Read Giao Diem 26 text version

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 1

Giao ñi<m, sÓ 26, tháng 10/1995

Trong sÓ này: - Lá ThÜ Giao ñi<m - Bܧc Vào Th K> 21, Nghï VS M¶t Hܧng Phát Tri<n Khoa Hc và KÏ ThuÆt Thích H®p Cho ViOEt Nam GS Lê Vân Tú, University of Canberra, ACT, Australia - Vai Trò Cûa Các Ngành Khoa Hc Xã H¶i Trong S¿ Phát Tri<n cûa ViOEt Nam Nam SÖn An Tïnh (PH B¡c California) - Recombinant DNA Derived Pharmaceuticals - Tin Sinh Hoåt

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 2

Lá ThÜ Giao ñi<m

Vào tháng 11 s¡p t§i, ñåi H¶i Âu Châu 1995 së ÇÜ®c t° chÙc tåi Frankfurt, ñÙc quÓc, trong 2 ngày 25-26 tháng 11, 1995 v§i chû ÇS: "Cùng tìm m¶t hܧng phát tri<n cho ViOEt Nam". Gñ xin ÇÜ®c gi§i thiOEu cùng qus vÎ bån Çc và xin kính chúc ñåi H¶i Âu Châu 1995 g¥t hái ÇÜ®c nhiSu thành quä. CÛng trong møc Çích gi§i thiOEu và chia sÈ v§i qus vΠǶc giä nh»ng tìm tòi nghiên cÙu trong nhiSu lãnh v¿c, trong sÓ này Gñ xin gi§i thiOEu bài vit cûa Tin sï Lê Vân Tú: "Bܧc Vào Th K> 21: Nghï VS M¶t Hܧng Phát Tri<n Khoa Hc Và KÏ ThuÆt Thích H®p Cho ViOEt Nam" Çã ÇÜ®c trình bày trong ñåi H¶i Úc Châu Kÿ 2, 1995. Trong phÀn Anh ng», Gñ xin gi§i thiOEu Çn qus vÎ bån Çc bài vit cûa Tin sï NguyÍn H»u TuOE: "Recombinant DNA Derived Pharmaceuticals" Çã ÇÜ®c trình bày trong ñåi H¶i Y-NhaDÜ®c QuÓc T tåi San Jose, Hoa Kÿ, 7/1995. Trª vS v§i nh»ng vÃn ÇS muôn thuª cûa xã h¶i con ngÜ©i là nh»ng nét phác cûa tác giä Nam SÖn An Tïnh qua bài "Vai Trò Cûa Các Ngành Khoa Hc Xã H¶i Trong S¿ Phát Tri<n Cûa ViOEt Nam". Và nÖi møc Góp Nh¥t Cát ñá së là m¶t ít sÜu tÀm cûa tác giä Hà Giao có liên quan ít nhiSu Çn phái tính: "Truy Tìm 'Gen' ñÒng Tính Luyn Ái". Trong phÀn tin sinh hoåt nh»ng tháng vØa qua, n°i bÆt nhÃt là các sinh hoåt cûa các PH tåi Pháp và Na-Uy. Vào trung tuÀn tháng 9/95, PH Pháp Çã t° chÙc bu°i h¶i thäo v§i diÍn giä là Giáo sÜ Lê Vân Tú Çn tØ Úc. Nh»ng quan tâm, nh»ng thao thÙc và cä nh»ng quan Çi<m khác biOEt, có khi ÇÓi chi, cûa nh»ng ngÜ©i ViOEt vÅn thÜ©ng-nghï-vS-ViOEt-Nam trong lãnh v¿c khoa hc kÏ thuÆt, tØ lâu, không chÌ còn là nh»ng vÃn ÇS bÎ hån ch trong biên gi§i cûa tØng quÓc gia nÖi chúng ta Çang cÜ ngø, Çã ÇÜ®c trình bày, trao Ç°i, chia sÈ trong bu°i h¶i thäo này. Tåi B¡c Âu, cÛng trong tháng 9, PH Na-Uy Çã m©i Væn sï NguyÍn ThÎ Vinh, thành viên phái n» trong T¿ L¿c Væn ñoàn, và Thi sï NguyÍn H»u NhÆt Çn nói chuyOEn vS nh»ng sinh hoåt væn hóa và lÎch sº ViOEt Nam cÆn Çåi. Sang ngay Çn ÇÀu tháng 10, c¶ng ÇÒng ngÜ©i ViOEt tåi VÜÖng quÓc Na-Uy låi có dÎp sinh hoåt trong không khí trân trng thân tình qua bu°i nói chuyOEn cûa Giáo sÜ NguyÍn Xuân Vinh v§i ÇS tài "Gi§i trÈ ViOEt Nam bܧc vào Th K> XXI". Và cuÓi cùng là nh»ng sinh hoåt Çã và s¡p xäy ra, cùng nh»ng hp m¥t trong nh»ng sinh hoåt thân h»u Çã ÇÜ®c ghi låi qua các tÜ©ng thuÆt, ho¥c ks s¿ vui cûa các phân h¶i.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 3

Bܧc Vào Th K> 21: Nghï VS M¶t Hܧng Phát Tri<n Khoa Hc Và KÏ ThuÆt Thích H®p Cho ViOEt Nam

GS Lê Vân Tú (University of Canberra, ACT, Australia) LTS: Gñ xin gi§i thiOEu bài thuyt trình cûa Giáo SÜ Lê Vân Tú trong ñåi H¶i Úc Châu Kÿ 2 (4/1995).

1. Mª ÇÀu

ñÜ®c may m¡n sÓng trong nh»ng quÓc gia có m¶t nSn Khoa Hc KÏ ThuÆt (KHKT) tiên tin, h£n chúng ta ai cÛng nhÆn thÃy änh hܪng r¶ng rãi cûa Khoa Hc và KÏ ThuÆt trên cu¶c sÓng hàng ngày cûa chúng ta. TØ nh»ng sinh hoåt bình thÜ©ng trong gia Çình nhÜ nÃu nܧng, gi¥t giÛ, giäi trí, cho Çn nh»ng công tác qui mô trong xã h¶i, nhÜ liên låc thông tin, an ninh quÓc phòng, v.v..., mi thÙ ÇSu thay Ç°i rÃt nhanh, theo Çà phát tri<n cûa KHKT. ThÆt th, c٠Ƕ m¶t Çôi næm thì ta låi thÃy cÀn phäi thay Ç°i m¶t vài thÙ nào Çó, ch£ng hån thay lò nÃu nhiOEt lÜ®ng b¢ng lò nÃu vi ba (microwave oven), máy gi¥t cÖ Ç¶ng b¢ng máy gi¥t dùng hOE thÓng ki<m soát m© (fuzzy control systems), thay máy ÇiOEn tính ha ÇÒ b¢ng máy sº døng äo cänh (virtual reality), v.v... Møc Çích chính cûa s¿ phát tri<n KHKT là làm cho Ç©i sÓng con ngÜ©i ÇÜ®c tiOEn nghi hÖn, an lành và thích thú hÖn, tÙc là giäi phóng con ngÜ©i khÕi nh»ng bÆn bÎu tu toái Ç< có th< chú tâm Çn nh»ng vÃn ÇS to l§n hÖn (nhÜ bäo vOE môi trÜ©ng, bäo vOE súc vÆt, c° võ nhân quySn, v.v...) và ls thú hÖn (nhÜ nh»ng vÃn ÇS vS væn hóa và nghOE thuÆt). Tóm låi, Khoa Hc và KÏ ThuÆt là Çôi cánh cûa Væn Minh và Tin B¶, và møc Çích cûa bài này là tìm hi<u xem s¿ phát tri<n vS KHKT cûa th gi§i có giúp ÇÜ®c cho ViOEt Nam cÃt cánh lên theo kÎp các nܧc væn minh tin b¶ trên hoàn cÀu, Ç¥c biOEt là các nܧc nhÕ trong vùng ñông Nam Á Châu, trong th k> 21. Trong chiSu hܧng Ãy, trܧc ht tôi xin Çi<m qua nh»ng tin b¶ n°i bÆt cûa KHKT hiOEn Çåi, nh»ng chính sách vS KHKT cûa các nܧc tiên tin, và viOEc áp døng KHKT cûa các nܧc Çang phát tri<n trong vùng ñông Nam Á Châu, rÒi së trình bày Çôi nét vS tình hình KHKT ª ViOEt Nam hiOEn nay, và ÇS nghÎ m¶t hܧng phát tri<n KHKT khä dï thích h®p cho ViOEt Nam trong th k> 21, và sau cùng là xét Çn nh»ng ÇiSu kiOEn cÀn cho viOEc áp døng KHKT nhÜ th ª ViOEt Nam.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 4

2. Nh»ng tin b¶ cûa Khoa Hc KÏ ThuÆt hiOEn Çåi

HÀu ht các tåp chí l§n chuyên vS KHKT trên th gi§i ÇSu có cùng m¶t nhÆn ÇÎnh r¢ng nh»ng phát minh vS KHKT trong nºa th k> vØa qua có sÓ lÜ®ng và änh hܪng l§n hÖn cä toàn th< nh»ng phát minh vS KHKT trong hai th k> trܧc. ñiSu này phù h®p v§i d¿ Çoán cûa Newton (nhà Toán hc và VÆt ls hc lØng danh nhÃt Anh QuÓc, 1642-1727) cách Çây hÖn hai th k> là KHKT së phát tri<n theo nhÎp lÛy tin. Sau Çây là nh»ng lãnh v¿c tin b¶ n°i bÆt cûa KHKT th gi§i.

a) Siêu l¶ thông tin (information superhighways)

Danh tØ siêu l¶ thông tin ÇÜ®c dùng lÀn ÇÀu tiên bªi Phó T°ng ThÓng MÏ, Al Gore, trong m¶t bài diÍn væn Çc tåi Hc ViOEn Khoa Hc và NghOE ThuÆt TruySn Hình ª Los Angeles (1/1994). Tuy nhiên khái niOEm vS siêu l¶ thông tin Çã ÇÜ®c hình thành tØ nhiSu næm trܧc qua nh»ng h¶i nghÎ vS tin hc ª Hoa Kÿ. ñó là m¶t phÓi h®p rÃt tân kÿ gi»a mång lܧi quÓc t Internet, mång nhOEn World-Wide Web Mosaic, và nh»ng ÇÜ©ng quang s®i kh°ng lÒ chôn sâu trong lòng ÇÃt xuyên qua các Çåi dÜÖng, nÓi liSn hÀu ht các Çô thÎ l§n trên th gi§i. HOE thÓng này có khä næng chuy<n nh»ng lÜ®ng d» liOEu kh°ng lÒ v§i vÆn tÓc cûa ánh sáng. Ngày nay, tØ m¶t máy ÇiOEn tính ª Canberra, tôi có th< nÓi v§i hOE thÓng ÇiOEn tính cûa Tòa Båch ­c ª Washington DC và tìm thÃy bài diÍn væn cûa T°ng ThÓng MÏ trong vài giây ÇÒng hÒ. Tôi cÛng có th< nÓi v§i phòng thí nghiOEm ÇiOEn tính cûa ñåi Hc Cambridge London Ç< xem bình cà phê trong phòng cûa h hiOEn còn ÇÜ®c bao nhiêu. Ho¥c tôi có th< nÓi v§i phòng ÇiOEn tính trung ÜÖng cûa chính phû Pháp Ç< tìm xem m¶t ngÜ©i bån cûa tôi hiOEn Çang làm viOEc ª trung tâm nào. ñ¥c biOEt hÖn, tôi có th< nÓi v§i phòng thí nghiOEm ngÜ©i máy ª m¶t thành phÓ rÃt xa và ÇiSu khi<n ngÜ©i máy ª ÇÃy b¢ng nh»ng hiOEu lOEnh do tôi phát Çi tØ Canberra. Và nhÜ th, vS phÜÖng diOEn chuyên chª d» liOEu thông tin, không gian th gi§i ÇÜ®c thu låi nhÜ th< kS cÆn bên ta. Trong tÜÖng lai, ta có th< mua s¡m mà không cÀn Çn các trung tâm thÜÖng måi, "Çi" hc mà không cÀn Çn trÜ©ng, làm viOEc mà không cÀn Çn sª, và các dÎch vø quÓc t vS thÜÖng måi, ngân hàng, y t, giáo døc, v.v... së ÇÜ®c ÇÜa vS tÆn nhà chúng ta. M¶t sÓ các Ùng døng trên Çang ÇÜ®c th¿c hiOEn tåi Singapore, ñài Loan, HÒng Kông, và ñåi Hàn, mà chi tit së ÇÜ®c trình bày trong m¶t phÀn sau.

b) NgÜ©i máy (robots)

NgÜ©i máy là danh tØ chung dùng Ç< chÌ nh»ng b¶ phÆn máy móc có khä næng t¿ ÇiSu khi<n Ç< th¿c hiOEn m¶t sÓ công tác thay cho con ngÜ©i. NgÜ©i máy ÇÀu tiên ÇÜ®c ch tåo bªi ñåi úy Richards (Anh QuÓc) næm 1928, chÌ bit ÇÙng lên ngÒi xuÓng theo lOEnh và trä l©i m¶t vài câu hÕi. Næm 1976, cÖ quan NASA Çã ÇÜa ngÜ©i máy lên hành tinh Mars Ç< th¿c hiOEn nh»ng thí nghiOEm Khoa hc và báo cáo tr¿c tip vS trung tâm nghiên cÙu ª Houston, Texas. NgÜ©i máy ÇÜ®c dùng trong kÏ nghOE ÇÀu tiên bªi hãng Ford Motor Company, næm 1961. Ngày nay, có hÖn 300 000 ngÜ©i máy ÇÜ®c dùng trong kÏ nghOE ª

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 5

NhÆt, MÏ, ñÙc, Pháp, và Anh. Riêng nܧc NhÆt Çã có hÖn 150 000 ngÜ©i máy (gÃp rÜ«i dân sÓ cûa Northern Territory ª Úc Châu), và các nܧc Á Châu khác nhÜ Singapore, ñài Loan, và ñåi Hàn cÛng b¡t ÇÀu sº døng nhiSu ngÜ©i máy trong công nghiOEp. NgÜ©i máy thÜ©ng ÇÜ®c sº døng Ç< th¿c hiOEn nh»ng công tác n¥ng nS, nguy hi<m (nhÜ di chuy<n các kiOEn hàng l§n ª bn tàu, ÇiSu Ƕng các lò nguyên tº, ch bin các chÃt hóa hc Ƕc håi, Ç¥t các dây cáp ngÀm dܧi Çáy bi<n), ho¥c nh»ng công viOEc Çòi hÕi s¿ chính xác và lÆp Çi lÆp låi (nhÜ l¡p ráp các b¶ phÆn xe hÖi, ki<m soát các b¶ phÆn ÇiOEn tº, v.v...). NgÜ©i máy cá nhân cÛng ÇÜ®c ch tåo Ç< giúp nh»ng ngÜ©i tàn tÆt, ngÜ©i mù, và giä dång bOEnh nhân Ç< cho sinh viên y khoa th¿c tÆp. Y NhÆt Çã có m¶t ngôi chùa vì có quá Çông tín h»u Çn chiêm bái suÓt ngày suÓt næm, nên Çã sº døng m¶t nhà sÜ robot Ç< tøng kinh và cº hành lÍ ÇSu Ç¥n mi gi© trong ngày. Trong tÜÖng lai, nhiSu công viOEc trong nhà cÛng së ÇÜ®c giao cho robot. Ch£ng hån các máy hút bøi së ÇÜ®c thay th b¢ng nh»ng con b robot bò quanh trong nhà suÓt ngày Ç< æn ht bøi b¥m, côn trùng, và bit thäi ra ª m¶t ch nhÃt ÇÎnh ÇÜ®c d¥n trܧc.

c) o cänh (virtual reality)

o cänh là m¶t kÏ thuÆt m§i cûa máy ÇiOEn tính nh¢m tåo cho ngÜ©i sº døng äo giác nhÜ Çang th¿c s¿ ª trong môi trÜ©ng th< hiOEn bªi máy ÇiOEn tính. V§i Çôi m¡t mång kính äo cänh (VR goggles), tai Çeo máy äo âm ba chiSu (VR headphone), và Çôi tay mang bao tay äo giác (VR gloves), ngÜ©i sº døng thÃy mình nhÜ Çang ª trong m¶t cänh gi§i thÆt tåo ra bªi máy ÇiOEn tính, nghe ÇÜ®c âm thanh ba chiSu, và tay có th< s© và di chuy<n các vÆt theo s muÓn. o cänh ÇÜ®c sº døng nhiSu nhÃt trong lãnh v¿c quân s¿ Ç< huÃn luyOEn phi công, hoa tiêu tàu ngÀm, ngÜ©i nhái, v.v... äo cänh cÛng ÇÜ®c dùng trong giáo døc Ç< cho hc sinh thÃy và s© ÇÜ®c nh»ng sinh vÆt tiSn sº, nh»ng ÇÃt Çá trên các hành tinh, và nh»ng máy móc to l§n ª xa hàng vån d¥m. Trong y khoa, äo cänh giúp th¿c hiOEn viOEc chÄn bOEnh tØ xa, và cä viOEc giäi phÅu viÍn ls nhÜ Çã th¿c hiOEn gi»a BOEnh viOEn Hoàng gia Adelaide và BOEnh viOEn Whyalla. ViOEc chÄn bOEnh viÍn ls cÛng Çã ÇÜ®c thí nghiOEm gi»a BOEnh viOEn Hoàng gia Alexandra ª Sydney và m¶t bOEnh viOEn ª ViOEt Nam (Theo Phillipa Yella, The Australian). RÒi Çây, ta có th< tìm mua m¶t cæn nhà b¢ng cách ngÒi ª nhà và dùng máy ÇiOEn tính nÓi v§i m¶t công ty ÇÎa Óc, rÒi dùng äo cänh Ç< Çi thæm nh»ng cæn nhà trong vùng mình l¿a chn, và nu thích thì vào trong m¶t cæn nhà nào Çó, t¿ s di chuy<n các bàn gh giÜ©ng tû theo s muÓn Ç< xem cách xp Ç¥t các phòng có h®p v§i s mình hay không. Ta cÛng së mua s¡m b¢ng cách nÓi v§i m¶t siêu thÎ qua máy ÇiOEn tính, rÒi dùng äo cänh Ç< chn l¿a các món do mình muÓn, bÕ vào m¶t giÕ äo Ç< Çem Çn tính tiSn v§i m¶t n» äo nhân. SÓ hàng Ãy së ÇÜ®c giao Çn tÆn nhà mình sau khi Çã ÇÜ®c thanh toán b¢ng tín phiu.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 6

d) Ls luÆn m© và mång thÀn kinh

Ls luÆn m© (fuzzy logic) và mång thÀn kinh (neural net works) Çã ÇÜ®c nghiên cÙu tØ lâu ª Hoa KÏ (1965), nhÜng mãi Çn vài næm gÀn Çây m§i ÇÜ®c Çem ra áp døng vào kÏ nghOE. ñó là vì mång lܧi thÀn kinh mô phÕng não b¶ cûa con ngÜ©i nên chÙa m¶t lÜ®ng rÃt l§n các neurons liên låc v§i nhau, do Çó Çòi hÕi s¿ h tr® cûa nh»ng máy ÇiOEn tính có b¶ nh§ l§n và chuy<n Ƕng nhanh. Ls luÆn m© và mång thÀn kinh ÇÜ®c áp døng Ç< ch tåo nh»ng hOE thÓng ki<m soát m© (fuzzy control systems) có khä næng suy luÆn và lÃy quyt ÇÎnh ÇÜa trên nh»ng d» kiOEn mÖ hÒ và thiu sót. GÀn Çây, trên thÎ trÜ©ng ÇÒ ÇiOEn tº cûa NhÆt Çã thÃy xuÃt hiOEn các máy ÇiSu hòa không khí, máy gi¥t, và máy hút bøi sº døng hOE thÓng ki<m soát m© chÙa nh»ng hiOEu lOEnh rÃt mÖ hÒ nhÜ: nu nhiOEt Ƕ hÖi cao thì tæng thêm sÙc quåt m¶t chút, nu nhiOEt Ƕ khá cao thì tæng sÙc quåt nhiSu, nu nhiOEt Ƕ xuÓng thÃp thì ngÜng, v.v... Nh© hOE thÓng ki<m soát m©, các máy này nhÆn bit th nào là "hÖi cao'' hay "khá cao'', và "m¶t chút'' hay "nhiSu'', Ç< ÇiSu chÌnh máy m¶t cách linh Ƕng và liên tøc, chÙ không thay Ç°i vÆn tÓc Ƕt ng¶t nhÜ các máy thu¶c th hOE cÛ. Các hOE thÓng ki<m soát m© tÜÖng t¿ cÛng ÇÜ®c dùng Ç< ki<m soát nhiOEt Ƕ cûa nܧc trong các hÒ chÙa phän xå nguyên tº (nuclear reactor) ª Hoa Kÿ. M¶t Ùng døng khác ls thú hÖn cûa ls luÆn m© là áp døng vào hình s¿ Ç< phân loåi các änh m© ÇÜa Çn viOEc nhÆn diOEn kÈ phåm pháp. Ngoài ra các hOE thÓng ki<m soát m© cÛng ÇÜ®c dùng Ç< hܧng dÅn xe täi l§n vào bãi ÇÆu, tàu vào bn, và máy bay Çáp xuÓng phi trÜ©ng, m¶t cách linh Ƕng và nhanh chóng.

3. Chính sách vS KHKT cûa các nܧc tiên tin

Các nܧc tiên tin trên th gi§i ÇSu có nh»ng chính sách rõ rOEt vS KHKT nh¢m kích thích và hܧng dÅn s¿ phát tri<n và áp døng KHKT vào Ç©i sÓng cûa c¶ng ÇÒng xã h¶i, giúp gia tæng phát tri<n kinh t, cäi tin y t, và mª r¶ng giáo døc, tåo thêm viOEc làm và môi trÜ©ng cho mi ngÜ©i, già cÛng nhÜ trÈ, có cÖ h¶i hc hÕi Ç< tin b¶. T¿u trung thì nh»ng chính sách này gÒm các Çi<m chính là: khuyn khích ÇÀu tÜ cûa tÜ nhân vào KHKT, h tr® và bäo vOE cånh tranh, cho phép mi thành phÀn tham d¿ vào mång lܧi thông tin, san b¢ng s¿ phân cách gi»a nh»ng thành phÀn ÇÜ®c thông tin và thành phÀn thiu thông tin, và khuyn khích chính quySn ÇÎa phÜÖng phän Ùng nhanh chóng và linh Ƕng (Al Gore, 11/1/94). ñ< thi hành nh»ng chính sách nêu trên, các biOEn pháp sau Çây Çã ÇÜ®c nhiSu chính phû ban hành: 1) Hûy bÕ nh»ng Çåo luÆt li th©i phÀn biOEt các công ty cung cÃp ÇiOEn thoåi, cung cÃp dÎch vø thông tin, Ç¥t ÇÜ©ng dây täi, và xuÃt bän ÇiOEn tº, Ç< tåo s¿ trao Ç°i sáng kin và dÎch vø gi»a các ngành này; 2) Cung cÃp miÍn phí dÎch vø nÓi liSn v§i các siêu l¶ thông tin; 3) Thành lÆp CÖ ch Thông tin QuÓc gia (National Information Infrastructure) Ç< phÓi h®p các mång lܧi ÇiOEn tính, dÎch vø viÍn thông, và Ùng døng viÍn thông, nh¢m giúp Ç« mi ngÜ©i sº døng h»u hiOEu tin tÙc trong viOEc làm cÛng nhÜ trong các phÜÖng diOEn khác cûa Ç©i sÓng h¢ng ngày.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 7

M¶t thí dø Çi<n hình là bän tÜ©ng trình cûa B¶ trܪng ThÜÖng måi, kiêm Chû tÎch Ñy ban Công tác cûa CÖ ch Thông tin QuÓc gia Hoa Kÿ, Ron Brown, Çã nêu ra nh»ng Çi<m sau Çây: 1) Khuyn khích thi Çua gi»a các cÖ sª sän xuÃt; 2) Gia tæng tÓc Ƕ và hiOEu næng cûa giao thÜÖng ÇiOEn tº và liên hOE sän xuÃt, nh¢m kích thích phát tri<n kinh t; 3) Cäi tin dÎch vø y t và cách ki<m soát phí t°n y t; 4) C° Ƕng s¿ mª r¶ng và tham d¿ vào viOEc hc hÕi Ç< tin b¶ cûa ngÜ©i dân; 5) Theo dõi và ki<m soát h»u hiOEu änh hܪng cûa phát tri<n trên môi sinh; 6) Nâng cao vai trò cûa thÜ viOEn nhÜ m¶t phÜÖng tiOEn dân chû cûa viOEc tip thu thông tin ÇÒng ÇSu cho mi ngÜ©i; 7) Cäi tin dÎch vø cûa chính phû cho nhanh hÖn, hiOEu quä hÖn, và kÎp th©i hÖn (Ron Brown, 4/5/1994).

4. Áp døng KHKT ª các nܧc ñông Nam Á Châu

Trong sÓ bÓn con rÒng Á Châu (Singapore, HÒng Kông, ñài Loan, và ñåi Hàn), Singapore là nܧc áp døng KHKT triOEt Ç< và h»u hiOEu nhÃt. V§i m¶t diOEn tích chÌ hÖn 600 km2 và m¶t dân sÓ 2.5 triOEu ngÜ©i, Singapore Çã tÆn døng mi nguÒn trí tuOE quÓc gia Ç< áp døng KHKT vào viOEc mª mang kÏ nghOE, phát tri<n kinh t, y t, và giáo døc cho quÓc gia nhÕ bé này. Singapore Çã kh¡c phøc ÇÜ®c s¿ thiu thÓn vS diOEn tích và dân sÓ b¢ng cách sº døng khä næng cûa siêu l¶ thông tin. Hãng Singapore Airlines Çã d©i phân b¶ k toán cûa hãng Çn Bangalore (n Ƕ), Công ty hàng häi quÓc gia Singapore Neptune Orient Line cÛng Ç¥t phòng thông tin kÏ thuÆt cûa h ª Manilla, và Công ty Ãn loát Singapore Press Holdings thì vØa m§i mª m¶t væn phòng phø tá chû bút tåi Sydney, và cÛng cho bit së mª phân b¶ ha ÇÒ và thit k (graphics and design department) tåi Manilla trong næm t§i. Qua nh»ng ÇÜ©ng dây quang s®i, các báo cáo, ha ÇÒ thit k, tin tÙc, v.v... së ÇÜ®c chuy<n tØ các phân b¶ này vS trung tâm hành chính cûa các công ty nói trên trong vài giây ÇÒng hÒ, làm cho các phân b¶ Ãy tuy ª xa trung ÜÖng hàng vån d¥m mà vÅn hoåt Ƕng tiOEn l®i nhÜ ª kS bên trung ÜÖng vÆy. Singapore cÛng Ç¥c biOEt chú trng viOEc nâng cao trình Ƕ KHKT cûa dân chúng. Sáu trÜ©ng hc ÇÜ®c chn làm hc ÇÜ©ng không biên gi§i (borderless classroom) tØ Çó ngÜ©i hc, trÈ cÛng nhÜ già, có th< tØ nhà nÓi v§i hOE thÓng ÇiOEn tính cûa trÜ©ng Ç< hc hÕi và nghiên cÙu. Ông Lee Kwok Cheong, Ñy viên Ñy ban ñiOEn tính QuÓc gia Singapore, nói: "Singapore muÓn trª thành m¶t quÓc gia hc hÕi, trong Çó mi ngÜ©i ÇSu liên tøc hc hÕi Ç< tin b¶ mà 'không cÀn phäi Çn trÜ©ng'." Ks giä Victor Keegan Çã k< låi m¶t cách thích thú r¢ng khi anh ta Çi xe lºa ª Singapore, anh Çã thÃy chung quanh anh, m¶t thiu n» Çang Çc cuÓn "Câu chuyOEn vS hai thÎ trÜ©ng chÙng khoán ÇÓi nghÎch'', m¶t thanh niên thì mäi mê xem "Thit k cÖ hOE d» liOEu (Designing a database)'', và m¶t ngÜ©i khác thì Çang nói v§i bån vS viOEc bán 49% c° phÀn công ty cûa anh ta. V§i trình Ƕ dân trí cao nhÜ th, häi Çäo Singapore, nÖi Çã bÎ ngÜ©i Anh chim làm thu¶c ÇÎa næm 1819, nay Çã Çåt ÇÜ®c mÙc sÓng cao hÖn cä mÙc sÓng cûa dân Anh, và Çang là quÓc gia ÇÀu tiên áp døng m¶t nSn kinh t ÇiOEn sÓ (digital economy) Ç< trª thành "häi Çäo thông minh'' vào næm 2000. Còn ñài Loan thì sau nh»ng næm ÇÀu khó khæn vì bÎ c¡t ÇÙt ngoåi giao v§i MÏ và các nܧc tây phÜÖng do áp l¿c cûa Trung QuÓc, Çã hiên ngang ÇÙng v»ng và tin lên thành

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 8

m¶t trong bÓn con rÒng Á Châu, nh© s¿ vÆn døng khôn ngoan KHKT vào viOEc phát tri<n ÇÃt nܧc h. ñài Loan Çã trích m¶t t> lOE rÃt l§n trong sÓ tiSn l©i do viOEc bán các sän phÄm ÇiOEn tº và máy ÇiOEn tính Ç< ÇÀu tÜ vào các công trình nghiên cÙu KHKT. ñài Loan cÛng có chính sách tÆn tình giúp Ç« các sinh viên du hc và Üu Çãi rÃt nÒng hÆu các chuyên viên trª vS phøc vø ÇÃt nܧc. Kt quä là trong mÜ©i næm qua, ñài Loan Çã thu hút ÇÜ®c 19000 chuyên viên tØ các nܧc tiên tin v§i nhiSu chuyên gia li låc trª vS làm viOEc tåi ñài Loan. Giáo SÜ Yuan Lee, trܧc Çây là giáo sÜ ñåi Hc Berkeley, ngÜ©i Çã Çoåt giäi Nobel vS Hóa Hc næm 1981, và nay là Giám ÇÓc ñåi Hc Sinica ª ñài Loan nói "Y Çây, ñài Loan cÀn tôi, còn ª California, s¿ có m¥t cûa tôi không mÃy quan trng''. ñåi Hàn cÛng có nh»ng chính sách áp døng KHKT tÜÖng t¿ nhÜ ñài Loan, låi ÇÜ®c s¿ h tr® và ÇÀu tÜ rÃt l§n cûa các công ty MÏ, nên m¥c dÀu có nh»ng bÃt °n vS chính trÎ ª trong nܧc, ñåi Hàn vÅn phát tri<n nhanh vS mi m¥t, mà viOEc t° chÙc rÃt hoàn häo Th VÆn H¶i 1992 ª Seoul là m¶t minh chÙng hùng hÒn cho s¿ trܪng thành vS KÏ ThuÆt và khä næng quän trÎ cûa ñåi Hàn. Riêng HÒng Kông thì nh© chính sách cªi mª thÎ trÜ©ng tØ ÇÀu th k>, Çã thu hút nh»ng sÓ vÓn ÇÀu tÜ kh°ng lÒ vào các kÏ nghOE ÇiOEn tº, ch bin th¿c phÄm, và dÎch vø ngân hàng, c¶ng v§i s¿ áp døng KHKT du nhÆp tØ Âu châu, Çã bin HÒng Kông tØ m¶t bán Çäo nghèo nàn trª nên m¶t Çô thÎ tân tin và giàu có nhÃt Trung Hoa. Ngay nay m¥c dù chÌ còn vài næm n»a là phäi hoàn trä cho Trung QuÓc, HÒng Kông vÅn tip tøc phát tri<n, gi» v»ng ÇÎa vÎ m¶t con rÒng Á châu, và vÅn hy vng duy trì Çà tæng trܪng nhÜ hiOEn nay nu nhà nܧc Trung QuÓc gi» l©i duy trì tình trång t¿ trÎ kinh t cûa HÒng Kông trong næm mÜÖi næm t§i.

5. Tình hình Khoa Hc KÏ ThuÆt ª ViOEt Nam hiOEn nay

ñ< có m¶t cái nhìn t°ng quát vS tình hình KHKT ª ViOEt Nam hiOEn nay, tôi xin trình bày sÖ lÜ®c vS tình hình trong bÓn lãnh v¿c: Ùng døng KHKT, ÇÀu tÜ cho KHKT, giáo døc và Çào tåo, và chính sách nhà nܧc vS KHKT. VS phÜÖng diOEn áp døng KHKT ª ViOEt Nam, phäi nói ngay r¢ng nܧc ta còn quá låc hÆu so v§i các nܧc Çang phát tri<n trong vùng Á châu. M¶t phÀn rÃt l§n nông dân ViOEt Nam vÅn còn dùng trâu bò Ç< cày bØa, ngÜ©i công nhân trong nhà máy vÅn ÇÆp búa b¢ng tay, và nh»ng kiOEn hàng n¥ng nS vÅn con di chuy<n trên Çôi vai nhÅn nhøc cûa ngÜ©i phu khuân vác. Nh© ÇÀu tÜ tØ nܧc ngoài, m¶t sÓ công trÜ©ng và nhà máy m§i Çã ÇÜ®c d¿ng lên, nhÜng máy móc kÏ thuÆt vÅn còn rÃt ít mà chính yu là dùng sÙc ngÜ©i. Theo B¶ trܪng Tài chánh HÒ T thì trong 700 ÇS án ÇÀu tÜ Çã ÇÜ®c thi tri<n, phÀn l§n máy móc Çã ÇÜ®c sän xuÃt tØ th chin thÙ hai (Tâm Chánh tÜ©ng thuÆt trong TTCN, 12-12-1993). Sän phÄm cûa nh»ng công trÜ©ng và nhà máy này có giá thành thÃp nh© công lao Ƕng rÈ, nhÜng vì thiu quy hoåch l§n, không sº døng ÇÜ®c Üu th cûa KHKT, nên sÓ lÜ®ng hàng nhÕ, do Çó l®i tÙc cÛng ít oi không Çû Ç< vØa nâng cao mÙc sÓng cûa công nhân, vØa tích lÛy Ç< phát tri<n nhà máy (nhÜng Çó không phäi là ÇiSu mà các chû nhân ngoåi quÓc quan tâm, vì ÇiSu quan tâm duy nhÃt cûa h là l®i nhuÆn tÙc th©i). VS phÜÖng diOEn quän trÎ và

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 9

hành chánh, trong nhiSu công sª, cÖ quan, nhà máy, công trÜ©ng, nh»ng công viOEc k toán, s° sách, thit k, qui hoåch, v.v... vÅn còn làm b¢ng tay, Çòi hÕi nhiSu công sÙc, thì gi© mà låi thiu hiOEu quä và chính xác. M¶t nhân viên k toán có cho tôi bit r¢ng cÖ quan cûa cô ÇÜ®c t¥ng m¶t máy ÇiOEn tính cá nhân có chÙa thao trình k toán và cô bit cách dùng Ç< chit tính s° sách, nh»ng thû trܪng cûa cô không cho phép vì ông Ãy không thích nh»ng con sÓ chính xác. VS phÜÖng diOEn liên låc và thông tin thì ª Hà N¶i và Sài Gòn nhiSu h¶ Çã ÇÜ®c phép b¡t ÇiOEn thoåi, m¶t sÓ cÖ quan, xí nghiOEp cÛng có máy ÇiOEn báo (fax machine), nhÜng t°ng sÓ vÅn rÃt thÃp. Theo thÓng kê gÀn Çây, cÙ 800 ngÜ©i ViOEt Nam m§i có m¶t máy ÇiOEn thoåi, so v§i Singapore, mi ngÜ©i có m¶t máy ÇiOEn thoåi, và MÏ cÛng nhÜ Úc, 1.5 ngÜ©i có m¶t máy ÇiOEn thoåi. VS ÇiOEn thÜ (e-mail) thì chÌ Hà N¶i m§i có ÇiOEn thÜ, mà chÌ có m¶t sÓ nhÕ ngÜ©i ÇÜ®c phép dùng mà thôi. Ngoài ra công ty Telecom Australia Çã tr® giúp xây d¿ng m¶t trung tâm viÍn thông v§i các ÇÜ©ng dây quang s®i tåi Sài Gòn. Công ty Motorola cÛng Çang thit lÆp mång lܧi ÇiOEn thoåi Ça tÀng ª hai thành phÓ Hà N¶i và Sài Gòn. Tuy nhiên nh»ng phÜÖng tiOEn hiOEn Çåi cûa KHKT mà tôi Çã nêu lên ª phÀn 2 thì hoàn toàn v¡ng bóng ª ViOEt Nam. VS ÇÀu tÜ cho KHKT thì tình hình rÃt Çáng quan ngåi. Theo Chû nhiOEm Ñy ban Khoa Hc nhà nܧc ñ¥ng H»u thì ngân khoän dành cho nghiên cÙu và áp døng KHKT là 2% ngân sách nhà nܧc. Ngân khoän này thÆt quá nhÕ nhoi so v§i nh»ng ngân khoän kh°ng lÒ mà các con rÒng Châu Á dành Ç< phát tri<n KHKT ª nܧc h. Theo Giáo SÜ Chu Phåm Ngc SÖn, t°ng sÓ ÇÀu tÜ cho KHKT tåi TP HCM trong næm 1993 là 8 tÌ ÇÒng (tÙc 800 000 USD) v§i 24 ÇS tài Ùng døng vào sän xuÃt, là m¶t con sÓ quá nhÕ. GÀn Çây m¶t sÓ cÖ sª sän xuÃt ª ViOEt Nam Çã bÕ thêm kinh phí cho viOEc nghiên cÙu KHKT, tuy nhiên nh»ng Çóng góp này hoàn toàn không Çáng k< và së ch£ng có änh hܪng gì Çn viOEc áp døng KHKT ª ViOEt Nam. VS giáo døc và Çào tåo thì ViOEt Nam Çang ª trong m¶t tình trång c¿c kÿ phi ls. ñó là: xã h¶i Çang dÜ thØa lao Ƕng, nhÜng låi thiu lao Ƕng có trình Ƕ kÏ thuÆt; thiu ngÜ©i có trình Ƕ nhÜng nhà nܧc không chû trÜÖng Çào tåo chuyên môn; nh»ng ngÜ©i Çi hc chuyên môn vS thì không ÇÜ®c dùng, còn nh»ng ngÜ©i Çang ÇÜ®c dùng thì låi bÕ Çi. Theo báo cáo cûa ThÙ trܪng B¶ GDDT Phåm Minh Håc thì 80% nh»ng ngÜ©i làm công tác væn thÜ không tØng hc qua m¶t l§p Çào tåo nào, 50% công nhân Çang làm viOEc chÜa tØng qua m¶t l§p dåy nghS nào (Væn NghOE, 9-1993). Còn theo NguyÍn Q. Th¡ng, Giáo SÜ ñåi Hc ViOEt Nam hiOEn nay, thì "toàn th< các cán b¶ cao cÃp ÇÜ®c nhà nܧc Ç¥c cách theo hc hOE tåi chÙc (không Çòi hÕi phäi có trình Ƕ Ç< ÇÜ®c hc) và tÓt nghiOEp các væn b¢ng Phó Tin Sï ho¥c Thåc Sï, thÆt s¿ Çã chÌ hc ÇÜ®c 1/9 cûa chÜÖng trình chính qui (hc bÓn næm, mi næm 6 tuÀn lÍ) và chÌ Çåt ÇÜ®c trình Ƕ tÜÖng ÇÜÖng v§i ngÜ©i tÓt nghiOEp chÜÖng trình væn hóa b° túc l§p 12. Cho nên trong công vø, h không th< giäi quyt ÇÜ®c nh»ng vÃn ÇS chuyên môn, th¿c t chÌ ngang tÀm nhÆn thÙc cûa m¶t ngÜ©i có trình Ƕ bÆc trung'' (trích tØ sách Khoa Cº và Giáo Døc ª ViOEt Nam, tác giä NguyÍn Q. Th¡ng, NXB Væn Hóa Thông tin TPHCM, 1994, ViOEt LuÆn Çæng låi ngày 20-12-1994). NhÜ th, tØ công nhân cho Çn các cán b¶ cao cÃp, phÀn l§n ÇSu thiu trình Ƕ chuyên môn trong công tác.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 10

Thäng ho¥c cÛng có nh»ng nhà nghiên cÙu KHKT xuÃt s¡c, chÎu khó hc hÕi và nghiên cÙu, Çåt ÇÜ®c nh»ng kt quä khä quan, nhÜng h là m¶t sÓ rÃt nhÕ, không ÇÜ®c trng døng và bÎ bÕ quên trong nh»ng phòng thí nghiOEm. M¶t trÜ©ng h®p Çi<n hình là TS ñ Trng QuySn, ViOEt kiSu Tây ñÙc chuyên vS nông hc th° nhÜ«ng, Çã Çem cä v® con vÓn ling vS nܧc næm 1984 chÌ mong ÇÜ®c Çem nh»ng hi<u bit chuyên môn cûa mình Çóng góp cho ÇÃt nܧc. ñn næm 1991, anh tâm s¿ v§i Giáo SÜ Bùi M¶ng Hùng (GS ñåi Hc Paris vS thæm ViOEt Nam) r¢ng mong ܧc cûa anh Çã ch£ng th¿c hiOEn ÇÜ®c mà bao nhiêu cûa cäi dành døm Çã ht såch, chÜa bit phäi xoay xª ra sao Ç< nuôi v® con (Bùi M¶ng Hùng, Khoa Hc trong sóng gió thÎ trÜ©ng, DiÍn ñàn sÓ 3, 12-1991). Trung tâm tÜ vÃn gi§i thiOEu viOEc làm ª TPHCM cÛng cho bit hÀu ht các công nhân kÏ thuÆt hc nghS ª nܧc ngoài trª vS ÇSu không có ÇÃt døng võ. Trong khi Çó 96% kÏ sÜ cán s¿ cûa Sª Công nghiOEp TP/HCM bÕ sª Ç< Çi buôn ho¥c làm nh»ng công viOEc không liên quan Çn ngành chuyên môn cûa h. Sª ñiOEn L¿c 2 ª Sài Gòn cÛng Çã có 110 kÏ sÜ và công nhân tay nghS giÕi r©i ngành tØ 1993-1994 (Báo NgÜ©i Lao ñ¶ng, Ting Nói NgÜ©i ViOEt Çæng låi 2212-1994). VS ñåi Hc thì ViOEt Nam hiOEn có 100 trÜ©ng ñåi Hc và 300 viOEn nghiên cÙu, nhÜng chÌ có 154 000 sinh viên. TÙc là cÙ 10 000 dân thì ViOEt Nam có 22 sinh viên, so v§i Thái Lan 127 sinh viên, ñài Loan 258 sinh viên, và ñåi Hàn 387 sinh viên (Bùi M¶ng Hùng, DiÍn ñàn sÓ 3, 12-1991). TÌ sÓ sinh viên ViOEt Nam trên Çây khó có th< tæng lên khi mà theo GS Væn NhÜ ChÜÖng (Væn NghOE, 9-1993) thì trong næm 1993 có 20% hc sinh cÃp 3 bÕ hc, 30% sinh viên cÃp 2 bÕ hc, còn sÓ hc sinh còn Çi hc thì không nghe giäng bài, không ghi chép và không làm bài (có phäi vì thÃy nh»ng bài giäng này quá vô b° chæng?). Con sÓ 300 viOEn nghiên cÙu cÛng cho thÃy tính chÃt xé lÈ tûn mûn, và tách r©i nghiên cÙu v§i giäng dåy. GÀn Çây nhà nܧc Çã thành lÆp m¶t ViOEn ñåi Hc QuÓc Gia tåi Hà N¶i, nhÜng cÛng chÌ bao gÒm m¶t sÓ nhÕ phân khoa và vÅn không bao gÒm viOEn nghiên cÙu nào. HOE quä là nhÜ GS Bùi M¶ng Hùng Çã phát bi<u: "ñåi Hc ViOEt Nam chÌ sän xuÃt nh»ng ngÜ©i chÌ bit ls thuyt, Çn khi phäi th¿c hành thì mù tÎt, vì lë ngÜ©i n¡m th¿c hành thì không dåy, còn ngÜ©i dåy thì låi thiu th¿c hành'' (DiÍn ñàn sÓ 3, 12-1991). V§i nh»ng chi tit trên Çây, chúng ta nhÆn thÃy chính sách giáo døc và Çào tåo cûa nhà nܧc không nh¢m phát tri<n KHKT cho ÇÃt nܧc, mà chÌ nh¢m tåo cÖ h¶i ban phát væn b¢ng nhãn hiOEu Ç< tåo uy tín cho các cán b¶ Çang gi» nh»ng chÙc vø cao nhÜng thiu s¿ tín nhiOEm cûa cÃp dܧi vS trình Ƕ cûa h. Chính sách này ÇÜ®c nêu rõ trong tài liOEu "M¶t sÓ ÇÎnh hܧng chin lÜ®c phát tri<n giáo døc và Çào tåo ª ViOEt Nam tØ này cho Çn ÇÀu th k> 21'', theo Çó "Tæng cÜ©ng s¿ lãnh Çåo cûa Çäng ÇÓi v§i s¿ nghiOEp Giáo døc'' là m¶t trong 12 chû trÜÖng cø th< vS Ç°i m§i và phát tri<n giáo døc.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 11

6. M¶t hܧng phát tri<n KHKT thích h®p cho ViOEt Nam

TØ nh»ng nhÆn ÇÎnh trên Çây, chúng ta thÃy r¢ng ViOEt Nam hiOEn nay Çang thiu trÀm trng các phÜÖng tiOEn KHKT, thiu lao Ƕng có trình Ƕ KHKT, thiu m¶t hOE thÓng giáo døc và Çào tåo h®p ls, và nhÃt là thiu m¶t chính sách ÇÙng Ç¡n vS phát tri<n KHKT. Vì th, vS phÜÖng diOEn máy móc kÏ thuÆt cÀn ki<m soát ch¥t chë các d¿ án ÇÀu tÜ, Çòi hÕi các nhà ÇÀu tÜ phäi trang bÎ máy móc hiOEn Çåi và huÃn luyOEn tåi ch cho công nhân sº døng các máy móc này. Khuyn khích các công trÜ©ng, xí nghiOEp, và các cÖ quan hành chánh trang bÎ máy móc hiOEn Çåi b¢ng cách khÃu trØ thu toàn phÀn hay bán phÀn tùy theo tÀm mÙc quan trng cûa các máy này. Khuyn khích viOEc nhÆp cäng máy ÇiOEn tính, nhu liOEu, và b¶ phÆn rÒi Ç< l¡p ráp tåi ViOEt Nam, ÇÒng th©i c° võ viOEc thit lÆp các thao trình ÇiOEn tính b¢ng ting ViOEt vS k toán, quän trÎ, hành chánh, y t, và giáo døc. ThÜÖng lÜ®ng v§i các công ty viÍn thông Ç< nÓi dài ÇÜ©ng dây quang s®i xuyên Çåi dÜÖng tØ Singapore Çn Sài Gòn. Khuyn khích các công ty l§n cûa Singapore, ñài Loan, ñåi Hàn, MÏ và Âu châu Ç¥t chi nhánh ho¥c các b¶ phÆn thit k và hành chánh tåi ViOEt Nam Ç< tit kiOEm phí t°n ÇiSu hành cho các công ty này ÇÒng th©i tåo thêm viOEc làm và cÖ h¶i th¿c hành cho chuyên viên và công nhân ViOEt Nam. Cäi t° toàn diOEn hOE thÓng Çåi hc và các viOEn nghiên cÙu. Sát nhÆp các trÜ©ng Çåi hc hiOEn nay thành ba viOEn Çåi hc l§n bao gÒm phÀn l§n các viOEn nghiên cÙu Ç< phÓi h®p giäng dåy và nghiên cÙu, và khoäng 50 Çåi hc c¶ng ÇÒng chuyên Çào tåo các chuyên viên trung cÃp. ChÌ duy trì m¶t sÓ rÃt nhÕ viOEn nghiên cÙu Ç¥c biOEt chuyên trách vS m¶t vài lãnh v¿c thÆt Ç¥c biOEt. VS k hoåch Çào tåo, cÀn tÆp trung n l¿c vào hai ÇÀu trng yu và phát tri<n theo hܧng làn sóng lan (khi hai làn sóng g¥p nhau là báo hiOEu ta Çã Çu°i kÎp trình Ƕ KHKT cûa các nܧc Çang phát tri<n): m¶t là phäi cÃp bách Çào tåo m¶t Ƕi ngÛ công nhân có tay nghS và chuyên viên trung cÃp có trình Ƕ kÏ thuÆt khá, tÓi thi<u là phäi bit sº døng máy ÇiOEn tính thành thåo; hai là tÆp trung nh»ng trí tuOE xuÃt s¡c cûa quÓc gia Ç< nghiên cÙu nh»ng vÅn ÇS cûa 20 næm t§i, hÀu Çón ÇÀu s¿ tin b¶ cûa KHKT th gi§i. Còn låi thành phÀn các chuyên viên khác thì n l¿c áp døng nh»ng thành quä Çã có cûa KHKT th gi§i Ç< m¶t m¥t Ùng døng vào công nghiOEp và kÏ nghOE trong nܧc, và m¥t khác Çào tåo hàng loåt chuyên viên hÆu Çåi hc và cao hc Ç< tip Ùng cho s¿ phát tri<n cûa công nghiOEp trong nܧc. Nên bÕ h£n nh»ng d¿ án nghiên cÙu có tính cách chåy theo th gi§i mà cho dÀu có thành công thì kt quä cÛng chÌ Çóng góp chút ít vào kho tàng kin thÙc KHKT th gi§i mà thôi, chÙ không giúp ích gì tr¿c tip cho công nghiOEp và kÏ nghOE ViOEt Nam. VS chính sách phát tri<n, cÀn khuyn khích các chuyên gia ViOEt Nam ª häi ngoåi, nhÜ H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam, H¶i KÏ SÜ và Kin Trúc SÜ ViOEt Nam, H¶i Y DÜ®c Sï ViOEt Nam, và các t° chÙc chuyên viên khác, thành lÆp nh»ng công ty cung cÃp dÎch vø cÓ vÃn, thit k, lÜ®ng giá và håch toán, v.v... Ç¥t væn phòng trung ÜÖng ª häi ngoåi và có chi nhánh ª trong nܧc Ç< cÓ vÃn vS KHKT cho các xí nghiOEp ViOEt Nam và các công ty nܧc

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 12

ngoài ÇÀu tÜ ª ViOEt Nam. TÆn døng khä næng chuyên Çåt tin liOEu cûa các phÜÖng tiOEn truySn thông tân tin (nhÜ siêu l¶ thông tin) Ç< tuy<n døng chuyên viên nܧc ngoài làm viOEc cho các xí nghiOEp ViOEt Nam mà không cÀn phäi có m¥t ª ViOEt Nam.

7. ñiSu kiOEn cÀn cho viOEc phát tri<n Khoa Hc KÏ ThuÆt ª ViOEt Nam

Nh»ng phác ha vS m¶t hܧng phát tri<n KHKT cho ViOEt Nam trình bày trên Çây chi có th< th¿c hiOEn ÇÜ®c trong nh»ng ÇiSu kiOEn sau Çây. ThÙ nhÃt là cÀn có m¶t hOE thÓng hành chánh lành månh và trong såch Ç< nh»ng k hoåch phát tri<n KHKT (cÛng nhÜ nh»ng k hoåch quÓc gia khác) ÇÜ®c thi hành Çúng Ç¡n, không bÎ cän trª bªi nh»ng phÀn tº tham ô cÓ tình duy trì tình trång låc hÆu Ç< dÍ thû l®i. V§i m¶t chính quySn lành månh, së không có trÜ©ng h®p nh»ng d¿ án ÇÀu tÜ sº døng máy móc cÛ kÏ và chÌ nh¢m thû l®i trên s¿ bóc l¶t sÙc lao Ƕng cûa nhân dân, mà vÅn ÇÜ®c chÃp thuÆn nhÜ Çã xäy ra (TTCN 12-12-1993), cÛng nhÜ viOEc ÇiOEn tính hóa các cÖ quan công quySn, các xí nghiOEp và công trÜ©ng së không bÎ cän trª bªi nh»ng thû trܪng tham ô, lo ngåi nh»ng con sÓ chính xác së là b¢ng c§ tÓ cáo s¿ m© ám cûa chúng. VS nån tham ô trong b¶ máy hành chánh cûa ViOEt Nam hiOEn nay, ta hãy nghe Jim Street, ûy viên H¶i ÇÒng Thành phÓ Seattle trong phái Çoàn sang thæm dò thÎ trÜ©ng ª ViOEt Nam phát bi<u: "ViOEt Nam cÀn hoàn thiOEn hOE thÓng luÆt pháp, triOEt Ç< chÓng tham nhÛng, nu không rÒi Çây các doanh gia MÏ có th< së mÃt l®i th vì không bit chuÒi tiSn nhÜ các công ty cûa m¶t sÓ nܧc khác tåi ViOEt Nam'' (TTCN, 12-12-1993). NhÜng rõ ràng hÖn là l©i phát bi<u cûa TrÀn Båch ñ¢ng: "M¶t sÓ có chÙc có quySn giàu h£n trong vài næm nay, gi»a lúc nhân dân vÆt l¶n v§i Ç©i sÓng bình thÜ©ng, các nhu cÀu tÓi thi<u, ngay cä ming æn Çåm båc, cÛng chÜa ÇÜ®c thänh thÖi. Tåi sao khá Çông ngÜ©i giàu dính Çn chÙc danh nhà nܧc? Hình nhÜ các vø án, các vø tai ting l§n nhÕ, nhÃt là l§n, ÇSu dính Çn Çäng viên'' (Væn NghOE, 5-12-1993), và cûa Mai Thúc Lân, Chû nhiOEm Ñy ban Kinh t, K hoåch, Ngân sách cûa QuÓc H¶i: "TOE phô trÜÖng, tiêu xài phung phí chû yu xäy ra trong các cÖ quan, trong các doanh nghiOEp nhà nܧc. Tài sän nhà nܧc bÎ thÃt thoát l§n, tài nguyên quÓc gia bÎ khai thác bØa bãi, môi trÜ©ng sinh thái bÎ phá hoåi nghiêm trng''. Nh»ng thÓng kê vS thÃt thoát cø th< nhÜ sau: thÃt thoát trong xây d¿ng cÖ bän 15-20%, thÃt thoát trong hành chánh s¿ nghiOEp 10-15%, t°n thÃt ÇiOEn næng 23%, và xí nghiOEp quÓc doanh thua l 35% (TTCN, 12-12-1993). ThÙ hai là cÀn nh»ng nhà lãnh Çåo có tÀm nhìn xa, Ç< có th< thÃy trong tÜÖng lai, sÙc månh kinh t và quân s¿ cûa m¶t quÓc gia n¢m trong trí tuOE cûa ngÜ©i dân chÙ không phäi trên nh»ng b¡p tay cûa h. Câu khÄu hiOEu "Lao Ƕng là vinh quang'' là hoàn toàn vô nghïa trong th©i Çåi KHKT cûa th gi§i ª th k> 21. TÀm nhìn xa cûa lãnh Çåo còn Ç< thÃy møc Çích thÆt s¿ cûa giáo døc và Çào tåo là xây d¿ng m¶t Ƕi ngÛ trí tuOE cho tÜÖng lai, chÙ không phäi Ç< cûng cÓ s¿ lãnh Çåo cûa Çäng cÀm quySn trong hiOEn tåi.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 13

ThÙ ba là cÀn m¶t ch Ƕ th¿c s¿ cªi mª, trong Çó mi s thÙc hOE và mi chû nghïa chÌ ÇÜ®c coi là phÜÖng tiOEn trong m¶t giai Çoån, còn phúc l®i cûa nhân dân m§i là cÙu cánh và trÜ©ng kÿ. Nh© Çó m§i có th< kt h®p ÇÜ®c mi trí tuOE trong và ngoài nܧc Ç< thi hành nh»ng k hoåch qui mô cho viOEc phát tri<n KHKT. ThÙ tÜ là cÀn m¶t chính quySn th¿c s¿ do dân bÀu ra, Ç< không có ls do gì phäi s® nhân dân. Do Çó có th< c¡t giäm ngân sách vS an ninh Çn mÙc tÓi thi<u, hÀu chuy<n sang ÇÀu tÜ vào phát tri<n KHKT. ChÌ có m¶t chính quySn do dân bÀu ra m§i làm viOEc vì nhân dân và ÇÜ®c nhân dân h®p tác Ç< thi hành nh»ng k hoåch phát tri<n KHKT.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 14

Vai Trò Cûa Các Ngành Khoa Hc Xã H¶i Trong S¿ Phát Tri<n Cûa ViOEt Nam

Nam SÖn An Tïnh (PH B¡c California)

Khi nói Çn phát tri<n quÓc gia, ngÜ©i ViOEt chúng ta thÜ©ng nghï ngay Çn kinh t, kÏ thuÆt, và dØng låi tåi Çây. ñôi khi các ngành khác nhÜ chính trÎ và giáo døc cÛng thÌnh thoäng ÇÜ®c nh¡c Çn nhÜ nh»ng yu tÓ phø thu¶c. Tuy nhiên, rÃt ít ai Ç< s Çn va i trò cûa các ngành xã h¶i hc trong vÆn mOEnh cûa m¶t quÓc gia. Các ngành chuyên môn này chÌ thÜ©ng hay chÙng tÕ vai trò thit yu cûa nó khi quÓc gia Çang bܧc vào nh»ng cÖn khûng hoäng kinh hoàng mà thôi, ví dø nhÜ cu¶c chin chûng t¶c ÇÅm máu ª Bosnia hiOEn tåi. Do nhiSu yu tÓ khách quan, sÓ lÜ®ng chuyên gia ViOEt Nam vS các ngành này ª häi ngoåi rÃt ít Õi. Trong nܧc thì tình trång låi còn tOE håi hÖn vì s¿ g¡n liSn cûa các ngành khoa hc này v§i các s thÙc hOE li th©i và mù quáng, cÛng nhÜ s¿ thÓng trΠǶc Çäng trong mi ngành nghiên cÙu xã h¶i. Trong bài này chúng ta hãy cùng nhau phân tích xem tåi sao các ngành khoa hc xã h¶i låi quan trng Çn s¿ phát tri<n cûa ViOEt Nam trong tÜÖng lai.

1- Khoa hc xã h¶i là gì ?

M¶t cách khái quát, khoa hc xã h¶i chú trng nghiên cÙu nh»ng mÓi tÜÖng quan gi»a con ngÜ©i trong xã h¶i cÛng nhÜ vai trò cûa các ÇÎnh ch xã h¶i trong s¿ phát tri<n cûa nhân loåi. M¶t cách cø th<, khoa hc xã h¶i chú tâm Çn quan hOE gia Çình, quan hOE gi»a các chûng t¶c, quan hOE nam n», vai trò cûa t° chÙc tôn giáo, hOE thÓng chính trÎ, luÆt pháp, trit hc, lÎch sº... Có th< nói các ngành khoa hc xã h¶i tìm hi<u vS các s¡c thái, cÖ ch và hình thÙc sinh hoåt cûa xã h¶i qua các giai Çoån lÎch sº. Chúng ta có th< thÃy ngay r¢ng các ngành chuyên môn này rÃt dÍ bÎ xem thÜ©ng hay l®i døng vì tính cách s thÙc hOE cûa nó. Tuy nhiên, các ngành khoa hc xã h¶i t¿ nó là m¶t ngành khoa hc riêng biOEt và bao gÒm nh»ng phÜÖng thÙc khäo cÙu tÜÖng t¿ nhÜ ngành nhÜ kinh t hay tip thÎ (marketing) vÆy. Vì phåm vi gi§i hån cûa bài, ngÜ©i vit xin không Çi vào chi tit vS các phÜÖng pháp nghiên cÙu cûa các ngành này và mong r¢ng së có dÎp ÇS cÆp Çn trong các Ç¥c san chuyên môn có phåm vi r¶ng l§n hÖn.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 15

2- Vài bÃt °n th gi§i dܧi nhãn quan khoa hc xã h¶i

NhÜ chúng ta ÇSu có th< nhÆn thÃy r¢ng các ngành xã h¶i hc bi<u l¶ tÀm quan trng rÃt l§n trong các cu¶c khûng hoäng nÖi các quÓc gia ñông Âu cÛng nhÜ Liên Bang Sô Vit cÛ sau khi các ch Ƕ chuyên chính søp Ç°. ñi<n hình nhÃt là cu¶c chin chûng t¶c tåi Liên Bang Nam TÜ cÛ, nay là tåi Bosnia, cÛng nhÜ s¿ tách r©i cûa các nܧc nhÜ Lithuania, Armenia,... khÕi liên bang v§i Nga và cu¶c chin ly khai cûa Chechnya. Nhìn låi bÓi cänh lÎch sº, chúng ta thÃy r¢ng các chûng t¶c dÎ biOEt này chung sÓng v§i nhau trong quá khÙ không phäi m¶t cách t¿ nguyOEn mà bªi s¿ thÓng trÎ tuyOEt ÇÓi cûa m¶t chûng t¶c månh nào Çó. Dܧi danh nghïa chuyên chính vô sän, Ç¥c quySn Ç¥c l®i Çã tÆp trung vào m¶t nhóm nhÕ và các chûng t¶c khác thì bÎ ngÜ®c Çãi hay xem thÜ©ng. S¿ cæng th£ng chûng t¶c bÎ chÓi bÕ nhÜng vÅn tiSm Än dܧi ch Ƕ Ƕc tài Ç< rÒi bùng n° m¶t cách mãnh liOEt khi cÖ h¶i Çn. Trong th©i Liên Bang Nam TÜ còn tÒn tåi, ngành chûng t¶c hc Çã bÎ xem thÜ©ng và ngay cä lÎch sº cÛng bÎ sºa låi theo quan niOEm Mác Lê Ç< cho r¢ng các chûng t¶c trong liên bang thÕa thuÆn chung sÓng v§i nhau trên cæn bän chû nghïa vô sän anh em. ñn khi chính quySn Ƕc tài không còn n»a thì nh»ng mâu thuÅn hàng bao nhiêu th k> bng Çâu låi sÓng låi và tàn phá khÓc liOEt. NgÜ®c låi, tåi các nܧc dân chû t¿ do, mÓi quan hOE chûng t¶c là Üu tiên hàng ÇÀu và ÇÜ®c quan tâm Çn bÃt kÿ chính quySn nào ÇÜÖng nhiOEm. Trong quá khÙ, các nܧc nhÜ Mã Lai và Nam DÜÖng cÛng Çã träi qua các cu¶c bÃt °n chûng t¶c, nhÜng rÒi nh© cÖ ch dân chû pháp trÎ và s¿ khôn khéo thành tâm, các quÓc gia này Çã °n ÇÎnh ÇÜ®c xã h¶i Ç< có s¿ phát tri<n ÇiSu hòa trong hÖn ba thÆp niên gÀn Çây. Các nܧc nhÜ NhÆt Bän, Singapore, hܪng thø m¶t s¿ phát tri<n cao Ƕ cÛng là do tính cách °n ÇÎnh và hài hòa cûa xã h¶i h. Các nhà xã h¶i hc hiOEn Çåi ÇSu công nhÆn vai trò cûa s¿ °n ÇÎnh xã h¶i thÆt s¿ và lâu dài trong viOEc phát tri<n quÓc gia. Nu s¿ °n ÇÎnh là giä tåo và do áp ch, thì các thành quä phát tri<n có th< bÎ phá hûy m¶t s§m m¶t chiSu.

3- BÓi cänh ViOEt Nam dܧi nhãn quan khoa hc xã h¶i

VS phÜÖng diOEn chûng t¶c, ViOEt Nam ÇÜ®c may m¡n là không Çn ni có cæng th£ng ÇÅm máu hay tiSm tàng lâu Ç©i. Tuy nhiên, các dân t¶c thi<u sÓ ª miSn cao nguyên Trung phÀn Çã bÎ chính quySn ngÜ®c Çãi trong vòng hai thÆp niên qua nên cÛng tÒn tåi nh»ng mâu thuÅn ngÃm ngÀm. M¥t khác, vì hoàn cänh lÎch sº, Çã có s¿ phân hóa xã h¶i tùy vào ÇÎa ls (B¡c - Nam) do các th l¿c ngoåi bang tåo ra. S¿ phân hóa xã h¶i do ÇÎa ls này vÅn còn tÒn tåi sau 20 næm "thÓng nhÃt", m¶t phÀn l§n là do các chính sách thiên vÎ hay thiu khôn khéo cûa nhà cÀm quySn Ƕc tài. Do chánh sách phát Ƕng ÇÃu tranh giai cÃp trong quá khÙ, xã h¶i ViOEt Nam càng bÎ phân hóa thêm, nhÃt là ª thôn quê. Y thành thÎ trܧc Çây, nh»ng ngÜ©i mà bÎ liOEt vào loåi "tÜ sän måi bän"

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 16

thì không còn có hy vng gì trong xã h¶i m§i. Th gi§i cÛng së không quên hàng træm ngàn ngÜ©i Hoa bÎ tܧc Çoåt tài sän và ÇÄy ra bi<n ñông. Còn ÇÓi v§i hàng triOEu ngÜ©i Çã tØng dính líu v§i chính quySn ª miSn Nam trܧc 1975 thì chính quySn áp døng m¶t chính sách trä thù chÆm rãi Ç< Çày Ça tinh thÀn, phân biOEt giai cÃp, và cuÓi cùng là tåo ÇiSu kiOEn cho h ly hÜÖng m¶t các t¿ nguyOEn Ç< tránh các s¿ chÓng ÇÓi tiSm tàng. Chúng ta thÃy rõ là trong vòng hai thÆp niên qua, chính quySn Çã liên tip tåo ra nh»ng mâu thuÅn xã h¶i vô ích, nh¡m vào m¶t sÓ khá Çông (vài træm ngàn ngÜ©i trª lên) thành phÀn này hay thành phÀn khác. TØ khi có chính sách Ç°i m§i Çn nay, m¶t sÓ ngÜ©i bÎ ngÜ®c Çãi trܧc Çây ÇÜ®c sº døng låi trong khi m¶t sÓ khác vÅn tip tøc bÎ phân biOEt thành phÀn m¶t cách khéo léo hÖn. V§i chính sách thä lÕng kinh t nhÜng kSm ch¥t chính trÎ, m¶t giai cÃp tÜ sän Ƕc quySn m§i ÇÜ®c thành hình tåo nên nh»ng s¿ phân hóa m§i phÙc tåp hÖn trong xã h¶i. ñÓi v§i các t° chÙc tôn giáo, chính quySn luôn tìm cách ki<m soát và can thiOEp vào n¶i b¶. Chû trÜÖng cûa chính quySn luôn luôn là Ƕc quySn ÇS xܧng và quäng bá tÜ tܪng. Các cÖ sª giáo døc và Ãn phÄm cûa các tôn giáo luôn bÎ khÓng ch m¶t cách ch¥t chë. V§i chính sách Ç°i m§i, bS ngoài thì có vÈ dÍ thª hÖn, nhÜng bên trong vÅn nhÜ cÛ. Ngay cä các công viOEc tØ thiOEn do tôn giáo th¿c hiOEn cÛng bÎ chi phÓi m¶t cách vô ls, trong khi các cÖ quan xã h¶i cûa chính phû thì không Çû sÙc hay th© Ö không làm viOEc . Nhìn låi chû nghïa Mác Lê, thì tôn giáo bÎ xem là m¶t loåi "thuÓc phiOEn" ru ngû dân chúng chÙ chÜa bao gi© ÇÜ®c công nhÆn là m¶t ÇÎnh ch riêng biOEt và cÀn thit cûa xã h¶i loài ngÜ©i. NSn täng gia Çình tåi miSn B¡c trܧc 1975 Çã s¤n lÕng lÈo vì v® chÒng con cái mi ngÜ©i m¶t nÖi Ç< trª thành phÜÖng tiOEn phøc vø cho b¶ máy chin tranh. TØ 1975, tình trång này lan tràn ra cä nܧc do ÇiSu kiOEn sinh nhai, cÛng nhÜ chính sách "hc tÆp cäi tåo" làm gia Çình phân ly dài hån và ngay cä tan v« vïnh viÍn. ñc các báo trong nܧc nhÜ "Tu°i TrÈ" hay "Công An", chúng ta không khÕi Çau lòng khi nghe thÃy nh»ng câu chuyOEn thÜÖng tâm vS các thäm cänh bùng n° tØ trong gia Çình hay h hàng. NhÜ th Çû bit r¢ng sau 20 næm "xây d¿ng", nSn täng gia Çình ª ViOEt Nam ngày nay Çang g¥p nguy cÖ hÖn bao gi© ht. Còn vS quan hOE thÀy trò thì tình trång cÛng bi Çát không kém. TruySn thÓng kính trng thÀy cô giáo cûa dân t¶c ta trong nܧc ngày nay ch£ng còn gì vì ngành giáo døc bÎ xem thÜ©ng và quan hOE thÀy trò chÌ còn là quan hOE ngÜ©i mua kÈ bán mà thôi. Nói vS quan hOE nam n» thì các con sÓ thÓng kê vS bÎnh tình døc và khä næng sinh l®i nhanh chóng cûa kÏ nghOE mãi dâm là nh»ng d» liOEu hùng hÒn nhÃt cûa m¶t xã h¶i bæng hoåi và hn loån. Tr§ trêu thay, s¿ bæng hoåi Ãy b¡t nguÒn tØ các t° chÙc "Thanh niên xung phong" hay "Thành Çoàn thanh niên" mà møc tiêu là Çào tåo "con ngÜ©i m§i xã h¶i chû nghïa" và chû xܧng nam n» bình Ç£ng. Quan hOE gi»a cán b¶ nhà nܧc và ngÜ©i dân thì thoái hóa trÀm trng hÖn bao gi© ht. Y nhiSu nÖi hÈo lánh miSn B¡c, không khí sinh hoåt làng xã không khác gì vào th©i kÿ phong kin hàng træm næm trܧc Çây, trong Çó cán b¶ Çäng CS gi» vai trò cûa các ông T°ng ông HuyOEn ngày xÜa. Quan hOE Ç£ng cÃp ª nhiSu nÖi tOE håi Çn ni Çã có nhiSu vø n°i dÆy cûa dân làng mà các tài liOEu n¶i b¶ trong nܧc lo ngåi gi là "Çi<m nóng". Y

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 17

thành thÎ không khí sinh hoåt cªi mª hÖn, tuy vÆy ngÜ©i dân luôn luôn vÅn g¥p phäi nån hÓi måi quySn th và phäi bÃt Ç¡c dï hÓi l¶ cán b¶ Ç< ÇÜ®c yên °n làm æn sinh sÓng. Các ngoåi kiSu v< nܧc du lÎch hay buôn bán ÇSu thÃy rõ tOE nån này. Có th< nói r¢ng nguyên nhân chính cûa s¿ suy ÇÒi cûa ÇÃt nܧc là do ngÜ©i dân hoàn toàn mÃt tin tܪng vào chính quySn nên h ngÃm ngÀm phän kháng thø Ƕng và có các phän Ùng t¿ nhiên làm thÃt båi các chính sách do chính quySn ÇS ra, dù cho các chính sách này có hay không h®p ls cÛng vÆy. M¶t ví dø Çi<n hình là vàng và Çô la luôn luôn có giá trΠǥc biOEt trong nܧc k< tØ sau khi chính phû bÃt ng© cÜ«ng bÙc Ç°i tiSn. ñÓi v§i ngÜ©i dân, có gì bäo Çäm r¢ng së không có các vø Ç°i tiSn nhÜ th n»a trong tÜÖng lai? L©i hÙa cûa chính quySn chæng? M¶t trong nh»ng quan hOE xã h¶i mà ls thuyt Mác Lê t¿ hào là së làm cho tuyOEt häo là quan hOE gi»a chû và th®. Nh»ng ngÜ©i theo chû nghïa này tin r¢ng chû nhân tÜ bän là kÈ bóc l¶t th® thuySn qua "giá trÎ th¥ng dÜ" kinh t. S¿ tin tܪng mù quáng này trª thành cæn bän cho công cu¶c ÇÃu tranh giai cÃp khích Ƕng phân hóa xã h¶i. Tr§ trêu thay, khi nhà nܧc "xã h¶i chû nghïa" n¡m ht tÜ liOEu sän xuÃt, thì ngÜ©i dân cäm thÃy mình phäi làm viOEc không công nhiSu hÖn mà vÅn không có tin b¶ trong Ç©i sÓng vÆt chÃt. Vì chính quySn "Çåi diOEn cho giai cÃp công nông", nên không lë công nhân và nông dân låi than phiSn là t¿ mình bóc l¶t mình hay sao? Vä låi, công Çoàn là cánh tay m¥t cûa Çäng c¶ng sän, thì nhÜ vÆy bit kêu ca v§i ai Çây? Vì cäm thÃy bÃt l¿c không thay Ç°i hay than phiSn gì ÇÜ®c, nên h chÌ làm viOEc lÖ là và lÃy cûa công làm cûa tÜ khi có dÎp. Theo ls luÆn vô sän, thì quän ÇÓc nhà máy cÛng là thu¶c giai cÃp này, nhÜ vÆy có quySn gì ÇÓi phó v§i các công nhân lÜ©i bing? Và nhÜ vÆy quan hOE chû th® trª thành quan hOE ÇÒng lõa Ç< cùng nhau ÇÜa nSn kinh t quÓc doanh Çn ch phá sän. Khi kinh t thÎ trÜ©ng ÇÜ®c áp døng Ç< cÙu nguy, thì quan hOE chû th® låi càng phÙc tåp hÖn. NgÜ©i chû bây gi© ch£ng nh»ng là có gÓc gác Çäng viên hay bà con v§i cán b¶ ª trung ÜÖng, mà thÜ©ng là giàu có hay ÇÜ®c Üu Çãi du hc nܧc ngoài, và không còn có vÈ gì Çåi diOEn cho giai cÃp công nông n»a. Do Çó, ngÜ©i dân lao Ƕng càng thÃy có nhu cÀu cûa công Çoàn Ƕc lÆp Ç< bäo vOE quySn l®i cho h. ñiSu này càng rõ ràng hÖn khi chính quySn rao bán månh më công sÙc lao Ƕng rÈ måt cûa ngÜ©i dân ViOEt v§i các công ty quÓc t. ñiSu Çáng phäi suy nghï hÖn n»a cho nhà ÇÜÖng quySn là thanh niên tÓt nghiOEp Çåi hc cÛng nhÜ công nhân tåi ViOEt Nam ܧc mong ÇÜ®c các công ty ngoåi quÓc "bóc l¶t", bªi vì h Çã thÃm nhuÀn ÇÜ®c vai trò "làm chû" mà Çäng c¶ng sän t¥ng cho h trong hai thÆp niên xây d¿ng chû nghïa vØa qua. Có th< nói r¢ng ÇÓi v§i dân chúng ViOEt Nam, s¿ trª låi Çông Çäo cûa ngÜ©i ngoåi quÓc ÇÜ®c xem nhÜ m¶t chic phao gi»a bi<n sau 20 næm ngøp l¥n tåo ra bªi nh»ng chính sách và quan niOEm li th©i, mù quáng. VS lâu vS dài, thº hÕi tinh thÀn vng ngoåi và quan hOE chû th® này së gây tai håi th nào cho công cu¶c xây d¿ng låi ÇÃt nܧc? NSn täng luÆt pháp ViOEt Nam hiOEn nay hàm chÙa ÇÀy mâu thuÅn vì m¶t phÀn thì muÓn bäo vOE s¿ Ƕc tài chuyên chính vô sän, phÀn khác thì muÓn tåo ra m¶t bS ngoài pháp trÎ ÇÓi v§i giai cÃp tÜ bän m§i Çang hình thành. Nhìn låi trong quá khÙ ª miSn B¡c cÛng nhÜ cä nܧc sau 1975, ngành tÜ pháp chÜa bao gi© ÇÜ®c công nhÆn là m¶t ngành riêng biOEt và chính quySn không hS có b¶ TÜ pháp, chÌ trØ m¶t th©i gian ng¡n næm 1975 tåi miSn Nam. B¢ng chÙng Çi<n hình cûa s¿ xem thÜ©ng ngành này là tiêu chuÄn cán b¶ tÜ pháp ViOEt

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 18

Nam hÀu nhÜ không cÀn có trình Ƕ Çåi hc gì cä. Có th< nói r¢ng cÖ quan vit luÆt và thi hành luÆt cÛng chÌ là m¶t mà thôi. S¿ kiOEn này së ÇÜa Çn tình trång là dù cho chính quySn gªi bao nhiêu du sinh Çi hc ª các Çåi hc luÆt n°i ting nhÜ Harvard hay Sorbonne, hay mܧn bao nhiêu cÓ vÃn Hoa Kÿ hay Pháp Ç< vit låi b¶ luÆt Çi n»a thì cÛng chÌ có ÇÜ®c nh»ng tÆp giÃy ÇÀy ls thuyt bÃt khä thi mà thôi. Tóm låi, bÓi cänh xã h¶i cûa ÇÃt nܧc ngày nay rÃt phÙc tåp, có th< nói là phân hóa trÀm trng và thiu các cÖ ch cæn bän cho s¿ °n ÇÎnh lâu dài. S¿ °n ÇÎnh bS ngoài hiOEn nay chÌ là do båo l¿c cÜ«ng ch do chính quySn áp Ç¥t. Khi các Ƕng l¿c kinh t m§i ÇÜ®c thÃm nhuÀn và trình Ƕ dân trí càng cao do s¿ tip xúc nhiSu hÖn v§i bên ngoài, tình th Çang së tåo ra các nhu cÀu m§i vS quan hOE và cÖ ch mà xã h¶i cÀn có Ç< có th< phát tri<n xã h¶i mà không Çi Çn hn loån hay khûng hoäng.

4- Vai trò cûa khoa hc xã h¶i trong s¿ phát tri<n ViOEt Nam

NhÜ trên Çã ÇS cÆp, khoa hc xã h¶i nghiên cÙu các ÇÎnh ch xã h¶i nhÜ chính quySn, luÆt pháp, tôn giáo, nghiOEp Çoàn, h¶i tØ thiOEn... và các mÓi dây quan hOE gi»a các tác nhân trên và con ngÜ©i trong các giai Çoån phát tri<n cûa xã h¶i. Các nhà nghiên cÙu tin r¢ng khoa hc xã h¶i phäi h tr® các ngành kÏ thuÆt và khoa hc thiên nhiên Ç< tåo s¿ phát tri<n toàn diOEn cho bÃt kÿ m¶t Çoàn th< nào, k< cä quÓc gia hay nhân loåi. Phát tri<n kinh t mà vÅn kSm ch phát tri<n xã h¶i thì cÛng không khác gì m¶t l¿c sï phäi chåy Çua ÇÜ©ng trÜ©ng b¢ng m¶t chân vÆy. V§i s¿ cånh tranh kinh t cÛng nhÜ tÜ tܪng ráo rit trên th gi§i ngày nay gi»a các quÓc gia, chåy Çua m¶t chân nhÜ vÆy thì ÇÜ®c bao xa, và së Çn Çâu? ñó là chÜa k< Çn s¿ sinh tÒn cûa cä m¶t dân t¶c! Trong giai Çoån hiOEn nay cÛng nhÜ s¡p t§i cûa ÇÃt nܧc, các ngành khoa hc xã h¶i phäi ÇÜ®c Ƕc lÆp và chû Ƕng nghiên cÙu các hiOEn tÜ®ng xã h¶i tåi ViOEt Nam cÛng nhÜ các quÓc gia tin b¶. Các nhà khäo cÙu phäi ÇÜ®c t¿ do phê phán vS các cÖ ch và chính sách hiOEn h»u mà không s® bì trä thù hay vào s° Çen. Không phäi ngÅu nhiên mà trong vòng 20 næm qua, ngÜ©i ViOEt Nam trong nܧc chÌ ÇÜ®c phép nói Çn cái hay cái giÕi cûa cu¶c chin Çã qua, nhÜng chính quySn låi hô hào v§i bên ngoài r¢ng muÓn quên Çi quá khÙ. Phäi Ç®i Çn 20 næm sau, các con sÓ thÓng kê vS t°n thÃt to l§n và các änh hܪng tiêu c¿c Çn tâm ls con ngÜ©i cûa phe "chin th¡ng" m§i ÇÜ®c m¶t nhà væn can Çäm nói Çn. Các ngành khoa hc xã h¶i, cÛng nhÜ khoa hc t¿ nhiên, chÌ có th< näy nª ÇÜ®c trong m¶t tinh thÀn khách quan và không khí sinh hoåt dân chû mà thôi. Ngoài công viOEc nghiên cÙu, các chuyên gia khoa hc xã h¶i cÀn phäi ÇÜa ra các ÇS nghÎ vS chính sách Ç< sºa Ç°i nh»ng sai lÀm Çã qua và cäi thiOEn tình trång hiOEn h»u. Các ÇS nghÎ này phäi ÇÜ®c duyOEt xét m¶t cách khách quan bªi các gi§i cÃp chính quySn cÛng nhÜ các t° chÙc giáo døc, væn hóa, thÜÖng måi... Do tính chÃt chi phÓi cûa chính quySn tåi ViOEt Nam hiOEn tåi, các biOEn pháp cäi thiOEn xã h¶i cÀn ÇÜ®c khªi xܧng tØ phía chính quySn và h tr® tØ nhiSu t° chÙc khác. ñiSu quan trng là ngÜ©i dân cÀn phäi ÇÜ®c thÃy rõ thiOEn chí tØ phía nhà cÀm quySn trܧc tiên.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 19

Trong tÜÖng lai, s¿ phát tri<n cûa xã h¶i ViOEt Nam nên Ç¥t trên nSn täng nào? V§i s¿ tan bin dÀn cûa cái gi là chû nghïa xã h¶i trên toàn cÀu, các ls thuyt gia cÛng nhÜ nhà cÀm quySn tåi ViOEt Nam Çang lúng túng không bit nên dùng chû nghïa nào Ç< thuyt phøc ngÜ©i dân, trám vào khoäng không Çang dÀn hiOEn ra. Trong chin tranh thì viOEc Çó rÃt dÍ; chÌ cÀn dùng k> luÆt s¡t và hÙa hËn m¶t xã h¶i thiên ÇÜ©ng trong tÜÖng lai là ÇÜ®c. Khi Çåi Ça sÓ mi ngÜ©i cùng nghèo cä, thì xã h¶i cÛng thÆt là °n ÇÎnh và bình Ç£ng ÇÃy chÙ. NhÜng Çn khi Çã Çåt ÇÜ®c møc tiêu chim h»u rÒi, tùy theo ÇÎa vÎ và cÖ h¶i làm giàu khác nhau, ngÜ©i thì giàu có kÈ thì vÅn bÀn cùng, thì ls thuyt xã h¶i nào là thích h®p Çây? Tuy trên hình thÙc là chû nghïa xã h¶i, nhÜng th¿c t thì là chû nghïa "Çô la" vì "Çäng viên cÛng phäi bit làm giàu"! Chính vì chû nghïa tåm th©i này trong khi xã h¶i chÜa có dÜ®c các ÇÎnh ch dân chû pháp trÎ, nên các s¿ phân hóa phÙc tåp nêu trên m§i xäy ra. ñ< hóa giäi ÇÜ®c các s¿ hû hóa cûa xã h¶i hn loån, các ngành khoa hc xã h¶i phäi ÇÜ®c vÆn Ƕng tÓi Ça Ç< t°ng h®p ÇÜ®c m¶t quan Çi<m và chính sách phát tri<n xã h¶i tin b¶, kt h®p m¶t sÓ truySn thÓng tÓt ÇËp cûa dân t¶c v§i trào lÜu phát tri<n cûa th gi§i. Quan Çi<m phát tri<n xã h¶i Çó cÀn d¿a trên cÖ sª dân t¶c, dân chû, và nhân bän. Cæn bän phát tri<n xã h¶i này hoàn toàn trái ngÜ®c v§i các chính sách phân biOEt thành phÀn, khích Ƕng ÇÃu tranh giai cÃp, chia bè kt Çäng áp døng trong mÃy chøc næm qua. M¶t bên tìm cách kt h®p, m¶t bên thì phân chia. Có th< nói r¢ng chû nghïa mà chúng ta thÜ©ng gi là chû nghïa tÜ bän thÆt ra không có m¶t ls thuyt nào cÓ ÇÎnh, mà nó phát tri<n theo dòng tÜ tܪng cûa nhân loåi. Chính các biOEn pháp cäi cách xã h¶i v à chính trÎ trong các nܧc tåm gi là tÜ bän (Anh, Pháp, MÏ, NhÆt...) Çã làm chû nghïa tÜ bän thÎnh vÜ®ng Çn ngày nay. Ngay cä m¶t nhân vÆt trong chính quySn ViOEt Nam cÛng phäi thú nhÆn r¢ng NhÆt Bän ngày nay tin gÀn Çn xã h¶i chû nghïa ls tܪng hÖn xa ViOEt Nam. ñ< h tr® Çúng mÙc cho phát tri<n kinh t và kÏ thuÆt, các quan hOE và ÇÎnh ch xã h¶i phäi ÇÜ®c duyOEt xét låi toàn diOEn. Cø th< là vai trò cûa chính quySn, cûa Çäng phái chính trÎ, công Çoàn, t° chÙc tôn giáo, hOE thÓng luÆt pháp, các t° chÙc tÜ, cÖ sª giáo døc,... cÀn ÇÜ®c quan niOEm låi m¶t các ÇÙng Ç¡n và vô tÜ. ñã qua rÒi giai Çoån tÓi tæm cûa quan niOEm cho r¢ng các cÖ ch này là Ç< phøc vø m¶t chû nghïa mÖ hÒ hay m¶t bè Çäng Ƕc tài. Các ÇÎnh ch này là Ç< phøc vø con ngÜ©i, phøc vø dân t¶c mà thôi. T° chÙc chính quySn và Çäng phái chính trÎ phäi hoàn toàn riêng biOEt và d¿a theo nguyên t¡c Ça nguyên và pháp trÎ. Công Çoàn và tôn giáo cÀn ÇÜ®c Ƕc lÆp thì m§i có th< hoàn thành ÇÜ®c chÙc næng riêng: công Çoàn thì bäo vOE quySn l®i ngÜ©i làm viOEc, tôn giáo thì Çáp Ùng các nhu cÀu tâm linh trong bän næng con ngÜ©i. Các quan hOE xã h¶i nhÜ gia Çình, thÀy trò, nam n», chû th®,... cÛng cÀn ÇÜ®c cäi thiOEn và phát tri<n d¿a theo các nguyên t¡c dung h®p và tôn trng Çåo ls, cùng nhau hܧng thiOEn. ñ¥c biOEt là quan hOE gi»a chû và th® së thay Ç°i rÃt nhiSu khi kinh t và xã h¶i phát tri<n Çúng mÙc. Tåi các quÓc gia phát tri<n cao, các công ty thÜ©ng cho hay bán rÈ các c° phÀn cho nhân viên Ç< nhân viên trª thành "chû" có vÓn tÜ bän trong công ty. NhÜ vÆy phÀn l§n nhân viên vØa là làm công vØa là chû cûa chính mình. Các ls thuyt gia cûa chû nghïa xã h¶i có ng© Çâu r¢ng "quySn làm chû tÆp th<" chÌ th¿c hiOEn ÇÜ®c tåi các nܧc tÜ bän tân tin!

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 20

ñÓi v§i các chuyên gia và ngÜ©i ViOEt häi ngoåi, chúng ta cÀn có s¿ vÆn Ƕng Ç< Çào tåo thêm vS các ngành khoa hc xã h¶i và nâng cao s thÙc vS nhu cÀu kin tåo xã h¶i m§i trong tÜÖng lai tåi ViOEt Nam. ñÜ®c cÖ h¶i sÓng tåi các quÓc gia có xã h¶i phát tri<n, thit nghï, chúng ta cÛng cÀn nên theo dõi và hc hÕi vS các sinh hoåt chính trÎ dân chû và xã h¶i Ç< sau này có th< tåo ra và lan truySn ÇÜ®c nh»ng nhân tÓ m§i tin b¶ cho xã h¶i ViOEt Nam trong tÜÖng lai.

5- Kt luÆn

NhÜ chúng ta Çã thÃy, phát tri<n kinh t và kÏ thuÆt phäi Çi Çôi v§i phát tri<n xã h¶i thì quÓc gia m§i có th< theo kÎp s¿ hÜng thÎnh và tin b¶ nhân loåi. Ngoài các nhu cÀu vÆt chÃt, con ngÜ©i chÌ ÇÜ®c thÆt s¿ hånh phúc khi tinh thÀn ÇÜ®c t¿ do suy nghï và sáng tåo trong m¶t xã h¶i nhân bän và Ça nguyên. ñ< Çåt ÇÜ®c møc Çích Ãy, các ngành khoa hc xã h¶i cûa ÇÃt nܧc cÀn ÇÜ®c Ƕc lÆp nghiên cÙu và ÇS ra các chính sách xã h¶i cÃp tin Ç< hàn g¡n nh»ng hành Ƕng phân hóa, khái niOEm sai låc trong 20 næm qua, cÛng nhÜ Ç< h tr® Çúng mÙc cho s¿ phát tri<n kinh t hiOEn có và s¡p Çn. Các chính sách xã h¶i Ãy cÀn ÇÜ®c thi hành nghiêm chÌnh và thành tâm thì m§i có hiOEu l¿c bSn v»ng. Phát tri<n kinh t thÎ trÜ©ng mà vÅn cÓ tình kiSm hãm phát tri<n xã h¶i thì së dÍ Çi Çn ch di håi Çn các th hOE sau và th¿c s¿ nguy hi<m cho s¿ sinh tÒn cûa dân t¶c.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 21

RECOMBINANT DNA DERIVED PHARMACEUTICALS

Tue Nguyen, PhD, California

1- Introduction

A large majority of pharmaceutical substances currently available are small molecules produced by synthetic organic chemistry. However, some critical therapeutic agents, many of them proteins, are not amenable to total synthesis because of their molecular complexity. For example, until recently, porcine insulin was the only source available for this critical hormone, and human growth hormone (hGH) needed for the treatment of hGH deficient children was extracted from the pituitatry gland of human cadaver's brains. With the advent of recombinant DNA technology, proteins are produced in sufficient quantities for research and therapeutic uses. Our ability to identify and manipulate genes and our understanding of the basic mechanism of protein synthesis by cells have also lead to new therapeutic strategies. This paper is a brief introduction to protein replacement therapy and gene therapy, two therapeutic strategies directly derived from recombinant DNA technology.

2. Protein replacement therapy 2.1 Protein

Proteins are essential for life. They make up a large part of the structural framework of the cell. Enzymes, hormones, growth factors, antibodies, cell surface receptors are all proteins that regulate cell functions and the functioning of living organisms. Chemically, proteins are heteropolymers made up by the linear condensation of 20 common a-amino acids via peptidic linkages. Each protein is defined by a unique sequential arrangement of the amino acids referred to as primary structure. At the next level, the secondary structure of protein, the linear polypeptide chain wraps around itself or folds to form a-helices or sheet like structures (b-sheet or b-turn). The a-helices and the b-sheets can assemble into compact globular structures with most of the hydrophobic residues hidden inside the core of the globule and amino acids with charged or hydrophilic side chain presented on the molecule's surface. The exact presentation of the functional

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 22

groups defines the function of the protein as it controls the interaction of the protein with other molecules. Insulin is a good example of a small protein. It consists of 2 polypeptide chains linked together by 2 disulfide bridges. The A chain is 21 amino-acid long and the B chain holds 30 amino-acids. A typical large protein is immunoglobulin G (IgG). This molecule is composed of 2 heavy and 2 light polypeptide chains. The light chains are linked to the heavy chains and the two heavy chains are linked to each other by disulfide bridges. Each light chain consists of 213 residues and each heavy chain is a polymer made up by 449 amino acids. The molecular weight of IgG is about 150,000 Daltons. Proteins are synthesized by the cell based on information stored in its genome. The first step involves the transfer of information from the protein encoding portion of the gene to a template. This "transcription" process is initiated by the binding of the enzyme RNA polymerase to the promoter region of the DNA chain and the synthesis of a RNA molecule which is complementary to the gene. The resulting RNA is called messenger RNA (mRNA). The second step is the translation of the coding sequence; mRNA moves into the cytoplasm and attaches itself to the ribosome where it serves as a template for the synthesis of the polypeptide chain. Diseases resulting from the deficiency of a critical protein can theoretically be treated by the administration of exogenous protein or by introduction of the desired gene into the cell, taking advantage of the natural translation mechanism to produce the desired protein. The later approach is referred to as gene therapy. Alternatively, the synthesis of protein can be inhibited by interference with the translation process. Fragments of DNA which are complementary to mRNA carrying the information for the synthesis of the protein can be synthesized and introduced into the cell. This synthetic DNA molecule forms complexes with the mRNA being targeted and prevents its binding to the ribosome for translation or targets it for destruction by endonucleases. This is the basis of antisense therapy. Due to the constraints of this paper, antisense therapy will not be further addressed. Protein replacement therapy has been used to treat disease resulting from the inability of the body to produce its own essential proteins. Porcine insulin was isolated since 1922 from b-cells of the pig pancreas. It has been used for many years to treat Type I diabetes. Currently human insulin is manufactured by recombinant DNA technology and is slowly replacing porcine insulin as the prefered treatment. Table 1 lists some of the proteins that are currently being marketed as pharmaceuticals. There is no doubt that many of the so far untreatable diseases are being managed successfully by the administration of these protein drugs.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 23

2.2 Recombinant DNA technology

Recombinant DNA technology is a procedure in which a piece of DNA encoding the protein of interest is grafted to a bacterial plasmid (E. Coli) which also contains an antibiotic resistant gene. The plasmid is inserted back into the bacteria using standard cell poration techniques. This transfection process is usually very inefficient and only a small percentage of the bacteria actually take up the plasmid. The transfected bacteria are selected by culture in a medium containing the antibiotic to which they are resistant; only cells that are transfected with a plasmid containing the antibiotic resistant gene (and the desired protein gene) can grow. These cells are isolated and sequentially transferred to larger fermenters. As the bacteria grow and divide, they also produce the protein of interest and store it in the cytoplasm or the periplasm compartment of the cell. These cells are collected by centrifugation, broken open and the protein of interest is purified to greater than 99% purity through a series of chromatographic steps. Mammalian proteins produced by bacteria are not glycosylated; they often are not properly folded, the disulfide bridges connecting the different polypeptide chains are sometime not fully formed. Thus, complex refolding and oxidation steps have to be instituted during the purification process to recover the native protein. These extra steps can be avoided by expressing the protein in mammalian cells such as Chinese hamster ovary cells which produced and secreted the desired protein into the culture medium properly folded and glycolsylated. Recombinant DNA derived proteins have many advantages over proteins extracted from animal sources. Insulin is one of a few cases where an animal protein is active in human. Out of the 51 amino acids which make up insulin, porcine insulin only differs from human insulin by one amino acid. More often, the sequence of the animal protein is significantly different from that of human protein. Cross-activity between species may or may not occur but administration of one species protein into another species always elicits an antibody response if the primary sequence of the proteins differs. For example, human, porcine and rat growth hormone are polypeptide chains containing 191 amino acids. The primary structure of hGH is approximately 75% homologous to porcine growth hormone (pGH) and 65% homologous to rat growth hormone (rGH). Injection hGH or pGH into rat induces an increase in body weight and linear growth of long bone. This effect only lasts for 2 weeks until rat antibody against hGH or pGH is formed neutralizing the effect of subsequent injections. Conversely, rGH or pGH are not efficacious in human suggesting that rat growth hormone receptor is promiscuous and capable of binding to hGH and pGH but human receptor is much more specific and only responds to human growth hormone. The advent of recombinant DNA technology which allows mass production of human endogenous proteins opened a new era for research and therapy. Many proteins were only available at microgram levels and their costs were prohibitively expensive. Transforming growth factor-b1 (TGF-b1) is a good example. It is a cytokine found in platelet and bone. It was conventionally extracted from animal sources. This protein was available to researchers at a cost of about $1000 per microgram seriously inhibiting research into its

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 24

function in human. The protein is now being produced in gram quantities and tested for its ability to accelerate wound and bone healing. Human insulin, interferon-a, interferon-g, hGH derived from recombinant DNA technology have been commercially available for the last ten years. Tissue plasminogen activator (Alteplase) is a protein found in human vascular endothelium at nanogram levels. It is currently marketed as a thrombolytic agent for the management of myocardial infarction. Kilogram quantities are produced to supply a market of over 100,000 patients annually. However, the development of these proteins from a chemical substance to a pharmaceutical product is not always simple as it might appear. While the clinical applications of some proteins are fairly straightforward: Insulin for type I diabetes, hGH for growth deficiency, factor VIII for hemophilia, erythropoitin for erythropenia, granulocyte growth factor for neutropenia. In many other situations, the protein affects cell and organ functions in a complex manner. It may be only one component of a cascade of reactions leading to the physiological responses and its therapeutic use is not always obvious. Long and expensive clinical trials are required to determine its utility, cases in point are the interferon alpha, beta and gamma. These molecules were heralded as magic bullets against cancer and viral infections when they were first discovered. Fifteen years and many hundred of millions of dollars later, only a limited number of applications were fully demonstrated.

2.3 Pharmaceutical issues

The primary responsibility of pharmaceutical scientists in the industry is to develop a stable formulation for the drug substance and to ensure its bioavailability upon administration to the patient. A viable pharmaceutical product must have a shelf life of at least 18 months. Thus, the first step in the design of a formulation is to control the degradation of the molecule in the dosage form during manufacturing, transportation and storage. At the primary sequence level, the polypeptide chain can be cleaved by hydrolysis of the peptide bonds between amino acids, the link between aspartic acid and proline is particularly reactive in acidic solutions at pH between 3 and 5. The amide side chain of asparagine residues adjacent to glycine or alanine is susceptible to deamidation via the cyclic imide pathway giving aspartic acid and iso-aspartic acid. The methyl sulfide side chain of methionine residues located on the surface of globular proteins oxidizes easily to methionine sulfoxide while the free sulfhydryl functional group on cysteine can cross-link to form disulfide bridges under basic conditions. These chemical reactions are temperature dependent with activation energies in the range of 15 to 30 kcal per mole. Hence, storage of the product at low temperature would significantly decrease the rate of degradation and most protein pharmaceuticals require refrigerated storage at 5oC. Alternatively, the product can be formulated as a lyophilized

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 25

powder to be reconstituted with water for injection before administration. This process removes water from the formulation and inhibits hydrolytic degradation. However, lyophilization is not a universal solution to all protein stability problems. It is well known that the stability of protein secondary and tertiary structures in aqueous solutions is a function of the molecule's primary sequence and its hydrophobic interaction with water. As water is removed, its interaction with the other solid components of the formulation becomes critical. Buffer salts, excipients such as free amino acids, mannitol, lactose, sucrose and trehalose are used in lyophilized formulation. Their interaction with the protein in dry state is an important factor determining the final product stability and shelf life. Chemical degradation may or may not affect the biological activity of the molecule depending on the location of the affected residues. For example, oxidation of methionine residues located at positions 14 and 125 on the human growth hormone polypeptide chain does not affect its binding to hGH receptor or its ability to induce linear growth in the rat. However, oxidation of methionine 170 reduces hGH activity by several folds. Degraded proteins may have a pharmacokinetic profile in-vivo which is quite different from that of the intact molecules; they may also become immunogenic inducing antibody formation upon repeated administration. Changes at the secondary and tertiary structure levels invariably result in total loss of activity of the molecule since the spatial arrangement of the functional groups in the active epitope is crucial for its interaction with its ligand or cell surface receptors. Due to its amphiphilic nature, protein tends to partition to the air-liquid interface where it unfolds and exposes its hydrophobic core. The denatured molecules tend to aggregate with each other to minimize the unfavorable interaction between its hydrophobic residues and water resulting in insoluble precipitates. Formation of these microscopic particles is a great technical challenge in large scale manufacturing of parenteral formulation. Injection is currently the most reliable route of administration for these products. Proteins are digested when taken orally and their large molecular size prevents efficient absorption through the gastrointestinal epithelium or permeation through the various epithelial barriers. Protein drugs presently available in the market are endocrine hormones that are secreted into the blood stream such as insulin. Many others are cytokines and enzymes with targets residing in the systemic circulation, erythropoetin, granulocyte growth factor activate the production of red blood and white blood cells; Alteplase, a thrombolytic enzyme is injected intravenously to dissolve blood clot which causes myocardial infarction. However, many proteins now under development are paracrine. These are proteins that are secreted locally in response to a stimulus to regulate the activity of neighboring cells. These molecules are not present in the systemic circulation under normal circumstances and administration by injection often leads to unwanted side effects. Included in this class of proteins are fibroblast growth factors which stimulate the proliferation of fibroblast, transforming growth factors-b1(TGF-b1) found in platelets and bone. These growth factors play critical roles in inducing wound healing. TGF-b1 is also a

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 26

potent bone morphogenic protein. Chronic systemic injection of these proteins into animals reveals many unwanted side effects relating to their fibrosis activity. TGF-b1 has to be formulated into a matrix that is malleable so that it can be used to fill large bone defects of any size and shape. The matrix has to be porous and biocompatible so that early osteoblasts can infiltrate and populate the site. It has to be solid to retain its shape but it also has to degrade relatively quickly so that new bone can grow in and fill the gap. Finally, the matrix has to be compatible with the drug. The growth factor which is incorporated in the matrix should retain its bioactivity and should be released from the matrix at a fixed rate to stimulate bone growth and wound healing. Another challenge is exemplified by the case of nerve growth factor (NGF). This protein stimulates the growth of small nerve fibers. It is being investigated for its ability to rescue sensory nerve damage leading to peripheral neuropathy following chronic diabetes or cancer chemotherapy. It is also thought that NGF can prevent or slow down the degeneration of the central nervous region associated with the progression of Alzeimer disease. However, systemically administered NGF does not cross the blood brain barrier to reach its site of action in the basal forebrain area. Delivery of NGF to the brain was achieved by direct infusion into the brain's ventricle via an in-dwelling catheter and mechanical pump implanted in the patients abdomen. Thus, for many proteins currently under development, their full potential cannot be reached until an appropriate delivery system can be developed for each of the indications. This is clearly the most important challenge facing the pharmaceutical scientist in the near future.

3. Gene Therapy

Gene therapy is a logical extension of recombinant DNA technology, at least from the conceptual basis. Instead of transfection of the gene into E. Coli or Chinese Hamster Ovary cell for in vitro protein production, the gene is administered directly into the patient with the hope that it will be transported to the desired cell population, inserted into the genome of these cells to induce a lasting expression of the protein of interest in sufficient amounts for therapeutic effect. Research into this area of therapy is very active at many academic institutions; several clinical trials have been carried out to explore the feasibility of the concept and have gotten promising preliminary results, and several companies focused on this technology have been created in the last few years. However, the approach is still in its infancy and many technical hurdles still remain to be solved before the technique can be reliably applied on a routine basis. The first challenge is in-vivo transfection of the gene. Unlike the in-vitro situation where the gene is applied directly to the cells in culture where the concentration and exposure time can be controlled, the gene preparation is diluted quickly upon injection into the body. Thus, in order to have adequate expression, in-vivo transfection methods have to be extremely efficient. Currently, virus vectors are being used to deliver the gene in most animal experiments and many of the on-going clinical trials. Viruses through evolution have developed specific and efficient mechanisms to gain entry into cells and

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 27

use the cell's own replication process to proliferate. Taking advantage of this observation, genes of interest are spliced into the genome of a virus which has been modified such that it can no longer replicate. Upon exposure to the target cell, the viral particles bind to the cell via specific interaction between the proteins on the virus surface and cell surface receptors. The virus is then internalized by the cell and releases its genome into the cell's cytoplasm. Depending of the type of virus used as vector, the gene may or may not become incorporated into the genome of the host cell. If the gene is inserted into proliferative non-differentiated cells such as bone marrow stem cells, integration into the cell's genome is essential for stable expression of the protein otherwise as these cells divide and differentiate, the gene of interest would be diluted out and eventually lost among the mature erythropoid, myeloid and lymphoid lineages. Many current applications in gene transfer utilize murine retrovirus which inserts the gene into the cell genome and thus, provide lasting expression of the desired protein. Gene transferred into terminally differentiated nonproliferative tissue such as muscle cells can express the desired protein for a period of several weeks and since these cells do not divide, integration into the cell genome is not necessary. The principal limitation of viral vector is the formation of antibody. Indeed, repeated administration of the viral preparation elicits antibody formation against the virus, a normal reaction of a healthy host. The antibody neutralizes the virus preventing gene transfer in subsequent administration. Several non viral transfection methods which by-pass the body's immune defense system have also been reported. These approaches are based on complex formation of the DNA gene and cationic lipids or cationic polymers such as poly-L-lysine. These gene preparations are very efficient in delivering the gene in-vitro into cells in culture. However, the transfection efficiency of these DNA complexes in-vivo is orders of magnitude lower than viral vectors, and because of the particulate nature of DNA: lipid and DNA: polymer complexes, a large proportion of the gene product is quickly eliminated by the reticuloendothelial system of the liver or filtered out in the lung capillary bed. The other challenge is to deliver the gene product specifically to the cell population of interest. This would obviously minimize the unnecessary exposure of non diseased cells to the therapeutic agents avoiding unwanted side effects. For example, the gene encoding the cystic fibrosis transport regulator protein (CFTR) was packaged into adenoviruses and delivered to the lung of cystic fibrosis patients by aerosolisation. This opportunity is only an exception, in most other indications the target cells are not readily accessible and there is currently no effective mechanism for cellular targeting of therapeutic agents following systemic administration. The alternative strategy widely applied in current clinical trials has been ex-vivo cell transfection. Using various cell sorting techniques, a sufficient number of the desired cells are isolated from the patient, transfected with the gene in-vitro, and reinjected into the patient. The first human gene therapy trial was carried out in 1990 and designed for the treatment of a rare immunodeficiency disorder called adenosine deaminase (ADA) deficiency. Every person carries two ADA genes one on each chromosome 20. These

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 28

ADA genes encode the production of the enzyme adenosine deaminase which participates in normal cellular metabolism and is critical for the development and function of the immune system. Persons afflicted with ADA deficiency (ADA (-)) lack ADA gene on both chromosomes and fail to produce antibody. They are susceptible to persistent viral, fungal and bacterial infections and early cancer. In this instance, two children were enrolled, ADA(-) T-lymphocytes were isolated from the patients blood, transfected with ADA gene using a murine retroviral vector, grown in the laboratories and re-injected into the patients. Subsequent tests showed that the transfected ADA(+) T-cells survive for several months in-vivo slowly restoring the patients immune function. The procedure was repeated every 3 to 6 months depending on the in vivo life time of T-lympocytes. Theoretically, much more effective therapy can be achieved if bone marrow stem cells can be isolated and transfected with ADA gene. These cells will multiply and differentiate into several other cell types all carrying the corrected gene. Several clinical trials are being initiated to evaluate this approach.

4. Conclusion

In this brief review, the potential and challenges of protein replacement and gene therapies are discussed. These new therapeutic approaches have contributed significantly to our ability to manage so far untreatable degenerative and hereditary diseases. Recombinant DNA technology have opened the door to new areas of research and new ways to search for biologically active chemical entities. Cell surface receptors and enzymes involved in biosynthesis cycles are being produced and used to screen large library of small organic molecules for potential therapeutic applications. Protein / receptor interaction are investigated and point mutations are performed to design molecules that are more potent and more specific than their endogenous counterparts. Antibodies are "humanized" to avoid human anti human antibody reaction. New classes of molecules are created by grafting enzymes and cell surface receptors to antibodies or antibody fragments. This list of potential applications of recombinant DNA technology is almost endless and only limited by our imagination. The successful development of these molecules into actual pharmaceutical products depends on the resolution of several practical hurdles. For scientists involved in pharmaceutical research and development, the mission has always been the development and manufacture of pharmaceutically stable formulations which can deliver the therapeutic agents to the site of action with minimum side effects. The challenges and the expertise needed to resolve these challenges are quite different from one class of molecules to others. Pharmaceutical research and development has always been a multidisciplinary activity where teams of people with diverse background ranging from physical chemistry, biochemistry, pharmaceutical chemistry to chemical engineering and cellular biology work synergistically together. The task is daunting but the reward has

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 29

always been worthwhile. There is nothing more satisfying than checking off another disease from the "untreatable" list.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 30

Tin sinh hoåt

Phân H¶i Pháp QuÓc Bu°i Nói ChuyOEn vS Hܧng Phát Tri<n Khoa Hc KÏ ThuÆt cho ViOEt Nam

Paris là ÇÃt Üa chu¶ng viÍn khách, ÇiSu này th< hiOEn thÆt rõ ràng qua các cu¶c h¶i thäo do Phân H¶i Pháp t° chÙc tØ ngày ÇÜ®c thành lÆp cách Çây 4 næm. Nào h¶i thäo vS kinh t thÎ trÜ©ng (tháng 6, 1993) v§i các Ô. Bùi Hånh Nghi (ñÙc QuÓc) và Lê Månh Hùng (Anh QuÓc), nào là h¶i thäo vS thÎ trÜ©ng chÙng khoán (tháng 3, 1994) v§i anh VÛ QuÓc LÜu Çn tØ Løc Xâm Bäo là thiên Çàng trÓn thu Çánh trên các l®i nhuÆn ÇÀu tÜ cûa Âu Châu. Tinh thÀn cªi mª này Çã thÃy rõ qua các diÍn giä và tham d¿ viên cûa ñåi H¶i Âu Châu 1994: ngoài các phái Çoàn Çn tØ nhiSu quÓc gia trên Âu Châu, có nhiSu vÎ Çã không quän ngåi ÇÜ©ng xá xa xôi Çn tØ MÏ Châu và Gia Nã ñåi, Çó là Ông ñ Qus Toàn, Çó là anh H¶i Trܪng và anh T°ng ThÜ Ks cûa H¶i, Çó là các chÎ NguyÍn ThÎ An Nhàn và Holly HuOE, các Anh NguyÍn Duy ThuÀn, NguyÍn SÖn Anh TuÃn và TrÀn H»u Nhân. V§i nh»ng lá vàng ÇÀu tiên rÖi r§t trên các tÜ®ng Çá công viên, báo hiOEu cho mùa thu vØa Çn, trong cái nh¶n nhÎp lao xao cûa tháng t¿u trÜ©ng, Phân H¶i Pháp låi ÇÜ®c hân hånh Çón tip khách lÀn này Çn tØ phía bên kia ÇÎa cÀu, Çó là anh Phân H¶i Trܪng PH A.C.T., Úc Châu. VS PH A.C.T. anh T°ng ThÜ Ks cûa H¶i Çã có l©i gi§i thiOEu nhÜ sau: "PH này có tÌ lOE Tin sï trên 50%". Quä thÆt, Úc Châu ÇÃt r¶ng ngÜ©i thÜa nhÜng låi l¡m nhân tài, và trong lòng Úc Châu có A.C.T., bên cånh Giáo sÜ Lê Vân Tú còn có các anh NguyÍn ThÜ®ng SÖn, Trܪng Ban ñåi DiOEn Úc Châu và anh HÒ TriOEu Ngc Luân, Phó Trܪng KhÓi Kinh T. Trܧc khi g¥p anh Lê Vân Tú, hiOEn là Phó Khoa Trܪng ñåi Hc Tin Hc tåi Canberra, m¶t chuyên gia có nhiSu thÄm quySn trong lãnh v¿c trí tuOE nhân tåo và ls luÆn m© (fuzzy logic), chúng ta có th< mÜ©ng tÜ®ng ra hình änh m¶t Professeur Tournesol cûa truyOEn hoåt ha n°i ting Tintin, xa r©i v§i th¿c t và luôn luôn Ç¡m chìm trong nh»ng phÜÖng trình bí hi<m. Ho¥c m¶t hình änh cûa ông giáo sÜ vS sinh hc kia, bäo v§i sinh viên r¢ng, "Nào, chúng ta hãy m° con ch này", và lÃy ra tØ trong túi thay vì con ch nhÜ ông ta mong Ç®i, m¶t ming bánh pht bÖ, khin ông ta giÆt mình t¿ hÕi r¢ng không hi<u lúc nãy mình Çã Çi<m tâm v§i gì? Trong trí tܪng tÜ®ng thông thÜ©ng, s¿ thông thái hay Çi kèm v§i s¿ Çãng trí ho¥c thiu th¿c t. NhiSu ngÜ©i còn cho r¢ng Çã là chuyên gia có tÀm vóc quÓc t thì hay có nét kiêu kÿ. Giáo sÜ Lê Vân Tú không æn kh§p v§i hình änh quÀn chúng thÜ©ng có vS m¶t ngÜ©i hi<u bit sâu r¶ng vS khoa hc kÏ thuÆt, nói theo gi§i trÈ tåi Pháp thì trông ông ta rÃt "cool" (nghïa là "tà tà"). PH Pháp Çã t° chÙc bu°i nói chuyOEn cûa anh Lê Vân Tú vào

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 31

ngày 17 tháng 9 vØa qua tåi Maison des Associations, quÆn 13 qua chû ÇS: "Bܧc vào th k> 21, nghï vS m¶t hܧng phát tri<n khoa hc kÏ thuÆt thích h®p cho ViOEt Nam". Mª ÇÀu, anh Tú Çã trình bày vS nh»ng tin b¶ cûa Khoa Hc KÏ ThuÆt (KHKT) hiOEn Çåi nhÜ siêu l¶ thông tin, ngÜ©i máy, äo cänh, ls luÆn m© và mång thÀn kinh. Sau Çó, anh nói Çn các chính sách vS Khoa hc KÏ thuÆt cûa các nܧc tiên tin, và s¿ áp døng Khoa hc KÏ thuÆt ª các nܧc ñông Nam Á Châu. Cº ta Çã chæm chú theo dõi phÀn phân tích vS tình hình KHKT ª ViOEt Nam hiOEn nay. Tình trång giáo døc và Çào tåo ra sao? Anh Tú Çánh giá r¢ng "xã h¶i Çang dÜ thØa lao Ƕng, nhÜng låi thiu lao Ƕng có trình Ƕ kÏ thuÆt; thiu ngÜ©i có trình Ƕ nhÜng Nhà nܧc không chû trÜÖng Çào tåo chuyên môn; nh»ng ngÜ©i Çi hc chuyên môn vS thì không ÇÜ®c dùng, còn nh»ng ngÜ©i Çang dùng thì låi bÕ Çi.Con sÓ 22 sinh viên cho 10000 dân, so v§i 127 sinh viên tåi Thái Lan, 258 sinh viên tåi ñài loan, 387 sinh viên tåi ñåi Hàn ÇÜ®c ÇÜa ra Ç< dÅn chÙng cho chính sách KHKT cûa nhà nܧc. CuÓi cùng, Anh Tú Çã phác ha ra nh»ng phÜÖng hܧng phát tri<n KHKT thích h®p cho VN: ñòi hÕi các nhà ÇÀu tÜ phäi trang bÎ máy móc hiOEn Çåi, khuyn khích nhÆp cäng máy ÇiOEn tính, nhu liOEu và b¶ phÆn r©i Ç< l¡p ráp tåi VN, c° võ thit lÆp các thäo trình ÇiOEn tính vS k toán, hành chánh, y t và giáo døc. ThÜÖng lÜ®ng v§i các công ty viÍn thông Ç< nÓi dài ÇÜ©ng dây quang s®i tØ Tân Gia Ba Çn ViOEt Nam. Cäi t° hOE thÓng Çåi hc và các viOEn nghiên cÙu. CÃp bách Çào tåo m¶t Ƕi ngÛ công nhân có tay nghS và chuyên viên trung cÃp có trình Ƕ kÏ thuÆt khá, ÇÒng th©i tÆp trung nh»ng trí tuOE xuÃt s¡c Ç< d¿ phòng nh»ng vÃn ÇS cûa 20 næm t§i. Khuyn khích các h¶i Çoàn chuyên nghiOEp häi ngoåi thành lÆp nh»ng công ty Ç< cÓ vÃn vS KHKT cho các xí nghiOEp VN và các công ty ngoåi quÓc muÓn ÇÀu tÜ vào VN. ñ< kt luÆn, anh Tú nhÃn månh r¢ng s¿ phát tri<n cûa KHKT tåi VN tùy thu¶c 4 ÇiSu kiOEn sau: CÀn m¶t hOE thÓng hành chánh lành månh và trong såch Ç< nh»ng k hoåch KHKT ÇÜ®c thi hành Çúng Ç¡n; CÀn nh»ng nhà lãnh Çåo có tÀm nhìn xa (trong phÀn thäo luÆn sau Çó, anh Tú có trích dÅn l©i tuyên bÓ cûa Ông ñ MÜ©i cách Çây mÃy næm, t¿ hào r¢ng chÜa bao gi© ra khÕi VN--m¶t nhà lãnh Çåo không bit Çón nhÆn nh»ng luÒng tÜ tܪng tân tin, không bit nhìn chung quanh mình, khi các nܧc khác Çang tin hóa, có th< nào gi là "nhìn xa" không?); CÀn m¶t ch Ƕ th¿c s¿ cªi mª, trong Çó mi s thÙc hOE và mi chû nghïa chÌ ÇÜ®c coi là phÜÖng tiOEn trong m¶t giai Çoån, còn phúc l®i cûa ngÜ©i dân m§i là trÜ©ng kÿ; Và cuÓi cùng, cÀn m¶t chính quySn th¿c s¿ do dân bÀu.

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 32

PhÀn thäo luÆn Çã diÍn ra thÆt sôi n°i, và phÀn Çông các câu hÕi ho¥c s kin ÇSu xoay vÀn chung quanh 4 ÇiSu kiOEn do anh Tú ÇÜa ra. Nói chung có hai loåi câu hÕi, phän änh hai thái Ƕ khác biOEt trܧc tình hình hiOEn tåi. Thái Ƕ ÇÀu th< hiOEn cho s muÓn h®p tác, là nh»ng câu hÕi nhÜ tåi sao H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam không vS Ç< Çóng góp cho KHKT tåi VN ngay lúc này; ho¥c quÓc gia nào cÛng tham nhÛng, chä nÖi Çâu Çåt ÇÜ®c 4 ÇiSu kiOEn trên cä, Çã nhÜ vÆy tåi sao ch© Ç®i... Thái Ƕ thÙ nhì thÃy rõ qua nh»ng câu hÕi nhÜ yêu cÀu H¶i Chuyên Gia nh¡c låi lÆp trÜ©ng cûa H¶i; ho¥c, tåi sao H¶i Chuyên Gia không ÇÃu tranh chính trÎ... Ngoài ra, cÛng câu hÕi cho giáo sÜ Tú vS nh»ng ngành nghS KHKT nhiSu tri<n vng nhÃt trong tÜÖng lai? Anh Lê Vân Tú Çã trä l©i các câu hÕi rÃt thÕa Çáng: anh Tú nh¡c låi r¢ng không h®p tác hiOEn nay không có nghïa r¢ng không làm gì, H¶i Çang có nh»ng chÜÖng trình nghiên cÙu KHKT, ÇÒng th©i cÛng có nh»ng liên låc v§i nh»ng chuyên gia trong nܧc; tuy nhiên, vì Ç< tránh phiSn nhiÍu và bäo toàn an ninh cho nh»ng ngÜ©i này, H¶i së không tit l¶ danh tánh cûa h. Nhân câu hÕi tåi sao không Çóng góp KHKT ngay trong th©i Çi<m này, anh Tú trä l©i: "Là m¶t chuyên gia thì thÜ©ng có hi<u bit vS lãnh v¿c chuyên môn cûa mình, nhÜng không nhÃt thit là hi<u bit nhiSu vS chính trÎ, Çã không hi<u bit vS tình hình chính trÎ thì dÍ bÎ l®i døng. Cho nên, tôi nghï r¢ng chúng ta phäi thÆn trng..." Trª vS hình änh cûa m¶t professeur Tournesol lÄn thÄn mÜ©ng tÜ®ng ra trܧc khi g¥p anh Lê Vân Tú và nghe anh thuyt trình, chúng ta rÃt mØng r¢ng anh Tú rÃt khác v§i cái hình änh kia. Nét khiêm cung, thÆn trng và th¿c t, Çó có phäi Çi<m son cûa m¶t chuyên gia chân chính hiOEn Çåi? Chi Lan ghi

Phân H¶i Na Uy Mª r¶ng sinh hoåt

Phân h¶i Na-Uy Çã t° chÙc bu°i sinh hoåt ÇÎnh kÿ vào ngày 23-9-95 dܧi hình thÙc mª r¶ng. PH Çã m©i Væn sï NguyÍn ThÎ Vinh và Thi sï NguyÍn H»u NhÆt t§i nói chuyOEn trong bu°i sinh hoåt cûa PH v§i s¿ tham d¿ cûa Çåi diOEn m¶t sÓ h¶i Çoàn, t° chÙc tåi ÇÎa phÜÖng. Trong không khí Ãm cúng tåi h¶i trÜ©ng nhà th© giáo sÙ St. Magnus, Væn sï NguyÍn ThÎ Vinh Çã nói vS lÎch sº cÛng nhÜ nh»ng ÇÙc tính cao ÇËp, Ç¥t T° QuÓc lên trên cûa T¿ L¿c Væn ñoàn. Bà cÛng ÇÜa ra nh»ng s tܪng Ƕc lÆp bän thân và tinh thÀn yêu nܧc thÜÖng dân Çã ÇÜ®c các væn nghOE sï trong T¿ L¿c Væn ñoàn lÒng vào trong væn chÜÖng m¶t cách khéo léo ÇÀy nghOE thuÆt. Bà nói: "Væn cûa chúng tôi không xuÃt s¡c vS væn chÜÖng nhÜng nó Çã th< hiOEn ÇÜ®c tinh thÀn quÓc gia dân t¶c trong Çó." Tip theo, Thi sï NguyÍn H»u NhÆt Çã nói chuyOEn v§i ÇS tài "Vai trò cûa gi§i trÈ trong lÎch sº". Thi sï NguyÍn H»u NhÆt Çã khéo léo dÅn ÇÜa cº ta tìm vS lÎch sº cûa dân t¶c. ñ¥c biOEt, ông Çã nêu ra vai trò cûa gi§i trÈ trong lÎch sº cÆn Çåi, n°i bÆt hÖn cä trong các

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 33

th©i T¿ L¿c Væn ñoàn, th©i Cø Phan Chu Trinh và Cø Phan B¶i Châu v§i các phong trào Tây Du và ñông Du cûa thanh niên. Bu°i sinh hoåt Çã kt thúc trong tình thân mÆt và Ãm cúng. Sau phÀn trao Ç°i gi»a diÍn giä và cº ta, Bác sï Lê Væn M¶, PH Trܪng Çã thay m¥t phân h¶i và cº ta cäm Ön Væn sï NguyÍn ThÎ Vinh và Thi sï NguyÍn H»u NhÆt. Bác sï NguyÍn ThÎ Anh, PH Phó, cÛng Çã Çåi diOEn t¥ng hoa Çn các diÍn giä. M¶t tuÀn sau Çó, vào ngày 01-10-95, PH Çã t° chÙc bu°i nói chuyOEn và diÍn giä lÀn này là Giáo sÜ NguyÍn Xuân Vinh v§i ÇS tài "Gi§i trÈ ViOEt Nam bܧc vào Th K> XXI." Giáo sÜ Vinh Çn Na-Uy Ç< tham d¿ H¶i NghÎ Không Gian QuÓc T ÇÜ®c t° chÙc tåi Oslo. Trong bu°i nói chuyOEn, Giáo sÜ Vinh Çã khuyên gi§i trÈ cÓ g¡ng hc tÆp, trau giÒi kin thÙc Ç< làm rång danh dân t¶c ViOEt Nam. Ông cÛng không quên nh¡c nhª gi§i trÈ vS tinh thÀn trách nhiOEm ÇÓi v§i quê hÜÖng, xã h¶i và gia Çình. Giáo sÜ Vinh khuyên gi§i trÈ nên trau giÒi thêm ting ViOEt, vì ting ViOEt rÃt phong phú, hài hòa và Ça dång. Ting ViOEt là cä m¶t kho tàng nghOE thuÆt vô tÆn ÇÀy sÙc lôi cuÓn. Con sÓ tham d¿ bu°i nói chuyOEn cûa Giáo sÜ Vinh Çã vÜ®t xa ngoài s¿ d¿ ÇÎnh cûa ban t° chÙc. H¶i trÜ©ng Çã chÆt ch mà ngÜ©i thì vÅn m¶t ngày m¶t Çông, m¶t sÓ qus vÎ Çã phäi ÇÙng suÓt bu°i Ç< nghe Giáo sÜ Vinh nói chuyOEn. Nhân dÎp này, PH cÛng Çã tåo ÇÜ®c m¶t sÓ hiOEn kim nho nhÕ cho quÏ sinh hoåt qua viOEc bán cà phê, nܧc trà và bánh ngt. Trong tÜÖng lai, PH së cÓ g¡ng t° chÙc nh»ng bu°i nói chuyOEn nhÜ trên nh¢m tåo nh»ng sinh hoåt lành månh và l®i ích cho gi§i trÈ ViOEt Nam, Ç¥c biOEt là tåi VÜÖng QuÓc Na-Uy bé nhÕ nÀy.

Phân H¶i Queensland - Úc Châu

Vào ngày 23/9/95, Phân H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam/Ti<u bang Queensland (PHCGVN/QLD) Çã t° chÙc m¶t bu°i sinh hoåt thuyt trình tåi Trung tâm Sinh hoåt Cao niên cûa C¶ng ÇÒng. Khoäng 60 ÇÒng hÜÖng, h¶i viên và thân h»u Çã Çn tham d¿. ñây là lÀn sinh hoåt ÇÀu tiên cûa PH k< tØ khi thành lÆp Çn nay. Mª ÇÀu, Ông NguyÍn ñ Thanh Quang, T°ng thÜ ks PH, Çã ngÕ l©i chào mØng quan khách và thân h»u. Tip theo, Ông NguyÍn Kim Bình, PH Trܪng Çã gi§i thiOEu sÖ lÜ®c HCGVN qua các Çi<m nhÜ Møc tiêu, Tôn chÌ, cÖ cÃu t° chÙc cùng các sinh hoåt tiêu bi<u cûa H¶i tØ ngày thành lÆp Çn nay. Nh»ng hoåt Ƕng cûa các PH tåi Úc Châu mà Çi<n hình là hai ñåi H¶i Chuyên Gia Úc Châu vào næm 94 và 95 vØa qua cÛng Çã ÇÜ®c ông ÇS cÆp Çn. Tit møc chính cûa bu°i sinh hoåt là phÀn thuyt trình v§i hai ÇS tài rÃt th©i s¿. ñS tài thÙ nhÃt là Mång lܧi thông tin toàn cÀu qua máy ÇiOEn toán (Internet & Email) do kÏ sÜ NguyÍn Trác ViOEt phø trách. ñiSu h®p cho phÀn thuyt trình ÇS tài này là Bác sï Bùi

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 34

Trng CÜ©ng, Chû TÎch Ban ChÃp Hành C¶ng ñÒng NgÜ©i ViOEt T¿ Do tåi Queensland. PhÀn thäo luÆn v§i các câu hÕi nêu lên Ç< ÇÜ®c giäi Çáp cÛng Çã rÃt hào hÙng và thit th¿c. ñS tài thÙ hai: VÃn ÇS nhà nܧc pháp quySn ª ViOEt Nam do LuÆt sÜ Bùi Chánh Th©i thuyt trình và Ông NguyÍn Kim Bình phø trách ÇiSu h®p. LuÆt sÜ Th©i Çã nêu lên nh»ng ls do mà ch Ƕ Hà N¶i phäi Ç¥t ra vÃn ÇS nhà nܧc pháp quySn ª ViOEt Nam mà th¿c chÃt là Ç< mong tÒn tåi. Ông cÛng Çã ÇÎnh nghïa và giäi thích rõ ràng nhà nܧc pháp quySn thÆt s¿ và nhà nܧc pháp quySn cûa c¶ng sän. Theo ông, nhà nܧc pháp quySn cûa c¶ng sän là m¶t thÙ nhà nܧc theo chû nghïa pháp trÎ thô båo, nh¢m tæng cÜ©ng chuyên chính b¢ng ÇiSu vÅn ÇÜ®c gi là pháp ch xã h¶i chû nghïa (socialist legality). LuÆt sÜ Th©i Çã nêu b¢ng chÙng là Çäng c¶ng sän Çã kh£ng ÇÎnh trong n¶i b¶ cûa h r¢ng th¿c chÃt cûa nhà nܧc này vÅn là nhà nܧc chuyên chính vô sän. CuÓi cùng LuÆt sÜ Th©i Çã nêu lên nh»ng ÇiSu kiOEn tÃt yu Ç< có m¶t nhà nܧc pháp quySn dân chû ª ViOEt Nam, Çó là phäi ngÜng áp døng ÇiSu 4 Hin pháp, giäi th< ch Ƕ Çäng trÎ, trä t¿ do cho tÃt cä tù nhân chính trÎ, th¿c thi các quySn t¿ do cæn bän Ç< tin Çn t°ng tuy<n cº t¿ do, thit lÆp các ÇÎnh ch dân chû. PhÀn thäo luÆn rÃt sôi n°i v§i nh»ng Çóng góp s kin cûa nhiSu ngÜ©i. LuÆt sÜ Bùi Chánh Th©i Çã giäi Çáp m¶t cách rõ ràng vS tình trång nhà nܧc pháp quySn ª miSn Nam ViOEt Nam trܧc næm 75, dù không hoàn häo vì tình trång chin tranh nhÜng vÅn mang bän chÃt là m¶t nhà nܧc pháp quySn dân chû thÆt s¿. ñÜ®c bit, LuÆt sÜ Bùi Chánh Th©i là m¶t luÆt sÜ tên tu°i. Ông nguyên là luÆt sÜ Toà ThÜ®ng thÄm Sài gòn và cÛng là giäng sÜ m¶t sÓ trÜ©ng ñåi hc tåi ViOEt Nam trܧc næm 1975. Ông hiOEn Çang c¶ng tác v§i m¶t sÓ Tåp chí nghiên cÙu kinh t - chính trÎ ViOEt Nam ª häi ngoåi. Sau cùng, phÀn gi§i thiOEu nhu liOEu VPSWin cûa HCGVN Çã ÇÜ®c KÏ sÜ TrÀn HÜng ViOEt Çäm trách. Ông cÛng cho bit ngoài nhu liOEu ÇÜ®c Üa chu¶ng này, HCGVN cÛng có nhiSu nhu liOEu giáo døc h»u ích khác. Bu°i sinh hoåt Çã kt thúc v§i phÀn tiOEc trà sau Çó. ñ¥c biOEt trong bu°i sinh hoåt này Çã có s¿ tham d¿ Çông Çäo cûa các anh chÎ em chuyên gia trÈ và sinh viên. Ban ChÃp Hành hiOEn nay cûa Phân H¶i Queensland gÒm có: Phân H¶i trܪng: Ông NguyÍn Kim Bình Phân H¶i phó: T°ng thÜ ks: Thû quÏ: Ông NguyÍn Væn ChÜÖng Ông NguyÍn ñ Thanh Quang Cô NguyÍn ThÎ HiSn

ñÎa chÌ m§i cûa Phân H¶i Queensland là: P.O.Box 11, Royal Brisbane Hospital, Herston, Q4029, Australia Tel: 07-3379 5623, Email: [email protected]

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 35

Phân H¶i Victoria - Úc: Thuyt trình và h¶i thäo vS: SÙc KhoÈ, ViOEc Làm và Hc Hành

Phân H¶i Victoria së cùng C¶ng ñÒng NgÜ©i ViOEt T¿ Do Úc/Victoria, T°ng H¶i Sinh Viên Hc Sinh Victoria së t° chÙc bu°i thuyt trình và h¶i thäo nói trên trong trung tuÀn tháng 10/95. Bu°i sinh hoåt së ÇÜ®c chû ta bªi Bác Sï Phåm H»u Phܧc, ÇS tài và diÍn giä nhÜ sau: 1. ñau lÜng và cách phòng ngØa - Lâm H»u Minh, Bác Sï ChÌnh XÜÖng (Chiropractor) vùng Footscray. 2. Ti<u thÜÖng và xí nghiOEp nhÕ - M¶t giäi pháp giäm nån thÃt nghiOEp cho ngÜ©i ViOEt Nam. - NguyÍn H»u LÜ®ng, Cº Nhân LuÆt Kinh T (VN) và væn b¢ng LuÆt Di Trú Úc. 3. H¶i thäo vS "Nh»ng yu tÓ änh hܪng Çn s¿ thành công trên ÇÜ©ng hc vÃn" do cô Hoàng Trang, Bác Sï Y Khoa ÇiSu khi<n. Cô Hoàng Trang là ngÜ©i Çã ÇÜ®c ghi tên vào cuÓn VÈ Vang Dân ViOEt cûa Trng Minh.

Phân H¶i Houston, Hoa Kÿ Hp M¥t - 'Kí' s¿ vui

Vào chiSu ngày thÙ Bäy 9/9/95 vØa qua, Çã có m¶t cu¶c hp m¥t giäi lao gi»a các bån trong phân h¶i và b¢ng h»u. Quä tình là lâu lâu Houston cûa Texas cÛng rÃt nên phäi có m¶t bu°i "H¶i thäo... Không ÇS". KhÙu giác cÛng cÀn ÇÜ®c thä n°i theo khói tr©i bay... ra sân, vÓn Çang 'ngát hÜÖng mùi... barbecue'! Låi có cä cu¶c h¶i ng¶ Pháp-MÏ-ViOEt rÃt Ü là ÇS huS và "ÇÒng thuÆn" (!): CÛng có chút hÖi hܧm cûa Hoàng Ç ñåi Pháp Napoleon bên cånh các vÎ "Bác sï" lØng danh cûa Hoa Kÿ, Dr Pepper, Ç< cùng hòa ÇiOEu v§i các cu¶n gÕi cuÓn rÃt ViOEt Nam nhuÓm màu Çen ÇÕ cûa... tÜÖng §t. Có ª vào nh»ng lúc nhÜ th này m§i thÃy ÇÜ®c: Khung tr©i mùa Hå và Khung cºa mùa Thu ª Houston chÌ cách nhau có vài... microns! Nói là "Không ÇS" chÙ không khí bu°i h¶i này cÛng rÃt là "cæng". Các tham d¿ viên thay phiên nhau gi» lÃy Óng nói cûa máy... karaoke; thôi thì khªi Çi tØ 6:00 gi© tÓi Çn lúc mi ngÜ©i khän cä c° (quên không lÃy máy Ço Ç< bit lúc cao Çi<m thì dao Ƕng lên t§i bao nhiêu... decibels.)

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 36

Nghe và nhÃt là hát karaoke xong mà låi ÇÜ®c có nܧc trà và kËo mè xºng Ç< nhâm nhi thÃm ging thì thÆt là tuyOEt. Có khän c° mÃy thì dùng xong mÃy thÙ này cÛng rÃt dÍ thành... thSu thào (sau nhiSu màn "lÈn" lên trình diÍn låi). Bu°i hp m¥t rÒi cÛng Çn gi© kt thúc. Máy móc t¡t ht cä. Sân khÃu Çã vS khuya mà thanh âm nhÜ vÅn còn vang vng. H£n các bån ch¡c cÛng ÇÒng s Çây nhÃt ÇÎnh phäi là 'the sound of the silence' (not... 'the Sound and the Fury'! Hmmm!!!)

Phân H¶i Nam California

Vào ngày 30/9/1995, PH Nam California Çã t° chÙc bu°i hp ÇÎnh kÿ tåi thÜ viOEn Westminster tØ 13:00 Çn 16:00. Trong bu°i hp: + Ban chÃp hành thông báo Çn toàn th< h¶i viên nh»ng d» kiOEn m§i nhÃt liên quan Çn ÇS án t° chÙc Çåi h¶i 1996. + TÜ©ng trình tin trình sinh hoåt cûa PH Nam California. + Nhân dÎp ñåi H¶i QuÓc T Phø N», PH Nam California së có m¶t bu°i nói chuyOEn vS ÇS tài Phø n» ViOEt Nam trong kinh doanh cÛng nhÜ trong Ç©i sÓng gia Çình tåi Hoa Kÿ. + Trình bÀy công tác gi§i thiOEu H¶i cÛng nhÜ ph° bin các nhu liOEu và Ãn phÄm cûa H¶i tåi thÜÖng xá Phܧc L¶c Th trong tháng 10/95 s¡p t§i.

BÀu cº PH nhiOEm kÿ 95-96:

Vào ngày thÙ bäy 22/7/95, tåi phiên hp ÇÎnh kÿ, thành phÓ Westminster, California, PH Nam California Çã t° chÙc bÀu cº Ban ChÃp Hành Phân H¶i Nam California nhiOEm kÿ 95-96. Cu¶c bÀu cº Çã diÍn ra rÃt là hào hÙng, và sôi n°i v§i kt quä nhÜ sau: 1. Anh TrÀn Trung DÛng tái Ç¡c cº chÙc vø Phân h¶i trܪng. 2. Bác sï HÒ ThÎ Ánh NguyOEt Ç¡c cº chÙc vø Phân h¶i phó. 3. Anh NguyÍn Væn DÛng tái Ç¡c cº chÙc vø T°ng thÜ ks. 4. Vì không có Ùng cº viên trong chÙc vø Thû quÏ, nên tân Ban ChÃp Hành quyt ÇÎnh së m©i m¶t trong nh»ng h¶i viên vào chÙc vø Thû quÏ. ChÎ Lê DiOEp Då Thäo Çã nhÆn l©i m©i cûa tân Ban ChÃp Hành trong chÙc vø Thû QuÏ phân h¶i.

Ngày ph° bin nhu liOEu cûa H¶i ngày 2/9/95:

Vào ngày thÙ bäy ngày 2/9/95 vØa qua, PH Nam California Çã t° chÙc m¶t bu°i gi§i thiOEu vS H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam cÛng nhÜ Ç< ph° bin các nhu liOEu và Ãn phÄm cûa H¶i tåi thÜÖng xá Phܧc L¶c Th. Các anh chÎ em Çã trình bày vS hoåt Ƕng cûa HCGVN,

Bän Tin H¶i Chuyên Gia ViOEt Nam - Giao ñi<m sÓ 26, tháng 10, 1995

Trang 37

sách và các nhu liOEu cûa H¶i. ñ¥c biOEt, nhu liOEu VPSabc Çã gây s¿ chú s và thích thú cûa ÇÒng bào.

ñài Phát Thanh Saigon Radio Häi Ngoåi:

Nh¢m møc Çích góp m¥t thÜ©ng xuyên v§i c¶ng ÇÒng ViOEt Nam tåi miSn Nam California và nhÃt là Ç< phÀn nào Çem låi ÇÜ®c nh»ng tin tÙc chuyên môn khoa hc chính xác Çn v§i ÇÒng bào, PH Nam Cali së c¶ng tác v§i Çài phát thanh Saigon Radio Häi Ngoåi qua chÜÖng trình "Kin thÙc t°ng quát". ChÜÖng trình này së ÇÜ®c th¿c hiOEn hàng tuÀn v§i nh»ng bài Çc ng¡n gn khoäng tØ 3 Çn 5 phút. ñ< chÜÖng trình ÇÜ®c th¿c hiOEn ÇSu Ç¥n hàng tuÀn, PH Nam California rÃt mong Çón nhÆn ÇÜ®c s¿ Çóng góp cûa toàn th< anh chÎ em h¶i viên cÛng nhÜ thân h»u.

Phân h¶i B¡c California

Vào các ngày 3 và 30 tháng 9, khÓi ÇiOEn toán PH Çã hp thÜ©ng lOE Ç< theo dõi tin tri<n cûa các d¿ án cÛng nhÜ d¿ ÇÎnh hܧng Çi tÜÖng lai. ñ¥c biOEt vào ngày 3 tháng 9, sau bu°i hp, các anh chÎ em Çã Çn tham d¿ m¶t bu°i trình diÍn c° nhåc mà anh Nh¿t, m¶t thành viên trong khÓi Çóng góp v§i chic Çàn bÀu Ƕc Çáo. Các anh chÎ em tÕ s mong muÓn có s¿ h®p tác cûa các nhåc sï c° truySn Ç< th¿c hiOEn nhu liOEu "Âm Nhåc C° TruySn" cho máy ÇiOEn toán PC và Mac. Riêng ngày 30 tháng 9 thì mi ngÜ©i bàn thäo sôi n°i Ç< chuÄn bÎ cho Ngày ñiOEn toán vào ÇÀu tháng 10 s¡p t§i. Phân h¶i t° chÙc picnic hè vào ngày 26 tháng 8 tåi Sunnyvale v§i s¿ hiOEn diOEn cûa khoäng 70 h¶i viOEn và thân h»u. Các anh chÎ em cùng nhau nܧng thÎt ngoài tr©i, Çánh bóng chuySn, và tham gia các trò chÖi tÆp th< trÈ trung. Ngày 7 tháng 9, trong chÜÖng trình hàng tháng mà Çài ViOEt Nam FM dành cho phân h¶i, các anh NguyÍn H»u TuOE và NguyÍn ñÙc Thái, cùng là tin sï trong ngành KÏ ThuÆt Sinh Hóa Hc, Çã trình bày vS các kÏ thuÆt trong ngành, cÛng nhÜ Ùng døng th¿c t. Hai anh cÛng Çã trä l©i các câu hÕi vS tri<n vng viOEc làm cho sinh viên và th¿c trång tåi ViOEt Nam. Anh Thái là m¶t thân h»u cûa phân h¶i và Çang ÇiSu hành nghiên cÙu tåi trÜ©ng ñåi hc University of California ª C¿u kim sÖn (UCSF). Anh TuOE là h¶i viên và hiOEn Çang gi» chÙc giám ÇÓc nghiên cÙu dÜ®c phÄm tåi hãng kÏ thuÆt sinh hc Genentech.

Information

Giao Diem 26

37 pages

Find more like this

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

92331