovi, M. Asanin, A. Vojvodi, B. Stojanovi, M. Banovi, J. Jankovi Uvod: Ne postoje jasno definisane vrednosti mozdanog natriuretskog peptida (BNP) u prvim satima akutnog koronarnog sindroma (AKS) koje e ukazivati na losu prognozu ovih bolesnika. Cilj: definisati grupu bolesnika koja ima losu prognozu, odnosno bolesnike sa teskom klinickom slikom u AKS. Metodologija: Studijom je obuhvaeno 115 bolesnika koji su od avgusta 2005.god. do januara 2006.god primljeni u KJ KCS sa klinickom slikom AKS (88.7% STEMI, 11.3%NSTEMI/NAP), prosecne starosti 59±10 god. od kojih je 83.5% muskog pola,. Kriterijumi za iskljucenje su bili >75 godina, bubrezna insuficijencija, prethodna srcana insuficijencija, HOBP. BNP se odredjivao 1. dana, 3. dana i 7. dana hospitalizacije, a koriseni su reagensi Abbott laboratorije. Bolesnici su praeni u toku 1 godine. Rezultati: Jednogodisnjim praenjem je obuhvaeno 96 bolesnika. Ukupni mortalitet je bio 9.3%. Postojala je znacajna razlika u vrednosti BNP odredjenog 1. dana izmedju prezivelih i umrlih bolesnika (375 vs 922, p<0.01), izmedju bolesnika bez i sa srcanom insuficijencijom (391 vs 1094, p=0.01). Vrednosti BNPa su bile manje i kod prezivelih bolesnika sa STEMI (420 vs 903, p<0.01). Cut off vrednost BNP-a za prognozu smrtnog ishoda u toku 1 godine kod bolesnika sa AKS je bila 435 sa senzitivnosu 87.5% i specificnosu 69.5%. Zakljucak: Odredjivanje BNPa 1. dana u AKS je od velikog znacaja za prognozu ovih bolesnika u jednogodisnjem preenju.

P. Kekovi, D. Kekovi, R. Antonijevi, S. Colovi, R. Ili, I. Kovacevi, I. Mijalkovi Odsek Kardiologije ZC Toplica Prokuplje Pacijenti sa akutnim infarktom miokarda (AIM) kod kojih od ranije postoji dijabetes melitus (DM) imaju ucestalije komplikacije u ranoj fazi AIM . Cilj ovog rada je da se utvrde osnovni parametri sistolne funkcije u bolesnika sa AIM koji od ranije imaju dijabetes melitus i da se isti uporede sa nedijabeticarima sa AIM. Istrazivanje je obuhvatilo 97 bolesnika sa AIM koji su opservirani KJ ZC Toplica u Prokuplju . 24 bolesnika (24,7%) su dijabeticari prosecne starosti 66,16 ±10,49 g. a njih 73 (75,3%) nemaju dijabet i prosecne su starosti 66,98±10,49 godina. 62,5% dijabeticara ima sliku STEMI a 37,5 % sliku NSTEMI a u nedijabeticara je taj odnos 71,2% vs. 28,8% . U oba slucaja nema statisticke signifikantnosti .Parametri sistolne funkcije odnose se na odredjivanje ejekcione frakcije (EF) i frakcije skraivanja (FS) i odredjivani su ultrazvucnim pregledom u M modu. EF u dijabeticara sa AIM je znacajno manja i iznosi 49,52±11,42 % nego u nedijabeticara gde je 57,37±9,28% (p=0,01) FS je signifikantno manja u bolesnika sa DM i AIM (25,8±7,1%) nego u nedijabeticara (30,9±6,03%) (P=0,01) Aktivnost enzima CK MB u prvih 12 sati je signifikantno vea u bolesnika sa DM (190,32±156,19 vs. 107,73±120,84) (p=0,049) nego u nedijabeticara. Bolesnici sa DM imaju prostranija infarktna podrucja i losiju sistolnu funkciju u odnosu na bolesnike bez DM.

P447 P444

Neposredna i udaljena prognoza zena sa srcanom slabosu, akutnim infarktom miokarda i prethodnom hirurskom revaskularizacijom miokarda; 19 godina praenja

Rana prognoza bolesnika sa akutnim infarktom miokarda i dijabetes melitusom

T. Jozi, I. Mrdovi, Z. Vasiljevi, A. Karadzi, M. Ili, G. Mati, A. Milosevi, D. Raji, G. Krljanac Klinicki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Urgentna kardiologija, Beograd Poznato je da pacijenti sa dijabetes melitusom (DM) imaju komplikovaniji klinicki tok akutnog infarkta miokarda (AIM) i vei mortalitet u odnosu na nedijabeticare (NeD). CILJ RADA je da se analizira klinicki tok i ishod bolesnika sa AIM i DM, u poreenju sa pacijentima koji nemaju DM. METOD: Ispitivano je 329 bolesnika hospitalizovanih u koronarnoj jedinici Urgentnog centra sa dijagnozom AIM u periodu od 01.01.2007.-31.07.2007. godine. Dijabetes melitus je imao 71 bolesnik (D), a 258 nije imalo DM u anamnezi (NeD). 33), niti po±11), NeD(63± REZULTATI: Grupe se nisu razlikovale po godinama, D(67 polu (M/Z)=182/76 (D) i 42/29 (NeD), kao ni po faktorima rizika, osim pusenja. Pusaca je bilo znacajno vise kod nedijabeticara,1 48/258(57,36%), u odnosu na dijabeticare, 27/71(38%), p=0,004. Prethodni infarkt miokarda je bio znacajno cesi kod dijabeticara,

P. Mitrovi, B. Stefanovi, V. Vukcevi, N. Radovanovi, M. Radovanovi, D. Raji, G. Mati, M. Zlatar, Z. Vasiljevi, M. Ostoji Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Poznato je da je koronarna bolest srca vodei uzrok smrti kod zena starijih od 50 godina. Takoe je poznato i to da se akutni koronarni sindrom razlicito prezentuje kod zena i kod muskaraca. Cilj ove studije bio je da se anaizira uticaj pola na prezivljavanje bolesnika sa srcanom insuficijencijom (SI) i akutnim infarktom miokarda (AIM) nakon prethodne hirurske revaskulaizacije miokarda (HIREV). Posmatrano je 2062 bolesnika sa AIM 96.4 + 16.1 mesec nakon prethodne HIREV. Sedamsto devedeset cetiri bolesnika (38.6%) sa AIM i prethodnom HIREV je imalo SI. Svi bolesnici su podeljeni u dve grupe: Grupa 1 - 267 (33.6%) zena sa SI i AMI nakon prethodne HIREV i Grupa 2 - 527 (66.4%) muskaraca sa

Akutni koronarni sindrom - poster forum

24/71(33,80%), u poreenju sa nedijabeticarima, 50/258 (19,37%), p=0,01. Pri prijemu grupa sa DM je imala znacajno vise vrednosti srcane 20,82, p=0,0001, a u daljem toku grupa sa±30,73 vs 82,55±frekvence 93,83 dijabetesom je imala znacajno cesu ranu postinfarktnu anginu pektoris 7/71(9,8%) vs 8/258(3,1%), p=0,01, kao i Killip IV srcanu insuficijenciju (20/258 vs 11/71, p=0,05). Ukupni mortalitet u koronarnoj jedinici je bio znacajno vei kod dijabeticara 17/71(23,94%) vs 32/258(12,4%), p=0,01. ZAKLJUCAK: Nasi rezultati potvruju da je rana prognoza bolesnika sa AIM i DM losija u odnosu na nedijabeticare, sto implicira invazivniji pristup u lecenju ovih bolesnika.

91

by DADE-Behring commercial test based on one stepenzyme immunoassay on RxL Max system (DADE Behring).The BNP and NT-proBNP concentrations were strongly=0.725, p±correlated in the entire sample (<0.0001). In general, AxSYM BNP assay by Abbott and NT-proBNP assay by DADE-Behring correlate very well in patients with ACS.

P451

Akutni infarkt miokarda i hipertenzivna kriza: urgentno stanje i terapijski izazov

P449

Intrahospitalni mortalitet i razvoj ranih komplikacija u akutnom infarktu miokarda u bolesnika sa dijabetes melitusom

S. Veljkovic, Lj. Isakovic, S. Petrovic, S. Milosavljevic, A. Milosavljevic, J. Canic, G. Koracevic Specijalna Bolnica "Sokobanja" Nije mali broj pacijenata koji imaju AMI i visok krvni pritisak (KP), jednim delom jer je arterijska hipertenzija (HTA) etiopatogenetski vazna za nastanak AIM, drugim delom zato sto stres (usled bola itd.) povecava KP... Lecenje STEMI sa visokim KP je otezano i usporeno, narocito u odsustvu mogucnosti za primarnu PCI. Razlog tome je kontraindikovanost fibrinolitika, utoliko pre, sto je KP u AIM izrazenije povisen. Posto je u AIM ,,vreme=miokard", imperativ je da se visoki krvni pritisak sto pre regulise i onda primeni trombolitik. Izuzetno je vazno da se izbegnu lekovi sa negativnim inotropnim dejstvom (sem -blokera). U nasim uslovima optimalno je visoki KP redukovati NTG-om ili/i -blokerom. Esencijalno je i da se izbegne preveliko smanjenje KP- jer vodi u dodatno pogorsanje perfuzije miokarda i drugih organa. Prikazujemo dva bolesnika sa AIM, jednog sa STEMI i jednog sa NSTEMI, kojima je visok krvni pritisak uspesno korigovan. Zakljucak: Visok krvni pritisak otezava klinicki tok i lecenje NSTEMI, a narocito STEMI, ali se savremenom terapijom moze mnogo doprineti povoljnom ishodu.

P. Kekovi, R. Antonijevi, S. Colovi, R. Ili, S. Gocmanac, D. Kekovi Interno Odeljenje ZC Toplica Uvod: Bolesnici sa dijabetesom imaju 3 do 5 puta vei rizik za nastanak akutnog infarkta miokarda (AIM) a ako do njega i dodje onda imaju tezi klinicki tok i losiju prognozu. Cilj: ispitivanja je da se utvrdi postojanje razlika u itrahospitalnom mortalitetu i razvoju ranih komplikacija u AIM sa ili bez ST elevacije (STEMI/NSTEMI) u bolesnika sa dijabetom u odnosu na bolesnike koji nisu dijabeticari Materijal i metod:Analizom je obuhvaeno 97 bolesnika sa AIM koji su opservirani u prvoj polovini 2007 godine u KJ ZC Toplica u Prokuplju . Od ukupnog broja 24 (24,7%) su dijabeticari prosecne starosti 66,16 ±10,49 g. a njih 73 (75,3%) nemaju dijabet I prosecne su starosti 66,98±10,49 godina. Veina dijabeticara ima sliku STEMI I to 15/24 (62,5%) a slicno je i u nedijabeticara 52/73 (71,2%) . Sliku NSTEMI nalazimo u 9/24 (37,5 %) dijabeticara vs. 21/73 (28,8%) nedijabeticara. U oba slucaja nema statisticki znacajne razlike. Sto se ranih komplikacija AIM tice znake manifestne srcane insuficijencije (Killip II do IV) nalazimo u 8/24 dijabeticara vs. 11/73 nedijabeticara (p<0,05)Procenat bolesnika koji su u ranom intrahospitalnom periodu bili ritmicki I hemodinamski stabilni signifikantno je veci u nedijabeticara 40/78 (54,8 %) u odnosu na dijabeticare gde iznosi 10/24(41,6%) (p<0,05) Mortalitet u grupi dijabeticara iznosi 16,6% I znatno je vei nego u grupi bolesnika koji nemaju sliku dijabeta gde isti iznosi 8,2 %. Bolesnici sa dijabetom imaju vei intrahospitalni mortalitet u AIM i cese razvijaju znake manifestne srcane slabosti u AIM u odnosu na nedijabeticare.

P452

Dugorocna prognoza dijabeticnih bolesnika sa akutnim infarktom miokarda lecenih trombolitickom terapijom

B. Stefanovi, P. Mitrovi, Z. Vasiljevi, G. Mati, G. Krljanac, M. Radovanovi, N. Radovanovi, A. Karadzi, A. Milosevi, G. Nikcevi Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki centar Srbije, Beograd Uvod: Dijabeticni bolesnici sa akutnim infarktom miokarda (AIM) imaju veu intrahospitalnu smrtnost. Cilj ovog rada je da proceni dugorocnu prognozu dijabeticnih bolesnika sa AIM lecenih trombolitickom terapijom (TT). Metod: 1112 bolesnika sa AIM (79% muskaraca, prosecne starosti 55.5±9.8 godina) lecenih TT u prvih 6 sati od pocetka simptoma praeni su 10 godina. Bolesnici su podeljeni u 2 grupe: 1. grupu dijabeticnih (n=197) i 2. grupu nedijabeticnih bolesnika (n=915). Izmedju grupa nije bilo razlike u hipertenziji, lokalizaciji infarkta, srcanoj frekvenciji i krvnom pritisku pri prijemu, vremenu do primene terapije, peak-u CK i TIMI protoku. Znacajna razlika je postojala u odnosu na starost, pol, prethodni infarkt, Killip klasu, eho parametre leve komore i broj obolelih koronarnih arterija. Dijabeticni bolesnici su bili stariji, bilo je vise zena, cese su imali prethodni infarkt, visu Killip klasu, losije eho parametre i vei broj obolelih arterija. Rezultati: Tokom 10-godisnjeg praenja (medijana 6.8 godina) umrlo je 254 (22.8%) bolesnika: 63 u prvoj i 191 u drugoj grupi: 31.97% vs. 20.87% (x2=11.34, p=0.001). Cox-ova analiza kojom su obuhvaeni dijabetes, starost i pol bolesnika je pokazala da je dijabetes nezavisni prediktor prezivljavanja (OR 1.43, 95% CI 1.075-1.908, p=0.014). Verovatnoa prezivljavanja odredjena Kaplan-Meier-ovim krivama je iznosila 61.8±3.9% u dijabeticnoj vs. 74.0±1.7% u nedijabeticnoj grupi (log rank 11.62, p=0.0007). Zakljucak: Dijabeticni bolesnici imaju losije 10-godisnje

P450

The relationship between B-type natriuretic peptide and amino-terminal pro-B-type natriuretic peptide in patients presenting with acute coronary syndrome

Z. Vasiljevi, M. Asanin, G. Krljanac, A. Vojvodi, M. Ili, N.S. Stankovi Clinical Center of Serbia B-type natriuretic peptide (BNP) and the amino-terminal fragment ofits prohormone (NT-proBNP) are hormones released from cardiac tissue in response toventricular wall stress in the absence of necrosis and preceding angina and ST-segment changes. Recent evidence suggests that the use of either marker may contribute to both the diagnosis and prognostic outcome in patients with acute coronary syndrome (ACS).The objective of this study was to examine the correlation between BNP and NT-proBNP concentrations from a sample of patients with ACS presenting to emergency department. The study group comprised of 112 patients with ACS. Blood samples were drawn within initial 24h from the onset of symptoms. BNP levels in human EDTA plasma were determined by Abbott commercial test based on microparticle enzyme immunoassay (MEIA) on AxSYM analyzer (Abbott). NT-proBNP in plasma samples were determined

92

Akutni koronarni sindrom - poster forum

Rezultati:Nije bilo znacajne razlike izmeu ispitivanih grupa u odnosu na godine ( 56.4±10.7 Grupa I vs. 59.3±11.4 Grupa II vs. 61.0± 10.2 Grupa III, p=NS za sve). Prevalencija hipertenzije bila je slicna izmeu Grupe I i Grupe III (52.3% u odn. 55.6%, p=NS) dok su bolesnici u Grupi II imali manju ucestalost hipertenzije (33.2%, p<0.01 vs. Grupa I i II). Ucestalost dijabetesa takoe je bila slicna u Grupama I i III, (14.8 % vs. 16.4%), medjutim ucestalost dijabeticara u Grupi II je bila znacajno visa nego u ostale dve grupe (21.2%; p<0.05 vs. Grupa I i Grupa III). Tokom perioda praenja od 3 meseca ukupni mortalitet u analiziranoj populaciji bio je nizak (3,98%) tj. umrlo je ukupno 9 pacijenata. Mortalitet po ispitivanim grupama je iznosio 1.2 % tj. troje u grupi sa primarnom koronarnom intervencijom, 6.6% tj. dvoje u grupi sa fibrinolizom i 14.4% tj. sestoro u grupi lecenoj konzervativnom terapijom. Postoji znacajno manji mortalitet kod bolesnika lecenih primarnom perkutanom intervencijom(1.2%) u odnosu na bolesnike lecene fibrinolitickom terapijom (6.6%, p<0.05), kao i na bolesnike lecene konzervativnom terapijom (14.4%, p<0.01). Takodje bolesnici leceni fibrinolitickom terapijom su imali znacajno manji mortalitet nego bolesnici leceni konzervativnom terapijom (p<0.05). Zakljucak: Nasa studija je pokazala da bolesnici leceni primarnom koronarnom intervencijom imaju nizi tromesecni mortalitet u odnosu na bolesnike lecene fibrinolitickom terapijom kao i one lecene konzervativno, ali i to da postoji nizi mortalitet u fibrinolitickoj grupi u poreenju sa konzervativno lecenim bolesnicima. Medjutim treba imati u vidu da bolesnici leceni konzervativnom terapijom u veini slucjeva obuhvataju bolesnike koji su se kasno javili lekaru i nisi bili kandidati za reperfuzionu terapiju, sto svakako ima uticaj na njihov povean mortalitet.

prezivljavanje od nedijabeticnih. Dijabetes je nezavisni prediktor dugorocnog prezivljavanja bolesnika sa AIM lecenih trombolitickom terapijom.

P453

Efikasnost i sigurnost primene streptokinaze i enoksaparina u infarktu miokarda

J. Milosavljevic, A. Cvetkovic, M. Milanovic, V. Stakic, U. Milosevic Opsta bolnica Jagodina, Odsek kardiologije Uvod: Primarna PCI je, za vecinu bolesnika sa infarktom miokarda sa ST elevacijom (STEMI) jos uvek nedostupna. Optimalna farmakoloska reperfuzija i izbor adjuvantne terapije je znacajan predmet istrazivanja. Cilj ovog rada bio je da prikaze nase rezultate primene enoksaparina uz streptokinazu (SK/ENOX) u bolesnika sa STEMI. Metode: Ispitavano je 122 bolesnika, 78 muskaraca (63,9%) i 44 zene (36,1%), starosti 59,6±10,4 (34-81), sa klinickom slikom STEMI, bez kardiogenog soka na prijemu, lecenih konzervativnom strategijom, koji su u periodu od 1.1.05. do 31.12.06. godine primili streptokinazu 1,5mil/1h plus enokasparin 30mg i.v. i 1mg/kg na 12h s.c. tokom cetiri dana, pp duze, max osam dana. Analiziran je klinicki status, rezolucija ST segmenta, postinfarktna angina/reinfarkt miokarda, upucivanje na hemodinamsku obradu, hemoragijske komplikacije i hospitalni mortalitet. Rezultati: Hipertenziju je imalo 106 (86,9%), dijabet 33 (27%), prethodnu srcanu insuficijenciju 19 (15,6%) bolesnika. Prednji infarkt je imalo 54 (44,3%) bolesnika, Killip >1 nadjen je u 42 (34,4%) bolesnika. EF je iznosila 41,5±9,6 (15-60%), max CK 2016,1±1755,8 U/l (123-9694), kreatinin 102,07±31,1ymol/l (43-248). Nepotpuna rezolocija ST segmenta registrovana je u 58 (48%), postinfarktna angina u 25 (20,1%), reinfarkt miokarda u 2 (1,7%) bolesnika. Na hemodinamsku obradu transportovano je 6 (4,9%) bolesnika, a jos 42 (34,1%) bolesnika je, na osnovu klinicke slike i rezultata ranog testa opterecenja, upuceno na koronarografiju posle otpusta. Ostali pacijenti su planirani za dijagnosticki/prognosticki test unutar 4-6 nedelja. Znacajne hemoragijske komplikacije imalo je dva (1,7%) bolesnika, jedan cerebralnu hemoragiju-upucen na neurohirurgiju, jedan hematemezu, transfuziju je primio 1 (0,8%) bolesnik. Umrlo je 10 (8,2%) bolesnika od cega cetvoro u prvih 12h od prijema. Zakljucak: Nasi rezultati odgovaraju najnovijim nalazima iz literature koji ukazuju da adjuvantna terapija enoksaparinom vise utice na sprecavanje reinfarkta nego sto olaksava ranu reperfuziju.

P455

Tromboliticka terapija kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda i prethodnom hirurskom revaskularizacijom miokarda; 19 godina praenja

P. Mitrovi, B. Stefanovi, V. Vukcevi, N. Radovanovi, M. Radovanovi, D. Raji, G. Mati, M. Zlatar, Z. Vasiljevi, M. Ostoji Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Cilj ove studije bio je da analizira uticaj tromboliticke terapije (TT) nakon 19 godina praenja kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda (AIM) I prethodnom irurskom revaskularizacijom (HIREV) koji su leceni li TT ili konvencionalnom terapijom. Od aprila 1988. do avgusta 2007. godine posmatrano je 7260 bolesnika sa AIM I prethodnom HIREV, prosecne starosti 58.2+8.0 godina, uglavnom muskaraca (80.8%). Prosecan period od HIREV do AIM bio je 92.2 ± 12.0 meseci. Svi bolesnici podeljeni su u dve grupe: Grupa 1 - 272/762 (36%) leceni TT i Grupa 2 - 482/762 (64%) leceni konvencionalnom terapijom. U grupi 1 cese je bila prisutna pojava reinfarkta miokarda i ponovne HIREV. Nakon 19 godina praenja, oko 24% bolesnika je bilo bez novi koronarnih dogaaja. Kumulativno prezivljavanje nakon 1, 5, 10, 15 i 19 godine bilo je 93%, 80%, 67%, 51% i 50% u Grupi 1 i 86%, 70%, 54%, 44% i 41% u Grupi 2, (p<0.05). Multivarijantna anliza pokazala je da su starija zivotna dob, dijabetes, prethodni AIM, smanjena funkcija leve komore i visesudovna koronarna bolest faktori koji uticu na prezivljavanje kod bolesnika u Grupi 1. Zakljucak: Prezivljavanje bolesnika sa AIM i prethodnom HIREV lecenih TT je bolje u odnosu na bolesnika lecene konvencionalnom terapijom. . Starija zivotna dob, dijabetes, prethodni AIM, smanjena funkcija leve komore i visesudovna koronarna bolest su nezavisni faktori koji uticu na prezivljavanje kod bolesnika lecenih TT.

P454

Tromesecno praenje pacijenata sa akutnim infarktom miokarda lecenih razlicitim terapijskim pristupom

D. Lepojevic, M. Ostojic, M. Nedeljkovic, V. Giga , D. Orlic, G. Stankovic, B. Beleslin, S. Stojkovic, V. Vukcevic, A. Arandjelovic, M. Dikic, J. Kostic, S. Aleksandric Institut za Kardiovaskularne Bolesti, Klinicki Centar Srbije, Beograd Cilj rada bio je poreenje mortaliteta kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda sa ST elevacijom (STEMI) lecenih primarnom perkutanom koronarnom intervencijom u odnosu na bolesnike lecene trombolizom i bolesnike lecene konzervativnom terapijom. Metod:Analizirali smo 226 bolesnika sa STEMI koji su primljeni u koronarnu jedinicu Urgentnog centra u Beogradu, u periodu od 5.4.-10.6.2007god.).Kod pacijenata sa reperfuzijom tegobe nisu trajale duze od 12 h i sa Killip klasom I ili II na prijemu, od kojih je 133 imalo dijafragmalni, a 93 anteriorni infarkt. Od ovih 226 bolesnika, 169 je leceno primarnom koronarnom intervencijom (infarktna arterija je bila desna u 42,7% leva u 39,7% i cirkumfleksa u 16,5%, sa ukupno implantirana 223.stenta tj. 1,3 po pacijentu)Grupa I, 15 fibrinolitickom terapijom- Grupa II i 42 konzervativnoGrupa III. Bolesnici su klinicki praeni u periodu od tri meseca nakon prelezanog akutnog infarkta miokarda.

Radiofrekventna ablacija supraventrikularnih i ventrikularnih tahikardija - simpozijum

93

RADIOFREKVENTNA ABLACIJA SUPRAVENTRIKULARNIH I VENTRIKULARNIH TAHIKARDIJA

SIMPOZIJUM Utorak, 16. oktobar 2007, 18:00-19:30 Sala BW klub, Hotel "M" Best Western

posle ablacije. Reablacija AVNRT uradjena je kod 33 bolesnika. Najcesa komplikacija ablacije AVNRT bili su poremeaji AV sprovodjenja u vidu AV bloka I-III stepena(prolaznog ili trajnog). Uspeh lecenja ablacijom brzog puta iznosi 63-96% a ablacijom sporog puta iznosi 97%.Uspesna radiofrekventna kateter-ablacija AVNRT predstavlja lecenje izbora ovog tipa tahikardije i anulira potrebu primene dugotrajne antiaritmicke terapije.

459

Lecenje atrijalnih tahikardija radiofrekventnom kateter-ablacijom

463

Lecenje bolesnika sa WPW-sindromom radiofrekventnom kateter-ablacijom akcesornog atrioventrikularnog puta

N. Mujovi, M. Gruji, S. Mra, A. Kocijanci Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Uvod: mehanizam atrijalnih tahikardija (AT) moze biti poveani automatizam, trigerovana aktivnost i makro-reentry. Atrijalne tahikardije se mogu javiti u normalnom ili strukturno izmenjenom miokardu desne ili leve pretkomore. Perzistentna brza komorska frekvencija moze vremenom dovesti do razvoja tzv. Tahikardiomiopatije i kongestivne srcane insuficijencije (KSI). Cilj: prikaz grupe bolesnika sa AT koji su leceni radiofrekventnom kateter-ablacijom u nasem centru. Materijal i metod: u periodu 1994-2007. ablacijom je leceno 25 bolesnika (10 muskaraca, zivotno doba 42+-16 god) sa perzistentnom/paroksizmalnom AT refrakternom na medikamentnu terapiju. Kod 3 bolesnika registrovani su znaci progresivne dilatativne kardiomiopatije i KSI, 3 bolesnice su u istoriji imale operativnu suturu atrijalnog septalnog defekta, a 1 bolesnik je imao koronarnu bolest. Rezultat: elektrofizioloskim ispitivanjem dokazan je fokus sa poveanim spontanim ili trigerovanim automatizmom kod 14 bolesnika, a kod 11 bolesnika radilo se o makroreentry tahikardiji u desnoj (9) ili levoj (2) pretkomori. Primenom RF energije uraena je uspesna ablacija fokusa automatske AT kod 13/14 bolesnika ili ablacija istmusa makroreentry AT kod 6/11 bolesnika (ukupan uspeh 76%). Jedan bolesnik sa pridruzenom dilatativnom kardiomiopatijom palijativno je lecen ablacijom AV cvora uz ugradnju pejsmejkera, a kod 2 bolesnika se odustalo od ablacije zbog rizika od osteenja sinusnog cvora. Usled prolaznog efekta procedura je ponovljena kod 4/24 bolesnika. Kod 1 bolesnice sa AT iz proksimalne cristae terminalis ponovljena intervencija se komplikovala osteenjem sinusnog cvora uz naknadnu ugradnju trajnog pejsmejkera Zakljucak: simptomatske atrijalne tahikardije, refrakterne na medikamentnu terapiju mogu se uspesno leciti RF kataterablacijom.

N. Mujovi, M. Gruji, S. Mra, A. Kocijanci Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti Klinika za Kardiologiju Uvod: kateter-ablacija akcesornog atrioventrikularnog puta (AP) pruza mogunost trajnog izlecenja bolesnika sa WPW-sindromom. Cilj rada: prikaz grupe bolesnika sa WPW-sindromom koji su leceni kateter-ablacijom u nasem centru. Materijal i metod: ispitivanu grupu cini 311 bolesnika sa WPW-sindromom, koji su imali paroksizmalne tahikardije/tahiaritmije refrakterne na medikamentnu terapiju. Kod 14 bolesnika je otkriveno pridruzeno strukturno srcano oboljenje: dilatativna kardiomiopatija kod 6, koronarna bolest kod 4, Mb.Ebstein kod 2 i valvularna bolest srca kod 2 bolesnika. Rezultat: u periodu 1994-2007. radiofrekventnom kateterablacijom AP leceno je 311 bolesnika (187 muskaraca), prosecnog zivotnog doba 41.5+-13 (16-82) godine. Preekscitacija je zabelezena kod 245 bolesnika, a AP sa iskljucivo retrogradnim sprovoenjem (skriveni AP) je utvren kod 66 bolesnika. Ortodromne atrioventrikularne reentry tahikardije su registrovane kod 88% bolesnika sa prosecnom frekvencijom 184+-29/min. Antidromne tahikardije su zabelezene kod 8.2% bolesnika sa sindromom preekscitacije komora, prosecne frekvencije 212/min. Paroksizmalna atrijalna fibrilacija je dokumentovana kod 73/245 (29%) bolesnika sa sindromom preekscitacije komora, dok je kod bolesnika sa skrivenim AP zabelezena kod 8/66 (12%) bolesnika. Od ukupno 23 bolesnika sa AP i hemodinamskim kolapsom, svi su imali sindrom preekscitacije komora. Kod 11% bolesnika procedura je ponovljena zbog primarnog neuspeha i/ili prolaznog efekta. Klinickim praenjem trajan uspeh nefarmakoloskog lece nja postignut je kod 85% bolesnika. Kod 3 (0.9%) bolesnice sa levostranim AP intervencija se komplikovala rupturom miokarda i srcanom tamponadom, koja je zahtevala hitnu hirursku suturu. Zakljucak: kateter-ablacija AP je uspesna i bezbedna metoda lecenja bolesnika sa WPW-sindromom. Rezultati lecenja i ucestalost komplikacija u nasem centru su u korelaciji sa objavljenim svetskim iskustvima.

462

Radiofrekventna kateter-ablacija atrioventrikularnih nodalnih reentry tahikardija

A. Kocijanci, S. Mra, M. Gruji, N. Mujovi Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije Atrioventrikularna nodalna reentry tahikardija(AVNRT)je najcesa forma supraventrikularnih tahikardija kod odraslih i godinama je farmakoloska terapija bila izbor lecenja.Intrakardijalno elektrofiziolosko ispitivanje omoguilo je preciznu dijagnostiku ovog tipa tahikardije.Radiofrekventnom kateter- modifikacijom AV cvora ablacijom brzog ili sporog puta uspresno se radikalno moze leciti AVNRT. U elektrofizioloskoj laboratoriji Instituta za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije od 1994. do jula 2007.uradjeno je intrakardijalno elektrofiziolosko ispitivanje i postavljena dijagnoza AVNRT kod 204 bolesnika(112 zena i 92 muskarca),starosti 19 do 77 godina.Kod ovih bolesnika uradjena je RF kateter-modifikacija AV cvora ablacijom brzog ili sporog puta.Visegodisnje praenje pokazalo je da je kod 185 bolesnika(91,6%) lecenje ovom metodom u potpunosti prekinulo pojavu paroksizmalnih tahikardija dok su se kod 17 bolesnika(8,4%)ponovo javili paroksizmi AVNRT u periodu

464

Radiofrekventna kateter-ablacija komorskih tahikardija

M. Gruji, S. Mra, N. Mujovi, A. Kocijanci Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Intrakardijalno elektrofiziolosko ispitivanje omoguilo je tacnu dijagnostiku i razumevanje niza komorskih, ventrikularnih tahikardija (VT), posebno onih sa mehanizmom kruznog kretanja elektricne drazi. Intrakardijalnom kartografijom ­ mapingom tokom VT cesto se moze i precizno lokalizovati patoanatomski supstrat odgovoran za tahikardiju. Lecenje radiofrekventnom kateter-ablacijom plasiranjem sondi intrakardijalno u endokard punkcijom vene i/ili arterije femoralis izvrseno je kod 33 bolesnika, 17 zena, godina starosti 20-55 i 15 muskaraca godina starosti 32-72 sa cestim, simptomatskim, najcese dugotrajnim VT, rezistentnim na medikamentnu terapiju frekvencije 140-230/min. Idiopatsku VT imalo je 16 bolesnika (10

94

Srcana insuficijencija / kardiomiopatije - usmena saopstenja originalnih radova

sa VT iz izlaznog trakta desne komore), 5 fascikularnu VT, 3 VT u aritmogenoj displaziji desne komore, 6 VT u uznapredovaloj koronarnoj bolesti posle prelezanog infarkta miokarda, 2 VT u dilatativnoj kardiomiopatiji neishemicne etiologije i 1 VT posle operacije t.fallot, 2 bolesnika sa VT u koronarnoj bolesti imalo je po dva tipa VT u EF 20-30%. Tokom procedure kod 1 bolesnika sa koronarnom bolesu nastao je edem plua koji se tesko povlacio primenom intenzivne medikamentne terapije, i kod jednog bolesnika sa dilatativnom primarnom kardiomiopatijom i EF oko 30% nastao je izrazen hemodinamski kolaps uz takodje spor oporavak. Kod 27 bolesnika lecenje radiofrekventnom kateter-ablacijom u potpunosti je prekinulo nastajanje ponovnih paroksizama ili su se oni uspesno kontrolisali medikamentnom terapijom. Radiofrekventnom kateter ablacijom mogu se uspesno radikalno leciti VT, posebno monomorfnog tipa u miokardu ocuvane funkcije.

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Utorak, 16. oktobar 2007, 18.00-19.30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

SRCANA INSUFICIJENCIJA / KARDIOMIOPATIJE

466

Chronic heart failure and recurrences of atrial fibrillation after acute myocardial infraction: 7-year follow up

M. Asanin, Z. Vasiljevic, M. Matic, B. Vujisic-Tesic, I. Mrdovic, J. Kostic, M. Ostojic Institute for Cardiovascular Disease, Clinical Center of Serbia, Emergency Center, Belgrade, Serbia Background New-onset atrial fibrillation (AF) after the acute myocardial infarction (AMI) recurs in follow-up period, but the echocardiographic findings and clinical predictors are unknown. Methods and results 552 patients who survived AMI were examined; the patients whose hospital course were complicated with AF (Group I, n=260) and admitted during 1996-1998 were compared with those without AF (Group II, n=292) who were admitted between April and August 1996. All patients had sinus rhythm on the ECG obtained at hospital discharge and were followed up 7 years. Group I patients were significantly older, and they also more likely to have a history of diabetes mellitus, hypertension and previous MI. During follow up, 24.3% patients developed chronic heart failure (HF), more frequently seen in Group I (31.5%) than in Group II (17.8%), p<0.0001; and significantly more patients developed AF in the Group I than in another group, 10.4% vs. 2.7%, p<0.0001. There were no significant differences with respect to occurrence of reinfarction and stroke. According to echocardiographic data, patients with AF recurrences had larger left atrial diameter and worse left ventricular function. Cox regression analysis, after multivariable adjustment, revealed that chronic HF was independently related to developing AF during follow-up (RR=5.77; 95% CI, 2.90-11.46; p<0.0001). Conclusion chronic heart failure independently predicts recurrences of atrial fibrillation after acute myocardial infarction during long-term follow up.

467

Neinvazivna mehanicka ventilacija u kardiogenom plunom edemu

I. Srdanovi, T. Canji, M. Petrovi, G. Pani, A. Joveli, T. Popov, M. Kovacevi, N. Jelki Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine Sremska Kamenica Uvod: Neinvazivna mehanicka ventilacija se danas smatra kamenom temeljcem tretmana akutnog kardiogenog plunog edema-APKE, posebno komplikovanog sa akutnom respiratornom insuficijencijom-ARI. Klinicka efikasnost pokazana je u veem broju klinickih studija u odnosu na konvencionalnu primenu vazduha obogaenog kiseonikom, pri atmosferskom pritisku, kako u nezeljenim klinickim dogaajima, kao sto je potreba za endotrahealnom intubacijom, tako i u stopi mortaliteta. Metodologija: Analizom rezultata rada na Klinici za kardiologiju IKVBV tokom perioda od pocetka 2002. do kraja 2006. godine, obuhvaeno je ukupno 1573 bolesnika, koji su leceni sa dijagnozom akutnog kardiogenog plunog edema. Od 2003. godine na IKVBV uvedena je, u terapijski protokol i neivazivna mehanicka ventilacijaNIMV, kao modalitet lecenja kardiogenog plunog edema. Rezultati: Postoji pozitivan trend poveanja broja bolesnika lecenih NIMV sa dijagnozom AKPE sa 298 pts 2002. godine, do 373 pts. 2006. godine, Yt =312,6+17,3. Mortalitet observiran ima negativan trend, tako je 2002. godine je 8,1%, a 2006. godine 3,4%, Yt=6,56-1,39. Tokom 2006. godine, prvi put je broj bolesnika

Srcana insuficijencija / kardiomiopatije - usmena saopstenja originalnih radova

mehanicki ventiliran bio vei u neinvazivnom modu, 129 vs 52 pts. Primarni uspeh pekida akutne respiratorne insuficijencije postignut je tokom 2006. u 120 od 129 /93% / bolesnika. Komplikacije NIMV, osim potrebe za invazivnom mehanickom ventilacijom nisu registrovane. Zakljucak: Primenom NIMV smanjuje se broj bolesnika, koji zahtevaju endotrahealnu ventilaciju u AKPE. Uz zadovoljavajuu klinicki efikasnost u odklanjanju ARI, istovremeno se direktnim i indirektnim uticajem moze rezultovati u smajenju ranog intrahospitalnog mortaliteta.

95

468

Preliminarni rezultati uticaja proteze za smanjivanje volumena leve komore na sistolnu i dijastolnu funkciju leve komore: tromesecno praenje

P. Otasevic, D. Sagic, Z. Antonic, S. Nikolic, A. Khairakhan, B. Radovancevic, S. Gradinac Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje i Mediicinsi fakultet Univerziteta u Beogradu Uvod: Proteza za smanjivanje volumena leve komore (PSVLK) se implantira perkutano, kod bolesnika sa hronicnom srcanom slabosti i ekstenzivnim poremecajem anteroapikalne kinetike sa ciljem da se smanje volumeni leve komore I spreci dalje remodelovanje leve komore. Cilj: Procena uticaja PSVLK na sistolnu i dijastolnu funkciju leve komore tokom tromesecnog ehokardiografskog praenja bolesnika nakon implantacije. Metodologija: PSVLK je implantirana u 8 bolesnika (svi muskarci, starost 53+9 godina) koji su preboleli inafrkt prednjeg zida i imaju akineziju i/ili diskineziju anteroapikalnih segmenata leve komore. Ejekciona frakcija leve komore (EFLK) i indeksi telesistolnog i teledijastolnog volumena (iTSV i iTDV) su racunati iz apikalnih preseka 4, odnosno 2, supljine koriscenjem Simpsonove formule. Kao parametri dijastolne funkcije su korisceni indeksi transmitralnog transmitralnog (odnos talasa E i A (E/A), vreme deceleracije talasa E (VD)). Pregledi su radjeni pre implantacije, 48 sati nakon implantacije, te nakon 1 i 3 meseca. Rezultati: Rezultati su prikazani na Tabeli.

Bazno iTDV (ml/m2) iTSV (ml/m2) EFLK (%) VD (ms) E/A 199±34 129±35 31±2 169±50 1.8±.9 Otpust 144±26* 90±18* 35±4 165±34 1.5±.8 1 mesec 146±25 91±18 37±5 153±18 1.6±.7 3 meseca 147±22 92±16 36±3 161±24 1.5±0.3

koronarna bolest, srcana slabost, plune bolesti. Svim bolesnicima uraena je nona pulsna oksimetrija. Desaturacija oksihemoglobina >3% i indeks desatruracije oksihemoglobina (ODI)5/h su smatrani znacajnim. Bolesnici su podeljeni u dve grupe (grupa I-ODI5/h i grupa II-ODI<5/h). PAI1(U/mL) je odreivan spektrofotometrijski pre i posle testa fizickim optereenjem na ergobiciklu. Rezultati U grupi I je bilo 18 (45%) bolesnika (53.31 ± 8.48 godina; 10 muskaraca) i 22 (55%) bolesnika, a u grupi II (52.48 ± 7.32 godine; 14 muskaraca). Obe grupe se nisu razlikovale u demografskim karakteristikama niti znacajnije u pogledu faktora rizika. Pre optereenja PAI-1 je bio statisticki znacajnije visi u grupi sa nonom desaturacijom nego kod bolesnika u grupi II (3.28 ± 1.00 U/mL vs 2.36 ± 0.71 U/mL, p=0.041). Posle testa vrednosti PAI-1 su se takoe statisticki znacajnije razlikovale kod bolesnika grupe I u odnosu na bolesnike u grupi II (3.18 ± 0.78 U/mL vs 2.27 ± 0.46 U/mL, p=0.009) Zakljucak. Nona desaturacija oksihemoglobina >3% je povezana sa povisenom aktivnosu PAI-1 nezavisno od fizickog napora kod bolesnika sa blagom arterijskom hipertenzijom.

472

Da li ima razlike u dijastolnoj funkciji leve komore kod normotenzivnih i hipertenzivnih bolesnika sa diabetes melitusom tip 2

O. Jovici1, B. Obrenovi-Kiranski2, D. Stanisavljevi3, R. PesiBesti2, G. Dragani-Bundovski2, Lj. Skori2, B. Orbovi2 1 Zdravstveni centar Arilje, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije Beograd, 3 Institut za statistiku Medicinskog fakuleta Beograd Uvod: Dijastolna disfunkcija leve komore (LK) je senzitivni parametar ranih promena u funkciji LK, cija sistolna funkcija moze biti ocuvana. Cilj rada: procena dijastolne funkcije LK kod normotenzivnih bolesnika sa dijabetom tip 2 (DM2) i bolesnika koji imaju hipertenziju (HTA) sa ili bez DM2. Materijal i metod: Ispitano je 155 bolesnika podeljenih u 3 grupe: grupa A (50 bolesnika sa HTA bez DM2), grupa B (52 bolesnika sa DM2 bez HTA) i grupa C (53 bolesnika sa HTA i DM2). Ni jedan od bolesnika nije imao koronarnu bolest niti valvularnu bolest srca. Ehokardiografskim pregledom su odreivani: E max, A max, E/A, DT, IVRT. Od laboratorijskih analiza odreivane su vrednosti glikemije, holesterola, triglicerida, uree i kreatinina. Rezultati: Dijastolna disfunkcija LK bila je statisticki znacajno cesa u grupi C u odnosu na grupu A i B (88.7% vs 48% vs 63.5%). A max je bio statisticki znacajno visi u grupi C u odnosu na grupe B i A (0.75±0.13m/s vs 0.67±0.11m/s vs 0.60±0.09m/s; p<0.01). DT je bio statisticki znacajno visi u grupi C (202.07±016.13ms vs 191.75±25.24ms vs 182.58 ±26.18ms; p<0,05). a odnos E/A je statisticki znacajno nizi u grupi C (0.78±0.21 vs 0.87±0.24 vs 1.04±0.29; p<0.01). Godine starosti nisu uticale na ispitivane parametre. Vrednosti sistolnog pritiska su bile u pozitivnoj korelaciji sa DT i IVRT u obe grupe bolesnika sa hipertenzijom (grupe A i C). Uticaj hiperglikemije na funkciju LK nije statisticki znacajan. Hipertrigliceridemija je bila prediktivni faktor dijastolne disfunkcije LK u grupi C (p<0.05). Zakljucak: Dijastolna disfunkcija LK je bila statisticki najvise prisutna kod bolesnika grupe C. Sistolni pritisak znatno utice na DT i IVRT. Hipertrigliceridemija je znacajna u predvianju dijastolne disfunkcije LK kod bolesnika sa DM2 i HTA.

* p<0.05 Zakljucak: Implantacija PSVLK znacajno smanjuje iTSV i iTDV u odnosu na bazalne vrednosti, sto se odrzava tokom tromesecnog pracenja. Cini se da postoji trend ka poboljsanju EFLK tokom vremena. PSVLK ne menja dijastolnu funkciju LK tokom perioda pracenja.

471

Nona desaturacija oksihemoglobina i inhibitor aktivatora plazminogen aktivatora tip-1

B. Penci, M. Dekleva, V. eli KBC "Dr D.Misovi-Dedinje", Beograd Pored standardnih faktora rizika za kardiovaskularne bolesti nona desaturacija oksihemoglobina, kao i povisena aktivnost inhibitora aktivatora plazminogrna tip-1 (PAI-1) mogu znacajno uticati na kardiovaskularni morbiditet. Cilj nase studije bio je da ispita povezanost PAI-1 i none destauracije oksihemoglobina kod bolesnika sa arterijskom hipertenzijom. Metod. Ispitivanjem je obuhvaeno 40 bolesnika sa esencijanom arterijskom hipertenzijom (I stepen) kod kojih nije postojala

Sreda, 17. oktobar 2007.

Znacaj fizicke aktivnosti za prevenciju i lecenje kardiovaskularnih bolesti - simpozijum

99

ZNACAJ FIZICKE AKTIVNOSTI ZA PREVENCIJU I LECENJE KARDIOVASKULARNIH BOLESTI

SIMPOZIJUM Sreda, 17. oktobar 2007, 08:30-10:00 Sala BW klub, Hotel "M" Best Western

487

Dozirana fizicka aktivnost i kardiovaskularno zdravlje

znacajno vee vrednosti VO2max, debljine zidova I end-dijastolnog dijametra leve komore. Globalna sistolna funkcija srca nije se znacajno razlikovala, dok je dijastolna funkcija srca bila bolja kod vaterpolista(E/A 1.52±0.38 vs 1.16±0.13; p<0.01, odnosno E(TDE)/ A(TDE) 2.21±1.4 vs 1.2±0.15; p<0.01). Multivarijantnom analizom E(TDE)/A(TDE) se pokazao kao najbolji nezavisni prediktor VO2max (r=0.80; p<0.001). Iz navedenih podataka se moze zakljuciti da se funkcionalni kapacitet moze najbolje predvideti pokazateljima dijastolne funkcije, i to kada su procenjeni tkivnim doplerom (E(TDE)/A(TDE)). Uticaj bavljenja fizickom aktivnosu na dijastolnu funkciju srca mogao bi biti uzrocni mehanizam poveanja funkcionalnog kapaciteta organizma.

D. Mitrovi, S. Mazi, D. Popovi, J. Suzi, S. Suzi, D. uri Institut za medicinsku fiziologiju, Medicinski fakultet Beograd Redovna, dozirana i kontrolisana fizicka aktivnost (f.a.) ima povoljno dejstvo na stanje kardiovaskularnog sistema. Ona smanjuje srcanu frekvenciju i poviseni krvni pritisak, visok nivo triglicerida i holesterola u krvi, poveava nivo HDL u krvi, doprinosi regulaciji telesne mase i sastavni je deo zdravog zivotnog stila. Pored toga, naucno je dokazano da povoljno utice i na odreene bolesti; kardiovaskularne, mozdani udar, dijabetes tip 2, karcinom kolona, karcinom dojke, osteoporozu, gojaznost, anksioznost i depresiju. Americki kole sportske medicine (ACSM) i Udruzenje kardiologa Amerike (AHA) avgusta 2007 objavili su preporuke o karakteristikama fizicke aktivnosti koja znacajno doprinosi zdravlju. U ovim preporukama se navodi da: osobe starosti izmeu 18 i 65 godina u cilju unapreenja i ocuvanja zdravlja treba da upraznjavaju umerenu aerobnu f.a. najmanje 30 minuta dnevno, pet dana u nedelji ili intenzivnu f.a. tri dana u nedelji najmanje 20 minuta dnevno. Fizicka aktivnost umerenog intenziteta, npr. brzo hodanje, koje primetno ubrzava rad srca, moze se sprovoditi i u tri odvojene sesije tokom dana od kojih svaka traje 10 minuta i duze. Intenzivna fizicka aktivnost, npr. jogging je ona koja izaziva ubrzano disanje i znacajno poveanje srcane frekvencije. Moze se kombinovati sa f.a. umerenog intenziteta. Dodatno, najmanje dva puta nedeljno treba upraznjavati aktivnosti koje odrzavaju ili poveavaju misinu snagu i izdrzljivost. Postoji dozna zavisnost izmeu f.a. i pozitivnih promena do kojih ona dovodi. Zbog toga se preporucuje da se povea f.a. u odnosu na minimalnu preporucenu cime se poveavaju svi njeni pozitivni efekti.

489

Funkcionalna ispitivanja kardiovaskularnog sistema kod rekreativaca i sportista

S. Mazi1, J. Suzi2, N. Diki2, D. Nesi1, D. Popovi1, Lj. Sepanovi1, D. Mitrovi1, S. Suzi1 1 Institut za medicinsku fiziologiju, Medicinski fakultet Beograd; 2 Udruzenje za medicinu sporta Srbije Funkcionalna ispitivanja KVS se odnose na ispitivanja funkcionalne rezerve, tj. fizicke kompetentnosti KVS da se prilagodi tacno odreenoj velicinii vrsti misinog rada. Cilj ovog istrazivanja je uporeivanje nacina prilagoavanja KVS tokom fizickogoptereenja kod osoba koje se bave redovnom fizickom aktivnosu razlicitogoblika, intenziteta i ucestalosti. Metod: Maksimalna potrosnje kiseonika (VO2max) odreena je metodombreath-by-breath izvoenjem 983 ergospirometrijskih testova tipa vita maxima natredmilu. Procenat telesnih masti (%BF) odreen je metodom bioimpedance. Rezultati: U grupi kosarkasa (n= 324) starosti 22 godine utvrena je BF 10 %;HRmax 188; HR(3min oporavka) 107 i VO2max 52 ml min-1 kg-1. U grupi fudbalera (n=286) starosti 27 godine utvrena je BF 8%; HRmax 191; HR(3min oporavka) 104 iVO2max 57 ml min-1 kg-1. U grupi tenisera (n= 48) starosti 22 godine utvrena je BF13%; HRmax 182; HR(3min oporavka) 112 i VO2max 57 ml min-1 kg1. U grupi dzudista(n= 36) starosti 21 godine utvrena je BF 11%; HRmax 186; HR(3min oporavka) 117 iVO2max 53 ml min-1 kg-1. U grupi rekreativaca (n= 289) starosti 28 godine utvrenaje BF 20%; HRmax 178; HR(3min oporavka) 124 i VO2max 44 ml min-1 kg-1. Statisticki znacajna razlika utvrena je izmeu vrednosti VO2max kod rekreativaca isportista, ali ne i izmeu svih sportova ponaosob. Zakljucak: Odgovor KVS sistema na redovnu fizicku aktivnost zavisi ne samo odintenziteta i ucestalosti, ve i od tipa, tj. karakteristicnog motorickogobrasca redovne fizicke aktivnosti.

488

Fizioloski odgovor kardiovaskularnog sistema na maksimalno fizicko optereenje - sportsko srce

D. Popovi, I. Nedeljkovi, A. Kocijanci, M. Petrovi, B. Vujisi ­Tesi, D. Mitrovi, S. Damjanovi, M. Ostoji Institut za fiziologiju Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu Kontinuiranim bavljenjem fizickom aktivnosu stvara se manjevise fiksirana sema ragovanja, a velicina odstupanja kardiovaskularnih parametara postaje manja za isti fizicki stimulus. I obrnuto, da bi se dobilo isto odstupanje parametara kardiovskularnog sistema intenzitet stimulusa mora da se pojacava. To je prvi trajni efekat fizickog treninga koji se oznacava kao adaptacija kardiovaskularnog sistema na fizicki napor. Ova adaptacija podrazumeva brojne anatomske i funkcionalne promene koje zajedno doprinose poveanju ukupnog funkcionalnog kapaciteta. Cilj ovog istrazivanja je bio da se odrede anatomske karakteristike, globalna sistolna i dijastolna funkcija srca kod 20 elitnih vaterpolista i 20 kontrolnih ispitanika uparenih po polu, starosti i telesnoj povrsini, kao i da se meu ovim parametrima odrede prediktori funkcionalnog kapaciteta. Kao metod korisen je standardni 2D-ultrasonografski i Doppler pregled srca, kao I tkivni Doppler u miru. Ergospirometrijskim ispitivanjem progresivnim kontinuiranim testom maksimalnog optereenja na tredmilu registrovane su vrednosti maksimalne potrosnje kiseonika (VO2max). Kod vaterpolista su registrovane

490

Procena l-arginin/no sistema i parametara oksidativnog stresa u fizikom optereenju

D. Cubrilo, M. Milovanovi, R. Krivokua, V. Jakovljevi Katedra za fiziologiju, Medicinski fakultet u Kragujevac Shear stress na endotelnim elijama je moan stimulus za produkciju azotnog monoksida (NO). Mada uloga NO, proizvedenog od strane endotela u toku fizicke aktivnosti nije do kraja proucena, evidentno je da trenazni proces ima znacajan uticaj na endotelnu funkciju i bioaktivnost NO. S druge strane, oksidacioni stres predstavlja disbalans izmedju produkcije reaktivnih kiseonicnih vrsta (Reactyve Oxygen Species - ROS) i aktivnosti endogenog antioksidantnog sistema (Antioxidant Defanse System - ADS). Uticaj fizickog optereenja na oksidacioni stres pokazuje protektivne efekte, kada se govori o umerenom fizickom optereenju. Medjutim, kod vrhunskih sportista, kod kojih fizicko optereenje prevazilazi fizioloski optimum, uvek postoji opasnost od pojave disabalansa izmedju produkcije ROS i aktivnosti ADS. U skladu s tim, cilj nase studije je bio praenje odgovora endotela (odredjivanog praenjem

100

Koronarna bolest - poster forum

dinamike NO u plazmi), kao i praenje parametara oksidacionog stresa i njegovog odgovora na razlicite tipove suplementacije kod vrhunskih sportista. Testiranja su obavljena na 43 vrhunska takmicara u veslackom (n=13), biciklistickom (n=10) i taekwondo sportu (n=20). Svi sportisti u vreme testiranja pripadali su po vazecim kriterijumima reprezentaciji Srbije Reprezentativci su podeljeni u dve grupe od kojih je prva dobijala suplementaciju aminokiselinama i egzogenim antioksidansima, dok je druga dobijala samo suplementaciju egzogenim antioksidansima. Pre primene suplementacije koncentracija NO (u nM/ml) kod veslaca su bile: 13.7 (u miru) - 18.26 (na max optereenju) - 13.69 (u I fazi oporavka) - 15.58 (u II fazi oporavka). Kod biciklista ove vrednosti su se kretale u intervalu: 11.34 - 11.23 - 11.22 - 11.0, a kod taekwondo 3.23 - 3.18 - 3.06 - 3.21. Koncentracija TBARS (u µM/ml) kod veslaca su bile: 2.65 (u miru) - 1.19 (na max optereenju) - 1.54 (u I fazi oporavka) - 1.99 (u II fazi oporavka). Kod biciklista ove vrednosti su se kretale u intervalu: 7.27 - 7.125 - 7.64 - 6.5, a kod taekwondo 3.57 - 4.45 - 4.31 - 3. 35. S duge strane, dinamika O2- (u nM/ml) je u pomenutim sportovima podrazumevala sledee promene: kod veslaca: 9.8 - 10.21 - 11.7 - 11.04, biciklista: 19.12 - 15.98 - 17.95 -14.83, a kod taekwondo 17.55 - 18.85 - 18.53 - 18.2 Primenom razlicitte suplementacije, kod svih sposrtista nije bilo statisticki znacajne razlike u dinamici NO, iako su pocetne koncentracije NO kod taekwondo-a bile znacajno razlicite u odnosu na ostale dve grupe sportista. Posmatrajui parametre oksidacionog stresa, zakljucujemo da je superoskid anion radikala pokazao slicnu dinamiku kao NO, dok je postojala statisticki znacajna razlika kod taekwondo-a u koncentraciji TBARS-a. Nasi rezultati na taj nacin ukazuju da vrsta trenazne aktivnosti (anaerobna u poredjenju sa aerobnom) utice na endotelnu funkciju i NO bioaktivnost, kao i indeks globalnog oksidacionog osteenja ali ne u maksimalnom fizickom optereenju.

POSTER FORUM Sreda, 17. oktobar 2007, 10.00-11.00 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

KORONARNA BOLEST

P492

Efekti kratkotrajne stacionarne rehabilitacije kod bolesnika sa ishemijskom bolesu srca i metabolickim sindromom

D. Stanisi, I. Petrovi, M. Deljanin-Ili, M. Stojanovi, M. Krsti Institut za prevenciju, lecenje i rehabilitaciju reumatskih i kardiovaskularnih bolesti "Niska Banja" U razvijenim zemljama ishemijska bolest srca (IBS) predstavlja vodei uzrok morbiditeta i mortaliteta. Metabolicki sindrom, kao kombinacija centralne gojaznosti, hiperlipidemije, hipertenzije i osteene tolerancije na glukozu ili seerne bolesti, znacajno pogorsava prognozu bolesnika sa IBS kod kojih kardiovaskularna rehabilitacija cini jednu od najznacajnijih komponenti sekundarne prevencije. Cilj rada je procena efekata kratkotrajne stacionarne rehabilitacije na komponente metabolickog sindroma u grupi bolesnika sa IBS. Program kardiovaskularne rehabilitacije obuhvatao je dozirani fizicki trening, psihoterapiju, korekciju faktora rizika i medikamentnu terapiju. Prosecno trajanje rehabilitacije iznosilo je 21 dan.Analiziran je 31 bolesnik, prosecne starosti 56,35±10,16 godina. Kod najveeg broja pacijenata (41,9%) nakon infarkta miokarda raena je hirurska revaskularizacija, dok je kod 28,6% primenjena neka od perkutanih koronarnih intervencija. Disfunkciju leve komore (EF<45%) imalo je 41,9% bolesnika. Od faktora rizika, pored gojaznosti, najzastupljenija je bila hiperlipidemija (83,8%) i pusenje (80,6%). Nakon sprovedene rehabilitacije vrednosti ukupnog holesterola smanjene su od 5,07±1,34 na 4,67±1,22 mmol/L (p<0,01), a LDL holesterola od 3,07±1,13 na 2,69±0,97mmol/L (p<0,05). Smanjenje triglicerida nakon rehabilitacije nije bilo statisticki znacajno i iznosilo je 11,3%. Tokom rehabilitacionog programa registrovana je neznacajna redukcija telesne tezine i obima struka, kao I kontinuirana dobra kontrola vrednosti krvnog pritiska i glikemije. Rezultati ovog istrazivanja pokazuju da kratkotrajna stacionarna rehabilitacija ima pozitivne efekte na komponente metabolickog sindroma kod bolesnika sa IBS.

491

Doping u sportu i kardiovaskularni sistem

J. Suzi, N. Diki, S. Mazi, M. Dekleva, D. Mitrovi Institut za fiziologiju, Medicinski fakultet, Beograd, Antidoping agencija Srbije Tekst sazetka: Iako se doping uglavnom dovodi u vezu sa vrhunskim sportom, istrazivanja su pokazala da je siroko rasprostranjen meu adolescentima I rekreativcima. Zloupotreba doping sredstava kao posledicu moze da ima brojne biomedicinske nezeljene efekte od kojih su kardiovaskularni najznacajniji. Hipertenzija, infarkt miokarda, srcana insuficijencija, hiperlipidemija, aritmogeneza i iznenadna srcana smrt su samo neki od poremeaja koji se dovode u vezu sa korisenjem dopinga, u najveoj meri anabolickih steroida. Na nedavno sprovedenom istrazivanju meu lekarima Balkanskih zemalja, u okviru projekta Svetske antidoping agencije i Antidoping agencije Srbije, 52 lekara iz Srbije je ispunilo upitnik o informisanosti i iskustvu u vezi sa dopingom. Rezultati su pokazali da su sportisti najcese trazili savet o korisenju anabolickih steroida. Sportistima koji su koristili doping sredstva, od dodatnih analiza lekari su uglavnom savetovali laboratorijske analize (52%), 37% lekara je predlozilo elektrokardiografsko a samo 8% ehokardiografsko ispitivanje. Masovno korisenje meu sportistima i adolescentima, uslovilo je potrebu za poveanjem nivoa informisanosti lekara o doping sredstvima i njihovim nezeljenim efektima. Edukacija lekara bi mogla da bude kljucni faktor u prevenciji i ranom prepoznavanju posledica njihovog korisenja.

P493

Uticaja hormonske supstitucije u toku menopauze na faktore rizika za koronarnu bolest

S. Beki, B. Vujisi-Tesi, M. Drezgi, J. Marinkovi, D. Vukosavljevi, B. Glisi, Z. Naumovi, S. Kovacevi, D. Petrovi, O. Vujadinovi, N. Pani-Jeli Klinicki centar Srbije, Opsta bolnica u Sapcu Velika ocekivanja bila su usmerena ka moguoj ulozi hormonske supstitucione terapije u prevenciji kardiovaskularnih bolesti, koje su vodei uzrok smrti kod zena. Ideja o kardioprotektivnim efektima estrogena razvila se iz cinjenice da u reproduktivnoj dobi zene oboljevaju ree nego muskarci od kardiovaskularnih bolesti. Cilj istrazivanja je ispitivanje uticaja hormonske supstitucije menopauze na faktore rizika za koronarnu bolest, kao sto su: seumski lipidi i lipoproteini, glikemiju, markere inflamacije, krvni pritisak, antropometrijska obelezja (BMI, obim struka i kukova, visin abdomena). Metodologija i rezultati: Istrazivanjem je obuhvaeno 93 zena u menopauzi. Studijska grupa se sastoji iz tri podgrupe ispitanica: zena koje su na hormonskoj supstituciji menopauze (HSM-32), zene obolele od koronarne bolesti (KB-32), i kontrolne grupe zena (K-29). Zene koje su na hormonskoj supstituciji menopauze imaju znacajno nizi nivo ukupnog holesterola (p=0.02), LDL-a (p=0.03), triglicerida

Koronarna bolest - poster forum

(p=0.03), apoB (p=0.03), Lp(a)(p=0.02), glikemije (p=0.01), fibrinogena (p=0.00), PAI (p=0.00), BMI (p=0.00), obima struka (p=0.00), visine abdomena (p=0.00) od zena koje su obolele od> > koronarne bolesti (jednofaktorska analiza varijanse, p<0.05). Nema statisticki znacajne razlike u vrednostima HDL-a (p=0.13), apoA (p=1.00), hsCRP (p=0.89), sistolnog (p=0.69) i dijastolnog krvnog pritiska (p=0.35), obima kukova (p=0.14) izmeu HSM i KB grupa zena (jednofaktoraska analiza varijanse, p>0.05). HSM dovodi do smanjivanja vrednosti: holesterola, triglicerida, LDL, apo-B, Lp(a), glikemije, PAI-1 i visceralnog masnog tkiva. Zakljucak: Estrogen ima direktno ili indirektno dejstvo na meta bolizamlipida,apolipoproteina i glukoze, funkciju endotela, faktorein flamacije,raspodelu masnog tkiva. Neke budue studije e odrediti pravo vreme,nacin i dozu hormonske supstitucije u menopauzi, koja e imati nedvosmisleno, kardioprotektivno dejstvo.

101

izmeu diabeticara i ostalih. Nakon 12 sedmica terapije statinima doslo je do znacajnog snizenja srednjih vrijednosti ukupnog holesterola (5,16±1,02 prema 5,23±1,13 mmol/l), LDL holesterola (3,09±0,93 prema 3,13±0,95 mmol/l) i triglicerida (2,06±1,11 prema 1,95±1,14 mmol/l) i nije postojala znacajna razlika u efikasnosti statina izmeu dijabeticara i ostalih. Vrijednosti HDL holesterola su bile nesto vise, ali bez razlike u odnosu na prisustvo diabetes mellitus-a,p>0,05. Tokom perioda praenja nije bilo novih koronarnih dogaaja. Zakljucak: Statini su se pokazali veoma efikasni u regulisanju lipidnih frakcija uskundarnoj prevenciji kod dijabeticara.

P496

Morbiditet od akutnog infarkta miokarda u populaciji Varvarina u periodu pre i posle ratnih dejstava 1999. godine

P494

Increasingly important problem with no evidence based guideline: triple oral antithrombotic therapy in coronary artery disease

D. Miljkovi Dom zdravlja Varvarin Uvod:Hronicni stres i psihosocijalni faktori predstavljaju predisponirajue faktore rizika za nastanak ishemijske bolesti srca. Cilj rada: Cilj rada je bio da se ispita morbiditet od akutnog infarkta miokarda u populaciji Varvarina, u periodu pre i posle bombardovanja i ratnih dejstava 1999. godine i sagledaju mogui uticaji i posledice hronicnog stresa na ucestalost nastanka akutnog infarkta miokarda. Metode: Primenjeno je prospektivno klinicko-epidemiolosko ispitivanje kojim je obuhvaeno 13669 stanovnika starijih od 30 godina, 7121 zena i 6548 muskaraca i uporedjivani periodi od 19911998. godine, pre i od 1999.-2006. godine, posle bombardovanja i rata.Rezultati: U periodu 1991-1998. dijagnostikovan je ukupno 131 akutni infarkt miokarda sa prosecnom stopom incidence od 119,79 na 100000 stanovnika starijih od 30 godina, 39 (29,8%) zena sa stopom od 68,45 i 92 (70,2%) muskarca sa stopom incidence od 175,62 sa negativnim linearnim trendom (Y=143-5,73x). U periodu 1999-2006. godina dijagnostiokovana su ukupno 155 akutnih infarkta miokarda sa prosecnom stopom incidence od 141,74 na 100000 stanovnika starijih od 30 godina, 41 (26,5%) zena sa stopom od 71,97 i 114 (73,5%) muskaraca sa stopom incidence od 217,62 sa pozitivnim linearnim trendom (Y=95,9 + 2,6x). Odnos stopa muskaraca i zena u periodu 1991-1998. godina je bio 2,56:1, a u periodu 1999-2006. godina 3,0:1 u korist muskaraca. Prosecna starost svih bolesnika sa infarktom miokarda u periodu 1991-1998. je X=61,1+9,6 godina a u periodu 1996-2006. X=61,6+10,1 godina ( t = 0,41 p>0,05 ). Poveanje ukupnog broja infarkta miokarda u periodu 1999-2006. u odnosu na period 1991-1998. godine iznosi 18,3 posto, a stope incidence 23,9 posto.Zakljucak:Vea ucestalost, vea stopa incidence i pozitivan linearni trend akutnog infarkta miokarda u periodu 1999-2006. u odnosu naperiod 1991-1998. godina, ukazuje da su rat, bombardovanje i hronicni stres znacajni predisponirajui faktori rizika za nastanak i poveani morbiditet od akutnog infarkta.

G. Koraevi, J. Glasnovi, M. Pavlovi, Z. Perisi, T. Stanojlovi, M. Ranelovi, N. Bozinovi Department for Cardiovascular Diseases, Clinical Center Nis Number of patients requiring Aspirin (due to CAD), Warfarin (due toatrial fibrillation / prosthetic valve / left ventricular mural thrombus / venous thromboembolism / myocardial infarction itself / dilated cardiomyopathy) andClopidogrel (due to stenting) has been increasing. If we decide not to treat such pts with all 3 drugs, it might be a mistake of underutilization of effective drugs.On the other had, there is a little doubt that adding third antithrombotic drug will increase bleeding risk. The aim is to search for papers on combined usage of Aspirin, Clopidogrel and Warfarin, and to analyze its prevalence in patients hospitalized in our Department.Results: in September 2006 extensive web search for Aspirin + Clopidogrel + Warfarin stent, retrieved 9 papers. In August 2007, there have been 27 papers only in Pub Med. There is not a single randomized clinical trial on benefit and safety of triple antithrombotic therapy. In our Dpt, out of 1438 hospitalized CAD pts, 21 (1.46%) had triple antithrombotic Th. Indications for Warfarin were most frequently AF and thrombus, and stent for Clopidogrel. Triple Th was given in 9 pts (0.63% of all) in the absence of stent, in unstable CAD pts with high surgical or PCI risk. Conclusion: Evidence ­ based guideline on efficacy and safety of triple antithrombotic therapy in CAD is missing. Prevalence of such therapy has been low in all reports (including the present one), but it has been increasing constantly, together with the need for randomized clinical trials.

P495

Uticaj statina na lipidne frakcije kod dijabeticara

A. Boskovi, Lj. Musi, N. Bulatovi Klinicki centar Crne Gore - Medicinski fakultet Podgorica Prisustvo diabetes mellitus-a se uzima prakticno kao ekvivalent procesa ateroskleroze i od narocitog znacaja je smanjenje drugih faktora rizika uprimarnoj i sekundarnoj prevenciji koronarne bolesti u ovoj visokorizicnoj populaciji.Cilj rada je bio da se ispita efikasnost statina kod koronarnih bolesnika sa dibetes mellitus-om. Metod i rezultati rada: Ispitivanje je ukljucilo 167 pacijenata koji se lijece od koronarne bolesti sa hiperholesterolemijom. Prosjecna zivotna dob ispitanika iznosila je 59,64±10,23 godina, srednji BMI je bio 26,82±4,33 kg/m2, M/F odnos je 114/53. Meu njima je bilo 48 dijabeticara i 119 ispitanika bez dijabeta. Ispitanici su dobijali 10-20 mg atorvastatina ili 20-40 mg simvastaina. Period praenja iznosio je 12 sedmica. Na pocetku istrazivanja nije postojala statisticki znacajna razlika u srednjim vrijednostima ukupnog holesterola (7,38±1,25 prema 7,49±1,18 mmol/l), LDL holesterola (5,05±1,05 prema 5,12±1,12 mmol/l), HDL holesterola (1,02±0,17 prema 1,05±0,16mmol/l) i triglicerida(3,02±1,33 prema 2,81±1,23 mmol/l)

P497

Frekventnost ishemijske reakcije na testu fizickim optreenjem kod pacijenata sa ateroskleroticnim promenama na karotidnim arterijama

D. Brankovi, S. iri-Zdravkovi, S. Petrovi-Nagorni, G. GrujiIli Dom zdravlja-Nis, Klinika za KVB-Nis Uvod: Ishemijska bolest srca (IBS) predstavlja najcesci uzrok smrti u svetu i u nas.Osnovna patoloska promena IBS je ateroskleroza,odnosno aterosklerotski plak.Ateroskleroza je generalizovano oboljenje i osim sto zahvata koronarne krvne sudove,cesto zahvata i magistralne krvne sudove vrata.Zahvaljujui savremenoj ultrazvucnoj dijagnostici mozemo da detektujemo promene na magistralnim krvnim sudovima vrata. Cilj rada: Istrazivanje je imalo za cilj da ispita frekfentnost ishemijske reakcije na testu fizickim optereenjem kod pacijenata

102

Koronarna bolest - poster forum

srca (p<0,001), a kod nedijabeticara angina pektoris (p<0,002). Polivaskularna bolest je zastupljenija kod dijabeticara (p<0,01). Nije bilo razlike meu grupama u odnosu na EF, broj uraenih AC by passeva i pridodatih mu intervencija, zastupljenosti LIMA grafta, kao ni u odnosu na toletanciju napora pri testu fizickim optereenjem. Najvei broj bolesnika obe grupe je osposobljen za zivot i samozbrinjavanje. Znacajno je vise nedijabeticara osposobljenih za rad (p<0,04), dok je broj nerehabilitovanih priblizno isti. Najcesi razlozi neuspeha rehabilitacije kod dijabeticara su NAP i CV smetnje, a kod nedijabeticara srcana insuficijencija. Zakljucak: Kod dijabeticara su znacajno vise zastupljeni: pusenje, polivaskularna bolest, infarkt srca pre operacije, veina osposobljenih za zivot i samozbrinjavanje, a NAP i CV smetnje su najcesi uzrok neuspeha rehabilitacije. Kod nedijabeticara znacajno su zastupljeniji: pozitivna porodicna anamneza i stres, AP pre operacije, vei broj osposobljenih za rad, a SI je bila najcesi uzrok neuspeha rehabilitacije.

sa ateroskleroticnim promenama na karotidnim arterijama. Metod rada: Ispitivanjem je obuhvaceno 68 pacijenata od 40-65 godina zivota,od toga 40 zena (58,82%) i 28 muskaraca (41,17),u periodu maj-decembar 2006.godine, kod kojih je uraen Doppler ultrasonografski pregled magistralnih krvnih sudova vrata. Kod pacijenata je uraen fizikalni, elektrokardiografski,dopplerehokardi ografski pregled kao i test fizickim optereenjem na tread Millu po Bruceovom protokolu. Rezultati: Nasli smo znacajne aterosklerotske promene na ekstrakranijalnim delovima karotidnih arterija.Kod 60 (88,23%) ispitanika su najene stenoze preko 45%, kod 8 (11,76%) ispitanika stenoze ispod 35%.Na testu fizckim optereenjem nasli smo ishemijsku reakciju kod 38 pacijenata, i konstatovali postojanje IBS (55,88%), od toga 14 pacijenata je ve posedovalo medicinsku dokumentaciju o IBS, a kod 24 ispitanika IBS bila je novootkrivena. Zakljucak: Kod svih pacijenata koji ne poseduju medicinsku dokumentaciju za IBS, a gde se nau aterosklerotske promene na ekstrakranijalnim delovima karotidnih arterija nuzna je neinvazivna dijagnostika na detekciju ishemijske bolesti srca (IBS).

P502 P499

Faktori rizika za koronarnu bolest i maksimalne vrednosti CK MB u akutnom infarktu miokarda

Petogodisnje prezivljavanje bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom mladjih od 40 godina lecenih u internisticko-kardioloskoj ambulanti DZ "Stari Grad" Beograd

G. Vojinovi-Magli1, B. Putnikovi1, M. Pani1, V. Cvorovi1, M. Marjanovi1, I. Vuksanovi1, A. Aleksi1, M. Mati2 1 KBC Zemun, IKVB KCS² Uvod: Faktori rizika za koronarnu bolest uticu na prognozu ovih bolesnika. Odgovarajuce lecenje moze da smanji njihov rizik. Cilj : Ispitivanje povezanosti faktora rizika sa maksimalnim vrednostima CK MB u akutnom infarktu miokarda. Materijal i metod: Studija je obuhvatila 80 bolesnika sa akutnim infarktom miokarda lecenih trombolitickom terapijom (streptokinazom). Prosecno vreme od pocetka bola do davanja streptokinaze je iznosilo 2h.U ispitivanoj grupi praeni su faktori rizika: hipertenzija, dijabetes, hiperlipoproteinemija, pusenje. Rezultati: U ispitivanoj grupi 20% je imalo dislipidemiju , 22% su imali dijabetes, 15% su bili pusaci , 19% je imalo hipertenziju. U ispitivanoj grupi odreivan je CK-MB pre davanja stretokinaze, 1h, 3h, 6h, 12h i 24h po davanju streptokinaze. Srednja vrednost CK MB je iznosila 94,012 ±65,234 U/l. Ispitivanjem korelacije faktora rizika sa maksimalnim vrednostima enzima ustanovljena je znacajna povezanost izmeu dijabetesa i maksimalnih vrednosti CK MB (p< 0,05) u ispitivanoj grupi. U ispitivanju ove korelacije koristen je Kendall Tau test. Zakljucak: Maksimalna vrednost CK MB , kao jednog od neinvazivnih pokazatelja velicine infarkta, je pokazivala znacajnu korelaciju sa dijabetesom u grupi lecenoj trombolitickom terapijom, sto moze imati znacaj u stratifikaciji rizika ovakvihbolesnika.

G. Ivkovi-Krsti, B. Krsti DZ "Stari Grad" Beograd Cilj rada je bio petogodisnje pracenje bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom (NAP i AIM) mladjih od 40 godina,U periodu 1995 do 2002 god. U internisticko-kardioloskoj ambulanti DZ "Stari grad" Beograd leceno je u jednoj smeni 48 bolesnika sa akutnim koronarnim sindromom (NAP i AIM) prosecne starosti 37,8±2,9god.,muskaraca 29(60,4%)a zena 19(39,6%).NAP je imalo 17(35,4%)a AIM 31(64,6%) bolesnika. i to:transmuralni AIM imalo je 27 /31(87,1%) a non Q AIM 4/31(12,9%),vecinom zene 3(75%).Inferiorni AIM imalo je 16/27(59,3%)od toga 4 (25%)zene i 12(75%)muskaraca; AS AIM 10/27(37,0%) zena 3(30%) i muskaraca 7(70%);a AS + lat AIM 1/27(3,7%) samo muskaraca.U 41/48 (85,4%) bolesnika su u KVI "Dedinje" i/ili KVI UKC uradjene selektivna koronarografija i leva ventrikulografija::bolest 1 krvnog suda imalo je 12 (29,3%), 2 krvna suda 10 (24,4%), 3 krvna suda 11 (26,8%)bolesnika,dok 8 (19,5%)je bilo bez promena na koronarkama. EF > 50% imalo je 19(46,3%), EF 30-49% 16(39%), a EF < 29% 6(14,6%) bolesnika. Aneurizmu LK imalo je 3/48(6,2%) bolesnika. Od malignih poremecaja ritma 4/48(8,3%)imalo je VF,i reanimirani su DC sokom,VT 12/48(25%),VT i/ili VF 14/48(29,2%),kompleksne VES grupa III, IV-a i V po Lown-u imalo je 9/48(18,7%) bolesnika U 27/48(56,2%)bolesnika uradjena je reveskularizacija miokardai to ACBpass u 10/27(37%), dvostruki ACB u 3(30%) i trostruki ACBu 7(70%); a u 17/27(63%), PTCA i u 14(66,7%) ugradjen je stent. Unutar 5 godine umrlo je 5(10,4%) bolesnika,3(60%) od novog IM 2(40%) od NS Od novih koronarnih dogadjaja zene su imale HAP u l3(68,4%),a muskarci AIM u 5(17,2%) i NAP u 13(44,8%). Bolesnici sa revaskularizacijom miokarda imali su 100% prezivljavanje. U zakljucku: prezivljavanje unutar 5 godine je 89,6%%,Od novih koronarnih dogadjaja zene imaju cesce AP,muskarci novi IM,najcesci uzrok smrti bio je novi IM,losiju prognozu imaju bolesnici sa malignim YES,nije bilo razlike u NS medju polovima,a bolesnici sa reveskularizacijom m iokarda statisticki bolje prezivljavaju.

P500

Uticaj dijabetesa na uspesnost rehabilitacije bolesnika sa aortokoronarnim by passom

B. Jonci, I. Tasi, V. Stoickov Institut za lecenje i rehabilitaciju reumatickih i kardiovaskularnih bolesnika «Niska Banja« Rehabilitacija je sastavni deo lecenja KB. Fizicki trening je njen glavni deo. Cilj rada je da analizira razlike izmeu bolesnika sa AC by passom koji su rehabilitovani u Institutu sa i bez dijabetesa, kao i uticaj dijabetesa na uspeh rehabilitacije. Analizirano je 58 bolesnika sa dijabetesom i 79 bez dijabetesa. Nije bilo razlike u odnosu na pol. Znacajno je vise dijabeticara izmeu 51 ­ 60 god. (p<0,05), a nedijabeticara preko 71 god. (p< 0,05). Kod dijabeticara je znacajno zastupljenije pusenje (p<0,05), a kod nedijabeticara pozitivna porodicna anamneza (p<0,01) i stres (p<0,02). Operaciji je kod dijabeticara cese prethodio infarkt

P503

Trinaestogodisnja prognoza bolesnika sa akutnim infarktom miokarda i malignim poremeajima ritma

G. Ivkovi-Krsti, M. Mati DZ "Stari Grad" Beograd, Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije, Beograd Cilj rada je trinaestogodisnja prognoza bolenika sa AIM i malignim poremecajima ritma.U 80 bolesnika, prosecne starosti

Koronarna bolest - poster forum

57,0 ± 10,9 god,. vecinom muskaraca 65(81,2%) sa AIM i malignim VES,lecenih u KJ Urgentnog centra i/ili KVI UKC Srbije Beograd u periodu 1988-1995 god.,u proseku 40-og dana od AIM radjen je Holter EKG.Najvise 37(46,2%) bolesnika imalo je AS IM, 12(15,0%) AS+Lat. IM,31(38,7%) dijafragmalni IM. U KJ:VT je imalo 51(63,7%) bolesnika,VF 28(35,0%), R/T 23(28,7%), VES u paru 54(67,5%) a multifokalne VES 70(87,5%).Na Holteru:VT je imalo 30(37,5%) bolesnika, 27(33,7%) R/T, VES u paru 39(48,7%),multifokalne VES 45(56,2%). Bolesnici sa AS i AS+lat AIM imali su statisticki znacajno p<0,05 ~e{}e VF i R/T u KJ.Na Holteru VES nisu zavisile od lokalizacije IM (p>0,05).U KJ SI je imalo 38(47,5%) bolesnika.U 51 bolesnika selektivnom koronarografijom i levom ventrikulografij0m : bolest 1 krvnog suda imalo je 10(19,6%), 2 krvna suda 18(35,3%) a 3 krvna suda 23(45,1%); EF>50% 8(15,7%) , EF 30-49% 29(56,9%), a EF<29% 14(27,5%). Na Holteru bolesnici sa bole{cu 2 i 3 krvna suda imali su cesce (p<0,05) VES iz grupa IIa i IVb po Lown-u,kao i pojavi VES grupe IVa po Lown-u medju bolesnicima sa EF<29% i EF>5o%31(38,7%).Bolesnici pripadaju NYHA III i IV 60(75%)Poredjenjem medikamentneterapije posebno antiaritmika i njihovih kombinacija u KJ i na Holteru nije bilostatisticki znacajne razlike p>0,05.Unutar 13 godina od AIM umrlo je 54/80 (67,5%)bolesnika. Bolesnici sa EF<29% imali su 100% smrtnost kao i sa bolescu 2 i 3 krvna suda.Statisticki znacajno p<0,05 bolje prezivljavanje imali su bolesnici sa retkim VES ili bez VES na Holteru,a vecu smrtnost bolesnici sa VF u KJ.Analizom 54 umrlih:22(40,7%) je umrlo NS, 19 (35,2%) usled novog IM, 9(16,7%) usled SI ,a 4 (7,4%) od nekardijalnih uzroka smrti. U zakljucku najlosiju prognozu imali su bolesnici sa AS i AS+lat. IM , pojavom SI i VF u KJ,saVT i R/T na Holteru, bolescu 2 i 3 krvna suda i EF<29%.Sa EF<2 9i bolescu 2 i 3 krvna suda imali su statisticki znacajno cesce VES u paru i VT p<0,05.Prezivljavanje unutar 13 godina ispitanika je 32,5%. Bolesnici sa revaskularizacijom miokarda imali su bolje prezvljavanje p<0,05.Najcesci uzroci smrti bili su: NS, novi IM i SI.

103

P505

Leva pretkomora kod bolesnika sa prelezanim infarktom miokarda

V. Stoickov, S. Ili, M. Deljanin-Ili, B. Brankovi, D. Mijalkovi, M. Stoickov, D. Petrovi, B. Ili Institut za kardiovaskularne bolesti, "Niska Banja", Niska Banja Uvod: Leva pretkomora je parametar koji pokazuje funkcionalno stanje leve komore, a takoe je i prediktor mortaliteta kod bolesnika sa prelezanim infarktom miokarda (MI). Cilj rada bio je da se ispita odnos dijametra leve pretkomore (LA) i drugih ehokardiografskih parametara u postinfarktnom periodu. Metod rada: Studijom je obuhvaeno 164 ispitanika, od kojih su 129 bolesnici sa prelezanim MI, a u kontrolnoj grupi bilo je 35 ispitanika bez kardiovaskularnih obolenja. Prema LA, bolesnici sa prelezanim MI podeljeni su u dve grupe: na bolesnike sa normalnom (LA40mm) i one sa uveanom levom pretkomorom (LA>40mm). Ispitanicima je pored klinickog pregleda i laboratorijskih analiza, raen i ehokardiografski pregled. Rezultati: Studija je pokazala da su bolesnici sa prelezanim MI imali znacajno 3.3mm; p5.6:35.0vei LA u odnosu na ispitanike kontrolne grupe (40.3<0.001). Bolesnici sa prelezanim MI i uveanim levom pretkomorom imali su znacajno vei 3.4mm; p6.9:35.9LA (44.2<0.001), takoe i znacajno vei enddijastolni 4.9mm; p6.6:52.6dijametar leve komore (LVEDd: 56.2<0.001), endsisstolni 6.5mm; p7.4:35.2dijametar leve komore (LVESd: 39.4<0.001), a znacajno manju 12.5%; p12.3:53.4ejekcionu frakciju leve komore (LVEF: 48.2<0.02), u odnosu na one sa normalnim LA. Odnos E/A nije se znacajno razlikovao izmeu dve grupe 0.3; p-N.S.). Kod bolesnika sa prelezanim MI, LA0.3:0.8bolesnika (0.9 znacajno je negativno korelisao sa LVEF (r =-0.45; p<0.01), a znacajno pozitivno sa unutrasnjim dimenzijama leve komore (r=0.36; p<0.01 za LVEDd i r=0.37; p<0.01 za LVESd) i odnosom E/A (r=0.20; p<0.05). Zakljucak: Studija je pokazala, da je u postinfarktnom periodu dijametar leve pretkomore znacajno korelisao sa ehokardiografskim parametrima sistolne i dijastolne funkcije leve komore.

P504

Uticaj biohemijskih parametara na klinicki oblik ishemijske bolesti srca kod zena

V. Stevi-Gaji, M. Borzanovi, R. Obrenovi, B. Jakovljevi, R. Segi-Petrovi Zdravstveni centar Krusevac Uvod:Ateroskleroza je difuzna, progresivna, inflamatorna bolest ciji nastanak rasvetljava vise teorija, meu kojima su najznacajnije lipidna, trombogena, inflamatorna, monoklonska i hemodinamska. Navedene degenerativne promene pokazuju odreenu zakonitost u svom razvoju sto se manifestuje odreenim klinickim oblicima ishemijske bolesti srca (IBS) - stabilna angina pectoris (SAP) ili akutni koronarni sindrom (AKS) u koji spadaju nestailna angina pectoris (NAP) i infarkt miokarda (IM). Cilj rada je istrazivanje uticaja biohemijskih parametara na klinicke oblike IBS. Metodologija: istrazivanjem je obuhvaeno 50 osoba zenskog pola sa nekim oblikom IBS kojima su merene koncentracije ukupnog, LDL i HDL-holesterola, apoA, apoB, Lp(a) i plazminogen aktivator inhibitora-1 (PAI-1) u serumu. Rezultati: Od 50 ispitivanih osoba, kod 24 (48%) je dijagnostikovana SAP, a kod 26 (52%) AKS. Uocena je blaga predominacija SAP kod postmenopauznih. Svi aterogeni lipidni parametri su nesignifikantno visi a protektivni nizi kod postmenopauznih zena. Povisene koncentracije ukupnog i LDL holesterola su naene kod 85% osoba, triglicerida kod 52%, a apoB kod 26%, dok su snizene vrednosti apoA i HDL-holesterola zabelezene kod 22% osoba. Svaka cetvrta zena, cese postmenopauzne, je imala poveanu koncentraciju Lp(a). Kod svake druge ispitanice naena je povisena vrednost PAI1. AKS pokazuje pozitivnu korelaciju sa nivoom apoB, Lp(a), PAI-1 i triglicerida, a negativnu sa apoA. Kako Lp(a), PAI-1 i trigliceridi poseduju i prokoagulantno dejstvo to potvruje njihovu ulogu u akutnom koronarnom sindromu. Zakljucak: Lp(a) i PAI-1 su bitni biohemijski parametri koji imaju ulogu u destabilizaciji plaka i pojavi AKS.

P506

Odnos QT disperzije i ehokardiografskih parametara leve komore kod koronarnih bolesnika sa hipertrofijom miokarda leve komore

V. Stoickov, S. Ili, M. Deljanin-Ili, B. Brankovi, D. Mijalkovi, M. Stoickov, Lj. Nikoli, B. Jonci, S. Andonov Institut za kardiovaskularne bolesti, "Niska Banja", Niska Banja UVOD: QT disperzija (QTd) je mera nehomogenosti u ventrikularnoj repolarizaciji. QTd je marker miokardne ishemije posto je ishemija miokarda udruzena sa regionalnim abnormalnostima u sirenju repolarizacije miokarda. Naeno je da je poveana vrednost QTd nezavisni prediktor totalnog srcanog mortaliteta I iznenadne srcane smrti. CILJ: Cilj studije je da se ispita odnos QTd i ehokardiografskih parametara leve komore kod koronarnih bolesnika sa hipertrofijom miokarda leve komore. METOD RADA: Obraeno je 97 koronarnih bolesnika sa hipertrofijom miokarda leve komore, prosecne starosti 56,8 godina. Sa prebolelim infarktom miokarda je bilo 65, a sa anginom pektoris 32 bolesnika. Bolesnicima je pored klinickog pregleda, laboratorijskih analiza uraen EKG u 12 odvoda i ehokardiografski pregled. Bolesnicima je odreivan QT interval, koji je korigovan po Bazetovoj formuli, QT disperzija i korigovana QT disperzija (QTdc). QTd je odreivana kao razlika izmeu najveeg i najmanjeg QT intervala. REZULTATI: Naena je znacajna negativna korelacija QTdc (74.3±35.6ms) sa ejekcionom frakcijom leve komore (LVEF=54.7±13.6%), r=-0.743, p<0.01, a znacajna pozitivna sa enddijastolnim dijametrom leve komore (LVEDd=53.9±6.4mm), r=0.386, p<0.01 i sa endsistolnim dijametrom leve komore (LVESd=33.2±6.7mm), r=0.478, p<0.01. Takoe je naena znacajna

104

Koronarna bolest - poster forum

aortokoronarnim by-pass-om i koje dimenzije kvaliteta zivota najvise osteuje. METOD RADA Nasim istrazivanjem obuhvaeno je 175 bolesnika operisanih u toku 1999. i 2000. godine, kod kojih je pet godina nakon hirurske intervencije mogla biti izvedena procena kvaliteta zivota. Kvalitet zivota je procenjivan opstim zdravstvenim upitnikom SF-36, kojim je analizirano sedam dimenzija kvaliteta zivota.Rezultati su analizirani jednofaktorskom numerickom analizom varijanse i Spearman-ovim koeficijentom korelacije ranga. REZULTATI Cak 49 % nasih bolesnika sa aorotokoronarnim premosavanjem prethodno je imalo akutni infarkt miokarda. Kvalitet zivota bolesnika sa akutnim infarktom miokarda bio je visoko znacajno losiji u svim ispitivanim dimenzijama (p < 0.01), izuzev u dimenziji emotivne uloge koja je bila znacajno losija kod bolesnika sa akutnim infarktom miokarda(p < 0.05). Najlosiji kvalitet zivota pet godina nakon hirurske revaskularizacije imali su bolesnici sa anteroseptalnom lokalizacijom infarkta miokarda (p < 0.01). ZAKLJUCAK Akutni infarkt miokarda znacajno smanjuje kvalitet zivota bolesnika nakon aortokoronarnog premosavanja, a smanjenje kvaliteta zivota korelira sa velicinom lediranog miokarda. Sve dimenzije kvaliteta zivota bolesnika sa aortokoronarnim premosavanjem su umanjene ukoliko su prethodno imali infarkt miokarda, cak i kad je on bio bez komplikacija.

negativna korelacija QTd (65.9±25.3ms) sa LVEF, r=-0.725, p<0.01, a znacajna pozitivna sa LVEDd, r=0.401, p<0.01 i sa LVESd, r=0.498, p<0.01. Nije naena znacajna korelacija parametara QTd sa debljinom septuma leve komore (IVs=13.8±1.7mm), zadnjim zidom (Zz=11.8±1.6mm). ZAKLJUCAK: Studija je pokazala da postoji znacajna korelacija QTd i QTdc sa ehokardiografskim parametrima sistolne funkcije leve komore kod koronarnih bolesnika sa hipertrofijom miokarda leve komore.

P507

Znacaj primene rane i efikasne fibrinoliticke terapije u akutnom miokardnom infarktu

S. Andonov, S. Ili, V. Markovi, M. Deljanin-Ili, V. Stoickov Institut za kardiovaskularne bolesti, "Niska Banja", Niska Banja Uvod: Lecenje akutnog infarkta miokarda primarno treba da ima za cilj sto pre otvaranje novonastale okluzije koronarne arterije adekvatnim trombolitickim lekom. To je narocito bitno u zdravstvenim centrima gde ne postoji mogunost interventne kardiologije,ili je primarna perkutana intervencija iz tehnickih razloga neizvodljiva. Cilj: Cilj rada bio je da utvrdimo eventualnu razliku u efikasnosti trombolize,kao i ucestalosti pojavi komplikacija kod primene Streptokinaze i Alteplaze (r-TPA). Metod: Studijom je obuhvaeno 36 pacijenata koji su primili Streptokinazu, i 20 bolesnika koji su leceni Alteplazom u akutnom infarktu sa ST elevacijom(STEMI).Uslov je bio da je tromboliza zapoceta unutar jednog sata od pocetka bola. Kod obe grupe pacijenata raeni su serijski elektrokardiogrami, uz odreivanje kardiospecificnih enzima, ehokardiografsku obradu i ergo test na otpustu(uglavnom stres eho test). Rezultati: Grupa pacijenata koja je primila Alteplazu imala je potpuno povlacenje ST elevacije nakon davanja fibrinolitika u 17 bolesnika (85%). Ventrikularni poremeaji ritma bili su prisutni kod 5 pacijenta (25%). Komplikacije u vidu pada krvnog pritiska registrovane su kod 4 bolesnika (20%). Ergo test u 15% pacijenata iz ove grupe je pokazivao ishemijske promene. Grupa pacijenata tretirana Streptokinazom imala je potpuno povlacenje ST elevacije nakon davanja tromboliticke terapije u 20 bolesnika (55,6%). Ventrikularne aritmije verifikovane su kod njih 14 (38,9%). Pad krvnog pritiska imalo je 23 pacijenta (63,89%). Znake redukcije koronarne rezerve na ergo testu ispoljilo je 33,3% bolesnika. Zakljucak: Rezultati naseg rada ukazali su da je Alteplaza (r-TPA) imala bolji tromboliticki efekat u akutnom infarktu miokarda u odnosu na Streptokinazu. Takodje tokom njene administracije zapazena je manja pojava komplikacija, narocito u smislu hipotenzivnog dejstva. Dobri rezultati u okviru \"zlatnog sata\" za trombolizu sugerisu siru primenu fibrinolitika u prehospitalnim uslovima.

P509

Povezanost abdominalne gojaznosti, koncentracije C-reaktivnog proteina i subklinicke karotidne ateroskleroze u muskaraca

A. Joveli1, N. Cemerli-Ai1, K. Pavlovi1, G. Raen2, T. Canji1, I. Srdanovi1, M. Petrovi1, S. Bugarski1, G. Pani1 1 Klinika za Kardiologiju, Institut za Kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Sremska Kamenica, 2 Klinika za Kardiologiju, Vojnomedicinska akademija, Beograd Uvod i cilj: Abdominalna gojaznost je proinflamatorno stanje i povezana je sa povisenim rizikom od ateroskeroze, metabolickog sindroma i dijabetesa. Inflamacija ima kljucnu ulogu u patogenezi ateroskleroze, te je cilj studije bio proceniti povezanost abominalne gojaznosti, inflamacije i subklinicke ateroskleroze u prividno zdravih muskaraca. Metode: U studiju preseka je ukljuceno 205 muskaraca (starosti 38+/-6 godina) bez kardiovaskularnih bolesti i dijabetesa. Svima su odreeni tradicionalni faktori rizika, obim struka i indeks telesne mase (BMI). Metabolicki sindrom (MS) je definisan prema definiciji internacionalne federacije za dijabetes. Koncentracija CRP u plazmi je merena immunonefelometrijom, a debljina intimo-medijalnog kompleksa zajednickih karotidnih arterija (CCAIMT) ultrazvukom visoke rezolucije na zadnjem zidu obe CCA. Rezultati: 66.5% Osoba je imalo CCAIMT>0.9mm (p<0.001). U osoba bez i onih sa 3, 4 i 5 karakteristika MS prosecne CCAIMT su 0.95, 0.99, 1.16 i 1.26 mm (p=0.001), a CRP 1.09, 1.51, 2.69 i 3.29 mg/dl (p=0.004), sa statisticki znacajnom razlikom izmeu osoba bez i sa 4 i 5 karakteristika MS. Obim struka (p<0,001), Tg/HDL-c (p<0,001), pusenje (p<0,003) i Tg (p=0,027) su nezavisni prediktori CRP. Zabelezena je univarijantna povezanost CRP sa CCAIMT (p<0,0001). Kontrolom za glukozu, Tg/HDL-c i TC/HDL-c dolazi do smanjenja statisticke znacajnosti ove povezanosti, dok se ona gubi ukljucivanjem obima struka u regresionu analizu (p=0,119). BMI (p<0.001), TC/HDL-C (p<0.001) i starost (p=0.036) su nezavisni prediktori CCAIMT. Zakljucak: U posmatranoj grupi prividno zdravih muskaraca nivo CRP u plazmi i CCAIMT su poviseni u osoba sa metabolickim sindromom, a CRP je mozda medijator nekih faktora rizika, narocito visceralne gojaznosti na proces aterogeneze.

P508

Uticaj prethodnog akutnog infarkta miokarda na kvalitet zivota bolesnika sa aortokoronarnim bypass-om

M. Zdravkovi1, M. Risti2, N. Mili3, M. Krotin1, M. Deljanin-Ili4, M. Zaja1, D. Trifunovi-Zamaklar2, J. Sari1, D. Zdravkovic1, N. Milini1 1 Klinicko-bolnicki Centar «Bezanijska Kosa», Beograd, 2 Institut za KVB, KCS, Beograd, 3 Institut za medicinsku statistiku i informatiku, Beograd, 4 Institu za KVB, Nis UVOD Prema Framingamskoj studiji ocekivana duzina zivota bolesnika sa akutnim infarktom miokarda je kraa za 7 godina u poreenju sa opstom populacijom. Aortokoronarni by-pass poboljsava prezivljavanje i kvalitet zivota bolesnika sa koronarnom bolesu, ali sve grupe bolesnika nemaju istu korist od navedene hirurske intervencije. CILJ RADA je bio da se utvrdi u kojoj meri prethodni infarkt miokarda umanjuje prezivljavanje i kvalitet bolesnika sa

Koronarna bolest - poster forum

105

P510

Apoliproteini A1 i B kao prediktori angiografski definisane koronarne bolesti

bi se poveao broj dnevno uraenih pacijenata, a smanjila lista cekanja.

S. Vukoti, S. Obradovi, N. eni, D. Dinci, R. Romanovi, N. Ratkovi, V. Orozovi, S. Rafajlovski, M. Markovi, J. Kari, B. Gligi Klinika za urgentnu internu medicinu, Vojnomedicinska akademija, Beograd Uvod Studijski podaci ukazuju na vecu prediktivnu vrednost apolipoproteina A1 i B (APOA1, APOB) u nastanku koronarne bolesti u odnosu na ukupni holesterol, trigliceride, HDL, LDL, Lp (a). Medjutim, nema dovoljno podataka o znacajnosti APOA1 i APOB u predikciji tezine (broj stenoticnih arterija) koronarne bolesti. Materijal i metode U studiju je ukljuceno 54 ispitanika, od cega 35 muskog i 19 zenskog pola, u rasponu od 32 do 76 godina. Elektivnom koronarnom angiografijom kod svih ispitanika je dokazana koronarna okluzivna bolest (stenoza preko 70%). Prema nalazima ispitanici su podeljeni u dve grupe. Grupa A-jednosudovna bolest i grupa B ­ visesudovna koronarna bolest. Kod svih bolesnika odredjene su serumske vrednosti APOA1 i APOB, ukuonog holesterola, LDL, HDL, trigcerida i Lp(a). Rezultati U statistickoj obradi podataka koriscene su studentov T test, metod multivarijantne regresione analize i Spirmanov T test. Svi navedeni parametri, ukljucujucu i APOA1 i APOB nisu pokazali statisticki signifikantnu povezanost izmedju serumske koncentracije i broja zahvacenih koronarnih krvnih sudova. Zabelezen je trend ka statistickoj znacajnosti za APOA1. U grupi sa jednosudovnom bolesti prema grupi sa visesudovnom bolesti za APOA1 (1,26±0,20 vs 1,31±0,21 p=0,14), za APOB (1,20±0,23 vs 1,20±0,22 p=0,99). Zakljucak Osim zabelezenog trenda ka statistickoj znacajnosti (moguce zbog nedovoljnog broja pacijenata) za APOA1, svi ostali navedni parametri nisu pokazali pozitivnu prediktivnu vrednost u predikciji broja zahvacenih krvnih sudova.

P512

Angiografske karakteristike pacijenata sa anginom pectoris

D. Lepojevi, M. Nedeljkovi, M. Ostoji, Z. Petrasinovi, B. Beleslin, I. Nedeljkovi, A. orevi-Diki, G. Stankovi, S. Stojkovi, J. Stepanovi Klinika za kadiologiju, Klinicki centar Srbije Analizirali smo 842 koronarografisana pacijenta sa anginom pectoris koji pripadaju treem stepenu hitnosti koji su primljeni preko Dnevne bolnice kardiologije radi koronarografije u periodu od 1.1.22.9.2007 god. Metod i rezultati: analizirana populacija bila je posmatrana prema polu, faktorima rizika i vrsti angiografskog nalaza. Muskarci su bili cese zastupljeni tj bilo je 613 muskaraca sto je 72,8% od ukupnog broja i 229 zena tj. 27,2%. Od ukupnog broja pacijenata 48,1 % tj. njih 405 (115 zena i 290 muskaraca) imalo je infarkt miokarda u anamnezi. Od faktora rizika hipertenzija je bila zastupljena sa 54,7% od ukupnog broja (u grupi muskaraca sa 67% i u grupi zena sa 47,5%), diabetes mellitus je bio zastupljen sa 16,7% od ukupnog broja pacijenata ( u grupi muskaraca sa 15,3% I u grupi zena sa 18,7%). Sto se tice angiografskog nalaza, normalan koronarni angiogram imalo je 154 pacijenta tj. 18,3% od ukupnog broja (14,7% muskaraca i 27,9% zena p<0,01). Jednosudovna bolest bila je prisutna kod 261pacijenta (30,9%), u grupi muskaraca sa 29,5% I 37,8% u grupi zena, p< 0,05). Dvosudovna bolest bila je prisutna kod 298 pacijenata tj.35,3%, cese kod muskaraca i to sa 38,2% , a u grupi zena sa 27,9%, p<0,05). Trosudovna koronarna bolest bila je prisutna kod 129 pacijenata tj 15,3% bez znacajne razlike u zastupljenosti prema polu ( u grupi muskaraca sa 15,6 % i 13,9% u grupi zena, p=ns). Na osnovu koronarografije i funkcionalnog ispitivanja, najveem broju pacijenata analizirane populacije bio je predlozen interventni pristup i to u 60,7%, hiruski u 21,8% i nastavak medikamentne terapije kao jedine u 17,5%. Zakljucak: U analiziranoj grupi imali smo veu zastupljenost muskog pola sa cese prisutnom hipertenzijom kao faktorom rizika. Najcese je bila prisutna dvosudovna koronarna bolest za razliku od zenskog koji je cese imao jednosudovnu koronarnu bolest, dok je trosudovna koronarna bolest bila jednako prisutna u oba pola.

P511

Neophodnost poveanja tehnickih kapaciteta kao uslov za smanjenje liste cekanja za koronarografiju

D. Lepojevi, M. Nedeljkovi, M. Ostoji, Z. Petrasinovi, B. Beleslin, I. Nedeljkovi, A. orevi-Diki, V. Vukcevi, S. Stojkovi, M. Nidzovi, M. Dobri Klinika za kadiologiju, Klinicki centar Srbije S obzirom da se broj bolesnika sa koronarnom bolesu kojima je neophodna invazivna dijagnostika-koronarografija, stalno poveava, vremenom su formirane liste cekanja jer nije bilo mogue uraditi sve prijavljene bolesnike. Prilikom zakazivanja bolesnika za koronarografiju odreuje se i stepen hitnosti koji utice na duzinu cekanja.Tako je juna 2006. god na listi cekanja bilo 2109 pacijenata. Prosecan broj pacijenata koji se prijavljuju na listu cekanja za koronarografiju dnevno iznosi 12. Nedeljno se uradi prosecno 30 pacijenata od cega preko dnevne bolnice kardiologije oko 20 pacijenata i preko odeljenja oko 10 pacijenata.Iz iznetih podataka nije tesko izracunati da mesecno u proseku preostane 120 pacijenata sto za godinu dana iznosi 1440(12x120) pacijenata. Do juna 2006. god u proseku se cekalo i po godinu dana na koronarografiju. Imajui u vidu ovaj podatak, a s obzirom da u zgradi Poliklinike Instituta za kardiovaskularne bolesti KCS postoje samo dve angiografske sale, kao i da se u istim salama svakodnevno rade i perkutane koronarne intervencije i elektrofizioloska ispitivanja, jedino se poveanjem broja radnih dana moglo uticati na smanjenje liste cekanja.Od juna 2006. god se radi i tzv. vikend program kada se vikendom uradi prosecno 25 pacijenata sto uz onih 30 iznosi 55 pacijenata nedeljno. Tako bi godisnje cekalo 240 pacijenata(20x12). Meutim treba uzeti u obzir da su se od juna 2006 god prvo radili preostali pacijenti sa liste cekanja iz 2005 god. Ipak se lista cekanja znacajno smanjila, tako da se tokom 2007. god u proseku na koronarografiju ceka 3-4 meseca. Iz svega recenog idealno resenje bi bilo poveanje kapaciteta opreme za invazivnu dijagnostiku tj. sala za koronarografiju, cime

P513

Uticaj lipida na tok koronarne bolesti

J. Sari1, M. Krotin1, N. Ninkovi1, B. Milovanovi1, M. Zdravkovi1, S. Hini1, M. Zaja1, B. Todi1, S. Banievi1, Z. Vasiljevi2, J. Petrovi3 1 KBC "Bezanijska Kosa", Beograd, 2 Institut za KVB KCS, Beograd, 3 ZC "Studenica" Kraljevo Uvod: Hiperlipoproteinemija je jedan od glavnih faktora rizika za nastanak koronarne bolesti Cilj: Uticaj lipidskih parametara na tok koronarne bolesti Metod: Kod 70 ispitanica sa koronarnom bolesæu proseène starosti 42,78±4,4 i 20 ispitanica bez koronarne bolesti proseène starosti 42,40±3,6 analiziran je nivo ukupnog holesterola, LDL, HDL i triglicerida na tok koronarne bolesti tokom petogodisnjeg praæenja Rezultati: Na poèetku istrazivanja grupe se nisu statistièki znaèajno razlikovale po vrednostima holesterola i triglicerida (p > 0,05).U toku petogodisnjeg istrazivanja ispitanice sa vrednostima holesterola veæim od 5,2 mmol/l su èesæe imale anginozne napade u odnosu na grupu èije su vrednosti bile nize od ove ( p < 0,01). Ostale lipidne frakcije u ovom radu nisu pokazale statistièku znaèajnost na tok koronarne bolesti. Zakljuèak: Povisene vrednosti holesterola su znaèajan faktor rizika za nastanak a i dalji tok koronarne bolesti.

106

Koronarna bolest - poster forum

Tip licnosti i infarkt miokarda tokom petogodisnjeg praenja

P514

J. Sari1, M. Krotin1, N. Ninkovi1, B. Milovanovi1, M. Zaja1, V. Biseni1, N. Antonijevi2, S. Banievi1, M. Zdravkovi1, D. Lisulov1, J. Petrovi3, Z. Vasiljevi2 1 KBC "Bezanijska Kosa", Beograd, 2 Institut za KVB KCS, Beograd, 3 ZC "Studenica" Kraljevo Uvod: Problem koronarne biolesti je i tip liènosti Cilj: Analiza uticaja tipa liènosti na pojavu infarkta miokarda tokom petogodisnjeg praæenja Metod: Kod 70 ispitanica sa koronarnom bolesti proseène starosti 42,78 ± 4,4 i 20 ispitanica bez koronarne bolesti proseène starosti 42,40 ± 3,6 analiziran je uticaj tipa liènosti na pojavu infarkta miokarda. Podela na tip liènosti A i tip liènosti B je izvrsena na osnovu upitnika i Bortnerove skale Rezultati: Ispitanice koje pripadaju tipu liènosti A su statistièki visoko znaèajno èesæe dobijale infarkt miokarda u odnosu na tip liènosti B ( p = 0,0046). Rizik da tip liènosti A dobije infarkt miokarda je 1,35 puta veæi u odnosu na tip liènosti B. Zakljuèak: Tip liènosti deluje kao nezavisan èinilac u nastanku koronarne bolesti SLIKA 2

P516

P515

Vazospasticna angina

Kardiovaskularna reaktivnost i miokardna ishemija izazvana mentalnim stres testom u bolesnika sa koronarnom bolesu

M. Mendragi, D. Zlonoga, M. Zlatar, R. Lasica, J. Poti, Z. Vasiljevi Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, Beograd, Varijant angina ili vazospasticna angina pectoris je ishemijsko oboljenje srca u kome dominira vazospazam uz ateroskleroticno suzenje razlicitog stepena. Sasvim retko se vazospazam javlja na koronarografski normalnoj koronarnoj arteriji. Karakterise se tipicnim bolom u grudima koji se najcese desava u miru praen tranzitornom elevacijom ST segmenta na EKG-u za vreme napada. Cesti su poremeaji ritma u toku ishemije sto moze da bude razlog nagle smrti. Cilj rada je da prikazemo slucaj bolesnika sa vazospasticnom anginom pektoris i normalnom koronarografijom. Pacijent je 68godisnjak, javio se na prijem zbog bola u grudima u vidu pecenja, bez propagacije, koji je osetio prvi put 14 sati pre prijema, u mirovanju. Bol se ponavljao vise puta u razmacima 2-3 sata i trajao je 10-ak minuta. Bolesnik ima vise faktora rizika: pozitivnu porodicnu koronarnu anamnezu, dijabetes melitus tip II i bivsi je pusac. Pri prijemu osea bol a za vreme bola se registruje na EKG visoka, bizarna ST elevacija u inferiornim odvodima ­ monofazna krivulja koju cine QRS, ST i T zubac (sl.1). Na primenjen nitroglicerin bol popusta a na EKG se registruje blok desne grane (sl. 2). Koronarografija uraena neposredno po prijemu je bez patoloskih promena na srcanim arterijama. Test optereenja po Bruceovom protokolu nije pokazao znake ishemije, niti je bolesnik imao subjektivnih tegoba. Na ehokardiografskom nalazu nisu uocene znacajne promene, EF je 66%. U zakljucku, prikazan je slucaj bolesnika sa vazospasticnom anginom pektoris i normalnom koronarografijom. SLIKA 1

J. Stepanovi1, M. Ostoji1, D. Leci-Tosevski2, O. Vukovi3, A. orevi-Diki1, V. Giga1, B. Beleslin1, I. Nedeljkovi1, M. Nedeljkovi1, Z. Petrasinovi1, S. Stojkovi1, G. Stankovi1, V. Vukcevi1, D. Orli1 1 Institut za kardiovaskulrne bolesti, Klinicki centar Srbije, 2Institut za mentalno zdravlje, Beograd, 3Institut za psihijatriju Uvod: Test fizickim optereenjem se najcese koristi za izazivanje miokardne ishemije, meutim, mental stres test moze biti trigger za miokardnu ishemiju u znacajnom broju bolesnika sa koronarnom bolesu. Cilj: Ispitati odnos izmeu kardiovaskularne reaktivnosti i pojave miokardne ishemije tokom mentalnog stres testa. Materijal i metode: Test protokol sastoji se iz psihijatrijskog intervjua: psihijatar razgovara 10-15 min o licnim karakteristikama i stresnom iskustvu bolesnika ne starijem od 6 meseci. Faza odmora: traje 10 min kada bolesnik odmara u tihoj i adekvatno zamracenoj prostoriji ERGO kabineta. Mentalna aritmetika: pacijent treba da oduzima od cetvorocifrenog broja po 7 unazad u toku 5 minuta. Javni govor: pacijent prica svoje stresno iskustvo ne starije od 6 meseci u strukturisanom razgovoru sa psihijatrom. Ako je mentalni stres test negativan nastavlja se test fizickim optereenjem po Bruce protokolu. Srcana frekvenca, krvni pritisak, EKG i ehokardiografsko praenje raeni su tokom faze odmora, tokom mentalne aritmetike i javnog govora. Rezultati: 79 bolesnika imalo je stabilnu koronarnu bolest angiografski potvrenu. U Grupi 1 (n=48) bolesnika sa koronarnom bolesu, koji su razvili miokardnu ishemiju tokom mentalnog stres testa, imali su kardiovaskularnu reaktivnost ( vrednost), srcane frekvence (SF), sistolnog krvnog pritiska (SKP), dijastolnog krvnog pritiska (DKP), duplog proizvoda (DP) statisticki znacajno vei (p<0.01) tokom sve tri faze testa: mentalna aritmetika, javni govor i mentalni stres test kombinovan sa testom fizickim optereenjem za sve opservirane hemodinamske parameter u odnosu na Grupu 2 (n=31) bolesnici sa koronarnom bolesu koji nisu razvili ishemiju tokom mentalnog stres testa. Zakljucak: Na osnovu iznetih rezultata povisena kardiovaskularna reaktivnost moze biti prediktor bolesnika koji e razvitit ishemiju tokom mentalnog stres testa.

Kontroverze u dijagnostici i terapiji embolije plua - simpozijum

107

KONTROVERZE U DIJAGNOSTICI I TERAPIJI EMBOLIJE PLUA

SIMPOZIJUM Sreda, 17. oktobar 2007, 11:00-12:30 Sala Avala, Hotel "M" Best Western

520

Prognosticki znacaj biomarkera u akutnoj emboliji plua

pa je bolesnici ordinirana FT (tPA 100mg i.v./2h). Hemodinamsko stanje bolesnice se posle FT poboljsalo, ali je nastalo abudantno krvarenje na drenove zbog cega je bolesnica dobila masivne transfuzije. Posle toga se stanje popravilo, prestalo je krvarenje. U kasnijem toku se razvila heparinom indukovana trombocitopenija pa je pacijentkinja lecena direktnim inhibitorom trombina, lepirudinom, a kada se broj trombocita normalizovao nastavljena je terapija oralnim antikoagulansima (OAT). Ponovljeni CDS vena nogu i sCT grudnog kosa su pokazali rezoluciju postojeih tromba. Bolesnica se od tada (2 godine) osea sasvim dobro, uzima OAT , a redovne kontrole pokazuju normalan nalaz.

R. Lasica1, J. Perunici1, O. Kostadinovi1, B. Vujisi- Tesi1, S. Stankovi2, N. Radovanovi1, I. Mrdovi1, N. Antonijevi1, D. Vasi3, Z. Vasiljevi1, M. Ostoji1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti KCS, 2 Institut za medicinsku biohemiju KCS, 3 Institut za vaskularnu hirurgiju KCS Uvod: Povisene vrednosti kardijalnih markera indentifikuju podgrupu bolesnika sa plunim tromboembolizmom (PTE) koji imaju visok rizik od intrahospitalne smrti i nezeljenih klinickih dogadjaja. Cil rada: Ispitati prognosticki znacaj troponina I (TnI) i natriuretskog peptida B (BNP) u bolesnika sa akutnom PTE. Metode i rezultati: Prospektivna studija je obuhvatila 90 konsekutivnih bolesnika (zena-53.3%) sa potvrdjenom PTE. Vrednosti TnI i BNP-a odredjivane su na prijemu, cetiri, osam i dvanaest casova od prijema. Vrednost TnI 0.04 ng/ml i BNP-a 125 pg/ml su se smatrale kao pozitivne. TnI i BNP su bili poviseni u bolesnika sa masivnom i submasivnom PTE (TnI u 42 (46.7%) bolesnika; BNP u 53 (58.9%) bolesnika). Intrahospitalna smrtnost (TnI- RR 27.9, 95% IP 3.4 do 229.9; BNP- RR 9.4, 95% IP 1.9 do 46.2), kardiogeni sok (TnI- RR 10.3, 95% IP 2.0 do 51.3; BNP- RR 4.5, IP 1.1 do 18.6), potreba za reanimacijom (TnI- RR 13.7, 95% IP 2.8 do 67.1; BNP- RR 10.7, 95% IP 2.2 do 52.3) preovladjivale su u bolesnika sa povisenim TnI I BNP. TnI i BNP pozitivnim bolesnicima je cese bila potrebna inotropna podrska (TnI- RR 20.2, 95% IP 4.2 do 97.4; BNP- RR 4.0, 95% IP 1.2 do 12.9) i mehanicka ventilacija (TnI- RR 10.2, 95% IP 2.6 do 40.1; BNP- RR 7.9, 95% IP 2.0 do 30.9). Multiva rijantnim Cox-ovim regresionim modelom TnI i BNP su postali nezavisni prediktori intrahospitalnog mortaliteta. Zakljucak: I TnI i BNP moze poboljsati stratifikaciju rizika u PTE bolesnika I pomoi u indentifikovanju bolesnika u kojih se mora pristupiti agresivnijem terapijskom rezimu.

523

Heparinom indukovana trombocitopenija tipa II i embolija plua u trudnoi

N.M. Antonijevi1, D. Pleas2, J. Perunici1, S. Plesinac2, N. Radovanovi1, S. Djordjevi2, D. Mikovi3, M. Kovac3, J. Dukanac Stamenkovi2, N. Kovac1, S. Tadi3, I. Antonijevi1, B. Stojanovi1, V. Djordjevi4, D.P. Jovanovi5, B. Terzi1, M. Dragovi1, Z. Vasiljevi1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije, Beograd, 2 Institut za ginekologiju i akuserstvo, Klinicki Centar Srbije, Beograd, 3 Institut za transfuziju krvi Srbije, Beograd, 4 Institut za molekularnu genetiku i geneticki inzenjering, Beograd, 5 Urgentni Centar, Klinicki Centar Srbije Pluni tromboembolizam je jedan od vodeih uzroka mortaliteta u trudnoi (sa incidencijom 1 na 1000-3000 porodjaja). Heparinom indukovana trombocitopenija je tranzitorno potencijalno zivotno opasno stanje, sa mortalitetom oko 29%, koje se u 21% komplikuje amputacijom ekstremiteta. Heparinska trombocitopenija tipa II se dijagnostikuje u oko 0,5-3% bolesnika izlozenih heparinu i predstavlja redak uzrok venskog tromboembolizma u trudnoi. Prikazujemo bolesnicu staru 34 godine koja je u I trimestru trudnoe zbog submasivne plune embolije i femoropoplitealnokruralne flebotromboze desne noge, lecena infuzijama nefrakcionisanog heparina. Zbog nastanka masivne plune embolije sedmog dana hospitalizacije dobila je trombolitcku terapiju tkivnim aktivatorom plazminogena (r-TPA). I pored neposrednog klinickog poboljsanja dalji tok se komplikuje retrombozom dubokih vena desne noge i nastankom trombocitopenije(46 x109/L). Na osnovu klinickih 4T kriterijuma dokazana je heparinom indukovana trombocitopenija tipa II koja je potvrdjena odgovarajuim laboratorijskim testovima (ID-Heparin-TF-4 cesticnim gel imunoesejom i heparinagregacionim testom). Intravenskim infuzijama lepirudina klinicko stanje je stabilizovano, a broj trombocita je normalizovan. Prema preporukama bolesnica je lecena peroralnim antikoagulansom acenokumarolom od drugog trimestra do 6 sedmica pre planiranog porodjaja. Posle 34. sedmice trudnoe uvedena je subkutana terapija danaparoid natrijumom u adekvatnim dozama odredjenim prema aktuelnoj anti FXa aktivnosti. Planiranim carskim rezom u terminu rodjeno je zdravo dete. Terapija danaparoid natrijumom je nastavljena sve dok terapijom acenokumarnolom nisu postignute terapijske vrednosti INR tokom 2 uzastopna dana.

522

Primena fibrinoliticke terapije u masivnoj plucnoj tromboemboliji nastaloj neposredno posle operacije - prikaz slucaja

N. Radovanovi, J. Perunici, N. Antonijevi, M. Radovanovi, Z. Vasiljevi, R. Lasica Urgentna kardiologija, Urgentni centar, KCS, Beograd Masivna pluna tromboembolija (MPTE) ima visoki mortalitet (preko 80%). Za njeno lecenje indikovana je fibrinoliticka terapija (FT), osim kada postoje apsolutne kontraindikacije. U kontraindikacije spada aktivno krvarenje i skorasnja operacija, kada je indikovana embolektomija kateterom ili hirurskim putem. Ako su ove metode nedostupne lekari treba da donesu odluku o primeni FT. Prikaz slucaja: Bolesnica stara 42 godine, primljena je u koronarnu jedinicu sa klinickim, elektrokardiografskim i ehokardiografskim znacima submasivne PTE. Dva meseca ranije je zbog metroragija uradjena eksplorativna kiretaza, otkriven je miomatozni uterus, a bolesnica je metroragije imala sve do prijema u KJ. Spiralnim CT-om (sCT) je potvrdjeno postojanje embolusa u obe grane plune arterije, a CDS-om vena nogu neorganizovani trombi. Zapoceto je lecenje i.v. UFH, ali je bolesnica imala obilne metroragije sa hemometrom i anemijom pa je 8.dana hiospitalizacije uradjena histerektomija. Narednog dana se razvija slika MPTE sa znacima soka. Nije bilo mogue uraditi katetersku ili hirursku embolektomiju,

108

Vaskularni zid i oksidativni stres: od molekula do fizioloske osnove prevencije i terapije - simpozijum

u izolovanom srcu pacova. U metodi izolovano srca pacova (n=6/ svaka grupa, t.m. 180-200 g) je perfundovano retrogradno po Langendorfovoj metodi uz gradirano poveanje perfuzijskog pritiska - KPP, 40-120 cm H2O. Eksperimenti su sprovedeni u kontrolnim uslovima, u prisustvu L-arginina (1 mM) ili u prisustvu L-arginina (1 mM) i L-NAME (inhibitor NO sinteze, 30 M). Kontrolne vrednosti KP su varirale od 4.27±0.10 ml/min/g tm na 40 cmH2O do 10.15±0.42 ml/min/g tm na 120 cmH2O. Produkcija nitrita je varirala od 2.34±0.17 nmol/min/g tm na 40 cmH2O do 4.89±0.17 nmol/min/g tm na 120 cmH2O i bila paralelna sa KPP-KP krivuljom. L-arginin nije doveo do znacajnih promena KP (40­120 cmH2O, 4.63±0.10 ml/min/g tm i 10.2±0.42 ml/min/g tm, respektivno) praeno paralelnim promenama oslobodjenih nitrita (2.38±0.29 nmol/min/g tm na 40 cmH2O do 5.86±0.50 nmol/min/g tm na 120 cmH2O). Slicni efekti su primeeni i za parametre oksidativnog stresa. L-arginin plus L-NAME nije menjala kontrolne vrednosti KP; poveavana je produkcija nitrita na visim vrednostima KPP (23.05% na 120 cmH2O), ali bez promene superoksidnog anjon radikala ili indeksa lipidne peroksidacije. Dakle, intrakoronorna primena L-arginina nije dovela do znacajnih efekata na koronarnu cirkulaciju izolovanog srca pacova. S obzirom na cinjenicu da je vaskularna rezistencija u cirozi jetre praenom portnom hipertenzijom poveana, klinicki deo nase studije je ukljucio 60 pacijenata (30 kontrola i 30 sa klinicki verifikovanom portnom hipertenzijom), kojima je ultrazvucno odredjivan: dijametar jetre i slezine, frekvencija pulsa, arterijski krvni pritisak, dijametar i brzina protoka kroz venu porte. Odredjivani su i drugi parametri: poprecni presek vene porte, protok kroz nju, indeks rezistencije). Merenja su vrsena pre primene L-arginina, kao i 5, 10, 15 minuta nakon njegove aplikacije (i.v. bolus 0.2mg/5min). Najintenzivniji vazodilatatorni odgovor vene porte nakon aplikacije L-arginina je primeen 10 minuta nakon aplikacije, kako u kontrolnoj, tako i u ispitivanoj grupi, s tim sto je u kontrolnoj grupi taj odgovor bio izrazitiji. Slicni efekti su registrovani i na dijametru vene porte, sto ukazuje na cinjenicu da u portnoj hipertenziji nije samo prisutna poveana vaskularna rezistencija, ve je promenjen i odgovor endotela na direktni spoljni stimulus.

VASKULARNI ZID I OKSIDATIVNI STRES: OD MOLEKULA DO FIZIOLOSKE OSNOVE PREVENCIJE I TERAPIJE

SIMPOZIJUM Sreda, 17. oktobar 2007, 11:00-12:30 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

533

Efekti folne kiseline na koronarni protok i markere oksidativnog stresa na izolovanom srcu pacova

D. uri1, A. Vusanovi2, B. Milici3, A. uri4, V. Jakovljevi5 1 Medicinski fakultet u Beogradu, 2 Klinicko-bolnicki centar u Podgorici, 3 Stomatoloski fakultet u Beogradu, 4 Dom zdravlja Vracar u Beogradu, 5 Medicinski fakultet u Kragujevcu Folna kiselina se preporucuje u primarnoj prevenciji kardiovaskularnih oboljenja, ne samo zbog snizavanja homocisteina u plazmi i zbog niske cene kostanja, ve i zbog antioksidacionih svojstava i povoljnih efekata na funkciju endotela. Cilj studije je bio da se utvrde efekti folne kiseline na koronarni protok (KP) i produkciju markera oksidativnog stresa: nitriti, superoksidni anjon radikal i indeks lipidne peroksidacije. U metodi izolovano srca pacova (n=6/svaka grupa, t.m. 180-200 g) je perfundovano retrogradno po Langendorfovoj metodi uz gradirano poveanje perfuzijskog pritiska - KPP, 40-120 cm H2O. Eksperimenti su sprovedeni u kontrolnim uslovima, u prisustvu folne kiseline (100 M) ili u prisustvu folne kiseline (100 M) i L-NAME (inhibitor NO sinteze, 30 M). Kontrolne vrednosti KP su varirale od 4.37+0.10 ml/min/g tm na 40 cmH2O do 12.05+0.42 ml/min/g tm na 120 cmH2O. Produkcija nitrita je varirala od 1.68+0.17 nmol/min/g tm na 40 cmH2O do 3.56+0.17 nmol/min/ g tm na 120 cmH2O i bila paralelna sa KPP-KP krivuljom. Folna kiselina je znacajno poveavala KP (40­120 cmH2O, 5.63+0.10 ml/ min/g tm i 15.2+0.42 ml/min/g tm, respektivno) praeno poveanjem produkcije nitrita (2.28+0.29 nmol/min/g tm na 40 cmH2O do 6.66+0.50 nmol/min/g tm na 120 cmH2O). Folna kiselina je znacajno smanjivala produkciju superoksidnog anjon radikala narocito na visim vrednostima KPP (60% na 120 cmH2O) i poveavala indeks lipidne peroksidacije TBARS (37.16% na 120 cmH2O). Folna kiselina plus L-NAME nije menjala kontrolne vrednosti KP; poveavana je produkcija nitrita na gornjim vrednostima KPP (43.05% na 120 cmH2O), ali bez promene superoksidnog anjon radikala ili indeksa lipidne peroksidacije. Dakle, u normalnim uslovima folna kiselina poveava koronarni protok, produkciju NO (mereno produkcijom nitrita), a smanjuje produkciju superoksidnog anjon radikala i poveava indeks lipidne peroksidacije, sto moze imati znacajne implikacije u prevenciji i terapiji. Meutim, primena inhibitora NO sinteze ukazuje i na ucese drugih mehanizama u ovim odgovorima, razlicitih od NO.

535

Efekti pasaze humanih trombocita dobijenih u toku akutnog infarkta miokarda na koronarni protok i markere oksidativnog stresa na izolovanom srcu zamorceta

S. Novokmet1, V. Jakovljevi1, B. Milici2, V. Mujovi3, D. uri3 1 Medicinski fakultet u Kragujevcu, 2 Stomatoloski fakultet u Beogradu, 3 Medicinski fakultet u Beogradu Endotel koronarnog vaskularnog korita je sastavni deo cirkulacionog sistema preko razlicitih kontrolnih mehanizama ukljucen u proces (auto)regulacije koronarne cirkulacije. Trombociti su uobliceni elementi krvi, cija je glavna ulogu u procesu hemostaze, a u neposrednoj interakciji sa vaskularnim endotelom. U skladu sa tim, cilj studije je bio da se utvrde efekti perfuzije trombocita kroz izolovano srce zamorceta na funkciju vaskularnog endotela i na koronarni protok (KP) u uslovima hipoksije (30 cmH2O), normoksije (70 cmH2O) i hiperoksije (120 cmH2O). Procena funkcije endotela je odreivana praenjem nivoa markera oksidativnog stresa osloboenih u koronarni venski efluent: azot-monoksid (NO) u obliku nitrita, superoksid anjon radikal (O2-·) i indeks lipidne peroksidacije (TBARS). U metodi izolovano srce zamorceta (n=6/svaka grupa, t.m. 250-300 g) je perfundovano po Langendorfovoj metodi na sledeim koronarnim perfuzionim pritiscima (KPP): 30, 70 i 120 cmH2O. Eksperimenti su sprovedeni u kontrolnim uslovima, pasaza (perfuzija) plazme bogate trombocitima (PRP) pripremljene od krvi zdravih dobrovoljaca sa/ili bez predhodne inhibicije sinteze NO (LNAME, 30 mol/l), pasaza (perfuzija) plazme bogate trombocitima pripremljene od krvi pacijenata sa akutnim infarktom miokarda (PRPAIM) sa/ili bez predhodne inhibicije NO sinteze (L-NAME, 30 mol/l). Pasaza (perfuzija) plazme bogate trombocitima (PRP) pripremljene od krvi zdravih dobrovoljaca sa/ili bez predhodne inhibicije sinteze NO (L-NAME, 30 mol/l), dovodi do smanjenja KP i smanjenog

534

Efekti L-arginina na koronarnu i portnu cirkulaciju: rezultati eksperimentalne i klinicke studije

V. Jakovljevi1, A. Vusanovi2, M. Stojkovi3, D. Celikovi1, V. Zivkovi1, B. Milici4, D. uri5 1 Medicinski fakultet u Kragujevcu, 2 Klinicko-bolnicki centar u Podgorici, 3 Klinicki centar Srbije, Beograd, 4 Stomatoloski fakultet u Beogradu, 5 Medicinski fakultet u Kragujevcu L-arginin je semiesencijalna aminokiselina, koja predstavlja prekursor azotnog monoksida (NO), koji od njega nastaje dejstvom sintaza azotnog monoksida (NOS ­ Nitric Oxide Synthase), od kojih je jedna od njih, izoforma III (NOSIII ­ eNOS) specificna za endotel. Cilj eksperimentalnog dela nase studije je bio da se utvrde efekti Larginina na koronarni protok (KP) i produkciju markera oksidativnog stresa: nitriti, superoksidni anjon radikal i indeks lipidne peroksidacije

Vaskularni zid i oksidativni stres: od molekula do fizioloske osnove prevencije i terapije - simpozijum

oslobaanja NO, O2-· i TBARS u koronarni venski efluent. Perfuzija plazme bogate trombocitima, dobijene iz krvi pacijenata sa akutnim infarktom miokarda (PRP-AIM) dovela je do statisticki znacajnog smanjenja protoka i nivoa NO i TBARS u koronarnom venskom efluentu, dok se nivo O2-· nije znacajno menjao. Perfuzija plazme bogate trombocitima, dobijene iz krvi pacijenata sa akutnim infarktom miokarda, (PRP-AIM) uz predhodnu inhibiciju sinteze NO (L-NAME, 30 mol/l) nije dovela do statisticki znacajnog smanjenja KP i nivoa O2-· u koronarnom venskom efluentu. Meutim, dovodi do statisticki znacajnog smanjenja nivoa NO na KPP od 30 cmH2O i 120 cmH2O i nivoa TBARS na KPP od 30, 70 i 120 cmH2O.

109

537

Azot-monoksid modulise kontraktilnost i potrosnju kiseonika na preparatu srca pacova

Z. Koji1, M. Dobri1, N. Tomi1, M. eli1, V. Jakovljevi2, M. Pavlovi1, D. uri1 1 Medicinski fakultet u Beogradu, 2 Medicinski fakultet u Kragujevcu Uloga azot monoksida (NO) je dobro poznata, posebno sa aspekta funkcije endotela, ali je njegova uloga u kompleksnoj regulaciji kontraktilnosti srcanog misia i potrosnji kiseonika miokarda nedovoljno razjasnjena, kako u fizioloskim uslovima, tako i u uslovima srcanih oboljenja. Zbog toga je cilj rada bio da se na preparatima sa intaktnim endotelom izolovane desne komore srca pacova (Wistar soj, n1=7, n2=5, t.m. 200±10g) stimulisanih elektricnim impulsima (ES),kao i na preparatima stimulisanih noradrenalinom(NOR,10-7M), utvrdi znacaj NO na kontraktilnost srca, procenom efekata inhibitora NO sinteze (L-NMMA, 10-6M). Potrosnja kiseonika je odreivana u iseccima leve komore upotrebom Klarkove elektrode, pre i posle aplikacije L-NMMA (10-8 ­ 10-6 M). Na maksimumu kontrakcijaindukovanih ES primena L-NMMA vremenski-zavisno smanjuje amplitude kontrakcija (65% kontrolne vrednosti). Poveanje amplitude kontrakcija posle dodavanja NOR (u odsustvu L-NMMA) iznosilo je u proseku 26,7%, sto je statisticki visoko znacajno (t = -5.94225, p = 0.00402, p<0,01). Poveanje amplitude kontrakcija posle dodavanja NOR kada je L-NMMA bio prisutan iznosilo je u proseku 20,2%, sto je statisticki visoko znacajno (t = -10.96689, p = 0.00162, p<0,01). Meutim, i pored cinjenice da L-NMMA smanjuje odgovor na NOR za 6,5% ne postoji znacajna statisticka razlika izmeu grupa (p>0,05). Potrosnja kiseonika u iseccima miokarda pacova na bazicnom nivou iznosila je 334±21 nmol O2/min/g. LNMMA je znacajno poveavao potrosnju kiseonika: 10-8M - 25%, 10-7M - 38% i 10-6M - 114%. Rezultati su pokazali kompleksnu ulogu NO u regulaciji u regulaciji kontraktilnosti srcanog misia pacova, kako u uslovima elektricne stimulacije, tako i u uslovima stimulacije noradrenalinom. NO (koji se stvara u srcu) ima znacajnu ulogu u fizioloskoj regulaciji potrosnje kiseonika u miokardu.

tokom epilepticnih napada izazvanih audiogenom stimulacijom kod pacova tretiranih metafitom, analogom fenciklidina. Muzjaci Wistar albino pacova sa implantiranim EEG-registrujuim elektrodama podeljeni su u sledee grupe: 1) kontrolnu (0,9% NaCl, i.p., n=7) i 2) eksperimentalnu (metafit 10 mg/kg, i.p., n=7). Nakon tretmana, zivotinje su izalagane intenzivnoj audiogenoj stimulaciji (110±3 dB, 3-5 kHz, 60s) svakih sat vremena tokom eksperimenta, pri cemu je registrovana EEG i EKG aktivnost zivotinja. Registrovani zapisi retrospektivno su analizirani. Salve visokovoltiranih siljaka i siljak- talas kompleksa registrovane su tokom epilepticnih napada u zivotinja tretiranih metafitom. Iktalna aktivnost metafitom tretiranih zivotinja bila je praena promenama u EKG-u. Sinusna tahikardija i nishodna ST depresija notirani su u svim zapisima iktalnog EKG-a. Nisu zabelezene nikakve promene u EEG i EKG aktivnosti kontrolnih zivotinja tokom celog eksperimenta. Ovi rezultati ukazuju da bi metafitski model epilepsije mogao posluziti kao pogodan model za ispitivanje kardiovaskularnih manifestacija generalizovanih epilepticnih napada.

538

Promene u EEG i EKG tokom audiogenih epilepticnih napada kod pacova tretiranih metafitom

D. Hrnci1, A.D. Risti2, O. Stanojlovi1, D. uri1, A. Rasi ­ Markovi1, V.Susi3, D. Vucevi4, D. Mladenovi4, T. Radosavljevi4 1 Institut za fiziologiju, Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog Centra Srbije, 3 Srpska Akademija Nauka i Umetnosti, 4 Institut za patofiziologiju, Medicinski fakultet Univerziteta u Beogradu Epilepticni napadi su udruzeni sa znacajnim autonomnim fenomenima kako tokom iktalne, tako i tokom interiktalne faze. Rezultati novijih istrazivanja su pokazali da tokom razlicitih epileptickih napada dolazi do znacajnih promena u kardiovaskularnoj funkciji, ali ovi fenomeni jos uvek nisu u potpunosti razjasnjeni. Stoga je cilj ovog rada bio da se utvrde specificne promene u EKG-u i EEG-u

110

Poremeaji hemostaze i koronarna bolest - simpozijum

citometrijskom metodom kao ADPrr, ADPrr>50% odredjena kao los odgovor. Ovaj odgovor je uporedjen sa genetskom osnovom bolesnika u smislu polimorfizma za P2Y12 receptor preko koga deluju tienopridini. Rezultati:Od ukupno 103 analizirana bolsnika 77 (74,8%) pct je bilo na th 100mg aspirina i 75mg clopidogrela (grupa clopidogrel) a 26 (25,2%) ticlopidin 2x250mg uz 100mg aspirina (grupa ticlopidin), tabela br.1. Tabela b.r 1 Distribucija bolesnika prema vrsti tienopiridina

LEK Tiklopidin Clopidogrel Ukupno FREKVENCIJA 26 77 103 PROCENAT 25,2% 74,8% 100%

POREMEAJI HEMOSTAZE I KORONARNA BOLEST

SIMPOZIJUM Sreda, 17. oktobar 2007, 13:00-14:30 Sala BW klub, Hotel "M" Best Western

553

Hiperhomocisteinemija u mladih bolesnika sa infarktom miokarda

1 2 2 1

N.M. Antonijevi , A. Beleti , D. Mirkovi , J. Perunici , B. Jakovljevi3, V. Djordjevi4, N. Kovac1, I. Antonijevi1, D.P. Jovanovi5, Z. Vasiljevi1 1 Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinicki Centar Srbije, Beograd, 2 Institut za medicinsku biohemiju, Klinicki Centar Srbije, Beograd, 3 Institut za higijenu i medicinsku ekologiju, Medicinski Fakultet, Beograd, 4 Institut za molekularnu genetiku i geneticki inzenjering, Beograd, 5 Urgentni Centar, Klinicki Centar Srbije, Beograd Hiperhomocisteinemija (HHcy) je definisani nezavisni faktor rizika za nastanak i progresiju koronarne bolesti i preranu aterosklerozu. HHcy se detektuje u 20%-40% bolesnika sa koronarnom bolesti, perifernom arterijskom bolesti i cerebrovaskularnim bolestima. Cilj ovog rada je da odredimo incidenciju hiperhomocisteinemije i nivoe homocisteina u mladih ljudi sa infarktom miokarda (IM) i uporedimo ih sa odgovarajuom grupom zdravih mladih ljudi. Ispitivali smo incidenciju hiperhomocisteinemija, definisanu kao nivo homocisteina iznad 12 µmol/L, i medijane homocisteina u grupi od 212 bolesnika (178 muskaraca i 34 zene) sa infarktom miokarda mladjih od 45 godina i 45 zdravih mladih osoba (24 muskarca i 21 zena). Homocistein je ispitivan HPLC metotodom sa fluorescentnom detekcijom. Rezultati su poredjeni hi-kvadrat testom, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallisovim testom. Statisticki znacajna razlika (p=0.00078) je nadjena izmedju incidencije hiperhomocisteinemija u svih bolesnika sa IM (44,8%) i incidencije u kontrola (17,8%). Medijane koncentracija homocisteina u bolesnika sa IM (11,35 mol/L) i zdravih kontrola(9,7 mol/L) su statisticki znacajno razlicite (p=0,001). Incidencija HHcy u bolesnika zenskog pola (47 %) i incidencija u zdravih zena (4,8 %) se statisticki znacajno razlikuju (p=0.0009). Poredjenjem medijane homocisteinemija u zena sa IM (10,9 mol/L) i zdravih zena (9,0 mol/L) nadjena je statisticki znacajna razlika. (p=0,025). Takva razlika nije zapazena u grupi muskaraca sa IM i kontrolnoj grupi muskog pola. Zakljucujemo da svi mladi bolesnici sa IM imaju visu incidenciju hiperhomocisteinemija i vise nivoe homocisteina nego zdrave osobe kontrolne grupe. Zapazena je i visa incidencija hiperhomocisteinemija i visi nivo homocisteina u mladih bolesnica sa IM u odnosu na zdrave zene kontrolne grupe.

Odgovor na tienopiridine odredjen protocnom citometrijom kao ADP receptorska reaktivnost (ADPrr) meren je svim bolsnicima pre primene tienopridina (dok su bili samo na terapiji aspirinom, kontrola), zatim neposredno pre implantacije stenta (kada je postignut terapijski maksimum) i u roku od 1h posle implantacije stenta kada se reaktivnost trombocita najvea. U tabelama odgovor je oznacen kao los (ADPrr>50%) i dobar (ADPrr<50%). Dobar odgovor na na antiagregacijsku terapiju postignut je kod 75 bolesnika (72,8%), dok je los odgovor zabelezen kod 28 bolesnika (27,2%)., tabela br.2 Tabela br.2 Odnos dobrog i loseg odgovora na tienopiridine u ispitivanoj grupi kao ADPrr

FREKVENCIJA Dobar Los Ukupno 75 28 103 PROCENAT 72.8% 27,2% 100%

Sledea faza naseg istrazivanja imala je za cilj da kod svih bolesnika uradi skrinig za polimorfizam gena za GPIIbIIIa receptor koji je poslednji i mozda najvazniji u procesu aktivacije i agregacije trombocita i polimorfizam za P2Y12 receptor koji je ciljno mesto tienopiridina, a koji kada se aktivira posredno deluje na aktivaciju receptora GPIIbIIIa. Ova analiza je uradjena kod 94 bolesnika. Polimorfizam gena za P2Y12 receptor Kada je polimorfizam gena za P2Y12 receptor u pitanju haplotip H2 koji je predstavljao predispoziciju za dobar odgovor na antiagregacijsku terapiju prema podacima iz literature, bio je zastupljen kod 69 bolesnika (73,4%), oznacen kao dobar homozigot u ovom radu (razlog naveden u prethodnom poglavlju). Nosioci haplotipa H1H2 i H2H2 oznaceni kao los homozigot/ heterozigot detektovani su kod 25 bolesnika (26,6%) i oznacavali su predispoziciju za los odgovor na terapiju, tabela br.3. Tabela br.3. Odnos haplotipa H1 i H2 gena za P2Y12 receptor u ispitanoj grupi

FREKVENCIJA Homozigot dobar H1H1 Heterozigot/homozigot los H1H2/H2H2 Ukupno 69 25 94 PROCENAT 73,4% 26,6% 100%

555

Da li se moze predvideti efekat dvojne antiagregacijske terapije?

A. Grdinic, N. Djukanovic, D. Vojvodic, I. Majstorivic, V. Ilic, Z. Magic, S. Obradovic, M. Colic, D. Orlic, M. Ostojic Uvod:Dvojna antiagregacijska terapija je danas standard u lecenju bolesnika kojima se implantira intrakoronarni stent, medjutim odgovor na ovu terapiju nije kod svih bolesnika zadovoljavajuci. Cilj:Utvrditi procenat bolesnika sa losim odgovorom na tienopridine i ispitati da li psotoji povezanost tog odgovora sa polomorfizmom gena za P2Y12 receptor preko koga tienopridini deluju. Metodologija:Ovo istrazivanje obuhvatilo je ukupno 123 pojedinca, od cega 20 zdravih dobrovoljaca i 103 bolesnika kojima je imlantiran intrakoronarni stent.Svi bolesnici su primali dvojnu antiagregacijsku terapiju Odgovor na tienopridine utvrdjen je flow

Nosioci haplotipa H2H2 (los homozigot) detektovani su kod 5 bolesnika (5,3%), a haplotip H1H2 kao heterozigot pronadjen je kod 12 bolesnika (21,3%), tabela br. 4. Tabela br.4 . Izdvojeni bolesnici sa H2H2 za gen za P2Y12 receptor

FREKVENCIJA Homozigot dobar H1H1 Heterozigot H1H2 69 12 PEROCENAT 73,4% 21,3%

Kardiovaskularna hirurgija - usmena saopstenja originalnih radova

Homozigot los H2H2 Ukupno

111

5 94

5,3% 100%

Polimorfizam gena za P2Y12 receptor Kada je ista analiza (PCR) uradjena u smislu postojanja haplotipa H1 ili H2 gena za P2Y12 receptor, utvrdjeno je postojanje 13 (48,1%) bolesnika sa haplotipom H2H2 i/ili H1H2, od cega 9 heterozigota i 4 homozigota, tabele br.5. Tabela br.5, 2=9,013; p=0,003. Odnos haplotipa H1 i H2 gena za P2Y12 receptor i odgovora na tienopridin

HOMOZIGOT DOBAR H1H1 ADP dobar ADP los Ukupno 55 82,1% 14 51,9% 69 100% HETEROZIGOTHOMOZIGOT LOS H1H2/H2H2 12 17,9% 13 48,1% 25 100% 67 100% 27 100% 94 100% UKUPNO

USMENA SAOPSTENJA ORIGINALNIH RADOVA Sreda, 17. oktobar 2007, 08.30-10.00 Sala Beograd, Hotel "M" Best Western

KARDIOVASKULARNA HIRURGIJA

561

Nas doprinos lecenju masivnih embolija plua trombolitickom terapijom rano posle hirurskih intervencija-devet godina posle

B. Stefanovi, Z. Vasiljevi, M. Ostoji Institut za kardiovaskulrane bolesti, Klinicki centar Srbije, Beograd Uvod: Tromboliticka terapija (TT) je relativno kontraindikovana kod bolesnika sa masivnom embolijom plua (MEP) u prvih 10 dana od hirurske intervencije. TT moze biti spasonosna, ali je udruzena sa visokim rizikom od hemoragijskih komplikacija. Materijal: Od jula 1998. - novembra 1999. godine 2 konsekutivna bolesnika sa MPE lecena su TT u prva 24 h od hirurske intervencije. Slucaj 1. 25-godisnja zena je porodjena carskim rezom u jednom manjem gradu. Posle 6 h nastaju dispneja, vrtroglavica, hipotenzija. Bolesnica je transportovana u KJ Urgentnog centra. Pri prijemu: bleda, cijanoticna, preznojena, puls 170/min, KP 85/60 mmHg, broj respiracija 50/min, galop na srcu. EKG: sinusna tahikardija, S1Q3T3. D-dimer: 5800 g/l, pH 7.37, pCO2 20 mmHg, pO2 68mmHg, saturacija O2 79%. Primenjena je streptokinaza iv. (1.5 milion i.j./1h), dvanaest sati posle carskog reza. Postignuto je brzo hemodinamsko poboljsanje (KP 110/80 mmHg, puls 120/min). Dva casa kasnije dolazi do profuznog vaginalnog kraverenja i pada KP na 77/45 mmHg. Bolesnica je promptno lecena infuzijom tecnosti, dopaminom, transfuzijom eritrocita i SZP. Tokom 3 h intenzivne terapije dolazi do potpunog oporavka (KP 125/80 mmHg, puls 88/min) i prestanka krvarenja. Slucaj 2. Posle holecistektomije u Urgentnom centru kod 42-godisnjeg muskarca, prilikom ustajanja iz postelje, dolazi do gubitka svesti, dispnoje, cijanoze, hipotenzije (80/60 mmHg). Zbog suspektne MEP ordiniran je tkivni plazminogen aktivator 100 mg iv./2h (20 h posle holecistektomije) sa odlicnim efektom. Na Doppler-u vena nogu i karlice nije bilo svezih tromba, zbog cega heparin nije dat prva 2 dana, a zatim je nastavljen do otpusta sa odeljenja. Krvarenje preko drena je bilo minimalno. Zakljucak: Tromboliticka terapija je efikasna kod MEP u ranoj fazi posle hirurskih intervencija. Hemoragijske komplikacije se mogu ocekivati, ali se, uz prethodnu pripremu, mogu i moraju energicno leciti.

Tabela br.6. Odnos haplotipa H1 i H2 gena za P2Y12 receptor i odgovora na tienopridin sa sa izdvojenim nosiocima alela H2H2 (los homozigot)

HOMOZIGOT DOBAR H1/H ADP dobar 55 82,1% 14 51,9% 69 100% HETEROZIGOT H1/H2 11 16,4% 9 33,3% 20 100% HOMOZIGOT LOS H2H2 1 1,5% 4 14,8% 5 100% 67 100% 27 100% 94 100% UKUPNO

ADP los

Ukupno

Postojala je visoko statisticki znacajna razlika u zastupljenosti loseg odgovora na terapju izmedju bolesnika sa haplotipom H1i H2. H2 haplotip bilo kao homo ili heterozigot je bio predispozicija za los odgovor na terapiju meren ADPrr sa visokom statistickom znacajnosu, 2=9,013; p=0,003.

562

Correlation of ICU stay with procalcitonin (PCT) and brain natriuretic peptide (BNP) in patients with congestive heart failure who underwent open heart surgery

T. Spasic, M. Jovic, M. Borzanovic, B. Djukanovic, D. Brunner, J. Marinkovic Dedinje Cardiovascular Institute, Belgrade, Srbia Background In patients with congestive heart failure (CHF) hyperuricaemia predicts inflammatory activation. Combined with Btype natriuretic peptide (BNP) or with echocardiographic estimation (left ventricle ejectionfraction, LVEF <30%) could predict the development of acute decompesation. Recently we investigated the serum levels of procalcitonin (PCT) in patients with good LVEFfollowing cardiac surgery. In this study we examined the patients with leftventricle systolic dysfunction collecting: BNP, uric acid (UA), PCT, C-reactiveprotein (CRP), and clinical outcomes after the operation (OP). Methods 204 patients (age 59.69±9.55 years, 65.5% male) were divided in two groups:A, n=102 with echocardiographically estimated LVEF>30%, and B, n=102 with LVEF<30%.PCT and CRP

112

Kardiovaskularna hirurgija - usmena saopstenja originalnih radova

periodu. Svi su bili u NYHA klasama III ili IV. Srednja vrednost ejekcione frakcije (EF) bila je 35,3±10,9% a EF<30% zabelezena je u 49% slucajeva. Preoperativno srednji stepen MR bio je 3,4±0,6 a srednji stepen TR bio je 2,3±1,2. Kod svih je uz korekciju MR i TR (posteriorna semicirkularna mitralna anuloplastika i modifikovana De Vega trikuspidna anuloplastika) raena i hirurska revaskularizacija miokarda. Postoperativno su analizirani TR i MR, a kriterijumi za definiciju pojave recidiva su bile TR i MR III ili IV stepena. Bez recidiva TR posle 6, 12 i 24 meseca bilo je 93%, 87,7% odnosno 82,9% operisanih. Recidivi TR bili su statisticki znacajno cesi (p=0,028) kod pacijenata sa preoperativnom MR III i IV stepena u odnosu na one sa I i II. Bez recidiva MR posle 6, 12 i 24 meseca bilo je 87,7%, 69,6% odnosno 55,2% operisanih a u odnosu na preoperativni MR (I,II, III, IV) postojala je statisticki znacajna razlika u pojavi recidiva (p=0,06). Samo je preoperativna MR III i IV stepena prediktor pojave recidiva TR posle hirurskog lecenja IMR. Preoperativni stepen MR predodreuje pojavu recidiva MR postoperativno.

were measured preoperatively, 6h, 24h and 48h postoperatively. BNP and UA were measured preoperatively. Results In group B, plasma BNP levels (mean: 484,31± 713,06 ng/L) increased in proportion to CHF severity, inversely correlatedwith LVEF (r=-0.31, p<.01) but not with predicted inflammatory status as evidencedby the correlation with C-reactive protein (r=0.31, p<.003). BNP was in correlationwith PCT taken 6h (p<.05), 24h and 48h (p<.01) postoperatively. Hyperuricaemia (UAmean: 0.41±0.13 mmol/L) was detected in 34 (33,3%) patients. The ICU stay was5,74±11,49 days in group A, and 4,38±6,59 in group B (P<.05). In group B, length of ICU stay directly correlated with PCT (p<.01) postoperatively and BNP (p<.01)preoperatively. Conclusion PCT levels before surgery indicate that nearly all patients were free from inflammation. BNP and PCT determined postoperatively directlycorrelated with length of the ICU stay in patients with CHF.

563

Factors influencing the rate of postoperative non lethal complications in cardiac surgery

565

M. Golubovic, A. Redzek, M. Petrovic, B. Mihajlovic S. Nicin, M. Fabri Institute of Cardiovascular Diseases Vojvodina, Clinic for Cardiovascular Surgery, Sremska Kamenica The aim: To findout frequency and distribution of the postoperative non lethal complication in regard to sex, age, kind of operations and expected operative risk, also to make recommendation for prevention and control of postoperative non lethal complications. All patients who underwent an open hearth surgery at the our Clinic, in 2004 were included. The Parsonnet\'s risk system of classification was used for each of complications that was registered. The EuroSCORE system of risk stratification was used for estimation of expected operative risk. Out of 853 patients included in the project 205 or 24% had one or more postoperative complications. There is no significant difference in complication rate between coronary and valvulary surgery but the rate is much higher in combined surgery. The number of complications increases with the level of expected mortality. In the first group of expected operative risk according the EuroSCORE system, frequency of the complications was 21%, in the second group 29% and in the third group was 47%. There is a close correlation between expected operative risk and the rate of postoperative non lethal complications (R=0,98). The most frequent complications were arrhythmias 13,5%, pulmonary complications 6,8% and hemorrhages 2,3%. The most important factor that influences the rate of postoperative complications is the level of the expected operative risk. There is a close correlation between the level of operative risk and rate of the complications. One of the effective measures of complications prevention could be the adequate preoperative treatment of the patients in higher risk groups.

Asimptomatska znacajna karotidna arterijska bolest kod bolesnika kojima je predviena hirurska revaskularizacija miokarda: bezazleni ili krucijalni nalaz?

D. Pani1, B. Obrenovi-Kiranski2, P. uki2, L. Davidovi2, D. Vasi2, R. Pesi-Besti2, G. Dragani-Bundovski2, D. TrifunoviZamaklar2, B. Orbovi2, N. Mili3 1 Zdravstveni centar Despotovac, 2 Institut za kardiovaskularne bolesti Klinickog centra Srbije Beograd, 3 Institut za statistiku Medicinskog fakulteta Beograd Uvod: Kod 30% bolesnika sa hemodinamski znacajnom stenozom karotidnih arterija (SKA) mogu se javiti cerebrovaskularni insulti (CVI) rano postoperativno posle hirurske revaskularizacije miokarda (ACBG). Prevalenca SKA kod bolesnika sa ACBG je visoka: 17%-22% bolesnika imaju SKA50%, 6-12% bolesnika imaju SKA80%. Endarterektomija karotidnih arterija uraena pre ili zajedno sa ACBG smanjuje rani postperativni rizik od CVI na <4%. Prisustvo suma nad karotidnom arterijom je slab prediktivni faktor znacajnosti SKA. Cilj rada ispitivanje moguih markera SKA kod bolesnika predvienih za ACBG. Materijal i metod: Ispitivana je prevalenca znacajne SKA(50%) procenjene Color Duplex scanom karotidnih arterija kod 272 bolesnika sa koronarnom bolesu (KB) kojima predstoji ACBG (prosecna starost 57.94±9.24 god, muskaraca 79.8%). Bolesnici su podeljeni u grupe prema stepenu SKA. Analizirani su: starost, pol, BMI, hipertenzija, dijabet, pusenje, lipidogram. Rezultati: 18 od 272 bolesnika (6.6%) ima znacajnu SKA. Bolesnici sa SKA su bili stariji u odnosu na one bez SKA (62.76±7.14 vs. 7.56±9.29, p0.02); 67% su bili muskarci. Vei rizik od pojave SKA imali su bolesnici stariji od 60god. (O.R. 2.58; 95% interval poverenja 0.98-6.77, p=0.047). Hipertenzija (83% vs 9%) kao i dijabet (33% vs 19%) nisu bili znacajno cesi kod bolesnika sa SKA. Lipidogram je bio slican u obe grupe (holesterol: 6.27±0.66 vs. 6.20±0.88 i trigliceridi: 2.35±0.44 vs. 2.33±0.78, p=ns). Gojaznost (BMI >30) je bila podjednako prisutna u obe grupe (19%) kao i pusenje. Porodicno optereenje za KB bilo je cese kod bolesnika sa znacajnom SKA (72% vs. 58%, p=ns). Svi bolesnici sa SKA su imali visesudovnu bolest koronarnih arterija. Stenoza glavnog stabla leve koronarne arterije je bila statisticki znacajno cesa kod bolesnika sa znacajnom SKA (43% vs. 8%, p=0.0001; O.R. 8.92; 95% interval poverenja 3.2-24.83). Zakljucak: Stariji uzrast i prisustvo stenoze glavnog stabla leve koronarne arterije su snazno povezani sa znacajnom karotidnom bolesu kod bolesnika predvienih za ACBG. Stoga se ovi parametri mogu smatrati markerima znacajne karotidne bolesti u odmakloj koronarnoj sklerozi.

564

Recidivi trikuspidne i mitralne insuficijencije posle hiruskog lecenja ishemijske mitralne regurgitacije

M. Fabri, S. Niin, Z. Jonjev, B. Mihajlovi, V. Torbica, A. Redzek, D. Nikoli, M. Rosi Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine, Klinika za kardiovaskularnu hirurgiju, Sremska Kamenica U terminalnom stadijumu ishemijske mitralne insuficijencije (IMR) dolazi do progresije trikuspidne i mitralne regurgitacije (TR i MR) sto znacajno doprinosi razvoju srcane insuficijencije, losoj prognozi i visokom stepenu mortaliteta i pored optimalne medikamentozne terapije. Analizirati pojave recidiva TR i MR posle hirurske terapije IMR. Retrospektivno je analizirana serija od 188 bolesnika (80,3% muskaraca i 19,7% zena) prosecne starosti 52 godine (31-76 god.) operisani na nasoj klinici u dvogodisnjem

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

113

566

Izbor hirurske metode kod starih rekoarktacija

R. Ili, Z. Trifunovi, V. Mandari, Z. Vucini, S. Tisma, Z. Markovi Klinika za kardoihirurgiju, VMA, Beograd Uvod: Prikazane su hirurske mogunosti pri resavanju starih rekoarktacija. Analizirane su prednosti i nedostaci pri resavanju starih rekoarktacija pristupom kroz retorakotomiju i rezultati operisanih rekoarktacija antekardijalnim aorto-aortalnim baj pasem. Materijal i metode: Dva bolesnika (jedan muskarac i jedna zena) operisani su zbog rekoarktacije pristupom kroz medijalnu sternotomiju i medijalnu gornju laparotomiju tako sto je uradjen aorto-aortalni baj pas. Cetiri bolesnika (tri zene i jedan muskarac) operisani su pristupom kroz retorakotomiju tako sto je kod jednog bolesnika uradjena pac plastika po metodi Vossschulte, a kod tri bolesnika uradjena je resekcija i ekscizija rekoarktacije , a zatim rekonstrukcija aorte graft- interpozitumom. Kod svih bolesnika je preoperativno uradjena radiografska, ultrazvucna dijagnostika i aortografija, a od ove godine dijagnostika multi slajsnim skenerom (MSCT). Rezultati:Kod svih bolesnika je postignut odlican funkcionalni efekat sto je potvrdjeno kontrolnom aortografijom i kontrolnim MSCT pregledom. Kod jedne bolesnice doslo je do razvoja parapareze koja se potpuno povukla na fizikalnu terapiju. Zakljucak: Analizom operisanih slucajeva preporucujemo anatomsku korekciju rekoarktacije kod starih retorakotomijskim pristupom u adultnom dobu sto predstavlja hirurski zahtevniji pristup u odnosu na ekstraanatomsku korekciju.

KORONARNA BOLEST / SRCANA INSUFICIJENCIJA / BOLESTI SRCANOG MISIA I PERIKARDA / RAZNO

POSTER FORUM Sreda, 17. oktobar 2007, 14.30-15.30 Restoran poster forum, Hotel "M" Best Western

Faktori rizika za koronarnu aterosklerozu kod pacijenata sa postinfarktnom srcanom insuficijencijom

P567

I. Nikoli Pavlovi Institut "Niska Banja" u Niskoj Banji Srcana insuficijencija cesto nastaje kao posledica ishemijske bolesti srca. Bolesnici sa jednim ili vise faktora rizika za koronarnu aterosklerozu cese oboljevaju od ishemijske bolesti srca. Cilj ovog rada je ispitivanje uticaja faktora rizika za koronarnu aterosklerozu hipertenzija, pusenje, povisene vrednosti seera i holesterola u krvi i gojaznost) kod pacijenata sa postinfarktnom srcanom insuficijencijom. Istrazivanjem je obuhvaeno 219 pacijenata sa srcanom insuficijencijom nakon infarkta miokarda. Bez faktora rizika za koronarnu aterosklerozu bilo je 25 (11,41%)ispitanika. Po jedan faktor rizika bio je zastupljen kod 128 (58,45%) pacijenata. Najzastupljeniji pojedinacni faktori su hipertenzija kod 65 (29,68%) i pusenje kod 47 (21,46%) osoba. Sa dva od ispitivanih faktora rizika bio je 51 (23,29%) pacijent. Najcese su kombinacije hipertenzije i pusenja, kod 21 (9,59%) bolesnika, i hipertenzija i povisene vrednosti seera u krvi kod 17 (7,76%) osoba.Sa tri faktora rizika bilo je 9 (4,11%) pacijenata, a hipertenzija je zastupljena u svim kombinacijama . Sa cetiri faktora rizika bilo je 6 (2,74%) ispitanika. Hipertenzija, pojedinacno, ili udruzeno sa drugim ispitivanim faktorima bila je prisutna kod 124 (56,62%) osobe i predstavlja najznacajniji faktor rizika za koronarnu atrosklerozu kod pacijenata sa postinfarktnom srcanom insuficijencijom.

P568

Polne razlike funkcionalnog kapaciteta kod starijih pacijenata sa stabilnom srcanom insuficijencijom

R. Jankovi, S. Apostolovi, D. orevi-Radojkovi, S. SalingerMartinovi, T. Stanojlovi, M. Pavlovi, D. Stanojevi, G. Lazarevi Klinika za kardiovaskularne bolesti, KC Nis Hronicna srcana insuficijencija (HSI) je rastui uzrok morbiditeta i mortaliteta, posebno kod zena, zbog njihove brojne prevlasti u starijoj populaciji. a klinici za kardiovaskularne bolesti Nis, procenjivane su polne razlike starijh acijenata ( preko 65 godina starosti) u stabilnoj fazi HSI. Primenjivani su hokardiografski, pluni funkcionalni testovi, antropometrijska merenja, kao i -min test hoda. d 80 pacijenata sa HSI, 16 (20%) je bilo zena i 64 (80%) muskaraca. Prosecna starost u oba pola je bila slicna (74.3±4.25 god). Ejekciona frakcija ej bila nacajno visa kod zena (41.3±8.17 vs. 37.56±7.6, p<0.1). Parametri plune unkcije su bili bolji kod muskih pacijenata sa HSI: vitalni kapacitet (3.14±0.58 s. 1.81±0.4L), FEV1 (2.33±0.56 vs. 1.27±0.6L), PEF (6.8±1.8 vs. 3.97±1.14L/s); <0.01 za sve analize. Ucestalost hronicne opstruktivne bolesti plua (HOBP) je ila 20% medju zenama i 37% medju muskarcima, bez statisticke znacajnosti. redjena distanca tokom 6-min test hoda je bila znacajno vea medju muskarcima ego zenama (283.3±90.3 vs. 199.3±73.4m, p<0.01). Kod zenskih pacijenata je bila nacajna korelacija izmedju aktuelnog/predvidjenog FEV1 i 6-min testa hoda, C=0.63, p<0.01), dok ova korelacija nije bila znacajna kod muskih pacijenata. fukcionalni kapacitet kardio-pulmonalnog sistema procenjen predjenom distancom u -min testu hoda je nizi kod zena nego muskaraca sa stabilnom HSI. Imajui u vidu da nije bilo polnih

114

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

sest nedelja je sprovedena inicijacija, ushodna titracija i postignuta ciljna doza po grupama, karvedilol (50 mg/dnevno), bisoprolol (10 mg/dnevno), propranolol (160 mg/dnevno) i metoprolol HF (200 mg/dnevno). Svi pacijenti su uzimali 10 mg/dnevno enalaprila u toku studije. Markeri oskdativnog stresa su odreivani pre primene terapije i sest nedelja nakon primene terapije. Rezultati: Doslo je do pada vrednosti O2-·, u sve cetiri grupe, posle sest nedelja terapije u odnosu na vrednosti pre terapije, mada nije bilo statisticki znacajne razlike u promenama tih vrednosti. U grupi sa karvedilolom i bisoprololom doslo je do pada nivoa NO posle terapije, dok je u grupi sa metoprololom i propranololom doslo do poveanja nivoa NO posle terapije bez statisticki znacajne razlike u promenama izmeu vrednosti pre i posle terapije. Kod karvedilola, bisoprolola, metoprolola i propranolola postoji statisticki znacajan pad nivoa TBARS posle terapije. Statisticki je znacajna razlika u velicini pada nivoa TBARS kod karvedilola, metoprolola i propranolola u ondosu na bisoprolol. Zakljucak: Smanjenje nivoa markera oksidativnog stresa u sve 4 grupe beta-blokatora, kod pacijenata sa SI ishemijske etiologije, posle 6 nedelja lecenja ukazuje na sposobnosti ovih lekova i njihovih metabolita (endogeni antioksidanti) da sprece proces lipidne peroksidacije i da kao cistaci slobodnih radikala dodatno doprinesu ovom smanjenju. Stepen antioksidantnog svojstva nevedenih beta blokatora se razlikuje i najvei je kod karve

razliika u godinama i prisustvu HOBP i da zene imaju bolju istolnu funkciju, mozemo zakljuciti da postoje dodatni faktori koji uticu na funkcialni kapacitet zena.

P569

Hronicna srcana insuficijencija kod starih osoba: klinicke manifestacije, komorbiditet, terapijske dileme

T. Popov, J. Dejanovi, I. Ivanov, I. Srdanovi Uvod: Hronicna srcana insuficijencija je vodea dijagnoza pri otpustu bolesnika sa stacionarnog lecenja i ima tendenciju stalnog porasta, narocito u osoba starijih od 70 godina, kod kojih postoji problem postavljanja dijagnoze i lecenja jer simptomi mogu biti nespecificni, a postojanje komorbiditeta i politerapija komplikuju strategiju lecenja. Cilj: Evaluacija specificnosti srcane insuficijencije u starih osoba: mehanizam nastanka, ucestalost pridruzenih oboljenja, terapijski protokol pri otpustu. Metodologija i rezultati rada: Istrazivanjem je obuhvaeno 93 bolesnika koji su leceni na Klinici za kardiologiju IKVBV od januara do juna 2006.godine zbog simptoma i znakova hronicne srcane insuficijencije. Ispitivani bolesnici su podeljeni u dve grupe, mlai od 70 godina (kojih je bilo 45, od toga 67% muskaraca) i stariji od 70 godina (njih 48, od toga 48% muskaraca). Kod priblizno 50% ispitanika u obe grupe naena je ocuvana sistolna funkcija miokarda leve komore (ejekciona frakcija > 40%). Znacajna aortna stenoza je cese uocavana kod starijih pacijenata, ali granicne statisticke znacajnosti. Nije postojala statisticki znacajna razlika u pojavi pridruzenih nekardiovaskularnih bolesti. Razlike u terapijskom protokolu pri otpustu sa hospitalnog lecenja nisu statisticki znacajne, osim u upotrebi peroralne antikoagulantne terapije i beta blokatora koji su cese koriseni kod bolesnika mlaih od 70 godina. Tokom 12-onedeljnog praenja bolesnika nije postojala statisticki znacajna razlika u prezivljavanju. Zakljucak: Klinicka slika, pridruzenost drugih nekardiovaskularnih bolesti kao i etiologija hronicne srcane insuficijencije ne razlikuju se znacajno meu starosnim kategorijama. Terapijski protokol je podjednak, osim u slucaju beta blokatora i peroralne antikoagulantne terapije koji su cese propisivani mlaim bolesnicima.

P571

Circulus vitiosus srcane slabosti- hronicno pluno srce i trosudovna koronarna bolest

I. Mati, J. Balinovac, D. Milosavljevi et al. Sezdesetosmogodisnji pacijent je hospitalizovan zbog globalne srcane insuficijencije.Izrazito gojazan, pletorican,ortopnoican, sa perifernim edemima ascitesom, hepatomegalijom, ali i pleuralnim izlivima, poremeajem srcanog ritma po tipu absolutne artimije. Anamnesticki se dobija podatak o ponavaljanim embolijama plua i visegodisnjem lecenju oralnim antikoagulansima. Zbog izrazenih varikoziteta i tromboza potkolenih vena obostrano, jos pre deset godina je predlagana operacija plasiranja IVC filtera, koju je pacijent odbio.Radiografski i ehokardiografski ekstremna dilatacija glavnog stabla art pulmonalis 75 mm i grana 45 mm.Koronarografski trosudovna bolest, okluzija u proksimalnom segmentu LAD, cirkumflekse i desne koronarne arterije. Dilatacija i disfunkcija desne komore preko smanjenog cardiac outputa dodatno smanjuje punjenje leve komore.Konsekvence su smanjenjen sistemski udarni volumen i perfuzija koronarnih arterija sto precipitira miokardnu ishemiju.

P557

Eefekat dejstva karvedilola, propranolola, metoprolola i bisoprolola u lecenju hronicne srcane insuficijencije uzrokovane ishemijskom miopatijom na markere oksidativnog stresa

G. Davidovi1,2, S. Novokmet1, V. Jakovljevi1, V. Miloradovi1,2, M. Vujovi2, V. Iri-Cupi1,2 1 Medicinski fakultet,Univerzitet u Kargujevcu, 2 Klincki Centar Kragujevac, Interna klinika Uvod: U poslednjih 30 godina primena beta blokatora u lecenju sindroma srcane insuficijencije (SI) je prerasla iz kontraindikacije u indikaciju na osnovu rezultata eksperimentalnih i klinickih studija. Brojne relevantne klinicke studije pokazale su korisna dejstva beta blokatora: znacajno smanjenje morbiditeta, mortaliteta, broja hospitalizacija pacijenata obolelih od hronicne srcane insuficijencije (HSI) i antioksidativna svojstva. Cilj: cilj ove studije je bio da se utvrdi podnosljivost karvedilola, propranolola, metoprolola i bisoprolola na osnovu promena vrednosti nivoa markera oksidativnog stresa u plazmi: superoksid anjon radikal (O2-·), azot-monoksid (NO) u obliku nitrita i indeks lipidne peroksidacije (TBARS). Metoda: Studija je poredila cetiri razlicita beta blokatora kod hipertenzivnih pacijenata sa ishemijskom miopatijom NYHA II koji su prelezali infarkt miokarda i imali ugraen aortokoronarni bajpas grafting (ABG). Pacijenti su randomizovani u cetiri grupe po 10 pacijenata. Posle pripremnog perioda od 7 dana bez lekova tokom

572

Kompletno reverzibilna teska kardijalna disfunkcija sa znacajnom mitralnom insuficijencijom ­ prikaz slucaja

M. Borzanovi, B. Borzanovi, M. Balevi, V. Maravi, D. Nezi, M. Peri, S. Kazi, B. Djukanovi IKVB Dedinje Bolesnica Dj. V., 39 godina, majka dvoje dece, primljena je na nas Institut u novembru 1997. godine zbog invazivne kardijalne dijagnostike, pod klinickom slikom kongestivne srcane insuficijencije

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

(KSI) i supraventrikularnih aritmija. Transtorakalna ehokardiografija (TTE) pokazala je tesku mitralnu regurgitaciju (MR) i tesku sistolnu disfunkciju levog ventrikula (LV) ­ ejekciona frakcija (EF) LV bila je 15-20%. Koronarografija je pokazala normalan nalaz na koronarnim arterijama, leva ventrikulografija potvrdila je znacajnu MR (III stepena) i LVEF od 25%, na osnovu cega je indikovano operativno lecenje mitralne valvule. U preoperativnoj pripremi postavljena je klinicka sumnja na hemohromatozu. Endomiokardna biopsija (EMB) pokazala je pozitivno bojenje na gvozdje, a serumski feritin je bio znacajno povisen. Kasnija biopsija jetre i koze potvrdila je dijagnozu hemohromatoze. Operacija je odlozena i pacijent je preveden na Gastroenterologiju KBC Zvezdara, gde su zapocete terapijske flebotomije uz istovremenu maksimalnu medikamentoznu terapiju KSI. Kontrolna ehokardiografija pokazala je normalnu EFLV (63%), bez MR. Ponovljena kateterizacija srca (2001. godine) pokazala je normalne dimenzije i normalnu sistolnu funkciju LV, kao i MR u tragu. Na poslednjoj kontroli (jul 2007. godine), bolesnica je subjektivno bez tegoba (u NYHA I klasi), ehokardiografski nalaz pokazuje ocuvanu sistolnu funkciju LV, bez MR. Bolesnica je i dalje na redovnim flebotomijama uz medikamentno lecenje KSI. Rana dijagnoza i lecenje flebotomijama uz lecenje KSI u primarnoj hemohromatozi koja je zahvatila srce moze rezultovati kompletnim oporavkom srcane funkcije.

115

P575

Dilatativna kardiomiopatija uzrokovana juvenilnom hemohromatozom

I. Srdanovi1, T. Popov1, M. Sari2 1 Institut za kardiovaskularne bolesti Vojvodine - Sremska Kamenica, 2 Biloloski fakultet Beograd Uvod: Hemohromatoza je klinicki sindrom, koji karakterise prevelika akumulacija gvoza u organizmu. Bolest je genetski determinisana. Ime hemohromatoza daje 1889. godine, von Recklinghausen. Tada je po prvi put opisan klinicki trijas 1.diabetes, 2. tipicni-«bronzani» koloritet koze i 3. ciroza jetre. Iako je bolest nacesa u ovoj klinickoj prezentaciji, oko 10 % bolesnika, razvija simptome i znake srcane insuficijencije. Znacaj oboljenja raste sa cinejnicom da je prevalenca obolelih, tj. prisustva povisenih vrednosti gvoza u krvi izmeu 0,05%, ( 1 slucaj na 2000 stanovnika) do 0,5%, odnosno ( 1 slucaj na 200 stanovnika) Metodologija: Klinickim ispitivanjem 2 bolesnika starosti 22 i 26 godina, hospitalizovanih na IKVB Vojvodine, zbog dilatativne kardiomiopatije, ustanovlejno je postojanje hemohromatoze, kao uzroka bolesti. Ispitivanje je podrazumevalo primenu laboratorijskog ispitivanja: feremije, TIBC i UIBC, feritina i transferina, koji inace cine skrining metode. Nadalje je korisena MRI tehnologija, a definitivna potvrda bolesti u jednom slucaju je uraena endomiokardnom biopsijom. Genetskim ispitivanjem bolesnika i clanova njihovih porodica, na Bioloskiom fakultetu u Beogradu, ustanovljeno je da se radi o juvenilnoj hemohromatozi tip 2), sa mutacijama na genima G320V, te H63D i S65C. Otkriveni su novi potencijalni bolesnici, koji e na vreme, pre pojave simptomatske bolesti, biti leceni i na taj nacin biti sprecene teske posledice koje hemohromatoza ima na parenhimatoznim organima. Zakljucak: U bolesnika sa dilatativnim kardiomiopatijama, nepoznate etiologije, potrebno je u skrinig protokolu ukljuciti i proveru nivoa feremije, TIBC, UIBC,feritina i transferina u krvi, u cilju ranog otkrivanja hemohromatoze.

P573

Dva neobicna slucaja atrijalne fibrilacije i kongestivne srcane insuficijencije

M. Borzanovi, B. Borzanovi, M. Balevi, M. Babi, I. Stojanovi, M. Jovi, M. Peri, D. Nezi, B. Djukanovi IKVB Dedinje, Beograd Cor triatriatum je retka urodjena srcana mana (USM), sa incidencijom od 0,1% do 0,4%. Bolesnik Dj. V., 38 godina, primljen je na nas Institut 2003. godine zbog novonastale atrijalne fibrilacije (AF) i manifestne kongestivne srcane insuficijencije (KSI), funkcionalno u NYHA III klasi. Transtorakalna ehokardiografija (TTE) pokazala je cor triatriatum ­ veliki levi atrijum (LA) podeljen membranom, i umereno tesku mitralnu regurgitaciju (MR). Koronarografija je pokazala normalne koronarne arterije. Operacija (Op) je uradjena uz primenu kardiopulmonalnog bajpasa (KPB), ekscidirana je intraatrijalna membrana, uz anuloplastiku mitralne valvule. Postoperativni TTE pokazao je normalnu anatomiju LA, bez MR. Bolesnica B.D., 51 godina, primljena na nas Institut 2003. godine zbog AF, teske MR i KSI, funkcionalno u NYHA III klasi. TTE je pokazao cor triatriatum i tesku MR. Koronarografija je pokazala normalne koronarne arterije. Uz primenu KPB uradjena je resekcija fibrozne, parcijalno kalcifikovane intraatrijalne membrane, kao i anuloplastika mitralne i trikuspidne valvule. Postoperativni TTE nije pokazao rezidualnu membranu u LA kao ni MR. Dve godine nakon op, na kontroli, oba bolesnika su bez tegoba (u NYHA I klasi), u regularnom sinusnom ritmu na EKG-u, bez MR na TTE, i u dobrom opstem stanju. Vazno je prepoznavanje ovih retkih USM, zbog toga sto se mogu hirurski u potpunosti korigovati. Potrebno je uvek misliti i na redje i neobicne uzroke atrijalne fibrilacije i KSI, posebno kod mladjih bolesnika.

P576

Peripartal cardiomyopathy complicated by HELP syndrome successfully reversed

I.I. Vrani, S. Tijana, C. Vojkan Univerzitetski Klinicki Centar Srbije Institut za kardiovaskularne bolesti, KBC Zemun Background: An eight months pregnancy was abruptly complicated by VES arrhythmia of left ventricular origin different type: bigeminy, couplets multiple foci, arrhythmia abs and SVES. In short time a cardiomegaly developed measuring LVED 6.9 cm and LVESD 5.1 cm with LV EF 15%. On the basis of homodynamic compromise the HELP sy developed. Methods: Soon after the patient undergone Section Caesarea and DIC treatment, after which her condition was slightly improved. Color Doppler 2D ECHO revealed mitral insufficiency 4+. She was put on strong diuretic therapy altogether with amiodarone and digitalis. At the time she was mostly having arrhythmia absoluta with SVT and many SVES. It was decided to implement immunoglobulin therapy at large doses on the ground of suspected viral cause. Results: After the first infusion of Gamma Vennin 2.5g her condition was getting improved by restoring sinus rhythm and final repolarisation on ECG. Blood samples taken prior to infusion were found later on positive to Coxsackie's viruses 1: >1 024 fractions B3 and B4 and slightly increased B2 fraction 1:512 whereas adeno viruses were negative. Color Doppler 2D ECHO was improving as well after one month period. Now LVED 5.9 cm and LVESD 4.9cm with LV EF 35%. After the second infusion and three months follow up mitral insufficiency diminished to 2+. Conclusion: Peripartal cardiomyopathy can be prevented and reversed by early or later administration of immunoglobulin IgG in six months period. This period is suggestive as reversible phase.

116

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

Proinflammatory and immunoregulatory pericardial cytokines in autoreactive pericarditis

P577

P578

A.D. Risti1, P.M. Seferovi1, S. Pankuweit2, E. Meyer2, H. Köster3, S. Vogt3, R. Moosdorf3, B. Maisch2 1 Department of Cardiology, Institute for Cardiovascular Diseases, 2 Department of Internal Medicine-Cardiology, Philipps University Marburg, Germany, 3 Department of Cardiac Surgery, Philipps University Marburg, Germany Background: Autoreactive pericarditis is a newly recognized entity of pericardial disease mediated by a local autoimmune reaction (1-3). Objectives: To investigate the role of cytokines in the pathogenesis of autoreactive pericarditis proimflammatory (interleukin (IL)-6 and tumor necrosis factor (TNF)-alpha) as well as the immunoregulatory cytokines (transforming growth factor (TGF)-beta1, and interferon (IFN)-gamma) were assessed in PE and serum of patients with pericarditis and in pericardial fluid of bypass surgery patients. Methods: Pericardial fluid was analyzed in the total of 60 patients (PE GROUP: 39 patients with pericarditis and large or moderate PE, undergoing pericardiocentesis, 64.1% males, 57.3±18.1 years) or after sternotomy (Control group: 21 bypass surgery patients, 42.9% males, 67.2±7.4 years). All patients underwent a comprehensive clinical, laboratory, and echocardiographic assessment. In addition to pericardiocentesis, all patients from PE GROUP underwent pericardioscopy (flexible endoscope AF 1101 Bl, Karl Storz, Germany), and pericardial/epicardial biopsy. Selected patients with clinical indications of myopericarditis underwent also cardiac catheterization and endomyocardial biopsy (n=23/39). Pericardial fluid samples were promptly aliquoted, frozen, and stored at ­70°C. The cytokines were estimated using quantikine enzyme amplifiedsensitivity immuno-assays (R&D Systems, MN). Pericardial cytokines in PE GROUP were compared with serum levels and with pericardial cytokines in Control group. Results: The diagnosis of chronic autoreactive pericarditis was established in 41% of patients with PE by the following: (1) increased number of lymphocytes and mononuclear cells, as well as the presence of antibodies against heart muscle tissue (antisarcolemmal) in the pericardial fluid; (2) signs of myocarditis (>14 cells/mm2) on epicardial or endomyocardial biopsies; (3) exclusion of active viral infection both in PE and endomyocardial/ epimyocardial biopsies (no virus isolation, no IgM-titre against cardiotropic viruses in PE, and negative polymerase chain reaction (PCR) for major cardiotropic viruses); (4) tuberculosis, Borrelia burgdorferi, Chlamydia pneumoniae, and other bacterial infection excluded by PCR and/or cultures; (5) neoplastic cells absent in cytology of PE and no neoplastic changes in the biopsy samples; (6) exclusion of systemic and metabolic disorders, as well as uraemia. Remaining 15.4% had viral and 43.6% neoplastic etiology of the effusion. Analyses of pericardial cytokines revealed significantly increased IL6 in PE vs. serum in all forms of pericarditis, except in autoreactive, and increased in comparison to pericardial fluid of by-pass surgery patients. TNF-alpha was increased only in PE of patients with viral pericarditis in comparison to Control group. TGFbeta1 was strikingly lower in the PE than in the serum of all pericarditis patients. However, TGF-beta1 levels in PE were significantly higher in PE GROUP than in Control group, except in viral pericarditis. IFNgamma levels did not significantly differ between PE and serum or in comparison to Control group. Conclusions: Autoreactive PE is clinically important, recently recognized form of pericardial disease with low IL-6 in the PE, increased number of lymphocytes and mononuclear cells, as well as the presence of antisarcolemmal antibodies in the pericardial effusion (PE), signs of myocarditis on epicardial or endomyocardial biopsies.

A case of constrictive pericarditis: transient constriction after myopericarditis in a young professional football player

A.D. Risti, M. Ostoji, P.M. Seferovi, R. Erbel, J.B. Young Department of Cardiology, Institute for Cardiovascular Diseases and Belgrade University School of Medicine, Belgrade, Serbia. Myocardial and pericardial disease could lead to sudden cardiac death in top athletes if the disease is not properly recognized or to unnecessary cessation of a successful career if the condition is overdiagnosed. We report on a case of transient pericardial constriction in a 23 years old male professional football player. After a respiratory infection, he collapsed on the field at the end of a football match in October 2003. Transitory 2nd degree AV-block (Wenckenbach type) and mild left ventricular dysfunction (ESVI 34.6 ml/m2, LVEF 53%), as well as a small pericardial effusion were noted both in echocardiography and MRI and he was withdrawn from sports for a period of 8 months. Cardiac catheterization revealed normal coronary angio, high end-diastolic pressures in both ventricles with "dip and plateau" configuration. Despite endomyocardial biopsy was non-specific, initial diagnosis was restrictive cardiomyopathy, The diagnosis was corrected to constrictive pericarditis after comprehensive evaluation of pressure curves and echocardiography findings. However, in the following months our patient became spontaneously asymptomatic and tolerated physical exercise better and better. He had no fever, and no new syncope. Standard laboratory analyses were completely normal. Rheuma factor, anticardiolipin antibodies and 3 sputum PCR tests for tuberculosis were all negative. In follow-up 24h EKG Holter monitoring (May 2004) there were no significant rhythm or conduction disorders apart from a single episode of IIIrd degree SA block with a 1.1 s pause and a permanent Ist grade AV block. Echocardiography also confirmed his recovery: ESVI decreased to 15,7 ml/m2 and LVEF increased to 74%. No pleural or pericardial effusion was present any more, and despite hyperechogenic signal from the entire pericardium there were no other echocardiography signs of constrictive pericarditis or restrictive cardiomyopathy. Chest x-ray (PA and left profile) revealed normal findings with no signs of calcifications. On followup cardiac catheterization, including exercise test on the lying bicycle-ergometer, volume challenge test, and dobutamine test there were no "dip-plateau" configuration in the ventricular curves, or other signs of constriction. During the lying bicycle stress test cardiac index increased from 4.1 at the baseline to 21.2 l/min/m2 at 250W. Ergospirometry, head-up tilt table test, and repeated Holter monitoring, echocardiography, and MRI revealed normal findings during the further follow-up and our patient was allowed in September 2004 to continue his career of professional football player. During the further three years of follow-up there was no recurrence of pericardial constriction or other heart disease. Our patient is now a permanent member of the Serbian national team and successfully plays in the French 1st football league. Conclusion: According to the international guidelines for competitive sports constrictive pericarditis is a clear indication for cessation of the professional career and pericardiectomy. However, before making the final decision on the management, indications for surgery and permanent withdrawal from sports should be reassessed on several occasions, since constriction could be spontaneously transient with complete recovery of cardiac function, enabling successful return to competitive sports. Subclinical constrictive pericarditis: the role of invasive cardiac output measurements during bicycle stress-test for establishing indications for pericardiectomy

P579

P.M. Seferovi1, A.D. Risti1, D.S. Simeunovi1, G. Radovanovi1, P. uki2, M. Velinovi2, M. Vranjes2, M. Ostoji1 1 Institut za kardiovaskulrne bolesti, Klinicki centar Srbije, 2 Institut za mentalno zdravlje, Beograd, 3 Institut za psihijatriju

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

Background: Treatment of asymptomatic patients with constrictive pericarditis is controversial and indications for surgery are not well established. Aim of the study was to investigate the role of invasively measured capacity to raise the cardiac output on physical effort in establishing indications for pericardiectomy. Methods: Eight patients (4 males, mean age 42.3±14.6 years) with clinical and hemodynamic signs of constrictive pericarditis, but only mild or no symptoms, underwent right-heart cardiac catheterization (7F Swan-Ganz catheter, cubital vein approach) and a stress test. Stress test was performed on a lying bicycle ergometer (Erich Jaeger GmbH, Hoechberg, Germany) increasing the level of physical effort for 25W every 3 minutes. Before the test, pressures in vena cava superior, right atrium (RA), right ventricule (RV), pulmonary artery and pulmonary capillary wedge pressure were measured, as well as the baseline heart rate and non-invasive arterial pressure. Cardiac output was measured (thermo-dilution) and mean cardiac index was calculated from three measurements (all patients in sinus rhythm) at baseline and after every 50W during the test. All patients were followed-up after the test in order to select potential surgical candidates. Results: In all patients clinically suspected pericardial constriction was confirmed by cardiac catheterisation (equalisation of RA and RV diastolic pressures, "square root" sign in the RV pressure curve, and positive Kussmaul´s sign). Baseline cardiac output was low to normal with a mean value of cardiac index of 2.6 l/min/m2. One of the tested patients was able to complete the 250W test (professional football player), additional two could complete 150W test, and five remaining patients were able to complete 100 W stress test. All patients raised the cardiac output on effort (range 1.8-5 times). During the follow-up (3-14 months) 3 patients that increased cardiac output less than twice became symptomatic on effort and developed significant pretibial edema and hepatic congestion. Surgical pericardiectomy was indicated and successfully performed with no mortality. Histology of the pericardium confirmed constriction, despite one of the patients had no pericardial thickening. No aggravation of symptoms or clinical signs of constriction were noted during the follow-up in patients that raised the cardiac index more than twice at the initial test. Conclusion: Capacity to raise cardiac output on effort can be used to select candidates for pericardiectomy among patients with subclinical constrictive pericarditis.

117

min.Posumnjano je da je pacijent uz postojei tromboembolizam u tireotoksicnoj krizi sto je laboratorijski potvreno(Ft4 63,2...TSH 0,18).Prema preporukama endokrinologa u terapju je uveden Metimazol 60mg dnevno uz visoke doze Propranolola.Zbog neadekvatnog klinickog i laboratorijskog odgovora (FT4 75....TSH 0,15)posle 18 dana Metimazol je zamenjen Propiltiouracilom 600 mg dnevno. U radu su prikazane dijagnosticke i terapijske dileme tokom lecenja ova dva komorbiditeta.

P581

Etiological spectrum of pericardial disease: major determinant of clinical decision making

D. Gordi, P.M. Seferovi, A.D. Risti, R. Maksimovi, D. Simeunovi Background: To establish the specific etiology of pericardial effusion (PE) several important diagnostic metods were used (clinical asessment, elecrtocardiography, chest X-ray, 2D and Mmode echocardiography, pericardiocentesis, pericardioscopy, pericardial fluid analyses) Metods: We observed 202 patients, (48% males, mean age 51,4±15,4 years), with PE who were followed for 48± 7 months. In this cohort 145 variables, which can indicate specific etiology of PE, were analysed. Obtained data were statistically analysed using descriptive statistical metods: ANOVA and Student T-test for numeric variables, and ANOVA and Chi2 test for atributive variables. Results: Two groups of patients were identified: patients with frequent etiology of PE (175/202, 86,6%) and group with rare etiology. In group with frequent etiology of PE, neoplastic PE was most frequent: 62 pts (30,7%), followed by idiopatic PE 59 pts (29,2%) and viral and tuberculous PE 15 pts (7,4%). Auto-immune PE was detected in 14 pts (6,9%), while PE in chronic heart failure was found in 10 pts (4,9%). Acute PE was frequently found in autoimmune, neoplastic and viral PE as well as in PE in chronic heart failure. Recurrent PE was most frequently detected in patients with tuberculous etiology. Patients with PE in auto-immune diseases were significantly often found in females, while patients with chronic heart failure were older than the rest of cohort. Among anamnestic findings the lower body weight (more than 10 kg) were significantly frequent in patients with neoplastic PE while dyspnoea was detected in only few cases of viral PE. Distant heart sounds were significantly more frequent in patients with neoplastic, tuberculous and PE in chronic heart failure. Enlarged cardiac silhouette with pleural effusions, was detected more often in patients with neoplastic PE. Tamponade or PE>20mm in diastole, diastolic colaps of the anterior RV free wall and RA collapse were identified more frequently in patients wit neoplastic PE. The same is true for LA collapse, VCI dilatation, "swinging heart"and microvoltage. Conclusions: Neoplastic PE was most frequently deteted in this patient cohort. The most powerfull diagostic tool in revealing specific etiology of PE were classic clinical parameters, standard pathohistology and PE cytology. Immunological tests are offering an additional advantage in evaluation of PE as important clues to etiology, pathophysiology and prognosis of the pericardial diseases.

P580

Pluna embolija i tireotoksicna kriza

M. Jovi, R. Vuci, Nj. Petrovi, V. Iri-upi, J. Vuckovi, V. Miloradovi, I. oki, M. Tasi, V. Zdravkovi, V. Mitrovi Centar za kardiologiju KC "Kragujevac" Pluna embolija i tireotoksicna kriza Pacijent star 70 godina hospitalizovan je u Koronarnoj jedinici KC \"Kragujevac\" u stanju kardiogenog soka.Anamnesicki navodi da je zamaranje,gusenje i progresivnu adinamiju osetio prvi put pre tri meseca i da je vise puta trazio lekarsku pomo.Dijareju ima sedam dana.Za tri meseca izgubio je petnaest kilograma. Na prijemu svestan,centralno cijanotican,orosen hladnim znojem.Auskultatorno nad srcem akcija tahiariticna,tonovi tisi,akcentovan drugi ton nad plunom arterijom i sistolni sum nad trikuspidnim usem.Nad pluima poostren disajni sum sa difuznim pukotima.Prisutni testasti otoci obe potkolenice,vise desne.Elektrokardiografski tahiaritmija absoluta ,frekvencije 172/min.,blok desne grane Hissovog snopa. Zbog klinicke slike i anamneznih podataka o bolu u listovima postavljenja je sumnja na plunu tromboemboliju.Ehokardiografski vidjena je velika trombotska masa u desnoj petkomori sa uveanim desnim srcanim supljinama.Ordinirana je trombolizna terapija Alteplaza po protokolu. Laboratorijske analize potvruju plunu emboliju.Dopplerom vena donjih ekstremiteta verifikuje se trombotska masa femoropoplitealno desno.CT grudnog kosa pokazuje perfuzioni defekt u subsegmentnoj grani leve plune arterije. Uprkos adekvatnom lecenju(ehokardiogram posle 12 casova je bez trombotske mase u desnoj petkomori,EKG je bez bloka desne grane),odrzava se tahiaritmija apsoluta do 160/

P582

Visegodisnje klinicko i ehokardiografsko praenje bolesnika sa atrijalnom fibrilacijom i brzom komorskom frekvencijom nakon kateter ablacije/ modifikacije AV cvora

N. Mujovi, M. Gruji, S. Mra, T. Potpara, O. Petrovi Klinicki Centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Uvod: kod 10% bolesnika sa atrijalnom fibrilacijom (AF) brza komorska frekvencija moze dovesti do razvoja tzv. tahikardiomiopatije i kongestivne srcane insuficijencije (KSI) i/ili umanjiti kvalitet zivota.

118

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

12meseci. Nije bilo znacajnih razlika izmeu grupe sa Taxus stentom 2% 3(pc) i grupe sa Cypher stentom 2%3(pc).1.Angiografski prikaz visesudovne rekanalizacije, neposredni rezultat i posle 2 godine. ZAKLJUCAK: Instent RS i potreba za TVR znacajno je redukovana u grupi sa DES sto opravdava korisenje DES u ovoj indikaciji. Ucestalost reokluzije je bila cesa kod pacijenata koji su prekinuli sekundarnu prevenciju tromboze clopidogrelom nevezano za vrstu stenta.

Cilj rada: prikaz grupe bolesnika sa AF, koji su leceni ablacijom/ modifikacijom AV-cvora. Materijal: ispitivanu grupu cini 43 bolesnika (30 muskaraca), prosecne dobi 56+-14 (39-74) godina. Permanentna AF registrovana je kod 32, a paroksizmalna AF kod 11 bolesnika. Kod 27 bolesnika zabelezeni su znaci progresivne dilatativne (tahi)kardiomiopatije (LVEDD=61+-5mm, LVESD=50+-8mm, EF=35+-9%), kao posledica brze frekvencije. Bolesnicima je ugraen komorski pejsmejker i uradjena kompletna ablacija (28) ili modifikacija (15) AV-cvora. Rezultat: u periodu 1986-2007. uraene su 56 intervencije sa akutnim uspehom 95%. Zbog primarnog neuspeha ili prolaznog efekta procedura je ponovljena kod 9/43 bolesnika. Nakon ablacije AV-cvora kod 2 bolesnika je doslo do razvoja kardijalnog edema plua, a kod 1 bolesnice do pojave polimorfnih ventrikularnih tahikardija. Tokom produzenog klinickog praenja (65+-56, 1225 meseci) umrlo je 9/43 bolesnika (7 bolesnika sa inicijalnom disfunckijom leve komore, svi nakon kompletne ablacije AV-cvora): 5 bolesnika je umrlo od nagle srcane smrti, 2 od srcane insuficijencije i 2 od posledica mozdanog udara. Kontrolnim standardizovanim upitnikom, fizikalnim pregledom i serijskim ehokardiogramima utvreno je znacajno poboljsanje kvaliteta zivota, funkcionalnog statusa (prosecna NYHA klasa 3.2 pre i NYHA klasa 1.6 nakon intervencije), smanjenje broja hospitalizacija zbog KSI/AF (sa 1.8 na 0.5 hospitalizacija godisnje) i oporavak sistolne funkcije miokarda (LVEDD=61+-8mm, LVESD=45+-9mm i EF=50+-10%) kod 80% bolesnika. Zakljucak: kateter-ablacija/modifikacija AV-cvora uz ugradnju trajnog komorskog pejsmejkera predstavlja efikasnan oblik lecenja bolesnika sa atrijalnom fibrilacijom i brzom komorskom frekvencijom.

P584

Efekti hiperbaricne oksigenacije kod pacijenata sa posledicnim promenama na krvnim sudovima potkolenica

. Radak, D. Mievi,T. Jovanovi Institut za fiziologiju Medicinskog fakulteta, Beograd; Zavod za hiperbaricnu medicinu Beograd; Klinika za vaskularnu hirurgiju Insituta za Kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Endotelijalna disfunkcija krvnih sudova na nogama kao posledica delovanja faktora rizika, dijabetes hiperliporoteinemia, pusenje, nasledni faktori, gojaznost su najcesi uzroci ireverzibilnih promena u novou arterija potkolenica. Diagnosticki i terapijom ovih stanja, iz dokumenatcije evidentirano je u periodu pre pojave ovih promena, za koje je najcese molekulski kiseonik u hiperbaricnim uslovima lek izbora, ucinjena je angiografija preko arterije femoralis. Cilj rada je evaluacija pacijenata kod kojih je prethodno radjena arteriografija u odnosu na grupu gde su promene nastale kao posledica faktora rizika, a primenjena hiperbaricna oksigenacija. Retrospektivna analiza pacijenata lecenih u Zavodu za hiperbaricnu medicinu u 2007g. Kod 37 pacijenta sa ishemijskim promenama na potkolenicama a da je prethodno radjena angiografska dijagnostika sto cini 4.8% ukupnog broja pacijenata kao kontrolna grupa. Posle vaskularno hirurskog ispitivanja ukljuceni su u program hiperbaricne oksigenacije u visemesnoj hiperbaricnoj komori Haux. I pored toga sto su promene mitohondrijalne aktivnosti-ishemije kod pacijenata prve grupe razlikovale od pocetka kod druge grupe gde je bio postepeniji, hronicniji, terapijski efekti molekulskog kiseonika kod pacijenata I grupe su statisticki znacajno bolji sa odsustvom amputacionih procedura koje su u drugoj grupi registrovane u 1.5%. Zakljucak: Prisutne su posledice invazivne dijagnostike u novu a. femoralis kao i iste potkolenice. Vreme njihove pojave je od tri meseca do 5 godina po intrevenciji u novou femoralne arterije.Efekti HBO su znacajno bolji u odnosu na II grupu pacijenata. Nuzno je pri kontrolnim pregledima ovih pacijenata obratiti paznju na periferni krvotok. Preporucujemo ukljucivanje ovih pacijenata u HBO postupak prevencije i otklanajanje pojave ireverzibilnih promena na ekstremitetima.

P583

Restenoza RS i reokluzija RO u jednogodisnjem praenju nakon rekanalizacije hronicnih totalnih okluzija HTO balonom v.s obicnim stentom BARE v.s aktivnim stentom DES

Lj. Mangovski, D. Sagi, B. Milosavljevi, D. Topi, M. Farki, B. ukanovi Institut za kardiovaskularne bolesti Dedinje, Beograd Uvoenjem DES-ova znacajno je redukovana ucestalost restenoze nakon perkutanih koronarnih intervencija PKI. Ovo je nagovestilo bolju perspekivu rekanalizacije HTO. CILJ RADA: Da prikazemo i uporedimo nase rezultate i nezeljene dogaaje tokom jednogodisnjeg praenja nakon rekanalizacije hronicnih totalnih okluzija balonom, sa implantacijom obicnog stenta BARE versus aktivnih stentova (DES) METOD: Ukljuceni su pacijenti sa HTO i refrakternom na lekove anginu pektoris AP, dokazanom vitalnosu miokarda neinvazivnim testovima, inducibilnom AP i dobrim angiografskim izgledima uspesnosti procedure u periodu od juna 2003 do decembra 2006. Periproceduralne komplikacije (PPK) su definisane kao (IM miokardni infarkt i ekstravazacije, srcana smrt SS), a kasne komplikacije (restenoza RS >50%, reokluzija i potreba za target revaskularizacijom TRV, (IM), stentromboza u periodu od 12meseci. Stanje pacijenata praeno je klinickim pregledom, ergometrijom na 6meseci i ili rekoronarografijom. Dvojna antiagregaciona terapija je ordinirana do 12meseci. REZULTATI: Od juna 2003 godine do decembra 2006 uradjeno je 501 rekanalizacija HTO ili, 10.3%. od ukupno 4853 PTCA, sa primarnim uspehom 81%. Intervencija je okoncana balonom u 43 pacijenata ili 8.5upi sa 37.6%), a Cypher 101(62.4%)Klinicka karakteristika Tab 1.Sredniji uzrast 57±8.1.Sve tri grupe su homogene po polu. Srednje vreme trajanja okluzije 23±2 meseca. Srednja duzina okludiranih segmenata 35±0.9mm . Rekoronarografija je uraena u 100 pacienata ili 20%. PPK- u prvih 48h 10 ili 1.9%, SS2(0.4%),Ekstravazija-4(0.7%).non q IM-1(0.2%)Spiralna disekcija 0.2% ili 3 pacijenta(pc). Kasne dogaaje : RS i reokluzije u grupi sa balonom- 64% ili 28(pc), 37.3% ili 128 pc) u grupi sa obicnim stentom, a u grupi sa aktivnim stentom DES 6% ili 10(pc). Graf 1. i 2. TRV tokom praenja u grupi sa aktivnim stentom 4% -6(pc) u periodu od

P585

Znacaj 24-casovnog pulsnog pritiska kod hipertenzivnih bolesnika sa hipertrofijom leve komore

I.S. Tasi, D. orevi, D. Lovi, G. Lazarevi, D. Mijalkovi, M. Lovi, B. Stojanovi Institut "Niska Banja" Pulsni pritisak (PP) je nezavisni prediktor kardiovaskularnog i ukupnog mortaliteta. Ovo je dokazano za sve uzrastne grupe i oba pola. PP odreen iz 24-casovnog ambulatornog monitoringa krvnog prtiska (AMKP) je bolji prediktor losih dogaaja nego PP izmeren u ambulanti. Cilj ovog rada je da utvrdi znacaj ambulatornog PP kod bolesnika sa hipertenzijom i hipertrofijom leve komore (HLK). Ispitivano je 73 bolesnika (43 muskaraca) prosecne starosti 56.3 ± 8.5 g, sa ehokardiografski odreenom HLK (prosecni indeks mase leve komore ­ MLK, bio je 163.5 ± 31.8 g/m2). Svakom bolesniku je uraen: dopler ehokardiografski pregled, 12-kanalni

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

elektrokardiogram, test fizickim optereenjem (Protokol po Brusu), 24-casovni AMKP i 24-casovni Holter monitoring (analizirana je ucestalost i tip ekstrasistola i varijabilnost srcane frekvence ­ VSF). Rezultat: Prva grupa od 31 bolesnika, prosecne starosti 54.5 ± 8 g. i indeksom mase LK 159.6 ± 20 g/m², imala je prosecni ambulatorni PP manji od 53 mmHg, dok je druga grupa bolesnika (42) imala pulsni pritisak vei od 53 mmHg. Druga grupa bolesnika (povean PP) imala je statisticki znacajno visi prosecni sistolni KP nego prva grupa bolesnika (148.8 ± 14.3 pr 139.5 ± 8; p< 0.004). Takoe druga grupa bolesnika imala je vei indeks mase tela, veu masu LK, nizi dunkcionalni kapacitet (METs), vei stepen ventrikularnih aritmija i nizu VSF (SDNN: 116.9 ± 24 pr 127.2 ± 28), ali ova razlika nije statisticki znacajna. Ambulatorni KP je znacajno negativno korelisao sa VSF (t=-2.3; p<0.03). Posle sestogodisnjeg praenja, 11(15%) bolesnika je imalo ozbiljne V dogaaje. Bolesnici druge grupe imali su znacajno veu ucestalost KV dogaaja (1 naprasna smrt, 4 CV inzulta, 2 nefatalni IM, 1 nestabilnu anginu pectoris i 1 kongestivnu SI) nego bolesnici prve grupe (1 letalni CVI i 1 IM). Zakljucak: Povean PP odreen iz 24h monitoringa KP kod hipertenzivnih bolesnika sa HLK povezan je sa poveanom simpatickom aktivnosu i veom ucestalosu losih KV dogaaja.

119

ukazuje na moguu multiplikaciju faktora rizika u menopauzi indukujui povean kardiovaskularni rizik morbiditeta grupa V. Zakljucak: Povisen nivo markera hiperlipidemije, namee stav da je aterogeni lipidni profil u korelaciji sa deficitom estrogena, potencijal potentnosti kardiovaskularnih dogaaja.

P587

Simvastitin ­ tolerancija i terapija hiperlipoproteinemije postmenopauznih zena posle interventne procedure ­ perkutana transluminalna koronarna angioplastika

M. Risti, S. Manojlovi, V. Ivanovi, M. Jovovi, Z. Pekmezovi, Z. Dimitrijevi Dom zdravlja "Dr Simo Milosevi" Beograd, Opsta bolnica Pancevo, Dom zdravlja Rakovica Uvod: Inhibitori HMG CoA reduktaze (kljucnog enzima od 25 koji ucestvuju u biosintezi holesterola) - statini imaju svoj epohalni znacaj u terapiji hiperlipidemija, jednog od kljucnih faktora rizika u nastanku ishemijske bolesti srca i krvnih sudova. Snizavanje koncentracije holesterola u plazmi usporava proces ateroskleroze,imajui uticaj i na smanjenje progresije ateroskleroticnog plaka. U postmenopauzi zbog prestanka sekrecije ovarijalnih hormona, dolazi do poremeaja u metabolizmu lipida i lipoproteina, sto se manifestuje u poveanom kardiovaskularnom riziku. Cilj: Fokusirati uticaj simvastatina na smanjenje vaskularnog mortaliteta, kod bolesnika visokog kardiovaskularnog rizika nakon interventne procedure na koronarnim arterijama u postmenopauzi. Metod: Studija ukljucuje 35 ispitanika (pts), menopauznog perioda 4 godine, kod kojih je raena vaskularnu intervencijuperkutana transluminalna koronarna angioplastika (PTCA) unazad dve godine. Starost pts. 54±2.8 god. Kriterijumi za analizu: Hiperlipoproteinemija (HLP) odreena nalazima koncentracije: ukupnog holesterola(TC)>5.0 mmol/l., LDL holesterola>3.0 mmol/, HDL holesterola <1.4 mmol/l, triglicerida(TG) >1.6 mmol/l. Indirektno izracunavanje sadrzaja holesterola u LDL frakciji bilo je mogue primenom Friedewald formule. Izvrsena su , i merenja posle osam nedelja terapije simvastatin u dozi 20 mg. Nalaz ALT, AST, CPK pre i posle terapije.

Bazne Lipidni profil T.holesterol LDL holesterol HDL holesterol Trigliceridi vrednosti- pre terapije 9.17 mmol/l 5.42 mmol/l 1.07 mmol/l 6.57mmol/l Simvastatin terapija 4.8 mmol/l 2.18 mmol/l 1.16 mmol/l 3.99 mmol/l Procenat (%) efekta terapije 48% redukcije 40% redukcije 7.7% porasta 39% redukcije p=vrednost 0.0001 0.0001 0.0096 0.0015

P586

Hiperlipidemija - mayor biohemijski faktor rizika ateroskleroze menopauznih zena ­ prediktor kardiovaskularnih dogaaja

S. Manojlovi, V. Ivanovi, V. Jovanovi, M. Risti, M. Katunac, V. Kilibarda, B. Spasenovi Dom zdravlja `'Dr Simo Milosevi'' Beograd Hiperlipidemije su jedan od vodeih faktora rizika kardiovaskularnog kontinuuma u procesu ubrzane arterioskleroticne vaskularne bolesti oba pola. Kod zena ateroskleroza pocinje 6 do7 godina kasnije u odnosu na muski pol. Generalno objasnjenje je u uticaju zenskih hormona na metabolizam lipida. Posle menopauze redukuje se nivo estrogena, sto remeti metabolizmu lipida, sa posledicom njihovog deponovanje u potkozno tkivo. Raste nivo ukupnog holesterola, triglicerida, LDL-holesterola, opada HDL holesterola. Postmenopauza potpomaze razvoj lipoproteinskog profila, potentnog faktora rizika bolesti srca i krvnih sudova. Cilj: Analiza hiperlipidemije u menopauzi, podsticajnog faktora aterogeneze i kardiovaskularnog morbiditeta. Metodologija: Studijska grupa obuhvata 235 menopauznih zena (pts.) starosti 48-54±4 god. Menopauzni period 3 god .Kriterijumi za dijagnohiperlipidemije (HLP) odreeni su nalazom: Ukupni holesterol (TC), LDL holesterol, HDL holesterol, trigliceridi (TG). Prema njihovim baznim vrednostima svi pts. su podeljeni u pet grupa: Prva grupa (I): Nalaz TC>5.2 mmol/l, LDL holesterol >3.0 mmol/ l, TG>1.5 mmol/l, HDL holesterol <1.4 mmol/l. Druga (II): TC5.2 mmol/l, TG>1.5, LDL holesterol >3.0 mmol/l, HDL holesterol < 1.4 mmol/l. Trea (III): TC>5.2 mmol/l, TG 1.5 mmol/l, LDL holesterol 3.0 mmol/l, HDL holesterol 1.4. Cetvrta (IV): TC<5.2 mmol/l, TG>1.5 mmol/l, LDL holesterol 3 mmol/l, HDL holesterol <1.04 mmol/l. Peta (V): TC<5.2 mmol/l, TG>1.5 mmol/l, LDL holesterol>3.0 mmol/l, HDL holesterol <1.04 mmol/l. Rutinski pregledi: Krvni pritisak (BP), BMI kg/m². glycaemia. Za studiju BP>120/80 mmHg. BMI>25 kg/m². Glycaemia >5.9 mmol/l. p<0.01 vrednost Rezultati: Tabela 1

Grupa: I II III IV V Pts 71 61 47 35 21 Nalaz HLP typ IIa,IIb,IV BMI HTA IGT KV RIZIK % IIa 10.11, IIb 12.00 IV 8.10 = 30.21% 25.95 20 14.89 8.93

Komentar: Simvastatin u dozi 20 mg.je visoko efikasan (p>0.0001) i tolerantan u terapiji hiperlipoproteinemije menopauznih zena,nakon vaskularne intervencije na koronarnim arterijama. Signifikantan nalaz u redukciji aterogenog LDL holesterola ove studije (40%) opravdava cilj farmakoterapije. Nije bilo znacajnih odstupanja nalaza serum kinaza. Zakljucak: Budunost e pokazati kardioprotektivno dejstvo lekova koji snizavaju lipide u krvi,smanjujui fatalne posledice ateroskleroze.

P588

Uticaj patoloskog lipoproteinskog kompleksa na potencijal intimalnog plaka karotidnih arterija

Komentar: Signifikantan nalaz hiperlipidemije grupa I sa tendencijom poveanja telesne mase grupa II, inicijalnom hipertenzijom grupa III, intolerancijom glikoregulacije grupa IV,

B.Zori, M.Jovovi, M.Risti, M.Katunac, B.Spasenovi, S.Rogosi, Z.Pekmezovi, Z.Dimitrijevi Dom zdravlja `'Dr S.Milosevi'', Opsta bolnica Pancevo - Interno odeljenje, Dom zdravlja Rakovica

120

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

prosecna srcana frekvenca opada i to od 170 do 152 otkucaja u minuti. Razlika u prosecnim srcanim frekvencama po nedeljama gestacije se pokazala statisticki znacajnom (p< 0.01). Prosecna srcana frekvenca niza od 82 otkucaja u minuti je znacajno korelirala sa nepovoljnim ishodom trudnoe tokom prvog tromesecja. Zakljucak: Srcana frekvenca pouzdano ukazuje na ugrozenost trudnoe i tokom prvog tromesecja ima specificni trend koji do 9. nedelje pokazuje porast a nakon toga blagi pad prosecnog broja otkucaja. Karakteristicni trend scanih otkucaja se podudara sa razvojnim morfolskim promenama na srcu i na embrionalno horionskoj cirkulaciji.

Uvod: Visoka prevalenca koronarne i cerebrovaskularne bolesti u vezi je sa patoloskim lipidnim profilom. Klasicni faktori rizika u vaskularnim bolestima uglavnom su diabetes,hiperlipidemije,hiperte nzija,pusenje,hereditet,fizicka neaktivnost. Poveane koncentracije ukupnog holesterola,narocito frakcije LDL koja je vrlo heterogena postojanjem subpopulacija LDL-I, LDL- II (fenotip A), LDL-III (fenotip B) stvara se podloga za aterosklerozu - nastanak ateroskleroticne lezije koja ugrozava lumen krvnog suda,sa posledicom vaskularnog akcidenta. Cilj: Fokusirati znacaj korelacije stanja poveane koncentracije lipoproteinskog profila u progresiji ateroskleroticnog plaka krvnog suda. Metod: Studija ukljucuje 121 bolesnika (pts) oba pola prosecne starosti 64±2.8 god. bez cerebrovaskularnog inzulta, koji su imali poremeaj u metabolizmu lipida i lipoproteina. U obe grupe ispitanika nalazilo se 51.5% hronicnih (30/20) pusaca. Kriterijumi za analizu: 1/1: Ukupni holesterol(TC) >5.2 mmol/l, trigliceridi(TG)> 1.5 mmol/l, LDL holesterol >3.0 mmol/l, HDL holesterol<1.4 mmol/l. 1/2: CDS arterija vrata, sa nalazom plaka hemodinamskog znacaja >od 50% stenoze lumena krvnog suda. Klasifikacija HLP po Fredrickson-u. p< 0.01 vrednost. Rezultat: Tabela 1

Grupa I Pts. 70 Typ HLP IIb TC> TG> LDL> HDL</N IIa TC> TG N II 30 LDL> HDL< /N IV(TC N TG>) III 21 (LDL>/VLDL) (<HDL) Prisutan 17.35 Prisutan 24.79 CDS art.vrataplak Prisutan % 57.85

P590

Da li lecenje metabolickog sindroma predstavlja terapijski izazov?

B. Ivanov, D. Cvijanovi, S. Radojevi, S. Mati, D. Simi, B. Vujisi, D. Cvetkovi-Mati Kliniki centar Srbije, Institut za kardiovaskularne bolesti, Klinika za kardiologiju Metabolicki sindrom (MetS) je kompleksno oboljenje koje, izmedju ostalog, moze dovesti do strukturnih i funkcionalnih promena miokarda. Cilj istrazivanja bio je da se utvrdi koliki je doprinos arterijske hipertenzije (HTA), u sklopu MetS, u nastanku hipertrofije miokarda leve komore (LK). Postojanje MetS utvrdjivano je na osnovu detekcije 3 od 5 kriterijuma: abdominalna gojaznost, povisene vrednosti triglicerida, snizene vrednosti HDL-holesterola, HTA, vrednosti glukoze 5.5. U istrazivanje je ukljuceno 134 pacijenta (64 m/72z) starosti 52 ±7.8 godina, i 44 (20m/24z) ispitanika kontrolne grupe (KG) sa maksimalno jednim kriterijumom za MetS, iskljucujui hipertenziju. Pacijenti sa HTA (73%) u sklopu MetS su podeljeni u tri grupe na osnovu tezine HTA. Hipertrofija miokarda je detektovana konvencionalnim ehokardiografskim metodom. Masa 131 g/m2 za muskarce i 100 g/m2 za zene uzimana je kao mera hipertrofije. Kod pacijenta sa HTA u sklopu MetS nadjena je znacajno vea masa LK u odnosu na KG. Samo je jedan pacijenta sa MetS bez HTA imao poveanu masu LK. Poveanje mase otkriveno je kod 50% pacijenata sa HTA prvog stepena, 59% pacijenata sa HTA drugog i 67% sa HTA treeg stepena. Nije nadjena znacajna razlika u masi LK izmeu ispitanika KG i pacijenata sa HTA prvog stepena (p<0.025). Razlika u masi izmedju ispitanika KG i pacijenata sa HTA drugog stepena je granicne znacajnosti (p=0.05), dok je razlika izmedju pacijenata sa HTA treeg stepena i ispitanika KG bila znacajna (p<0.01). Rezultati ukazuju da tezina arterijske hipertenzije utice na razvoj hipertrofije miokarda kod pacijenata sa MetS

Komentar: Signifikantan nalaz ateroskleroticnog plaka u grupi I (mesana hiperlipoproteinemija) sa potencijalom stvaranja uslova za hemodinamsku nestabilnosti, najcese zbog rupture plaka i narusene teksture zida krvnog suda, uocava se i u grupi II (izolovana hypercholesterolemia), i grupi III(hypertriglyceridemia). Pridruzenost pusenja kao faktora rizika je u pozitivnoj korelaciji sa hiperlipoproteinemijom. Zakljucak: Hiperlipidemija je jedan od kljucnih faktora rizika ubrzane ateroskleroze, prediktor neposredne vaskularne ugrozenosti.

P589

Embrionalna srcana frekvenca i povezanost sa ishodom trudnoe tokom prvog tromesecja

N. Radunovi, V. Kanjuh, O. Konti, M. Mitrovi, N. Sulovi IInstitut za ginekologiju i akuserstvo, KC Srbije Uvod: Rast i razvoj humanog ploda pre svega zavisi od pravilnog funkcionisanja embrionalno-horionske i embrio-vitelinske cirkulacije. Stoga je i razumljivo traganje za postupkom kojim bi se patilo stanje kardiovaskularnog sistema ploda jos tokom ranog embrionalnog razvoja. Cilj: istrazivnja je bio da se odredi opseg srcane frekvence humanog embriona i nalazi uporede sa ishodom trudnoe krajem prvog tromesecja. Pored toga je zadatak bio i da se uspostavi nomogram srcane frekvence za svaku nedelju gestacije koji bi ukazivao na povoljan tok graviditeta Metod: prospektivno je praeno 217 jednoplodnih trudnoa u periodu izmeu 2005 i 2007 godine. Gestacijska starost je utvrivana na osnovu tacnog datuma poslednje menstruacije a potvrivna merenjem duzine embrina (rostralno-kaudalno). Srcana frkvenca embriona je odreivana registrovanjem srcanih pulzacija putem Mmod ili Doppler mod zapisa. Rezultati: Prosecna srcana frekvenca embriona je od 5.do 9. nedelje gestacije rasla i to od 104 do 176 otkucaja u minuti. Suprotan trend je zabelezen u periodu od 9. do 13. nedelje gde

P591

Faktori rizika za koronarnu bolest i hormonska supstitucija u menopauzi

S. Beki Opsta bolnica Sabac Velika ocekivanja bila su usmerena ka moguoj ulozi hormonske supstitucione terapije u prevenciji kardiovaskularnih bolesti, koje su vodei uzrok smrti kod zena. Ideja o kardioprotektivnim efektima estrogena razvila se iz cinjenice da u reproduktivnoj dobi zene oboljevaju ree nego muskarci od kardiovaskularnih bolesti. Cilj istrazivanja je ispitivanje uticaja hormonske supstitucije menopauze na faktore rizika za koronarnu bolest, kao sto su: seumski lipidi i lipoproteini, glikemija, markeri inflamacije, krvni pritisak, antropometrijska obelezja (BMI, obim struka i kukova, visina abdomena). Metodologija i rezultati Istrazivanjem je obuhvaeno 93 zena u menopauzi. Studijska grupa se sastoji iz tri podgrupe ispitanica: zena koje su na hormonskoj supstituciji menopauze (HSM-32), zene obolele od koronarne bolesti (KB-32), i kontrolne grupe zena (K-29).

Koronarna bolest / srcana insuficijencija / bolesti srcanog misia i perikarda / razno - poster forum

Zene koje su na hormonskoj supstituciji menopauze imaju znacajno nizi nivo ukupnog holesterola (p=0.02), LDL-a (p=0.03), triglicerida (p=0.03), apoB (p=0.03), Lp(a)(p=0.02), glikemije (p=0.01), fibrinogena (p=0.00), PAI (p=0.00), BMI (p=0.00), obima struka (p=0.00), visine abdomena (p=0.00) od zena koje su obolele od koronarne bolesti (jednofaktorska analiza varijanse, p<0.05). Nema statisticki znacajne razlike u vrednostima HDL-a (p=0.13), apoA (p=1.00), hsCRP (p=0.89), sistolnog (p=0.69) i dijastolnog krvnog pritiska (p=0.35), obima kukova (p=0.14) izmeu HSM i KB grupa zena (jednofaktoraska analiza varijanse, p>0.05). HSM dovodi do smanjivanja vrednosti: holesterola, triglicerida, LDL, apo-B, Lp(a), glikemije, PAI-1 i visceralnog masnog tkiva. Zakljucak. Estrogen ima direktno ili indirektno dejstvo na metabolizam lipida, apolipoproteina i glukoze, funkciju endotela, faktore inflamacije, raspodelu masnog tkiva. Nekebudue studije e odrediti pravo vreme, nacin i dozu hormonske supstitucije u menopauzi, koja e imati nedvosmisleno, kardioprotektivno dejstvo.

121

P592

Faktori rizika za koronarnu bolest i hormonska supstitucija u menopauzi

S. Tadi1, M. Gruji2, R. Papi3, J. Marinkovi4 1 KBC Zemun-Beograd, 2 Institut za kardiovaskulaskularne bolesti Klinickog Centra Srbije, 3 Institut za zdravstvenu zastitu majke i deteta, 4 Medicinski fakultet u Beogradu UVOD: Organsko oboljenje srca se dijagnostikuje kod 9-37% dece sa supraventrikularnim tahikardijama (SVT). CILJ RADA:Ispitati tok i prognozu SVT kod dece sa organskim srcanim oboljenjem. METOD: Kod 262 dece sa prvom SVT u uzrastu 1 dan-18 godina (8,6±6,3 godine). uraen je EKG i ehokardiografski pregled.. Praeni su 2-18 godina (5,3±3,2 godine). REZULTATI: Od 262 dece sa SVT, organsko oboljenje srca je imalo 44 (16,7%) i to: prolaps mitralne valvule (PMV)18, primarnu/ ili sekundarnu kardiomiopatiju 10, a od 16 sa uroenom srcanom manom 6 je operisano. Umrlo je 7 od 44 (15,9%) od kojih 2 od 12 sa WPW sindromom.Troje dece sa dilatativnom kardiomiopatijom umrlo je u uzrastu ispod 12 meseci zbog srcanog popustanja i SVT. Kod decaka sa Noonan-ovim sindromom i hipertroficnom kardiomiopatijom i mladia sa komplikovanom manom i jednom komorom dve godine pre smrti ispoljio se hronicni atrijalni flater. Od dvoje dece sa WPW sindromom, decak sa Ebstein-ovom anomalijom umro je 8 godina nakon operacije u atrijalnoj fibrilaciji, a 5.mesecno odojce je imalo hipertrnzivni VSD. Desetoro od 18 dece sa PMV i paroksizmalnim SVT i 6 sa ortodromnim reciprocnim tahikardijama u WPW sindromu tahikardije su kontrolisane primenom propranolola/ digoksina, a ponavljale su se kod dvoje sa hronicnim SVT (Mahaimova i PJRT). ZAKLJUCAK: Deca sa SVT i organskim oboljenjem srca mogu imati nezeljen ishod. Hronicni atrijalni flater ukazuje na losu prognozu. Uz operativno lecenje Ebtein-ove anomalije sa WPW sindromom neophodna je ablacija aberantnog puta.Prognoza SVT u PMV zavisi od tipa SVT.

122

INDEKS AUTORA (zatamljeni brojevi oznacavaju prvog autora)

Broj prezentacije

P118, 169 P262, P263, P446, P454, P501, 413, P428, P499 P107 297 P432, P506, P507, P34, 319, 321, P331, P448, P498 21, 84, 88, P99, P100, 203, P273, P274, 461, 249 P339 94, 175, 212, 208, P265, P268, 468, P29, 475, P514, 523, 553, P445, 157, 172, 209, 217, 372, P374, P424, P431, P568, 13, 129, 133, 207, P262, P263, P277, P278, 327, P354, P446, P454, P501, P37 P449, P29, 182, 323, 325, P380 , P447, P450, 466, P346 P275, P439, 128 128 P36 18 P266, P267, P573 208, 212, P268, P375, 407, P273, P274, 391, P266, P267 391, 392, P572, P573 P32, P118, 168, 169, P571, 142 131 178, 319, 320, P425, P513, P514, P380, P443, P107, 130 145 415 162, P493, P591, 15, 87, 317 127, 129, 133, 139, 158, 160, 168, 183, 207, 210, 214, P262, P263, P277, P278, 311, 327, P354, P381, P438, P446, P454, P501, P511, P512, P516, 58 P375, P379 P111, 319, 320, P514, 149 322, P344 P350, P361 179 131 131 127, 482, 129, 133 P96, 126, 188, 189, 190, 191, 390, 551 241 P572, P573 P41, P42, P504, 562, P572, P573, P110, 318, P338, P495,

Prezime, Ime

Adamovi T. Aleksandri S. Aleksi A. Aleksi Z. Alimpi-Panti M. Andonov S. Andreji J. Anelkovi N. Angelkov L. Anti S. Anti Z. Antoni Z. Antonijevi N. Antonijevi R. Apostolovi S. Aranelovi A. Aranelovi D. Arsenijevi R. Asanin M. Asuji S. Atanaskovi V. Athanassios M. Athanassopoulos G. Avramovi D. Azanjac A. Babi M. Babi R. Babi T. Babi U.U. Balevi M. Balinovac J. Balint B. Balsi V. Banievi S. Banovi M. Basta D. Baskot B. Becanovi D. Beki S. Belada N. Beleslin B. Besla-Bumbasirevi Lj. Bikicki M. Biseni V. Bjegovi V. Bogavac-Stanojevi N. Bogdanov M. Bogdanovi Z. Boji D. Boji M. Bojovi B. Borici-Kosti M. Borici M. Börjesson M. (Suzi J.) Borovnica V. Borzanovi B. Borzanovi M. Boskovi A.

Prezime, Ime

Boskovi S.D. Bosnjak-Petrovi V. Bozinovi N. Bozovi M. Brajovi M. Brankovi B. Brankovi D. Brankovi G. Brankovi Z. Brunner D. Brutsaert D.L. Bugarski S. Bujisi N. Bulatovi N. Bumbasirevi V. Bunjevacki V. Burazor I. Burazor M. Canic V. Cani J. Carre F. (Diki N.) Celic V. Cemerli-Adzi N. Cerovi M. Cimbaljevi B. Cokkinos D.V. Cvetkovi A. Cvetkovi-Mati D. Cvetkovi T. Cvijanovi D. Cvjetan R. Calija B. Cankovi Z. Canji T. Cemerli-Ai N. Coli M. Colovi S. Cubrilo D. Cvorovi V. alovi Z. atovi S. eli V. iri S. iri Z. iri-Zdravkovi S. irovi D. osi Z. upi B. Dabeti M. Daehnert I. Dajak M. Damjanov N. Damjanovi M. Damjanovi S. Damjanovi S. Damjanovi T. Damnjanovi M. Damnjanovi T. Davidovi A. Davidovi G.

Broj prezentacije

P45, P48, P254, 540 148 P374, P435, P439, P494, 246, P358, P359 P35, P116, P256, P257 P505, P506, P37, P426, P497 163 299 391, 392, 562, 301 247, P509, P346, P347 15, 87, 317, P495, 59, 150 P333 83, P334, P378 83, P334, P378, P431, 238 P451, 552 326, P376 300 P97 237 128 P453, P30, 192, 296, P330, P356, P590, 249 P30, 192, P264, P277, 296, P354, P357, P590, 412 P42, P43, 77, 484, P103 247, P375, P379, 467, P509, 62, 247, 250, P351, 414, P509, 208, 212, P268, P273, P274, 326, P376, 483, P442, P445, P449, 490 412, 417, P428, P499, P576 24, P96 170, 239 471 P334 P429 P424, P431, P497 P38 P26, P101, P105 170, 239 P27, 164, 165, P272 164, 198, 199, P272 P355 181, 403, P117, 194, 209, P374 52 241 P116 194, P427 P333 P35, P97 170, 239, P441, P570,

Prezime, Ime

Davidovi L. Davidovi M. Davidovi N. Debeljacki D. Dejanovi J. Dekleva M. Deljanin-Ili M. Despotovi N. Despotovi-Nikoli M. Diki M. Diki N. Dimi S. Dimitrijevi M. Dimitrijevi Z. Dimkovi N. Dimkovi S. Dinci D. Dini D. Dobri M. Dobrijevi N. Dobutovi B. Dodi S. Dopsaj V. Dragani G. Dragani N. Dragasevi G. Dragni S. Drca N. Drezgi M. Düngen H. Durutovi O. Dusko A. Duvnjak S. eni N. ini Lj. oki I. orevi-Deni G. orevi A. orevi D. orevi-Diki A. orevi G. orevi-Radojkovi D. orevi S. orevi T. orevi V. orovi T. ukanovi B. ukanovi Lj. uki M. uki P. uran P. urevi P. urici B. uri D. uri M. Erakovi V. Erbel R. Erceg P. Fabri M. Farki M.

Broj prezentacije

565 P255, P256, P257, P261, 399, P97 62, 93, 327, P375, P379, 414, P569, P106, 326, P376, 471, P28, P109, 132, 159, 177, 178, 230, P258, P349, 230, P432, P492, P505, P506, P507, P508, P255, P256, P257, P261, 399 P255, P256, P257 207, P262, P263, P277, P278, 327, P354, P446, P454, P501, P27 209 P114 P587, P588, P116 P35, P41, P116, 179, 228, 298, 228, P98, 213, 219, 233, P510, P43 210, P262, P278, P381, P446, 473, P511, 206 16, 19 531 394 241, 389, 393, 472, 565, 300, P351 P33 P338, P504, P350 P493 396 241 P360 94, 175 P98, P276, P510, 171, P339 P340, P434, P440, P580, 14 394 P117, P120, 132, 172, P253, P258, P341, P431, P585, 129, 133, 158, 160, 168, 183, 188, 189, P278, P438, P511, P512, P516, P36, P360 370, P374, P424, P45, P568 320 P116 249 P34, P331, P448 P42, P45, P47, P48, 84, 88, P99, P100, 211, 212, P265, 562, P572, P573, P583 65 163, 164, 165, 198, 199, 201, 215, P264, P272 389, 416, 565, P579 P26, P101, 411 170, 239 59, 148 18, P498, 533 P355 P426, P578, 180, P2556, P256, P257, 399 P49, 563, 564 211, P583

Prezime, Ime

Filipovi I. Gajin P. Ge J. Giga V. Glasnovi J. Gligi B. Glisi B. Gluvi Z. Gocmanac S. Golubovi M. Gordi D. Goronja B. Gradinac S. Grdini A. Grubor-Lajsic G. Grubor D. Grubor N. Gruji-Ili G. Gruji M. Hadzi-Pesi Lj. Hadzijevski Lj. Hamm C. Haverkamp W. Hercog . Hini-Banicevi S. Hini S. Hrnci D. Huber K. Huski R. Iuski S. Ignjatovi S. Ignjatovi V. Igracki I. Ili B. Ili D. Ili M. Ili R. Ili S. Ilisi B. Ilisi T. Iri-upi V. Isakovi Lj. Isenovi E.R. Ivanov I. Ivanovi B. Ivanovi P. Ivanovi V. Ivi G. Ivkovi-Krsti G. Jacobs F.N. Jagi N. Jakovljevi B. Jakovljevi V. Jankovi D. Jankovi I. Jankovi J. Jankovi R. Janousek J. Jasovi A. Jasovi B.

Broj prezentacije

P352 485 215 8, 129, 133, 158, 160, 183, P278, P438, P454, 474, P501, P516 83, 209, P275, P334, P378, P431, P494 P98, 213, P276, P510 P493 16, 19 P442, P449 P49, 563 P581 415 205, 468, 528, 545 555 238 240, P342 P30, P357 P37, P497 85, 86, 89, 458, 464, 465, P582, P592, P343 127 140 395 201 P111 P28, 320, P513 538 366 P42 95 P102, P119, P355 P441, P27 P109, 159, 177, P505 P36 323, 390, P447, P450 P46, P442, P445, P449, 566 P109, 159, 164, 165, 177, 201, 227, P272, 227, P432, P505, P506, P507, 597 412 164, 165, 198, P272 170, 239, P271, P344, P430, P440, P441, P570, P580 P451, 16, 17, 19 P569 13, P30, 122, 181, 192, 225, 287, 296, 298, P327, P356, P357, P590 416 P375, P379, P586, P587 173 P502, P503 135 20, P270, P271, 422, P498 P342, P504, 18, P498, 534, 536, P570 245 245 248, P380, P436, P437, P443 P117, 172, P374, P568, 196 131 P41, P97

Prezime, Ime

Jeleni M. Jeli-Ivanovi Z. Jelki N. Jemcov T. Joci B. Joksimovi Z. Jonci B. Jonjev Z. Jovanovi A. Jovanovi D. Jovanovi I. Jovanovi M. Jovanovi R. Jovanovi T. Jovanovi V. Joveli A. Jovici O. Jovi M. Jovi Z. Jovovi Lj. Jovovi M. Jozi T. Jung R. Jurcevi R. Kafedzi S. Kalangos A. Kalanj J. Kalezi T. Kalimanovska-Ostri D. Kanjuh V. Karadzi A. Karan R. Karatasakis G. Kari J. Katunac M. Kazi S. Kekovi D. Kekovi P. Kenda M. Khairakhan A. Kilibarda B. Knafelj R. Knezevi B. Knezevi D. Knezevi J. Knezevi Lj. Knezevi S. Knezevi T. Knezevi V. Koci J. Kocijanci A. Kocica M. Koji Z. Komnenovi S. Konti O. Konjevi M. Kopanja D. Koracevi G. Kordi D. Korianac G.

Broj prezentacije

226 322, P348, P344 250, 467 P111, P355 163 130 P500, P506, 564 P41 240 124, 164, 165, 198, 199, 201, 215, P264, P272 P339 65 P584 P586 247, P375, 467, P509 P358, P359, 472 P42, P47, P48, P344, P430, P436, P441, 562, P573, P580 P101, 411 P47, P48, 73, 391, 392 P587, P588 323, P447 62, 91, P375, P379, 414, 419 84, 88, P99, P100 413 P50 164, P264 412 13, P108, 181, 193, 197, 215, 231, P260, P264, P269, 322, P344, 394, 231, 62, 136, 251, 414, 529, P589, 316, P373, P433, P447, P452, P29, P277, P354 128, 141 P98, P510, P586, P588, P572 P442, P445, P449 P442, P445, P449 405 468 P586 324 318 193, P269 P115 131 P266, P267 P38 131 252 85, 462 416 537 P438, P589, P34, P331, P448 319 P117, 172, 194, P275, P374, P424, P426, P427, P431, P451, P494, 519 P97 17

Prezime, Ime

Köster H. Kosti D. Kosti J. Kosti S. Kosti T. Kosevi D. Kotur-Stevuljevi J. Kovacevi D. Kovacevi I. Kovacevi M. Kovacevi P. Kovacevi S. Kovacevi Z. Kozlovacki Z. Krivokapi B. Krljanac G. Krneta M. Krotin M. Krsti B. Krsti I. Krsti M. Krsti N. Krsti S. Krstivojevi M. Kujaci V.G. Kupresan A. Kutlesi D. Kvrgi S. Lali K. Lali N. Lasica R. Lausevi-Vuk Lj. Lazar Z. Lazarevi A.M. Lazarevi G. Lazarevi S. Lazi B. Lazi S. Lazovi Lj. Lazovi M. Leci R. Leci-Tosevski D. Lepojevi D. Lisulov D. Loncar G. Loncarevi B. Lovi D. Lovi M. Lovi M.B. Luki J. Lukovi L. Ljubici M. Ljubi A. Ljubi M. Maisch B. Majin M. Majki-Singh N. Maksi . Maksimovi R. Malievi S.

Broj prezentacije

P577 416 P29, 207, P262, P263, P278, 327, P446, P454, 466, P501 P102, P119, P120, P341 P374, P435, P439, 308 P345 23, P103 P442, P445 467 P40, 169 162, P493 P46 P44 P42 316, P373, P380, P433, P443, P447, P450, P452 12 P28, P111, 178, 284, 319, 320, 321, P425, P508, P513, P514 P502 132, P253 83, P334, P492 209, P424, P426, P431 P339 168 80, 532 394 P426, P439 415 235 9, 54, 138, 241 P29, P30, 316, 323, P330, P356, P357, P515, 520 P42, P43 P44 206, 415, P574, 304 172, 249, P253, P568, P585 P41 210, 377 P41 P266, P267 83, P334, P378, P439 237 P516 168, P438, P454, P501, P511, P512 P514 P97, P116 P112 P585 132, P253, P585 P258 P44 P333 P361 121 P273, P274 410, P577 P40 251, P450 546 410, P581 P27

Prezime, Ime

Malogajski J. Maljevi V. Mammarelis I. Mandari V. Mandi M. Manginas A. Mangovski Lj. Manojlovi S. Maravi V. Maravi-Stojkovi V. Mari-Milosevi G. Marinkovi D. Marinkovi J. Marisavljevi D. Marjanovi B. Marjanovi M. Markos S. Markovi K. Markovi M. Markovi N. Markovi V. Markovi Z. Mate M. Mati D. Mati G. Mati I. Mati M. Mati S. Matunovi R. Mazi S. McMurray J. Mehmedbegovi Z. Mendragi M. Meyer E. Mici D. Mickovski-Katalina N. Mievi D. Miovi S. Mihailovi S. Mihajlovi A. Mihajlovi B. Mihajlovi S. Mijailovi Z. Mijajlovi Z. Mijalkovi D. Mijalkovi I. Miki A. Milaci P. Milan B. Milanovi M. Milanovi N. Milasinovi G. Milenkovi D. Milicevi P. Milici B. Mili D. Mili N. Milinci Z. Milini N. Milinkovi N.

Broj prezentacije

248, P436, P437 391 152 P46, 566 P360 81 70, 208, 211, 212, P268, P273, 314, P583 P586, P587 P572 562 174 P102, P119, P120, 246, 251, P341, P358, P359 89, P493, 562, P592 246 P359 P428, P499 P361 237 P98, 213, P510 P35, P116 P120, 241, P341, P432, P507 P46, 566 P34, P331, P448 13, 182, 210, 325, P357, P381, 477 182, P377, 373, P433, P444, P447, P452, P455 P32, P118, 169, P430, P571 13, 182, 323, 325, P428, 466, P499, P503 13, P30, 192, P264, 296, P327, P356, P357, P590 P26, P31, 56, P101, P105, 411 P27, 489 302 214, 241, P262, P278, P446, 480 P515 P577 53, 244 248, P332, 387, P436, P437 P31, P584 P45, P48 163 P426 P49, 563, 564, 237 69, P101, 281, 364 406, 411 P102, P119, P120, P253, P341, P505, P506, P585 P442, P445 416 P45, P48 P255 P453 206, 415 25, P96, 481, 598 370 412 18 P117 P28, 178, 393, 393, P508, 565 P38, 236, 246, 251, P333 178, P508 394

Prezime, Ime

Milojevi P. Milojkovi B. Miloradovi M. Miloradovi V. Milosavljevi A. Milosavljevi B. Milosavljevi D. Milosavljevi J. Milosavljevi T. Milosevi A. Milosevi D.P. Milosevi D.P. Milosevi U. Milovanovi B. Milovi O. Miljevi . Miljevi T. Miljkovi D. Miljus D. Mimi B. Miranovi V. Miri M. Mirkovi M. Miti S. Miti V. Mitov V. Mitrovi D. Mitrovi M. Mitrovi P. Mitrovi V. Momcilov-Popin T. Momcilovi-Aleksi . Moosdorf R. Mrdovi I. Mrdovi S. Mra S. Mujovi N. Musi Lj. Nagorni S. Nastasovi T. Naumovi Z. Nedeljkovi I. Nedeljkovi M. Nedeljkovi M.A. Nedeljkovi R. Nedeljkovi S. Nesevi B. Nesi D. Nesi V. Neskovi A.N. Nezi D. Niin S. Nidzovi M. Nikcevi G. Nikolajevi I. Nikoli A. Nikoli D. Nikoli G. Nikoli Lj. Nikoli M.

Broj prezentacije

P45, P48 P441 P271, P344, P430, P440 20, 239, P270, P271, P340, P434, P440, P498, P570, P580 P40, P447, P451 208, 211, 212, P268, P273, P583 P118, 169, P571 P453 17 240, P342, 370, P373, P433, P447, P452 P255, P256, P257, P261 399 P453 319, P425, P513, P514 P33 P114 P375, P379 P104, P496 248, P332, P436, P437 201 P39 P35, P97 P118, 169, P358 180 P109, 159, 177 P107, 130 487 P589 182, 316, P373, P377, P433, P444, P452, P455 79, P580 300, P351 413 P577 P29, 323, 325, P447, 466 162 85, 462, P582 85, 416, 459, 463, P582 P110, 318, P338, P495 83, P334, P378 215, P264 162, P493 P96, 126, 129, 133, 158, 168, 183, 188, 189, 190, 191, P278, P438, P511, P512, P516 P118, 127, 129, 133, 153, 158, 160, 168, 183, 207, 210, 214, 215, P262, P263, P277, P278, 312, 327, P354, P381, P438, P446, P454, P501, P511, P512, P516, 594 163 7, 67, 134, 160, 236, 246, 251, P333, P358 P358 245, 252, P349 P355 195, P268, 382, 384, 408, 413, 600 P42, P45, P48, P265, P572, P573 P49, 563, 564 P511 P452 413 P109, 159, 177, 391, 392 P38, P108, 236, 251, P333, 564 P359 P109, 159, 177, P506 P32

Prezime, Ime

Nikoli S. Nikoli-Pavlovi I. Ninkovi N. Nisi T. Noc M. Novakovi I. Novakovi K. Novakovi P. Novakovi V. Novokmet S. Oblakovi-Babi J. Obradovi B. Obradovi S. Obradovi-Tomasevi B. Obrenovi-Kiranski B. Obrenovi R. Oketi K. Orbovi B. Orli D. Orozovi V. Ostoji M.

Broj prezentacije

468 P567 P28, P111, 320, P513, P514 319 324 236, 246, 251, P333, P358, P359 P353 325 P35, P97 535, P570 526 P33 63, P98, 143, 206, 213, P276, 415, P427, P510, 554 417 75, 243, 286, 298, 306, 389, 393, P425, 472, 565 P504 P41, P97 393, 389, 472, 565 76, 127, 207, 210, 214, P263, P277, P278, 313, 327, P354, P381, P454, P501, P516 P98, 213, P510 8, P29, 51, 90, P118, 127, 128, 129, 133, 139, 146, 158, 160, 166, 168, 183, 188, 189, 190, 191, 195, 206, 207, 210, 214, 215, 216, 223, 241, 242, P262, P263, P277, P278, 327, P354, 367, P377, P381, 385, 416, 418, P434, P444, P446, P454, P455, 457, 466, P501, P511, P512, P516, 561, P578, P579, 594, 596 14, P45, P47, P48, 212, P254, 413, 468, 539, 541 162 128 549 393, 565 1, 218, 221, 247, 368, P375, 393, 467, P509 162, P493 412, P428, P499 410, P577 238 89, P592 9, 51, 134, 241 164, 165, 198, 199, 201, P272 P107 P41 P118, 168, 169 P118, 169 247, 300, P351, P509, 209, 251, P275, P330, P356, P374, 385, 397, P424, P435, P494, P568 209 163 22, 57, 363 P97 P35 P355 P37 423 P34, 321, P331, P353, P448, P587, P588 550 322, P376, 471 173 P42, 309, P572, P573 P41 71, P117, 209, P374, 400, 421, P424, P435, P431, P439, P494, 548 P28, P29, 154, 323, 402, 478, 517 P439 389, 393, 472, 565

Otasevi P. Paji P. Panagiotis I. Panhuyzen-Goedkoop N.(Stepanovi 5 Pani D. Pani G. Pani-Jeli N. Pani M. Pankuweit S. Pap D. Papi R. Parapid B. Parezanovi V. Paunkovi N. Paunovi A. Pavi Lj. Pavlovi B. Pavlovi K. Pavlovi M. Pavlovi M. T. Pavlovi S. Pavlovi S. U. Pecinovi N. Peinovi N. Pejanovi S. Pejci Lj. Pejnovi R. Pekmezovi Z. Pellicia A. (Giga V.) Penci B. Penjaskovi D. Peri M. Peri V. Perisi Z. Perunici J. Pesi L. Pesi-Besti R.

Prezime, Ime

Petkovi-uri S. Petrasinovi Z. Petroni I. Petrovi B. Petrovi B. Petrovi B.B. Petrovi D. Petrovi I. Petrovi J. Petrovi M. Petrovi Nj. Petrovi O. Petrovi S. Petrovi-Nagorni S. Plavsi S. Plei-Knezevi V. Poldermans D. Polovina M. Poljak G. Ponikowski P. Ponjevi I. Popin S. Popov T. Popovi D. Popovi G. Popovi Z. Poti J. Poti M. Potpara T. Prostran M. Prtenjak M. Putnikovi B. Rabrenovi M. Radak . Radakovi G. Radin D. Radisavljevi M. Radivojevi N. Radojevi S. Radojkovi B. Radojkovi-irovi B. Radojkovi V. Radosavljevi M. RadosavljeviRadovanovi M. Radovancevi B. Radovanovi G. Radovanovi M. Radovanovi N. Radovanovi S. Radovi M. Radunovi G. Radunovi N. Raen G. Rafajlovski S. Raicevi B. Raicevi S. Raji D. Raki B. Raki D.

Broj prezentacije

P44 158, 160, 183, P278, P511, P512, P516 P38 94, 246, 251 P358, P359 175 P109, 159, 177, P493, P505 308, P492, P113, P513, P514 5, P49, P96, 126, 129, 133, 188, 189, 190, 191, 215, 247, 250, P264, P375, P379, 390, 467 P509, 563 P340, P434, P440, P441, P580 P96, 126, 129, 133, 188, 189, 190, 191, P582 P262, P375, P446, P447, 371 P497 248, P436, P437 193, P269 383 86, 184 P361 78 P361 P351 467, P569, P575, P575 488 P359 P355 P515, 300, P351 85, 86, 184, P582 125 161 16, 19, 412, P428, P499 P31 14, P265, P584 162 212, P268 18 326, P376, 527 192, 296, P590 86 184 13, P264 172, P426 316 468 410, 416, P579 P377, 373, P433, P444, P452, P455 P29, 320, P377, P377, P433, P444, P452, P455, 522 P111, 320 P44, P355 181 P589, P105, 194, 247, 476, P509 P98, 213, P276, P510 P259 P426 182, 323, 325, P377, P444, P447, P455 P118, 169 297, P339, P336, P337

Prezime, Ime

Raki M. Rakocevi I. Ranelovi M. Rankovi V. Ratkovi N. Redzek A. Redzek A. Remer G. Ribarac-Stepi N. Risti A.D. Risti M. Risti V. Ristovi O. Rogosi S. Rogozarski J. Romanovi R. Rosi M. Rotula J. Rovcanin Z. Sagi D. Sakac D. Salinger-Martinovi S. Salinger S. Saravola T. Savi-Bozovi D. Savi D. Savi L. Savi M. Savi T. Savkovi S. Seferovi P. M. Segi-Petrovi R. Simeunovi D. S. Simeunovi S. Simi D. Simi D. Simi I. Simi-Ogrizovi S. Simi T. Simi T. Simonovi D. Simovi A. Skender M. Slankamenac P. Slepcevi D. Sovti S. Spasenovi B. Spasi R. Spasi S. Spasi T. SpasojeviKalimanovska V. Srdanovi I. Srdi M. Srdi S. Staji Z. Staki V. Stamenkovi B. Stani-Bugarci O. Stani N. Stanisavljevi D.

Broj prezentacije

P339 248, P436, P437 P117, 194, P426, P494 163 213, P276, P510 563 P49, 564 62, 250, 414 17 61, 123, 410, 415, 412, P577, P578, P579, 593, P581 P28, P34, 178, 185, 321, 326, P331, P376, P448, P508, P586, P587, P588 84, 88, P99, P100 201 P588, 319 213, P276, P510 564 P274 P33 94, 204, 208, 211, 212, P265, P268, P273, P274, 420, 468, P583 194, 305, 385, P427 P117, 172, 548, 556, P568, 400 P275 297 246 175 316 176 245, 252, P253, P349 248, P332, P436, P437 82, 127, 151, 195, 279, 282, 362, 365, 410, 415, 416, 530, P577, P578, P579, 593, 303, P581 P504 60, 236, 410, 416, P579, P581 P38, 68, 163, 236, 246, 251, P333, P359, 401 13, 192, 229 241, 296, 229, P590 20, 239, P270, P271, P340, P498 P111 13 185, P576 P109, 159, 177 P115 321 4 P273, P274 P41 P586, P588 213 163, 322, P348, P345, P346, P347, P344 486, 562, 322, P340, P348 2, 247, P375, P379, 467, P509, P569, P575 323 62, 92, P375, P379, 414 413 P453 132 162 P274 472

Prezime, Ime

Stanisi D. Stanisi M. Stankovi A. Stankovi G. Stankovi S. Stanojevi D. Stanojevi D. Stanojkovi Z. Stanojlovi T. Stefanovi A. Stefanovi B. Stefanovi B.S. Stefanovi D. Stefanovi I. Stefanovi M. Stefanovi V. Stepanovi J. Stevanovi A. Stevi-Gaji V. Stevi S. Stoickov B. Stoickov M. Stoickov V. Stojanov V. Stojanovi B. Stojanovi I. Stojanovi I. C. Stojanovi M. Stojanovi R. Stojcev M. Stojici . Stoji M. Stoji S. Stojiljkovi M. Stojkovi A. Stojkovi S. Stojni B. Stojsi-Milosavljevi A. Stojsi A. Stojsi . Stojsi-Milosavljevi A. Stoli R. Stosi C. Stosovi M. Strizeo M. Strugarevi E. Sudar E. Suri-Lambi Lj. Suzi J. Salinger S. Salinger-Martinovi Saponja D. Saponjski J. Saranovi M. Saranovi S. Sari J. Sari M. Sekularac N. Serer V. Sesi I.

Broj prezentacije

P349, P492 94, 175 137 127, 207, 210, 214, P263, P277, P278, 327, P354, P381, P454, P501, P512, P516, 599 316, 323, P351, P380, 390, P443, P454 P353 P568 209 172, P427, P435, P494, P568 P345 155, 316, P377, P377, P452, P455, 479, P525, 561 P433, P444 543 164, 165, P272 525 249 129, 133, 158, 160, 168, 183, P278, P438, P512, P516 P106 237, P504 13, P264 P109, 159, 177 P505, P506, P432, P500, P505, P506, P507 240, P342 P380, P443, P585 P47, 64, P573 560 184, P339, P492 125 P33 206 6 390 17 P424, P431 72, 127, 156, 158, 160, 183, 207, 210, 214, 215, P263, P277, P278, 315, 327, P354, 367, P381, P438, P454, P501, P511, P512, P516 398 62, 414 300 62, 66, 250, 414 250 P41 285, 328 P111 P33 P43 16, 19 P33 P27, 326, P376, 491 209, 396, P431, P439 P427 300 P278, 319, 557 240, P259, P342 P259 P425, P508, P513, P514 P575 P35, P97 163 P273, P274

Prezime, Ime

Sipeti S. Skori Lj. Sobot M. Stuli V. Sukljevi D. Sulovi Tadi S. Tasi D. Tasi I. Tasi I.S. Tasi M. Tasi N. Tavciovski D. Tepavcevi S. Tinji Z. Tisma S. Todi B. Todorovi L. Todorovi Z. Tomasevi M. Tomasevi R. Tomi I. Tomi M. Tomi N. Tomi S. Tomovi M. Tomovi M. Tomovi S. Toncev A. Toncev D. Topalov V. Topi A. Topi D. Torbica V. Trailov D. Traji S. Trifunovi Z. Trifunovi-Zamaklar D. Tuli C. Ugljesi M. Urosevi R. Varga A. Vasi D. Vasi S. Vasili-Isailovi S. Vasili S. Vasiljevi Z. Vejinovi Z. Veki J. Velebit J. Velicki L. Velimirovi D. Velinovi M. Veljkovi S. Vidi M. Viloti-Suboti R. Virc-Bogdanov S. Viti B. Vlahovi P.

Broj prezentacije

386 472 175, 206, 411 P27, 524 P114 P589 89, P592 14, 208, P254, P273, P274 10, 132, P258, 289, P500 P253, P585 20, P270, P271, P340, P434, P440, P498, P580 14, P45, P48, 212, 224, P254, 283, 544 P26, P101, P105, 409, 411 17 208, P268 P46, 566 320, P425, P513 83 125 71, P117, 209, 222, P275, 324, 329, P374, P424, P435, P427, P431 417 542 P373, P433 62, 414 392 84, P99, P100 88 202 P35, 179 P35, 179 P103 322, P340, P348 211, P268, P58 564 180 84, 88, P99, P100 P46, 144, 566 P96, 126, 128, 129, 133, 178, 188, 189, 190, 191, 393, P508, 565 456 P33 P36 310 171, 241, P339, 565 P256, P257 180 P255, P256, P257, P261 P29, 162, 167, 182, 195, 210, 214, 220, 248, P262, 280, 316, 323, P332, 369, P377, 373, P380, P381, 388, P437, P429, P436, P433, P438, P447, P444, P450, P447, P446, P452, P455, 466, P513, P514, P515, 561, 595 P441 P348 16, 19 P40 P29, 185 416, P579 P455 P358, P359 193, P269 P350, P361 3 249

Prezime, Ime

Vlahovi-Stipac A. Vodopivec Z. Vogt S. Vojdani A. Vojinovi-Magli G. Vojvodi A. Vrani I.I. Vranjes Vuci R. Vucievi M. Vucini D. Vucini Z. Vuckovi D. Vuckovi J. Vuckovi M. Vugdelija D. Vujadinovi O. Vujasinovi-Stupar N. Vujisi B. Vujisi-Tesi B. Vujovi A. Vujovi M. Vujovi S. Vuk F. Vukadinovi N. Vukajlovi D. Vukajlovi Z. Vukcevi M. Vukcevi V. Vukomanovi G. Vukomanovi V. Vukosavljevi D. Vukoti M. Vukoti S. Vukovi M. Vukovi O. Vuksanovi I. Vuli D. Young J.B. Zamaklar M. Zdravkovi D. Zdravkovi M. Zdravkovi V. Zec R. Zecevi D. Zeljkovi A. Zlatanovi M. Zlatar M. Zlonoga D. Zori B. Zaja M. Zakula Z. Zigi D. Zigi N. Zivani S. Zivanovi B. Zivi S. Zivkovi M. Zivkovi R. Zivkovi S.

Broj prezentacije

413 P103 P577 P378 413, P428, P499 P380, P443, P450 185, 186, 187, P576 P579 P340, P434, P440, P441, P580 201 94, 175 P46, 408, 411, 547, 566 62, 414, P440, P441, P580 P434 P260 162, P493 417 86, P96, 126, 192, 296, P590 74, 129, 133, 158, 160, 183, 188, 189, 190, 191, 215, P264, 393, 390, 466, P493, 518 P346, P347 P346, P570 184 P43 237 84, 88, P99, P100, P103, 460, 559 558 404 127, 207, 210, 214, P263, P277, P278, 325, 327, P354, P377, P381, 416, P444, P454, P455, 482, P501, P511, P516 165 200 P493 236, 246, 251, P333, P358, P359 P98, P276, P510 391, 392 P516, 413, P428, P499 11, 415 P578, 55, 234 P28, 178, P508 P28, P111, P114, 178, 315, P425, P508, P513, P514 P271, P344, P430, P440, P441, P580 173 131 P348 181 P377, P444, P455, P515 P515 P588 P28, 178, 320, P425, P508, P513, P514 16, 17 241 P114 P27 236, 320 P117 172, 232, P435, P439 P33 248, P332, P436, P437

Information

143 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

740681


You might also be interested in

BETA