Read 01583.indb text version

Inhoud

Hoe hierdie X-kit jou sal help Hersieningsrooster vi Hoe om hierdie X-kit te gebruik viii 1 Eenheid 1 Nalatenskap van die middel van die twintigste eeu

Die impak van die Koue Oorlog 1 Beantwoord brongebaseerde vrae 1 Die USSR en VSA ­ die skepping van belangesfere Wat was die rol van China? 8 Gebiede en vorms van konflik 8 Die rol van die VN en ander organisasies 17 Summatiewe assessering 23 3

v

Veranderings in Afrika ná die Tweede Wêreldoorlog 26 Uhuru in Afrika in die 1960's en 1970's 27 Watter idees het die onafhanklike state beïnvloed? 33 Wat was die moontlikhede en beperkings vir Afrikastate? Die impak op Afrika gedurende hierdie tyd 37 Summatiewe assessering 44 Protes in burgerlike samelewing van 1960 tot 1990 Burgerlike protes in die 1960's 47 Die Swartbewustheidsbeweging in die 1970's 53 Suid-Afrika en Oos-Europa in die 1980's 55 Summatiewe assessering 67 47

35

Eenheid 2 Hoe die verlede Suid-Afrika en Afrika gevorm het

70

71

Die ineenstorting van die USSR in 1989 70 Die impak van die ineenstorting van die USSR op Suid-Afrika Die impak van die ineenstorting van die USSR op Afrika 73 Die oorheersing van die VSA 83 Summatiewe assessering 86

iii

01583.indb 3 9/26/07 3:56:35 PM

Inhoud

Suid-Afrika: van krisis tot demokrasie 89 Die krisis van apartheid in die 1980's 89 Die ineenstorting van apartheid 90 Hoe die krisis hanteer is 91 Die Regering van Nasionale Eenheid 98 Hantering van die verlede en kyk na die toekoms Summatiewe assessering 102 99

Eenheid 3 Hoe verstaan ons die wêreld vandag? 106

Wat verstaan ons onder globalisering? 106 Inleiding tot globalisering 106 Die wêreldekonomie en nuwe vorms van kapitaal 108 Die inligtingsera 113 Die globalisering van kultuur 114 Migrasie van mense 115 Afrika in die wêreld as geheel 115 Reaksies op en uitdagings vir globalisering 120 Die toekoms van globalisering 125 Summatiewe assessering 127 Ideologieë en debatte rakende erfenis 128 Wat is erfenis? 128 Suid-Afrikaanse erfenissimbole en -voorstellings Transformeer die idees van ras 133 Summatiewe assessering 136

129

Eenheid 4 Die eindeksamen

137

Eksamenvaardighede 137 Die eindeksamen 142 Eksamenvoorbeelde 144

Woordelys en vinnige naslaanbron

155

iv

01583.indb 4 9/26/07 3:56:36 PM

X-kitVOOGeskiedenisGraad12

Baie van die name van Afrikalande het sedert die dae onmiddellik na onafhanklikwording verander.

Hoe is Afrika onder die koloniale moondhede verdeel?

Figuur 1.10 toon die lande van Afrika, deur watter koloniale moondhede hulle regeer is, en die jaar wanneer elke land onafhanklik geword het.

SLEUTEL Lande wat onafhanklik geword het: Voor 1956 Vanaf 1956 tot 1968

Egipte2 1952

Marokko 1956 WesSahara1

Kaap Verde 1975 Senegal 1960 Guinee 1958 Sierra Leone 1958 Liberië 1847 Mauritanië 1960 Algerië 1962

tunisië 1956

Libië 1951

Ná 1968

Mali 1960

Niger 1960 Nigerië 1960

tsjad 1960

Soedan 1956

Eritrea 1993 Djiboeti 1977 Ethiopië3 Kenia 1963 Somalië 1960

Ivoor- Ghana 1957 kus 1960 São tomé & Príncipe 1975

Demokratiese Republiek van Kongo 1960

tanzani 1961

(a) Uganda 1962 (b) Ruanda 1962 (c) Burundi 1962 Comore- Seychelleeilande eilande 1976 1975 Mauritius 1968 Madagaskar 1960

(h) Gambië 1965 (i) Guinee-Bissau 1974 (j) Opper-Volta 1960 (k) togo 1960 (l) Dahomey 1960 (m) (n) (o) (p) (q) Kameroen 1960 Sentraal-Afrikaanse Republiek 1960 Ekwatoriaal-Guinee 1968 Gaboen 1960 Kongo1960

Angola 1975 Zambië 1964 Namibië 1990

SuidAfrika4 1961

Swaziland 1968 Lesotho 1966

(d) (e) (f ) (g)

Malawi 1964 Mosambiek 1975 Zimbabwe 1980 Botswana 1966

Let Wel: 1. Wes-Sahara is in 1976 as die Republiek van Sahwari onafhanklik verklaar, maar word steeds as 'n provinsie van Marokko beheer. 2. Egipte het in 1922 onafhanklikheid van Brittanje verkry, maar het tot 1952 onder Britse administratiewe beheer gebly. 3. Ethiopië is vanaf 1939 tot 1941 deur Italië beset, maar is nooit gekoloniseer nie. 4. Suid-Afrika het in 1961 uit die Statebond bedank en so sy laaste bande met sy koloniserende owerheid, Brittanje, verbreek.

Figuur 1.10 Afrikaseonafhanklikheidvankolonisasie Net een land in Afrika was nooit onder direkte koloniale gesag nie, en dit was Liberië. Die American Colonisation Society het die gebied vir die vestiging van bevryde Amerikaanse slawe in Afrika gebruik. Ethiopië is net vir 'n kort rukkie deur 'n koloniale moondheid regeer. Toe die land in 1935 deur die Italianers verower is, was dit as Abessinië bekend. Hierdie anneksasie is as 'n daad van aggressie veroordeel en Ethiopië is gedurende die Tweede Wêreldoorlog in 1941 van die Italianers bevry. Die keiser, Haile Selassie, is weer aan bewind gestel. Die grootste deel van Afrika, met die uitsondering van hierdie twee lande, is gedurende die negentiende en twintigste eeue onder koloniale moondhede verdeel. Die koloniale moondhede het Afrika ekonomies uitgebuit, van hul burgers in die oop ruimtes op die vasteland gevestig en strategiese posisies in Afrika beset om dit

Vir baie Europese lande was die redes vir kolonisasie ekonomies van aard. Hulle wou toegang hê tot die grondstowwe wat in Afrika beskikbaar was en dan vervaardigde goedere aan die inwoners van hierdie lande verkoop.

8

01583.indb 28 9/26/07 3:57:28 PM

Nalatenskapvandiemiddelvandietwintigsteeeu

in geval van konflik teen ander wêreldmagte te gebruik. Afrikane het in die meeste gevalle baie min by koloniale regering gebaat. Hulle het min of geen seggenskap gehad in die regerings wat op hulle afgedwing is nie, en het ekonomies arm gebly. Die koloniserende moondhede het moderne tegnologie na Afrika gebring, maar daar was reuse gapings tussen die rykes en armes in die Afrikalande ­ die rykes hoofsaaklik die wit koloniseerders en die armes die plaaslike swart inwoners. Daar was 'n aantal faktore wat daartoe gelei het dat Afrika in die 1960's en die 1970's ­ die tyd toe uhuru verwerf is ­ onafhanklik geword het. Daar was baie jare lank ontevredenheid in Afrika. Die grense van die Afrika-state is in Europa getrek. Die grense was in baie gevalle onlogies ­ etniese groepe is tussen lande verdeel, of mense van verskillende kulture is in een land verenig. Baie Afrikane het met verloop van tyd hul opvoeding aangevul, meer bewus geword van die politiek en het veldtogte teen die regering van die koloniale moondhede gevoer. Hierdie opgevoede mense, wat dikwels in stedelike gebiede gewoon het, is geïgnoreer. Kolonialiste het eerder deur stamhoofde gewerk wat gewoonlik meer konserwatief was en minder waarskynlik die wit oorheersing sou uitdaag.

Een van die ironiese aspekte van die onafhanklikheidsbeweging was die feit dat baie van die geleerde mense wat meegehelp het om verandering in Afrika teweeg te bring, in Europa deur die koloniseerders onderrig is.

Hoekom het die situasie na die Tweede Wêreldoorlog verander?

Die wêreld het na die Tweede Wêreldoorlog dramaties verander. Figuur 1.11 verduidelik party van die belangrikste veranderings in die vorm van aantekeninge.

Kolonialemoondhede,veralBrittanje,Frankryk enBelgië,isbaieverswakenkonniehul kolonialebesittingsveellangerbehounie.Iain McLeod,dieBritseKolonialeSekretaris,hetin 1959gesê:"Onskononmoontlikonsgebiedein Afrikadeurgeweldbehouhet...Dieopmars vanmannenavryheidkanniegekeerword nie.Ditkannetgerigword.Daarwasnatuurlik risiko'somdatonsvinnigbeweeghet,maar asonsstadigbeweeghet,soudierisiko'sselfs grotergeweeshet".

Nadiesluitingvankonsentrasie-en uitwissingskampeaandieeindevandie oorlog,wasdaarveelgroterbesorgdheidmet betrekkingtotmenseregte.Dithetteenstrydig gelykomaankolonialerykevasteklou.Die pasgestigteVNwas'nsterkondersteunervan dekolonisasie.

Die impak van die Tweede Wêreldoorlog

Wat was die Bandungkonferensie?

Dietweegrootmoondhedenadieoorlog,die VSAendieUSSR,hetgeenkoloniesinAfrika gehadnie.Albeimoondhedewastengunste vandekolonisasieindiehoopdatwanneer diekolonialemoondhedeonttrekhet,hulle ekonomieseenpolitiekeinvloedinAfrikalandesoukonwen.

Figuur 1.11 DieimpakvandieTweedeWêreldoorlog

Asiatiesestatehetgedurendedie1940'sen 1950'shulonafhanklikheidvankoloniale moondhedeverwerf.Afrikalandehetnaafloop vandieBandung-konferensiein1955gehoop omdieselfdetebereik.Hulredenasiewasdat watinAsiëgebeurhet,sekerlikookinAfrika kongebeur.

Ond

D

s' k f r i i s n fh k Ai i t t n f i nd i Tw ed W r ld rlo t 1955 vry s.

rn :

01583.indb 29 9/26/07 3:57:31 PM

Information

01583.indb

4 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

438385


Notice: fwrite(): send of 208 bytes failed with errno=104 Connection reset by peer in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531