Read 145.pdf text version

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

k089

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono

Sze mylowych kapeluszy to metoda, dziki której mona zwikszy efektywno i uporzdkowa proces mylenia. Zwyczajowy tok mylenia koncentruje si bowiem czsto na bezladnej dyskusji, sporze i walce na argumenty, w którym zwycizca ustanawia wynik. Kapelusze mylowe pelni w procesie mylenia rol porzdkujcych rekwizytów o ustalonych cechach. Uycie kadego z nich polega na rozwaeniu wybranego punktu widzenia, a nie walce na argumenty. Takie podejcie, w polczeniu z ustalonym trybem przyjmowania kolejnych ról mylowych, tworzy w rezultacie mentaln map sytuacji, która pokazuje drog do celu. Kady z szeciu kapeluszy to jeden typ mylenia nanoszony na tak map, dla ulatwienia skojarzony z kolorem.

1. Mylenie za pomoc kapeluszy, strona 2

Kapelusze mylowe wspomagaj proces mylenia ­ to sprawy. W rezultacie takie mylenie, w przeciwiestwie do sposób osignicia rezultatów przy mniejszym wysilku. tradycyjnego, Metoda kapeluszy mylowych polega na wymuszaniu i efektywne. koncentracji uwagi na jednym podejciu do rozwaanej staje si wiadome, uporzdkowane

2. wiadome role mylowe, strona 2

Zastosowanie jednego kapelusza mylowego polega na w widzenia. Podobne jest to do odgrywania ról przedstawieniu, po uprzednim ubraniu kostiumu. przyjmowaniu jednego przypisanego do niego punktu Wkladanie kapelusza mylowego to symboliczne wcielanie si w rol myliciela.

3. Bialy Kapelusz mylowy, strona 3

Bialy kapelusz mylowy to punkt widzenia oparty na obiektywne i neutralne, bez wlasnych interpretacji lub faktach i liczbach. Podejcie do nich powinno by opinii...

4. Czerwony kapelusz mylowy, strona 4

Czerwony kapelusz ma za zadanie wydoby na wiatlo intuicj oraz wraenia... dzienne uczucia, wyraane poprzez: emocje, odczucia,

5. Czarny kapelusz mylowy, strona 5

Zadaniem czarnego kapelusza jest pokazanie slabych spory, ale pokazanie potencjalnych niebezpieczestw aspektów sprawy. Nie chodzi tutaj o bezcelow krytyk lub aspekty byly zawsze logicznie uzasadniane.

6. ólty kapelusz mylowy, strona 6

Przeciwiestwem czarnego kapelusza jest kapelusz ólty. postaw optymistyczn. Skupia si na wszystkim, co pozytywne i odpowiada za

7. Zielony kapelusz mylowy, strona 6

Zielony kapelusz odpowiada za kreatywno. Osoba, która podejcia do rozwaanego problemu. go wklada, ma na celu wiadome szukanie zmian i nowego

8. Niebieski kapelusz mylowy, strona 7

Ostatnim kapeluszem, który spina pozostale, jest niebieski mylenia i czuwanie nad jego efektywnym przebiegiem. kapelusz mylowy. Jego rola to organizacja procesu

Ws pólprac ujemy z:

1

tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

k089

1. Mylenie za pomoc kapeluszy

,,Mylenie czsto odbywa si w sposób bezladny, bezproduktywny i dygresyjny. Gdzie w tle majaczy Kapelusze mylowe wspomagaj proces mylenia - to poczucie jakiego celu, ale nigdy nie zostal on sposób osignicia rezultatów przy mniejszym wysilku. jednoznacznie ujty jako cel ogólny czy szczególny. Metoda kapeluszy mylowych polega na wymuszaniu Sugestie, oceny, krytyka, informacje i czyste emocje koncentracji uwagi na jednym podejciu do rozwaanej mieszaj si w czym co mona nazwa zup mylow. sprawy. W rezultacie takie mylenie, w przeciwiestwie do Caly ten proces zdaje si by kwestia robienia zamieszania, w którym w kocu mylcym udaje si tradycyjnego, staje si wiadome, uporzdkowane natkn na jakie wypróbowane podejcie, które wydaje i efektywne. by tym, czego szukali. Jest to chaotyczne poszukiwanie Przeszkod w osiganiu ponadprzecitnych efektów dowiadcze, któremu towarzyszy negatywna krytyka." mylenia - w grupie i indywidualnie - jest zamt. Powoduje - Edward de Bono go proces mylenia oparty na cierajcych si pogldach, który wynika z nawyków zachodniej kultury. Prowadzenie rozwaa w grupie przewanie polega bowiem na ,,Metoda szeciu kapeluszy mylowych ma na celu zmian prezentowaniu przez uczestników swoich pogldów, sposobu mylenia i przestawienie go z normalnego trybu udowadniania racji i szukania negatywnych stron argumentacyjnego, na tryb tworzenia mentalnej mapy sytuacji. Tym samym mylenie ma przebiega pomyslów innych. Nie sluy to kreatywnoci i opracowywaniu nowego podejcia do problemu. Dzieje dwuetapowo. Pierwszy etap to sporzdzenie mapy. Drugi si tak dlatego, e uczestnicy dyskusji prawdopodobnie etap to wybór trasy na podstawie utworzonej mapy. Jeli mapa jest do dobra, najlepsza trasa czsto dla wczeniej wyrobili sobie pogld na poruszan spraw i staraj si za wszelk cen go obroni. Jeeli kto jest wszystkich moe okaza si oczywista. Powracajc do kreatywny, to podczas takiego mylenia jego pomysly analogii kolorowego druku, kady z szeciu kapeluszy zgin pod gradem krytyki. Podczas indywidualnych mylowych nanosi na map jeden typ mylenia" rozwaa zamt okrela si czsto jako ,,gonitw myli". - Edward de Bono Mona tego unikn w taki sposób, by skupi si na jednym aspekcie poruszanej sprawy, a nie jednoczenie na zaletach, wadach i zagroeniach dodatkowo przeplatanych 2. wiadome role mylowe emocjami. To samo tyczy si mylenia w grupie. Nieefektywne mylenie mona porówna do debaty prowadzonej przez polityków. Nie chodzi w niej, tak naprawd, o znalezienie zlotego rodka na popraw sytuacji, ale o zniszczenie przeciwnika. Opozycyjne strony takiego sporu przytaczaj argumenty na poparcie wlasnych pogldów, a jednoczenie wycigaj takie kwestie, które maj zbi konkurenta z tropu. Efektem takiej debaty jest zamieszanie, emocje i klótnie. Obserwatorzy widz przegranych i wygranych. Nie ma znaczenia, e do takiej debaty zaprosimy strony, które reprezentuj wszystkie moliwe pogldy. Z takiej dyskusji i tak nie wyniknie obraz sytuacji, bo zawsze bd pomijane aspekty, które nie poslu do wsparcia wlasnych tez lub zniszczenia tych prezentowanych przez przeciwnika. Mylenie metod kapeluszy mylowych mona porówna do ukladanki, której kady element powstaje, gdy rozwaania koncentruj si na wybranej perspektywie. Wszystkie elementy poskladane razem tworz spójny obraz sytuacji, który wskazuje rozwizania i dalsze dzialanie.

Organizacja mylenia

Fakty Zle strony Dobre str ony

Zastosowanie jednego kapelusza mylowego polega na przyjmowaniu jednego przypisanego do niego punktu widzenia. Podobne jest to do odgrywania ról w przedstawieniu, po uprzednim ubraniu kostiumu. Wkladanie kapelusza mylowego to symboliczne wcielanie si w rol myliciela.

W przedstawieniu pantomimicznym kady rozpoznaje, kim s bohaterowie. Dzieje si tak dlatego, e kady z aktorów zachowuje si w charakterystyczny sposób. Posta wiedmy mieje si z cudzego nieszczcia, ksi zawsze obiera stron dobra, dama porusza si wytwornie. Aby odgrywane przedstawienie zostalo nagrodzone gromkimi brawami, aktorzy musz wklada w gr wysilek oraz utosami si z rol. Jednoczenie nie musz si obawia, e wykonujc dziwne ruchy zostan uznani przez otoczenie za miesznych, widzowie zdaj sobie bowiem spraw z tego, e jest to gra. Aktorzy zostawiaj swoj prawdziw tosamo i ego za kulisami, koncentruj si za na tym, by odegra swoj rol jak najlepiej. Tak samo jest z myleniem za pomoc kapeluszy. Jeeli kto wklada jeden z nich, nikt nie uzna go za dziwaka, jeli myli inaczej ni zwykle, robi to bowiem specjalnie. Dziki temu zagorzaly pesymista moe spojrze na wiat przez róowe okulary i nie narazi na szwank wlasnego wizerunku, do którego przywykl.

Podejcie do rozwaa jako przyjmowanie wiadomych ról mylowych daje: · koncentracj uwagi wlasnej i otoczenia tylko na jednym podejciu, Rys. 1 Elementy mylenia metod szeciu mylowych kapeluszy · moliwo przyjmowania ról bez szwanku dla ego myliciela, · jasne reguly gry, latwe do zakomunikowania, Metoda szeciu mylowych kapeluszy jest latwa do · prostot i wygod w stosowaniu samodzielnie zapamitania i zastosowania w praktyce, poniewa polega i w grupie. na odgrywaniu ról przy pomocy rekwizytu ­ kapelusza, identyfikowanego kolorem.

Idee Emocje

2

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

,,Rola komediowa róni si od roli tragicznej. Skoro zaloyle kostium klauna, graj klauna. Jeeli masz na sobie kapelusz kowboja, bd kowbojem. Bd dumny, e potrafisz gra róne role. Teraz mylenie bdzie wyplywalo z odgrywanych ról, a nie z Twojego ego. W ten sposób tworzy si mapy. Potem kiedy mapa bdzie gotowa, Twoje ego bdzie moglo na niej wybra ciek wedlug wlasnego uznania." - Edward de Bono ,,Mylenie reaktywne pozwala nam sprosta rutynowym sytuacjom. Mylenie wiadome ma na celu osiganie lepszych rezultatów. Kady umie jako tako biega, ale sportowiec potrafi biega o niebo lepiej, bo robi to w sposób wiadomy i trenuje technik biegania." - Edward de Bono

k089

Wkladanie kapelusza mylowego to przekazanie wyranego sygnalu sobie i otoczeniu ­ uwaga, teraz myl. Nastpstwem tego jest wiadome nastawienie na mylenie i koncentracja na rozwaanym problemie.

Mylenie

Reaktywne (automatyc zne)

wiadome

Rys. 2 Rodzaje mylenia

·

Mylenie reaktywne

Najbardziej powszechnym sposobem mylenia jest mylenie automatyczne. Sprowadza si ono do reakcji na bodce zewntrzne, przykladowo - podczas codziennie wykonywanych rutynowych czynnoci. Praca mózgu polega wtedy na odtworzeniu glboko zakorzenionego wzorca, czsto zupelnie bezwiednie. Sprawdza si to podczas prostych wielokrotnie powtarzanych dziala, jednak gdy tym sposobem rozwizywany jest nowo napotkany problem, stare wzorce slabo si sprawdzaj. Wtedy ratunkiem jest mylenie kreatywne, która pojawia si podczas mylenia wiadomego.

3. Bialy kapelusz mylowy

Bialy kapelusz mylowy to punkt widzenia oparty na faktach i liczbach. Podejcie do nich powinno by obiektywne i neutralne, bez wlasnych interpretacji lub opinii. Informacje powinny by kompletne i nie naley ich wykorzystywa w ramach sporu, dla udowodnienia wlasnego zdania.

Tradycyjny system nauczania mlodziey w szkolach Fakty wyrabia wród uczniów podejcie reaktywne do mylenia. Lic zby Dzieje si tak dlatego, e ­ poniewa chc mie dobre Dane stopnie - staraj si spelnia oczekiwania nauczycieli. I nformac je Automatycznie reaguj na zadane pytanie lub bez zastanowienia ucz si na pami zadanego materialu, który potem na danie odtwarzaj. Kiedy kocz szkol, zauwaaj jednak, e ycie wymaga czego innego. Mlodzi ludzie musz podejmowa przemylane decyzje lub ustali priorytety, motywujc si wczeniej do rozwaenia kilku Rys. 3 Charakterystyka bialego kapelusza alternatyw. Mona tego dokona dziki myleniu wiadomemu. · Obiektywizm i neutralno · Mylenie wiadome

O biektywne N eutralne P rawdziwe

To wlanie mylenie wiadome jest twórcze, w odrónieniu od automatycznego, które sprowadza si do reakcji na bodce. W metodzie mylowych kapeluszy, naloenie kapelusza zmusza do przestawienia toku mylenia z automatycznego na wiadome ­ do wcielenia si w rol myliciela. wiadome mylenie mona porówna do spojrzenia z boku na sytuacj i naloenia kolejno przykladowych róowych i czarnych okularów. W rezultacie powstaje obraz sytuacji z dalszej perspektywy. Oddaje on wtedy róne aspekty sprawy i pokazuje drog do celu. Mylenie reaktywne zastosowane podczas rozwaa, przeklada si przede wszystkim na gwaltown krytyk przedstawianych pomyslów i pogldów, bez ich uwanej analizy. Mylowe kapelusz to narzdzie, które wyzwala tak analiz. Kady kapelusz ma swój kolor i dziki temu ulatwia identyfikacj oraz skojarzenie z punktem widzenia.

Wczeniej postawione tezy czsto udowadnia si poprzez odpowiednio dobrane fakty i liczby. Staj si one wtedy nieobiektywne i wybiórcze, a sporód nich prezentuje si tylko te, które s w danej chwili wygodne. Dodatkowo zamilowanie do spierania si powoduje wypaczanie faktów. Dlatego tylko neutralne podejcie do przekazywanych informacji odzwierciedla obraz sytuacji. Osoba, która naklada bialy kapelusz, symbol neutralnoci, przekazuje ,,suche" informacje, bez podtekstu i prób ich interpretacji. ...W ostatnich kilku miesicach obserwujemy picioprocentowy wzrost sprzeday telewizorów opartych na nowej technologii LCD. Dzieje si tak dlatego, e wiele osób chce postrzega siebie jako nowoczesne i otwarte na nowe trendy. ...Prosilem Pana o wloenie bialego kapelusza, faktem jest, e zauwaono picioprocentowy wzrost sprzeday, reszta to ju Paska interpretacja. ...Nie prosz pana, mamy badania, które jasno pokazuj, e do zakupu telewizorów LCD sklania ch bycia nowoczesnym. ...A wic mamy dwa fakty. Pierwszy to wzrost sprzeday, drugi to pewne badania rynkowe, które wskazuj, e zakup

3

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

k089

telewizorów LCD powodowany jest tym, e klienci chc by 4. Czerwony kapelusz mylowy nowoczeni. Czerwony kapelusz ma za zadanie wydoby na wiatlo · Prawdziwe informacje dzienne uczucia, wyraane poprzez: emocje, odczucia, intuicj oraz wraenia. Uczucia nie podlegaj tu logicznym Informacje mog by potwierdzone i sprawdzone albo wyjanieniom ani usprawiedliwieniu. Mog one by uwaane za prawdziwe, ale nie potwierdzone. Podczas ich wyraziste lub subtelne, proste albo zloone. prezentacji, osoba w bialym kapeluszu dba o opis stopnia prawdopodobiestwa tak, aby nie okazalo si, e informacje domniemane s rozumiane jako prawdziwe. I ntuic ja, Stosuje w tym celu skal prawdopodobiestwa U c zuc ie, i odpowiednio komentuje informacje w zakresie od ,,w pelni Wraenie prawdziwe" do ,,calkiem nieprawdopodobne". ...Malo prawdopodobne jest, e jeeli podniesiemy ceny, klienci uznaj produkt za bardzo prestiowy i tym samym zwikszy si jego sprzeda. ...Zdarzaly si przypadki, e po bardzo mronej zimie w marcu rednia temperatura przekraczala 13 stopni. · Kompletne i niezbdne informacje

Rys. 4 Charakterystyka czerwonego kapelusza

Subtelne, P ros te, Zloone

·

Rola emocji i uczu w procesie mylenia

Dane stan si kompletne dziki pomocy pyta zawajcych i precyzujcych. Zalew i nadmiar informacji utrudniaj analiz problemu, dlatego trzeba skupi si tylko na tych, które s istotne dla sprawy. Dokonuje si tego równie poprzez pytania zawajce i precyzujce. Pytajcy musi jednak zachowa obiektywizm. Oznacza to, e sam wklada bialy kapelusz tak, aby pytania sluyly glbszemu poznaniu, a nie manewrowaniu do tego, aby doprowadzi do oczekiwanego przez pytajcego rezultatu. ,,Z czasem rola bialego kapelusza stanie si nasz drug natur. Mylcy nie bdzie ju usilowal przemyci takich wypowiedzi, które pozwol wygra spór na argumenty. Rozwinie on w sobie neutralny obiektywizm, niczym obserwator lub badacz naukowy, odnotowujcy skrztnie poszczególne gatunki fauny i flory bez przypisywania im potencjalnych zastosowa."

Uwaanie emocji za niepotrzebne w procesie mylenia jest bldne. Jedn z ich ról jest dostosowanie rozwaa do konkretnej sytuacji. Emocje ujawniaj si, gdy mowa jest o pierwszym wraeniu, wlasnym interesie czy odczuciach. ...Poslugujc si czerwonym kapeluszem mog stwierdzi, e negatywne nastawienie do produkcji nowego modelu nie wynika z racjonalnych przeslanek. W interesie zespolu, który zaprojektowal poprzedni model, ley jak najwiksza ilo jego modyfikacji, zanim si go zastpi nowym. Wtedy projektanci poprzedniego modelu bd zawsze potrzebni. Czerwony kapelusz pozwala wyraa i porzdkowa emocje, dziki czemu s one potem wykorzystywane przy podejmowaniu ostatecznej decyzji. W praktyce kada decyzja, w jakiej czci, oparta jest na emocjach.

...Moliwe s dwie drogi ­ pierwsza to kontynuowa protest, druga przystpi do rozmów. Intuicja podpowiada mi - Edward de Bono jednak, e jest jeszcze za wczenie, adna strona nie ma pojcia, jak doj do kompromisu. Obawiam si, e na tym ,,Wyobra sobie komputer podajcy fakty i liczby jakich si etapie ani my, ani oni nie bdziemy chcieli i na od niego da. Komputer jest neutralny i obiektywny. Nie jakiekolwiek ustpstwa. doklada wlasnych interpretacji ani opinii. Noszc na glowie bialy kapelusz mylowy, mylcy powinien stara si · Rodzaje uczu postpowa niczym komputer" - Edward de Bono W ramach czerwonego kapelusza wyraa si dwa rodzaje uczu. Pierwsze z nich s proste, takie jak: strach, nienawi, zachwyt i podejrzenie. Drugi rodzaj to bardziej zloone, takie jak: intuicja, gust i ciekawo. Bywaj te uczucia tak zloone, e nie da si ich wypowiedzie. Dzieje si tak dlatego, e w mylach uczucia pojawiaj si bezwiednie, jako reakcja na czynniki zewntrzne. Dopiero potem s nazywane. Uzasadnianie takich uczu prowadzi do niepotrzebnych sporów i dekoncentracji nad tematem rozwaa. ...Niewane, dlaczego wydaje Ci si, e to nie jest prawda. Po prostu wydaje Ci si to oszustwem i tyle. Dowiadczony makler gieldowy wie, kiedy kupi akcje. Wieloletnie dowiadczenie powoduje, e w glowie pojawiaj si odczucia, które sklaniaj go do wybrania walorów wlanie tej a nie innej spólki. Jeli dziki podobnym, nieuzasadnionym odczuciom dokonal

4

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

k089

w przeszloci trafnych decyzji, tym bardziej bdzie chcial z nich znowu skorzysta. Intuicja tego maklera sprawdza si na rynku akcji, okae si jednak nieprzydatna, kiedy bdzie j chcial zastosowa podczas zakupu samochodu.

aby podobnie jak w przypadku bialego kapelusza, krytyka byla czysta i bez emocji. Forma sporu lub dyskusji, wynikla z emocji, prowadzi bowiem do bezproduktywnego sporu. Te zasady pozwol na poznanie w sposób czysty i bezstronny negatywnych aspektów rozwaanej sprawy, ,,Jeli emocje i odczucia zostan wylczone z procesu które obrazuj sytuacj w polczeniu z innymi mylenia, bd si czai gdzie w tle i wplywa na ten kapeluszami. proces w sposób zakamuflowany. Emocje, odczucia, przeczucia i intuicja s silne i realne. Czerwony kapelusz ...Wtedy dochodziloby do naduy, bo kady móglby do woli uznaje ich znaczenie." korzysta z firmowych kart kredytowych w celach prywatnych. - Edward de Bono · Przedmiot krytyki ,,Kiedy ju zakoczymy proces mylenia potrzebny do nakrelenia mapy sytuacji, wybór trasy dokonany jest Jeeli: w oparciu o nasze wartoci i emocje." · kwestionujemy fakty lub liczby; · wykazujemy bldy w metodologii; - Edward de Bono · dokonujemy negatywnej oceny pomyslu; · wskazujemy przyszle zagroenia, ,,Nauczeni jestemy przeprasza za emocje i odczucia, to jest to mylenie w ramach czarnego kapelusza. poniewa nie wchodz one w zakres logicznego mylenia. Dlatego zwyklimy traktowa je jako co wymagajcego W ukazywaniu czarnej strony sytuacji w sposób logiczny uzasadnienia... Mylenie w kategoriach czerwonego pomagaj pytania kwestionujce. Polegaj one na kapelusza zwalnia nas z tego przymusu." szukaniu logicznych uzasadnie dla negatywnych stwierdze. - Edward de Bono

5. Czarny kapelusz mylowy

...dlaczego uwaasz, e tak dua firma równie moe skróci czas obslugi klienta do 2 minut?

Zadaniem czarnego kapelusza jest pokazanie slabych · Sposoby na czarne mylenie aspektów sprawy. Nie chodzi tutaj o bezcelow krytyk lub spory, ale pokazanie potencjalnych niebezpieczestw, Istotne jest umiejscowienie aspektów negatywnych jakie czaj si ,,pod powierzchni". Istotne jest, aby te w budowanym w trakcie rozwaa obrazie sytuacji. Mona negatywne aspekty byly zawsze logicznie uzasadniane. to zrobi poprzez: · odnotowanie i uznanie czarnych stron istoty Dostrzeenie wady jest prostsze ni zauwaenie zalety. rozwaa, Tak samo latwo ulega si pokusie krytykowania lub obrony · uznanie negatywnej cechy, z okreleniem wlasnych racji poprzez negacj innych. Korzystanie w taki prawdopodobiestwa jej wystpienia, sposób z czarnego kapelusza jest nieprawidlowe. Jego · akceptacj zagroenia i podanie sposobów, jak go celem jest bowiem obiektywne nakrelenie negatywnych unikn, aspektów, bez podtekstu emocjonalnego lub czerpania · podwaenie istoty zagroenia poprzez ponowne przyjemnoci z krytyki innych. uycie czarnego kapelusza, · znalezienie alternatywnego pogldu. Organizacja wyprawy i budowa statku kosmicznego na ksiyc jest przedsiwziciem, które wymaga duej wiedzy, kilku lat bada i szkole astronautów. Wystarczy ...Tak moe si zdarzy, e kto skopiuje nasz pomysl uszkodzi jeden element statku, aby wszystko skoczylo przed wprowadzeniem go w ycie, jest to jednak malo si katastrof. Jej wywolanie nie wymaga jednoczenie prawdopodobne, bo bardzo dobrze si przed tym jakiej szczególnej wiedzy. Zniszczenie czego jest zabezpieczamy. nieporównywalnie latwiejsze ni budowa. Analogicznie jest z krytyk. Przyjemno bycia na nie, dla czystej satysfakcji, Ocena negatywna jest zawsze po pozytywnej, jeeli rozwaamy nowy pomysl. W praktyce negatywizm bywa potrafi wywola ogromne spustoszenie. tak silny, e potrafi zniszczy nawet najlepsz ide ju w zarodku. Ta sila utrudnia równie przestawienie mylenia z krytyki na pochwal, niezbdn do przeanalizowania Wady, pomyslu.

Bldy, Luki Logic zne, Bezs tronne

Rys. 5 Charakterystyka czerwonego kapelusza

,,Mylenie w kategoriach czarnego kapelusza jest zawsze logiczne. Jest negatywne, ale nie emocjonalne. Mylenie negatywnie emocjonalne, podlega kapeluszowi czerwonemu... Czarny kapelusz zajmuje si ,,czarn" stron sytuacji, ale jest to zawsze pesymizm logiczny." - Edward de Bono

·

Logiczny pesymizm

Negatywne mylenie, w ramach czarnego kapelusza, opiera si zawsze o logiczny wywód, a myliciel przedstawia argumenty zawsze prawdziwe. Istotne jest,

5

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

osoba ma w zwyczaju. Korzystanie z mylenia pozytywnego jest równie podstaw kreatywnoci. Dobra atmosfera sprzyja nowym pomyslom. Sama krytyka, bez nastpujcego po niej mylenia z perspektywy óltego kapelusza, jest bezproduktywna. ,,Niewielu jest ludzi, dla których nastawienie pozytywne stanowi naturalny sposób bycia. Wikszo ludzi nastawnie pozytywne wykazuje tylko wtedy, gdy przedstawia pomysly wlasnego autorstwa."

k089

,,Zaatakowanie czyjego pomyslu daje natychmiastowy poczucie wyszoci. Pochwalenie czyjego pomyslu zdaje si by równowane z przyznaniem, e jest si gorszym od pomyslodawcy." - Edward de Bono

6. ólty kapelusz mylowy

Przeciwiestwem czarnego kapelusza jest kapelusz ólty. - Edward de Bono Skupia si na wszystkim, co pozytywne i odpowiada za postaw optymistyczn. Nastawienie mylenia na pozytywne jest trudniejsze, poniewa latwiej przy jego ,,Przy kadym ambitnym planie najpierw wszystko zaczyna uyciu mona si ,,wykaza". si od wizji... Wizja obejmuje zarówno korzyci jak Istot óltego kapelusza jest optymizm wyraany poprzez i wykonalno planu: mona to zrobi i warto to zrobi." wysuwanie propozycji i pozytywn ich ocen. Obejmuje on - Edward de Bono równie, w ujciu pozytywnym, marzenia, wizje oraz wskazywanie przyszlych szans. ólty kapelusz naprawia te bldy wskazane podczas krytyki za pomoc czarnego kapelusza. 7. Zielony kapelusz mylowy

Zalety, M oliwo c i Szans e

Logic zne, Bezs tronne, Realne

Zielony kapelusz odpowiada za kreatywno. Osoba, która go wklada, ma na celu wiadome szukanie zmian i nowego podejcia do rozwaanego problemu. Odnalezienie nowego podejcia wymaga szukania najlepszej alternatywy, a nie zadowalania si pierwszym rozwizaniem.

Rys. 6 Charakterystyka óltego kapelusza

·

Logiczny pozytywizm

Podobnie jak czarny, tak samo ólty kapelusz winien podawa dowody oraz logiczne uzasadnienie dla przedstawianych racji. Jest tak dlatego, i ólty kapelusz kryje w sobie niebezpieczestwo przejaskrawienia zalet, co moe doprowadzi do nierealnych wizji lub marze, trudnych do spelnienia. Myliciel unika tego poprzez precyzyjne okrelanie prawdopodobiestwa danych zdarze i w miar moliwoci logiczne uzasadnianie dlaczego ,,to ma si uda". Jeeli tego nie zrobi, nie bdzie rónicy pomidzy optymistycznymi pogldami i pozytywnymi emocjami czerwonego kapelusza.

I dee, P omys ly, Rozwizania

N iewymus zone, O prac owane

Rys. 7 Charakterystyka zielonego kapelusza

·

Rola wysilku

wiadome nastawienie na mylenie nabiera szczególnego znaczenia przy zielonym kapeluszu. Oznacza ono bowiem, w tym przypadku, wiadome nastawienie si na tak dzi ...Wybierajc metod produkcji najbardziej przyjazn podan kreatywno. Pomimo tego nie mona da, rodowisku, odniesiemy najwicej korzyci. Wielu klientów aby kady wymylil co nowego. coraz czciej zwraca uwag na to, czy produkcja tego, co ...To na pewno skuteczna metoda na problemy kupuj, nie wywolala negatywnych skutków dla otoczenia. z zanieczyszczon wod. Spróbujmy jednak zaloy Stosujc ekologiczne metody, moemy podnie cen zielone kapelusze i zastanowi si nad innym i jednoczenie bdziemy postrzegani jako firma, która pelni rozwizaniem. Moe ta sprawdzona metoda nie jest wcale misj spoleczn. najlepsza. Nacisk kladziony jest tu na wysilek, a nie, bezwarunkowo, na rezultat. Jest to specyfika zielonego kapelusza. Wysilek Przyjcie pozytywnej postawy pomaga dostrzec wartoci, mona dodatkowo wspomaga sposobami, które które na pierwszy rzut oka nie byly tak wyrane. Jest to podsycaj kreatywno. o tyle trudne, e w kulturze zachodniej pokutuje pogld, e dla oceny sytuacji wystarczy mylenie krytyczne. · Fabryka nowych pomyslów · ...Ta szklanka nie jest w polowie pusta. Jest w polowie Zaloenie zielonego kapelusza czsto nie wystarczy, aby wypelniona czekolad. pojawily si nowe pomysly. Kreatywno dla jednego jest ...Skoczmy z t krytyk. Spróbujmy si zastanowi nad czym naturalnym, dla innych wymaga wicze. Wynika to pozytywnym aspektem pomyslu, aby rozdawa próbki z typowego schematu dzialania mózgu, w którym lodów tak, by kady mógl spróbowa nowego smaku, moe kreatywno nie jest stanem zbyt czstym. Dziki technikom wspierajcym powstawanie nowych pomyslów wcale nie jest to takie bez sensu. mona pobudzi kreatywno. Techniki te to: Przeistoczenie krytykanta w optymist dokonuje si · Przemieszczanie poprzez naloenie óltego kapelusza, co oznacza wiadomy wybór na chwil innego podejcia, ni dana · Prowokacja Nowe moliwoci

6

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Sze mylowych kapeluszy

· · Mylenie lateralne Kontrola krytyki

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

· Mylowy porzdek

k089

Przypumy, e mamy ustali nowy sposób sprzeday zup w proszku. Mona posluy si metod prowokacji, która polega na wybraniu losowego rzeczownika ze slownika. Trafil si przykladowo rzeczownik ,,lampa". Lampa kojarzy si ze wiatlem. wiatlo i zupa w proszku w rezultacie mog w rezultacie skojarzenia da wiecce opakowanie. Zwróci ono uwag konsumenta, który wybiera produkty z pólki. Jeeli pomysly ju si pojawi, wana jest opieka nad nimi. Oznacza to, e kady z nich musi zosta odnotowany i opracowany w ramach pozostalych kapeluszy, tak, aby nie przepadl w ferworze dyskusji. ,,Nie mona nakaza sobie (ani innym) wymylenie czego nowego, ale mona nakaza sobie (oraz innym) powicenie czasu na ten cel. Zielony kapelusz zapewnia ku temu formalne warunki." - Edward de Bono

Niebieski kapelusz przeksztalca bezladn debat w zorganizowany proces mylowy. Pocztek jego dzialania to ustalenie struktury procesu mylenia i sposobu tworzenia obrazu sytuacji, poprzez wszystkie kapelusze. Nastpnie niebieski kapelusz odpowiada za pilnowanie regul i zaegnanie sporów, co pozwala na sprawne podanie ustalon ciek rozwaa. W trakcie i na kocu, okrela on, w którym punkcie rozwaa si znajdujemy i co zostalo osignite. Wszystko po to, aby, przy w miar niewielkim wysilku, proces mylenia dawal najlepszy moliwy rezultat. Porzdkowa rola niebieskiego kapelusza to take: · · · · Okrelenie tematów i problemów poruszanych w procesie mylenia, Dyscyplina i danie koncentracji na wskazanych kwestiach, Formulowanie pyta naprowadzajcych, pomocniczych lub

Rejestracja myli i podjtych decyzji, Przegld sytuacji, synteza informacji i konkluzja.

,,Ludzie s zbyt sklonni przyjmowa, e kreatywno zaley wylcznie od talentu i osobowoci, i skoro oni tego nie maj, to kreatywno ich nie dotyczy. Dlatego podkrelam znaczenie wiadomego rozwijania umiejtnoci kreatywnego mylenia...Nastpnie dodaje, e niektórzy ludzie zawsze bd w tym lepsi. Tak samo jak jedni lepiej sobie radz z gr w tenisa czy jazd na nartach."

·

Podstaw dzialania komputera jest program, który poprzez instrukcje ustala porzdek czynnoci, jakie naley wykona. Dziki tak precyzyjnie sformulowanym akcjom jego dzialanie staje si szybkie i efektywne. Podobnie jest z niebieskim kapeluszem - ma on zaprojektowa proces mylenia tak, aby doprowadzil on, bez zbdnej zwloki, do - Edward de Bono najlepszego rezultatu. Czlowiek staje si przez to pewnego rodzaju ,,maszyn mylow", doskonalsz od komputera. ,,Mamy sklonno do szukania tylko tego ostatecznego Emocje pozwalaj mu stawi czolo nowym sytuacjom blyskotliwego rozwizania. Wszystko inne uchodzi naszej i przystosowa mylenie do nowych realiów, czego uwadze. Tymczasem oprócz tego genialnego rozwizania, komputery nie potrafi. moe pojawi si wiele wartociowych pomyslów. Mog to by nowe kierunki koncepcji, nawet jeli obecnie nie ma adnych konkretnych moliwoci udania si w tych Zarzdzanie procesem mylenia kierunkach." Nie ma instrukcji uniwersalnej, efektywnej w realizacji kadego procesu mylowego. Dlatego wszelkie wytyczne - Edward de Bono co do uywania kapeluszy trzeba dostosowywa do rezultatu, jaki zakladamy osign. Inaczej bd wygldaly 8. Niebieski kapelusz mylowy rozwaania na temat zaegnania kryzysu, a inaczej ,,burza Ostatnim kapeluszem, który spina pozostale, jest niebieski mózgu" kreujca nowe pomysly. Dlatego potrzebne jest kapelusz mylowy. Jego rola to organizacja procesu zachowanie elastycznoci w dobieraniu narzdzi, jakimi s mylenia i czuwanie nad jego efektywnym przebiegiem. kapelusze mylowe, czasem wykraczajc równie poza ich Dokonuje si tego, midzy innymi, poprzez wybieranie zasig. i ustalanie kolejnoci uycia poszczególnych kapeluszy ...Na pocztek ustalmy wszystkie czynniki, które naley mylowych. rozway podczas opracowania nowego procesu dostarczenia uslugi. Odpowiedzialny za rol ,,dyrygenta" procesu mylenia jest zawsze jeden z uczestników zebrania. Pomimo tego sugestie, które porzdkuj i nadaj kierunek rozwaaniom, moe przekaza kady z uczestników. ...Przepraszam, ale w tej wypowiedzi s emocje. Prosz zachowa spokój, potrzebna jest teraz obiektywna krytyka czarnego kapelusza. Wypowiedzi z czerwonym kapeluszem posluchamy, kiedy zakoczymy analiz wad tego rozwizania. ,,Ramy wyznaczone przez niebieski kapelusz mylowy moglyby wyznacza plan zdarze ­ czyli co ma si po kolei dzia ­ co przypominaloby program komputerowy. Czciej

Reguly, Kierunki, Konkluzje

E las tyc zne, U porzdkowane, U s talone

Rys. 8 Charakterystyka niebieskiego kapelusza

7

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Sze mylowych kapeluszy

Edward de Bono, Wydawnictwo One Press, Gliwice, listopad 2007

k089

jednak niebieski kapelusz ma do czynienia z myleniem odbywajcy si w formie dyskusji i kontroluje je w sposób przypominajcy powoenie przez stangreta, od czasu do czasu napinajcego koniom lejce."

,,Program do prowadzenia negocjacji nie bdzie taki sam jak program do podejmowania decyzji. Nawet w zakresie podejmowania decyzji program stosowany do podjcia jednej decyzji moe by inny ni do podjcia drugiej decyzji. Osoba korzystajc z niebieskiego kapelusza - Edward de Bono mylowego dostosowuje program do danej sytuacji, tak samo jak stolarz planuje, w jaki sposób wykona krzeslo lub ,,Jednym z glównych zada niebieskiego kapelusza bdzie szafk." zaegnywanie sporów." - Edward de Bono - Edward de Bono

8

90-251 Lód, ul. Stefana Jaracza 72 tel./fax: (48 42) 678 78 60, www.questuspoint.pl

Information

8 pages

Report File (DMCA)

Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:

Report this file as copyright or inappropriate

342227


Notice: fwrite(): send of 204 bytes failed with errno=104 Connection reset by peer in /home/readbag.com/web/sphinxapi.php on line 531